တရဴ ဝန်ဇၞော် ဂျာမနဳ ဖရဳဒရိတ် မာဇ် ဇရေင် သေင်ကာပူ

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="mnw">
  <siteinfo>
    <sitename>ဝဳကဳပဳဒဳယာ</sitename>
    <dbname>mnwwiki</dbname>
    <base>https://mnw.wikipedia.org/wiki/%E1%80%99%E1%80%AF%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%AD%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%99%E1%80%BA</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.24</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">မဳဒဳယာ</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">တၟေင်</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">ဓရီုကျာ</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">ညးလွပ်</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">ညးလွပ် ဓရီုကျာ</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">ဝဳကဳပဳဒဳယာ</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">ဝဳကဳပဳဒဳယာ ဓရီုကျာ</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">ဝှာင်</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">ဝှာင် ဓရီုကျာ</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">မဳဒဳယာဝဳကဳ</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">မဳဒဳယာဝဳကဳ ဓရီုကျာ</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">ထာမ်ပလိက်</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">ထာမ်ပလိက် ဓရီုကျာ</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">ရီု</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">ရီု ဓရီုကျာ</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">ကဏ္ဍ</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">ကဏ္ဍ ဓရီုကျာ</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">ပါင်မုက်</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">ပါင်မုက် ဓရီုကျာ</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">မဝ်ဂျူ</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">မဝ်ဂျူ ဓရီုကျာ</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>တရဴ ဝန်ဇၞော် ဂျာမနဳ ဖရဳဒရိတ် မာဇ် ဇရေင် သေင်ကာပူ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12875</id>
    <revision>
      <id>59292</id>
      <timestamp>2026-10-27T16:35:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Infobox event | name = တရဴ ဝန်ဇၞော် ဂျာမနဳ ဖရဳဒရိတ် မာဇ် ဇရေင် သေင်ကာပူ | image = Friedrich_Merz_in_Singapore.jpg | caption = ဝန်ဇၞော် ဂျာမနဳ ဖရဳဒရိတ် မာဇ် ကေုာံ ဝန်ဇၞော် သေင်ကာပူ | date = ၂၀၂၆ | location = သေင်ကာပူ...&quot;</comment>
      <origin>59292</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15845" sha1="k2abhe076033k14f1hkbrp4p4b0daxl" xml:space="preserve">{{Infobox event
| name = တရဴ ဝန်ဇၞော် ဂျာမနဳ ဖရဳဒရိတ် မာဇ် ဇရေင် သေင်ကာပူ
| image = Friedrich_Merz_in_Singapore.jpg
| caption = ဝန်ဇၞော် ဂျာမနဳ ဖရဳဒရိတ် မာဇ် ကေုာံ ဝန်ဇၞော် သေင်ကာပူ
| date = ၂၀၂၆
| location = [[သေင်ကာပူ]]
| participants = [[ဖရဳဒရိတ် မာဇ်]] (Friedrich Merz), ဝန်ဇၞော် သေင်ကာပူ
| outcome = သ္ပဒတန် အစဳအဇန် ကမၠောန် ပံင်ကောံ တၟိ (Joint Work Plan), ပရေင် ဒဳဂျဳတေဝ်, AI
| country1 = [[ဂျာမနဳ]]
| country2 = [[သေင်ကာပူ]]
}}

'''တရဴ ဝန်ဇၞော် ဂျာမနဳ ဖရဳဒရိတ် မာဇ် ဇရေင် သေင်ကာပူ''' ({{lang-en|German Federal Chancellor Friedrich Merz's Visit to Singapore}}) ဝွံ ဒှ် တရဴ လဒပ် ဍုင် အလန်ပထမအိုတ် နူကဵု ဝန်ဇၞော် အလဵုအသဳ ဂျာမနဳ ဖရဳဒရိတ် မာဇ် မကၠုင် စိုပ် ဍုင် သေင်ကာပူ ရ။ တရဴ ဏအ်ဂှ် ဒှ် အရာ ကိစ္စ ဇၞော် မွဲ သွက်ဂွံ ထံက်ပင် ကေုာံ ဇၞော်မောဝ် ပတိုန် ပရေင် ဆက်စၠောအ် အကြာ ဍုင် ဂျာမနဳ ကေုာံ ဍုင် သေင်ကာပူ မဒှ် ဍုင် မၞုံကဵု ပရေင် ပံင်ကောံ ဗွဲမခိုင်ကၠိုက် လအ်လ နူကဵု အခိင် တမၠာ တေအ် ရ။ ပ္ဍဲကဵု တရဴ ဏအ်၊ က္ဍိုပ်သကိုပ် သီု ၜါ လပါ် တအ် သ္ပလဝ် ဒတန် လတူ အစဳအဇန် ကမၠောန် ပံင်ကောံ တၟိ (New Joint Work Plan) သွက်ဂွံ ဇၞော်မောဝ် အာ ပ္ဍဲ ကဏ္ဍ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ဒဳဂျဳတေဝ်၊ နဲကဲပညာ သမၠး ဉာဏ် (AI) ကေုာံ ပရေင် သုတေသန တအ် ရ။

== ၁။ နိဒါန် ကေုာံ အစောံ တရဴ ==
တရဴ ဝန်ဇၞော် ဂျာမနဳ ဖရဳဒရိတ် မာဇ် အလန်ဏအ် ဝွံ ဒှ် တရဴ ပထမအိုတ် မစိုပ် ကၠုင် ဍုင် သေင်ကာပူ နူကဵု အခိင် ညး မဒုင် ကေတ် တာလျိုင် ဒှ် ဝန်ဇၞော် (Chancellor) ရ။ 
ဍုင် သေင်ကာပူ ကေုာံ ဍုင် ဂျာမနဳ ဝွံ သီု ၜါ လပါ် ဒှ် မိတ်သဟာဲ မၞုံကဵု ပရေင် ဆက်စၠောအ် ညောန်ကြပ် လအ်လ ဗွဲမလောန် ရ။ တရဴ ဏအ်ဂှ် ရန်တၟအ် လဝ် သွက်ဂွံ သၠုင် ပတိုန် ပရေင် ပံင်တောဲ အကြာ သၞောတ်ဝ် အလဵုအသဳ ၜါ လပါ် ကေုာံ သွက်ဂွံ ပခိုင်ကၠိုက် အာ ပရေင် သၞောတ်ဝ် ဂၠးတိ မၞုံကဵု ပရေင် ပံက် လး ကေုာံ မသဇိုင် လတူ သၞောဝ် (Open, rules-based international order) ရ。&lt;ref name=&quot;MFASG2026&quot;&gt;Ministry of Foreign Affairs Singapore (2026). &quot;Official Visit of German Federal Chancellor Friedrich Merz to Singapore&quot;. ''MFA Press Statement''.&lt;/ref&gt;

== ၂။ ဝင် ပရေင် ဆက်စၠောအ် သေင်ကာပူ-ဂျာမနဳ ==
ဝင် ပရေင် ဆက်စၠောအ် အကြာ ဍုင် သေင်ကာပူ ကေုာံ ဍုင် ဂျာမနဳ ဂှ် နွံ ကၠုင် လအ်လ တုဲ က္တဵုဒှ် ကၠုင် နူကဵု ခေတ် သေင်ကာပူ ကလိဂွံ ဍုင် သၠးပွး တေအ် ရ။
လပါ် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ပရေင် စဵုဒၞာ (Economic and defence ties) ဂှ် ဍုင် သီု ၜါ ဝွံ ပံင်တောဲ ကၠောန် ကၠုင် ကမၠောန် နာနာ သာ် ရ။ ဂျာမနဳ ဂှ် ဒှ် ဍုင် မၞုံကဵု ပရေင် ဗွိုက်လွာ ဇၞော်အိုတ် မွဲ ပ္ဍဲ ယူရဝ် (Europe) သွက် သေင်ကာပူ တုဲ၊ သေင်ကာပူ လေဝ် ဒှ် ဌာန် သဇိုင် အဓိက ပ္ဍဲ ဒေသ အာရှ-ပါစဳဖိတ် (Asia-Pacific) သွက် ကမ္ပဏဳ ဂျာမနဳ တအ် ရ။

== ၃။ ပရေင် ဆက်စၠောအ် မဟာဗျူဟာ (Strategic Partnership 2024) ==
ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၂၄ ဂှ် ဍုင် သေင်ကာပူ ကေုာံ ဍုင် ဂျာမနဳ တအ် သၠုင် ပတိုန် လဝ် ကဆံင် ပရေင် ဆက်စၠောအ် ညးတအ် စိုပ် အာ ကဆံင် &quot;ပရေင် ပံင်တောဲ မဟာဗျူဟာ&quot; (Strategic Partnership) ရ။
နူကဵု အခိင် မသၠုင် ပတိုန် လဝ် ကဆံင် ဏအ်၊ ဍုင် သီု ၜါ လပါ် ဂွံ ဆက် ထိင်ဒဝ် လဝ် ပရေင် အသိင် ကမၠောန် မခိုဟ် (Good momentum) ဗွဲမဇၞော် ရ။ ပရေင် မဟာဗျူဟာ ဏအ် ဝွံ ရန်တၟအ် လဝ် သွက်ဂွံ ပံင်ကောံ ကၠောန် ကမၠောန် ပ္ဍဲ ကဏ္ဍ ပရေင်ပိုန်ဒြပ်၊ ပရေင် ထတ်ယုက်၊ ပရေင် ပညာ၊ ကေုာံ ပရေင် စဵုဒၞာ သဘာဝ ပွဳပွူ ရ。&lt;ref name=&quot;CNA2024&quot;&gt;Channel NewsAsia (2024). &quot;Singapore and Germany upgrade bilateral relations to Strategic Partnership&quot;. ''CNA''.&lt;/ref&gt;

== ၄။ အစဳအဇန် ကမၠောန် ပံင်ကောံ (Joint Work Plan) ==
ပ္ဍဲကဵု ပရေင် ဆဵုဂဗ အလန် ဏအ်၊ က္ဍိုပ်သကိုပ် သီု ၜါ လပါ် တအ် တုပ် လဝ် စိုတ် လတူ &quot;အစဳအဇန် ကမၠောန် ပံင်ကောံ&quot; (New Joint Work Plan) တၟိ မွဲ သွက်ဂွံ ဍိုက်က္ဍိုပ် ကေတ် တာလျိုင် အနာဂတ် ရ။
အစဳအဇန် ဏအ် ဝွံ ဒှ် ဂၠံင်တရဴ သွက်ဂွံ ပံင်တောဲ ကၠောန် ကမၠောန် ပ္ဍဲ အနာဂတ် မဆေင်စပ် ကု ကဏ္ဍ တၟိဂမၠိုင် ရ။ အစဳအဇန် ဏအ် ပါလုပ် ပရေင် လဒပ် ဍုင်၊ ပရေင် ဗွိုက်လွာ ကေုာံ ပရေင် ထံက်ပင် ကမၠောန် ဇၞော်မောဝ် တၟိ ရ။

== ၅။ ပရေင် ပိုန်ဒြပ် ဒဳဂျဳတေဝ် (Digital Economy) ==
ကဏ္ဍ အဓိက မွဲ ပ္ဍဲ အစဳအဇန် ကမၠောန် ပံင်ကောံ တၟိ ဂှ် ဒှ် &quot;ပရေင် ပိုန်ဒြပ် ဒဳဂျဳတေဝ်&quot; (Digital Economy) ရ။
ဍုင် သေင်ကာပူ ဝွံ ဒှ် ဍုင် မၞုံကဵု ဒြဟတ် ဒဳဂျဳတေဝ် ပ္ဍဲ အာသဳယာန် (ASEAN) တုဲ ဂျာမနဳ လေဝ် ဒှ် ဍုင် မၞုံကဵု နဲကဲပညာ ကဆံင် သၠုင် ပ္ဍဲ ယူရဝ် ရ။ သီု ၜါ လပါ် တအ် မိပ်စိုတ် သွက်ဂွံ ထံက်ပင် ညးသကအ် ပ္ဍဲ ပရေင် သၞောတ်ဝ် အေန်တာနေတ် (Internet networks)၊ ပရေင် ဂီုကၠီု သာဲဗာ (Cybersecurity) ကေုာံ ပရေင် သွံရာန် လတူ လပှ်ကျာ (E-commerce) ရ。&lt;ref name=&quot;StraitsTimes2026&quot;&gt;The Straits Times (2026). &quot;Singapore, Germany ink new joint work plan focusing on AI and digital economy&quot;. ''The Straits Times''.&lt;/ref&gt;

== ၆။ နဲကဲပညာ သမၠး ဉာဏ် (AI) ကေုာံ သုတေသန ==
ပါဲနူ ပရေင် ဒဳဂျဳတေဝ် တုဲ၊ သီု ၜါ လပါ် တအ် သ္ပ အဓိက လတူ &quot;နဲကဲပညာ သမၠး ဉာဏ်&quot; (AI) ကေုာံ ပရေင် သုတေသန ကေုာံ ဖန်ဗဒှ် တၟိ (Research and Innovation) ရ。
ပရေင် ပံင်ကောံ ဏအ် ဝွံ ရန်တၟအ် သွက်ဂွံ လ္ၚတ် ကေုာံ ဇၞော်မောဝ် ပတိုန် AI ညံင်ဂွံ ဒှ် ဂုဏ်ဖိုလ် ကု ပရေင် မၞိဟ် သီု မၞုံကဵု ပရေင် ဒုင် တာလျိုင် (Responsible AI) ရ။ ဌာန် သုတေသန နူ ဂျာမနဳ ကေုာံ သေင်ကာပူ တအ် ဗီုကဵု A*STAR ကေုာံ Fraunhofer-Gesellschaft တအ် ဆက် ပံင်ကောံ အာ ဂၠိုင် တိုန် မာန် ရ。

== ၇။ ပရေင် စဵုဒၞာ ကေုာံ ဂီုကၠီု (Defence and Security) ==
ပရေင် ဆက်စၠောအ် ပရေင် စဵုဒၞာ (Defence ties) အကြာ သေင်ကာပူ ကေုာံ ဂျာမနဳ ဝွံ နွံ ကၠုင် ဗွဲမခိုင်ကၠိုက် ရ။
အလဵုအသဳ သီု ၜါ တအ် ကေင် ကၠောန် လဝ် ပရေင် ပံင်ကောံ လ္ၚတ် ပရေင် ပၞာန် မွဲစွံ (Joint military exercises) တုဲ သေင်ကာပူ လေဝ် ကေင် ရာန် လဝ် ကိရိယာ ပရေင် စဵုဒၞာ နူ ဂျာမနဳ (ဥပမာ - က္ၜင်ဗၠိုပ် ဍာ် Type 218SG) ဗွဲမဂၠိုင် ရ။ ပ္ဍဲ တရဴ ဏအ် ညးတအ် ထပ် သ္ပဒတန် ဒဒှ်ရ ပရေင် စဵုဒၞာ ဏအ် ဆက် ခိုင်ကၠိုက် အာ တွဵု ရ။&lt;ref name=&quot;DW2026&quot;&gt;Deutsche Welle (2026). &quot;Chancellor Merz visits Singapore to strengthen defense and economic ties&quot;. ''DW''.&lt;/ref&gt;

== ၈။ အာသဳယာန် ကေုာံ ပရေင် ပံင်တောဲ ဒေသ ==
ပရေင် ဆက်စၠောအ် ဏအ် ဝွံ ဟွံသေင် ဆ သွက် ဍုင် ၜါ ဓဝ် တုဲ၊ ဍေဟ် သီု ရန်တၟအ် သွက်ဂွံ ဇက် ဏာ ပရေင် ပံင်တောဲ အကြာ ဒေသ (Regions) သီု ၜါ ရ။
ဍုင် သေင်ကာပူ ဝွံ သ္ပ ပြင်ဆင် ဒၟံင် သွက်ဂွံ ဒုင် ကေတ် တာလျိုင် ဥက္ကဌ အာသဳယာန် (Chair ASEAN) ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၂၇ ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ သေင်ကာပူ ကေုာံ ဂျာမနဳ တအ် ရန်တၟအ် သွက်ဂွံ စကာ ပရေင် အသိင် ဏအ် တုဲ သၠုင် ပတိုန် ပရေင် ဆက်စၠောအ် အကြာ အာသဳယာန် ကေုာံ ဂျာမနဳ (ASEAN-Germany) သီုကဵု အာသဳယာန် ကေုာံ ကမ္မတဳ ယူရဝ်ပဳယျာန် (ASEAN-EU) ရ။

== ၉။ ပရေင် သၞောတ်ဝ် ဂၠးတိ (Global Rules-based Order) ==
ပ္ဍဲကဵု ခေတ် ဂၠးတိ မၞုံကဵု ပရေင် ဟွံချိုတ်ပၠိုတ် (Uncertain world) ဏအ်၊ ပရေင် ကၠောန် ကမၠောန် မွဲစွံ ကု မိတ်သဟာဲ မၞုံကဵု လညာတ် တုပ် (Like-minded partners) ဂှ် ဒှ် အရာ ကိစ္စ ဇၞော် အိုတ် မွဲ ရ။
သေင်ကာပူ ကေုာံ ဂျာမနဳ ဝွံ သီု ၜါ လပါ် ပတှ်ေ ကေတ် လတူ သၞောတ်ဝ် ဂၠးတိ မသဇိုင် လတူ သၞောဝ် (Rules-based international order) တုဲ ညးတအ် ဟွံဒုင် တဲ ပရေင် သွံရာန် မၞုံကဵု ပရေင် ကၟာတ် လဒဵု (Protectionism) ရ။ ပရေင် ပံင်တောဲ ဏအ် ထ္ၜး ဏာ ဒဒှ်ရ ဍုင် သီု ၜါ ဝွံ ရေင်တၠုင် ညံင် ဒေသ ဂၠးတိ ဂွံ နွံ ကဵု ပရေင် ညိင်ဝတ် ရ。&lt;ref name=&quot;Reuters2026&quot;&gt;Reuters (2026). &quot;Singapore and Germany call for open global markets amid uncertainty&quot;. ''Reuters''.&lt;/ref&gt;

== ၁၀။ တင်သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် ကေုာံ အနာဂတ် ==
ပရေင် ဆဵုဂဗ အကြာ ဝန်ဇၞော် သေင်ကာပူ ကေုာံ ဝန်ဇၞော် ဂျာမနဳ ဖရဳဒရိတ် မာဇ် ဏအ် ဝွံ ဒှ် သက်သဳ မထ္ၜး ဏာ ပရေင် ပံင်တောဲ မခိုင်ကၠိုက် ပ္ဍဲ အနာဂတ် ရ။
ဝန်ဇၞော် သေင်ကာပူ ထ္ၜး လဝ် ပရေင် မိပ်စိုတ် ကေုာံ စၟဳဒၟံင် သွက်ဂွံ ဆက် ကၠောန် ကမၠောန် ညောန်ညောန် ကြပ်ကြပ် ကု ဝန်ဇၞော် မာဇ် သွက်ဂွံ ဇက် ဏာ ပရေင် ပံင်တောဲ ညးတအ် စိုပ် အာ ကဆံင် မသၠုင် တိုန် (Next level) ရ။ ပရေင် တက်ရုပ် တအ် ဂှ် လေဝ် ဂွံ ဒုင် တက် လဝ် နကဵု ရုင် ဌာန MDDI (Photos by Ngau Kai Yan ကေုာံ Lim Sin Thai) မဒှ် တင်စၟတ်သမ္တီ ဝင် မွဲ ရ။

== နိဿဲ ==
&lt;references /&gt;

{{Navbox
| name = Singapore bilateral relations
| title = ပရေင် ဆက်စၠောအ် သေင်ကာပူ ကု ဍုင် သအာင်
| listclass = hlist
| list1 =
* [[ပရေင် ဆက်စၠောအ် သေင်ကာပူ-ဂျာမနဳ]]
* [[ပရေင် ဆက်စၠောအ် သေင်ကာပူ-အမေရိကာန်]]
* [[အာသဳယာန်]]
}}

[[ကဏ္ဍ:ပရေင် ဆက်စၠောအ် သေင်ကာပူ-ဂျာမနဳ]]
[[ကဏ္ဍ:ပရေင် အလဵုအသဳ ၂၀၂၆]]
[[ကဏ္ဍ:အာသဳယာန်]]</text>
      <sha1>k2abhe076033k14f1hkbrp4p4b0daxl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:အာသဳယာန်</title>
    <ns>14</ns>
    <id>12876</id>
    <revision>
      <id>59293</id>
      <timestamp>2026-10-27T16:36:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;လိက်ပရေင် အဓိက သွက် ကဏ္ဍဏအ်ဂှ် ဒှ် '''[[အာသဳယာန်]]''' ရ။  ကဏ္ဍဏအ်ဂှ် ပကောံလဝ် လိက်ပရေင် ကေုာံ ကဏ္ဍလပါ် မဆေင်စပ် ကု ဂကောံ ဍုင် အာရှအဂၞဲ (ASEAN)၊ ပရေင် ဆက်စၠောအ် အကြာ ဍ...&quot;</comment>
      <origin>59293</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="748" sha1="kzfrb2bu3rubc0gtgm5l7i4v3lsiygu" xml:space="preserve">လိက်ပရေင် အဓိက သွက် ကဏ္ဍဏအ်ဂှ် ဒှ် '''[[အာသဳယာန်]]''' ရ။

ကဏ္ဍဏအ်ဂှ် ပကောံလဝ် လိက်ပရေင် ကေုာံ ကဏ္ဍလပါ် မဆေင်စပ် ကု ဂကောံ ဍုင် အာရှအဂၞဲ (ASEAN)၊ ပရေင် ဆက်စၠောအ် အကြာ ဍုင်ဂမၠိုင် ပ္ဍဲ ဒေသ၊ ကေုာံ ပရေင် ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ပရေင် ဍုင်ကွာန် ဒေသ အာရှအဂၞဲ ရ။

[[ကဏ္ဍ:အာရှအဂၞဲ]]
[[ကဏ္ဍ:ဂကောံ ဍုင်ဂမၠိုင်]]</text>
      <sha1>kzfrb2bu3rubc0gtgm5l7i4v3lsiygu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ဂကောံ ဍုင်ဂမၠိုင်</title>
    <ns>14</ns>
    <id>12877</id>
    <revision>
      <id>59294</id>
      <timestamp>2026-10-27T16:36:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;လိက်ပရေင် အဓိက သွက် ကဏ္ဍဏအ်ဂှ် ဒှ် '''[[ဂကောံ ဍုင်ဂမၠိုင်]]''' ရ။  ကဏ္ဍဏအ်ဂှ် ပကောံလဝ် လိက်ပရေင် ကေုာံ ကဏ္ဍလပါ် မဆေင်စပ် ကု ဂကောံ ဍုင်ဂမၠိုင် အလုံဂၠးတိ (International organiza...&quot;</comment>
      <origin>59294</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="757" sha1="sphtqw02cw5f0mt47neo4i1b61cih5q" xml:space="preserve">လိက်ပရေင် အဓိက သွက် ကဏ္ဍဏအ်ဂှ် ဒှ် '''[[ဂကောံ ဍုင်ဂမၠိုင်]]''' ရ။

ကဏ္ဍဏအ်ဂှ် ပကောံလဝ် လိက်ပရေင် ကေုာံ ကဏ္ဍလပါ် မဆေင်စပ် ကု ဂကောံ ဍုင်ဂမၠိုင် အလုံဂၠးတိ (International organizations)၊ ဂကောံ မဟာမိတ် ဍုင်ဂမၠိုင်၊ ကေုာံ ပရေင် ပံင်တောဲ အကြာ ဍုင် နာနာ သာ် ရ။

[[ကဏ္ဍ:ပရေင် ဆက်စၠောအ် ဂၠးတိ]]
[[ကဏ္ဍ:ပရေင် ဍုင်ကွာန်]]</text>
      <sha1>sphtqw02cw5f0mt47neo4i1b61cih5q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ပရေင် ဍုင်ကွာန်</title>
    <ns>14</ns>
    <id>12878</id>
    <revision>
      <id>59295</id>
      <timestamp>2026-10-27T16:37:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;လိက်ပရေင် အဓိက သွက် ကဏ္ဍဏအ်ဂှ် ဒှ် '''[[ပရေင် ဍုင်ကွာန်]]''' ရ။  ကဏ္ဍဏအ်ဂှ် ပကောံလဝ် လိက်ပရေင် ကေုာံ ကဏ္ဍလပါ် မဆေင်စပ် ကု ပရေင် ဍုင်ကွာန် (Politics)၊ သၞောတ်ဝ် အလဵုအသဳ၊...&quot;</comment>
      <origin>59295</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="745" sha1="fiwcv45tv48oxjsx2jfzi44tu8qembf" xml:space="preserve">လိက်ပရေင် အဓိက သွက် ကဏ္ဍဏအ်ဂှ် ဒှ် '''[[ပရေင် ဍုင်ကွာန်]]''' ရ။

ကဏ္ဍဏအ်ဂှ် ပကောံလဝ် လိက်ပရေင် ကေုာံ ကဏ္ဍလပါ် မဆေင်စပ် ကု ပရေင် ဍုင်ကွာန် (Politics)၊ သၞောတ်ဝ် အလဵုအသဳ၊ ပရေင် အုပ်ဓုပ်၊ ပရေင် ရုဲမာဲ၊ ကေုာံ လညာတ် ဝါဒ ပရေင် ဍုင်ကွာန် နာနာ သာ် ရ။

[[ကဏ္ဍ:ပရေင်မၞိဟ်]]
[[ကဏ္ဍ:သၞောဝ် ကေုာံ အုပ်ဓုပ်]]</text>
      <sha1>fiwcv45tv48oxjsx2jfzi44tu8qembf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:သၞောဝ် ကေုာံ အုပ်ဓုပ်</title>
    <ns>14</ns>
    <id>12879</id>
    <revision>
      <id>59296</id>
      <timestamp>2026-10-27T16:38:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;လိက်ပရေင် အဓိက သွက် ကဏ္ဍဏအ်ဂှ် ဒှ် '''[[သၞောဝ် ကေုာံ အုပ်ဓုပ်]]''' ရ။  ကဏ္ဍဏအ်ဂှ် ပကောံလဝ် လိက်ပရေင် ကေုာံ ကဏ္ဍလပါ် မဆေင်စပ် ကု သၞောဝ်ဥပဒေ (Law)၊ ပရေင် အုပ်ဓုပ် (Governanc...&quot;</comment>
      <origin>59296</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="695" sha1="gp9mvj5b41te66bmfvyqjbmnm48w2hx" xml:space="preserve">လိက်ပရေင် အဓိက သွက် ကဏ္ဍဏအ်ဂှ် ဒှ် '''[[သၞောဝ် ကေုာံ အုပ်ဓုပ်]]''' ရ။

ကဏ္ဍဏအ်ဂှ် ပကောံလဝ် လိက်ပရေင် ကေုာံ ကဏ္ဍလပါ် မဆေင်စပ် ကု သၞောဝ်ဥပဒေ (Law)၊ ပရေင် အုပ်ဓုပ် (Governance/Administration)၊ သၞောတ်ဝ် အလဵုအသဳ၊ ကေုာံ ပရေင် စီရေင် တရား နာနာ သာ် ရ။

[[ကဏ္ဍ:ပရေင်မၞိဟ်]]
[[ကဏ္ဍ:ပရေင် ဍုင်ကွာန်]]</text>
      <sha1>gp9mvj5b41te66bmfvyqjbmnm48w2hx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဏာဒေတ် ခုဂဳမဳယာ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12880</id>
    <revision>
      <id>59297</id>
      <timestamp>2026-10-27T16:41:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Infobox person | name = ဏာဒေတ် ခုဂဳမဳယာ | image = Nadech Kugimiya.jpg | caption = ဏာဒေတ် ခုဂဳမဳယာ ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၉ | native_name = ณเดชน์ คูกิมิยะ | birth_name = Chonlathit Yodprathum | birth_date = {{Birth date and age|1991|12|17}} | birth_place = [[ခေါန်ကေန်]], [[သေံ]] | nationality = [...&quot;</comment>
      <origin>59297</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13534" sha1="kwhh1nv32gd2emyds75fqb3cyra04u0" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = ဏာဒေတ် ခုဂဳမဳယာ
| image = Nadech Kugimiya.jpg
| caption = ဏာဒေတ် ခုဂဳမဳယာ ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၉
| native_name = ณเดชน์ คูกิมิยะ
| birth_name = Chonlathit Yodprathum
| birth_date = {{Birth date and age|1991|12|17}}
| birth_place = [[ခေါန်ကေန်]], [[သေံ]]
| nationality = [[သေံ]] (Thai)
| alma_mater = [[တက္ကသိုလ် ရင်သိတ်]] (Rangsit University)
| occupation = သၟာဇာတ်, မဝ်ဒေဝ်
| years_active = ၂၀၀၉–ပစ္စုပ္ပန်
| partner = [[ဥရဿယာ သပါဗာန်]] (Urassaya Sperbund)
}}

'''ဏာဒေတ် ခုဂဳမဳယာ''' ({{lang-en|Nadech Kugimiya}}, {{lang-th|ณเดชน์ คูกิมิยะ}}) ဝွံ ဒှ် သၟာဇာတ် (Actor) ကေုာံ မဝ်ဒေဝ် ဂကူသေံ မွဲ မဒှ် မၞိဟ် ယၟုပြာကတ်အိုတ် ပ္ဍဲ ပရေင် အနုသုခုမ ဍုင်သေံ ရ။ ညးဝွံ က္တဵုဒှ် မၞိဟ် ပ္ဍဲ စၟတ်တ္ၚဲ ၁၇ ဂိတုဒဳဇြေမ်ဗါ သၞာံ ၁၉၉၁ ပ္ဍဲ ဍုင်ခေါန်ကေန် (Khon Kaen) ရ။ ဟိုတ်နူ ပရေင် စောန်အစောံ ပ္ဍဲ ပရေင် ထ္ၜးရုပ်သဳ ကေုာံ ရုပ်သာ် မဆာဲ ဂှ်ရ ညး ကလိဂွံ လာပ် ဂုဏ်သိက္ခာ ဗွဲမဂၠိုင် ကေုာံ ဒှ် သၟာဇာတ် မၞုံကဵု ၚုဟ်မး သၠုင်အိုတ် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ရ။ 

== ၁။ နိဒါန် ==
ဏာဒေတ် ခုဂဳမဳယာ ဝွံ ဒှ် သၟာဇာတ် ကဆံင် သၠုင်အိုတ် ပ္ဍဲ ကမၠောန် ရုပ်သဳ ကေုာံ ဇာတ်တွဲ ဍုင်သေံ ရ။ ညးဝွံ ဒှ် မၞိဟ် မပါလုပ် ပ္ဍဲ လၟေင် ဇာတ်တွဲ (Drama series) နူကဵု ရုပ်သဳ ချာန်နယ် ၃ (Channel 3) မာန် ကၠုင် ဇမၞး စိုတ် ညးဗဵု လတူ ဍုင် နာနာ ရ။ ပရေင် အံင်ဇၞး ညးဝွံ စက္တဵုဒှ် ကၠုင် နူကဵု ဇာတ်တွဲ ''Duang Jai Akkanee'' (၂၀၁၀) မပံင်တောဲ ကု သၟာဇာတ် ဗြဴ ဥရဿယာ သပါဗာန် (Urassaya Sperbund) မဒှ် မိတ်သဟာဲ ညး မပံင်တောဲ ကၠောန် ကမၠောန် မွဲစွံ လအ်အိုတ် ရ။&lt;ref name=&quot;BangkokPost2018&quot;&gt;Bangkok Post (2018). &quot;Nadech Kugimiya: Thailand's top leading man&quot;. ''Bangkok Post''. Retrieved 10 October 2026.&lt;/ref&gt;

== ၂။ ပထမ အဝဲ ကေုာံ ပရေင်ပညာ ==
ဏာဒေတ် က္တဵုဒှ် မၞိဟ် ပ္ဍဲ ဍုင်ခေါန်ကေန် တုဲ ယၟု နူဍောတ်တ် ဂှ် ဒှ် Chonlathit Yodprathum ရ။ ညးဝွံ ဒှ် ကောန် ကဝက် သေံ-အဝ်သတြေလျာ ရ။ ဆဂး ညးဝွံ ဒးဒုင် လွဳလွတ် ဇၞော်မောဝ် ကၠုင် နကဵု မိမ လွဳ (Adoptive parents) မဒှ် ညးမၞုံယၟု Yoshio Kugimiya (ဂကူဂျပါန်) ကေုာံ Sudarat Kugimiya (ဂကူသေံ) ရ။ 
ပ္ဍဲ ပရေင် ပညာ၊ ညး တိုန် လဝ် ဘာ နူကဵု ဘာ တက္ကသိုလ် ရင်သိတ် (Rangsit University) တုဲ ကလိဂွံ တဆိပ်ကြာ (Bachelor's degree) ပ္ဍဲ ကဏ္ဍ ပရေင် ဆက်စၠောအ် (Communication Arts) ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၅ ရ။ ကြဴနူဂှ် ညး ဆက် တိုန် ဘာ ကဆံင် မာသတာ (Master's degree) ပ္ဍဲ တက္ကသိုလ် ဂှ် ပၠန် ရ。&lt;ref name=&quot;Nation2015&quot;&gt;The Nation (2015). &quot;Nadech graduates from Rangsit University&quot;. ''The Nation Multimedia''. Retrieved 10 October 2026.&lt;/ref&gt;

== ၃။ စကၠောန် ကမၠောန် အနုသုခုမ ==
ဏာဒေတ် ဂှ် ဒးဒုင် ဂၠာဲဆဵု နကဵု အစာ ရုဲစှ် မဝ်ဒေဝ် Suphachai Srivijit ပ္ဍဲ အခိင် ညး မၞုံ အာယုက် ၁၇ သၞာံ ရ。 
ညး စကၠောန် ကမၠောန် နဒဒှ် မဝ်ဒေဝ် သွက် ရုပ် ဆာဲယျာ (Commercial ads) ကေုာံ တက် ရုပ် ပ္ဍဲ မဂ္ဂဇြေန် ရ။ ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၀ ညး ပါလုပ် ပ္ဍဲ ဇာတ်တွဲ ပထမအိုတ် မၞုံယၟု ''Ngao Rak Luang Jai'' ရ။ ဇာတ် ဏအ်ဂှ် သ္ပကဵု ညး ကလိဂွံ ပရေင် စၟတ်သမ္တီ နူကဵု ညးဗဵု ဍုင်သေံ ဗွဲမဂၠိုင် ရ။

== ၄။ ပရေင်အံင်ဇၞး ကေုာံ ကမၠောန် အဓိက ==
ပရေင် အံင်ဇၞး ဇၞော်အိုတ် ညး ဂှ် က္တဵုဒှ် ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၀ ကြဴနူ မပါလုပ် ပ္ဍဲ ဇာတ်တွဲ ''4 Huajai Haeng Koon Khao'' (ပန် က္ဍိုပ်စိုတ် ဒဵု) ပ္ဍဲ အခန် ''Duang Jai Akkanee'' (က္ဍိုပ်စိုတ် အက္ကနဳ) ရ။ 
ပ္ဍဲ ဇာတ် ဏအ်၊ ညး ပါလုပ် ကၠောန် မွဲစွံ ကု ဥရဿယာ သပါဗာန် တုဲ သီု ၜါ ဂှ် က္တဵုဒှ် မၞိဟ် ယၟုပြာကတ်အိုတ် (Koo-jin) ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ရ။ ကြဴနူဂှ် ညးတအ် ဆက် ပါလုပ် ပ္ဍဲ ဇာတ်တွဲ ဗွဲမဂၠိုင် မပ္တံကဵု ''Game Rai Game Rak'' (၂၀၁၁), ''Torranee Ni Nee Krai Krong'' (၂၀၁၂) ကေုာံ ''The Crown Princess'' (၂၀၁၈) ရ。&lt;ref name=&quot;Star2018&quot;&gt;Star Update (2018). &quot;The Crown Princess hits high ratings for Channel 3&quot;. ''Thai Star News''. Retrieved 10 October 2026.&lt;/ref&gt;

== ၅။ ကမၠောန် ရုပ်သဳ (Film career) ==
ပါဲနူ ဇာတ်တွဲ တုဲ၊ ဏာဒေတ် ပါလုပ် ပ္ဍဲ ရုပ်သဳ ဇၞော် (Movies) ဗွဲမဂၠိုင် ရ။ 
ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၃၊ ညး ပါလုပ် ပ္ဍဲ ရုပ်သဳ ''Khu Kam'' မဒှ် ရုပ်သဳ မဒုင်သဇိုင် လတူ ဝင် ပၞာန် ဂၠးတိ ဒုတိယ ရ။ ရုပ်သဳ ဏအ် ကလိဂွံ ပရေင် အံင်ဇၞး ဗွဲမဇၞော် တုဲ ညး ကလိဂွံ လာပ် သၟာဇာတ် ခိုဟ်အိုတ် (Best Actor) နူကဵု ဌာန ဇိုန် လာပ် ဍုင်သေံ ဗွဲမဂၠိုင် ရ။ ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၈၊ ညး ပါလုပ် ပ္ဍဲ ရုပ်သဳ ''Nakee 2'' မဒှ် ရုပ်သဳ မကလိဂွံ သြန် ဂၠိုင်အိုတ် (Box office hit) ပ္ဍဲ သၞာံ ဂှ် ရ။

== ၆။ ပရေင် ပူဂိုလ် ==
ဏာဒေတ် ခုဂဳမဳယာ ဝွံ ဒှ် မၞိဟ် မမင်မွဲ ပရေင် ပူဂိုလ် ဗွဲမခိုဟ် ရ။ 
ညး ဒှ် မိတ်သဟာဲ (Partner) ကု သၟာဇာတ် ဗြဴ ဥရဿယာ သပါဗာန် (Urassaya Sperbund) နူကဵု အခိင် မပံင်တောဲ ကၠောန် ကမၠောန် မွဲစွံ ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၁ တေအ် ရ။ ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၂၃၊ ညး အာတ် ဒုင် စပ်ကောပ် (Engaged) ကု ဥရဿယာ ပ္ဍဲ ဍုင် အဳတလဳ (Italy) ရ။ ညးဝွံ သီု ဒှ် မၞိဟ် မရှ်ေသှ်ေ လတူ မိမ ကေုာံ ဒှ် မၞိဟ် မလုပ် လ္ၚောဝ် ကျာ် ပ္ဍဲ ဘာကျာ် တွဵု ရ。&lt;ref name=&quot;Vogue2023&quot;&gt;Vogue Thailand (2023). &quot;Nadech and Yaya announce their engagement in Italy&quot;. ''Vogue''. Retrieved 10 October 2026.&lt;/ref&gt;

== ၇။ လာပ် ကေုာံ ဂုဏ်သိက္ခာ ==
ပ္ဍဲ ကမၠောန် အနုသုခုမ ညး၊ ဏာဒေတ် ကလိဂွံ လာပ် (Awards) ဇၞော်ဇၞော် လ္တူ ၁၀၀ လာပ် ရ။ 
လာပ် အဓိက တအ် ဂှ် ပါလုပ်:
* Suphannahong National Film Awards (လာပ် သၟာဇာတ် ခိုဟ်အိုတ်)
* Nataraj Awards (လာပ် သၟာဇာတ် ဇာတ်တွဲ ခိုဟ်အိုတ်)
* TV Gold Awards 
ညး သီု ကလိဂွံ ယၟု &quot;မၞိဟ် တြုဟ် မၞိဟ် ဒးဂၞပ် ဂၠိုင်အိုတ်&quot; နူကဵု စၟတ်သမ္တီ လိက်ပရိုင် နာနာ သာ် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ဇၟာပ်ပ် သၞာံ ရ。

== ၈။ ပရေင် ကမၠောန် မၞိဟ် ==
ဏာဒေတ် ဝွံ ပါလုပ် ပ္ဍဲ ပရေင် ရီုဗင် ကေုာံ ကမၠောန် မၞိဟ် (Philanthropy) ဗွဲမဂၠိုင် ရ။ 
ညး တက် ရုပ် ထ္ၜး ပ္ဍဲ အစဳအဇန် သွက်ဂွံ ဂၠာဲ သြန် ထံက်ပင် ကု ရုင်ဂဥုဲ၊ ဘာ ကေုာံ ကောန်ၚာ် မဒိုက်ဂတ် တအ် ရ။ ညး ကေုာံ ဥရဿယာ တအ် သီု ကၠောန် ပရေင် ကဵုဒါန် သြန် (Donations) ကေုာံ ဒက်ပ္တန် ဘာကျာ် ပ္ဍဲ ဍုင် ရးနိဂီု သေံ ဗွဲမဂၠိုင် ရ。&lt;ref name=&quot;Philanthropy2021&quot;&gt;Thai Rath (2021). &quot;Nadech and Yaya donate to COVID-19 relief hospitals&quot;. ''Thai Rath News''. Retrieved 10 October 2026.&lt;/ref&gt;

== ၉။ သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် (Public image) ==
ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ၊ ဏာဒေတ် ဂှ် ဒးဒုင် စၟတ်သမ္တီ နဒဒှ် မၞိဟ် &quot;စိုတ် ခိုဟ်&quot; (Good-hearted) ကေုာံ &quot;မၞုံကဵု သိက္ခာ&quot; ရ။ 
ညး ဟွံမဲ ကု ပရေင် ပရိုင် ပရေအ် (Scandals) လးလး ပ္ဍဲ လၟေင် ကမၠောန် ညး ရ။ ညး ဒှ် သၟာဇာတ် မစကာ အေန်တာနေတ် ကေုာံ မဳဒဳယျာ ပရေင်မၞိဟ် (Social media) အောန် လောန် တုဲ၊ ဂၠိုင်အိုတ် ညး ပံက် လဝ် ဆ အကံက် အေန်သတာဂရာမ် (Instagram) မွဲ သၟး ရ သွက်ဂွံ ဆက်စၠောအ် ကု ညးမဆာန် ညး တအ် ရ။

== ၁၀။ ဇာတ်သၟာတ်ဂမၠိုင် (Filmography) ==
သၟဝ် ဏအ် ဂှ် ဒှ် စရင် ဇာတ်တွဲ ကေုာံ ရုပ်သဳ အဓိက မပါလုပ် လဝ် ရ:

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! သၞာံ !! ယၟု ဇာတ် !! အခန် (Role) !! ရုပ်သဳ ဌာန
|-
| ၂၀၁၀ || ''Ngao Rak Luang Jai'' || Nawa Gamtornpuwanat || [[Channel 3]]
|-
| ၂၀၁၀ || ''Duang Jai Akkanee'' || Akkanee (Fai) || Channel 3
|-
| ၂၀၁၁ || ''Game Rai Game Rak'' || Saichon / Charles || Channel 3
|-
| ၂၀၁၂ || ''Torranee Ni Nee Krai Krong'' || Athit || Channel 3
|-
| ၂၀၁၃ || ''Khu Kam'' (ရုပ်သဳ ဇၞော်) || Kobori || M39
|-
| ၂၀၁၈ || ''The Crown Princess'' || Commander Dawin || Channel 3
|-
| ၂၀၁၈ || ''Nakee 2'' (ရုပ်သဳ ဇၞော်) || Inspector Pongprab || BEC World
|-
| ၂၀၂၁ || ''Mon Rak Nong Phak Ka Yang'' || Kiew || Channel 3
|-
| ၂၀၂၂ || ''The Kinnaree Conspiracy'' || Luang In || Channel 3
|}

== နိဿဲ ==
&lt;references /&gt;

{{Navbox
| name = Nadech Kugimiya
| title = [[ဏာဒေတ် ခုဂဳမဳယာ]]
| listclass = hlist
| list1 =
* [[ဥရဿယာ သပါဗာန်]] (Urassaya Sperbund)
* [[Channel 3]] (ဍုင်သေံ)
* [[Khu Kam]]
}}

[[ကဏ္ဍ:သၟာဇာတ် သေံဂမၠိုင်]]
[[ကဏ္ဍ:မဝ်ဒေဝ် သေံဂမၠိုင်]]
[[ကဏ္ဍ:မၞိဟ် မက္တဵုဒှ် ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၉၁]]
[[ကဏ္ဍ:ဂကူသေံဂမၠိုင်]]</text>
      <sha1>kwhh1nv32gd2emyds75fqb3cyra04u0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဥရဿယာ သပါဗာန်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12881</id>
    <revision>
      <id>59298</id>
      <timestamp>2026-10-27T16:42:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Infobox person | name = ဥရဿယာ သပါဗာန် | image = Urassaya_Sperbund.jpg | caption = ဥရဿယာ သပါဗာန် ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၉ | native_name = อุรัสยา เสปอร์บันด์ | birth_name = Urassaya Sperbund | other_names = ယာယာ (Yaya) | birth_date = {{Birth date and age|1993|3|18}} | birth_place = [[ပါတ္တယာ]], ...&quot;</comment>
      <origin>59298</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14586" sha1="plppbfob05eyvx2uas3xmvh96l19146" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = ဥရဿယာ သပါဗာန်
| image = Urassaya_Sperbund.jpg
| caption = ဥရဿယာ သပါဗာန် ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၉
| native_name = อุรัสยา เสปอร์บันด์
| birth_name = Urassaya Sperbund
| other_names = ယာယာ (Yaya)
| birth_date = {{Birth date and age|1993|3|18}}
| birth_place = [[ပါတ္တယာ]], [[သေံ]]
| nationality = [[သေံ]] (Thai) / [[နဝ်ဝေ]] (Norwegian)
| alma_mater = [[တက္ကသိုလ် စုလာလောင်ကောန်]] (Chulalongkorn University)
| occupation = သၟာဇာတ်, မဝ်ဒေဝ်
| years_active = ၂၀၀၈–ပစ္စုပ္ပန်
| partner = [[ဏာဒေတ် ခုဂဳမဳယာ]] (Nadech Kugimiya)
}}

'''ဥရဿယာ သပါဗာန်''' ({{lang-en|Urassaya Sperbund}}, {{lang-th|อุรัสยา เสปอร์บันด์}}) ဟွံသေင်မ္ဂး မၞိဟ်တအ် ကော်စ ဂၠိုင် နကဵု ယၟု '''ယာယာ''' (Yaya) ဝွံ ဒှ် သၟာဇာတ် (Actress) ကေုာံ မဝ်ဒေဝ် ကောန်ကဝက် သေံ-နဝ်ဝေ မွဲ မဒှ် မၞိဟ် ယၟုပြာကတ်အိုတ် ပ္ဍဲ ပရေင် အနုသုခုမ ဍုင်သေံ ရ။ ညးဝွံ က္တဵုဒှ် မၞိဟ် ပ္ဍဲ စၟတ်တ္ၚဲ ၁၈ ဂိတုမာတ် သၞာံ ၁၉၉၃ ပ္ဍဲ ဍုင်ပါတ္တယာ (Pattaya) ရ။ ဟိုတ်နူ ပရေင် စောန်အစောံ ပ္ဍဲ ပရေင် ထ္ၜးရုပ်သဳ ကေုာံ ရုပ်သာ် မဆာဲ ဂှ်ရ ညး ကလိဂွံ လာပ် ဂုဏ်သိက္ခာ ဗွဲမဂၠိုင် ကေုာံ ဒှ် သၟာဇာတ် ဗြဴ မၞုံကဵု ၚုဟ်မး သၠုင်အိုတ် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ရ။ 

== ၁။ နိဒါန် ==
ဥရဿယာ သပါဗာန် ဝွံ ဒှ် သၟာဇာတ် ဗြဴ ကဆံင် သၠုင်အိုတ် (A-list actress) ပ္ဍဲ ကမၠောန် ရုပ်သဳ ကေုာံ ဇာတ်တွဲ ဍုင်သေံ ရ။ ညးဝွံ ဒှ် မၞိဟ် မပါလုပ် ပ္ဍဲ လၟေင် ဇာတ်တွဲ (Drama series) နူကဵု ရုပ်သဳ ချာန်နယ် ၃ (Channel 3) မာန် ကၠုင် ဇမၞး စိုတ် ညးဗဵု လတူ ဍုင် နာနာ ရ။ ပရေင် အံင်ဇၞး ညးဝွံ စက္တဵုဒှ် ကၠုင် နူကဵု ဇာတ်တွဲ ''Duang Jai Akkanee'' (၂၀၁၀) မပံင်တောဲ ကု သၟာဇာတ် တြုဟ် ဏာဒေတ် ခုဂဳမဳယာ (Nadech Kugimiya) မဒှ် မိတ်သဟာဲ ညး မပံင်တောဲ ကၠောန် ကမၠောန် မွဲစွံ လအ်အိုတ် ရ။&lt;ref name=&quot;BangkokPost2018&quot;&gt;Bangkok Post (2018). &quot;Yaya Urassaya: Thailand's Sweetheart&quot;. ''Bangkok Post''. Retrieved 15 October 2026.&lt;/ref&gt;

== ၂။ ပထမ အဝဲ ကေုာံ ပရေင်ပညာ ==
ဥရဿယာ က္တဵုဒှ် မၞိဟ် ပ္ဍဲ ဍုင်ပါတ္တယာ တုဲ ဒှ် ကောန်ခဒေအ် နူကဵု မိမ မၞုံယၟု Sigood Sperbund (ဂကူနဝ်ဝေ) ကေုာံ Urai Sperbund (ဂကူသေံ) ရ။ ညး နွံကဵု ဒေအ်ဗြဴ မွဲ မၞုံယၟု Catreeya Sperbund ရ။ ဟိုတ်နူ ဇၞော်မောဝ် ကၠုင် ပ္ဍဲ သ္ၚိကၟိန် မၞုံကဵု ၜါ ဘာသာ ဂှ်ရ ညး လေပ် ဟီု အရေဝ် အင်္ဂလိက် ကေုာံ သေံ ဗွဲမခိုဟ် ရ (ကြဴနူဏအ် ညး သီု လ္ၚတ် လဝ် ဘာသာ ပြင်သေတ် ကေုာံ သပိန်)။ 
ပ္ဍဲ ပရေင် ပညာ၊ ညး တိုန် လဝ် ဘာ နူကဵု ဘာ တက္ကသိုလ် စုလာလောင်ကောန် (Chulalongkorn University) မဒှ် တက္ကသိုလ် မၞုံကဵု ဂုဏ်သိက္ခာ သၠုင်အိုတ် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ တုဲ ကလိဂွံ တဆိပ်ကြာ (Bachelor of Arts) ပ္ဍဲ ကဏ္ဍ ဘာသာ ကေုာံ လိက်ပတ် ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၅ ရ。&lt;ref name=&quot;Nation2015&quot;&gt;The Nation (2015). &quot;Yaya Urassaya graduates from Chulalongkorn University&quot;. ''The Nation Multimedia''. Retrieved 15 October 2026.&lt;/ref&gt;

== ၃။ စကၠောန် ကမၠောန် အနုသုခုမ ==
ဥရဿယာ ဂှ် ဒးဒုင် ဂၠာဲဆဵု ပ္ဍဲ အခိင် ညး မၞုံ အာယုက် ၁၄ သၞာံ ပ္ဍဲ အခိင် ညး အာ ဇရေင် ဖျာ ဇၞော် ရ။ 
ညး စကၠောန် ကမၠောန် နဒဒှ် မဝ်ဒေဝ် သွက် ရုပ် ဆာဲယျာ (Commercial ads) ရ။ ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၀၈ ညး ပါလုပ် ပ္ဍဲ ဇာတ်တွဲ ပထမအိုတ် မၞုံယၟု ''Peun See Long Hon'' ရ။ ကြဴနူဂှ် ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၀ ညး ကလိဂွံ အခန် အဓိက ပ္ဍဲ ဇာတ်တွဲ ''Kularb Rai Narm'' မပံင်တောဲ ကု သၟာဇာတ် ဗြဴ Ploy Chermarn တုဲ စကလိဂွံ ပရေင် စၟတ်သမ္တီ နူကဵု ညးဗဵု ဍုင်သေံ ရ。

== ၄။ ပရေင်အံင်ဇၞး ကေုာံ ကမၠောန် အဓိက ==
ပရေင် အံင်ဇၞး ဇၞော်အိုတ် ညး ဂှ် က္တဵုဒှ် ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၀ ကြဴနူ မပါလုပ် ပ္ဍဲ ဇာတ်တွဲ ''4 Huajai Haeng Koon Khao'' (ပန် က္ဍိုပ်စိုတ် ဒဵု) ပ္ဍဲ အခန် ''Duang Jai Akkanee'' (က္ဍိုပ်စိုတ် အက္ကနဳ) ရ။ 
ပ္ဍဲ ဇာတ် ဏအ်၊ ညး ပါလုပ် ကၠောန် မွဲစွံ ကု ဏာဒေတ် ခုဂဳမဳယာ တုဲ သီု ၜါ ဂှ် က္တဵုဒှ် မၞိဟ် ယၟုပြာကတ်အိုတ် (Koo-jin) ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ရ။ ကြဴနူဂှ် ညး ဆက် ပါလုပ် ပ္ဍဲ ဇာတ်တွဲ ဗွဲမဂၠိုင် မပ္တံကဵု ''Game Rai Game Rak'' (၂၀၁၁), ''Kluen Cheewit'' (၂၀၁၇) မဒှ် ဇာတ် ညး မထ္ၜး အစောံစောန် ဒရာမာ (Drama) ဗွဲမခိုဟ် ကေုာံ ''The Crown Princess'' (၂၀၁၈) ရ。&lt;ref name=&quot;Star2017&quot;&gt;Star Update (2017). &quot;Yaya shines in Kluen Cheewit dramatic role&quot;. ''Thai Star News''. Retrieved 15 October 2026.&lt;/ref&gt;

== ၅။ ကမၠောန် ရုပ်သဳ (Film career) ==
ပါဲနူ ဇာတ်တွဲ တုဲ၊ ဥရဿယာ ပါလုပ် ပ္ဍဲ ရုပ်သဳ ဇၞော် (Movies) ဗွဲမဂၠိုင် ရ။ 
ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၈၊ ညး ပါလုပ် ပ္ဍဲ ရုပ်သဳ ကောန်ဒေအ် ကောန်ဒေအ် ''Brother of the Year'' မပံင်တောဲ ကု Sunny Suwanmethanont ကေုာံ Nichkhun ရ။ ရုပ်သဳ ဏအ် ကလိဂွံ ပရေင် အံင်ဇၞး ဗွဲမဇၞော် တုဲ ညး ကလိဂွံ လာပ် သၟာဇာတ် ဗြဴ ခိုဟ်အိုတ် (Best Actress) နူကဵု Suphannahong National Film Awards ရ။ ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၂၂၊ ညး ပါလုပ် ပ္ဍဲ ရုပ်သဳ ''Fast and Feel Love'' မဒှ် ရုပ်သဳ ကလိဂွံ ပရေင် စၟတ်သမ္တီ နူကဵု ပြိုင်ပွဲ ရုပ်သဳ အလုံဂၠးတိ နာနာ သာ် ရ။

== ၆။ ပရေင် ပူဂိုလ် ==
ဥရဿယာ သပါဗာန် ဝွံ ဒှ် မၞိဟ် မမင်မွဲ ပရေင် ပူဂိုလ် ဗွဲမခိုဟ် ရ။ 
ညး ဒှ် မိတ်သဟာဲ (Partner) ကု သၟာဇာတ် တြုဟ် ဏာဒေတ် ခုဂဳမဳယာ (Nadech Kugimiya) နူကဵု အခိင် မပံင်တောဲ ကၠောန် ကမၠောန် မွဲစွံ ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၁ တေအ် ရ။ ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၂၃၊ ညးတအ် သီု ၜါ ဒုင် စပ်ကောပ် (Engaged) လဝ် ပ္ဍဲ ဍုင် အဳတလဳ (Italy) ရ။ ညးဝွံ သီု ဒှ် မၞိဟ် မဒးဂၞပ် ပရေင် တက်ရုပ် (Photography)၊ ပရေင် မာက်ကၠောန် ကပေါတ် (Arts and crafts) ကေုာံ ပရေင် ဍိုက် ချေတ် (Horseback riding) ရ。&lt;ref name=&quot;Vogue2023&quot;&gt;Vogue Thailand (2023). &quot;Nadech and Yaya announce their engagement in Italy&quot;. ''Vogue''. Retrieved 15 October 2026.&lt;/ref&gt;

== ၇။ လာပ် ကေုာံ ဂုဏ်သိက္ခာ ==
ပ္ဍဲ ကမၠောန် အနုသုခုမ ညး၊ ဥရဿယာ ကလိဂွံ လာပ် (Awards) ဇၞော်ဇၞော် ဗွဲမဂၠိုင် ရ။ 
လာပ် အဓိက တအ် ဂှ် ပါလုပ်:
* Suphannahong National Film Awards (လာပ် သၟာဇာတ် ဗြဴ ခိုဟ်အိုတ် သွက် Brother of the Year)
* Nataraj Awards (လာပ် သၟာဇာတ် ဇာတ်တွဲ ခိုဟ်အိုတ် သွက် Kluen Cheewit)
* TV Gold Awards 
ပါဲနူဂှ်ပၠန် ညး သီု ဒှ် သၟာဇာတ် သေံ ပထမအိုတ် မဂွံ ဒုင် ရုဲစှ် နဒဒှ် &quot;Friend of the House&quot; နူကဵု ဂကောံ လိက်ပတ် ကမ္မဏဳ ပြင်သေတ် '''Louis Vuitton''' တုဲ ဂွံ ပါလုပ် ပ္ဍဲ ပရေင် ထ္ၜး ကပေါတ် (Fashion weeks) လတူ ဂၠးတိ ရ။

== ၈။ ပရေင် ကမၠောန် မၞိဟ် ==
ဥရဿယာ ဝွံ ပါလုပ် ပ္ဍဲ ပရေင် ရီုဗင် ကေုာံ ကမၠောန် မၞိဟ် (Philanthropy) ဗွဲမဂၠိုင် ရ။ 
ညး ပါလုပ် ပ္ဍဲ အစဳအဇန် သွက်ဂွံ ဒက်ပ္တန် ဘာ သွက် ကောန်ၚာ် ပ္ဍဲ ဒေသ ကွာန် ရး နာနာ ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ရ။ ညး ကေုာံ ဏာဒေတ် တအ် သီု ကၠောန် ပရေင် ကဵုဒါန် သြန် (Donations) ကေုာံ ဒက်ပ္တန် ဘာကျာ် ပ္ဍဲ ဍုင် ရးနိဂီု သေံ ဗွဲမဂၠိုင် ရ。&lt;ref name=&quot;Philanthropy2021&quot;&gt;Thai Rath (2021). &quot;Yaya supports rural school building projects&quot;. ''Thai Rath News''. Retrieved 15 October 2026.&lt;/ref&gt;

== ၉။ သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် (Public image) ==
ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ၊ ဥရဿယာ ဂှ် ဒးဒုင် စၟတ်သမ္တီ နဒဒှ် မၞိဟ် &quot;စိုတ် ခိုဟ်&quot; (Sweetheart of Thailand) ကေုာံ မၞိဟ် မၞုံကဵု အစောံ ပရေင် ဗွိုက်လွာ (Brand Ambassador) ဇၞော်အိုတ် မွဲ ရ။ 
ညး ဒှ် သၟာဇာတ် မၞုံကဵု လၟိဟ် ညးဗက် (Followers) ဂၠိုင်အိုတ် ပ္ဍဲ အကံက် အေန်သတာဂရာမ် (Instagram) ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ တုဲ၊ ပရေင် သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် ညး ဂှ် သ္အးဇ္ၚး လောန် တုဲ ဟွံမဲ ကု ပရေင် ပရိုင် ပရေအ် (Scandals) လးလး ရ။

== ၁၀။ ဇာတ်သၟာတ်ဂမၠိုင် (Filmography) ==
သၟဝ် ဏအ် ဂှ် ဒှ် စရင် ဇာတ်တွဲ ကေုာံ ရုပ်သဳ အဓိက မပါလုပ် လဝ် ရ:

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! သၞာံ !! ယၟု ဇာတ် !! အခန် (Role) !! ရုပ်သဳ ဌာန
|-
| ၂၀၁၀ || ''Kularb Rai Narm'' || Nucharee || [[Channel 3]]
|-
| ၂၀၁၀ || ''Duang Jai Akkanee'' || Ajima (Jeed) || Channel 3
|-
| ၂၀၁၁ || ''Game Rai Game Rak'' || Nang Fah / Fahlada || Channel 3
|-
| ၂၀၁၂ || ''Torranee Ni Nee Krai Krong'' || Darunee || Channel 3
|-
| ၂၀၁၇ || ''Kluen Cheewit'' || Jeerawat (Jee) || Channel 3
|-
| ၂၀၁၈ || ''The Crown Princess'' || Princess Alice || Channel 3
|-
| ၂၀၁၈ || ''Brother of the Year'' (ရုပ်သဳ ဇၞော်) || Jane || GDH
|-
| ၂၀၁၈ || ''Nakee 2'' (ရုပ်သဳ ဇၞော်) || Sroy || BEC World
|-
| ၂၀၂၂ || ''Fast and Feel Love'' (ရုပ်သဳ ဇၞော်) || Jay || GDH
|-
| ၂၀၂၂ || ''The Kinnaree Conspiracy'' || Mae Ying Pudsorn || Channel 3
|}

== နိဿဲ ==
&lt;references /&gt;

{{Navbox
| name = Urassaya Sperbund
| title = [[ဥရဿယာ သပါဗာန်]]
| listclass = hlist
| list1 =
* [[ဏာဒေတ် ခုဂဳမဳယာ]] (Nadech Kugimiya)
* [[Channel 3]] (ဍုင်သေံ)
* [[Brother of the Year]]
}}

[[ကဏ္ဍ:သၟာဇာတ် သေံဂမၠိုင်]]
[[ကဏ္ဍ:မဝ်ဒေဝ် သေံဂမၠိုင်]]
[[ကဏ္ဍ:မၞိဟ် မက္တဵုဒှ် ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၉၃]]
[[ကဏ္ဍ:ဂကူသေံဂမၠိုင်]]</text>
      <sha1>plppbfob05eyvx2uas3xmvh96l19146</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>တက္ကသိုလ် စုလာလောင်ကောန်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12882</id>
    <revision>
      <id>59299</id>
      <timestamp>2026-10-27T16:43:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Infobox university | name = တက္ကသိုလ် စုလာလောင်ကောန် | native_name = จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย | english_name = Chulalongkorn University | image = Chulalongkorn_University_emblem.png | caption = တဆိပ် သင်္ကေတ တက္ကသိုလ် စုလာလောင်ကောန် (Phra Kiao) | motto = ควา...&quot;</comment>
      <origin>59299</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15564" sha1="7gmhouh9hqpdgz7ece8038lufsucxyf" xml:space="preserve">{{Infobox university
| name = တက္ကသိုလ် စုလာလောင်ကောန်
| native_name = จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
| english_name = Chulalongkorn University
| image = Chulalongkorn_University_emblem.png
| caption = တဆိပ် သင်္ကေတ တက္ကသိုလ် စုလာလောင်ကောန် (Phra Kiao)
| motto = ความรู้คู่คุณธรรม (Knowledge with Virtue)
| established = ၂၆ မာတ် ၁၉၁၇
| type = တက္ကသိုလ် သုတေသန အလဵုအသဳ
| president = Prof. Dr. Bundhit Eua-arporn
| location = [[ဗင်ကံက်]], [[သေံ]]
| campus = ဍုင် (Urban)
| students = ၜိုတ် ၃၇,၀၀၀
| colors = သာ် ပ္ကဴမၠဵု (Pink) {{color box|#FFC0CB}}
| mascot =
| website = {{URL|www.chula.ac.th}}
}}

'''တက္ကသိုလ် စုလာလောင်ကောန်''' ({{lang-en|Chulalongkorn University}}, {{lang-th|จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย}}) ဟွံသေင်မ္ဂး မၞိဟ်တအ် ကော်စ ဂၠိုင် နကဵု ယၟု '''စုလာ''' (Chula) ဝွံ ဒှ် တက္ကသိုလ် သုတေသန အလဵုအသဳ (Public research university) မၞုံ ပ္ဍဲ ဍုင်ဗင်ကံက်၊ ရးနိဂီု သေံ ရ။ တက္ကသိုလ် ဏအ်ဂှ် ဒှ် တက္ကသိုလ် မတြေံအိုတ် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ တုဲ ဒးဒုင် စၟတ်သမ္တီ လဝ် နဒဒှ် တက္ကသိုလ် မၞုံကဵု ဂုဏ်သိက္ခာ သၠုင်အိုတ် ကေုာံ ဍိုက်ပေင် ကု ကဆံင် ပရေင်ပညာ ခိုဟ်အိုတ် ပ္ဍဲ ရးနိဂီု သေံ ရ။

== ၁။ နိဒါန် ကေုာံ ဝင် ==
ဝင် တက္ကသိုလ် စုလာလောင်ကောန် ဝွံ စက္တဵုဒှ် ကၠုင် နူကဵု လက်ထက် သၟိင် ဍုင်သေံ ရာမာ ၅ (King Chulalongkorn) တေအ် ရ။ 
ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၈၉၉၊ သၟိင် ရာမာ ၅ ဂှ် ဒက်ပ္တန် လဝ် &quot;ဘာ ကောန်သၟိင် နန်&quot; (Royal Pages School) သွက်ဂွံ ဗ္တောန် ပညာ ကု ကောန်သၟိင် ကေုာံ ကောန် ကလုတ် ဍုင် တအ် ရ။ ကြဴနူဂှ် ပ္ဍဲ လက်ထက် သၟိင် ရာမာ ၆ (King Vajiravudh) ဂှ် ညး သၠုင် ပတိုန် ကဆံင် ဘာ ဏအ် ကဵု ဒှ် တက္ကသိုလ် အလန်ပထမအိုတ် ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၁၇ တုဲ ခုတ်လဝ် ယၟု &quot;တက္ကသိုလ် စုလာလောင်ကောန်&quot; သွက်ဂွံ ပတိုန် ဂုဏ်သိက္ခာ ကု မအံက် ညး သၟိင် ရာမာ ၅ ရ。&lt;ref name=&quot;ChulaHistory&quot;&gt;Chulalongkorn University (2020). &quot;History of Chulalongkorn University&quot;. ''CU Official Website''. Retrieved 15 October 2026.&lt;/ref&gt;

== ၂။ ပရေင် ဒက်ပ္တန် ကေုာံ ဖျေဟ်သဇိုင် ==
ပ္ဍဲ အခိင် မစ ဒက်ပ္တန် တက္ကသိုလ် ဏအ် ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၁၇ ဂှ်၊ တက္ကသိုလ် ဝွံ နွံ ဆ မဟာဌာန ၄ သာ် ဓဝ် ရ: မဟာဌာန ဂဥုဲ (Medicine)၊ မဟာဌာန ပရေင် အုပ်ဓုပ် (Public Administration)၊ မဟာဌာန အေန်ဂျေန်နဳယျာ (Engineering) ကေုာံ မဟာဌာန လိက်ပတ် ကေုာံ သိပ္ပံ (Arts and Science) ရ။ 
ကြဴနူ မကလိဂွံ ပရေင် ရီုဗင် နူကဵု ဂကောံ သုတေသန ရံက်ကဖေလာ (Rockefeller Foundation) ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၂၀ တအ် ဂှ်၊ ပရေင် ပညာ ဂဥုဲ ကေုာံ သိပ္ပံ တအ် ဇၞော်မောဝ် တိုန် ဗွဲမပြဟ် ရ။ စိုပ် သၞာံ ၁၉၃၀ ကေုာံ ၁၉၄၀ တအ် ဂှ် တက္ကသိုလ် ဝွံ ဇၞော်တိုန် တုဲ သီု ပံက် ကၠုင် မဟာဌာန တၟိ နာနာ သာ် ရ။

== ၃။ သင်္ကေတ ကေုာံ အဓိပ္ပါယ် ==
တက္ကသိုလ် စုလာလောင်ကောန် ဝွံ နွံကဵု သင်္ကေတ မၞုံကဵု အဓိပ္ပါယ် ဝေင် ဝင် ဍုင်သေံ:
* '''ဖရာ ကဵု (Phra Kiao):''' ဒှ် တဆိပ် အဓိက မဒှ် တဆိပ် က္ဍိုင် ၝောအ်ကိုတ် မစကာ ပ္ဍဲ သၟိင် ဍုင်သေံ ရ။ တဆိပ် ဏအ် ဂှ် ကလိဂွံ အခေါင် သွက်ဂွံ စကာ နူကဵု သၟိင် ရာမာ ၆ ရ။
* '''သာ် ပ္ကဴမၠဵု (Pink):''' ဒှ် သာ် အဓိက တက္ကသိုလ် ရ။ သာ် ဏအ်ဂှ် ဒှ် သာ် တ္ၚဲ အင်္ကာ (Tuesday) မဒှ် တ္ၚဲ မက္တဵုဒှ် မၞိဟ် သၟိင် ရာမာ ၅ ရ။
* '''တၞံ ဆု (Rain Tree):''' တၞံ ဆု ဏအ် (Chamchuri) ဂှ် ဒှ် တၞံ ဆု သင်္ကေတ တက္ကသိုလ် တုဲ၊ သၟိင် ရာမာ ၉ (King Bhumibol) အလဵုဇကု တဵု လဝ် ပ္ဍဲ အရှာံ တက္ကသိုလ် ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၆၂ ရ。&lt;ref name=&quot;SymbolsCU&quot;&gt;Office of Student Affairs (2018). &quot;Symbols of Chulalongkorn University&quot;. ''Chulalongkorn University Press''.&lt;/ref&gt;

== ၄။ ကဏ္ဍ ပရေင်ပညာ ကေုာံ မဟာဌာနဂမၠိုင် ==
တ္ၚဲဏအ် တက္ကသိုလ် စုလာလောင်ကောန် ဝွံ နွံကဵု မဟာဌာန (Faculties) ၁၉ ခု၊ ဌာန် သုတေသန (Institutes) ကေုာံ ကဝ်လိက် သွက် ပရေင် ပညာ ဂၠးတိ ဗွဲမဂၠိုင် ရ။ 

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! မဟာဌာန အဓိက !! သၞာံ မဒက်ပ္တန် !! တင်စၟတ်
|-
| မဟာဌာန ဂဥုဲ (Medicine)
| ၁၉၄၇ (ဒက်ပ္တန် တၟိ)
| ဒှ် မဟာဌာန ဂဥုဲ ခိုဟ်အိုတ် ပ္ဍဲ သေံ
|-
| မဟာဌာန အေန်ဂျေန်နဳယျာ
| ၁၉၁၃
| သဇိုင် ပရေင် ဇၞော်မောဝ် ဍုင်
|-
| မဟာဌာန လိက်ပတ် (Arts)
| ၁၉၁၇
| ပရေင် လ္ၚတ် ဘာသာ ကေုာံ ယေန်သၞာင်
|-
| မဟာဌာန သိပ္ပံ (Science)
| ၁၉၁၇
| ဒတန် သုတေသန သိပ္ပံ သဇိုင်
|-
| ကဝ်လိက် ပရေင်ပညာ ဂၠးတိ (BALAC/BBA)
| -
| ဗ္တောန် နကဵု ဘာသာ အင်္ဂလိက် သၟး
|}

== ၅။ ဌာန် သုတေသန ကေုာံ စောန်အစောံ ==
တက္ကသိုလ် ဝွံ ဒှ် ဒတန် သုတေသန အဓိက မွဲ ပ္ဍဲ ဒေသ အာရှအဂၞဲ (Southeast Asia) ရ။ 
ညးတအ် ပံက် လဝ် ဌာန် သုတေသန အထူး မပ္တံကဵု ဌာန် လ္ၚတ် ပရေင် ဇဳဝဗေဒ (Halal Science Center)၊ ဌာန် သုတေသန နဲကဲပညာ သမၠး ဉာဏ် (AI Research Center) ကေုာံ ဌာန် လ္ၚတ် ပရေင် ထတ်ယုက် မၞိဟ် ရ။ ပ္ဍဲ အခိင် ယဲ ကဝ်ဝိတ်-၁၉ (COVID-19) တေအ်၊ ဌာန် သုတေသန ဂဥုဲ စုလာလောင်ကောန် ဝွံ ပါလုပ် ပ္ဍဲ ပရေင် ကၠောန်ဗဒှ် ဂဥုဲ စဵုဒၞာ (ChulaCov19 mRNA vaccine) ဗွဲမဇၞော် ရ。&lt;ref name=&quot;Vaccine2021&quot;&gt;Bangkok Post (2021). &quot;Chula vaccine begins human trials&quot;. ''Bangkok Post News''.&lt;/ref&gt;

== ၆။ ပရေင် အုပ်ဓုပ် ကေုာံ ဒတန် ==
တက္ကသိုလ် စုလာလောင်ကောန် ဂှ် နွံ ဒတန် ပ္ဍဲ ခရိုင် ပထုမ်ဝါန် (Pathum Wan District) မဒှ် လဒေါဝ် ဍုင် ဗင်ကံက် ရ။ 
အရှာံ တက္ကသိုလ် ဂှ် နွံ ဇမၞော် ၜိုတ် ၄၅၆ ဨက တုဲ ဍိုက်ပေင် ကု ရုင် ကောမ်ပျူတာ၊ ရုင် ဗှ်လိက် ဇၞော်၊ ကေုာံ သ္ၚိ ဌာန် ကွးဘာ တအ် ရ။ တက္ကသိုလ် ဂှ် နွံ သၟဝ် ပရေင် အုပ်ဓုပ် ကံင်သဳ တက္ကသိုလ် (University Council) တုဲ ၜိုန်ရ ဒှ် တက္ကသိုလ် အလဵုအသဳ ကီုလေဝ်၊ ဍေဟ် ကလိဂွံ လဝ် အခေါင် အုပ်ဓုပ် အလဵုဇကု (Autonomous status) နူကဵု သၞာံ ၂၀၀၈ ရ။

== ၇။ ကွးဘာ ကေုာံ ပရေင် ချဳဒရာင် ==
ကွးဘာ မတိုန် လဝ် ဘာ ပ္ဍဲ စုလာ တအ် ဂှ် ဒးဒုင် စၟတ်သမ္တီ နဒဒှ် မၞိဟ် ဍိုက်ပေင် ကု ပညာ ကေုာံ ယေန်သၞာင် ရ။ 
ပရေင် ချဳဒရာင် အဓိက မွဲ ဂှ် ဒှ် ပွဲ ပြိုင် ဝေင် ဇြဟတ် ကောန်မ ဗဝ် &quot;စုလာ-ထာမာသာတ်&quot; (Chula-Thammasat Traditional Football Match) မကၠောန် ဗဒှ် ဇၟာပ်ပ် သၞာံ ရ။ ပွဲ ဏအ် ဂှ် ဒှ် ပွဲ ပြိုင် အကြာ တက္ကသိုလ် ဇၞော် ၜါ ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ တုဲ ပါလုပ် သီု ပရေင် ထ္ၜး ပရေင် ဍုင်ကွာန် ကေုာံ ယေန်သၞာင် ညးသၟတ် တအ် ရ။&lt;ref name=&quot;FootballMatch&quot;&gt;Thammasat University Press (2019). &quot;The Tradition of CU-TU Football Matches&quot;. ''TU History Archive''.&lt;/ref&gt;

== ၈။ မၞိဟ် ယၟုပြာကတ် မတိုန်လဝ် ဘာဏအ် ==
တက္ကသိုလ် စုလာလောင်ကောန် ဝွံ ပ္တိတ် လဝ် ကွးဘာ မဒှ် က္ဍိုပ်သကိုပ်၊ သၟာ ဍုင်ကွာန်၊ ကေုာံ သၟာ အနုသုခုမ ဗွဲမဂၠိုင်:
* '''မဟာ ချက်ကြရဳ သဳရိန္ဓန် (Princess Maha Chakri Sirindhorn):''' ကောန်ဝုတ် သၟိင် ရာမာ ၉၊ ကလိဂွံ တဆိပ်ကြာ လိက်ပတ် နူကဵု စုလာ ရ။
* '''သုရယုဒ် ချူလာနန် (Surayud Chulanont):''' သၟိင် ဇၞော် အလဵုအသဳ (Prime Minister) တြေံ ရ။
* '''ဥရဿယာ သပါဗာန် (Urassaya Sperbund):''' သၟာဇာတ် ဗြဴ ပြာကတ်၊ ကလိဂွံ တဆိပ်ကြာ (B.A) ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၅ ရ။
* '''အဖိသိတ် ဝေတ်ချာချဳဝါ (Abhisit Vejjajiva):''' သၟိင် ဇၞော် အလဵုအသဳ တြေံ (ကေင် လုပ် လ္ၚတ် ပညာ ပ္ဍဲ စုလာ ကီု) ရ။

== ၉။ စၟတ်သမ္တီ ကဆံင် (Rankings and Reputations) ==
ပ္ဍဲ ကဆံင် ဂၠးတိ ကေုာံ ဒေသ၊ တက္ကသိုလ် စုလာလောင်ကောန် ဝွံ နွံ ကဆံင် သၠုင် လောန် ရ:
* '''QS World University Rankings:''' ဗွဲမဂၠိုင် မ္ဂး စုလာ ဂှ် ဂွံ ကဆံင် ပထမ ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ကေုာံ ပါလုပ် ပ္ဍဲ ကဆံင် သၠုင်အိုတ် ၂၀၀ လတူ ဂၠးတိ ရ။
* '''THE (Times Higher Education):''' စၟတ်သမ္တီ လဝ် စုလာ နဒဒှ် တက္ကသိုလ် ခိုဟ်အိုတ် ပ္ဍဲ လပါ် သုတေသန ကေုာံ ဂုဏ်သိက္ခာ အစာ တအ် ရ။ 
တက္ကသိုလ် ဏအ် ဒှ် ဒတန် သွက် ကွးဘာ မၞုံကဵု ဇြဟတ် ထတ်အိုတ် (Highly competitive admission) ပ္ဍဲ ရးနိဂီု သေံ ဇၟာပ်ပ် သၞာံ ရ。&lt;ref name=&quot;QS2025&quot;&gt;QS Quacquarelli Symonds (2025). &quot;QS World University Rankings: Chulalongkorn University&quot;. ''Top Universities''. Retrieved 15 October 2026.&lt;/ref&gt;

== ၁၀။ ပရေင် ဆက်စၠောအ် ဂၠးတိ ==
တက္ကသိုလ် စုလာလောင်ကောန် ဝွံ နွံကဵု ပရေင် ဆက်စၠောအ် ကု တက္ကသိုလ် ဂၠးတိ ဇၞော်ဇၞော် ဗွဲမဂၠိုင် ရ။ 
ညးတအ် ပါလုပ် ပ္ဍဲ ဂကောံ APRU (Association of Pacific Rim Universities) ကေုာံ AUN (ASEAN University Network) မဒှ် ဂကောံ တက္ကသိုလ် မၞုံကဵု ကဆံင် သၠုင် ပ္ဍဲ ဒေသ အာရှ-ပါစဳဖိတ် ရ。 လၟေင် သၞာံ ညးတအ် ပလံင် ကွးဘာ ကေုာံ အစာ တအ် ညံင်ဂွံ အာ လ္ၚတ် ပညာ ပ္ဍဲ တက္ကသိုလ် ဍုင် အမေရိကာန်၊ ဂျာမနဳ၊ ဂျပါန် ကေုာံ သြသတြေလျာ တအ် ဇၟာပ်ပ် သၞာံ ရ။

== နိဿဲ ==
&lt;references /&gt;

{{Navbox
| name = Universities in Thailand
| title = [[တက္ကသိုလ် ပ္ဍဲ သေံ]]
| listclass = hlist
| list1 =
* [[တက္ကသိုလ် စုလာလောင်ကောန်]]
* [[တက္ကသိုလ် မဟိဒလ်]] (Mahidol University)
* [[တက္ကသိုလ် ထာမာသာတ်]] (Thammasat University)
}}

[[ကဏ္ဍ:တက္ကသိုလ် ပ္ဍဲ သေံဂမၠိုင်]]
[[ကဏ္ဍ:ပရေင်ပညာ ပ္ဍဲ ဗင်ကံက်]]
[[ကဏ္ဍ:ဒက်ပ္တန်လဝ် ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၁၇]]</text>
      <sha1>7gmhouh9hqpdgz7ece8038lufsucxyf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>တက္ကသိုလ် ပ္ဍဲ သေံ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12883</id>
    <revision>
      <id>59300</id>
      <timestamp>2026-10-27T16:46:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Infobox education in country | name = တက္ကသိုလ်ဂမၠိုင် ပ္ဍဲ သေံ | english_name = Universities in Thailand | image = Chulalongkorn_University_Auditorium.jpg | caption = ဟဝ် တက္ကသိုလ် စူလာလံင်ကောန် မဒှ် တက္ကသိုလ် တြေံအိုတ် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ | ministry = ဌာန...&quot;</comment>
      <origin>59300</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19729" sha1="jzjamor7511wfwensnxdzxwmna12ugb" xml:space="preserve">{{Infobox education in country
| name = တက္ကသိုလ်ဂမၠိုင် ပ္ဍဲ သေံ
| english_name = Universities in Thailand
| image = Chulalongkorn_University_Auditorium.jpg
| caption = ဟဝ် တက္ကသိုလ် စူလာလံင်ကောန် မဒှ် တက္ကသိုလ် တြေံအိုတ် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ
| ministry = ဌာန ဝန်ဇၞော် ပရေင်ပညာ ကဆံင်သၠုင်၊ သိပ္ပံ၊ သုတေသန ကေုာံ ဖန်ဗဒှ် တၟိ (MHESI)
| language = [[ဘာသာသေံ]]၊ [[ဘာသာအင်္ဂလိက်]]
| type = အလဵုအသဳ၊ ပူဂိုလ်၊ သမၠးပွး
| institutions = ၜိုတ် ၁၅၀ ပြင်
| students = ၜိုတ် ၂ ပြကောဋိ (Estimate)
}}

'''တက္ကသိုလ် ပ္ဍဲ သေံ''' ({{lang-en|Universities in Thailand}}) ဝွံ ဒှ် ဂကောံ ဌာန် ပရေင် ပညာ ကဆံင် သၠုင် (Higher education institutions) မနွံ ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ (Thailand) ရ။ ပရေင် ပညာ ကဆံင် သၠုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ဝွံ ဒုင်သဇိုင် ကု ပရေင် ဇၞော်မောဝ် ကၟိန်ဍုင် ကေုာံ ပရေင် နဲကဲပညာ ခေတ်တၟိ တုဲ မၞုံကဵု တက္ကသိုလ် အလဵုအသဳ၊ တက္ကသိုလ် ပူဂိုလ်၊ ကေုာံ တက္ကသိုလ် မၞုံကဵု အခေါင် အုပ်ဓုပ် အလဵုဇကု ဗွဲမဂၠိုင် ရ။ တက္ကသိုလ် တအ် ဏအ် ဍိုက်က္ဍိုပ် ကၠောန် ကမၠောန် သၟဝ် ဌာန ဝန်ဇၞော် ပရေင်ပညာ ကဆံင်သၠုင်၊ သိပ္ပံ၊ သုတေသန ကေုာံ ဖန်ဗဒှ် တၟိ (Ministry of Higher Education, Science, Research and Innovation - MHESI) ရ။

တက္ကသိုလ် ပ္ဍဲ သေံ တအ် ဝွံ ဟွံသေင် ဆ ဒၞာဲ သွက်ဂွံ ဗတောန် ပညာ ဓဝ် တုဲ၊ ဍေဟ် သီု ဒှ် ဌာန် ဗဟဵု သွက်ဂွံ လ္ၚတ် သုတေသန (Research)၊ ထိင်ဒဝ် ယေန်သၞာင် ကေုာံ ပရေင် ပံင်တောဲ ကု တက္ကသိုလ် ဂၠးတိ နာနာ သာ် ရ။ 

== ၁။ နိဒါန် ကေုာံ အဓိပ္ပါယ် ==
ပရေင် ပညာ ကဆံင် သၠုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ဝွံ ပါ် လဝ် နကဵု တက္ကသိုလ် (Universities)၊ ကဝ်လိက် (Colleges) ကေုာံ ဌာန် သုတေသန ဂမၠိုင် ရ။ 
တက္ကသိုလ် တအ် ဝွံ ကဵု ဇြဟတ် လတူ ပရေင် ကဵု ပညာ ဘာသာ နာနာ (Multidisciplinary) မပ္တံကဵု သိပ္ပံ၊ ဝိဇ္ဇာ၊ ပရေင် ဂဥုဲ (Medicine)၊ အေန်ဂျေန်နဳယျာ၊ ကေုာံ ပရေင် ပိုန်ဒြပ် တအ် ရ။ ပ္ဍဲ အခိင် ပစ္စုပ္ပန် ဏအ်၊ တက္ကသိုလ် ပ္ဍဲ သေံ တအ် ဇၞော်မောဝ် တိုန် ဗွဲမပြဟ် တုဲ လုပ် ပါလုပ် ပ္ဍဲ စရင် တက္ကသိုလ် ခိုဟ်အိုတ် ပ္ဍဲ အာရှ (Asia University Rankings) ဗွဲမဂၠိုင် ရ。&lt;ref name=&quot;QS2023&quot;&gt;QS World University Rankings (2023). &quot;Top Universities in Thailand&quot;. ''QS Quacquarelli Symonds''.&lt;/ref&gt;

== ၂။ ဝင် ကေုာံ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ==
ဝင် ပရေင် ပညာ ကဆံင် သၠုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ဝွံ စက္တဵုဒှ် ကၠုင် နူကဵု လက္ကရဴ သၞာံ ၁၈၉၀ တေအ် ပ္ဍဲ လက်ထက် သၟိင် ဍုင် သေံ (King Chulalongkorn - Rama V) ရ။
* '''ခေတ် ကိုပ်ကၠာ (၁၈၉၉ - ၁၉၄၀):''' ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၈၉၉ ဂှ် စဒက်ပ္တန် လဝ် ဘာ သွက် သၟိင်တၠ (Royal Pages School) ရ။ စိုပ် သၞာံ ၁၉၁၇ ပ္ဍဲ လက်ထက် သၟိင် ရာမ ၆ ဂှ် ဘာ ဏအ် ပြံင်လှာဲ ဒှ် အာ [[တက္ကသိုလ် စူလာလံင်ကောန်]] (Chulalongkorn University) မဒှ် တက္ကသိုလ် ပထမအိုတ် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ရ။ သၞာံ ၁၉၃၄ ဂှ် ဒက်ပ္တန် [[တက္ကသိုလ် ဓမ္မသာတ်]] (Thammasat University) သွက် ပရေင် ဥပဒေ ကေုာံ ပရေင် ဍုင်ကွာန် ရ။
* '''ခေတ် ဇၞော်မောဝ် (၁၉၄၀ - ၁၉၉၀):''' သၞာံ ၁၉၄၃ ဂှ် ဒက်ပ္တန် [[တက္ကသိုလ် မဟိဒေါန်]] (Mahidol University) သွက် ပရေင် ဂဥုဲ ကေုာံ ပရေင် ထတ်ယုက် (Medical Sciences) ရ။ ကြဴနူ ဂှ် တက္ကသိုလ် ပ္ဍဲ ဒေသ မ္ၚး ၜံင်ကံက် ဗီုကဵု [[တက္ကသိုလ် ချေင်မာင်]] (Chiang Mai University) ကေုာံ [[တက္ကသိုလ် ခေါန်ကေန်]] (Khon Kaen University) တအ် စက္တဵုဒှ် ကၠုင် ရ。&lt;ref name=&quot;Wyatt1984&quot;&gt;Wyatt, D. K. (1984). ''Thailand: A Short History''. Yale University Press.&lt;/ref&gt;
* '''ခေတ် ပစ္စုပ္ပန်:''' စိုပ် သၞာံ ၂၀၀၀ လက္ကရဴ ဏအ်၊ တက္ကသိုလ် အလဵုအသဳ ဗွဲမဂၠိုင် ပြံင်လှာဲ လဒက်ပတန် အုပ်ဓုပ် အလဵုဇကု (Autonomous universities) သွက်ဂွံ ကလိဂွံ ပရေင် သမၠးပွး ပ္ဍဲ ပရေင် သုတေသန ကေုာံ ပရေင် အုပ်ဓုပ် ရ။

== ၃။ ဂကူ တက္ကသိုလ်ဂမၠိုင် (Types of Universities) ==
တက္ကသိုလ် ပ္ဍဲ သေံ တအ် ဂှ် ပါ် လဝ် နကဵု လဒက်ပတန် အုပ်ဓုပ် ၄ ဂကူ အဓိက ရ:
# '''တက္ကသိုလ် အလဵုအသဳ (Public Universities):''' ဒှ် တက္ကသိုလ် မကလိဂွံ လဒံင် သြန် နူကဵု အလဵုအသဳ ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် တုဲ ဍိုက်က္ဍိုပ် လဝ် နကဵု သၞောတ်ဝ် အလဵုအသဳ ရ (ဥပမာ - တက္ကသိုလ် ရာမ်ခမ်ဟေင်)။
# '''တက္ကသိုလ် အုပ်ဓုပ် အလဵုဇကု (Autonomous Universities):''' ဒှ် တက္ကသိုလ် မဂွံ လဝ် အခေါင် အုပ်ဓုပ် နကဵု သၞောတ်ဝ် ဇကု သမၠးပွး (Independent administration) ကီုလေဝ် ဒုင် သဇိုင် ကု အလဵုအသဳ ဏီ ရ (ဥပမာ - တက္ကသိုလ် မဟိဒေါန်၊ တက္ကသိုလ် စူလာလံင်ကောန်)။
# '''တက္ကသိုလ် ပူဂိုလ် (Private Universities):''' ဒှ် တက္ကသိုလ် မဒက်ပ္တန် လဝ် နကဵု ဂကောံ ပူဂိုလ် ကေုာံ ကမ္ပဏဳ တအ် ရ (ဥပမာ - တက္ကသိုလ် အသမ်ယှေန် (Assumption University)၊ တက္ကသိုလ် ၜံင်ကံက်)။
# '''တက္ကသိုလ် ရာဇภัတ် ကေုာံ ရာဇမင်္ဂလ (Rajabhat &amp; Rajamangala Universities):''' ဒှ် တက္ကသိုလ် သွက်ဂွံ ဇၞော်မောဝ် ပတိုန် ဒေသ နာနာ ကေုာံ ပရေင် နဲကဲ စက်မ (Vocational and regional development) မနွံ ဇၟာပ် တွဵုရး (Provinces) ရ။

== ၄။ သၞောတ်ဝ် ပရေင် အုပ်ဓုပ် ==
တက္ကသိုလ် သီုဖအိုတ် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ဝွံ နွံ သၟဝ် အုပ်ဓုပ် ဌာန ဝန်ဇၞော် ပရေင်ပညာ ကဆံင်သၠုင်၊ သိပ္ပံ၊ သုတေသန ကေုာံ ဖန်ဗဒှ် တၟိ (MHESI) မဒက်ပ္တန် လဝ် ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၉ ရ။ 
ဌာန ဝန်ဇၞော် ဏအ် ဝွံ ဖန်ဇန် လဝ် ပရေင် စၟတ်သမ္တီ ကဆံင် (Quality Assurance) သွက်ဂွံ ၜတ်ကၞာတ် အစောံစောန် တက္ကသိုလ် တအ် ညံင်ဂွံ စိုပ် ကဆံင် ဂၠးတိ ရ။ သၞောတ်ဝ် အုပ်ဓုပ် ပ္ဍဲ တက္ကသိုလ် မွဲမွဲ ဂှ် ဍိုက်က္ဍိုပ် လဝ် နကဵု ကံင်သဳ တက္ကသိုလ် (University Council) ကေုာံ ပါမောက္ခချုပ် (President/Rector) ရ。&lt;ref name=&quot;MHESI2019&quot;&gt;Ministry of Higher Education, Science, Research and Innovation (MHESI) (2019). &quot;Higher Education in Thailand&quot;. ''Royal Thai Government''.&lt;/ref&gt;

== ၅။ သၞောတ်ဝ် ဒုင်တဲ ကွးဘာ (TCAS) ==
သွက် ကွးဘာ မတိတ် ဘာ တန် အထက် (High school) တအ် ညံင်ဂွံ လုပ် တက္ကသိုလ် မာန် ဂှ်၊ အလဵုအသဳ သေံ တအ် စကာ သၞောတ်ဝ် ဗဟဵု မကော်ဂး '''TCAS''' (Thai University Central Admission System) ရ။ 
TCAS ဏအ် နွံ ၅ အဆံင်:
* '''Round 1 (Portfolio):''' စၟတ်တဲ ကွးဘာ နကဵု အစောံစောန် တၟေင် (ဟွံဒး သှ် ပေဲါသွဟ်လိက်)။
* '''Round 2 (Quota):''' စၟတ်တဲ ကွးဘာ နူကဵု ဒေသ မသ္ဂုတ်စုတ် လဝ် (Regional quotas)။
* '''Round 3 (Admission):''' စၟတ်တဲ ကွးဘာ နကဵု စၟတ် သွဟ်လိက် ဗဟဵု (TGAT/TPAT, A-Level)။
* '''Round 4 (Direct Admission):''' တက္ကသိုလ် တအ် ကော် သှ် အလဵုဇကု သွက် ဒၞာဲ မသှ်ေ ဒၟံင် တအ် ရ။

== ၆။ တက္ကသိုလ် ယၟုပြာကတ်ဂမၠိုင် ==
ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ နွံ ကဵု တက္ကသိုလ် မဂွံ လဝ် ကဆံင် သၠုင် ပ္ဍဲ ဂၠးတိ ဗွဲမဂၠိုင် ရ။ လၟေင် တက္ကသိုလ် မပြာကတ် အဓိက တအ် ဂှ် ဒှ် အတိုင် သၟဝ် ဏအ် ရ:

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! ယၟု တက္ကသိုလ် !! ဒတန် (Location) !! သၞာံ မဒက်ပ္တန် !! တင်တၟေင် ကေုာံ ကဏ္ဍ အဓိက
|-
| '''[[တက္ကသိုလ် စူလာလံင်ကောန်]]''' (Chulalongkorn) || ၜံင်ကံက် || ၁၉၁၇ || တက္ကသိုလ် တြေံအိုတ်၊ ပြာကတ် ပ္ဍဲ ဝိဇ္ဇာ၊ အေန်ဂျေန်နဳယျာ
|-
| '''[[တက္ကသိုလ် မဟိဒေါန်]]''' (Mahidol) || သာလာယာ၊ နခေါန်ပထောမ် || ၁၉၄၃ || ပြာကတ် ပ္ဍဲ ပရေင် ဂဥုဲ (Medical) ကေုာံ သိပ္ပံ သုတေသန
|-
| '''[[တက္ကသိုလ် ဓမ္မသာတ်]]''' (Thammasat) || ၜံင်ကံက်၊ ပထုမ်ဌာနဳ || ၁၉၃၄ || ပြာကတ် ပ္ဍဲ ပရေင် ဥပဒေ ကေုာံ ပရေင် ဍုင်ကွာန်
|-
| '''[[တက္ကသိုလ် ကသေတ်သာတ်]]''' (Kasetsart) || ၜံင်ကံက် || ၁၉၄၃ || ပြာကတ် ပ္ဍဲ ပရေင် တဵုလွဳ (Agriculture) ကေုာံ ဂြိုပ်ဆု
|-
| '''[[တက္ကသိုလ် ချေင်မာင်]]''' (Chiang Mai) || ချေင်မာင် || ၁၉၆၄ || တက္ကသိုလ် ပထမအိုတ် ပ္ဍဲ ဒေသ သၟဝ်ကျာ ဍုင်သေံ
|}

== ၇။ ပရေင် သုတေသန ကေုာံ နဲကဲပညာ ==
တက္ကသိုလ် ဇၞော်ဇၞော် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ တအ် ဂှ် ဒှ် &quot;တက္ကသိုလ် သုတေသန&quot; (National Research Universities) တုဲ ညးတအ် ပံင်ကောံ ကု ဌာန် သုတေသန အလဵုအသဳ ဗီုကဵု NSTDA သွက်ဂွံ ကၠောန် သုတေသန တၟိ တၟိ ရ။
ပ္ဍဲ တက္ကသိုလ် မဟိဒေါန် ကေုာံ စူလာလံင်ကောန် တအ် ဂှ်၊ ပရေင် သုတေသန လပါ် ဂဥုဲ ဇဳဝ (Biomedical research)၊ နဲကဲပညာ သမၠး ဉာဏ် (AI)၊ ကေုာံ ပရေင် ပညာ တၞဟ်တအ် ဇၞော်မောဝ် ဗွဲမလောန် ရ။ ဍုင်သေံ စကာ လဝ် သြန် ဗွဝ် သုတေသန (Research funds) နူကဵု အလဵုအသဳ ညံင်ဂွံ ဇၞော်မောဝ် ပတိုန် ပရေင် စက်ယန္တရား ကေုာံ သိပ္ပံ ပ္ဍဲ ဒေသ ရ。&lt;ref name=&quot;Lao2015&quot;&gt;Lao, R. (2015). ''A Critical Study of Thailand's Higher Education Reforms''. Routledge.&lt;/ref&gt;

== ၈။ ပရေင် ပညာ ဆက်စၠောအ် ဂၠးတိ (Internationalization) ==
ပရေင် ပညာ ကဆံင် သၠုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ဝွံ ပံက် လး လဝ် သွက် ကွးဘာ နူ ဍုင် သအာင် ဗွဲမဂၠိုင် ရ။
တက္ကသိုလ် အဓိက တအ် ပံက် လဝ် &quot;ပရေင် ပညာ ဘာသာ အင်္ဂလိက်&quot; (International Programs) သွက် ဗြိဂရဳ (Bachelor's)၊ မာသတာ (Master's) ကေုာံ ပါရဂူ (Ph.D.) နာနာ သာ် ရ။ ကွးဘာ နူ ဍုင် ကြပ်ပ် ဗီုကဵု ကြုက် (China)၊ မြန်မာ (Myanmar)၊ ကေုာံ ကမ္ဗောဒဳယျာ (Cambodia) တအ် ကၠုင် တိုန် ဘာ ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ဂၠိုင် ကၠုင် ရ။ ဥပမာ - MUIC (Mahidol University International College) ဂှ် ဒှ် ကဝ်လိက် အင်္ဂလိက် မပြာကတ် မွဲ ရ。

== ၉။ ပြသၞာ ကေုာံ ပရေင် စိန်ဂစာန်ဂမၠိုင် ==
ၜိုန်ရ ပရေင် ပညာ ဇၞော်မောဝ် ကီုလေဝ်၊ တက္ကသိုလ် ပ္ဍဲ သေံ တအ် ဒး ဆဵုဂဗ ပြသၞာ ကေုာံ ပရေင် စိန်ဂစာန် နာနာ သာ် ရ:
# '''ပရေင် ဇၞော် အာယုက် မၞိဟ် (Aging Population):''' ဍုင်သေံ နွံ ကဵု လၟိဟ် ကောန်ၚာ် မၜံင် အောန် စှ်ေ (Declining birth rate) တုဲ၊ လၟိဟ် ကွးဘာ လုပ် တက္ကသိုလ် လေဝ် အောန် စှ်ေ အာ ဗွဲမလောန် ရ။ တက္ကသိုလ် လ္ၚဵု ဒး ကၟာတ် ထောအ် ပရေင် ပညာ လ္ၚဵု ရ။
# '''ပရေင် သြန် ဗွဝ် (Funding):''' တက္ကသိုလ် ဍောတ်တ် လ္ၚဵု ဟွံကလိဂွံ သြန် ဗွဝ် ရုံဂပ် သွက်ဂွံ ကၠောန် သုတေသန ရ။
# '''ပရေင် ၜတ်ကၞာတ် ကဆံင် (Quality Gap):''' ကဆံင် ပရေင် ပညာ အကြာ တက္ကသိုလ် ပ္ဍဲ ၜံင်ကံက် ကေုာံ တက္ကသိုလ် ပ္ဍဲ ဒေသ တွဵုရး (Provincial universities) တအ် နွံ ဟွံတုပ် ညးသကအ် ဏီ ရ。&lt;ref name=&quot;Pitiyanuwat2009&quot;&gt;Pitiyanuwat, S., &amp; Sujiva, S. (2009). &quot;Quality assurance in Thai higher education&quot;. ''Journal of Higher Education Policy and Management''. 31 (1): 3–14.&lt;/ref&gt;

== ၁၀။ အနာဂတ် တက္ကသိုလ် ပ္ဍဲ သေံ ==
အနာဂတ် တက္ကသိုလ် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ဝွံ ဒး ပြံင်လှာဲ အတိုင် ခေတ် ဒဳဂျဳတေဝ် (Digital age) ရ။
တက္ကသိုလ် တအ် စ ပံက် ကၠုင် လိက်တန် သွက် ပရေင် လ္ၚတ် လလအ် အာယုက် (Lifelong learning) ကေုာံ ပရေင် ဗတောန် လတူ လပှ်ကျာ (Online courses) ဗီုကဵု MOOC ဗွဲမဂၠိုင် ရ။ ပါဲနူဂှ်ပၠန် ညးတအ် ပံင်ကောံ ကု ကမ္ပဏဳ ပရေင် ပိုန်ဒြပ် ညံင်ဂွံ ဗတောန် ပညာ မကိတ်ညဳ ကု ကမၠောန် (Industry-driven education) တုဲ ဇၞော်မောဝ် ဏာ ပရေင် ပညာ သွက် အနာဂတ် ဍုင် သေံ (Thailand 4.0) ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် ရ။

== နိဿဲ ==
&lt;references /&gt;

{{Navbox
| name = Universities in Thailand
| title = တက္ကသိုလ် ကေုာံ ဌာန် ပညာ ကဆံင် သၠုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ
| listclass = hlist
| list1 =
* [[တက္ကသိုလ် စူလာလံင်ကောန်]]
* [[တက္ကသိုလ် မဟိဒေါန်]]
* [[တက္ကသိုလ် ဓမ္မသာတ်]]
* [[တက္ကသိုလ် ကသေတ်သာတ်]]
* [[တက္ကသိုလ် ချေင်မာင်]]
* [[တက္ကသိုလ် ရာမ်ခမ်ဟေင်]]
* [[တက္ကသိုလ် ခေါန်ကေန်]]
}}

[[ကဏ္ဍ:တက္ကသိုလ် ပ္ဍဲ သေံ]]
[[ကဏ္ဍ:ပရေင် ပညာ ပ္ဍဲ သေံ]]
[[ကဏ္ဍ:သ္ဇိုင် ဍုင်သေံ]]</text>
      <sha1>jzjamor7511wfwensnxdzxwmna12ugb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>59302</id>
      <parentid>59300</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T16:48:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <origin>59302</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19729" sha1="t917s67l1atjuoxdxpksq4zsc4kas9n" xml:space="preserve">{{Infobox education in country
| name = တက္ကသိုလ်ဂမၠိုင် ပ္ဍဲ သေံ
| english_name = Universities in Thailand
| image = Chulalongkorn_University_Auditorium.jpg
| caption = ဟဝ် တက္ကသိုလ် စူလာလံင်ကောန် မဒှ် တက္ကသိုလ် တြေံအိုတ် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ
| ministry = ဌာန ဝန်ဇၞော် ပရေင်ပညာ ကဆံင်သၠုင်၊ သိပ္ပံ၊ သုတေသန ကေုာံ ဖန်ဗဒှ် တၟိ (MHESI)
| language = [[ဘာသာသေံ]]၊ [[ဘာသာအင်္ဂလိက်]]
| type = အလဵုအသဳ၊ ပူဂိုလ်၊ သမၠးပွး
| institutions = ၜိုတ် ၁၅၀ ပြင်
| students = ၜိုတ် ၂ ပြကောဋိ (Estimate)
}}

'''တက္ကသိုလ် ပ္ဍဲ သေံ''' ({{lang-en|Universities in Thailand}}) ဝွံ ဒှ် ဂကောံ ဌာန် ပရေင် ပညာ ကဆံင် သၠုင် (Higher education institutions) မနွံ ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ (Thailand) ရ။ ပရေင် ပညာ ကဆံင် သၠုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ဝွံ ဒုင်သဇိုင် ကု ပရေင် ဇၞော်မောဝ် ကၟိန်ဍုင် ကေုာံ ပရေင် နဲကဲပညာ ခေတ်တၟိ တုဲ မၞုံကဵု တက္ကသိုလ် အလဵုအသဳ၊ တက္ကသိုလ် ပူဂိုလ်၊ ကေုာံ တက္ကသိုလ် မၞုံကဵု အခေါင် အုပ်ဓုပ် အလဵုဇကု ဗွဲမဂၠိုင် ရ။ တက္ကသိုလ် တအ် ဏအ် ဍိုက်က္ဍိုပ် ကၠောန် ကမၠောန် သၟဝ် ဌာန ဝန်ဇၞော် ပရေင်ပညာ ကဆံင်သၠုင်၊ သိပ္ပံ၊ သုတေသန ကေုာံ ဖန်ဗဒှ် တၟိ (Ministry of Higher Education, Science, Research and Innovation - MHESI) ရ။

တက္ကသိုလ် ပ္ဍဲ သေံ တအ် ဝွံ ဟွံသေင် ဆ ဒၞာဲ သွက်ဂွံ ဗတောန် ပညာ ဓဝ် တုဲ၊ ဍေဟ် သီု ဒှ် ဌာန် ဗဟဵု သွက်ဂွံ လ္ၚတ် သုတေသန (Research)၊ ထိင်ဒဝ် ယေန်သၞာင် ကေုာံ ပရေင် ပံင်တောဲ ကု တက္ကသိုလ် ဂၠးတိ နာနာ သာ် ရ။ 

== ၁။ နိဒါန် ကေုာံ အဓိပ္ပါယ် ==
ပရေင် ပညာ ကဆံင် သၠုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ဝွံ ပါ် လဝ် နကဵု တက္ကသိုလ် (Universities)၊ ကဝ်လိက် (Colleges) ကေုာံ ဌာန် သုတေသန ဂမၠိုင် ရ။ 
တက္ကသိုလ် တအ် ဝွံ ကဵု ဇြဟတ် လတူ ပရေင် ကဵု ပညာ ဘာသာ နာနာ (Multidisciplinary) မပ္တံကဵု သိပ္ပံ၊ ဝိဇ္ဇာ၊ ပရေင် ဂဥုဲ (Medicine)၊ အေန်ဂျေန်နဳယျာ၊ ကေုာံ ပရေင် ပိုန်ဒြပ် တအ် ရ။ ပ္ဍဲ အခိင် ပစ္စုပ္ပန် ဏအ်၊ တက္ကသိုလ် ပ္ဍဲ သေံ တအ် ဇၞော်မောဝ် တိုန် ဗွဲမပြဟ် တုဲ လုပ် ပါလုပ် ပ္ဍဲ စရင် တက္ကသိုလ် ခိုဟ်အိုတ် ပ္ဍဲ အာရှ (Asia University Rankings) ဗွဲမဂၠိုင် ရ。&lt;ref name=&quot;QS2023&quot;&gt;QS World University Rankings (2023). &quot;Top Universities in Thailand&quot;. ''QS Quacquarelli Symonds''.&lt;/ref&gt;

== ၂။ ဝင် ကေုာံ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ==
ဝင် ပရေင် ပညာ ကဆံင် သၠုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ဝွံ စက္တဵုဒှ် ကၠုင် နူကဵု လက္ကရဴ သၞာံ ၁၈၉၀ တေအ် ပ္ဍဲ လက်ထက် သၟိင် ဍုင် သေံ (King Chulalongkorn - Rama V) ရ။
* '''ခေတ် ကိုပ်ကၠာ (၁၈၉၉ - ၁၉၄၀):''' ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၈၉၉ ဂှ် စဒက်ပ္တန် လဝ် ဘာ သွက် သၟိင်တၠ (Royal Pages School) ရ။ စိုပ် သၞာံ ၁၉၁၇ ပ္ဍဲ လက်ထက် သၟိင် ရာမ ၆ ဂှ် ဘာ ဏအ် ပြံင်လှာဲ ဒှ် အာ [[တက္ကသိုလ် စူလာလံင်ကောန်]] (Chulalongkorn University) မဒှ် တက္ကသိုလ် ပထမအိုတ် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ရ။ သၞာံ ၁၉၃၄ ဂှ် ဒက်ပ္တန် [[တက္ကသိုလ် ဓမ္မသာတ်]] (Thammasat University) သွက် ပရေင် ဥပဒေ ကေုာံ ပရေင် ဍုင်ကွာန် ရ။
* '''ခေတ် ဇၞော်မောဝ် (၁၉၄၀ - ၁၉၉၀):''' သၞာံ ၁၉၄၃ ဂှ် ဒက်ပ္တန် [[တက္ကသိုလ် မဟိဍိုန်]] (Mahidol University) သွက် ပရေင် ဂဥုဲ ကေုာံ ပရေင် ထတ်ယုက် (Medical Sciences) ရ။ ကြဴနူ ဂှ် တက္ကသိုလ် ပ္ဍဲ ဒေသ မ္ၚး ၜံင်ကံက် ဗီုကဵု [[တက္ကသိုလ် ချေင်မာင်]] (Chiang Mai University) ကေုာံ [[တက္ကသိုလ် ခေါန်ကေန်]] (Khon Kaen University) တအ် စက္တဵုဒှ် ကၠုင် ရ。&lt;ref name=&quot;Wyatt1984&quot;&gt;Wyatt, D. K. (1984). ''Thailand: A Short History''. Yale University Press.&lt;/ref&gt;
* '''ခေတ် ပစ္စုပ္ပန်:''' စိုပ် သၞာံ ၂၀၀၀ လက္ကရဴ ဏအ်၊ တက္ကသိုလ် အလဵုအသဳ ဗွဲမဂၠိုင် ပြံင်လှာဲ လဒက်ပတန် အုပ်ဓုပ် အလဵုဇကု (Autonomous universities) သွက်ဂွံ ကလိဂွံ ပရေင် သမၠးပွး ပ္ဍဲ ပရေင် သုတေသန ကေုာံ ပရေင် အုပ်ဓုပ် ရ။

== ၃။ ဂကူ တက္ကသိုလ်ဂမၠိုင် (Types of Universities) ==
တက္ကသိုလ် ပ္ဍဲ သေံ တအ် ဂှ် ပါ် လဝ် နကဵု လဒက်ပတန် အုပ်ဓုပ် ၄ ဂကူ အဓိက ရ:
# '''တက္ကသိုလ် အလဵုအသဳ (Public Universities):''' ဒှ် တက္ကသိုလ် မကလိဂွံ လဒံင် သြန် နူကဵု အလဵုအသဳ ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် တုဲ ဍိုက်က္ဍိုပ် လဝ် နကဵု သၞောတ်ဝ် အလဵုအသဳ ရ (ဥပမာ - တက္ကသိုလ် ရာမ်ခမ်ဟေင်)။
# '''တက္ကသိုလ် အုပ်ဓုပ် အလဵုဇကု (Autonomous Universities):''' ဒှ် တက္ကသိုလ် မဂွံ လဝ် အခေါင် အုပ်ဓုပ် နကဵု သၞောတ်ဝ် ဇကု သမၠးပွး (Independent administration) ကီုလေဝ် ဒုင် သဇိုင် ကု အလဵုအသဳ ဏီ ရ (ဥပမာ - တက္ကသိုလ် မဟိဍိုန်၊ တက္ကသိုလ် စူလာလံင်ကောန်)။
# '''တက္ကသိုလ် ပူဂိုလ် (Private Universities):''' ဒှ် တက္ကသိုလ် မဒက်ပ္တန် လဝ် နကဵု ဂကောံ ပူဂိုလ် ကေုာံ ကမ္ပဏဳ တအ် ရ (ဥပမာ - တက္ကသိုလ် အသမ်ယှေန် (Assumption University)၊ တက္ကသိုလ် ၜံင်ကံက်)။
# '''တက္ကသိုလ် ရာဇภัတ် ကေုာံ ရာဇမင်္ဂလ (Rajabhat &amp; Rajamangala Universities):''' ဒှ် တက္ကသိုလ် သွက်ဂွံ ဇၞော်မောဝ် ပတိုန် ဒေသ နာနာ ကေုာံ ပရေင် နဲကဲ စက်မ (Vocational and regional development) မနွံ ဇၟာပ် တွဵုရး (Provinces) ရ။

== ၄။ သၞောတ်ဝ် ပရေင် အုပ်ဓုပ် ==
တက္ကသိုလ် သီုဖအိုတ် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ဝွံ နွံ သၟဝ် အုပ်ဓုပ် ဌာန ဝန်ဇၞော် ပရေင်ပညာ ကဆံင်သၠုင်၊ သိပ္ပံ၊ သုတေသန ကေုာံ ဖန်ဗဒှ် တၟိ (MHESI) မဒက်ပ္တန် လဝ် ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၉ ရ။ 
ဌာန ဝန်ဇၞော် ဏအ် ဝွံ ဖန်ဇန် လဝ် ပရေင် စၟတ်သမ္တီ ကဆံင် (Quality Assurance) သွက်ဂွံ ၜတ်ကၞာတ် အစောံစောန် တက္ကသိုလ် တအ် ညံင်ဂွံ စိုပ် ကဆံင် ဂၠးတိ ရ။ သၞောတ်ဝ် အုပ်ဓုပ် ပ္ဍဲ တက္ကသိုလ် မွဲမွဲ ဂှ် ဍိုက်က္ဍိုပ် လဝ် နကဵု ကံင်သဳ တက္ကသိုလ် (University Council) ကေုာံ ပါမောက္ခချုပ် (President/Rector) ရ。&lt;ref name=&quot;MHESI2019&quot;&gt;Ministry of Higher Education, Science, Research and Innovation (MHESI) (2019). &quot;Higher Education in Thailand&quot;. ''Royal Thai Government''.&lt;/ref&gt;

== ၅။ သၞောတ်ဝ် ဒုင်တဲ ကွးဘာ (TCAS) ==
သွက် ကွးဘာ မတိတ် ဘာ တန် အထက် (High school) တအ် ညံင်ဂွံ လုပ် တက္ကသိုလ် မာန် ဂှ်၊ အလဵုအသဳ သေံ တအ် စကာ သၞောတ်ဝ် ဗဟဵု မကော်ဂး '''TCAS''' (Thai University Central Admission System) ရ။ 
TCAS ဏအ် နွံ ၅ အဆံင်:
* '''Round 1 (Portfolio):''' စၟတ်တဲ ကွးဘာ နကဵု အစောံစောန် တၟေင် (ဟွံဒး သှ် ပေဲါသွဟ်လိက်)။
* '''Round 2 (Quota):''' စၟတ်တဲ ကွးဘာ နူကဵု ဒေသ မသ္ဂုတ်စုတ် လဝ် (Regional quotas)။
* '''Round 3 (Admission):''' စၟတ်တဲ ကွးဘာ နကဵု စၟတ် သွဟ်လိက် ဗဟဵု (TGAT/TPAT, A-Level)။
* '''Round 4 (Direct Admission):''' တက္ကသိုလ် တအ် ကော် သှ် အလဵုဇကု သွက် ဒၞာဲ မသှ်ေ ဒၟံင် တအ် ရ။

== ၆။ တက္ကသိုလ် ယၟုပြာကတ်ဂမၠိုင် ==
ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ နွံ ကဵု တက္ကသိုလ် မဂွံ လဝ် ကဆံင် သၠုင် ပ္ဍဲ ဂၠးတိ ဗွဲမဂၠိုင် ရ။ လၟေင် တက္ကသိုလ် မပြာကတ် အဓိက တအ် ဂှ် ဒှ် အတိုင် သၟဝ် ဏအ် ရ:

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! ယၟု တက္ကသိုလ် !! ဒတန် (Location) !! သၞာံ မဒက်ပ္တန် !! တင်တၟေင် ကေုာံ ကဏ္ဍ အဓိက
|-
| '''[[တက္ကသိုလ် စူလာလံင်ကောန်]]''' (Chulalongkorn) || ၜံင်ကံက် || ၁၉၁၇ || တက္ကသိုလ် တြေံအိုတ်၊ ပြာကတ် ပ္ဍဲ ဝိဇ္ဇာ၊ အေန်ဂျေန်နဳယျာ
|-
| '''[[တက္ကသိုလ် မဟိဍိုန်]]''' (Mahidol) || သာလာယာ၊ နခေါန်ပထောမ် || ၁၉၄၃ || ပြာကတ် ပ္ဍဲ ပရေင် ဂဥုဲ (Medical) ကေုာံ သိပ္ပံ သုတေသန
|-
| '''[[တက္ကသိုလ် ဓမ္မသာတ်]]''' (Thammasat) || ၜံင်ကံက်၊ ပထုမ်ဌာနဳ || ၁၉၃၄ || ပြာကတ် ပ္ဍဲ ပရေင် ဥပဒေ ကေုာံ ပရေင် ဍုင်ကွာန်
|-
| '''[[တက္ကသိုလ် ကသေတ်သာတ်]]''' (Kasetsart) || ၜံင်ကံက် || ၁၉၄၃ || ပြာကတ် ပ္ဍဲ ပရေင် တဵုလွဳ (Agriculture) ကေုာံ ဂြိုပ်ဆု
|-
| '''[[တက္ကသိုလ် ချေင်မာင်]]''' (Chiang Mai) || ချေင်မာင် || ၁၉၆၄ || တက္ကသိုလ် ပထမအိုတ် ပ္ဍဲ ဒေသ သၟဝ်ကျာ ဍုင်သေံ
|}

== ၇။ ပရေင် သုတေသန ကေုာံ နဲကဲပညာ ==
တက္ကသိုလ် ဇၞော်ဇၞော် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ တအ် ဂှ် ဒှ် &quot;တက္ကသိုလ် သုတေသန&quot; (National Research Universities) တုဲ ညးတအ် ပံင်ကောံ ကု ဌာန် သုတေသန အလဵုအသဳ ဗီုကဵု NSTDA သွက်ဂွံ ကၠောန် သုတေသန တၟိ တၟိ ရ။
ပ္ဍဲ တက္ကသိုလ် မဟိဍိုန် ကေုာံ စူလာလံင်ကောန် တအ် ဂှ်၊ ပရေင် သုတေသန လပါ် ဂဥုဲ ဇဳဝ (Biomedical research)၊ နဲကဲပညာ သမၠး ဉာဏ် (AI)၊ ကေုာံ ပရေင် ပညာ တၞဟ်တအ် ဇၞော်မောဝ် ဗွဲမလောန် ရ။ ဍုင်သေံ စကာ လဝ် သြန် ဗွဝ် သုတေသန (Research funds) နူကဵု အလဵုအသဳ ညံင်ဂွံ ဇၞော်မောဝ် ပတိုန် ပရေင် စက်ယန္တရား ကေုာံ သိပ္ပံ ပ္ဍဲ ဒေသ ရ。&lt;ref name=&quot;Lao2015&quot;&gt;Lao, R. (2015). ''A Critical Study of Thailand's Higher Education Reforms''. Routledge.&lt;/ref&gt;

== ၈။ ပရေင် ပညာ ဆက်စၠောအ် ဂၠးတိ (Internationalization) ==
ပရေင် ပညာ ကဆံင် သၠုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ဝွံ ပံက် လး လဝ် သွက် ကွးဘာ နူ ဍုင် သအာင် ဗွဲမဂၠိုင် ရ။
တက္ကသိုလ် အဓိက တအ် ပံက် လဝ် &quot;ပရေင် ပညာ ဘာသာ အင်္ဂလိက်&quot; (International Programs) သွက် ဗြိဂရဳ (Bachelor's)၊ မာသတာ (Master's) ကေုာံ ပါရဂူ (Ph.D.) နာနာ သာ် ရ။ ကွးဘာ နူ ဍုင် ကြပ်ပ် ဗီုကဵု ကြုက် (China)၊ မြန်မာ (Myanmar)၊ ကေုာံ ကမ္ဗောဒဳယျာ (Cambodia) တအ် ကၠုင် တိုန် ဘာ ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ဂၠိုင် ကၠုင် ရ။ ဥပမာ - MUIC (Mahidol University International College) ဂှ် ဒှ် ကဝ်လိက် အင်္ဂလိက် မပြာကတ် မွဲ ရ。

== ၉။ ပြသၞာ ကေုာံ ပရေင် စိန်ဂစာန်ဂမၠိုင် ==
ၜိုန်ရ ပရေင် ပညာ ဇၞော်မောဝ် ကီုလေဝ်၊ တက္ကသိုလ် ပ္ဍဲ သေံ တအ် ဒး ဆဵုဂဗ ပြသၞာ ကေုာံ ပရေင် စိန်ဂစာန် နာနာ သာ် ရ:
# '''ပရေင် ဇၞော် အာယုက် မၞိဟ် (Aging Population):''' ဍုင်သေံ နွံ ကဵု လၟိဟ် ကောန်ၚာ် မၜံင် အောန် စှ်ေ (Declining birth rate) တုဲ၊ လၟိဟ် ကွးဘာ လုပ် တက္ကသိုလ် လေဝ် အောန် စှ်ေ အာ ဗွဲမလောန် ရ။ တက္ကသိုလ် လ္ၚဵု ဒး ကၟာတ် ထောအ် ပရေင် ပညာ လ္ၚဵု ရ။
# '''ပရေင် သြန် ဗွဝ် (Funding):''' တက္ကသိုလ် ဍောတ်တ် လ္ၚဵု ဟွံကလိဂွံ သြန် ဗွဝ် ရုံဂပ် သွက်ဂွံ ကၠောန် သုတေသန ရ။
# '''ပရေင် ၜတ်ကၞာတ် ကဆံင် (Quality Gap):''' ကဆံင် ပရေင် ပညာ အကြာ တက္ကသိုလ် ပ္ဍဲ ၜံင်ကံက် ကေုာံ တက္ကသိုလ် ပ္ဍဲ ဒေသ တွဵုရး (Provincial universities) တအ် နွံ ဟွံတုပ် ညးသကအ် ဏီ ရ。&lt;ref name=&quot;Pitiyanuwat2009&quot;&gt;Pitiyanuwat, S., &amp; Sujiva, S. (2009). &quot;Quality assurance in Thai higher education&quot;. ''Journal of Higher Education Policy and Management''. 31 (1): 3–14.&lt;/ref&gt;

== ၁၀။ အနာဂတ် တက္ကသိုလ် ပ္ဍဲ သေံ ==
အနာဂတ် တက္ကသိုလ် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ဝွံ ဒး ပြံင်လှာဲ အတိုင် ခေတ် ဒဳဂျဳတေဝ် (Digital age) ရ။
တက္ကသိုလ် တအ် စ ပံက် ကၠုင် လိက်တန် သွက် ပရေင် လ္ၚတ် လလအ် အာယုက် (Lifelong learning) ကေုာံ ပရေင် ဗတောန် လတူ လပှ်ကျာ (Online courses) ဗီုကဵု MOOC ဗွဲမဂၠိုင် ရ။ ပါဲနူဂှ်ပၠန် ညးတအ် ပံင်ကောံ ကု ကမ္ပဏဳ ပရေင် ပိုန်ဒြပ် ညံင်ဂွံ ဗတောန် ပညာ မကိတ်ညဳ ကု ကမၠောန် (Industry-driven education) တုဲ ဇၞော်မောဝ် ဏာ ပရေင် ပညာ သွက် အနာဂတ် ဍုင် သေံ (Thailand 4.0) ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် ရ။

== နိဿဲ ==
&lt;references /&gt;

{{Navbox
| name = Universities in Thailand
| title = တက္ကသိုလ် ကေုာံ ဌာန် ပညာ ကဆံင် သၠုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ
| listclass = hlist
| list1 =
* [[တက္ကသိုလ် စူလာလံင်ကောန်]]
* [[တက္ကသိုလ် မဟိဍိုန်]]
* [[တက္ကသိုလ် ဓမ္မသာတ်]]
* [[တက္ကသိုလ် ကသေတ်သာတ်]]
* [[တက္ကသိုလ် ချေင်မာင်]]
* [[တက္ကသိုလ် ရာမ်ခမ်ဟေင်]]
* [[တက္ကသိုလ် ခေါန်ကေန်]]
}}

[[ကဏ္ဍ:တက္ကသိုလ် ပ္ဍဲ သေံ]]
[[ကဏ္ဍ:ပရေင် ပညာ ပ္ဍဲ သေံ]]
[[ကဏ္ဍ:သ္ဇိုင် ဍုင်သေံ]]</text>
      <sha1>t917s67l1atjuoxdxpksq4zsc4kas9n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>59303</id>
      <parentid>59302</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T16:49:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <origin>59303</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19705" sha1="rgclpepropfugb7axn0l2hmqblpsyb8" xml:space="preserve">{{Infobox education in country
| name = တက္ကသိုလ်ဂမၠိုင် ပ္ဍဲ သေံ
| english_name = Universities in Thailand
| image = Chulalongkorn_University_Auditorium.jpg
| caption = ဟဝ် တက္ကသိုလ် စူလာလံင်ကောန် မဒှ် တက္ကသိုလ် တြေံအိုတ် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ
| ministry = ဌာန ဝန်ဇၞော် ပရေင်ပညာ ကဆံင်သၠုင်၊ သိပ္ပံ၊ သုတေသန ကေုာံ ဖန်ဗဒှ် တၟိ (MHESI)
| language = [[ဘာသာသေံ]]၊ [[ဘာသာအင်္ဂလိက်]]
| type = အလဵုအသဳ၊ ပူဂိုလ်၊ သမၠးပွး
| institutions = ၜိုတ် ၁၅၀ ပြင်
| students = ၜိုတ် ၂ ပြကောဋိ (Estimate)
}}

'''တက္ကသိုလ် ပ္ဍဲ သေံ''' ({{lang-en|Universities in Thailand}}) ဝွံ ဒှ် ဂကောံ ဌာန် ပရေင် ပညာ ကဆံင် သၠုင် (Higher education institutions) မနွံ ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ (Thailand) ရ။ ပရေင် ပညာ ကဆံင် သၠုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ဝွံ ဒုင်သဇိုင် ကု ပရေင် ဇၞော်မောဝ် ကၟိန်ဍုင် ကေုာံ ပရေင် နဲကဲပညာ ခေတ်တၟိ တုဲ မၞုံကဵု တက္ကသိုလ် အလဵုအသဳ၊ တက္ကသိုလ် ပူဂိုလ်၊ ကေုာံ တက္ကသိုလ် မၞုံကဵု အခေါင် အုပ်ဓုပ် အလဵုဇကု ဗွဲမဂၠိုင် ရ။ တက္ကသိုလ် တအ် ဏအ် ဍိုက်က္ဍိုပ် ကၠောန် ကမၠောန် သၟဝ် ဌာန ဝန်ဇၞော် ပရေင်ပညာ ကဆံင်သၠုင်၊ သိပ္ပံ၊ သုတေသန ကေုာံ ဖန်ဗဒှ် တၟိ (Ministry of Higher Education, Science, Research and Innovation - MHESI) ရ။

တက္ကသိုလ် ပ္ဍဲ သေံ တအ် ဝွံ ဟွံသေင် ဆ ဒၞာဲ သွက်ဂွံ ဗတောန် ပညာ ဓဝ် တုဲ၊ ဍေဟ် သီု ဒှ် ဌာန် ဗဟဵု သွက်ဂွံ လ္ၚတ် သုတေသန (Research)၊ ထိင်ဒဝ် ယေန်သၞာင် ကေုာံ ပရေင် ပံင်တောဲ ကု တက္ကသိုလ် ဂၠးတိ နာနာ သာ် ရ။ 

== ၁။ နိဒါန် ကေုာံ အဓိပ္ပါယ် ==
ပရေင် ပညာ ကဆံင် သၠုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ဝွံ ပါ် လဝ် နကဵု တက္ကသိုလ် (Universities)၊ ကဝ်လိက် (Colleges) ကေုာံ ဌာန် သုတေသန ဂမၠိုင် ရ။ 
တက္ကသိုလ် တအ် ဝွံ ကဵု ဇြဟတ် လတူ ပရေင် ကဵု ပညာ ဘာသာ နာနာ (Multidisciplinary) မပ္တံကဵု သိပ္ပံ၊ ဝိဇ္ဇာ၊ ပရေင် ဂဥုဲ (Medicine)၊ အေန်ဂျေန်နဳယျာ၊ ကေုာံ ပရေင် ပိုန်ဒြပ် တအ် ရ။ ပ္ဍဲ အခိင် ပစ္စုပ္ပန် ဏအ်၊ တက္ကသိုလ် ပ္ဍဲ သေံ တအ် ဇၞော်မောဝ် တိုန် ဗွဲမပြဟ် တုဲ လုပ် ပါလုပ် ပ္ဍဲ စရင် တက္ကသိုလ် ခိုဟ်အိုတ် ပ္ဍဲ အာရှ (Asia University Rankings) ဗွဲမဂၠိုင် ရ。&lt;ref name=&quot;QS2023&quot;&gt;QS World University Rankings (2023). &quot;Top Universities in Thailand&quot;. ''QS Quacquarelli Symonds''.&lt;/ref&gt;

== ၂။ ဝင် ကေုာံ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ==
ဝင် ပရေင် ပညာ ကဆံင် သၠုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ဝွံ စက္တဵုဒှ် ကၠုင် နူကဵု လက္ကရဴ သၞာံ ၁၈၉၀ တေအ် ပ္ဍဲ လက်ထက် သၟိင် ဍုင် သေံ (King Chulalongkorn - Rama V) ရ။
* '''ခေတ် ကိုပ်ကၠာ (၁၈၉၉ - ၁၉၄၀):''' ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၈၉၉ ဂှ် စဒက်ပ္တန် လဝ် ဘာ သွက် သၟိင်တၠ (Royal Pages School) ရ။ စိုပ် သၞာံ ၁၉၁၇ ပ္ဍဲ လက်ထက် သၟိင် ရာမ ၆ ဂှ် ဘာ ဏအ် ပြံင်လှာဲ ဒှ် အာ [[တက္ကသိုလ် စူလာလံင်ကောန်]] (Chulalongkorn University) မဒှ် တက္ကသိုလ် ပထမအိုတ် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ရ။ သၞာံ ၁၉၃၄ ဂှ် ဒက်ပ္တန် [[တက္ကသိုလ် ဓမ္မသာတ်]] (Thammasat University) သွက် ပရေင် ဥပဒေ ကေုာံ ပရေင် ဍုင်ကွာန် ရ။
* '''ခေတ် ဇၞော်မောဝ် (၁၉၄၀ - ၁၉၉၀):''' သၞာံ ၁၉၄၃ ဂှ် ဒက်ပ္တန် [[တက္ကသိုလ် မဟိဍိုန်]] (Mahidol University) သွက် ပရေင် ဂဥုဲ ကေုာံ ပရေင် ထတ်ယုက် (Medical Sciences) ရ။ ကြဴနူ ဂှ် တက္ကသိုလ် ပ္ဍဲ ဒေသ မ္ၚး ၜံင်ကံက် ဗီုကဵု [[တက္ကသိုလ် ဇံင်မာဲ]] (Chiang Mai University) ကေုာံ [[တက္ကသိုလ် ခေါန်ကေန်]] (Khon Kaen University) တအ် စက္တဵုဒှ် ကၠုင် ရ。&lt;ref name=&quot;Wyatt1984&quot;&gt;Wyatt, D. K. (1984). ''Thailand: A Short History''. Yale University Press.&lt;/ref&gt;
* '''ခေတ် ပစ္စုပ္ပန်:''' စိုပ် သၞာံ ၂၀၀၀ လက္ကရဴ ဏအ်၊ တက္ကသိုလ် အလဵုအသဳ ဗွဲမဂၠိုင် ပြံင်လှာဲ လဒက်ပတန် အုပ်ဓုပ် အလဵုဇကု (Autonomous universities) သွက်ဂွံ ကလိဂွံ ပရေင် သမၠးပွး ပ္ဍဲ ပရေင် သုတေသန ကေုာံ ပရေင် အုပ်ဓုပ် ရ။

== ၃။ ဂကူ တက္ကသိုလ်ဂမၠိုင် (Types of Universities) ==
တက္ကသိုလ် ပ္ဍဲ သေံ တအ် ဂှ် ပါ် လဝ် နကဵု လဒက်ပတန် အုပ်ဓုပ် ၄ ဂကူ အဓိက ရ:
# '''တက္ကသိုလ် အလဵုအသဳ (Public Universities):''' ဒှ် တက္ကသိုလ် မကလိဂွံ လဒံင် သြန် နူကဵု အလဵုအသဳ ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် တုဲ ဍိုက်က္ဍိုပ် လဝ် နကဵု သၞောတ်ဝ် အလဵုအသဳ ရ (ဥပမာ - တက္ကသိုလ် ရာမ်ခမ်ဟေင်)။
# '''တက္ကသိုလ် အုပ်ဓုပ် အလဵုဇကု (Autonomous Universities):''' ဒှ် တက္ကသိုလ် မဂွံ လဝ် အခေါင် အုပ်ဓုပ် နကဵု သၞောတ်ဝ် ဇကု သမၠးပွး (Independent administration) ကီုလေဝ် ဒုင် သဇိုင် ကု အလဵုအသဳ ဏီ ရ (ဥပမာ - တက္ကသိုလ် မဟိဍိုန်၊ တက္ကသိုလ် စူလာလံင်ကောန်)။
# '''တက္ကသိုလ် ပူဂိုလ် (Private Universities):''' ဒှ် တက္ကသိုလ် မဒက်ပ္တန် လဝ် နကဵု ဂကောံ ပူဂိုလ် ကေုာံ ကမ္ပဏဳ တအ် ရ (ဥပမာ - တက္ကသိုလ် အသမ်ယှေန် (Assumption University)၊ တက္ကသိုလ် ၜံင်ကံက်)။
# '''တက္ကသိုလ် ရာဇภัတ် ကေုာံ ရာဇမင်္ဂလ (Rajabhat &amp; Rajamangala Universities):''' ဒှ် တက္ကသိုလ် သွက်ဂွံ ဇၞော်မောဝ် ပတိုန် ဒေသ နာနာ ကေုာံ ပရေင် နဲကဲ စက်မ (Vocational and regional development) မနွံ ဇၟာပ် တွဵုရး (Provinces) ရ။

== ၄။ သၞောတ်ဝ် ပရေင် အုပ်ဓုပ် ==
တက္ကသိုလ် သီုဖအိုတ် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ဝွံ နွံ သၟဝ် အုပ်ဓုပ် ဌာန ဝန်ဇၞော် ပရေင်ပညာ ကဆံင်သၠုင်၊ သိပ္ပံ၊ သုတေသန ကေုာံ ဖန်ဗဒှ် တၟိ (MHESI) မဒက်ပ္တန် လဝ် ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၉ ရ။ 
ဌာန ဝန်ဇၞော် ဏအ် ဝွံ ဖန်ဇန် လဝ် ပရေင် စၟတ်သမ္တီ ကဆံင် (Quality Assurance) သွက်ဂွံ ၜတ်ကၞာတ် အစောံစောန် တက္ကသိုလ် တအ် ညံင်ဂွံ စိုပ် ကဆံင် ဂၠးတိ ရ။ သၞောတ်ဝ် အုပ်ဓုပ် ပ္ဍဲ တက္ကသိုလ် မွဲမွဲ ဂှ် ဍိုက်က္ဍိုပ် လဝ် နကဵု ကံင်သဳ တက္ကသိုလ် (University Council) ကေုာံ ပါမောက္ခချုပ် (President/Rector) ရ。&lt;ref name=&quot;MHESI2019&quot;&gt;Ministry of Higher Education, Science, Research and Innovation (MHESI) (2019). &quot;Higher Education in Thailand&quot;. ''Royal Thai Government''.&lt;/ref&gt;

== ၅။ သၞောတ်ဝ် ဒုင်တဲ ကွးဘာ (TCAS) ==
သွက် ကွးဘာ မတိတ် ဘာ တန် အထက် (High school) တအ် ညံင်ဂွံ လုပ် တက္ကသိုလ် မာန် ဂှ်၊ အလဵုအသဳ သေံ တအ် စကာ သၞောတ်ဝ် ဗဟဵု မကော်ဂး '''TCAS''' (Thai University Central Admission System) ရ။ 
TCAS ဏအ် နွံ ၅ အဆံင်:
* '''Round 1 (Portfolio):''' စၟတ်တဲ ကွးဘာ နကဵု အစောံစောန် တၟေင် (ဟွံဒး သှ် ပေဲါသွဟ်လိက်)။
* '''Round 2 (Quota):''' စၟတ်တဲ ကွးဘာ နူကဵု ဒေသ မသ္ဂုတ်စုတ် လဝ် (Regional quotas)။
* '''Round 3 (Admission):''' စၟတ်တဲ ကွးဘာ နကဵု စၟတ် သွဟ်လိက် ဗဟဵု (TGAT/TPAT, A-Level)။
* '''Round 4 (Direct Admission):''' တက္ကသိုလ် တအ် ကော် သှ် အလဵုဇကု သွက် ဒၞာဲ မသှ်ေ ဒၟံင် တအ် ရ။

== ၆။ တက္ကသိုလ် ယၟုပြာကတ်ဂမၠိုင် ==
ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ နွံ ကဵု တက္ကသိုလ် မဂွံ လဝ် ကဆံင် သၠုင် ပ္ဍဲ ဂၠးတိ ဗွဲမဂၠိုင် ရ။ လၟေင် တက္ကသိုလ် မပြာကတ် အဓိက တအ် ဂှ် ဒှ် အတိုင် သၟဝ် ဏအ် ရ:

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! ယၟု တက္ကသိုလ် !! ဒတန် (Location) !! သၞာံ မဒက်ပ္တန် !! တင်တၟေင် ကေုာံ ကဏ္ဍ အဓိက
|-
| '''[[တက္ကသိုလ် စူလာလံင်ကောန်]]''' (Chulalongkorn) || ၜံင်ကံက် || ၁၉၁၇ || တက္ကသိုလ် တြေံအိုတ်၊ ပြာကတ် ပ္ဍဲ ဝိဇ္ဇာ၊ အေန်ဂျေန်နဳယျာ
|-
| '''[[တက္ကသိုလ် မဟိဍိုန်]]''' (Mahidol) || သာလာယာ၊ နခေါန်ပထောမ် || ၁၉၄၃ || ပြာကတ် ပ္ဍဲ ပရေင် ဂဥုဲ (Medical) ကေုာံ သိပ္ပံ သုတေသန
|-
| '''[[တက္ကသိုလ် ဓမ္မသာတ်]]''' (Thammasat) || ၜံင်ကံက်၊ ပထုမ်ဌာနဳ || ၁၉၃၄ || ပြာကတ် ပ္ဍဲ ပရေင် ဥပဒေ ကေုာံ ပရေင် ဍုင်ကွာန်
|-
| '''[[တက္ကသိုလ် ကသေတ်သာတ်]]''' (Kasetsart) || ၜံင်ကံက် || ၁၉၄၃ || ပြာကတ် ပ္ဍဲ ပရေင် တဵုလွဳ (Agriculture) ကေုာံ ဂြိုပ်ဆု
|-
| '''[[တက္ကသိုလ် ဇံင်မာဲ]]''' (Chiang Mai) || ဇံင်မာဲ || ၁၉၆၄ || တက္ကသိုလ် ပထမအိုတ် ပ္ဍဲ ဒေသ သၟဝ်ကျာ ဍုင်သေံ
|}

== ၇။ ပရေင် သုတေသန ကေုာံ နဲကဲပညာ ==
တက္ကသိုလ် ဇၞော်ဇၞော် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ တအ် ဂှ် ဒှ် &quot;တက္ကသိုလ် သုတေသန&quot; (National Research Universities) တုဲ ညးတအ် ပံင်ကောံ ကု ဌာန် သုတေသန အလဵုအသဳ ဗီုကဵု NSTDA သွက်ဂွံ ကၠောန် သုတေသန တၟိ တၟိ ရ။
ပ္ဍဲ တက္ကသိုလ် မဟိဍိုန် ကေုာံ စူလာလံင်ကောန် တအ် ဂှ်၊ ပရေင် သုတေသန လပါ် ဂဥုဲ ဇဳဝ (Biomedical research)၊ နဲကဲပညာ သမၠး ဉာဏ် (AI)၊ ကေုာံ ပရေင် ပညာ တၞဟ်တအ် ဇၞော်မောဝ် ဗွဲမလောန် ရ။ ဍုင်သေံ စကာ လဝ် သြန် ဗွဝ် သုတေသန (Research funds) နူကဵု အလဵုအသဳ ညံင်ဂွံ ဇၞော်မောဝ် ပတိုန် ပရေင် စက်ယန္တရား ကေုာံ သိပ္ပံ ပ္ဍဲ ဒေသ ရ。&lt;ref name=&quot;Lao2015&quot;&gt;Lao, R. (2015). ''A Critical Study of Thailand's Higher Education Reforms''. Routledge.&lt;/ref&gt;

== ၈။ ပရေင် ပညာ ဆက်စၠောအ် ဂၠးတိ (Internationalization) ==
ပရေင် ပညာ ကဆံင် သၠုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ဝွံ ပံက် လး လဝ် သွက် ကွးဘာ နူ ဍုင် သအာင် ဗွဲမဂၠိုင် ရ။
တက္ကသိုလ် အဓိက တအ် ပံက် လဝ် &quot;ပရေင် ပညာ ဘာသာ အင်္ဂလိက်&quot; (International Programs) သွက် ဗြိဂရဳ (Bachelor's)၊ မာသတာ (Master's) ကေုာံ ပါရဂူ (Ph.D.) နာနာ သာ် ရ။ ကွးဘာ နူ ဍုင် ကြပ်ပ် ဗီုကဵု ကြုက် (China)၊ မြန်မာ (Myanmar)၊ ကေုာံ ကမ္ဗောဒဳယျာ (Cambodia) တအ် ကၠုင် တိုန် ဘာ ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ဂၠိုင် ကၠုင် ရ။ ဥပမာ - MUIC (Mahidol University International College) ဂှ် ဒှ် ကဝ်လိက် အင်္ဂလိက် မပြာကတ် မွဲ ရ。

== ၉။ ပြသၞာ ကေုာံ ပရေင် စိန်ဂစာန်ဂမၠိုင် ==
ၜိုန်ရ ပရေင် ပညာ ဇၞော်မောဝ် ကီုလေဝ်၊ တက္ကသိုလ် ပ္ဍဲ သေံ တအ် ဒး ဆဵုဂဗ ပြသၞာ ကေုာံ ပရေင် စိန်ဂစာန် နာနာ သာ် ရ:
# '''ပရေင် ဇၞော် အာယုက် မၞိဟ် (Aging Population):''' ဍုင်သေံ နွံ ကဵု လၟိဟ် ကောန်ၚာ် မၜံင် အောန် စှ်ေ (Declining birth rate) တုဲ၊ လၟိဟ် ကွးဘာ လုပ် တက္ကသိုလ် လေဝ် အောန် စှ်ေ အာ ဗွဲမလောန် ရ။ တက္ကသိုလ် လ္ၚဵု ဒး ကၟာတ် ထောအ် ပရေင် ပညာ လ္ၚဵု ရ။
# '''ပရေင် သြန် ဗွဝ် (Funding):''' တက္ကသိုလ် ဍောတ်တ် လ္ၚဵု ဟွံကလိဂွံ သြန် ဗွဝ် ရုံဂပ် သွက်ဂွံ ကၠောန် သုတေသန ရ။
# '''ပရေင် ၜတ်ကၞာတ် ကဆံင် (Quality Gap):''' ကဆံင် ပရေင် ပညာ အကြာ တက္ကသိုလ် ပ္ဍဲ ၜံင်ကံက် ကေုာံ တက္ကသိုလ် ပ္ဍဲ ဒေသ တွဵုရး (Provincial universities) တအ် နွံ ဟွံတုပ် ညးသကအ် ဏီ ရ。&lt;ref name=&quot;Pitiyanuwat2009&quot;&gt;Pitiyanuwat, S., &amp; Sujiva, S. (2009). &quot;Quality assurance in Thai higher education&quot;. ''Journal of Higher Education Policy and Management''. 31 (1): 3–14.&lt;/ref&gt;

== ၁၀။ အနာဂတ် တက္ကသိုလ် ပ္ဍဲ သေံ ==
အနာဂတ် တက္ကသိုလ် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ဝွံ ဒး ပြံင်လှာဲ အတိုင် ခေတ် ဒဳဂျဳတေဝ် (Digital age) ရ။
တက္ကသိုလ် တအ် စ ပံက် ကၠုင် လိက်တန် သွက် ပရေင် လ္ၚတ် လလအ် အာယုက် (Lifelong learning) ကေုာံ ပရေင် ဗတောန် လတူ လပှ်ကျာ (Online courses) ဗီုကဵု MOOC ဗွဲမဂၠိုင် ရ။ ပါဲနူဂှ်ပၠန် ညးတအ် ပံင်ကောံ ကု ကမ္ပဏဳ ပရေင် ပိုန်ဒြပ် ညံင်ဂွံ ဗတောန် ပညာ မကိတ်ညဳ ကု ကမၠောန် (Industry-driven education) တုဲ ဇၞော်မောဝ် ဏာ ပရေင် ပညာ သွက် အနာဂတ် ဍုင် သေံ (Thailand 4.0) ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် ရ။

== နိဿဲ ==
&lt;references /&gt;

{{Navbox
| name = Universities in Thailand
| title = တက္ကသိုလ် ကေုာံ ဌာန် ပညာ ကဆံင် သၠုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ
| listclass = hlist
| list1 =
* [[တက္ကသိုလ် စူလာလံင်ကောန်]]
* [[တက္ကသိုလ် မဟိဍိုန်]]
* [[တက္ကသိုလ် ဓမ္မသာတ်]]
* [[တက္ကသိုလ် ကသေတ်သာတ်]]
* [[တက္ကသိုလ် ဇံင်မာဲ]]
* [[တက္ကသိုလ် ရာမ်ခမ်ဟေင်]]
* [[တက္ကသိုလ် ခေါန်ကေန်]]
}}

[[ကဏ္ဍ:တက္ကသိုလ် ပ္ဍဲ သေံ]]
[[ကဏ္ဍ:ပရေင် ပညာ ပ္ဍဲ သေံ]]
[[ကဏ္ဍ:သ္ဇိုင် ဍုင်သေံ]]</text>
      <sha1>rgclpepropfugb7axn0l2hmqblpsyb8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>59305</id>
      <parentid>59303</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T16:52:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <origin>59305</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19699" sha1="2h2ll9iut53n46e02rmkbvlg3jsk8fx" xml:space="preserve">{{Infobox education in country
| name = တက္ကသိုလ်ဂမၠိုင် ပ္ဍဲ သေံ
| english_name = Universities in Thailand
| image = Chulalongkorn_University_Auditorium.jpg
| caption = ဟဝ် တက္ကသိုလ် စူလာလံင်ကောန် မဒှ် တက္ကသိုလ် တြေံအိုတ် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ
| ministry = ဌာန ဝန်ဇၞော် ပရေင်ပညာ ကဆံင်သၠုင်၊ သိပ္ပံ၊ သုတေသန ကေုာံ ဖန်ဗဒှ် တၟိ (MHESI)
| language = [[ဘာသာသေံ]]၊ [[ဘာသာအင်္ဂလိက်]]
| type = အလဵုအသဳ၊ ပူဂိုလ်၊ သမၠးပွး
| institutions = ၜိုတ် ၁၅၀ ပြင်
| students = ၜိုတ် ၂ ပြကောဋိ (Estimate)
}}

'''တက္ကသိုလ် ပ္ဍဲ သေံ''' ({{lang-en|Universities in Thailand}}) ဝွံ ဒှ် ဂကောံ ဌာန် ပရေင် ပညာ ကဆံင် သၠုင် (Higher education institutions) မနွံ ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ (Thailand) ရ။ ပရေင် ပညာ ကဆံင် သၠုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ဝွံ ဒုင်သဇိုင် ကု ပရေင် ဇၞော်မောဝ် ကၟိန်ဍုင် ကေုာံ ပရေင် နဲကဲပညာ ခေတ်တၟိ တုဲ မၞုံကဵု တက္ကသိုလ် အလဵုအသဳ၊ တက္ကသိုလ် ပူဂိုလ်၊ ကေုာံ တက္ကသိုလ် မၞုံကဵု အခေါင် အုပ်ဓုပ် အလဵုဇကု ဗွဲမဂၠိုင် ရ။ တက္ကသိုလ် တအ် ဏအ် ဍိုက်က္ဍိုပ် ကၠောန် ကမၠောန် သၟဝ် ဌာန ဝန်ဇၞော် ပရေင်ပညာ ကဆံင်သၠုင်၊ သိပ္ပံ၊ သုတေသန ကေုာံ ဖန်ဗဒှ် တၟိ (Ministry of Higher Education, Science, Research and Innovation - MHESI) ရ။

တက္ကသိုလ် ပ္ဍဲ သေံ တအ် ဝွံ ဟွံသေင် ဆ ဒၞာဲ သွက်ဂွံ ဗတောန် ပညာ ဓဝ် တုဲ၊ ဍေဟ် သီု ဒှ် ဌာန် ဗဟဵု သွက်ဂွံ လ္ၚတ် သုတေသန (Research)၊ ထိင်ဒဝ် ယေန်သၞာင် ကေုာံ ပရေင် ပံင်တောဲ ကု တက္ကသိုလ် ဂၠးတိ နာနာ သာ် ရ။ 

== ၁။ နိဒါန် ကေုာံ အဓိပ္ပါယ် ==
ပရေင် ပညာ ကဆံင် သၠုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ဝွံ ပါ် လဝ် နကဵု တက္ကသိုလ် (Universities)၊ ကဝ်လိက် (Colleges) ကေုာံ ဌာန် သုတေသန ဂမၠိုင် ရ။ 
တက္ကသိုလ် တအ် ဝွံ ကဵု ဇြဟတ် လတူ ပရေင် ကဵု ပညာ ဘာသာ နာနာ (Multidisciplinary) မပ္တံကဵု သိပ္ပံ၊ ဝိဇ္ဇာ၊ ပရေင် ဂဥုဲ (Medicine)၊ အေန်ဂျေန်နဳယျာ၊ ကေုာံ ပရေင် ပိုန်ဒြပ် တအ် ရ။ ပ္ဍဲ အခိင် ပစ္စုပ္ပန် ဏအ်၊ တက္ကသိုလ် ပ္ဍဲ သေံ တအ် ဇၞော်မောဝ် တိုန် ဗွဲမပြဟ် တုဲ လုပ် ပါလုပ် ပ္ဍဲ စရင် တက္ကသိုလ် ခိုဟ်အိုတ် ပ္ဍဲ အာရှ (Asia University Rankings) ဗွဲမဂၠိုင် ရ。&lt;ref name=&quot;QS2023&quot;&gt;QS World University Rankings (2023). &quot;Top Universities in Thailand&quot;. ''QS Quacquarelli Symonds''.&lt;/ref&gt;

== ၂။ ဝင် ကေုာံ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ==
ဝင် ပရေင် ပညာ ကဆံင် သၠုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ဝွံ စက္တဵုဒှ် ကၠုင် နူကဵု လက္ကရဴ သၞာံ ၁၈၉၀ တေအ် ပ္ဍဲ လက်ထက် သၟိင် ဍုင် သေံ (King Chulalongkorn - Rama V) ရ။
* '''ခေတ် ကိုပ်ကၠာ (၁၈၉၉ - ၁၉၄၀):''' ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၈၉၉ ဂှ် စဒက်ပ္တန် လဝ် ဘာ သွက် သၟိင်တၠ (Royal Pages School) ရ။ စိုပ် သၞာံ ၁၉၁၇ ပ္ဍဲ လက်ထက် သၟိင် ရာမ ၆ ဂှ် ဘာ ဏအ် ပြံင်လှာဲ ဒှ် အာ [[တက္ကသိုလ် စူလာလံင်ကောန်]] (Chulalongkorn University) မဒှ် တက္ကသိုလ် ပထမအိုတ် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ရ။ သၞာံ ၁၉၃၄ ဂှ် ဒက်ပ္တန် [[တက္ကသိုလ် ဓမ္မသာတ်]] (Thammasat University) သွက် ပရေင် ဥပဒေ ကေုာံ ပရေင် ဍုင်ကွာန် ရ။
* '''ခေတ် ဇၞော်မောဝ် (၁၉၄၀ - ၁၉၉၀):''' သၞာံ ၁၉၄၃ ဂှ် ဒက်ပ္တန် [[တက္ကသိုလ် မဟိဍိုန်]] (Mahidol University) သွက် ပရေင် ဂဥုဲ ကေုာံ ပရေင် ထတ်ယုက် (Medical Sciences) ရ။ ကြဴနူ ဂှ် တက္ကသိုလ် ပ္ဍဲ ဒေသ မ္ၚး ၜံင်ကံက် ဗီုကဵု [[တက္ကသိုလ် ဇံင်မာဲ]] (Chiang Mai University) ကေုာံ [[တက္ကသိုလ် ခေါန်ကေန်]] (Khon Kaen University) တအ် စက္တဵုဒှ် ကၠုင် ရ。&lt;ref name=&quot;Wyatt1984&quot;&gt;Wyatt, D. K. (1984). ''Thailand: A Short History''. Yale University Press.&lt;/ref&gt;
* '''ခေတ် ပစ္စုပ္ပန်:''' စိုပ် သၞာံ ၂၀၀၀ လက္ကရဴ ဏအ်၊ တက္ကသိုလ် အလဵုအသဳ ဗွဲမဂၠိုင် ပြံင်လှာဲ လဒက်ပတန် အုပ်ဓုပ် အလဵုဇကု (Autonomous universities) သွက်ဂွံ ကလိဂွံ ပရေင် သမၠးပွး ပ္ဍဲ ပရေင် သုတေသန ကေုာံ ပရေင် အုပ်ဓုပ် ရ။

== ၃။ ဂကူ တက္ကသိုလ်ဂမၠိုင် (Types of Universities) ==
တက္ကသိုလ် ပ္ဍဲ သေံ တအ် ဂှ် ပါ် လဝ် နကဵု လဒက်ပတန် အုပ်ဓုပ် ၄ ဂကူ အဓိက ရ:
# '''တက္ကသိုလ် အလဵုအသဳ (Public Universities):''' ဒှ် တက္ကသိုလ် မကလိဂွံ လဒံင် သြန် နူကဵု အလဵုအသဳ ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် တုဲ ဍိုက်က္ဍိုပ် လဝ် နကဵု သၞောတ်ဝ် အလဵုအသဳ ရ (ဥပမာ - တက္ကသိုလ် ရာမ်ခမ်ဟေင်)။
# '''တက္ကသိုလ် အုပ်ဓုပ် အလဵုဇကု (Autonomous Universities):''' ဒှ် တက္ကသိုလ် မဂွံ လဝ် အခေါင် အုပ်ဓုပ် နကဵု သၞောတ်ဝ် ဇကု သမၠးပွး (Independent administration) ကီုလေဝ် ဒုင် သဇိုင် ကု အလဵုအသဳ ဏီ ရ (ဥပမာ - တက္ကသိုလ် မဟိဍိုန်၊ တက္ကသိုလ် စူလာလံင်ကောန်)။
# '''တက္ကသိုလ် ပူဂိုလ် (Private Universities):''' ဒှ် တက္ကသိုလ် မဒက်ပ္တန် လဝ် နကဵု ဂကောံ ပူဂိုလ် ကေုာံ ကမ္ပဏဳ တအ် ရ (ဥပမာ - တက္ကသိုလ် အသမ်ယှေန် (Assumption University)၊ တက္ကသိုလ် ၜံင်ကံက်)။
# '''တက္ကသိုလ် ရာဇภัတ် ကေုာံ ရာဇမင်္ဂလ (Rajabhat &amp; Rajamangala Universities):''' ဒှ် တက္ကသိုလ် သွက်ဂွံ ဇၞော်မောဝ် ပတိုန် ဒေသ နာနာ ကေုာံ ပရေင် နဲကဲ စက်မ (Vocational and regional development) မနွံ ဇၟာပ် တွဵုရး (Provinces) ရ။

== ၄။ သၞောတ်ဝ် ပရေင် အုပ်ဓုပ် ==
တက္ကသိုလ် သီုဖအိုတ် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ဝွံ နွံ သၟဝ် အုပ်ဓုပ် ဌာန ဝန်ဇၞော် ပရေင်ပညာ ကဆံင်သၠုင်၊ သိပ္ပံ၊ သုတေသန ကေုာံ ဖန်ဗဒှ် တၟိ (MHESI) မဒက်ပ္တန် လဝ် ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၉ ရ။ 
ဌာန ဝန်ဇၞော် ဏအ် ဝွံ ဖန်ဇန် လဝ် ပရေင် စၟတ်သမ္တီ ကဆံင် (Quality Assurance) သွက်ဂွံ ၜတ်ကၞာတ် အစောံစောန် တက္ကသိုလ် တအ် ညံင်ဂွံ စိုပ် ကဆံင် ဂၠးတိ ရ။ သၞောတ်ဝ် အုပ်ဓုပ် ပ္ဍဲ တက္ကသိုလ် မွဲမွဲ ဂှ် ဍိုက်က္ဍိုပ် လဝ် နကဵု ကံင်သဳ တက္ကသိုလ် (University Council) ကေုာံ ပါမောက္ခချုပ် (President/Rector) ရ。&lt;ref name=&quot;MHESI2019&quot;&gt;Ministry of Higher Education, Science, Research and Innovation (MHESI) (2019). &quot;Higher Education in Thailand&quot;. ''Royal Thai Government''.&lt;/ref&gt;

== ၅။ သၞောတ်ဝ် ဒုင်တဲ ကွးဘာ (TCAS) ==
သွက် ကွးဘာ မတိတ် ဘာ တန် အထက် (High school) တအ် ညံင်ဂွံ လုပ် တက္ကသိုလ် မာန် ဂှ်၊ အလဵုအသဳ သေံ တအ် စကာ သၞောတ်ဝ် ဗဟဵု မကော်ဂး '''TCAS''' (Thai University Central Admission System) ရ။ 
TCAS ဏအ် နွံ ၅ အဆံင်:
* '''Round 1 (Portfolio):''' စၟတ်တဲ ကွးဘာ နကဵု အစောံစောန် တၟေင် (ဟွံဒး သှ် ပေဲါသွဟ်လိက်)။
* '''Round 2 (Quota):''' စၟတ်တဲ ကွးဘာ နူကဵု ဒေသ မသ္ဂုတ်စုတ် လဝ် (Regional quotas)။
* '''Round 3 (Admission):''' စၟတ်တဲ ကွးဘာ နကဵု စၟတ် သွဟ်လိက် ဗဟဵု (TGAT/TPAT, A-Level)။
* '''Round 4 (Direct Admission):''' တက္ကသိုလ် တအ် ကော် သှ် အလဵုဇကု သွက် ဒၞာဲ မသှ်ေ ဒၟံင် တအ် ရ။

== ၆။ တက္ကသိုလ် ယၟုပြာကတ်ဂမၠိုင် ==
ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ နွံ ကဵု တက္ကသိုလ် မဂွံ လဝ် ကဆံင် သၠုင် ပ္ဍဲ ဂၠးတိ ဗွဲမဂၠိုင် ရ။ လၟေင် တက္ကသိုလ် မပြာကတ် အဓိက တအ် ဂှ် ဒှ် အတိုင် သၟဝ် ဏအ် ရ:

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! ယၟု တက္ကသိုလ် !! ဒတန် (Location) !! သၞာံ မဒက်ပ္တန် !! တင်တၟေင် ကေုာံ ကဏ္ဍ အဓိက
|-
| '''[[တက္ကသိုလ် စူလာလံင်ကောန်]]''' (Chulalongkorn) || ၜံင်ကံက် || ၁၉၁၇ || တက္ကသိုလ် တြေံအိုတ်၊ ပြာကတ် ပ္ဍဲ ဝိဇ္ဇာ၊ အေန်ဂျေန်နဳယျာ
|-
| '''[[တက္ကသိုလ် မဟိဍိုန်]]''' (Mahidol) || သာလာယာ၊ နခေါန်ပထောမ် || ၁၉၄၃ || ပြာကတ် ပ္ဍဲ ပရေင် ဂဥုဲ (Medical) ကေုာံ သိပ္ပံ သုတေသန
|-
| '''[[တက္ကသိုလ် ဓမ္မသာတ်]]''' (Thammasat) || ၜံင်ကံက်၊ ပထုမ်ဌာနဳ || ၁၉၃၄ || ပြာကတ် ပ္ဍဲ ပရေင် ဥပဒေ ကေုာံ ပရေင် ဍုင်ကွာန်
|-
| '''[[တက္ကသိုလ် ကသေတ်သာတ်]]''' (Kasetsart) || ၜံင်ကံက် || ၁၉၄၃ || ပြာကတ် ပ္ဍဲ ပရေင် တဵုလွဳ (Agriculture) ကေုာံ ဂြိုပ်ဆု
|-
| '''[[တက္ကသိုလ် ဇံင်မာဲ]]''' (Chiang Mai) || ဇံင်မာဲ || ၁၉၆၄ || တက္ကသိုလ် ပထမအိုတ် ပ္ဍဲ ဒေသ သၟဝ်ကျာ ဍုင်သေံ
|}

== ၇။ ပရေင် သုတေသန ကေုာံ နဲကဲပညာ ==
တက္ကသိုလ် ဇၞော်ဇၞော် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ တအ် ဂှ် ဒှ် &quot;တက္ကသိုလ် သုတေသန&quot; (National Research Universities) တုဲ ညးတအ် ပံင်ကောံ ကု ဌာန် သုတေသန အလဵုအသဳ ဗီုကဵု NSTDA သွက်ဂွံ ကၠောန် သုတေသန တၟိ တၟိ ရ။
ပ္ဍဲ တက္ကသိုလ် မဟိဍိုန် ကေုာံ စူလာလံင်ကောန် တအ် ဂှ်၊ ပရေင် သုတေသန လပါ် ဂဥုဲ ဇဳဝ (Biomedical research)၊ နဲကဲပညာ သမၠး ဉာဏ် (AI)၊ ကေုာံ ပရေင် ပညာ တၞဟ်တအ် ဇၞော်မောဝ် ဗွဲမလောန် ရ။ ဍုင်သေံ စကာ လဝ် သြန် ဗွဝ် သုတေသန (Research funds) နူကဵု အလဵုအသဳ ညံင်ဂွံ ဇၞော်မောဝ် ပတိုန် ပရေင် စက်ယန္တရား ကေုာံ သိပ္ပံ ပ္ဍဲ ဒေသ ရ。&lt;ref name=&quot;Lao2015&quot;&gt;Lao, R. (2015). ''A Critical Study of Thailand's Higher Education Reforms''. Routledge.&lt;/ref&gt;

== ၈။ ပရေင် ပညာ ဆက်စၠောအ် ဂၠးတိ (Internationalization) ==
ပရေင် ပညာ ကဆံင် သၠုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ဝွံ ပံက် လး လဝ် သွက် ကွးဘာ နူ ဍုင် သအာင် ဗွဲမဂၠိုင် ရ။
တက္ကသိုလ် အဓိက တအ် ပံက် လဝ် &quot;ပရေင် ပညာ ဘာသာ အင်္ဂလိက်&quot; (International Programs) သွက် ဗြိဂရဳ (Bachelor's)၊ မာသတာ (Master's) ကေုာံ ပါရဂူ (Ph.D.) နာနာ သာ် ရ။ ကွးဘာ နူ ဍုင် ကြပ်ပ် ဗီုကဵု ကြုက် (China)၊ မြန်မာ (Myanmar)၊ ကေုာံ ကမ္ဗောဒဳယျာ (Cambodia) တအ် ကၠုင် တိုန် ဘာ ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ဂၠိုင် ကၠုင် ရ။ ဥပမာ - MUIC (Mahidol University International College) ဂှ် ဒှ် ကဝ်လိက် အင်္ဂလိက် မပြာကတ် မွဲ ရ。

== ၉။ ပြသၞာ ကေုာံ ပရေင် စိန်ဂစာန်ဂမၠိုင် ==
ၜိုန်ရ ပရေင် ပညာ ဇၞော်မောဝ် ကီုလေဝ်၊ တက္ကသိုလ် ပ္ဍဲ သေံ တအ် ဒး ဆဵုဂဗ ပြသၞာ ကေုာံ ပရေင် စိန်ဂစာန် နာနာ သာ် ရ:
# '''ပရေင် ဇၞော် အာယုက် မၞိဟ် (Aging Population):''' ဍုင်သေံ နွံ ကဵု လၟိဟ် ကောန်ၚာ် မၜံင် အောန် စှ်ေ (Declining birth rate) တုဲ၊ လၟိဟ် ကွးဘာ လုပ် တက္ကသိုလ် လေဝ် အောန် စှ်ေ အာ ဗွဲမလောန် ရ။ တက္ကသိုလ် လ္ၚဵု ဒး ကၟာတ် ထောအ် ပရေင် ပညာ လ္ၚဵု ရ။
# '''ပရေင် သြန် ဗွဝ် (Funding):''' တက္ကသိုလ် ဍောတ်တ် လ္ၚဵု ဟွံကလိဂွံ သြန် ဗွဝ် ရုံဂပ် သွက်ဂွံ ကၠောန် သုတေသန ရ။
# '''ပရေင် ၜတ်ကၞာတ် ကဆံင် (Quality Gap):''' ကဆံင် ပရေင် ပညာ အကြာ တက္ကသိုလ် ပ္ဍဲ ၜံင်ကံက် ကေုာံ တက္ကသိုလ် ပ္ဍဲ ဒေသ တွဵုရး (Provincial universities) တအ် နွံ ဟွံတုပ် ညးသကအ် ဏီ ရ。&lt;ref name=&quot;Pitiyanuwat2009&quot;&gt;Pitiyanuwat, S., &amp; Sujiva, S. (2009). &quot;Quality assurance in Thai higher education&quot;. ''Journal of Higher Education Policy and Management''. 31 (1): 3–14.&lt;/ref&gt;

== ၁၀။ အနာဂတ် တက္ကသိုလ် ပ္ဍဲ သေံ ==
အနာဂတ် တက္ကသိုလ် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ဝွံ ဒး ပြံင်လှာဲ အတိုင် ခေတ် ဒဳဂျဳတေဝ် (Digital age) ရ။
တက္ကသိုလ် တအ် စ ပံက် ကၠုင် လိက်တန် သွက် ပရေင် လ္ၚတ် လလအ် အာယုက် (Lifelong learning) ကေုာံ ပရေင် ဗတောန် လတူ လပှ်ကျာ (Online courses) ဗီုကဵု MOOC ဗွဲမဂၠိုင် ရ။ ပါဲနူဂှ်ပၠန် ညးတအ် ပံင်ကောံ ကု ကမ္ပဏဳ ပရေင် ပိုန်ဒြပ် ညံင်ဂွံ ဗတောန် ပညာ မကိတ်ညဳ ကု ကမၠောန် (Industry-driven education) တုဲ ဇၞော်မောဝ် ဏာ ပရေင် ပညာ သွက် အနာဂတ် ဍုင် သေံ (Thailand 4.0) ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် ရ။

== နိဿဲ ==
&lt;references /&gt;

{{Navbox
| name = Universities in Thailand
| title = တက္ကသိုလ် ကေုာံ ဌာန် ပညာ ကဆံင် သၠုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ
| listclass = hlist
| list1 =
* [[တက္ကသိုလ် စူဠာလံင်ကန်]]
* [[တက္ကသိုလ် မဟိဍိုန်]]
* [[တက္ကသိုလ် ဓမ္မသာတ်]]
* [[တက္ကသိုလ် ကသေတ်သာတ်]]
* [[တက္ကသိုလ် ဇံင်မာဲ]]
* [[တက္ကသိုလ် ရာမ်ခမ်ဟေင်]]
* [[တက္ကသိုလ် ခေါန်ကေန်]]
}}

[[ကဏ္ဍ:တက္ကသိုလ် ပ္ဍဲ သေံ]]
[[ကဏ္ဍ:ပရေင် ပညာ ပ္ဍဲ သေံ]]
[[ကဏ္ဍ:သ္ဇိုင် ဍုင်သေံ]]</text>
      <sha1>2h2ll9iut53n46e02rmkbvlg3jsk8fx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>59306</id>
      <parentid>59305</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T16:53:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <origin>59306</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19669" sha1="bygy34xyd9y7id9jdywfrdqb5q2cnlc" xml:space="preserve">{{Infobox education in country
| name = တက္ကသိုလ်ဂမၠိုင် ပ္ဍဲ သေံ
| english_name = Universities in Thailand
| image = Chulalongkorn_University_Auditorium.jpg
| caption = ဟဝ် တက္ကသိုလ် စူဠာလံင်ကန် မဒှ် တက္ကသိုလ် တြေံအိုတ် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ
| ministry = ဌာန ဝန်ဇၞော် ပရေင်ပညာ ကဆံင်သၠုင်၊ သိပ္ပံ၊ သုတေသန ကေုာံ ဖန်ဗဒှ် တၟိ (MHESI)
| language = [[ဘာသာသေံ]]၊ [[ဘာသာအင်္ဂလိက်]]
| type = အလဵုအသဳ၊ ပူဂိုလ်၊ သမၠးပွး
| institutions = ၜိုတ် ၁၅၀ ပြင်
| students = ၜိုတ် ၂ ပြကောဋိ (Estimate)
}}

'''တက္ကသိုလ် ပ္ဍဲ သေံ''' ({{lang-en|Universities in Thailand}}) ဝွံ ဒှ် ဂကောံ ဌာန် ပရေင် ပညာ ကဆံင် သၠုင် (Higher education institutions) မနွံ ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ (Thailand) ရ။ ပရေင် ပညာ ကဆံင် သၠုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ဝွံ ဒုင်သဇိုင် ကု ပရေင် ဇၞော်မောဝ် ကၟိန်ဍုင် ကေုာံ ပရေင် နဲကဲပညာ ခေတ်တၟိ တုဲ မၞုံကဵု တက္ကသိုလ် အလဵုအသဳ၊ တက္ကသိုလ် ပူဂိုလ်၊ ကေုာံ တက္ကသိုလ် မၞုံကဵု အခေါင် အုပ်ဓုပ် အလဵုဇကု ဗွဲမဂၠိုင် ရ။ တက္ကသိုလ် တအ် ဏအ် ဍိုက်က္ဍိုပ် ကၠောန် ကမၠောန် သၟဝ် ဌာန ဝန်ဇၞော် ပရေင်ပညာ ကဆံင်သၠုင်၊ သိပ္ပံ၊ သုတေသန ကေုာံ ဖန်ဗဒှ် တၟိ (Ministry of Higher Education, Science, Research and Innovation - MHESI) ရ။

တက္ကသိုလ် ပ္ဍဲ သေံ တအ် ဝွံ ဟွံသေင် ဆ ဒၞာဲ သွက်ဂွံ ဗတောန် ပညာ ဓဝ် တုဲ၊ ဍေဟ် သီု ဒှ် ဌာန် ဗဟဵု သွက်ဂွံ လ္ၚတ် သုတေသန (Research)၊ ထိင်ဒဝ် ယေန်သၞာင် ကေုာံ ပရေင် ပံင်တောဲ ကု တက္ကသိုလ် ဂၠးတိ နာနာ သာ် ရ။ 

== ၁။ နိဒါန် ကေုာံ အဓိပ္ပါယ် ==
ပရေင် ပညာ ကဆံင် သၠုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ဝွံ ပါ် လဝ် နကဵု တက္ကသိုလ် (Universities)၊ ကဝ်လိက် (Colleges) ကေုာံ ဌာန် သုတေသန ဂမၠိုင် ရ။ 
တက္ကသိုလ် တအ် ဝွံ ကဵု ဇြဟတ် လတူ ပရေင် ကဵု ပညာ ဘာသာ နာနာ (Multidisciplinary) မပ္တံကဵု သိပ္ပံ၊ ဝိဇ္ဇာ၊ ပရေင် ဂဥုဲ (Medicine)၊ အေန်ဂျေန်နဳယျာ၊ ကေုာံ ပရေင် ပိုန်ဒြပ် တအ် ရ။ ပ္ဍဲ အခိင် ပစ္စုပ္ပန် ဏအ်၊ တက္ကသိုလ် ပ္ဍဲ သေံ တအ် ဇၞော်မောဝ် တိုန် ဗွဲမပြဟ် တုဲ လုပ် ပါလုပ် ပ္ဍဲ စရင် တက္ကသိုလ် ခိုဟ်အိုတ် ပ္ဍဲ အာရှ (Asia University Rankings) ဗွဲမဂၠိုင် ရ。&lt;ref name=&quot;QS2023&quot;&gt;QS World University Rankings (2023). &quot;Top Universities in Thailand&quot;. ''QS Quacquarelli Symonds''.&lt;/ref&gt;

== ၂။ ဝင် ကေုာံ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ==
ဝင် ပရေင် ပညာ ကဆံင် သၠုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ဝွံ စက္တဵုဒှ် ကၠုင် နူကဵု လက္ကရဴ သၞာံ ၁၈၉၀ တေအ် ပ္ဍဲ လက်ထက် သၟိင် ဍုင် သေံ (King Chulalongkorn - Rama V) ရ။
* '''ခေတ် ကိုပ်ကၠာ (၁၈၉၉ - ၁၉၄၀):''' ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၈၉၉ ဂှ် စဒက်ပ္တန် လဝ် ဘာ သွက် သၟိင်တၠ (Royal Pages School) ရ။ စိုပ် သၞာံ ၁၉၁၇ ပ္ဍဲ လက်ထက် သၟိင် ရာမ ၆ ဂှ် ဘာ ဏအ် ပြံင်လှာဲ ဒှ် အာ [[တက္ကသိုလ် စူဠာလံင်ကန်]] (Chulalongkorn University) မဒှ် တက္ကသိုလ် ပထမအိုတ် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ရ။ သၞာံ ၁၉၃၄ ဂှ် ဒက်ပ္တန် [[တက္ကသိုလ် ဓမ္မသာတ်]] (Thammasat University) သွက် ပရေင် ဥပဒေ ကေုာံ ပရေင် ဍုင်ကွာန် ရ။
* '''ခေတ် ဇၞော်မောဝ် (၁၉၄၀ - ၁၉၉၀):''' သၞာံ ၁၉၄၃ ဂှ် ဒက်ပ္တန် [[တက္ကသိုလ် မဟိဍိုန်]] (Mahidol University) သွက် ပရေင် ဂဥုဲ ကေုာံ ပရေင် ထတ်ယုက် (Medical Sciences) ရ။ ကြဴနူ ဂှ် တက္ကသိုလ် ပ္ဍဲ ဒေသ မ္ၚး ၜံင်ကံက် ဗီုကဵု [[တက္ကသိုလ် ဇံင်မာဲ]] (Chiang Mai University) ကေုာံ [[တက္ကသိုလ် ခေါန်ကေန်]] (Khon Kaen University) တအ် စက္တဵုဒှ် ကၠုင် ရ。&lt;ref name=&quot;Wyatt1984&quot;&gt;Wyatt, D. K. (1984). ''Thailand: A Short History''. Yale University Press.&lt;/ref&gt;
* '''ခေတ် ပစ္စုပ္ပန်:''' စိုပ် သၞာံ ၂၀၀၀ လက္ကရဴ ဏအ်၊ တက္ကသိုလ် အလဵုအသဳ ဗွဲမဂၠိုင် ပြံင်လှာဲ လဒက်ပတန် အုပ်ဓုပ် အလဵုဇကု (Autonomous universities) သွက်ဂွံ ကလိဂွံ ပရေင် သမၠးပွး ပ္ဍဲ ပရေင် သုတေသန ကေုာံ ပရေင် အုပ်ဓုပ် ရ။

== ၃။ ဂကူ တက္ကသိုလ်ဂမၠိုင် (Types of Universities) ==
တက္ကသိုလ် ပ္ဍဲ သေံ တအ် ဂှ် ပါ် လဝ် နကဵု လဒက်ပတန် အုပ်ဓုပ် ၄ ဂကူ အဓိက ရ:
# '''တက္ကသိုလ် အလဵုအသဳ (Public Universities):''' ဒှ် တက္ကသိုလ် မကလိဂွံ လဒံင် သြန် နူကဵု အလဵုအသဳ ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် တုဲ ဍိုက်က္ဍိုပ် လဝ် နကဵု သၞောတ်ဝ် အလဵုအသဳ ရ (ဥပမာ - တက္ကသိုလ် ရာမ်ခမ်ဟေင်)။
# '''တက္ကသိုလ် အုပ်ဓုပ် အလဵုဇကု (Autonomous Universities):''' ဒှ် တက္ကသိုလ် မဂွံ လဝ် အခေါင် အုပ်ဓုပ် နကဵု သၞောတ်ဝ် ဇကု သမၠးပွး (Independent administration) ကီုလေဝ် ဒုင် သဇိုင် ကု အလဵုအသဳ ဏီ ရ (ဥပမာ - တက္ကသိုလ် မဟိဍိုန်၊ တက္ကသိုလ် စူဠာလံင်ကန်)။
# '''တက္ကသိုလ် ပူဂိုလ် (Private Universities):''' ဒှ် တက္ကသိုလ် မဒက်ပ္တန် လဝ် နကဵု ဂကောံ ပူဂိုလ် ကေုာံ ကမ္ပဏဳ တအ် ရ (ဥပမာ - တက္ကသိုလ် အသမ်ယှေန် (Assumption University)၊ တက္ကသိုလ် ၜံင်ကံက်)။
# '''တက္ကသိုလ် ရာဇภัတ် ကေုာံ ရာဇမင်္ဂလ (Rajabhat &amp; Rajamangala Universities):''' ဒှ် တက္ကသိုလ် သွက်ဂွံ ဇၞော်မောဝ် ပတိုန် ဒေသ နာနာ ကေုာံ ပရေင် နဲကဲ စက်မ (Vocational and regional development) မနွံ ဇၟာပ် တွဵုရး (Provinces) ရ။

== ၄။ သၞောတ်ဝ် ပရေင် အုပ်ဓုပ် ==
တက္ကသိုလ် သီုဖအိုတ် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ဝွံ နွံ သၟဝ် အုပ်ဓုပ် ဌာန ဝန်ဇၞော် ပရေင်ပညာ ကဆံင်သၠုင်၊ သိပ္ပံ၊ သုတေသန ကေုာံ ဖန်ဗဒှ် တၟိ (MHESI) မဒက်ပ္တန် လဝ် ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၉ ရ။ 
ဌာန ဝန်ဇၞော် ဏအ် ဝွံ ဖန်ဇန် လဝ် ပရေင် စၟတ်သမ္တီ ကဆံင် (Quality Assurance) သွက်ဂွံ ၜတ်ကၞာတ် အစောံစောန် တက္ကသိုလ် တအ် ညံင်ဂွံ စိုပ် ကဆံင် ဂၠးတိ ရ။ သၞောတ်ဝ် အုပ်ဓုပ် ပ္ဍဲ တက္ကသိုလ် မွဲမွဲ ဂှ် ဍိုက်က္ဍိုပ် လဝ် နကဵု ကံင်သဳ တက္ကသိုလ် (University Council) ကေုာံ ပါမောက္ခချုပ် (President/Rector) ရ。&lt;ref name=&quot;MHESI2019&quot;&gt;Ministry of Higher Education, Science, Research and Innovation (MHESI) (2019). &quot;Higher Education in Thailand&quot;. ''Royal Thai Government''.&lt;/ref&gt;

== ၅။ သၞောတ်ဝ် ဒုင်တဲ ကွးဘာ (TCAS) ==
သွက် ကွးဘာ မတိတ် ဘာ တန် အထက် (High school) တအ် ညံင်ဂွံ လုပ် တက္ကသိုလ် မာန် ဂှ်၊ အလဵုအသဳ သေံ တအ် စကာ သၞောတ်ဝ် ဗဟဵု မကော်ဂး '''TCAS''' (Thai University Central Admission System) ရ။ 
TCAS ဏအ် နွံ ၅ အဆံင်:
* '''Round 1 (Portfolio):''' စၟတ်တဲ ကွးဘာ နကဵု အစောံစောန် တၟေင် (ဟွံဒး သှ် ပေဲါသွဟ်လိက်)။
* '''Round 2 (Quota):''' စၟတ်တဲ ကွးဘာ နူကဵု ဒေသ မသ္ဂုတ်စုတ် လဝ် (Regional quotas)။
* '''Round 3 (Admission):''' စၟတ်တဲ ကွးဘာ နကဵု စၟတ် သွဟ်လိက် ဗဟဵု (TGAT/TPAT, A-Level)။
* '''Round 4 (Direct Admission):''' တက္ကသိုလ် တအ် ကော် သှ် အလဵုဇကု သွက် ဒၞာဲ မသှ်ေ ဒၟံင် တအ် ရ။

== ၆။ တက္ကသိုလ် ယၟုပြာကတ်ဂမၠိုင် ==
ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ နွံ ကဵု တက္ကသိုလ် မဂွံ လဝ် ကဆံင် သၠုင် ပ္ဍဲ ဂၠးတိ ဗွဲမဂၠိုင် ရ။ လၟေင် တက္ကသိုလ် မပြာကတ် အဓိက တအ် ဂှ် ဒှ် အတိုင် သၟဝ် ဏအ် ရ:

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! ယၟု တက္ကသိုလ် !! ဒတန် (Location) !! သၞာံ မဒက်ပ္တန် !! တင်တၟေင် ကေုာံ ကဏ္ဍ အဓိက
|-
| '''[[တက္ကသိုလ် စူဠာလံင်ကန်]]''' (Chulalongkorn) || ၜံင်ကံက် || ၁၉၁၇ || တက္ကသိုလ် တြေံအိုတ်၊ ပြာကတ် ပ္ဍဲ ဝိဇ္ဇာ၊ အေန်ဂျေန်နဳယျာ
|-
| '''[[တက္ကသိုလ် မဟိဍိုန်]]''' (Mahidol) || သာလာယာ၊ နခေါန်ပထောမ် || ၁၉၄၃ || ပြာကတ် ပ္ဍဲ ပရေင် ဂဥုဲ (Medical) ကေုာံ သိပ္ပံ သုတေသန
|-
| '''[[တက္ကသိုလ် ဓမ္မသာတ်]]''' (Thammasat) || ၜံင်ကံက်၊ ပထုမ်ဌာနဳ || ၁၉၃၄ || ပြာကတ် ပ္ဍဲ ပရေင် ဥပဒေ ကေုာံ ပရေင် ဍုင်ကွာန်
|-
| '''[[တက္ကသိုလ် ကသေတ်သာတ်]]''' (Kasetsart) || ၜံင်ကံက် || ၁၉၄၃ || ပြာကတ် ပ္ဍဲ ပရေင် တဵုလွဳ (Agriculture) ကေုာံ ဂြိုပ်ဆု
|-
| '''[[တက္ကသိုလ် ဇံင်မာဲ]]''' (Chiang Mai) || ဇံင်မာဲ || ၁၉၆၄ || တက္ကသိုလ် ပထမအိုတ် ပ္ဍဲ ဒေသ သၟဝ်ကျာ ဍုင်သေံ
|}

== ၇။ ပရေင် သုတေသန ကေုာံ နဲကဲပညာ ==
တက္ကသိုလ် ဇၞော်ဇၞော် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ တအ် ဂှ် ဒှ် &quot;တက္ကသိုလ် သုတေသန&quot; (National Research Universities) တုဲ ညးတအ် ပံင်ကောံ ကု ဌာန် သုတေသန အလဵုအသဳ ဗီုကဵု NSTDA သွက်ဂွံ ကၠောန် သုတေသန တၟိ တၟိ ရ။
ပ္ဍဲ တက္ကသိုလ် မဟိဍိုန် ကေုာံ စူဠာလံင်ကန် တအ် ဂှ်၊ ပရေင် သုတေသန လပါ် ဂဥုဲ ဇဳဝ (Biomedical research)၊ နဲကဲပညာ သမၠး ဉာဏ် (AI)၊ ကေုာံ ပရေင် ပညာ တၞဟ်တအ် ဇၞော်မောဝ် ဗွဲမလောန် ရ။ ဍုင်သေံ စကာ လဝ် သြန် ဗွဝ် သုတေသန (Research funds) နူကဵု အလဵုအသဳ ညံင်ဂွံ ဇၞော်မောဝ် ပတိုန် ပရေင် စက်ယန္တရား ကေုာံ သိပ္ပံ ပ္ဍဲ ဒေသ ရ。&lt;ref name=&quot;Lao2015&quot;&gt;Lao, R. (2015). ''A Critical Study of Thailand's Higher Education Reforms''. Routledge.&lt;/ref&gt;

== ၈။ ပရေင် ပညာ ဆက်စၠောအ် ဂၠးတိ (Internationalization) ==
ပရေင် ပညာ ကဆံင် သၠုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ဝွံ ပံက် လး လဝ် သွက် ကွးဘာ နူ ဍုင် သအာင် ဗွဲမဂၠိုင် ရ။
တက္ကသိုလ် အဓိက တအ် ပံက် လဝ် &quot;ပရေင် ပညာ ဘာသာ အင်္ဂလိက်&quot; (International Programs) သွက် ဗြိဂရဳ (Bachelor's)၊ မာသတာ (Master's) ကေုာံ ပါရဂူ (Ph.D.) နာနာ သာ် ရ။ ကွးဘာ နူ ဍုင် ကြပ်ပ် ဗီုကဵု ကြုက် (China)၊ မြန်မာ (Myanmar)၊ ကေုာံ ကမ္ဗောဒဳယျာ (Cambodia) တအ် ကၠုင် တိုန် ဘာ ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ဂၠိုင် ကၠုင် ရ။ ဥပမာ - MUIC (Mahidol University International College) ဂှ် ဒှ် ကဝ်လိက် အင်္ဂလိက် မပြာကတ် မွဲ ရ。

== ၉။ ပြသၞာ ကေုာံ ပရေင် စိန်ဂစာန်ဂမၠိုင် ==
ၜိုန်ရ ပရေင် ပညာ ဇၞော်မောဝ် ကီုလေဝ်၊ တက္ကသိုလ် ပ္ဍဲ သေံ တအ် ဒး ဆဵုဂဗ ပြသၞာ ကေုာံ ပရေင် စိန်ဂစာန် နာနာ သာ် ရ:
# '''ပရေင် ဇၞော် အာယုက် မၞိဟ် (Aging Population):''' ဍုင်သေံ နွံ ကဵု လၟိဟ် ကောန်ၚာ် မၜံင် အောန် စှ်ေ (Declining birth rate) တုဲ၊ လၟိဟ် ကွးဘာ လုပ် တက္ကသိုလ် လေဝ် အောန် စှ်ေ အာ ဗွဲမလောန် ရ။ တက္ကသိုလ် လ္ၚဵု ဒး ကၟာတ် ထောအ် ပရေင် ပညာ လ္ၚဵု ရ။
# '''ပရေင် သြန် ဗွဝ် (Funding):''' တက္ကသိုလ် ဍောတ်တ် လ္ၚဵု ဟွံကလိဂွံ သြန် ဗွဝ် ရုံဂပ် သွက်ဂွံ ကၠောန် သုတေသန ရ။
# '''ပရေင် ၜတ်ကၞာတ် ကဆံင် (Quality Gap):''' ကဆံင် ပရေင် ပညာ အကြာ တက္ကသိုလ် ပ္ဍဲ ၜံင်ကံက် ကေုာံ တက္ကသိုလ် ပ္ဍဲ ဒေသ တွဵုရး (Provincial universities) တအ် နွံ ဟွံတုပ် ညးသကအ် ဏီ ရ。&lt;ref name=&quot;Pitiyanuwat2009&quot;&gt;Pitiyanuwat, S., &amp; Sujiva, S. (2009). &quot;Quality assurance in Thai higher education&quot;. ''Journal of Higher Education Policy and Management''. 31 (1): 3–14.&lt;/ref&gt;

== ၁၀။ အနာဂတ် တက္ကသိုလ် ပ္ဍဲ သေံ ==
အနာဂတ် တက္ကသိုလ် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ဝွံ ဒး ပြံင်လှာဲ အတိုင် ခေတ် ဒဳဂျဳတေဝ် (Digital age) ရ။
တက္ကသိုလ် တအ် စ ပံက် ကၠုင် လိက်တန် သွက် ပရေင် လ္ၚတ် လလအ် အာယုက် (Lifelong learning) ကေုာံ ပရေင် ဗတောန် လတူ လပှ်ကျာ (Online courses) ဗီုကဵု MOOC ဗွဲမဂၠိုင် ရ။ ပါဲနူဂှ်ပၠန် ညးတအ် ပံင်ကောံ ကု ကမ္ပဏဳ ပရေင် ပိုန်ဒြပ် ညံင်ဂွံ ဗတောန် ပညာ မကိတ်ညဳ ကု ကမၠောန် (Industry-driven education) တုဲ ဇၞော်မောဝ် ဏာ ပရေင် ပညာ သွက် အနာဂတ် ဍုင် သေံ (Thailand 4.0) ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် ရ။

== နိဿဲ ==
&lt;references /&gt;

{{Navbox
| name = Universities in Thailand
| title = တက္ကသိုလ် ကေုာံ ဌာန် ပညာ ကဆံင် သၠုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ
| listclass = hlist
| list1 =
* [[တက္ကသိုလ် စူဠာလံင်ကန်]]
* [[တက္ကသိုလ် မဟိဍိုန်]]
* [[တက္ကသိုလ် ဓမ္မသာတ်]]
* [[တက္ကသိုလ် ကသေတ်သာတ်]]
* [[တက္ကသိုလ် ဇံင်မာဲ]]
* [[တက္ကသိုလ် ရာမ်ခမ်ဟေင်]]
* [[တက္ကသိုလ် ခေါန်ကေန်]]
}}

[[ကဏ္ဍ:တက္ကသိုလ် ပ္ဍဲ သေံ]]
[[ကဏ္ဍ:ပရေင် ပညာ ပ္ဍဲ သေံ]]
[[ကဏ္ဍ:သ္ဇိုင် ဍုင်သေံ]]</text>
      <sha1>bygy34xyd9y7id9jdywfrdqb5q2cnlc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>59307</id>
      <parentid>59306</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T16:54:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <origin>59307</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19746" sha1="lffb4vj7aj9la3t3kertn1yqbqw14in" xml:space="preserve">{{Infobox education in country
| name = တက္ကသိုလ်ဂမၠိုင် ပ္ဍဲ သေံ
| english_name = Universities in Thailand
| image = Chulalongkorn_University_Auditorium.jpg
| caption = ဟဝ် တက္ကသိုလ် စူဠာလံင်ကန် မဒှ် တက္ကသိုလ် တြေံအိုတ် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ
| ministry = ဌာန ဝန်ဇၞော် ပရေင်ပညာ ကဆံင်သၠုင်၊ သိပ္ပံ၊ သုတေသန ကေုာံ ဖန်ဗဒှ် တၟိ (MHESI)
| language = [[ဘာသာသေံ]]၊ [[ဘာသာအင်္ဂလိက်]]
| type = အလဵုအသဳ၊ ပူဂိုလ်၊ သမၠးပွး
| institutions = ၜိုတ် ၁၅၀ ပြင်
| students = ၜိုတ် ၂ ပြကောဋိ (Estimate)
}}

'''တက္ကသိုလ် ပ္ဍဲ သေံ''' ({{lang-en|Universities in Thailand}}) ဝွံ ဒှ် ဂကောံ ဌာန် ပရေင် ပညာ ကဆံင် သၠုင် (Higher education institutions) မနွံ ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ (Thailand) ရ။ ပရေင် ပညာ ကဆံင် သၠုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ဝွံ ဒုင်သဇိုင် ကု ပရေင် ဇၞော်မောဝ် ကၟိန်ဍုင် ကေုာံ ပရေင် နဲကဲပညာ ခေတ်တၟိ တုဲ မၞုံကဵု တက္ကသိုလ် အလဵုအသဳ၊ တက္ကသိုလ် ပူဂိုလ်၊ ကေုာံ တက္ကသိုလ် မၞုံကဵု အခေါင် အုပ်ဓုပ် အလဵုဇကု ဗွဲမဂၠိုင် ရ။ တက္ကသိုလ် တအ် ဏအ် ဍိုက်က္ဍိုပ် ကၠောန် ကမၠောန် သၟဝ် ဌာန ဝန်ဇၞော် ပရေင်ပညာ ကဆံင်သၠုင်၊ သိပ္ပံ၊ သုတေသန ကေုာံ ဖန်ဗဒှ် တၟိ (Ministry of Higher Education, Science, Research and Innovation - MHESI) ရ။

တက္ကသိုလ် ပ္ဍဲ သေံ တအ် ဝွံ ဟွံသေင် ဆ ဒၞာဲ သွက်ဂွံ ဗတောန် ပညာ ဓဝ် တုဲ၊ ဍေဟ် သီု ဒှ် ဌာန် ဗဟဵု သွက်ဂွံ လ္ၚတ် သုတေသန (Research)၊ ထိင်ဒဝ် ယေန်သၞာင် ကေုာံ ပရေင် ပံင်တောဲ ကု တက္ကသိုလ် ဂၠးတိ နာနာ သာ် ရ။ 

== ၁။ နိဒါန် ကေုာံ အဓိပ္ပါယ် ==
ပရေင် ပညာ ကဆံင် သၠုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ဝွံ ပါ် လဝ် နကဵု တက္ကသိုလ် (Universities)၊ ကဝ်လိက် (Colleges) ကေုာံ ဌာန် သုတေသန ဂမၠိုင် ရ။ 
တက္ကသိုလ် တအ် ဝွံ ကဵု ဇြဟတ် လတူ ပရေင် ကဵု ပညာ ဘာသာ နာနာ (Multidisciplinary) မပ္တံကဵု သိပ္ပံ၊ ဝိဇ္ဇာ၊ ပရေင် ဂဥုဲ (Medicine)၊ အေန်ဂျေန်နဳယျာ၊ ကေုာံ ပရေင် ပိုန်ဒြပ် တအ် ရ။ ပ္ဍဲ အခိင် ပစ္စုပ္ပန် ဏအ်၊ တက္ကသိုလ် ပ္ဍဲ သေံ တအ် ဇၞော်မောဝ် တိုန် ဗွဲမပြဟ် တုဲ လုပ် ပါလုပ် ပ္ဍဲ စရင် တက္ကသိုလ် ခိုဟ်အိုတ် ပ္ဍဲ အာရှ (Asia University Rankings) ဗွဲမဂၠိုင် ရ。&lt;ref name=&quot;QS2023&quot;&gt;QS World University Rankings (2023). &quot;Top Universities in Thailand&quot;. ''QS Quacquarelli Symonds''.&lt;/ref&gt;

== ၂။ ဝင် ကေုာံ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ==
ဝင် ပရေင် ပညာ ကဆံင် သၠုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ဝွံ စက္တဵုဒှ် ကၠုင် နူကဵု လက္ကရဴ သၞာံ ၁၈၉၀ တေအ် ပ္ဍဲ လက်ထက် သၟိင် ဍုင် သေံ (King Chulalongkorn - Rama V) ရ။
* '''ခေတ် ကိုပ်ကၠာ (၁၈၉၉ - ၁၉၄၀):''' ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၈၉၉ ဂှ် စဒက်ပ္တန် လဝ် ဘာ သွက် သၟိင်တၠ (Royal Pages School) ရ။ စိုပ် သၞာံ ၁၉၁၇ ပ္ဍဲ လက်ထက် သၟိင် ရာမ ၆ ဂှ် ဘာ ဏအ် ပြံင်လှာဲ ဒှ် အာ [[တက္ကသိုလ် စူဠာလံင်ကန်]] (Chulalongkorn University) မဒှ် တက္ကသိုလ် ပထမအိုတ် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ရ။ သၞာံ ၁၉၃၄ ဂှ် ဒက်ပ္တန် [[တက္ကသိုလ် ဓမ္မသာတ်]] (Thammasat University) သွက် ပရေင် ဥပဒေ ကေုာံ ပရေင် ဍုင်ကွာန် ရ။
* '''ခေတ် ဇၞော်မောဝ် (၁၉၄၀ - ၁၉၉၀):''' သၞာံ ၁၉၄၃ ဂှ် ဒက်ပ္တန် [[တက္ကသိုလ် မဟိဍိုန်]] (Mahidol University) သွက် ပရေင် ဂဥုဲ ကေုာံ ပရေင် ထတ်ယုက် (Medical Sciences) ရ။ ကြဴနူ ဂှ် တက္ကသိုလ် ပ္ဍဲ ဒေသ မ္ၚး ၜံင်ကံက် ဗီုကဵု [[တက္ကသိုလ် ဇံင်မာဲ]] (Chiang Mai University) ကေုာံ [[တက္ကသိုလ် ခေါန်ကေန်]] (Khon Kaen University) တအ် စက္တဵုဒှ် ကၠုင် ရ。&lt;ref name=&quot;Wyatt1984&quot;&gt;Wyatt, D. K. (1984). ''Thailand: A Short History''. Yale University Press.&lt;/ref&gt;
* '''ခေတ် ပစ္စုပ္ပန်:''' စိုပ် သၞာံ ၂၀၀၀ လက္ကရဴ ဏအ်၊ တက္ကသိုလ် အလဵုအသဳ ဗွဲမဂၠိုင် ပြံင်လှာဲ လဒက်ပတန် အုပ်ဓုပ် အလဵုဇကု (Autonomous universities) သွက်ဂွံ ကလိဂွံ ပရေင် သမၠးပွး ပ္ဍဲ ပရေင် သုတေသန ကေုာံ ပရေင် အုပ်ဓုပ် ရ။

== ၃။ ဂကူ တက္ကသိုလ်ဂမၠိုင် (Types of Universities) ==
တက္ကသိုလ် ပ္ဍဲ သေံ တအ် ဂှ် ပါ် လဝ် နကဵု လဒက်ပတန် အုပ်ဓုပ် ၄ ဂကူ အဓိက ရ:
# '''တက္ကသိုလ် အလဵုအသဳ (Public Universities):''' ဒှ် တက္ကသိုလ် မကလိဂွံ လဒံင် သြန် နူကဵု အလဵုအသဳ ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် တုဲ ဍိုက်က္ဍိုပ် လဝ် နကဵု သၞောတ်ဝ် အလဵုအသဳ ရ (ဥပမာ - တက္ကသိုလ် ရာမ်ခမ်ဟေင်)။
# '''တက္ကသိုလ် အုပ်ဓုပ် အလဵုဇကု (Autonomous Universities):''' ဒှ် တက္ကသိုလ် မဂွံ လဝ် အခေါင် အုပ်ဓုပ် နကဵု သၞောတ်ဝ် ဇကု သမၠးပွး (Independent administration) ကီုလေဝ် ဒုင် သဇိုင် ကု အလဵုအသဳ ဏီ ရ (ဥပမာ - တက္ကသိုလ် မဟိဍိုန်၊ တက္ကသိုလ် စူဠာလံင်ကန်)။
# '''တက္ကသိုလ် ပူဂိုလ် (Private Universities):''' ဒှ် တက္ကသိုလ် မဒက်ပ္တန် လဝ် နကဵု ဂကောံ ပူဂိုလ် ကေုာံ ကမ္ပဏဳ တအ် ရ (ဥပမာ - တက္ကသိုလ် အသမ်ယှေန် (Assumption University)၊ တက္ကသိုလ် ၜံင်ကံက်)။
# '''တက္ကသိုလ် ရာဇภัတ် ကေုာံ ရာဇမင်္ဂလ (Rajabhat &amp; Rajamangala Universities):''' ဒှ် တက္ကသိုလ် သွက်ဂွံ ဇၞော်မောဝ် ပတိုန် ဒေသ နာနာ ကေုာံ ပရေင် နဲကဲ စက်မ (Vocational and regional development) မနွံ ဇၟာပ် တွဵုရး (Provinces) ရ။

== ၄။ သၞောတ်ဝ် ပရေင် အုပ်ဓုပ် ==
တက္ကသိုလ် သီုဖအိုတ် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ဝွံ နွံ သၟဝ် အုပ်ဓုပ် ဌာန ဝန်ဇၞော် ပရေင်ပညာ ကဆံင်သၠုင်၊ သိပ္ပံ၊ သုတေသန ကေုာံ ဖန်ဗဒှ် တၟိ (MHESI) မဒက်ပ္တန် လဝ် ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၉ ရ။ 
ဌာန ဝန်ဇၞော် ဏအ် ဝွံ ဖန်ဇန် လဝ် ပရေင် စၟတ်သမ္တီ ကဆံင် (Quality Assurance) သွက်ဂွံ ၜတ်ကၞာတ် အစောံစောန် တက္ကသိုလ် တအ် ညံင်ဂွံ စိုပ် ကဆံင် ဂၠးတိ ရ။ သၞောတ်ဝ် အုပ်ဓုပ် ပ္ဍဲ တက္ကသိုလ် မွဲမွဲ ဂှ် ဍိုက်က္ဍိုပ် လဝ် နကဵု ကံင်သဳ တက္ကသိုလ် (University Council) ကေုာံ ပါမောက္ခချုပ် (President/Rector) ရ。&lt;ref name=&quot;MHESI2019&quot;&gt;Ministry of Higher Education, Science, Research and Innovation (MHESI) (2019). &quot;Higher Education in Thailand&quot;. ''Royal Thai Government''.&lt;/ref&gt;

== ၅။ သၞောတ်ဝ် ဒုင်တဲ ကွးဘာ (TCAS) ==
သွက် ကွးဘာ မတိတ် ဘာ တန် အထက် (High school) တအ် ညံင်ဂွံ လုပ် တက္ကသိုလ် မာန် ဂှ်၊ အလဵုအသဳ သေံ တအ် စကာ သၞောတ်ဝ် ဗဟဵု မကော်ဂး '''TCAS''' (Thai University Central Admission System) ရ။ 
TCAS ဏအ် နွံ ၅ အဆံင်:
* '''Round 1 (Portfolio):''' စၟတ်တဲ ကွးဘာ နကဵု အစောံစောန် တၟေင် (ဟွံဒး သှ် ပေဲါသွဟ်လိက်)။
* '''Round 2 (Quota):''' စၟတ်တဲ ကွးဘာ နူကဵု ဒေသ မသ္ဂုတ်စုတ် လဝ် (Regional quotas)။
* '''Round 3 (Admission):''' စၟတ်တဲ ကွးဘာ နကဵု စၟတ် သွဟ်လိက် ဗဟဵု (TGAT/TPAT, A-Level)။
* '''Round 4 (Direct Admission):''' တက္ကသိုလ် တအ် ကော် သှ် အလဵုဇကု သွက် ဒၞာဲ မသှ်ေ ဒၟံင် တအ် ရ။

== ၆။ တက္ကသိုလ် ယၟုပြာကတ်ဂမၠိုင် ==
ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ နွံ ကဵု တက္ကသိုလ် မဂွံ လဝ် ကဆံင် သၠုင် ပ္ဍဲ ဂၠးတိ ဗွဲမဂၠိုင် ရ။ လၟေင် တက္ကသိုလ် မပြာကတ် အဓိက တအ် ဂှ် ဒှ် အတိုင် သၟဝ် ဏအ် ရ:

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! ယၟု တက္ကသိုလ် !! ဒတန် (Location) !! သၞာံ မဒက်ပ္တန် !! တင်တၟေင် ကေုာံ ကဏ္ဍ အဓိက
|-
| '''[[တက္ကသိုလ် စူဠာလံင်ကန်]]''' (Chulalongkorn) || ၜံင်ကံက် || ၁၉၁၇ || တက္ကသိုလ် တြေံအိုတ်၊ ပြာကတ် ပ္ဍဲ ဝိဇ္ဇာ၊ အေန်ဂျေန်နဳယျာ
|-
| '''[[တက္ကသိုလ် မဟိဍိုန်]]''' (Mahidol) || သာလာယာ၊ နခေါန်ပထောမ် || ၁၉၄၃ || ပြာကတ် ပ္ဍဲ ပရေင် ဂဥုဲ (Medical) ကေုာံ သိပ္ပံ သုတေသန
|-
| '''[[တက္ကသိုလ် ဓမ္မသာတ်]]''' (Thammasat) || ၜံင်ကံက်၊ ပထုမ်ဌာနဳ || ၁၉၃၄ || ပြာကတ် ပ္ဍဲ ပရေင် ဥပဒေ ကေုာံ ပရေင် ဍုင်ကွာန်
|-
| '''[[တက္ကသိုလ် ကသေတ်သာတ်]]''' (Kasetsart) || ၜံင်ကံက် || ၁၉၄၃ || ပြာကတ် ပ္ဍဲ ပရေင် တဵုလွဳ (Agriculture) ကေုာံ ဂြိုပ်ဆု
|-
| '''[[တက္ကသိုလ် ဇံင်မာဲ]]''' (Chiang Mai) || ဇံင်မာဲ || ၁၉၆၄ || တက္ကသိုလ် ပထမအိုတ် ပ္ဍဲ ဒေသ သၟဝ်ကျာ ဍုင်သေံ
|}

== ၇။ ပရေင် သုတေသန ကေုာံ နဲကဲပညာ ==
တက္ကသိုလ် ဇၞော်ဇၞော် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ တအ် ဂှ် ဒှ် &quot;တက္ကသိုလ် သုတေသန&quot; (National Research Universities) တုဲ ညးတအ် ပံင်ကောံ ကု ဌာန် သုတေသန အလဵုအသဳ ဗီုကဵု NSTDA သွက်ဂွံ ကၠောန် သုတေသန တၟိ တၟိ ရ။
ပ္ဍဲ တက္ကသိုလ် မဟိဍိုန် ကေုာံ စူဠာလံင်ကန် တအ် ဂှ်၊ ပရေင် သုတေသန လပါ် ဂဥုဲ ဇဳဝ (Biomedical research)၊ နဲကဲပညာ သမၠး ဉာဏ် (AI)၊ ကေုာံ ပရေင် ပညာ တၞဟ်တအ် ဇၞော်မောဝ် ဗွဲမလောန် ရ။ ဍုင်သေံ စကာ လဝ် သြန် ဗွဝ် သုတေသန (Research funds) နူကဵု အလဵုအသဳ ညံင်ဂွံ ဇၞော်မောဝ် ပတိုန် ပရေင် စက်ယန္တရား ကေုာံ သိပ္ပံ ပ္ဍဲ ဒေသ ရ。&lt;ref name=&quot;Lao2015&quot;&gt;Lao, R. (2015). ''A Critical Study of Thailand's Higher Education Reforms''. Routledge.&lt;/ref&gt;

== ၈။ ပရေင် ပညာ ဆက်စၠောအ် ဂၠးတိ (Internationalization) ==
ပရေင် ပညာ ကဆံင် သၠုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ဝွံ ပံက် လး လဝ် သွက် ကွးဘာ နူ ဍုင် သအာင် ဗွဲမဂၠိုင် ရ။
တက္ကသိုလ် အဓိက တအ် ပံက် လဝ် &quot;ပရေင် ပညာ ဘာသာ အင်္ဂလိက်&quot; (International Programs) သွက် ဗြိဂရဳ (Bachelor's)၊ မာသတာ (Master's) ကေုာံ ပါရဂူ (Ph.D.) နာနာ သာ် ရ။ ကွးဘာ နူ ဍုင် ကြပ်ပ် ဗီုကဵု ကြုက် (China)၊ မြန်မာ (Myanmar)၊ ကေုာံ ကမ္ဗောဒဳယျာ (Cambodia) တအ် ကၠုင် တိုန် ဘာ ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ဂၠိုင် ကၠုင် ရ။ ဥပမာ - MUIC (Mahidol University International College) ဂှ် ဒှ် ကဝ်လိက် အင်္ဂလိက် မပြာကတ် မွဲ ရ。

== ၉။ ပြသၞာ ကေုာံ ပရေင် စိန်ဂစာန်ဂမၠိုင် ==
ၜိုန်ရ ပရေင် ပညာ ဇၞော်မောဝ် ကီုလေဝ်၊ တက္ကသိုလ် ပ္ဍဲ သေံ တအ် ဒး ဆဵုဂဗ ပြသၞာ ကေုာံ ပရေင် စိန်ဂစာန် နာနာ သာ် ရ:
# '''ပရေင် ဇၞော် အာယုက် မၞိဟ် (Aging Population):''' ဍုင်သေံ နွံ ကဵု လၟိဟ် ကောန်ၚာ် မၜံင် အောန် စှ်ေ (Declining birth rate) တုဲ၊ လၟိဟ် ကွးဘာ လုပ် တက္ကသိုလ် လေဝ် အောန် စှ်ေ အာ ဗွဲမလောန် ရ။ တက္ကသိုလ် လ္ၚဵု ဒး ကၟာတ် ထောအ် ပရေင် ပညာ လ္ၚဵု ရ။
# '''ပရေင် သြန် ဗွဝ် (Funding):''' တက္ကသိုလ် ဍောတ်တ် လ္ၚဵု ဟွံကလိဂွံ သြန် ဗွဝ် ရုံဂပ် သွက်ဂွံ ကၠောန် သုတေသန ရ။
# '''ပရေင် ၜတ်ကၞာတ် ကဆံင် (Quality Gap):''' ကဆံင် ပရေင် ပညာ အကြာ တက္ကသိုလ် ပ္ဍဲ ၜံင်ကံက် ကေုာံ တက္ကသိုလ် ပ္ဍဲ ဒေသ တွဵုရး (Provincial universities) တအ် နွံ ဟွံတုပ် ညးသကအ် ဏီ ရ。&lt;ref name=&quot;Pitiyanuwat2009&quot;&gt;Pitiyanuwat, S., &amp; Sujiva, S. (2009). &quot;Quality assurance in Thai higher education&quot;. ''Journal of Higher Education Policy and Management''. 31 (1): 3–14.&lt;/ref&gt;

== ၁၀။ အနာဂတ် တက္ကသိုလ် ပ္ဍဲ သေံ ==
အနာဂတ် တက္ကသိုလ် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ဝွံ ဒး ပြံင်လှာဲ အတိုင် ခေတ် ဒဳဂျဳတေဝ် (Digital age) ရ။
တက္ကသိုလ် တအ် စ ပံက် ကၠုင် လိက်တန် သွက် ပရေင် လ္ၚတ် လလအ် အာယုက် (Lifelong learning) ကေုာံ ပရေင် ဗတောန် လတူ လပှ်ကျာ (Online courses) ဗီုကဵု MOOC ဗွဲမဂၠိုင် ရ။ ပါဲနူဂှ်ပၠန် ညးတအ် ပံင်ကောံ ကု ကမ္ပဏဳ ပရေင် ပိုန်ဒြပ် ညံင်ဂွံ ဗတောန် ပညာ မကိတ်ညဳ ကု ကမၠောန် (Industry-driven education) တုဲ ဇၞော်မောဝ် ဏာ ပရေင် ပညာ သွက် အနာဂတ် ဍုင် သေံ (Thailand 4.0) ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် ရ။

== နိဿဲ ==
&lt;references /&gt;

{{Navbox
| name = Universities in Thailand
| title = တက္ကသိုလ် ကေုာံ ဌာန် ပညာ ကဆံင် သၠုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ
| listclass = hlist
| list1 =
* [[တက္ကသိုလ် စူဠာလံင်ကန်]]
* [[တက္ကသိုလ် မဟိဍိုန်]]
* [[တက္ကသိုလ် ဓမ္မသာတ်]]
* [[တက္ကသိုလ် ကသေတ်သာတ်]]
* [[တက္ကသိုလ် ဇံင်မာဲ]]
* [[တက္ကသိုလ် ရာမ်ခမ်ဟေင်]]
* [[တက္ကသိုလ် ခေါန်ကေန်]]
* [[တက္ကသိုလ် မဟာစူဠာလံင်ကန်]]
}}

[[ကဏ္ဍ:တက္ကသိုလ် ပ္ဍဲ သေံ]]
[[ကဏ္ဍ:ပရေင် ပညာ ပ္ဍဲ သေံ]]
[[ကဏ္ဍ:သ္ဇိုင် ဍုင်သေံ]]</text>
      <sha1>lffb4vj7aj9la3t3kertn1yqbqw14in</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ထာမ်ပလိက်:Infobox education in country</title>
    <ns>10</ns>
    <id>12884</id>
    <revision>
      <id>59301</id>
      <timestamp>2026-10-27T16:47:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;&lt;includeonly&gt;{{Infobox | bodyclass = vcard | aboveclass = fn org | above = {{#if:{{{name|}}}|{{{name}}}|{{PAGENAME}}}} | subheader = {{#if:{{{english_name|}}}|{{{english_name}}}}} | image = {{#if:{{{image|}}}|[[File:{{{image}}}|250px|center|alt={{{alt|}}}]]}} | caption = {{{caption|}}}  | header1 = တင်နင် သဇိုင်  | label2 = ဌာန ဝန်ဇၞော် | data2 = {{{ministry|}}}  | label3...&quot;</comment>
      <origin>59301</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2172" sha1="f2eoxyq5xe0gmryhgmzdjpl3ku569l9" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{Infobox
| bodyclass = vcard
| aboveclass = fn org
| above = {{#if:{{{name|}}}|{{{name}}}|{{PAGENAME}}}}
| subheader = {{#if:{{{english_name|}}}|{{{english_name}}}}}
| image = {{#if:{{{image|}}}|[[File:{{{image}}}|250px|center|alt={{{alt|}}}]]}}
| caption = {{{caption|}}}

| header1 = တင်နင် သဇိုင်

| label2 = ဌာန ဝန်ဇၞော်
| data2 = {{{ministry|}}}

| label3 = ဘာသာ မဗတောန်
| data3 = {{{language|}}}

| label4 = ဂကူ ဌာန်ပညာ
| data4 = {{{type|}}}

| label5 = သြန်ဘဏ္ဍာ
| data5 = {{{budget|}}}

| header6 = {{#if:{{{institutions|}}}{{{primary_schools|}}}{{{secondary_schools|}}}{{{universities|}}}|လၟိဟ် ဌာန်ပညာဂမၠိုင်}}

| label7 = ဌာန်ပညာ သီုဖအိုတ်
| data7 = {{{institutions|}}}

| label8 = ဘာတန်သဇိုင်
| data8 = {{{primary_schools|}}}

| label9 = ဘာတန်လဒေါဝ် ကေုာံ သၠုင်
| data9 = {{{secondary_schools|}}}

| label10 = တက္ကသိုလ်
| data10 = {{{universities|}}}

| header11 = {{#if:{{{students|}}}{{{literacy_rate|}}}|ကွးဘာ ကေုာံ ပရေင်လေပ်လိက်}}

| label12 = လၟိဟ် ကွးဘာ သီုဖအိုတ်
| data12 = {{{students|}}}

| label13 = လၟိဟ် မလေပ် လိက်
| data13 = {{{literacy_rate|}}}
}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
== လွပ် ==
စၠောအ်ကေတ် ကောဒ် သၟဝ်ဏအ် တုဲ စကာ ပ္ဍဲ လိက်ပရေင် မဆေင်ကဵု ပရေင်ပညာ ပ္ဍဲ ဍုင် မွဲမွဲ မာန် ရ။

&lt;pre&gt;
{{Infobox education in country
| name = 
| english_name = 
| image = 
| caption = 
| ministry = 
| language = 
| type = 
| budget = 
| institutions = 
| primary_schools = 
| secondary_schools = 
| universities = 
| students = 
| literacy_rate = 
}}
&lt;/pre&gt;

[[ကဏ္ဍ:ထာမ်ပလိက် အေန်ဖဝ်ဗံက်]]
[[ကဏ္ဍ:ထာမ်ပလိက် ပရေင်ပညာ]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>f2eoxyq5xe0gmryhgmzdjpl3ku569l9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:တက္ကသိုလ် ပ္ဍဲ သေံ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>12885</id>
    <revision>
      <id>59304</id>
      <timestamp>2026-10-27T16:50:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;လိက်ပရေင် အဓိက သွက် ကဏ္ဍဏအ်ဂှ် ဒှ် '''[[တက္ကသိုလ် ပ္ဍဲ သေံ]]''' ရ။  ကဏ္ဍဏအ်ဂှ် ပကောံလဝ် လိက်ပရေင် ကေုာံ ကဏ္ဍလပါ် မဆေင်စပ် ကု တက္ကသိုလ် (Universities)၊ ကဝ်လိက် (Colleges)၊ ဌာန် ပ...&quot;</comment>
      <origin>59304</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="818" sha1="rasdmxq4ruczpsbsrqks6dx19ftvdjx" xml:space="preserve">လိက်ပရေင် အဓိက သွက် ကဏ္ဍဏအ်ဂှ် ဒှ် '''[[တက္ကသိုလ် ပ္ဍဲ သေံ]]''' ရ။

ကဏ္ဍဏအ်ဂှ် ပကောံလဝ် လိက်ပရေင် ကေုာံ ကဏ္ဍလပါ် မဆေင်စပ် ကု တက္ကသိုလ် (Universities)၊ ကဝ်လိက် (Colleges)၊ ဌာန် ပညာ ကဆံင် သၠုင် (Higher education institutions) ကေုာံ ပရေင် ပညာ တက္ကသိုလ် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ နာနာ သာ် ရ။

[[ကဏ္ဍ:ပရေင် ပညာ ပ္ဍဲ သေံ]]
[[ကဏ္ဍ:တက္ကသိုလ်ဂမၠိုင်]]
[[ကဏ္ဍ:သ္ဇိုင် ဍုင်သေံ]]</text>
      <sha1>rasdmxq4ruczpsbsrqks6dx19ftvdjx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ထာဲ အေဲဝေ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12886</id>
    <revision>
      <id>59308</id>
      <timestamp>2026-10-27T16:59:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Infobox airline | airline = ထာဲ အဲဝေ  | english_name = Thai Airways International | image = Thai Airways Logo.svg | image_size = 250 | IATA = TG | ICAO = THA | callsign = THAI | founded = ၁၉၆၀; ၆၆ သၞာံ မတုဲတေအ် (မံက်ဂကောံ) | hubs = [[သုဝဏ္ဏဘူမိ ပ္ဍဲ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ]] (Suvarnabhumi Airport) | focus_...&quot;</comment>
      <origin>59308</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17356" sha1="j9o06p3avi31hn1woj9cnj95yd05sbh" xml:space="preserve">{{Infobox airline
| airline = ထာဲ အဲဝေ 
| english_name = Thai Airways International
| image = Thai Airways Logo.svg
| image_size = 250
| IATA = TG
| ICAO = THA
| callsign = THAI
| founded = ၁၉၆၀; ၆၆ သၞာံ မတုဲတေအ် (မံက်ဂကောံ)
| hubs = [[သုဝဏ္ဏဘူမိ ပ္ဍဲ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ]] (Suvarnabhumi Airport)
| focus_cities = [[ဖူကေတ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ]] (Phuket International Airport)
| alliances = [[Star Alliance]] (သတာ အာလာင်အေန်)
| fleet_size = ၇၃ (၂၀၂၆)
| destinations = ၆၀+
| parent = အလဵုအသဳ ဍုင်သေံ (Ministry of Finance)
| headquarters = [[ၜင်ကံက်]], [[ဍုင်သေံ]] (Bangkok, Thailand)
| key_people = Chai Eamsiri (CEO)
| revenue = 
| website = [https://www.thaiairways.com thaiairways.com]
}}

'''ထာဲ အဲဝေ''' ({{lang-en|Thai Airways International Public Company Limited}} ဟွံသေင်မ္ဂး THAI) ဝွံ ဒှ် ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ စၞးဍုင် (Flag carrier) မဆေင်ကဵု [[ဍုင်သေံ]] မွဲ ရ။ ဌာန်ဂအုပ် အဓိက ကမ္ပဏဳ ဝွံ နွံ ပ္ဍဲ ခရိုင် ဇျာတုဇျက် (Chatuchak)၊ ဍုင် [[ၜင်ကံက်]] တုဲ ဍေဟ် စကာ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သုဝဏ္ဏဘူမိ (Suvarnabhumi Airport) နဒဒှ် ဌာန် သဇိုင် အဓိက သွက် ပရေင် ပလံင်ဗစိုပ် တရဴ အလုံဂၠးတိ ရ။ ထာဲ အဲဝေ ဝွံ ပါလုပ် ပ္ဍဲ ဂကောံ မဟာမိတ် က္ၜင်ကျာ Star Alliance နဒဒှ် ညးမခၞံဗဒှ် ကိုပ်ကၠာအိုတ် မွဲ ကီု ရ။

== ၁။ နိဒါန် ကေုာံ အဓိပ္ပါယ် ==
ထာဲ အဲဝေ (Thai Airways) ဟီုမ္ဂး ဂှ် ဒှ် ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ မပလံင်ဗစိုပ် ကောန်တရဴ ကေုာံ ကပေါတ် မနွံ ဇမၞော်အိုတ် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ရ။
ကမ္ပဏဳ ဏအ် ဝွံ ယိုက်ဂၠေင် လဝ် တာလျိုင် သွက်ဂွံ ဆက်စၠောအ် ဍုင်သေံ ကု ဍုင် နာနာ သာ် ပ္ဍဲ တိုက် အာရှ၊ ယူရဝ် ကေုာံ သြသတြေလျာ ရ။ သင်္ကေတ အဓိက ဍေဟ် ဂှ် ဒှ် ပကဴ မံက်မောဝ် (Orchid) ကေုာံ သာ် ခဍောင်၊ သာ် ပ္ကဴ မိတ် ကေုာံ သာ် ထဝ် မဒှ် သာ် အခိုက်အလိုက် ယေန်သၞာင် သေံ ရ။ ထာဲ အဲဝေ ဝွံ နွံကဵု ယၟုဒယှ် လပါ် ပရေင် သွာင် ကမၠောန် ပ္ဍဲ လတူ က္ၜင်ကျာ မခိုဟ် ကေုာံ ဍိုက်ပေင် ကု ယေန်သၞာင် ဒုင်တဲ ကၟုဲ မဆေင်ကဵု ဍုင်သေံ ရ。&lt;ref name=&quot;StarAlliance&quot;&gt;Star Alliance (2025). &quot;Thai Airways International: Member Airline Details&quot;. ''Star Alliance Official Website''.&lt;/ref&gt;

== ၂။ ဝင် ကေုာံ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ==
ဝင် ထာဲ အဲဝေ ဝွံ စက္တဵုဒှ် ကၠုင် ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၆၀ နကဵု ပရေင် ပံင်ကောံ (Joint venture) အကြာ ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ အပ္ဍဲဍုင် သေံ (Thai Airways Company - TAC) ကေုာံ ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ သကေန်ဒဳနေဗဳယျာ (Scandinavian Airlines System - SAS) ရ။
* '''သၞာံ ကိုပ်ကၠာ (၁၉၆၀-၁၉၇၇):''' ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၆၀ တေအ် ဍေဟ် စ ပလံင်ဗစိုပ် ကောန်တရဴ အလန်ပထမအိုတ် စိုပ် ၉ ဍုင် ပ္ဍဲ အာရှ ရ。SAS ဂှ် ကဵု လဝ် လညာတ် ပညာ၊ နဲကဲ ကေုာံ ပရေင် စဳမံင် ပကင်ရင် ဗွဲမဂၠိုင် ရ။ စိုပ် သၞာံ ၁၉၇၇ ဂှ် အလဵုအသဳ ဍုင်သေံ ရာန် ကေတ် ထောအ် အစုရှယ်ယာ သီုဖအိုတ် နူ SAS တုဲ ဒှ် အာ ကမ္ပဏဳ အလဵုအသဳ ဍုင်သေံ ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် ရ။
* '''သၞာံ ၁၉၈၀-၁၉၉၀:''' ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၈၈ ဂှ် ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ အပ္ဍဲဍုင် ကဵု မ္ၚးဍုင် ပံင်ကောံ အာ မွဲ တုဲ ဒှ် အာ Thai Airways International ရ။ သၞာံ ၁၉၉၇ ဂှ် ထာဲ အဲဝေ ပံင်တောဲ ကု ကမ္ပဏဳ တၞဟ်တအ် တုဲ ဒက်ပ္တန် Star Alliance အလန်ပထမအိုတ် ရ。&lt;ref name=&quot;FlightGlobal2010&quot;&gt;FlightGlobal (2010). &quot;50 years of Thai Airways&quot;. ''Flight International Archive''.&lt;/ref&gt;

== ၃။ ပရေင် ပကင်ရင် ကေုာံ ဌာန်ဂအုပ် ==
ဌာန်ဂအုပ် အဓိက (Head Office) ထာဲ အဲဝေ ဝွံ နွံ ပ္ဍဲ ဂၠံင် ဝိဘာဝဒဳ ရင်သိတ် (Vibhavadi Rangsit Road) ပ္ဍဲ ခရိုင် ဇျာတုဇျက်၊ ၜင်ကံက် ရ။
ကမ္ပဏဳ ဏအ် ဝွံ အလဵုအသဳ ဍုင်သေံ (Ministry of Finance) ရပ် လဝ် ရှယ်ယာ ဂၠိုင်အိုတ် ရ (ကိုပ်ကၠာ သၞာံ ၂၀၂၀ ဂှ် ရပ် လဝ် ၅၁% လ္တူ၊ ဆဂး ကြဴနူ ပရေင် ဘဏ္ဍာ စှ်ေ အာ တုဲ ဖျေဟ် ထောအ် သၟဝ် ၅၀%)။ ပရေင် ပကင်ရင် ဂှ် ဍိုက်က္ဍိုပ် လဝ် နကဵု ဂကောံ ဘုတ် (Board of Directors) မပါလုပ် မၞိဟ် စၞး နူ အလဵုအသဳ ကေုာံ ညးတၠ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် တအ် ရ။

== ၄။ တရဴ ကေုာံ ဌာန်ဒတန် ==
ထာဲ အဲဝေ ဝွံ ပလံင်ဗစိုပ် ကောန်တရဴ ကေုာံ ကပေါတ် စိုပ် ဍုင် ကေုာံ ဌာန်ဒတန် (Destinations) ဂၠိုင်နူ ၆၀ ဒၞာဲ ပ္ဍဲ ဂၠးတိ ရ။
* '''အာရှ ကေုာံ အာသဳယာန် (ASEAN):''' ဒှ် ဒေသ မနွံ တရဴ ဂၠိုင်အိုတ် ရ (ဥပမာ - သေင်ကာပူ၊ တဝ်ကျဝ်၊ သိုးလ်၊ မနဳလာ၊ ယန်ဂုန်)။
* '''ယူရဝ် (Europe):''' ပလံင်ဗစိုပ် စိုပ် လန်ဒန်၊ ဖရင်ဖတ်၊ မူးနစ်၊ ပါရဳ၊ ကေုာံ ဇူးရစ် တအ် ဗွဲမလၟိုန် ရ။
* '''သြသတြေလျာ (Australia):''' ဆက်စၠောအ် ကု သစ်ဒနဳ ကေုာံ မဲလ်ဘုန်း ရ။
ဌာန် သဇိုင် (Hub) အဓိက အလုံမွဲ ဂှ် ဒှ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သုဝဏ္ဏဘူမိ (BKK) ရ。&lt;ref name=&quot;THAI_Routes&quot;&gt;Thai Airways (2025). &quot;Flight Schedule and Route Map&quot;. ''THAI Corporate Document''.&lt;/ref&gt;

== ၅။ က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် (Fleet) ==
ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၂၆ ဏအ်၊ ထာဲ အဲဝေ ဝွံ နွံ ကဵု က္ၜင်ကျာ မစကာ ဒၟံင် ပ္ဍဲ ကမၠောန် ၜိုတ် ၇၀ လ္တူ ရ။ က္ၜင်ကျာ ညးတအ် ဂှ် ဒှ် ဂကူ က္ၜင်ကျာ ဇၞော် (Wide-body aircraft) သၟး ဂၠိုင် ရ။

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! ဂကူ က္ၜင်ကျာ (Aircraft) !! လၟိဟ် (In Service) !! ကောန်တရဴ (Passengers) !! လွပ် / တရဴ
|-
| '''Airbus A350-900'''
| ၂၀
| ၃၂၁
| တရဴ ဇမ္ၚောဲ ကေုာံ ဒေသ ယူရဝ်
|-
| '''Boeing 777-300ER'''
| ၁၇
| ၃၄၈
| တရဴ ဇမ္ၚောဲ (London, Tokyo)
|-
| '''Boeing 787-8 / 787-9'''
| ၈
| ၂၅၆ / ၂၉၈
| တရဴ လဒေါဝ် ကေုာံ အာရှ
|-
| '''Airbus A330-300'''
| ၅
| ၂၉၄
| တရဴ အပ္ဍဲ ဒေသ (Regional)
|-
| '''Airbus A320-200'''
| ၂၀
| ၁၇၄
| တရဴ အပ္ဍဲ ဍုင် ကေုာံ ညောန် (နူ Thai Smile)
|}

== ၆။ ပရေင် သွာင် ကမၠောန် ကေုာံ ကဆံင် (Services and Classes) ==
ထာဲ အဲဝေ ဝွံ ပါ် လဝ် ကဆံင် ကောန်တရဴ နကဵု ၃ ကဆံင် အဓိက ရ:
# '''Royal First Class (ကဆံင် ပထမ):''' နွံ ဆ ပ္ဍဲ က္ၜင်ကျာ B777-300ER လ္ၚဵု ဓဝ် ရ။ ခဒမ် ဒၞာဲ တန်တဴ နွံ ကဵု ပရေင် သမၠး ကေုာံ ဌာန် သတိက် ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် ရ။
# '''Royal Silk Class (ကဆံင် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် / Business):''' ဒှ် ကဆံင် Business Class မၞုံကဵု ဒၞာဲ သတိက် လးလး (Flat-bed seats) တုဲ ပလံင် ကဵု စၞစ အခိုက် သေံ ကေုာံ ဂၠးတိ ရ။
# '''Economy Class (ကဆံင် ဓမ္မတာ):''' ဒှ် ကဆံင် သွက် ကောန်တရဴ ဓမ္မတာ ရ။ ဒၞာဲ ဂဇအ် နွံ ကဵု ဇမၞော် ခိုဟ် တုဲ သီုကဵု စက် ဗဵု ရုပ်ဒမျိုင် လၟေင် မၞိဟ် (Personal AVOD) ရ။
ပါဲနူဂှ် ညးတအ် နွံ ကဵု အစဳအဇန် လၟိဟ် တရဴ ကောန်ဂကောံ (Frequent Flyer Program) မကော်ဂး '''Royal Orchid Plus (ROP)''' ရ။

== ၇။ ပရေင် ဘဏ္ဍာ ကေုာံ ပရေင် ကလေင်ပလေဝ် (Restructuring) ==
ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၂၀ ကာလ မက္တဵုဒှ် ယဲ ကိုဗစ်-၁၉ (COVID-19) ဂှ်၊ ကမ္ပဏဳ ထာဲ အဲဝေ ဝွံ ဒး ဆောမ်လေင် သြန် ဗွဲမဇၞော် ကေုာံ ဒး ဒုင် ဖျေဟ် လဝ် ကဆံင် &quot;ဒေဝါလဳ&quot; (Bankruptcy protection) သၟဝ် ရုင်တရား သေံ ရ။
ပရေင် ကလေင် ပလေဝ် သၞောတ်ဝ် (Rehabilitation plan) ဂှ် စကၠောန် ကၠုင် ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၂၁ တုဲ ကမ္ပဏဳ ဂှ် ဒး ဖျအ် ထောအ် လၟိဟ် ကောန်ကမၠောန်၊ သွံ ထောအ် က္ၜင်ကျာ တြေံဂမၠိုင် (ဗီုကဵု Boeing 747 ကေုာံ A380) ကေုာံ ဖျအ် ထောအ် စရိတ် နာနာ သာ် ရ။ စိုပ် သၞာံ ၂၀၂၄-၂၀၂၅ ဏအ်၊ ကမ္ပဏဳ ဝွံ စ ကလိဂွံ ကၠုင် ပရေင် ဓရီု ပိုန်ဒြပ် (Profit) မွဲဝါ ပၠန် တုဲ သ္ပ ပြင်ဆင် ဒၟံင် သွက်ဂွံ တိတ် နူကဵု အစဳအဇန် ကလေင် ပလေဝ် သၞောတ်ဝ် ရ。&lt;ref name=&quot;BangkokPost2024&quot;&gt;Bangkok Post (2024). &quot;THAI eyes exiting rehabilitation plan early as profits soar&quot;. ''Bangkok Post Business Section''.&lt;/ref&gt;

== ၈။ ကမ္ပဏဳ သၟဝ်ဂမၠိုင် (Subsidiaries) ==
ထာဲ အဲဝေ ဝွံ ကေင် နွံ ကဵု ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ သၟဝ် (Subsidiaries) နာနာ သာ် သွက်ဂွံ ဗတိုက် ဗွိုက်လွာ က္ၜင်ကျာ ၚုဟ် သာ (Low-cost carriers) ရ:
* '''Thai Smile (ထာဲ သမာင်):''' ဒှ် ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ ဒေသ (Regional airline) မစကာ က္ၜင် A320 ရ။ ဆဂး ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၂၄ ဂှ် ကမ္ပဏဳ ဏအ် ပံင်ကောံ (Merged) လဝ် ကု ထာဲ အဲဝေ အဓိက တုဲ စကာ ယၟု ထာဲ အဲဝေ သီုဖအိုတ် ရ။
* '''Nok Air (နံက် အဲ):''' ထာဲ အဲဝေ ဝွံ ရပ် လဝ် အစုရှယ်ယာ ညိည ပ္ဍဲ ကမ္ပဏဳ Nok Air မဒှ် ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ ၚုဟ် သာ ရ (ၜိုန်ရ ရှယ်ယာ ဍေဟ် စှ်ေ အာ ဗွဲမဂၠိုင် ကီုလေဝ်)။&lt;ref name=&quot;CAPA2023&quot;&gt;CAPA Centre for Aviation (2023). &quot;Thai Airways to merge Thai Smile into mainline operations&quot;. ''CAPA Airline Profiles''.&lt;/ref&gt;

== ၉။ အန္တရာယ် ကေုာံ ပရေင် ဆောမ်လေင် (Incidents) ==
ဝင် အန္တရာယ် က္ၜင်ကျာ ထာဲ အဲဝေ ဝွံ နွံ ညိည ပ္ဍဲ အခိင် တမၠာ တေအ် ရ:
* '''သၞာံ ၁၉၉၂ (Thai Airways International Flight 311):''' က္ၜင်ကျာ Airbus A310 မပလံင် တရဴ နူ ၜင်ကံက် စိုပ် ခတ္တမန္ဒူ (Kathmandu) ဂှ် ဒတုံ စှ်ေ ပ္ဍဲ ဒဵု ဟိမဝန္တာ တုဲ မၞိဟ် ၁၁၃ တၠ ဒး ချိုတ် အာ ရ။
* '''သၞာံ ၁၉၉၈ (Thai Airways International Flight 261):''' က္ၜင်ကျာ A310 မပလံင် တရဴ နူ ၜင်ကံက် စိုပ် သူရတ်ဌာနဳ (Surat Thani) ဂှ် ဟိုတ်နူ ဗြဲ ကျာ ထတ် တုဲ ဒတုံ စှ်ေ ပ္ဍဲ အခိင် မစှ်ေ သၞေဟ် ရ။ မၞိဟ် ၁၀၁ တၠ ဒး ချိုတ် အာ ရ။
ဆဂး နူကဵု သၞာံ ၂၀၀၀ လက္ကရဴ ဏအ်၊ ထာဲ အဲဝေ ဝွံ နွံ ကဵု ဝင် ပရေင် ဂီုကၠီု (Safety record) ခိုဟ် ဗွဲမလောန် တုဲ ဟွံမဲ ကု ပရေင် ဆောမ်လေင် ဇၞော်ဇၞော် ရ။

== ၁၀။ အနာဂတ် ကေုာံ ပရေင် သၞောတ်ဝ် တၟိ ==
ပ္ဍဲ အနာဂတ် ဂှ် ထာဲ အဲဝေ ဝွံ ရန်တၟအ် လဝ် သွက်ဂွံ သၠုင် ပတိုန် လၟိဟ် က္ၜင်ကျာ ကေုာံ ဇၞော်မောဝ် အာ ပရေင် ပလံင်ဗစိုပ် ပ္ဍဲ ဒေသ ဂၠးတိ ရ။ 
ကမ္ပဏဳ ဂှ် ကဵု လဝ် အသံ ရာန် က္ၜင်ကျာ တၟိ ဗီုကဵု Boeing 787 Dreamliner ဇမၞော် (Order for 45 aircraft) သွက်ဂွံ စုတ် ပ္ဍဲ သၞောတ်ဝ် လၟေင် ကမၠောန် စတမ် နူ သၞာံ ၂၀၂၇ တေအ် ရ။ ပါဲနူဂှ် ညးတအ် သီု စကာ နဲကဲ ပညာ သမၠး ဉာဏ် (AI) ကေုာံ ပရေင် ဒဳဂျဳတေဝ် သွက်ဂွံ ပခိုဟ် ပတိုန် လွပ် ကောန်တရဴ ကေုာံ ဖျအ် စရိတ် လောင်စာ ညံင်ဂွံ ဒှ် ပရေင် ပွဳပွူ သဘာဝ (Sustainability) ရ။

== နိဿဲ ==
&lt;references /&gt;

{{Navbox
| name = Airlines of Thailand
| title = ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ
| listclass = hlist
| list1 =
* [[ထာဲ အဲဝေ]] (Thai Airways)
* [[ၜင်ကံက် အဲဝေ]] (Bangkok Airways)
* [[ထာဲ အဲအေရှာ]] (Thai AirAsia)
* [[နံက် အဲ]] (Nok Air)
* [[ထာဲ လာင်အံင် အဲ]] (Thai Lion Air)
}}

[[ကဏ္ဍ:ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာဂမၠိုင်]]
[[ကဏ္ဍ:ဍုင်သေံ]]
[[ကဏ္ဍ:ပရေင် ပလံင်ဗစိုပ်]]
[[ကဏ္ဍ:Star Alliance]]</text>
      <sha1>j9o06p3avi31hn1woj9cnj95yd05sbh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>59310</id>
      <parentid>59308</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T17:01:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <origin>59310</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17419" sha1="pqn1kveyk9ki99wyl24366wr5y7lhex" xml:space="preserve">{{Infobox airline
| airline = ထာဲ အေဲဝေ 
| english_name = Thai Airways International
| image = Thai Airways Logo.svg
| image_size = 250
| IATA = TG
| ICAO = THA
| callsign = THAI
| founded = ၁၉၆၀; ၆၆ သၞာံ မတုဲတေအ် (မံက်ဂကောံ)
| hubs = [[သုဝဏ္ဏဘူမိ ပ္ဍဲ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ]] (Suvarnabhumi Airport)
| focus_cities = [[ဖူကေတ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ]] (Phuket International Airport)
| alliances = [[Star Alliance]] (သတာ အာလာင်အေန်)
| fleet_size = ၇၃ (၂၀၂၆)
| destinations = ၆၀+
| parent = အလဵုအသဳ ဍုင်သေံ (Ministry of Finance)
| headquarters = [[ၜင်ကံက်]], [[ဍုင်သေံ]] (Bangkok, Thailand)
| key_people = Chai Eamsiri (CEO)
| revenue = 
| website = [https://www.thaiairways.com thaiairways.com]
}}

'''ထာဲ အေဲဝေ''' ({{lang-en|Thai Airways International Public Company Limited}} ဟွံသေင်မ္ဂး THAI) ဝွံ ဒှ် ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ စၞးဍုင် (Flag carrier) မဆေင်ကဵု [[ဍုင်သေံ]] မွဲ ရ။ ဌာန်ဂအုပ် အဓိက ကမ္ပဏဳ ဝွံ နွံ ပ္ဍဲ ခရိုင် ဇျာတုဇျက် (Chatuchak)၊ ဍုင် [[ၜင်ကံက်]] တုဲ ဍေဟ် စကာ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သုဝဏ္ဏဘူမိ (Suvarnabhumi Airport) နဒဒှ် ဌာန် သဇိုင် အဓိက သွက် ပရေင် ပလံင်ဗစိုပ် တရဴ အလုံဂၠးတိ ရ။ ထာဲ အေဲဝေ ဝွံ ပါလုပ် ပ္ဍဲ ဂကောံ မဟာမိတ် က္ၜင်ကျာ Star Alliance နဒဒှ် ညးမခၞံဗဒှ် ကိုပ်ကၠာအိုတ် မွဲ ကီု ရ။

== ၁။ နိဒါန် ကေုာံ အဓိပ္ပါယ် ==
ထာဲ အေဲဝေ (Thai Airways) ဟီုမ္ဂး ဂှ် ဒှ် ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ မပလံင်ဗစိုပ် ကောန်တရဴ ကေုာံ ကပေါတ် မနွံ ဇမၞော်အိုတ် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ရ။
ကမ္ပဏဳ ဏအ် ဝွံ ယိုက်ဂၠေင် လဝ် တာလျိုင် သွက်ဂွံ ဆက်စၠောအ် ဍုင်သေံ ကု ဍုင် နာနာ သာ် ပ္ဍဲ တိုက် အာရှ၊ ယူရဝ် ကေုာံ သြသတြေလျာ ရ။ သင်္ကေတ အဓိက ဍေဟ် ဂှ် ဒှ် ပကဴ မံက်မောဝ် (Orchid) ကေုာံ သာ် ခဍောင်၊ သာ် ပ္ကဴ မိတ် ကေုာံ သာ် ထဝ် မဒှ် သာ် အခိုက်အလိုက် ယေန်သၞာင် သေံ ရ။ ထာဲ အေဲဝေ ဝွံ နွံကဵု ယၟုဒယှ် လပါ် ပရေင် သွာင် ကမၠောန် ပ္ဍဲ လတူ က္ၜင်ကျာ မခိုဟ် ကေုာံ ဍိုက်ပေင် ကု ယေန်သၞာင် ဒုင်တဲ ကၟုဲ မဆေင်ကဵု ဍုင်သေံ ရ。&lt;ref name=&quot;StarAlliance&quot;&gt;Star Alliance (2025). &quot;Thai Airways International: Member Airline Details&quot;. ''Star Alliance Official Website''.&lt;/ref&gt;

== ၂။ ဝင် ကေုာံ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ==
ဝင် ထာဲ အေဲဝေ ဝွံ စက္တဵုဒှ် ကၠုင် ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၆၀ နကဵု ပရေင် ပံင်ကောံ (Joint venture) အကြာ ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ အပ္ဍဲဍုင် သေံ (Thai Airways Company - TAC) ကေုာံ ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ သကေန်ဒဳနေဗဳယျာ (Scandinavian Airlines System - SAS) ရ။
* '''သၞာံ ကိုပ်ကၠာ (၁၉၆၀-၁၉၇၇):''' ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၆၀ တေအ် ဍေဟ် စ ပလံင်ဗစိုပ် ကောန်တရဴ အလန်ပထမအိုတ် စိုပ် ၉ ဍုင် ပ္ဍဲ အာရှ ရ。SAS ဂှ် ကဵု လဝ် လညာတ် ပညာ၊ နဲကဲ ကေုာံ ပရေင် စဳမံင် ပကင်ရင် ဗွဲမဂၠိုင် ရ။ စိုပ် သၞာံ ၁၉၇၇ ဂှ် အလဵုအသဳ ဍုင်သေံ ရာန် ကေတ် ထောအ် အစုရှယ်ယာ သီုဖအိုတ် နူ SAS တုဲ ဒှ် အာ ကမ္ပဏဳ အလဵုအသဳ ဍုင်သေံ ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် ရ။
* '''သၞာံ ၁၉၈၀-၁၉၉၀:''' ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၈၈ ဂှ် ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ အပ္ဍဲဍုင် ကဵု မ္ၚးဍုင် ပံင်ကောံ အာ မွဲ တုဲ ဒှ် အာ Thai Airways International ရ။ သၞာံ ၁၉၉၇ ဂှ် ထာဲ အေဲဝေ ပံင်တောဲ ကု ကမ္ပဏဳ တၞဟ်တအ် တုဲ ဒက်ပ္တန် Star Alliance အလန်ပထမအိုတ် ရ。&lt;ref name=&quot;FlightGlobal2010&quot;&gt;FlightGlobal (2010). &quot;50 years of Thai Airways&quot;. ''Flight International Archive''.&lt;/ref&gt;

== ၃။ ပရေင် ပကင်ရင် ကေုာံ ဌာန်ဂအုပ် ==
ဌာန်ဂအုပ် အဓိက (Head Office) ထာဲ အေဲဝေ ဝွံ နွံ ပ္ဍဲ ဂၠံင် ဝိဘာဝဒဳ ရင်သိတ် (Vibhavadi Rangsit Road) ပ္ဍဲ ခရိုင် ဇျာတုဇျက်၊ ၜင်ကံက် ရ။
ကမ္ပဏဳ ဏအ် ဝွံ အလဵုအသဳ ဍုင်သေံ (Ministry of Finance) ရပ် လဝ် ရှယ်ယာ ဂၠိုင်အိုတ် ရ (ကိုပ်ကၠာ သၞာံ ၂၀၂၀ ဂှ် ရပ် လဝ် ၅၁% လ္တူ၊ ဆဂး ကြဴနူ ပရေင် ဘဏ္ဍာ စှ်ေ အာ တုဲ ဖျေဟ် ထောအ် သၟဝ် ၅၀%)။ ပရေင် ပကင်ရင် ဂှ် ဍိုက်က္ဍိုပ် လဝ် နကဵု ဂကောံ ဘုတ် (Board of Directors) မပါလုပ် မၞိဟ် စၞး နူ အလဵုအသဳ ကေုာံ ညးတၠ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် တအ် ရ။

== ၄။ တရဴ ကေုာံ ဌာန်ဒတန် ==
ထာဲ အေဲဝေ ဝွံ ပလံင်ဗစိုပ် ကောန်တရဴ ကေုာံ ကပေါတ် စိုပ် ဍုင် ကေုာံ ဌာန်ဒတန် (Destinations) ဂၠိုင်နူ ၆၀ ဒၞာဲ ပ္ဍဲ ဂၠးတိ ရ။
* '''အာရှ ကေုာံ အာသဳယာန် (ASEAN):''' ဒှ် ဒေသ မနွံ တရဴ ဂၠိုင်အိုတ် ရ (ဥပမာ - သေင်ကာပူ၊ တဝ်ကျဝ်၊ သိုးလ်၊ မနဳလာ၊ ယန်ဂုန်)။
* '''ယူရဝ် (Europe):''' ပလံင်ဗစိုပ် စိုပ် လန်ဒန်၊ ဖရင်ဖတ်၊ မူးနစ်၊ ပါရဳ၊ ကေုာံ ဇူးရစ် တအ် ဗွဲမလၟိုန် ရ။
* '''သြသတြေလျာ (Australia):''' ဆက်စၠောအ် ကု သစ်ဒနဳ ကေုာံ မဲလ်ဘုန်း ရ။
ဌာန် သဇိုင် (Hub) အဓိက အလုံမွဲ ဂှ် ဒှ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သုဝဏ္ဏဘူမိ (BKK) ရ。&lt;ref name=&quot;THAI_Routes&quot;&gt;Thai Airways (2025). &quot;Flight Schedule and Route Map&quot;. ''THAI Corporate Document''.&lt;/ref&gt;

== ၅။ က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် (Fleet) ==
ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၂၆ ဏအ်၊ ထာဲ အေဲဝေ ဝွံ နွံ ကဵု က္ၜင်ကျာ မစကာ ဒၟံင် ပ္ဍဲ ကမၠောန် ၜိုတ် ၇၀ လ္တူ ရ။ က္ၜင်ကျာ ညးတအ် ဂှ် ဒှ် ဂကူ က္ၜင်ကျာ ဇၞော် (Wide-body aircraft) သၟး ဂၠိုင် ရ။

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! ဂကူ က္ၜင်ကျာ (Aircraft) !! လၟိဟ် (In Service) !! ကောန်တရဴ (Passengers) !! လွပ် / တရဴ
|-
| '''Airbus A350-900'''
| ၂၀
| ၃၂၁
| တရဴ ဇမ္ၚောဲ ကေုာံ ဒေသ ယူရဝ်
|-
| '''Boeing 777-300ER'''
| ၁၇
| ၃၄၈
| တရဴ ဇမ္ၚောဲ (London, Tokyo)
|-
| '''Boeing 787-8 / 787-9'''
| ၈
| ၂၅၆ / ၂၉၈
| တရဴ လဒေါဝ် ကေုာံ အာရှ
|-
| '''Airbus A330-300'''
| ၅
| ၂၉၄
| တရဴ အပ္ဍဲ ဒေသ (Regional)
|-
| '''Airbus A320-200'''
| ၂၀
| ၁၇၄
| တရဴ အပ္ဍဲ ဍုင် ကေုာံ ညောန် (နူ Thai Smile)
|}

== ၆။ ပရေင် သွာင် ကမၠောန် ကေုာံ ကဆံင် (Services and Classes) ==
ထာဲ အေဲဝေ ဝွံ ပါ် လဝ် ကဆံင် ကောန်တရဴ နကဵု ၃ ကဆံင် အဓိက ရ:
# '''Royal First Class (ကဆံင် ပထမ):''' နွံ ဆ ပ္ဍဲ က္ၜင်ကျာ B777-300ER လ္ၚဵု ဓဝ် ရ။ ခဒမ် ဒၞာဲ တန်တဴ နွံ ကဵု ပရေင် သမၠး ကေုာံ ဌာန် သတိက် ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် ရ။
# '''Royal Silk Class (ကဆံင် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် / Business):''' ဒှ် ကဆံင် Business Class မၞုံကဵု ဒၞာဲ သတိက် လးလး (Flat-bed seats) တုဲ ပလံင် ကဵု စၞစ အခိုက် သေံ ကေုာံ ဂၠးတိ ရ။
# '''Economy Class (ကဆံင် ဓမ္မတာ):''' ဒှ် ကဆံင် သွက် ကောန်တရဴ ဓမ္မတာ ရ။ ဒၞာဲ ဂဇအ် နွံ ကဵု ဇမၞော် ခိုဟ် တုဲ သီုကဵု စက် ဗဵု ရုပ်ဒမျိုင် လၟေင် မၞိဟ် (Personal AVOD) ရ။
ပါဲနူဂှ် ညးတအ် နွံ ကဵု အစဳအဇန် လၟိဟ် တရဴ ကောန်ဂကောံ (Frequent Flyer Program) မကော်ဂး '''Royal Orchid Plus (ROP)''' ရ။

== ၇။ ပရေင် ဘဏ္ဍာ ကေုာံ ပရေင် ကလေင်ပလေဝ် (Restructuring) ==
ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၂၀ ကာလ မက္တဵုဒှ် ယဲ ကိုဗစ်-၁၉ (COVID-19) ဂှ်၊ ကမ္ပဏဳ ထာဲ အေဲဝေ ဝွံ ဒး ဆောမ်လေင် သြန် ဗွဲမဇၞော် ကေုာံ ဒး ဒုင် ဖျေဟ် လဝ် ကဆံင် &quot;ဒေဝါလဳ&quot; (Bankruptcy protection) သၟဝ် ရုင်တရား သေံ ရ။
ပရေင် ကလေင် ပလေဝ် သၞောတ်ဝ် (Rehabilitation plan) ဂှ် စကၠောန် ကၠုင် ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၂၁ တုဲ ကမ္ပဏဳ ဂှ် ဒး ဖျအ် ထောအ် လၟိဟ် ကောန်ကမၠောန်၊ သွံ ထောအ် က္ၜင်ကျာ တြေံဂမၠိုင် (ဗီုကဵု Boeing 747 ကေုာံ A380) ကေုာံ ဖျအ် ထောအ် စရိတ် နာနာ သာ် ရ။ စိုပ် သၞာံ ၂၀၂၄-၂၀၂၅ ဏအ်၊ ကမ္ပဏဳ ဝွံ စ ကလိဂွံ ကၠုင် ပရေင် ဓရီု ပိုန်ဒြပ် (Profit) မွဲဝါ ပၠန် တုဲ သ္ပ ပြင်ဆင် ဒၟံင် သွက်ဂွံ တိတ် နူကဵု အစဳအဇန် ကလေင် ပလေဝ် သၞောတ်ဝ် ရ。&lt;ref name=&quot;BangkokPost2024&quot;&gt;Bangkok Post (2024). &quot;THAI eyes exiting rehabilitation plan early as profits soar&quot;. ''Bangkok Post Business Section''.&lt;/ref&gt;

== ၈။ ကမ္ပဏဳ သၟဝ်ဂမၠိုင် (Subsidiaries) ==
ထာဲ အေဲဝေ ဝွံ ကေင် နွံ ကဵု ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ သၟဝ် (Subsidiaries) နာနာ သာ် သွက်ဂွံ ဗတိုက် ဗွိုက်လွာ က္ၜင်ကျာ ၚုဟ် သာ (Low-cost carriers) ရ:
* '''Thai Smile (ထာဲ သမာင်):''' ဒှ် ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ ဒေသ (Regional airline) မစကာ က္ၜင် A320 ရ။ ဆဂး ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၂၄ ဂှ် ကမ္ပဏဳ ဏအ် ပံင်ကောံ (Merged) လဝ် ကု ထာဲ အေဲဝေ အဓိက တုဲ စကာ ယၟု ထာဲ အေဲဝေ သီုဖအိုတ် ရ။
* '''Nok Air (နံက် အဲ):''' ထာဲ အေဲဝေ ဝွံ ရပ် လဝ် အစုရှယ်ယာ ညိည ပ္ဍဲ ကမ္ပဏဳ Nok Air မဒှ် ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ ၚုဟ် သာ ရ (ၜိုန်ရ ရှယ်ယာ ဍေဟ် စှ်ေ အာ ဗွဲမဂၠိုင် ကီုလေဝ်)။&lt;ref name=&quot;CAPA2023&quot;&gt;CAPA Centre for Aviation (2023). &quot;Thai Airways to merge Thai Smile into mainline operations&quot;. ''CAPA Airline Profiles''.&lt;/ref&gt;

== ၉။ အန္တရာယ် ကေုာံ ပရေင် ဆောမ်လေင် (Incidents) ==
ဝင် အန္တရာယ် က္ၜင်ကျာ ထာဲ အေဲဝေ ဝွံ နွံ ညိည ပ္ဍဲ အခိင် တမၠာ တေအ် ရ:
* '''သၞာံ ၁၉၉၂ (Thai Airways International Flight 311):''' က္ၜင်ကျာ Airbus A310 မပလံင် တရဴ နူ ၜင်ကံက် စိုပ် ခတ္တမန္ဒူ (Kathmandu) ဂှ် ဒတုံ စှ်ေ ပ္ဍဲ ဒဵု ဟိမဝန္တာ တုဲ မၞိဟ် ၁၁၃ တၠ ဒး ချိုတ် အာ ရ။
* '''သၞာံ ၁၉၉၈ (Thai Airways International Flight 261):''' က္ၜင်ကျာ A310 မပလံင် တရဴ နူ ၜင်ကံက် စိုပ် သူရတ်ဌာနဳ (Surat Thani) ဂှ် ဟိုတ်နူ ဗြဲ ကျာ ထတ် တုဲ ဒတုံ စှ်ေ ပ္ဍဲ အခိင် မစှ်ေ သၞေဟ် ရ။ မၞိဟ် ၁၀၁ တၠ ဒး ချိုတ် အာ ရ။
ဆဂး နူကဵု သၞာံ ၂၀၀၀ လက္ကရဴ ဏအ်၊ ထာဲ အေဲဝေ ဝွံ နွံ ကဵု ဝင် ပရေင် ဂီုကၠီု (Safety record) ခိုဟ် ဗွဲမလောန် တုဲ ဟွံမဲ ကု ပရေင် ဆောမ်လေင် ဇၞော်ဇၞော် ရ။

== ၁၀။ အနာဂတ် ကေုာံ ပရေင် သၞောတ်ဝ် တၟိ ==
ပ္ဍဲ အနာဂတ် ဂှ် ထာဲ အေဲဝေ ဝွံ ရန်တၟအ် လဝ် သွက်ဂွံ သၠုင် ပတိုန် လၟိဟ် က္ၜင်ကျာ ကေုာံ ဇၞော်မောဝ် အာ ပရေင် ပလံင်ဗစိုပ် ပ္ဍဲ ဒေသ ဂၠးတိ ရ။ 
ကမ္ပဏဳ ဂှ် ကဵု လဝ် အသံ ရာန် က္ၜင်ကျာ တၟိ ဗီုကဵု Boeing 787 Dreamliner ဇမၞော် (Order for 45 aircraft) သွက်ဂွံ စုတ် ပ္ဍဲ သၞောတ်ဝ် လၟေင် ကမၠောန် စတမ် နူ သၞာံ ၂၀၂၇ တေအ် ရ။ ပါဲနူဂှ် ညးတအ် သီု စကာ နဲကဲ ပညာ သမၠး ဉာဏ် (AI) ကေုာံ ပရေင် ဒဳဂျဳတေဝ် သွက်ဂွံ ပခိုဟ် ပတိုန် လွပ် ကောန်တရဴ ကေုာံ ဖျအ် စရိတ် လောင်စာ ညံင်ဂွံ ဒှ် ပရေင် ပွဳပွူ သဘာဝ (Sustainability) ရ။

== နိဿဲ ==
&lt;references /&gt;

{{Navbox
| name = Airlines of Thailand
| title = ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ
| listclass = hlist
| list1 =
* [[ထာဲ အေဲဝေ]] (Thai Airways)
* [[ၜင်ကံက် အေဲဝေ]] (Bangkok Airways)
* [[ထာဲ အဲအေရှာ]] (Thai AirAsia)
* [[နံက် အဲ]] (Nok Air)
* [[ထာဲ လာင်အံင် အဲ]] (Thai Lion Air)
}}

[[ကဏ္ဍ:ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာဂမၠိုင်]]
[[ကဏ္ဍ:ဍုင်သေံ]]
[[ကဏ္ဍ:ပရေင် ပလံင်ဗစိုပ်]]
[[ကဏ္ဍ:Star Alliance]]</text>
      <sha1>pqn1kveyk9ki99wyl24366wr5y7lhex</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>59311</id>
      <parentid>59310</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T17:03:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <origin>59311</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17431" sha1="fxlzrcvdqffaw3sjkka7z2f4cafel4y" xml:space="preserve">{{Infobox airline
| airline = ထာဲ အေဲဝေ 
| english_name = Thai Airways International
| image = Thai Airways Logo.svg
| image_size = 250
| IATA = TG
| ICAO = THA
| callsign = THAI
| founded = ၁၉၆၀; ၆၆ သၞာံ မတုဲတေအ် (မံက်ဂကောံ)
| hubs = [[သုဝဏ္ဏဘူမိ ပ္ဍဲ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ]] (Suvarnabhumi Airport)
| focus_cities = [[ဖူကေတ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ]] (Phuket International Airport)
| alliances = [[Star Alliance]] (သတာ အာလာင်အေန်)
| fleet_size = ၇၃ (၂၀၂၆)
| destinations = ၆၀+
| parent = အလဵုအသဳ ဍုင်သေံ (Ministry of Finance)
| headquarters = [[ၜင်ကံက်]], [[ဍုင်သေံ]] (Bangkok, Thailand)
| key_people = Chai Eamsiri (CEO)
| revenue = 
| website = [https://www.thaiairways.com thaiairways.com]
}}

'''ထာဲ အေဲဝေ''' ({{lang-en|Thai Airways International Public Company Limited}} ဟွံသေင်မ္ဂး THAI) ဝွံ ဒှ် ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ စၞးဍုင် (Flag carrier) မဆေင်ကဵု [[ဍုင်သေံ]] မွဲ ရ။ ဌာန်ဂအုပ် အဓိက ကမ္ပဏဳ ဝွံ နွံ ပ္ဍဲ ခရိုင် ဇျာတုဇျက် (Chatuchak)၊ ဍုင် [[ၜင်ကံက်]] တုဲ ဍေဟ် စကာ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သုဝဏ္ဏဘူမိ (Suvarnabhumi Airport) နဒဒှ် ဌာန် သဇိုင် အဓိက သွက် ပရေင် ပလံင်ဗစိုပ် တရဴ အလုံဂၠးတိ ရ။ ထာဲ အေဲဝေ ဝွံ ပါလုပ် ပ္ဍဲ ဂကောံ မဟာမိတ် က္ၜင်ကျာ Star Alliance နဒဒှ် ညးမခၞံဗဒှ် ကိုပ်ကၠာအိုတ် မွဲ ကီု ရ။

== ၁။ နိဒါန် ကေုာံ အဓိပ္ပါယ် ==
ထာဲ အေဲဝေ (Thai Airways) ဟီုမ္ဂး ဂှ် ဒှ် ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ မပလံင်ဗစိုပ် ကောန်တရဴ ကေုာံ ကပေါတ် မနွံ ဇမၞော်အိုတ် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ရ။
ကမ္ပဏဳ ဏအ် ဝွံ ယိုက်ဂၠေင် လဝ် တာလျိုင် သွက်ဂွံ ဆက်စၠောအ် ဍုင်သေံ ကု ဍုင် နာနာ သာ် ပ္ဍဲ တိုက် အာရှ၊ ယူရဝ် ကေုာံ သြသတြေလျာ ရ။ သင်္ကေတ အဓိက ဍေဟ် ဂှ် ဒှ် ပကဴ မံက်မောဝ် (Orchid) ကေုာံ သာ် ခဍောင်၊ သာ် ပ္ကဴ မိတ် ကေုာံ သာ် ထဝ် မဒှ် သာ် အခိုက်အလိုက် ယေန်သၞာင် သေံ ရ။ ထာဲ အေဲဝေ ဝွံ နွံကဵု ယၟုဒယှ် လပါ် ပရေင် သွာင် ကမၠောန် ပ္ဍဲ လတူ က္ၜင်ကျာ မခိုဟ် ကေုာံ ဍိုက်ပေင် ကု ယေန်သၞာင် ဒုင်တဲ ကၟုဲ မဆေင်ကဵု ဍုင်သေံ ရ。&lt;ref name=&quot;StarAlliance&quot;&gt;Star Alliance (2025). &quot;Thai Airways International: Member Airline Details&quot;. ''Star Alliance Official Website''.&lt;/ref&gt;

== ၂။ ဝင် ကေုာံ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ==
ဝင် ထာဲ အေဲဝေ ဝွံ စက္တဵုဒှ် ကၠုင် ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၆၀ နကဵု ပရေင် ပံင်ကောံ (Joint venture) အကြာ ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ အပ္ဍဲဍုင် သေံ (Thai Airways Company - TAC) ကေုာံ ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ သကေန်ဒဳနေဗဳယျာ (Scandinavian Airlines System - SAS) ရ။
* '''သၞာံ ကိုပ်ကၠာ (၁၉၆၀-၁၉၇၇):''' ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၆၀ တေအ် ဍေဟ် စ ပလံင်ဗစိုပ် ကောန်တရဴ အလန်ပထမအိုတ် စိုပ် ၉ ဍုင် ပ္ဍဲ အာရှ ရ。SAS ဂှ် ကဵု လဝ် လညာတ် ပညာ၊ နဲကဲ ကေုာံ ပရေင် စဳမံင် ပကင်ရင် ဗွဲမဂၠိုင် ရ။ စိုပ် သၞာံ ၁၉၇၇ ဂှ် အလဵုအသဳ ဍုင်သေံ ရာန် ကေတ် ထောအ် အစုရှယ်ယာ သီုဖအိုတ် နူ SAS တုဲ ဒှ် အာ ကမ္ပဏဳ အလဵုအသဳ ဍုင်သေံ ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် ရ။
* '''သၞာံ ၁၉၈၀-၁၉၉၀:''' ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၈၈ ဂှ် ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ အပ္ဍဲဍုင် ကဵု မ္ၚးဍုင် ပံင်ကောံ အာ မွဲ တုဲ ဒှ် အာ Thai Airways International ရ။ သၞာံ ၁၉၉၇ ဂှ် ထာဲ အေဲဝေ ပံင်တောဲ ကု ကမ္ပဏဳ တၞဟ်တအ် တုဲ ဒက်ပ္တန် Star Alliance အလန်ပထမအိုတ် ရ。&lt;ref name=&quot;FlightGlobal2010&quot;&gt;FlightGlobal (2010). &quot;50 years of Thai Airways&quot;. ''Flight International Archive''.&lt;/ref&gt;

== ၃။ ပရေင် ပကင်ရင် ကေုာံ ဌာန်ဂအုပ် ==
ဌာန်ဂအုပ် အဓိက (Head Office) ထာဲ အေဲဝေ ဝွံ နွံ ပ္ဍဲ ဂၠံင် ဝိဘာဝဒဳ ရင်သိတ် (Vibhavadi Rangsit Road) ပ္ဍဲ ခရိုင် ဇျာတုဇျက်၊ ၜင်ကံက် ရ။
ကမ္ပဏဳ ဏအ် ဝွံ အလဵုအသဳ ဍုင်သေံ (Ministry of Finance) ရပ် လဝ် ရှယ်ယာ ဂၠိုင်အိုတ် ရ (ကိုပ်ကၠာ သၞာံ ၂၀၂၀ ဂှ် ရပ် လဝ် ၅၁% လ္တူ၊ ဆဂး ကြဴနူ ပရေင် ဘဏ္ဍာ စှ်ေ အာ တုဲ ဖျေဟ် ထောအ် သၟဝ် ၅၀%)။ ပရေင် ပကင်ရင် ဂှ် ဍိုက်က္ဍိုပ် လဝ် နကဵု ဂကောံ ဘုတ် (Board of Directors) မပါလုပ် မၞိဟ် စၞး နူ အလဵုအသဳ ကေုာံ ညးတၠ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် တအ် ရ။

== ၄။ တရဴ ကေုာံ ဌာန်ဒတန် ==
ထာဲ အေဲဝေ ဝွံ ပလံင်ဗစိုပ် ကောန်တရဴ ကေုာံ ကပေါတ် စိုပ် ဍုင် ကေုာံ ဌာန်ဒတန် (Destinations) ဂၠိုင်နူ ၆၀ ဒၞာဲ ပ္ဍဲ ဂၠးတိ ရ။
* '''အာရှ ကေုာံ အာသဳယာန် (ASEAN):''' ဒှ် ဒေသ မနွံ တရဴ ဂၠိုင်အိုတ် ရ (ဥပမာ - သေင်ကာပူ၊ တဝ်ကျဝ်၊ သိုးလ်၊ မနဳလာ၊ ယန်ဂုန်)။
* '''ယူရဝ် (Europe):''' ပလံင်ဗစိုပ် စိုပ် လန်ဒန်၊ ဖရင်ဖတ်၊ မူးနစ်၊ ပါရဳ၊ ကေုာံ ဇူးရစ် တအ် ဗွဲမလၟိုန် ရ။
* '''သြသတြေလျာ (Australia):''' ဆက်စၠောအ် ကု သစ်ဒနဳ ကေုာံ မဲလ်ဘုန်း ရ။
ဌာန် သဇိုင် (Hub) အဓိက အလုံမွဲ ဂှ် ဒှ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သုဝဏ္ဏဘူမိ (BKK) ရ。&lt;ref name=&quot;THAI_Routes&quot;&gt;Thai Airways (2025). &quot;Flight Schedule and Route Map&quot;. ''THAI Corporate Document''.&lt;/ref&gt;

== ၅။ က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် (Fleet) ==
ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၂၆ ဏအ်၊ ထာဲ အေဲဝေ ဝွံ နွံ ကဵု က္ၜင်ကျာ မစကာ ဒၟံင် ပ္ဍဲ ကမၠောန် ၜိုတ် ၇၀ လ္တူ ရ။ က္ၜင်ကျာ ညးတအ် ဂှ် ဒှ် ဂကူ က္ၜင်ကျာ ဇၞော် (Wide-body aircraft) သၟး ဂၠိုင် ရ။

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! ဂကူ က္ၜင်ကျာ (Aircraft) !! လၟိဟ် (In Service) !! ကောန်တရဴ (Passengers) !! လွပ် / တရဴ
|-
| '''Airbus A350-900'''
| ၂၀
| ၃၂၁
| တရဴ ဇမ္ၚောဲ ကေုာံ ဒေသ ယူရဝ်
|-
| '''Boeing 777-300ER'''
| ၁၇
| ၃၄၈
| တရဴ ဇမ္ၚောဲ (London, Tokyo)
|-
| '''Boeing 787-8 / 787-9'''
| ၈
| ၂၅၆ / ၂၉၈
| တရဴ လဒေါဝ် ကေုာံ အာရှ
|-
| '''Airbus A330-300'''
| ၅
| ၂၉၄
| တရဴ အပ္ဍဲ ဒေသ (Regional)
|-
| '''Airbus A320-200'''
| ၂၀
| ၁၇၄
| တရဴ အပ္ဍဲ ဍုင် ကေုာံ ညောန် (နူ Thai Smile)
|}

== ၆။ ပရေင် သွာင် ကမၠောန် ကေုာံ ကဆံင် (Services and Classes) ==
ထာဲ အေဲဝေ ဝွံ ပါ် လဝ် ကဆံင် ကောန်တရဴ နကဵု ၃ ကဆံင် အဓိက ရ:
# '''Royal First Class (ကဆံင် ပထမ):''' နွံ ဆ ပ္ဍဲ က္ၜင်ကျာ B777-300ER လ္ၚဵု ဓဝ် ရ။ ခဒမ် ဒၞာဲ တန်တဴ နွံ ကဵု ပရေင် သမၠး ကေုာံ ဌာန် သတိက် ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် ရ။
# '''Royal Silk Class (ကဆံင် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် / Business):''' ဒှ် ကဆံင် Business Class မၞုံကဵု ဒၞာဲ သတိက် လးလး (Flat-bed seats) တုဲ ပလံင် ကဵု စၞစ အခိုက် သေံ ကေုာံ ဂၠးတိ ရ။
# '''Economy Class (ကဆံင် ဓမ္မတာ):''' ဒှ် ကဆံင် သွက် ကောန်တရဴ ဓမ္မတာ ရ။ ဒၞာဲ ဂဇအ် နွံ ကဵု ဇမၞော် ခိုဟ် တုဲ သီုကဵု စက် ဗဵု ရုပ်ဒမျိုင် လၟေင် မၞိဟ် (Personal AVOD) ရ။
ပါဲနူဂှ် ညးတအ် နွံ ကဵု အစဳအဇန် လၟိဟ် တရဴ ကောန်ဂကောံ (Frequent Flyer Program) မကော်ဂး '''Royal Orchid Plus (ROP)''' ရ။

== ၇။ ပရေင် ဘဏ္ဍာ ကေုာံ ပရေင် ကလေင်ပလေဝ် (Restructuring) ==
ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၂၀ ကာလ မက္တဵုဒှ် ယဲ ကိုဗစ်-၁၉ (COVID-19) ဂှ်၊ ကမ္ပဏဳ ထာဲ အေဲဝေ ဝွံ ဒး ဆောမ်လေင် သြန် ဗွဲမဇၞော် ကေုာံ ဒး ဒုင် ဖျေဟ် လဝ် ကဆံင် &quot;ဒေဝါလဳ&quot; (Bankruptcy protection) သၟဝ် ရုင်တရား သေံ ရ။
ပရေင် ကလေင် ပလေဝ် သၞောတ်ဝ် (Rehabilitation plan) ဂှ် စကၠောန် ကၠုင် ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၂၁ တုဲ ကမ္ပဏဳ ဂှ် ဒး ဖျအ် ထောအ် လၟိဟ် ကောန်ကမၠောန်၊ သွံ ထောအ် က္ၜင်ကျာ တြေံဂမၠိုင် (ဗီုကဵု Boeing 747 ကေုာံ A380) ကေုာံ ဖျအ် ထောအ် စရိတ် နာနာ သာ် ရ။ စိုပ် သၞာံ ၂၀၂၄-၂၀၂၅ ဏအ်၊ ကမ္ပဏဳ ဝွံ စ ကလိဂွံ ကၠုင် ပရေင် ဓရီု ပိုန်ဒြပ် (Profit) မွဲဝါ ပၠန် တုဲ သ္ပ ပြင်ဆင် ဒၟံင် သွက်ဂွံ တိတ် နူကဵု အစဳအဇန် ကလေင် ပလေဝ် သၞောတ်ဝ် ရ。&lt;ref name=&quot;BangkokPost2024&quot;&gt;Bangkok Post (2024). &quot;THAI eyes exiting rehabilitation plan early as profits soar&quot;. ''Bangkok Post Business Section''.&lt;/ref&gt;

== ၈။ ကမ္ပဏဳ သၟဝ်ဂမၠိုင် (Subsidiaries) ==
ထာဲ အေဲဝေ ဝွံ ကေင် နွံ ကဵု ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ သၟဝ် (Subsidiaries) နာနာ သာ် သွက်ဂွံ ဗတိုက် ဗွိုက်လွာ က္ၜင်ကျာ ၚုဟ် သာ (Low-cost carriers) ရ:
* '''Thai Smile (ထာဲ သမာင်):''' ဒှ် ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ ဒေသ (Regional airline) မစကာ က္ၜင် A320 ရ။ ဆဂး ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၂၄ ဂှ် ကမ္ပဏဳ ဏအ် ပံင်ကောံ (Merged) လဝ် ကု ထာဲ အေဲဝေ အဓိက တုဲ စကာ ယၟု ထာဲ အေဲဝေ သီုဖအိုတ် ရ။
* '''Nok Air (နံက် အေဲ):''' ထာဲ အေဲဝေ ဝွံ ရပ် လဝ် အစုရှယ်ယာ ညိည ပ္ဍဲ ကမ္ပဏဳ Nok Air မဒှ် ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ ၚုဟ် သာ ရ (ၜိုန်ရ ရှယ်ယာ ဍေဟ် စှ်ေ အာ ဗွဲမဂၠိုင် ကီုလေဝ်)။&lt;ref name=&quot;CAPA2023&quot;&gt;CAPA Centre for Aviation (2023). &quot;Thai Airways to merge Thai Smile into mainline operations&quot;. ''CAPA Airline Profiles''.&lt;/ref&gt;

== ၉။ အန္တရာယ် ကေုာံ ပရေင် ဆောမ်လေင် (Incidents) ==
ဝင် အန္တရာယ် က္ၜင်ကျာ ထာဲ အေဲဝေ ဝွံ နွံ ညိည ပ္ဍဲ အခိင် တမၠာ တေအ် ရ:
* '''သၞာံ ၁၉၉၂ (Thai Airways International Flight 311):''' က္ၜင်ကျာ Airbus A310 မပလံင် တရဴ နူ ၜင်ကံက် စိုပ် ခတ္တမန္ဒူ (Kathmandu) ဂှ် ဒတုံ စှ်ေ ပ္ဍဲ ဒဵု ဟိမဝန္တာ တုဲ မၞိဟ် ၁၁၃ တၠ ဒး ချိုတ် အာ ရ။
* '''သၞာံ ၁၉၉၈ (Thai Airways International Flight 261):''' က္ၜင်ကျာ A310 မပလံင် တရဴ နူ ၜင်ကံက် စိုပ် သူရတ်ဌာနဳ (Surat Thani) ဂှ် ဟိုတ်နူ ဗြဲ ကျာ ထတ် တုဲ ဒတုံ စှ်ေ ပ္ဍဲ အခိင် မစှ်ေ သၞေဟ် ရ။ မၞိဟ် ၁၀၁ တၠ ဒး ချိုတ် အာ ရ။
ဆဂး နူကဵု သၞာံ ၂၀၀၀ လက္ကရဴ ဏအ်၊ ထာဲ အေဲဝေ ဝွံ နွံ ကဵု ဝင် ပရေင် ဂီုကၠီု (Safety record) ခိုဟ် ဗွဲမလောန် တုဲ ဟွံမဲ ကု ပရေင် ဆောမ်လေင် ဇၞော်ဇၞော် ရ။

== ၁၀။ အနာဂတ် ကေုာံ ပရေင် သၞောတ်ဝ် တၟိ ==
ပ္ဍဲ အနာဂတ် ဂှ် ထာဲ အေဲဝေ ဝွံ ရန်တၟအ် လဝ် သွက်ဂွံ သၠုင် ပတိုန် လၟိဟ် က္ၜင်ကျာ ကေုာံ ဇၞော်မောဝ် အာ ပရေင် ပလံင်ဗစိုပ် ပ္ဍဲ ဒေသ ဂၠးတိ ရ။ 
ကမ္ပဏဳ ဂှ် ကဵု လဝ် အသံ ရာန် က္ၜင်ကျာ တၟိ ဗီုကဵု Boeing 787 Dreamliner ဇမၞော် (Order for 45 aircraft) သွက်ဂွံ စုတ် ပ္ဍဲ သၞောတ်ဝ် လၟေင် ကမၠောန် စတမ် နူ သၞာံ ၂၀၂၇ တေအ် ရ။ ပါဲနူဂှ် ညးတအ် သီု စကာ နဲကဲ ပညာ သမၠး ဉာဏ် (AI) ကေုာံ ပရေင် ဒဳဂျဳတေဝ် သွက်ဂွံ ပခိုဟ် ပတိုန် လွပ် ကောန်တရဴ ကေုာံ ဖျအ် စရိတ် လောင်စာ ညံင်ဂွံ ဒှ် ပရေင် ပွဳပွူ သဘာဝ (Sustainability) ရ။

== နိဿဲ ==
&lt;references /&gt;

{{Navbox
| name = Airlines of Thailand
| title = ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ
| listclass = hlist
| list1 =
* [[ထာဲ အေဲဝေ]] (Thai Airways)
* [[ၜင်ကံက် အေဲဝေ]] (Bangkok Airways)
* [[ထာဲ အေဲအေရှာ]] (Thai AirAsia)
* [[နံက် အေဲ]] (Nok Air)
* [[ထာဲ လာင်အံင် အေဲ]] (Thai Lion Air)
}}

[[ကဏ္ဍ:ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာဂမၠိုင်]]
[[ကဏ္ဍ:ဍုင်သေံ]]
[[ကဏ္ဍ:ပရေင် ပလံင်ဗစိုပ်]]
[[ကဏ္ဍ:Star Alliance]]</text>
      <sha1>fxlzrcvdqffaw3sjkka7z2f4cafel4y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ထာမ်ပလိက်:Infobox airline</title>
    <ns>10</ns>
    <id>12887</id>
    <revision>
      <id>59309</id>
      <timestamp>2026-10-27T17:00:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;&lt;includeonly&gt;{{Infobox | bodyclass  = vcard  | aboveclass = fn org | above      = {{{name|{{PAGENAMEBASE}}}}} | subheader  = {{#if:{{{english_name|}}}|&lt;span class=&quot;nickname&quot;&gt;{{{english_name}}}&lt;/span&gt;}}  | image      = {{#if:{{{image|}}}|[[File:{{{image}}}|{{#if:{{{image_size|}}}|{{{image_size}}}|250px}}|alt={{{alt|}}}]]}} | caption    = {{{caption|}}}  | headerstyle = background-color: #efefef;  | header1    = {{#if:{...&quot;</comment>
      <origin>59309</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3610" sha1="d4cbgs7xspi00nplj0ap1dqfqocttnp" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{Infobox
| bodyclass  = vcard

| aboveclass = fn org
| above      = {{{name|{{PAGENAMEBASE}}}}}
| subheader  = {{#if:{{{english_name|}}}|&lt;span class=&quot;nickname&quot;&gt;{{{english_name}}}&lt;/span&gt;}}

| image      = {{#if:{{{image|}}}|[[File:{{{image}}}|{{#if:{{{image_size|}}}|{{{image_size}}}|250px}}|alt={{{alt|}}}]]}}
| caption    = {{{caption|}}}

| headerstyle = background-color: #efefef;

| header1    = {{#if:{{{IATA|}}}{{{ICAO|}}}{{{callsign|}}}|သင်္ကေတဂမၠိုင်}}
| data2      = {{#if:{{{IATA|}}}{{{ICAO|}}}{{{callsign|}}}|
&lt;table style=&quot;width:100%; text-align:center; background-color:transparent; margin:0;&quot;&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th style=&quot;width:33%; background-color:#efefef;&quot;&gt;[[IATA]]&lt;/th&gt;
&lt;th style=&quot;width:33%; background-color:#efefef;&quot;&gt;[[ICAO]]&lt;/th&gt;
&lt;th style=&quot;width:33%; background-color:#efefef;&quot;&gt;Callsign&lt;/th&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td&gt;{{{IATA|''ဟွံမဲ''}}}&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;{{{ICAO|''ဟွံမဲ''}}}&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;{{{callsign|''ဟွံမဲ''}}}&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;
}}

| label3     = စဒက်ပ္တန်
| data3      = {{{founded|}}}

| label4     = စကၠောန် ကမၠောန်
| data4      = {{{commenced|}}}

| label5     = ဒေါအ် ဇူ
| data5      = {{{ceased|}}}

| label6     = ဌာန်သဇိုင် အဓိက
| data6      = {{{hubs|}}}

| label7     = ဍုင် အဓိက
| data7      = {{{focus_cities|}}}

| label8     = ဂကောံ မဟာမိတ်
| data8      = {{{alliances|}}}

| label9     = ကမ္ပဏဳ သၟဝ်
| data9      = {{{subsidiaries|}}}

| label10    = လၟိဟ် က္ၜင်ကျာ
| data10     = {{{fleet_size|}}}

| label11    = ဌာန်ဒတန်ဂမၠိုင်
| data11     = {{{destinations|}}}

| label12    = ကမ္ပဏဳ မိမ
| data12     = {{{parent|}}}

| label13    = ဌာန်ဂအုပ်
| data13     = {{{headquarters|}}}

| label14    = မၞိဟ် အဓိကဂမၠိုင်
| data14     = {{{key_people|}}}

| label15    = သြန်လုပ်
| data15     = {{{revenue|}}}

| label16    = သြန်လုပ် ကမၠောန်
| data16     = {{{operating_income|}}}

| label17    = သြန်လုပ် အး
| data17     = {{{net_income|}}}

| label18    = ပိုန်ဒြပ်
| data18     = {{{assets|}}}

| label19    = ရှယ်ယာ
| data19     = {{{equity|}}}

| label20    = ဝေပ်သာက်
| data20     = {{{website|}}}

| belowstyle = text-align:center; font-size:smaller;
| below      = {{{notes|}}}
}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
{{Documentation|content=
== လွပ် (Usage) ==
ဝဳကဳ ကောဒ် (Wiki code) သွက်ဂွံ စုတ် ပ္ဍဲ လိက်ပရေင် ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် ရ။ ကော်ပဳ ကေတ် ကုဒ် သၟဝ် ဏအ် တုဲ စုတ် ပ္ဍဲ လိက်ပရေင် ညိ။

&lt;pre&gt;
{{Infobox airline
| name = 
| english_name = 
| image = 
| image_size = 
| alt = 
| caption = 
| IATA = 
| ICAO = 
| callsign = 
| founded = 
| commenced = 
| ceased = 
| hubs = 
| focus_cities = 
| alliances = 
| subsidiaries = 
| fleet_size = 
| destinations = 
| parent = 
| headquarters = 
| key_people = 
| revenue = 
| operating_income = 
| net_income = 
| assets = 
| equity = 
| website = 
| notes = 
}}
&lt;/pre&gt;

[[ကဏ္ဍ:ထာမ်ပလိက် အေန်ဖဝ်ဗံက်ဂမၠိုင်]]
[[ကဏ္ဍ:ထာမ်ပလိက် ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာဂမၠိုင်]]
}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>d4cbgs7xspi00nplj0ap1dqfqocttnp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ၜင်ကံက် အေဲဝေ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12888</id>
    <revision>
      <id>59312</id>
      <timestamp>2026-10-27T17:03:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Infobox airline | name = ၜင်ကံက် အေဲဝေ | english_name = Bangkok Airways | image = Bangkok_Airways_Logo.svg | image_size = 250 | IATA = PG | ICAO = BKP | callsign = BANGKOK AIR | founded = ၁၉၆၈ (နဒဒှ် သဟကောန် အေဲ - Sahakol Air)&lt;br&gt;၁၉၈၉ (နဒဒှ် ၜင်ကံက် အေဲဝေ) | hubs = သုဝဏ္ဏဘူမိ သၞေဟ်...&quot;</comment>
      <origin>59312</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16405" sha1="citb17eth4uxd4bfygvj0nb1k8vd71j" xml:space="preserve">{{Infobox airline
| name = ၜင်ကံက် အေဲဝေ
| english_name = Bangkok Airways
| image = Bangkok_Airways_Logo.svg
| image_size = 250
| IATA = PG
| ICAO = BKP
| callsign = BANGKOK AIR
| founded = ၁၉၆၈ (နဒဒှ် သဟကောန် အေဲ - Sahakol Air)&lt;br&gt;၁၉၈၉ (နဒဒှ် ၜင်ကံက် အေဲဝေ)
| hubs = [[သုဝဏ္ဏဘူမိ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ]] (Suvarnabhumi Airport)
| focus_cities = [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သမာဲ]] (Samui Airport)&lt;br&gt;[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဂျေင်မာဲ]] (Chiang Mai Airport)&lt;br&gt;[[ဖူကေတ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ]] (Phuket Airport)
| alliances = ဟွံမဲ 
| fleet_size = ၃၇ (၂၀၂၆)
| destinations = ၃၀+
| parent = Prasarttong-Osoth family
| headquarters = [[ၜင်ကံက်]], [[ဍုင်သေံ]] (Bangkok, Thailand)
| key_people = Puttipong Prasarttong-Osoth (President)
| website = [https://www.bangkokair.com bangkokair.com]
}}

'''ၜင်ကံက် အေဲဝေ''' ({{lang-en|Bangkok Airways Public Company Limited}}) ဝွံ ဒှ် ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ ပ္ဍဲ [[ဍုင်သေံ]] မွဲ မၞုံကဵု ဌာန်ဂအုပ် အဓိက ပ္ဍဲ ခရိုင် စတုစက် (Chatuchak)၊ ဍုင် [[ၜင်ကံက်]] ရ။ ကမ္ပဏဳ ဏအ် ဝွံ ယိုက်ဂၠေင် လဝ် တာလျိုင် ပရေင် ပလံင်ဗစိုပ် ကောန်တရဴ အပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ကေုာံ ဍုင် ဗဒါဲ တအ် မပ္တံကဵု ကမ္ဗောဒဳယျာ၊ လာအဝ်၊ မလေရှာ၊ သိင်္ဃပူ၊ ဍုင်အိန္ဒိယ ကေုာံ မဝ်ဒိုက် (Maldives) ရ။ ညးတအ် ခုတ်လဝ် ယၟု ညးတအ် ဒဒှ်ရ &quot;Asia's Boutique Airline&quot; (ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ ဗူတိစ် ပ္ဍဲ အာရှ) တုဲ ဍေဟ် သ္ပ အဓိက လတူ ပရေင် သွာင် ကမၠောန် ကဆံင် သၠုင် ကေုာံ ဌာန်ဒတန် တၟေင် တအ် ရ။ 

== ၁။ နိဒါန် ကေုာံ အဓိပ္ပါယ် ==
ၜင်ကံက် အေဲဝေ (Bangkok Airways) ဟီုမ္ဂး ဂှ် ဒှ် ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ ဒေသ (Regional airline) မၞုံကဵု အခိုက်အလိုက် ပရေင် သွာင် ကမၠောန် တၟေင် မွဲ ရ။
ဟွံတုပ် ကု ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ ၚုဟ် သာ (Low-cost carriers) တအ် တုဲ၊ ၜင်ကံက် အေဲဝေ ဝွံ ပလံင် ကဵု စၞစ အခမဲ့ လတူ က္ၜင်ကျာ ကေုာံ ကဵု အခေါင် ကောန်တရဴ သီုဖအိုတ် စကာ ခဒမ် ဇူဒီု (Boutique Lounge) ပ္ဍဲ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ရ။ ဍေဟ် ဒှ် ကမ္ပဏဳ မပံက် လး လဝ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလဵုဇကု သွက်ဂွံ ဆက်စၠောအ် ဌာန်ဒတန် ကမ္မတဳ ပရေင် တရဴ (Tourist destinations) အဓိကဂမၠိုင် ရ。&lt;ref name=&quot;BoutiqueAirline&quot;&gt;Bangkok Airways (2025). &quot;Asia's Boutique Airline: Our Philosophy&quot;. ''Bangkok Airways Corporate''.&lt;/ref&gt;

== ၂။ ဝင် ကေုာံ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ==
ဝင် ၜင်ကံက် အေဲဝေ ဝွံ စက္တဵုဒှ် ကၠုင် ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၆၈ သၟဝ် ယၟု '''သဟကောန် အေဲ''' (Sahakol Air) ရ။ 
* '''သၞာံ ကိုပ်ကၠာ (၁၉၆၈ - ၁၉၈၈):''' Sahakol Air ဂှ် ဒှ် ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ အပိုင် (Private airline) ပထမအိုတ် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ရ။ ဍေဟ် စ ကၠောန် ကမၠောန် နကဵု ပရေင် ပလံင်ဗစိုပ် ကောန်တရဴ ဟွံမဲ ကု လၟေင် အစဳအဇန် (Charter flights) သွက် ဂကောံ အမေရိကာန် (OICC) ကေုာံ ဂကောံ ရေနံ (Oil companies) တအ် ပ္ဍဲ ပ္ၚံက်ၜဳ သေံ ရ။
* '''သၞာံ ၁၉၈၉:''' ကမ္ပဏဳ ဏအ် ပြံင်လှာဲ ယၟု ဒှ် အာ '''ၜင်ကံက် အေဲဝေ''' (Bangkok Airways) တုဲ စ ပလံင်ဗစိုပ် တရဴ လၟေင် (Scheduled flights) ရ။ ပ္ဍဲ သၞာံ ဏအ် ပၠန်၊ ညးတအ် ပံက် လး သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သမာဲ (Samui Airport) အလဵုဇကု ရ။&lt;ref name=&quot;HistoryPG&quot;&gt;FlightGlobal Archive (2015). &quot;Sahakol Air to Bangkok Airways: A History&quot;. ''Flight International''.&lt;/ref&gt;

== ၃။ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလဵုဇကု (Owned Airports) ==
တင်တၟေင် အဓိက အိုတ် မွဲ သွက် ၜင်ကံက် အေဲဝေ ဂှ် ဒှ် ပရေင် ပိုင်ပြဳ လဝ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလဵုဇကု ၃ ဒၞာဲ ရ:
# '''သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သမာဲ (Samui Airport):''' ပံက် လဝ် ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၈၉ တုဲ ဒှ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အဓိက သွက် တကအ် သမာဲ (Koh Samui) ရ။ ဍေဟ် ဒှ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သဘာဝ မဟွံမဲ ကု ဗဒင် ဇၞော်ဇၞော် (Open-air design) တုဲ ဂွံ ဒုင် ဇိုန် နှင် လာပ် ဗွဲမဂၠိုင် ရ။
# '''သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သုခေါထာဲ (Sukhothai Airport):''' ပံက် လဝ် ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၉၆ သွက်ဂွံ ထံက်ပင် ပရေင် တရဴ စိုပ် ဌာန် ဝင် တမၠာ ဍုင် သုခေါထာဲ ရ။
# '''သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တြာတ် (Trat Airport):''' ပံက် လဝ် ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၀၃ သွက်ဂွံ ဆက်စၠောအ် ကု တကအ် ချာင် (Koh Chang) ရ。&lt;ref name=&quot;SamuiAirport&quot;&gt;Airport Technology (2020). &quot;Samui International Airport, Koh Samui, Thailand&quot;. ''Airport-Technology.com''.&lt;/ref&gt;

== ၄။ တရဴ ကေုာံ ဌာန်ဒတန်ဂမၠိုင် (Destinations) ==
ၜင်ကံက် အေဲဝေ ဝွံ ပလံင်ဗစိုပ် ကောန်တရဴ စိုပ် ဌာန်ဒတန် ဂၠိုင်နူ ၃၀ ဒၞာဲ ရ:
* '''အပ္ဍဲ ဍုင် (Domestic):''' ၜင်ကံက်၊ ဂျေင်မာဲ၊ ဖူကေတ်၊ သမာဲ၊ သုခေါထာဲ၊ တြာတ်၊ ဟာတ်ယာဲ၊ ကရာဘဳ (Krabi) ကေုာံ လာမ်ပါင် (Lampang)။
* '''မ္ၚး ဍုင် (International):''' ဍေဟ် ပလံင် စိုပ် ဍုင် ဗဒါဲ တအ် ဗီုကဵု ဖနွမ်းပင် ကေုာံ သဳရီုရပ် (ကမ္ဗောဒဳယျာ)၊ လာအဝ်၊ သိင်္ဃပူ၊ ကေုာံ ဌာန်ဒတန် ဇမ္ၚောဲ ဗီုကဵု မဝ်ဒိုက် (Maldives - Male) ရ။
သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သုဝဏ္ဏဘူမိ ဂှ် ဒှ် ဌာန် သဇိုင် အဓိက ညးတအ် သွက်ဂွံ ဆက်စၠောအ် (Transit) ကောန်တရဴ ကု ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ တၞဟ် တအ် ရ။

== ၅။ က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် (Fleet) ==
ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၂၆ ဏအ်၊ ၜင်ကံက် အေဲဝေ ဝွံ နွံ ကဵု က္ၜင်ကျာ ၜိုတ် ၃၇ လ္တူ မဒှ် က္ၜင်ကျာ ဍောတ် ကေုာံ လဒေါဝ် သၟး ရ:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! ဂကူ က္ၜင်ကျာ (Aircraft) !! လၟိဟ် (In Service) !! ကောန်တရဴ (Passengers) !! လွပ် / တရဴ
|-
| '''ATR 72-600'''
| ၁၃
| ၇၀
| တရဴ ဍောတ်တ်၊ တကအ် သမာဲ၊ လာမ်ပါင်
|-
| '''Airbus A319-100'''
| ၁၄
| ၁၄၄ (ဟွံသေင်မ္ဂး ၁၂၀)
| တရဴ လဒေါဝ် ကေုာံ အပ္ဍဲ ဍုင်
|-
| '''Airbus A320-200'''
| ၁၀
| ၁၆၂
| တရဴ မ္ၚး ဍုင် (Maldives, Singapore)
|}
ဍေဟ်တအ် စကာ ATR 72 ဂၠိုင် ဟိုတ်နူ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သမာဲ ဏအ် နွံ ကဵု ဇမၠိင် လဒပ် (Runway) ဟွံဂၠိင် လောန် တုဲ သွက်ဂွံ မင်မွဲ သဘာဝ ညိင်ညိင် ရ။&lt;ref name=&quot;AirfleetsPG&quot;&gt;Airfleets.net (2026). &quot;Bangkok Airways fleet details&quot;. ''Airfleets Aviation''.&lt;/ref&gt;

== ၆။ ပရေင် သွာင် ကမၠောန် ကေုာံ ကဆံင် (Services) ==
ၜင်ကံက် အေဲဝေ ဂှ် နွံ ကဵု ပရေင် သွာင် ကမၠောန် တၟေင် မကော်ဂး &quot;Boutique Service&quot; ရ:
# '''Boutique Lounge (ခဒမ် ဇူဒီု ဓမ္မတာ):''' ကောန်တရဴ ဓမ္မတာ သီုဖအိုတ် (Economy class) ဂွံ အခေါင် လုပ် စကာ ခဒမ် ဇူဒီု မၞုံကဵု စၞစ၊ ဍာ်ယာမ ကေုာံ သၞောတ်ဝ် အေန်တာနေတ် (Wi-Fi) သမၠး (Free of charge) ရ။
# '''Blue Ribbon Club (ကဆံင် ပရေင်ပိုန်ဒြပ်):''' ဒှ် ကဆံင် Business Class မၞုံကဵု ဒၞာဲ ဂဇအ် ဇၞော်ဇၞော်၊ စၞစ တၟေင်၊ ကေုာံ ခဒမ် ဇူဒီု Blue Ribbon Club Lounge မၞုံကဵု ပရေင် ထိင်ဒဝ် ခိုဟ်အိုတ် ရ။
# '''FlyerBonus:''' ဒှ် အစဳအဇန် လၟိဟ် တရဴ ကောန်ဂကောံ (Frequent Flyer Program) ညးတအ် သွက်ဂွံ ပကောံ တင်စၟတ် (Points) ရ။

== ၇။ ပရေင် မဟာမိတ် ကေုာံ ပံင်တောဲ (Codeshare Agreements) ==
ၜင်ကံက် အေဲဝေ ဝွံ ဟွံပါလုပ် ပ္ဍဲ ဂကောံ မဟာမိတ် ဇၞော် (ဗီုကဵု Star Alliance ဟွံသေင်မ္ဂး Oneworld) လးလး ရ။ ဆဂး ဍေဟ် စကာ နဲကဲ ပံင်တောဲ လၟိဟ် က္ၜင် (Codeshare agreements) ကု ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ ဇၞော်ဇၞော် ဂၠိုင်နူ ၂၀ ကမ္ပဏဳ သွက်ဂွံ ပလံင် ကောန်တရဴ မ္ၚး ဍုင် စိုပ် ဌာန်ဒတန် အပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ရ။
ကမ္ပဏဳ ပံင်တောဲ အဓိက တအ်ဂှ် ပ္တံကဵု Emirates, Qatar Airways, EVA Air, Cathay Pacific, Qantas, ကေုာံ ထာဲ အေဲဝေ (Thai Airways) တအ် ရ。&lt;ref name=&quot;CAPABangkok&quot;&gt;CAPA Centre for Aviation (2024). &quot;Bangkok Airways continues to rely on codeshare partners for growth&quot;. ''CAPA Profiles''.&lt;/ref&gt;

== ၈။ ပရေင် ဘဏ္ဍာ ကေုာံ ကမ္ပဏဳ သၟဝ် (Subsidiaries) ==
ၜင်ကံက် အေဲဝေ ဝွံ လုပ် လဝ် ပ္ဍဲ ဗွိုက်လွာ ရှယ်ယာ ဍုင်သေံ (SET) သၟဝ် သင်္ကေတ BA ရ။
ပါဲနူ ပရေင် ပလံင်ဗစိုပ် လတူ ကျာ တုဲ၊ ညးတအ် နွံ ကဵု ကမ္ပဏဳ သၟဝ် (Subsidiaries) မကၠောန် ကမၠောန် ပ္ဍဲ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဗွဲမဂၠိုင် ရ:
* '''Bangkok Air Catering (BAC):''' ကမ္ပဏဳ မကၠောန် စၞစ သွက် က္ၜင်ကျာ နာနာ သာ် ပ္ဍဲ သုဝဏ္ဏဘူမိ ကေုာံ ဖူကေတ် ရ။
* '''Worldwide Flight Services Bangkok Air Ground Handling (WFS-PG):''' ကမ္ပဏဳ မရေင်တၠုင် ကပေါတ် ကေုာံ ပရေင် ပလံင် လတူ တိ (Ground handling) ရ။

== ၉။ အန္တရာယ် ကေုာံ ပရေင် ဆောမ်လေင် (Incidents) ==
ၜင်ကံက် အေဲဝေ ဝွံ နွံ ကဵု ဝင် ပရေင် အန္တရာယ် ညိည ပ္ဍဲ အတိတ် တေအ် ရ:
* '''သၞာံ ၁၉၉၀ (Bangkok Airways Flight 125):''' က္ၜင်ကျာ De Havilland Canada Dash 8 ဒတုံ စှ်ေ အခိင် ဗြဲ ထတ် ပ္ဍဲ တကအ် သမာဲ တုဲ မၞိဟ် ၃၈ တၠ ဒး ချိုတ် အာ ရ။
* '''သၞာံ ၂၀၀၉ (Bangkok Airways Flight 266):''' က္ၜင်ကျာ ATR 72 မပလံင် တရဴ နူ ကရာဘဳ (Krabi) စိုပ် သမာဲ ဂှ် လိင် ဇီု ကု တိုင် ဒမံင် ပ္ဍဲ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သမာဲ ရ။ ညးပတန် က္ၜင် မွဲ တၠ ဒး ချိုတ် အာ ကေုာံ မၞိဟ် ၄၁ တၠ ဒး ဝပ် ရ။ 
ကြဴနူ ဂှ် ညးတအ် ပခိုဟ် ပတိုန် ပရေင် ဂီုကၠီု သၞောတ်ဝ် လတူ က္ၜင်ကျာ ဗွဲမဇၞော် ရ။

== ၁၀။ အနာဂတ် ကေုာံ ပရေင် ဇၞော်မောဝ် ==
ပ္ဍဲ အနာဂတ် ဂှ် ၜင်ကံက် အေဲဝေ ဝွံ ရန်တၟအ် လဝ် သွက်ဂွံ ဇၞော်မောဝ် အာ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တြာတ် ကေုာံ သမာဲ သွက်ဂွံ ဒုင် တဲ က္ၜင်ကျာ ဇၞော် တိုန် မာန် ရ။
ပါဲနူဂှ် ညးတအ် သီု ပါလုပ် ပ္ဍဲ အစဳအဇန် U-Tapao International Airport (သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အူတာပေါင်) မဒှ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဇၞော် မရနုက်ကဵု ၃ သွက် ၜင်ကံက် သွက်ဂွံ ဇၞော်မောဝ် ဒေသ EEC (Eastern Economic Corridor) ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ရ။ ညးတအ် သီု ရန်တၟအ် သွက်ဂွံ ရာန် က္ၜင်ကျာ တၟိ မစကာ လောင်စာ ဍိုန် ညံင်ဂွံ မင်မွဲ သဘာဝ ပွဳပွူ တွဵု ရ။

== နိဿဲ ==
&lt;references /&gt;

{{Navbox
| name = Airlines of Thailand
| title = ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ
| listclass = hlist
| list1 =
* [[ထာဲ အေဲဝေ]] (Thai Airways)
* [[ၜင်ကံက် အေဲဝေ]] (Bangkok Airways)
* [[ထာဲ အဲအေရှာ]] (Thai AirAsia)
* [[နံက် အဲ]] (Nok Air)
* [[ထာဲ လာင်အံင် အဲ]] (Thai Lion Air)
}}

[[ကဏ္ဍ:ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာဂမၠိုင်]]
[[ကဏ္ဍ:ဍုင်သေံ]]
[[ကဏ္ဍ:ပရေင် ပလံင်ဗစိုပ်]]</text>
      <sha1>citb17eth4uxd4bfygvj0nb1k8vd71j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သုဝဏ္ဏဘူမိ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12889</id>
    <revision>
      <id>59313</id>
      <timestamp>2026-10-27T17:06:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Infobox airport | name = သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သုဝဏ္ဏဘူမိ | native_name = ท่าอากาศยานสุวรรณภูมิ | native_name_lang = th | image = Suvarnabhumi_Airport_Terminal.jpg | image_size = 250 | IATA = BKK | ICAO = VTBS | type = ညးဍုင်ကွာန် (Public) | owner = [[အလဵုအသဳ ဍုင်သေံ]] (Government of Thai...&quot;</comment>
      <origin>59313</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17383" sha1="td8ehpgc7hzl9rj21faure8aw2q26na" xml:space="preserve">{{Infobox airport
| name = သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သုဝဏ္ဏဘူမိ
| native_name = ท่าอากาศยานสุวรรณภูมิ
| native_name_lang = th
| image = Suvarnabhumi_Airport_Terminal.jpg
| image_size = 250
| IATA = BKK
| ICAO = VTBS
| type = ညးဍုင်ကွာန် (Public)
| owner = [[အလဵုအသဳ ဍုင်သေံ]] (Government of Thailand)
| operator = [[Airports of Thailand]] (AOT)
| city-served = [[ၜင်ကံက်]] (Bangkok)
| location = [[ဗာင်ဖလဳ]] (Bang Phli), [[သမုတ်ပရကာန်]] (Samut Prakan)
| opened = သၞာံ ၂၀၀၆၊ သေပ်တေမ်ဗါ ၂၈
| hub = [[ထာဲ အေဲဝေ]]&lt;br&gt;[[ၜင်ကံက် အေဲဝေ]]&lt;br&gt;[[ထာဲ ဗိယေတ်ဂျေတ် အေဲ]] (Thai Vietjet Air)
| elevation-m = 1.5
| website = [https://suvarnabhumi.airportthai.co.th/ suvarnabhumi.airportthai.co.th]
}}

'''သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သုဝဏ္ဏဘူမိ''' ({{lang-en|Suvarnabhumi Airport}}, {{lang-th|ท่าอากาศยานสุวรรณภูมิ}}, မကော်စ ဒဒှ်ရ '''သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ၜင်ကံက် တၟိ''') ဝွံ ဒှ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဇၞော်အိုတ် ကေုာံ အဓိက အိုတ် ပ္ဍဲ [[ဍုင်သေံ]] ရ။ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဏအ် ဝွံ နွံ ပ္ဍဲ ခရိုင် ဗာင်ဖလဳ (Bang Phli)၊ တွဵုရး သမုတ်ပရကာန် (Samut Prakan) မနွံ ဇမ္ၚောဲ ၜိုတ် ၃၀ ကဳလဝ်မဳတာ နူ လဒေါဝ် ဍုင် ၜင်ကံက် ရ။ ဍေဟ် ဒှ် ဌာန် သဇိုင် အဓိက သွက် ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ ဇၞော်ဇၞော် မပ္တံကဵု [[ထာဲ အေဲဝေ]] ကေုာံ [[ၜင်ကံက် အေဲဝေ]] တအ် တုဲ၊ ဒှ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ မၞုံကဵု ကောန်တရဴ အာကၠုင် ဂၠိုင်အိုတ် မွဲ ပ္ဍဲ ဒေသ အာရှအဂၞဲ ရ။

== ၁။ နိဒါန် ကေုာံ အဓိပ္ပါယ် ==
ယၟုမ္ဂး &quot;သုဝဏ္ဏဘူမိ&quot; (Suvarnabhumi) ဝွံ မဂွံအဓိပ္ပါယ် &quot;တိထဝ်&quot; (Golden Land) ပ္ဍဲ ဘာသာ သက္ကတ ကေုာံ ပါဠိ ရ။ ယၟု ဏအ် ဝွံ သၟိင် ဨကရာဇ် သေံ ရာမ (၉) (King Bhumibol Adulyadej) မကဵု လဝ် သွက်ဂွံ ဒှ် တင်စၟတ်သမ္တီ တိဍာ် အာရှအဂၞဲ မၞုံကဵု ပရေင် ပိုန်ဒြပ် ဖေါအ်သ္ဍဴ ရ။
သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဏအ် ဝွံ ဒက်ပ္တန် လဝ် သွက်ဂွံ စၞး သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဒွန်မောင်း (Don Mueang International Airport) မဒှ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တြေံ မဟွံရုံဂပ် ကု လၟိဟ် ကောန်တရဴ မဂၠိုင် တိုန် ကၠုင် ဇၟာပ် သၞာံ ရ。&lt;ref name=&quot;AOT2025&quot;&gt;Airports of Thailand (2025). &quot;Suvarnabhumi Airport Information&quot;. ''AOT Official Corporate Profile''.&lt;/ref&gt;

== ၂။ ဝင် ကေုာံ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ==
ပရေင် ဖန်ဇန် သွက်ဂွံ ကၠောန် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တၟိ ဝွံ စက္တဵုဒှ် လဝ် နူကဵု သၞာံ ၁၉၆၀s တေအ် ရ၊ ဆဂး ဟိုတ်နူ ပြသၞာ ပရေင် ဍုင်ကွာန် ကေုာံ ပရေင် ဘဏ္ဍာ တုဲ လဇုဲလဇ အာ ဗွဲမလအ် ရ။
* '''ပရေင် ရာန် တိ (၁၉၇၃):''' အလဵုအသဳ သေံ ရာန် ကေတ် တိ ၜိုတ် ၈,၀၀၀ ဨက ပ္ဍဲ ဒေသ Nong Ngu Hao (ဒၞာဲ ဇြုံ ဂျိ) ရ။
* '''စကၠောန် (၂၀၀၂):''' ကြဴနူ လဇုဲ အာ ၃၀ သၞာံ ပြင်၊ ပရေင် သြိုင်ခၞံ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဂှ် စကၠောန် ပ္ဍဲ ခေတ် ဝန်ဇၞော် သက်သေန် (Thaksin Shinawatra) ရ။ 
* '''ပံက် လး (၂၀၀၆):''' ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၀၆ ဂိတုသေပ်တေမ်ဗါ ၂၈ ဂှ်၊ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သုဝဏ္ဏဘူမိ ဝွံ ပံက် လး သွက် ပရေင် ပလံင်ဗစိုပ် ညးဍုင်ကွာန် ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် ရ (ညးတအ် ပြံင် ကေတ် ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ သီုဖအိုတ် နူ ဒွန်မောင်း ပ္ဍဲ မွဲ ဗတံ ဓဝ်)။&lt;ref name=&quot;BBC2006&quot;&gt;BBC News (2006). &quot;Bangkok's new airport opens for business&quot;. ''BBC''.&lt;/ref&gt;

== ၃။ ပရေင် စဳမံင် ဗီုပြင် ကေုာံ အလင်္ကာ ==
သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သုဝဏ္ဏဘူမိ ဝွံ စဳမံင် ဖျေဟ် လဝ် ဗီုပြင် နကဵု အစာ အလင်္ကာ ဗိသုကာ ဂကူအမေရိကာန်-ဂျာမနဳ '''Helmut Jahn''' ရ။
ဗီုပြင် ညးတအ် ဂှ် ဒှ် အခိုက် ခေတ်တၟိ (Modern) မစကာ လဝ် ပသဲ (Steel) ကေုာံ ဒ္ၚောဝ် (Glass) ဗွဲမဂၠိုင် သွက်ဂွံ ကလိဂွံ လျး တ္ၚဲ သဘာဝ အပ္ဍဲ ရုံ ရ။ အဆောက်အအုံ ဓမ္မတာ (Passenger Terminal) ညးတအ် ဂှ် နွံ ကဵု ဇမၞော် ၅၆၃,၀၀၀ စတုရံ မဳတာ (6,060,000 sq ft) တုဲ ပ္ဍဲ အခိင် မပံက် လး ဂှ် ဍေဟ် ဒှ် ရုံ ကောန်တရဴ မဇၞော်အိုတ် မွဲ ပ္ဍဲ ဂၠးတိ ရ။ သီုကဵု ထ္ၜး ဏာ အခိုက်အလိုက် ယေန်သၞာင် သေံ နကဵု ရုပ် ကလော် ယက္ခ ဇၞော်ဇၞော် ကေုာံ ကျာ်စေတဳ လတူ က္ဍိုပ် ရုံ ရ。&lt;ref name=&quot;Jahn2007&quot;&gt;Jahn, Helmut (2007). &quot;Suvarnabhumi Airport: The Design and Engineering&quot;. ''Architectural Record''. 195 (8): 88–95.&lt;/ref&gt;

== ၄။ အဆောက်အအုံ ဓမ္မတာ ကေုာံ ကောန်တရဴ (Terminal Facilities) ==
သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဏအ် ဝွံ ဖန်ဇန် လဝ် သွက်ဂွံ ဒုင် တဲ ကောန်တရဴ ၄၅ ပြကောဋိကိုဋ် (45 Million) ပ္ဍဲ မွဲ သၞာံ ရ၊ ဆဂး ပ္ဍဲ သၞာံ မတုဲ ကၠုင် ဏအ် လၟိဟ် ကောန်တရဴ စိုပ် အာ ၆၅ ပြကောဋိကိုဋ် ပြင် ရ။
* '''ရုံ သဇိုင် (Main Terminal):''' နွံ ကဵု ၇ ထပ် (သီု ထပ် သၟဝ် တိ)။ ထပ် မရနုက်ကဵု ၄ ဂှ် ဒှ် ဒၞာဲ လုပ် က္ၜင် (Departures) တုဲ ထပ် မရနုက်ကဵု ၂ ဂှ် ဒှ် ဒၞာဲ စိုပ် (Arrivals) ရ။
* '''ရုံ စပ် က္ၜင် (Concourses):''' နွံ ၇ ရုံ (Concourse A စဵုကဵု G)။ Concourse A ကေုာံ B သွက် တရဴ အပ္ဍဲ ဍုင်၊ တုဲ C စဵုကဵု G သွက် တရဴ မ္ၚး ဍုင် ရ။
* '''ကပေါတ် သွံရာန် တၟေင် (Duty-Free):''' King Power ဒှ် ကမ္ပဏဳ အဓိက မပံက် လဝ် ဆေင် ကပေါတ် သွံရာန် Duty-Free ပ္ဍဲ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဝွံ ရ။

== ၅။ ဌာန် သဇိုင် ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် (Airline Hubs) ==
သုဝဏ္ဏဘူမိ ဝွံ ဒှ် ဌာန် သဇိုင် (Hub) သွက် ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ အဓိက ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ဗွဲမဂၠိုင်:
# '''ထာဲ အေဲဝေ (Thai Airways):''' စကာ သုဝဏ္ဏဘူမိ နဒဒှ် ဌာန် သဇိုင် အဓိက သွက် ပရေင် ပလံင်ဗစိုပ် အလုံဂၠးတိ ကေုာံ တရဴ ဇမ္ၚောဲ ရ။
# '''ၜင်ကံက် အေဲဝေ (Bangkok Airways):''' စကာ သွက်ဂွံ ဆက်စၠောအ် ကောန်တရဴ မ္ၚး ဍုင် ဇရေင် ဌာန်ဒတန် ကမ္မတဳ ဍုင်သေံ (ဥပမာ သမာဲ၊ ဂျေင်မာဲ) ရ။
# '''ထာဲ ဗိယေတ်ဂျေတ် အေဲ (Thai Vietjet Air):''' ဒှ် ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ ၚုဟ် သာ (Low-cost) မစကာ သုဝဏ္ဏဘူမိ နဒဒှ် ဌာန် သဇိုင် အဓိက (မတၞဟ် ခြာ နူ AirAsia ကေုာံ Nok Air မစကာ ဒွန်မောင်း) ရ。

== ၆။ လၟေင် လဒပ် က္ၜင် ကေုာံ စက်ယန္တရား (Runways and Infrastructure) ==
သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဝွံ နွံ ကဵု လၟေင် လဒပ် က္ၜင် (Runways) မစကာ ဒၟံင် ၂ တၞုင်:
* '''Runway 01R/19L:''' ဇမၠိင် ၄,၀၀၀ မဳတာ (၁၃,၁၂၃ ပေ)
* '''Runway 01L/19R:''' ဇမၠိင် ၃,၇၀၀ မဳတာ (၁၂,၁၃၉ ပေ)
လဒပ် က္ၜင် သီု ၜါ ဝွံ နွံ ဇမ္ၚောဲ ညးသကအ် ၂.၂ ကဳလဝ်မဳတာ တုဲ က္ၜင်ကျာ ၜါ ဖ္ဍိုက် လေပ် စှ်ေ/တိုန် ပ္ဍဲ မွဲ အခိင် (Simultaneous operations) ဂွံ ရ။ တိုင် မင်ရံင် ကျာ (Air Traffic Control Tower) သုဝဏ္ဏဘူမိ ဂှ် နွံ သမၠုင် ၁၃၂ မဳတာ တုဲ ဒှ် တိုင် မသၠုင်အိုတ် မွဲ ပ္ဍဲ ဂၠးတိ ရ။

== ၇။ ပရေင် ပလံင်ဗစိုပ် ကပေါတ် (Cargo Transport) ==
ပါဲနူ ကောန်တရဴ တုဲ၊ သုဝဏ္ဏဘူမိ ဂှ် ဒှ် ဌာန် သဇိုင် ပလံင်ဗစိုပ် ကပေါတ် (Air Freight) ဇၞော်အိုတ် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ရ။
ဒၞာဲ ပလံင် ကပေါတ် (Cargo Free Trade Zone) ညးတအ် ဂှ် ဇၞော် ဗွဲမလောန် တုဲ စဳမံင် လဝ် သွက်ဂွံ ဒုင် တဲ ကပေါတ် ၃ ပြကောဋိကိုဋ် တာန် (3 Million tonnes) ပ္ဍဲ မွဲ သၞာံ ရ။ FedEx, DHL, ကေုာံ UPS တအ် နွံ ကဵု ရုင် ဇၞော် ပ္ဍဲ ဌာန် ဏအ် သွက်ဂွံ ဆက်စၠောအ် ဒေသ အာရှအဂၞဲ ကု အလုံဂၠးတိ ရ。&lt;ref name=&quot;CargoBKK&quot;&gt;Air Cargo World (2023). &quot;Suvarnabhumi cargo hub sees growth in e-commerce traffic&quot;. ''ACW''.&lt;/ref&gt;

== ၈။ ပရေင် ဆက်စၠောအ် သၞောတ်ဝ် ကွဳစက် (Ground Transportation) ==
ကောန်တရဴ တအ် လေပ် ဆက်စၠောအ် နူ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဇရေင် လဒေါဝ် ဍုင် ၜင်ကံက် နကဵု နဲကဲ နာနာ သာ် ရ:
* '''Airport Rail Link (ARL):''' ဒှ် ကွဳပၟတ် လတူ ကျာ မဆက်စၠောအ် နူ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ (ထပ် သၟဝ် တိ) ဇရေင် သၞေဟ် Phaya Thai ပ္ဍဲ လဒေါဝ် ၜင်ကံက် (အခိင် ကေတ် ၜိုတ် ၃၀ မိနေတ်) ရ။
* '''ဂၠံင် ဇၞော် (Highways):''' သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဂှ် ဆက်စၠောအ် လဝ် ကု ဂၠံင် ဇၞော် Bangkok-Chonburi Motorway ကေုာံ Burapha Withi Expressway သွက် ကွဳစက် (Taxi / Bus) ရ။

== ၉။ ပြသၞာ ကေုာံ အန္တရာယ် မက္တဵုဒှ်လဝ် ==
ၜိုန်ရ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဝွံ အောင်ဇၞး ဗွဲမလောန် ကီုလေဝ်၊ နွံ ကဵု ပြသၞာ နာနာ သာ် ပ္ဍဲ ဝင် ညးတအ် ရ:
* '''ပြသၞာ ရမ္သာင် (Noise Pollution):''' ကွာန် မနွံ ဗဒါဲ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တအ် ဒး ဒုင် ပြသၞာ ရမ္သာင် က္ၜင်ကျာ ဇၞော်ဇၞော် တုဲ အလဵုအသဳ ဒး ထံက်ပင် လဝ် သြန် လေင် ဗွဲမဂၠိုင် ရ။
* '''တိ ကလိုက် (Tarmac Cracks):''' ပ္ဍဲ သၞာံ ပထမ မပံက် လး ဂှ်၊ ဒၞာဲ က္ၜင်ကျာ အာကၠုင် (Taxiways) တအ် က္တဵုဒှ် လိုဟ် ကေုာံ ကလိုက် ဟိုတ်နူ ဌာန် ဏအ် ဂှ် ဒှ် ဌာန် တိ ဍိုန် (Swamp) တြေံ ရ။ ပြသၞာ ဏအ် ကလေင် ပလေဝ် လဝ် ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် ရ။
* '''ပြသၞာ လၟိဟ် မၞိဟ် ဂၠိုင် (Overcrowding):''' ဟိုတ်နူ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဖန်ဇန် လဝ် သွက် ၄၅ ပြကောဋိကိုဋ် တုဲ မၞိဟ် စိုပ် ၆၅ ပြကောဋိကိုဋ် ဂှ်ရ၊ ကောန်တရဴ တအ် ဒး မင် လအ် ပ္ဍဲ ဒၞာဲ စၟတ် သၞောဝ် (Immigration) ရ။

== ၁၀။ အနာဂတ် ကေုာံ ပရေင် သၠဲပတိတ် (Future Expansion) ==
Airports of Thailand (AOT) ဝွံ နွံ ကဵု အစဳအဇန် သၠဲပတိတ် ဇၞော်ဇၞော် သွက်ဂွံ ဒုင် တဲ ကောန်တရဴ ၁၅၀ ပြကောဋိကိုဋ် ပ္ဍဲ အနာဂတ် ရ:
# '''SAT-1 (Satellite Terminal 1):''' ရုံ တၟိ (Midfield Satellite) ဏအ် ပံက် လး လဝ် ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၂၃ သွက်ဂွံ ဒုင် တဲ ကောန်တရဴ ဂၠိုင် တိုန် ရ။ ကောန်တရဴ ဒး ဍိုက် ကွဳပၟတ် သၟဝ် တိ (APM) နူ ရုံ သဇိုင် သွက်ဂွံ စိုပ် SAT-1 ဏအ် ရ။
# '''Runway 3:''' လဒပ် က္ၜင် မရနုက်ကဵု ၃ ဂှ် သြိုင်ခၞံ ဒၟံင် တုဲ ဂွံ ပံက် လး ပြဟ်ပြဟ် ဏအ် ရ။
# '''Terminal 2:''' နွံ အစဳအဇန် သွက်ဂွံ သြိုင်ခၞံ ရုံ ကောန်တရဴ မရနုက်ကဵု ၜါ (North Terminal) မွဲ ပၠန် ပ္ဍဲ အနာဂတ် သွက်ဂွံ ဇၞော်မောဝ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဏအ် လပါ် ဂၠးတိ ရ。&lt;ref name=&quot;SAT1_2023&quot;&gt;Bangkok Post (2023). &quot;Suvarnabhumi's new SAT-1 terminal opens&quot;. ''Bangkok Post News''.&lt;/ref&gt;

== နိဿဲ ==
&lt;references /&gt;

{{Navbox
| name = Airports in Thailand
| title = သၞေဟ်က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ
| listclass = hlist
| list1 =
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သုဝဏ္ဏဘူမိ]] (Suvarnabhumi)
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဒွန်မောင်း]] (Don Mueang)
* [[ဖူကေတ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ]] (Phuket)
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဂျေင်မာဲ]] (Chiang Mai)
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သမာဲ]] (Samui)
}}

[[ကဏ္ဍ:သၞေဟ်က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ]]
[[ကဏ္ဍ:ဍုင်သေံ]]
[[ကဏ္ဍ:ပရေင် ပလံင်ဗစိုပ်]]
[[ကဏ္ဍ:ၜင်ကံက်]]</text>
      <sha1>td8ehpgc7hzl9rj21faure8aw2q26na</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဍိုန်မုင်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12890</id>
    <revision>
      <id>59314</id>
      <timestamp>2026-10-27T17:09:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Infobox airport | name = သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဍိုန်မုင် | native_name = ท่าอากาศยานดอนเมือง | native_name_lang = th | image = Don_Mueang_International_Airport.jpg | image_size = 250 | IATA = DMK | ICAO = VTBD | type = ညးဍုင်ကွာန် ကေုာံ ပၞာန် (Public / Military) | owner = အလဵုအသဳ ဍု...&quot;</comment>
      <origin>59314</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16776" sha1="9449ly2uhiybpmx8tk1vhc8gbieg9m2" xml:space="preserve">{{Infobox airport
| name = သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဍိုန်မုင်
| native_name = ท่าอากาศยานดอนเมือง
| native_name_lang = th
| image = Don_Mueang_International_Airport.jpg
| image_size = 250
| IATA = DMK
| ICAO = VTBD
| type = ညးဍုင်ကွာန် ကေုာံ ပၞာန် (Public / Military)
| owner = [[အလဵုအသဳ ဍုင်သေံ]] (Government of Thailand)
| operator = [[Airports of Thailand]] (AOT)
| city-served = [[ၜင်ကံက်]] (Bangkok)
| location = [[ဍိုန်မုင်]] (Don Mueang), ၜင်ကံက်
| opened = သၞာံ ၁၉၁၄၊ မာတ် ၂၇
| hub = [[ထာဲ အေဲအေရှာ]] (Thai AirAsia)&lt;br&gt;[[နံက် အဲ]] (Nok Air)&lt;br&gt;[[ထာဲ လာင်အံင် အဲ]] (Thai Lion Air)
| elevation-m = 3
| website = [https://donmueang.airportthai.co.th/ donmueang.airportthai.co.th]
}}

'''သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဍိုန်မုင်''' ({{lang-en|Don Mueang International Airport}}, {{lang-th|ท่าอากาศยานดอนเมือง}}) ဝွံ ဒှ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အဓိက မွဲ ပ္ဍဲ [[ဍုင်သေံ]] မနွံ ပ္ဍဲ ခရိုင် ဍိုန်မုင်၊ ဍုင် [[ၜင်ကံက်]] ရ။ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဏအ် ဝွံ ဒှ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တြေံအိုတ် မွဲ ပ္ဍဲ တိုက် အာရှ တုဲ၊ ကိုပ်ကၠာ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သုဝဏ္ဏဘူမိ ဟွံဂွံ ပံက် လး ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၀၆ တေအ် ဂှ်၊ ဍေဟ် ဒှ် ဌာန် သဇိုင် ပလံင်ဗစိုပ် ကောန်တရဴ အလုံဂၠးတိ အဓိက သွက် ဍုင်သေံ ရ။ ပ္ဍဲ ခေတ် တ္ၚဲဏအ် ဍိုန်မုင် ဝွံ ဒှ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဌာန် သဇိုင် (Hub) ဇၞော်အိုတ် မွဲ ပ္ဍဲ ဂၠးတိ သွက် ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ ၚုဟ် သာ (Low-cost carriers) မပ္တံကဵု ထာဲ အေဲအေရှာ (Thai AirAsia) ကေုာံ နံက် အဲ (Nok Air) တအ် ရ။

== ၁။ နိဒါန် ကေုာံ အဓိပ္ပါယ် ==
ယၟုမ္ဂး &quot;ဍိုန်မုင်&quot; (Don Mueang) ဝွံ မဂွံအဓိပ္ပါယ် &quot;တိ သၠုင် ဍုင်&quot; ပ္ဍဲ ဘာသာ သေံ ရ။ 
ဍိုန်မုင် ဝွံ ဒှ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ မနွံ ကဵု ဝင် မလအ်လ လောန် တုဲ သီု ဒှ် ဌာန် ဗဒိုပ် သွက် ဒပ် က္ၜင်ကျာ ပၞာန် ဍုင်သေံ (Royal Thai Air Force) လေဝ် ဒှ် ရ။ ၜိုန်ရ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သုဝဏ္ဏဘူမိ ပံက် လး တုဲ ဍိုန်မုင် ဒး ကၟာတ် အာ ညိခဏ ကီုလေဝ်၊ ဟိုတ်နူ လၟိဟ် ကောန်တရဴ ကေုာံ ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ ၚုဟ် သာ (LCCs) ဇၞော်မောဝ် တိုန် ဗွဲမပြဟ် ဂှ်ရ ဍေဟ် ကလေင် ပံက် လး ပၠန် တုဲ ဒှ် ကၠုင် ဌာန် သဇိုင် အဓိက မရနုက်ကဵု ၜါ သွက် ဍုင် ၜင်ကံက် ရ。&lt;ref name=&quot;AOTDonMueang&quot;&gt;Airports of Thailand (2025). &quot;Don Mueang International Airport History and Information&quot;. ''AOT Corporate Database''.&lt;/ref&gt;

== ၂။ ဝင် ကေုာံ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ==
ဝင် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဍိုန်မုင် ဝွံ စက္တဵုဒှ် ကၠုင် နူကဵု ခေတ် က္ၜင်ကျာ စက္တဵုဒှ် တေအ် ရ:
* '''စ ပံက် လး (၁၉၁၄):''' ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၁၄ ဂိတုမာတ် ၂၇ ဂှ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဍိုန်မုင် ပံက် လး အလန်ပထမအိုတ် သွက် ကမၠောန် ပၞာန် (Military use) ရ။
* '''ပရေင် ညးဍုင်ကွာန် (၁၉၂၄):''' ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ KLM (Royal Dutch Airlines) ပလံင်ဗစိုပ် ကောန်တရဴ ညးဍုင်ကွာန် အလန်ပထမအိုတ် စိုပ် ဍိုန်မုင် ရ။
* '''ခေတ် ထဝ် (၁၉၆၀-၂၀၀၆):''' ဍိုန်မုင် ဒှ် ဌာန် သဇိုင် အဓိက သွက် [[ထာဲ အေဲဝေ]] (Thai Airways) တုဲ ဒုင် တဲ ကောန်တရဴ နူ အလုံဂၠးတိ စဵုကဵု ဍေဟ် ဍိုက်ပေင် အာ ကု လၟိဟ် မၞိဟ် (Overcapacity) ရ。&lt;ref name=&quot;FlightGlobalDMK&quot;&gt;FlightGlobal Archive (2014). &quot;100 years of Don Mueang Airport&quot;. ''Flight International''.&lt;/ref&gt;

== ၃။ ပရေင် ကၟာတ် ကေုာံ ကလေင် ပံက် လး ==
ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၀၆ ဂိတုသေပ်တေမ်ဗါ ၂၈၊ အခိင် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သုဝဏ္ဏဘူမိ ပံက် လး ဂှ်၊ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဍိုန်မုင် ဝွံ ဒး ကၟာတ် အာ သွက် ပရေင် ပလံင်ဗစိုပ် ညးဍုင်ကွာန် လၟေင် (Scheduled flights) ရ။ 
ဆဂး ဟိုတ်နူ သုဝဏ္ဏဘူမိ ဒး ဒုင် ပြသၞာ လၟိဟ် မၞိဟ် ဂၠိုင် လောန် အာ (Congestion) ကေုာံ ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ ၚုဟ် သာ တအ် အာတ် မိက် ဒၞာဲ မဟွံမဲ ကု စရိတ် သၠုင် ဂှ်ရ၊ ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၀၇ ဂှ် အလဵုအသဳ သေံ သ္ဂုတ်စုတ် ကလေင် ပံက် လး ဍိုန်မုင် ပၠန် သွက် က္ၜင်ကျာ အပ္ဍဲ ဍုင် ရ။ စိုပ် သၞာံ ၂၀၁၂ ဂှ် ထာဲ အေဲအေရှာ ပြံင် ကၠုင် ဍိုန်မုင် ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် တုဲ ဍေဟ် ဒှ် အာ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ၚုဟ် သာ (LCC hub) ဇၞော်အိုတ် ပ္ဍဲ ဂၠးတိ ရ。&lt;ref name=&quot;BBCDMK&quot;&gt;BBC News (2012). &quot;AirAsia moves Bangkok hub to Don Mueang&quot;. ''BBC Business''.&lt;/ref&gt;

== ၄။ အဆောက်အအုံ ဓမ္မတာ ကေုာံ ကောန်တရဴ (Terminal Facilities) ==
သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဍိုန်မုင် ဝွံ နွံ ကဵု ရုံ ကောန်တရဴ (Passenger Terminals) ၂ ရုံ အဓိက:
# '''Terminal 1 (ရုံ မ္ၚး ဍုင်):''' ဒှ် ရုံ သွက် က္ၜင်ကျာ မ္ၚး ဍုင် (International flights) ရ။ ဍေဟ် ကလေင် ပလေဝ် လဝ် တၟိ တုဲ နွံ ကဵု ကပေါတ် သွံရာန် Duty-Free၊ ဆေင် စၞစ၊ ကေုာံ သၞောတ်ဝ် [[အေန်တာနေတ်]] (Wi-Fi) သမၠး သွက် ကောန်တရဴ ရ။
# '''Terminal 2 (ရုံ အပ္ဍဲ ဍုင်):''' ပံက် လး လဝ် ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၅ သွက်ဂွံ ဒုင် တဲ ကောန်တရဴ အပ္ဍဲ ဍုင် (Domestic flights) သၟး ရ။ ရုံ ဏအ် ဇၞော် တုဲ နွံ ကဵု ဒၞာဲ ဇူဒီု (Lounges) ကေုာံ ဆေင် နာနာ သာ် ဗွဲမဂၠိုင် ရ။

== ၅။ ဌာန် သဇိုင် ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် (Airline Hubs) ==
ဍိုန်မုင် ဂှ် ဒှ် ဌာန် သဇိုင် အဓိက သွက် ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ မစကာ သၞောတ် ၚုဟ် သာ (Low-cost model):
* '''ထာဲ အေဲအေရှာ (Thai AirAsia):''' ဒှ် ကမ္ပဏဳ မစကာ ဍိုန်မုင် ဂၠိုင်အိုတ် မွဲ တုဲ ပလံင်ဗစိုပ် ကောန်တရဴ စိုပ် အလုံ ဒေသ အာသဳယာန် ကေုာံ အိန္ဒိယ၊ ကြုက် ရ။
* '''နံက် အဲ (Nok Air):''' ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ အပ္ဍဲ ဍုင် မစကာ ဍိုန်မုင် နဒဒှ် ဌာန် သဇိုင် ဇၞော်အိုတ် ဍေဟ် ရ။
* '''ထာဲ လာင်အံင် အဲ (Thai Lion Air):''' ပလံင်ဗစိုပ် ကောန်တရဴ အပ္ဍဲ ဍုင် ကေုာံ မ္ၚး ဍုင် ဗွဲမဂၠိုင် ရ。&lt;ref name=&quot;CAPADonMueang&quot;&gt;CAPA Centre for Aviation (2023). &quot;Don Mueang Airport cements its status as the world's largest LCC hub&quot;. ''CAPA Profiles''.&lt;/ref&gt;

== ၆။ လၟေင် လဒပ် က္ၜင် ကေုာံ စက်ယန္တရား (Runways and Infrastructure) ==
သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဝွံ နွံ ကဵု လၟေင် လဒပ် က္ၜင် (Runways) မစကာ ဒၟံင် ၂ တၞုင်:
* '''Runway 03L/21R:''' ဇမၠိင် ၃,၇၀၀ မဳတာ (၁၂,၁၃၉ ပေ)
* '''Runway 03R/21L:''' ဇမၠိင် ၃,၅၀၀ မဳတာ (၁၁,၄၈၂ ပေ)
တင်တၟေင် အဓိက မွဲ ပ္ဍဲ ဍိုန်မုင် ဂှ်၊ ပ္ဍဲ လဒေါဝ် လဒပ် က္ၜင် သီု ၜါ ဂှ် နွံ ကဵု '''ဒၞာဲ ဝေင် ဂေါက်''' (Kantarat Golf Course) မပိုင်ပြဳ လဝ် နကဵု ဒပ် က္ၜင်ကျာ ပၞာန် ဍုင်သေံ ရ (မၞိဟ် ဝေင် ဂေါက် တအ် ဂွံ ဆဵု က္ၜင်ကျာ စှ်ေ တိုန် လပါ် ဇိုင် ညးတအ် တွဵု ရ)။

== ၇။ ပရေင် ဆက်စၠောအ် သၞောတ်ဝ် ကွဳစက် (Ground Transportation) ==
ကောန်တရဴ တအ် လေပ် ဆက်စၠောအ် နူ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဍိုန်မုင် ဇရေင် လဒေါဝ် ဍုင် နကဵု နဲကဲ ဗွဲမဂၠိုင် ရ:
* '''SRT Red Line (ကွဳပၟတ်):''' ကွဳပၟတ် လတူ ကျာ (SRT Dark Red Line) ပံက် လး ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၂၁ တုဲ ဆက်စၠောအ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဍိုန်မုင် ကု သၞေဟ် ဗဟဵု ၜင်ကံက် (Bang Sue Grand Station) ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် ရ။
* '''ဗာတ် (Buses):''' နွံ ဗာတ် A1, A2, A3, A4 သွက်ဂွံ ပလံင် ကောန်တရဴ စိုပ် လဒေါဝ် ဍုင်၊ သၞေဟ် Mo Chit ကေုာံ ရမ္ဘာသဳ (Khaosan Road) ရ。
* '''Tollway (ဂၠံင် ဇၞော် မဒး ကဵု သြန်):''' သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဏအ် ဆက်စၠောအ် လဝ် ကု Don Mueang Tollway သွက် ကွဳစက် (Taxi) ရ။

== ၈။ အန္တရာယ် ကေုာံ ပရေင် ဆောမ်လေင် (Incidents) ==
ပ္ဍဲ ဝင် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဍိုန်မုင် ဝွံ ကေင် က္တဵုဒှ် လဝ် ပရေင် အန္တရာယ် ညိည သာ် ရ:
* '''သၞာံ ၁၉၈၁:''' က္ၜင်ကျာ Garuda Indonesia Flight 206 ဒး ဒုင် သီ (Hijacked) တုဲ ဒး ကၠုင် စှ်ေ ပ္ဍဲ ဍိုန်မုင် ရ။ ဒပ် ပၞာန် ကလေင် သီ ကေတ်မာန် လဝ် ရ။
* '''သၞာံ ၂၀၁၁ (ဍာ် ဒဳ ဇၞော်):''' ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၁ ဂှ် ဍုင်သေံ ဒး ဒုင် ဘဲ ဍာ် ဒဳ ဇၞော် (2011 Thailand floods) တုဲ ဍာ် ဓလီု အာ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဍိုန်မုင် ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် ရ။ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဂှ် ဒး ကၟာတ် အာ လအ် နူ ၜါ ဂိတု တုဲ က္ၜင်ကျာ ဗွဲမဂၠိုင် လေဝ် ဒး ဒုင် ပလီု ပ္ဍဲ ဍာ် ရ。&lt;ref name=&quot;BangkokPostFlood&quot;&gt;Bangkok Post (2011). &quot;Don Mueang airport closed by floodwaters&quot;. ''Bangkok Post Archives''.&lt;/ref&gt;

== ၉။ ပြသၞာ ကေုာံ ပရေင် လစွံစိုတ် ==
ၜိုန်ရ ဍိုန်မုင် ဒှ် ဌာန် သဇိုင် သွက် က္ၜင်ကျာ ၚုဟ် သာ ကီုလေဝ်၊ နွံ ကဵု ပြသၞာ ဗွဲမဂၠိုင်:
* '''အဆောက်အအုံ တြေံ (Aging Facilities):''' ဟိုတ်နူ ဍေဟ် သြိုင် လဝ် လအ် တေအ် ဂှ်ရ၊ ရုံ ကောန်တရဴ လ္ၚဵု တအ် ဂှ် တြေံ ကေုာံ ဟွံမဲ ကု ဗီုပြင် ခေတ်တၟိ ဗီုကဵု သုဝဏ္ဏဘူမိ ရ။
* '''လၟိဟ် ကောန်တရဴ လောန် က္ဍင် (Overcrowding):''' ရုံ တအ် ဒး ဒုင် တဲ ကောန်တရဴ ဂၠိုင် နူ အစောံ မဒုင် မာန် (Capacity) တုဲ ပရေင် မင် စၟတ် သၞောဝ် (Immigration lines) တအ် လေပ် လအ် ဗွဲမလောန် ပ္ဍဲ အခိင် ကောန်တရဴ ဂၠိုင် ရ။

== ၁၀။ အနာဂတ် ကေုာံ ပရေင် သၠဲပတိတ် (Future Expansion) ==
Airports of Thailand (AOT) နွံ ကဵု အစဳအဇန် ဇၞော် သွက်ဂွံ သၠဲပတိတ် ဍိုန်မုင် (Phase 3 Expansion) ရ:
# '''Terminal 3:''' အစဳအဇန် သွက်ဂွံ ယာ သြိုင်ခၞံ ရုံ ကောန်တရဴ မရနုက်ကဵု ၃ တၟိ သွက် က္ၜင်ကျာ မ္ၚး ဍုင် မာန် ညံင်ဂွံ ဒုင် တဲ ကောန်တရဴ စိုပ် ၅၀ ပြကောဋိကိုဋ် ပ္ဍဲ မွဲ သၞာံ ရ။
# '''သၞောတ်ဝ် ကွဳပၟတ် အပ္ဍဲ (APM):''' ရန်တၟအ် သွက်ဂွံ စုတ် သၞောတ်ဝ် ကွဳပၟတ် (Automated People Mover) ညံင်ဂွံ ဆက်စၠောအ် အကြာ ရုံ ကောန်တရဴ ဂမၠိုင် လောဲသွာ တိုန် ရ။ 

== နိဿဲ ==
&lt;references /&gt;

{{Navbox
| name = Airports in Thailand
| title = သၞေဟ်က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ
| listclass = hlist
| list1 =
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သုဝဏ္ဏဘူမိ]] (Suvarnabhumi)
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဍိုန်မုင်]] (Don Mueang)
* [[ဖူကေတ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ]] (Phuket)
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဂျေင်မာဲ]] (Chiang Mai)
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သမာဲ]] (Samui)
}}

[[ကဏ္ဍ:သၞေဟ်က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ]]
[[ကဏ္ဍ:ဍုင်သေံ]]
[[ကဏ္ဍ:ပရေင် ပလံင်ဗစိုပ်]]
[[ကဏ္ဍ:ၜင်ကံက်]]</text>
      <sha1>9449ly2uhiybpmx8tk1vhc8gbieg9m2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဖူကေတ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12891</id>
    <revision>
      <id>59315</id>
      <timestamp>2026-10-27T17:11:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Infobox airport | name = သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဖူကေတ် | native_name = ท่าอากาศยานภูเก็ต | native_name_lang = th | image = Phuket_International_Airport_Terminal.jpg | image_size = 250 | IATA = HKT | ICAO = VTSP | type = ညးဍုင်ကွာန် (Public) | owner = [[အလဵုအသဳ ဍုင်သေံ]] (Government of Thailand) | operator...&quot;</comment>
      <origin>59315</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17418" sha1="od978b4v3k8k5776mwpv2ryg9mfm6t9" xml:space="preserve">{{Infobox airport
| name = သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဖူကေတ်
| native_name = ท่าอากาศยานภูเก็ต
| native_name_lang = th
| image = Phuket_International_Airport_Terminal.jpg
| image_size = 250
| IATA = HKT
| ICAO = VTSP
| type = ညးဍုင်ကွာန် (Public)
| owner = [[အလဵုအသဳ ဍုင်သေံ]] (Government of Thailand)
| operator = [[Airports of Thailand]] (AOT)
| city-served = [[ဖူကေတ်]] (Phuket)
| location = [[မာဲခါအ်]] (Mai Khao), ခရိုင် ထလာင် (Thalang), ဖူကေတ်
| opened = သၞာံ ၁၉၇၆ (ဒုင်တဲ အလုံဂၠးတိ)
| hub = [[ထာဲ အေဲအေရှာ]] (Thai AirAsia)&lt;br&gt;[[ၜင်ကံက် အေဲဝေ]] (Bangkok Airways)
| elevation-m = 25
| website = [https://phuket.airportthai.co.th/ phuket.airportthai.co.th]
}}

'''သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဖူကေတ်''' ({{lang-en|Phuket International Airport}}, {{lang-th|ท่าอากาศยานภูเก็ต}}) ဝွံ ဒှ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ အဓိက မွဲ ပ္ဍဲ [[ဍုင်သေံ]] မနွံ ပ္ဍဲ ခရိုင် ထလာင် (Thalang) လပါ် သၟဝ်ကျာ တကအ် [[ဖူကေတ်]] ရ။ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဏအ် ဝွံ နွံ ဇမ္ၚောဲ ၜိုတ် ၃၂ ကဳလဝ်မဳတာ နူ လဒေါဝ် ဍုင် ဖူကေတ် (Phuket City) ရ။ ဟိုတ်နူ တကအ် ဖူကေတ် ဂှ် ဒှ် ဌာန်ဒတန် ကမ္မတဳ ပရေင် တရဴ အဓိက အိုတ် မွဲ ပ္ဍဲ ဒေသ အာရှဂှ်ရ၊ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဏအ် လေဝ် ဒှ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ မၞုံကဵု ကောန်တရဴ အာကၠုင် ဂၠိုင်အိုတ် မရနုက်ကဵု ၃ ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ (ကြဴနူ သုဝဏ္ဏဘူမိ ကေုာံ ဍိုန်မုင်) ရ။

== ၁။ နိဒါန် ကေုာံ အဓိပ္ပါယ် ==
သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဖူကေတ် (HKT) ဝွံ ဒှ် ပါင်တြင် အဓိက သွက် ကောန်တရဴ ဂၠးတိ တအ် ညံင်ဂွံ လုပ် စိုပ် ဒေသ ပ္ၚံက်ၜဳ အာန်ဒါမာန် (Andaman Sea) မပ္တံကဵု တကအ် ဖူကေတ်၊ ကရာဘဳ (Krabi) ကေုာံ ဖာင်ငာ (Phang Nga) တအ် ရ။ 
သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဏအ် ဝွံ ယိုက်ဂၠေင် လဝ် တာလျိုင် ဇၞော် ဗွဲမလောန် ပ္ဍဲ ပရေင် ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ပရေင် တရဴ ဍုင်သေံ ရ။ ကောန်တရဴ မ္ၚး ဍုင် ဗွဲမဂၠိုင် မပ္တံကဵု ကောန်တရဴ နူ ကြုက်၊ ရုရှာ၊ ယူရဝ် ကေုာံ သြသတြေလျာ တအ် ဂှ် စှ်ေ ပ္ဍဲ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဏအ် တပ်တပ် တွဵု ရ。&lt;ref name=&quot;AOTPhuket&quot;&gt;Airports of Thailand (2025). &quot;Phuket International Airport Information&quot;. ''AOT Corporate Database''.&lt;/ref&gt;

== ၂။ ဝင် ကေုာံ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ==
ဝင် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဖူကေတ် ဝွံ စက္တဵုဒှ် လဝ် နူကဵု သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဍောတ်တ် မွဲ မစကာ သွက် ပရေင် ကမၠောန် အပ္ဍဲ ဍုင် သၟး ရ။
* '''ခေတ် ကိုပ်ကၠာ (၁၉၇၀s):''' ပ္ဍဲ အခိင် ပရေင် တရဴ ပ္ဍဲ ဖူကေတ် စ က္တဵုဒှ် ကၠုင် ဂှ်၊ အလဵုအသဳ သေံ ဇၞော်မောဝ် ပတိုန် လဒပ် က္ၜင် သွက်ဂွံ ဒုင် တဲ က္ၜင်ကျာ ကောန်မၞိဟ် ရ။
* '''ဒုင်တဲ အလုံဂၠးတိ (၁၉၇၆):''' သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဝွံ ကလိဂွံ ကဆံင် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ တုဲ စ ဒုင် တဲ က္ၜင်ကျာ နူ မ္ၚး ဍုင် ရ။
* '''ခေတ် Airports of Thailand (၁၉၈၈):''' Airports Authority of Thailand (AOT) ဂွံ ဒုင် အုပ်ဓုပ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဏအ် တုဲ သြိုင်ခၞံ ပခိုဟ် ပတိုန် ရုံ ကောန်တရဴ နာနာ သာ် ရ။ စိုပ် သၞာံ ၂၀၁၆ ဂှ် ညးတအ် ပံက် လး ရုံ မ္ၚး ဍုင် (International Terminal) တၟိ မွဲ သွက်ဂွံ ဒုင် တဲ ကောန်တရဴ ၅ ပြကောဋိကိုဋ် လ္တူ ပ္ဍဲ မွဲ သၞာံ ရ。&lt;ref name=&quot;PhuketExpansion&quot;&gt;FlightGlobal (2016). &quot;Phuket opens new international terminal to ease congestion&quot;. ''Flight International''.&lt;/ref&gt;

== ၃။ အဆောက်အအုံ ဓမ္မတာ ကေုာံ ကောန်တရဴ (Terminal Facilities) ==
သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဖူကေတ် ဝွံ နွံ ကဵု ရုံ ကောန်တရဴ (Passenger Terminals) ၃ ရုံ အဓိက သွက်ဂွံ ဍိုက်က္ဍိုပ် လၟိဟ် မၞိဟ် ဗွဲမဂၠိုင်:
# '''Terminal 1 (ရုံ မ္ၚး ဍုင် - International):''' ပံက် လး ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၆ တုဲ ဒှ် ရုံ တၟိအိုတ် ရ။ ရုံ ဏအ် စကာ သွက် က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ သၟး တုဲ နွံ ကဵု ဆေင် Duty-Free King Power၊ ဒၞာဲ ဇူဒီု၊ ကေုာံ သၞောတ်ဝ် [[အေန်တာနေတ်]] (Wi-Fi) သမၠး ရ။
# '''Terminal 2 (ရုံ အပ္ဍဲ ဍုင် - Domestic):''' ဒှ် ရုံ တြေံ မကလေင် ပလေဝ် လဝ် တၟိ တုဲ စကာ သွက် က္ၜင်ကျာ အပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ရ (ဥပမာ ၜင်ကံက်၊ ဂျေင်မာဲ)။
# '''Terminal X (ရုံ ချာတာ - Charter):''' ဒှ် ရုံ ဍောတ် မွဲ မစကာ သွက် က္ၜင်ကျာ ဟွံမဲ ကု လၟေင် အစဳအဇန် (Charter flights) ပ္ဍဲ အခိင် ကောန်တရဴ ဂၠိုင် လောန် (High season) ရ။

== ၄။ ဌာန် သဇိုင် ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် (Airline Hubs) ==
ဖူကေတ် ဝွံ ဒှ် ဌာန် ဇၞော် (Focus City / Hub) သွက် ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ အပ္ဍဲ ဍုင် ကေုာံ မ္ၚး ဍုင် ဗွဲမဂၠိုင်:
* '''[[ထာဲ အေဲအေရှာ]] (Thai AirAsia):''' စကာ ဖူကေတ် နဒဒှ် ဌာန် သဇိုင် အဓိက သွက်ဂွံ ဆက်စၠောအ် ကု ဍုင် အပ္ဍဲ အာသဳယာန် ကေုာံ ကြုက် ရ။
* '''[[ၜင်ကံက် အေဲဝေ]] (Bangkok Airways):''' ပလံင်ဗစိုပ် ကောန်တရဴ နူ ဖူကေတ် စိုပ် သမာဲ (Samui) ကေုာံ အူတာပေါင် (U-Tapao) ဗွဲမလၟိုန် ရ။
* '''[[ထာဲ အေဲဝေ]] (Thai Airways):''' ပလံင်ဗစိုပ် ဇရေင် သုဝဏ္ဏဘူမိ နကဵု က္ၜင်ကျာ ဇၞော်ဇၞော် ဗီုကဵု Boeing 777 သွက်ဂွံ ပံင်ကောံ (Connect) ကု တရဴ ဂၠးတိ ရ။

== ၅။ တရဴ ကေုာံ ဌာန်ဒတန်ဂမၠိုင် (Destinations) ==
သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဝွံ ပလံင်ဗစိုပ် ကောန်တရဴ စိုပ် လတူ ဂၠးတိ နကဵု လၟေင် အစဳအဇန် နာနာ သာ် ရ:
* '''တရဴ အပ္ဍဲ ဍုင် (Domestic):''' ၜင်ကံက် (BKK &amp; DMK)၊ ဂျေင်မာဲ (CNX)၊ သမာဲ (USM)၊ ဖတ္တယာ (UTP) ကေုာံ အုဒောန်ဌာနဳ တအ် ရ။ (တရဴ ၜင်ကံက်-ဖူကေတ် ဂှ် ဒှ် တရဴ မၞုံကဵု ကောန်တရဴ ဂၠိုင်အိုတ် မွဲ ပ္ဍဲ ဂၠးတိ ရ)။
* '''တရဴ အာရှ ကေုာံ ယူရဝ် (International):''' ဖူကေတ် ဒုင် တဲ က္ၜင်ကျာ တပ်တပ် နူကဵု ပေကျေန်၊ သျှန်ဟာဲ၊ မဝ်သကဝ် (Aeroflot)၊ လန်ဒန်၊ မေလ်ဘုန်း၊ ကေုာံ ဍုင် ဒူဗာင် (Emirates) ရ。&lt;ref name=&quot;RoutestHKT&quot;&gt;Routes Online (2024). &quot;Phuket International Airport: Route Network and Capacity&quot;. ''Routes''.&lt;/ref&gt;

== ၆။ လၟေင် လဒပ် က္ၜင် ကေုာံ စက်ယန္တရား (Runways and Infrastructure) ==
သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဖူကေတ် ဝွံ နွံ ကဵု လၟေင် လဒပ် က္ၜင် (Runway) ဆ မွဲ တၞုင် ဓဝ် ရ:
* '''Runway 09/27:''' ဇမၠိင် ၃,၀၀၀ မဳတာ (၉,၈၄၃ ပေ) တုဲ အနာံ ၄၅ မဳတာ ရ။
ဟိုတ်နူ နွံ ဆ လဒပ် က္ၜင် မွဲ ဓဝ် ဂှ်ရ၊ ပ္ဍဲ အခိင် မၞိဟ် ဂၠိုင် (High season) မ္ဂး က္ၜင်ကျာ တအ် ဒး မင် အခိင် သွက်ဂွံ စှ်ေ (Holding patterns) လတူ ကျာ ဗွဲမလအ် ရ။ လဒပ် က္ၜင် ဏအ် နွံ ဗဒါဲ ဇိုင် ပြင်ၜဳ မာဲခါအ် (Mai Khao Beach) တုဲ ဍေဟ် ဒှ် ဌာန်ဒတန် မၞိဟ်တအ် ဒးစိုတ် အာ တက် ရုပ် က္ၜင်ကျာ စှ်ေ ညောန်ညောန် (Plane spotting) ရ (ၜိုန်ရ အလဵုအသဳ ဟွံကဵု အခေါင် သွက် ပရေင် ဂီုကၠီု ကီုလေဝ်)။

== ၇။ ပရေင် ဆက်စၠောအ် သၞောတ်ဝ် ကွဳစက် (Ground Transportation) ==
ကောန်တရဴ တအ် လေပ် ဆက်စၠောအ် နူ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဖူကေတ် ဇရေင် လဒေါဝ် ဍုင် ကေုာံ ပြင်ၜဳ တၞဟ်တအ် (ဗီုကဵု ပတံင် - Patong) နကဵု နဲကဲ ဗွဲမဂၠိုင် ရ:
* '''Phuket Smart Bus:''' ဒှ် ဗာတ် အလဵုအသဳ မစကာ ဂၠံင် ပြင်ၜဳ သွက်ဂွံ ပလံင် ကောန်တရဴ နူ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ စဵုကဵု ရာဝါဲ (Rawai) ရ။
* '''Airport Bus (Orange):''' ပလံင်ဗစိုပ် နူ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ စိုပ် သၞေဟ် ဗာတ် ဇၞော် ပ္ဍဲ လဒေါဝ် ဍုင် (Phuket Bus Terminal 1) ရ။
* '''ကွဳစက် Taxi ကေုာံ Minivan:''' ဒှ် နဲကဲ မစကာ ဂၠိုင်အိုတ် သွက် ကောန်တရဴ ညံင်ဂွံ စိုပ် ဟဝ်တေဝ် တပ်တပ် ရ။&lt;ref name=&quot;PhuketTransport&quot;&gt;Phuket.net (2025). &quot;Getting to and from Phuket Airport&quot;. ''Phuket Travel Guide''.&lt;/ref&gt;

== ၈။ အန္တရာယ် ကေုာံ ပရေင် ဆောမ်လေင် (Incidents) ==
သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဖူကေတ် ဝွံ ကေင် က္တဵုဒှ် လဝ် ပရေင် ဆောမ်လေင် ဇၞော် မွဲ ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၀၇:
* '''One-Two-GO Airlines Flight 269:''' ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၀၇ ဂိတုသေပ်တေမ်ဗါ ၁၆ ဂှ်၊ က္ၜင်ကျာ MD-82 ဏအ် ဟိုတ်နူ ဗြဲ ကျာ ထတ် ကေုာံ အကာဲအရာ ကျာ ပြံင်လှာဲ ရုတ်တရုတ် (Wind shear) ဂှ်ရ၊ ဒတုံ စှ်ေ တုဲ တူ အာ လတူ လဒပ် က္ၜင် အခိင် မစှ်ေ ရ။ မၞိဟ် ၈၉ တၠ (သီုကဵု ညးပတန် က္ၜင်) ဒး ချိုတ် အာ ရ။ 
ကြဴနူ အန္တရာယ် ဏအ်၊ AOT ကေုာံ ဌာန မင်ရံင် ကျာ တအ် သၠုင် ပတိုန် လဝ် သၞောတ်ဝ် လၟေင် ဂီုကၠီု ကေုာံ စက် ၜတ် ကျာ (Wind shear alert systems) လတူ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဗွဲမခိုင်ကၠိုက် ရ。&lt;ref name=&quot;NTSB2007&quot;&gt;National Transportation Safety Board (2007). &quot;Aviation Accident Report: One-Two-GO Airlines Flight 269&quot;. ''NTSB Archives''.&lt;/ref&gt;

== ၉။ ပြသၞာ ကေုာံ ပရေင် လစွံစိုတ် (Challenges) ==
သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဏအ် ဒး ဒုင် ပြသၞာ အဓိက ၜါ သာ်:
* '''လၟိဟ် ကောန်တရဴ လောန် က္ဍင် (Capacity Issues):''' ၜိုန်ရ သြိုင် လဝ် ရုံ တၟိ ကီုလေဝ်၊ လၟိဟ် ကောန်တရဴ ဂှ် ဂၠိုင် နူကဵု ၂၀ ပြကောဋိကိုဋ် ပ္ဍဲ မွဲ သၞာံ (ကိုပ်ကၠာ ယဲ ကိုဗစ်) မဒှ် လၟိဟ် မလောန် နူ အစောံ ရုံ မဒုင် မာန် ရ။
* '''ဟွံမာန် သၠဲပတိတ် (Geographical Constraints):''' ဟိုတ်နူ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဂှ် နွံ အကြာ ပြင်ၜဳ ကေုာံ ဒဵု တုဲ သွက်ဂွံ သြိုင် လဒပ် က္ၜင် မရနုက်ကဵု ၜါ (Second Runway) ဂှ် ဝါတ်ဂါတ် လောန် ရ။

== ၁၀။ အနာဂတ် ကေုာံ ပရေင် သၠဲပတိတ် (Future Expansion) ==
သွက်ဂွံ သှ် ပြသၞာ လၟိဟ် မၞိဟ် ဂၠိုင် ဏအ်၊ အလဵုအသဳ သေံ ကေုာံ AOT နွံ ကဵု အစဳအဇန် သွက် အနာဂတ် ရ:
# '''Phase 3 Expansion:''' အစဳအဇန် သွက်ဂွံ ဇၞော်မောဝ် ပတိုန် ရုံ အပ္ဍဲ ဍုင် ကေုာံ သၠဲ ဒၞာဲ စွံ က္ၜင်ကျာ (Apron) သွက်ဂွံ ဒုင် တဲ က္ၜင်ကျာ ဇၞော် လတူ ဂၠးတိ ရ။
# '''သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဖာင်ငာ-အာန်ဒါမာန် (Phang Nga - Andaman International Airport):''' ဟိုတ်နူ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဖူကေတ် ဂှ် သၠဲပတိတ် ဟွံမာန် ရ တုဲ၊ အလဵုအသဳ လၟေင် လဝ် သွက်ဂွံ သြိုင်ခၞံ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တၟိ မွဲ ပ္ဍဲ ခရိုင် တကူတုန် (Takua Thung) ပ္ဍဲ တွဵုရး ဖာင်ငာ သွက်ဂွံ ယိုက်ဂၠေင် ဒုင် ကေတ် ကောန်တရဴ နူ ဖူကေတ် ရ။

== နိဿဲ ==
&lt;references /&gt;

{{Navbox
| name = Airports in Thailand
| title = သၞေဟ်က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ
| listclass = hlist
| list1 =
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သုဝဏ္ဏဘူမိ]] (Suvarnabhumi)
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဍိုန်မုင်]] (Don Mueang)
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဖူကေတ်]] (Phuket)
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဂျေင်မာဲ]] (Chiang Mai)
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သမာဲ]] (Samui)
}}

[[ကဏ္ဍ:သၞေဟ်က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ]]
[[ကဏ္ဍ:ဍုင်သေံ]]
[[ကဏ္ဍ:ပရေင် ပလံင်ဗစိုပ်]]
[[ကဏ္ဍ:ဖူကေတ်]]</text>
      <sha1>od978b4v3k8k5776mwpv2ryg9mfm6t9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဇံင်မာဲ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12892</id>
    <revision>
      <id>59316</id>
      <timestamp>2026-10-27T17:13:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Infobox airport | name = သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဇံင်မာဲ | native_name = ท่าอากาศยานเชียงใหม่ | native_name_lang = th | image = Chiang_Mai_International_Airport.jpg | image_size = 250 | IATA = CNX | ICAO = VTCC | type = ညးဍုင်ကွာန် ကေုာံ ပၞာန် (Public / Military) | owner = အလဵုအသဳ ဍုင...&quot;</comment>
      <origin>59316</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16601" sha1="94yjf0pgiisfdm7nb6lx888494yecr8" xml:space="preserve">{{Infobox airport
| name = သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဇံင်မာဲ
| native_name = ท่าอากาศยานเชียงใหม่
| native_name_lang = th
| image = Chiang_Mai_International_Airport.jpg
| image_size = 250
| IATA = CNX
| ICAO = VTCC
| type = ညးဍုင်ကွာန် ကေုာံ ပၞာန် (Public / Military)
| owner = [[အလဵုအသဳ ဍုင်သေံ]] (Government of Thailand)
| operator = [[Airports of Thailand]] (AOT)
| city-served = [[ဇံင်မာဲ]] (Chiang Mai)
| location = ခရိုင် ဍုင် ဇံင်မာဲ (Mueang Chiang Mai District), တွဵုရး ဇံင်မာဲ
| opened = သၞာံ ၁၉၂၁
| hub = [[ထာဲ အေဲအေရှာ]] (Thai AirAsia)&lt;br&gt;[[နံက် အဲ]] (Nok Air)
| elevation-m = 316
| website = [https://chiangmai.airportthai.co.th/ chiangmai.airportthai.co.th]
}}

'''သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဇံင်မာဲ''' ({{lang-en|Chiang Mai International Airport}}, {{lang-th|ท่าอากาศยานเชียงใหม่}}) ဝွံ ဒှ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ အဓိက မွဲ ပ္ဍဲ ဒေသ သၟဝ်ကျာ [[ဍုင်သေံ]] မနွံ ပ္ဍဲ တွဵုရး [[ဇံင်မာဲ]] ရ။ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဏအ် ဝွံ ယိုက်ဂၠေင် လဝ် တာလျိုင် နဒဒှ် ပါင်တြင် အဓိက သွက်ဂွံ လုပ် စိုပ် ဒေသ သၟဝ်ကျာ တုဲ နွံ ဇမ္ၚောဲ ၜိုတ် ၃ ကဳလဝ်မဳတာ နူ လဒေါဝ် ဍုင် ဇံင်မာဲ ရ။ ဍေဟ် ဒှ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ မၞုံကဵု လၟိဟ် ကောန်တရဴ အာကၠုင် ဂၠိုင်အိုတ် မရနုက်ကဵု ၄ ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ (ကြဴနူ သုဝဏ္ဏဘူမိ၊ ဍိုန်မုင် ကေုာံ ဖူကေတ်) ရ။

== ၁။ နိဒါန် ကေုာံ အဓိပ္ပါယ် ==
သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဇံင်မာဲ (CNX) ဝွံ ဒှ် ဌာန် သဇိုင် မဆက်စၠောအ် ဍုင် ဇံင်မာဲ ကေုာံ ဒေသ သၟဝ်ကျာ ဍုင်သေံ ဇရေင် ဍုင် အပ္ဍဲ ကေုာံ မ္ၚး ဍုင် နာနာ ရ။ 
ဟိုတ်နူ ဇံင်မာဲ ဂှ် ဒှ် ဍုင် ဝင် ယေန်သၞာင် (Cultural capital) ကေုာံ ဌာန်ဒတန် ကမ္မတဳ ပရေင် တရဴ (Tourist destination) အဓိက မွဲ ဂှ်ရ၊ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဏအ် ဒုင် တဲ ကောန်တရဴ နူကဵု ဍုင် ကြုက်၊ ကိုဝ်ရဳယျာ သၠုင်ကျာ၊ ကေုာံ ဍုင် ပ္ဍဲ ဒေသ အာသဳယာန် (ASEAN) ဗွဲမဂၠိုင် ရ။ ပါဲနူ ပရေင် ညးဍုင်ကွာန် တုဲ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဏအ် သီု ဒှ် ဌာန် ဗဒိုပ် တမ် ဒပ် က္ၜင်ကျာ ပၞာန် ဍုင်သေံ (Wing 41) လေဝ် ဒှ် ရ。&lt;ref name=&quot;AOTChiangMai&quot;&gt;Airports of Thailand (2025). &quot;Chiang Mai International Airport Overview&quot;. ''AOT Corporate Database''.&lt;/ref&gt;

== ၂။ ဝင် ကေုာံ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ==
ဝင် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဇံင်မာဲ ဝွံ စက္တဵုဒှ် ကၠုင် နူကဵု ခေတ် က္ၜင်ကျာ ကိုပ်ကၠာအိုတ် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ တေအ် ရ:
* '''စ ပံက် လး (၁၉၂၁):''' သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဝွံ စ ပံက် လး အလန်ပထမအိုတ် ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၂၁ နဒဒှ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သွက် ပရေင် ကမၠောန် ပၞာန် ကေုာံ ပလံင် လိက် (Airmail) အပ္ဍဲ ဍုင် ရ။
* '''ဒုင်တဲ အလုံဂၠးတိ:''' ကြဴနူ သြိုင်ခၞံ ပခိုဟ် ပတိုန် လဒပ် က္ၜင် တုဲ၊ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဝွံ ကလိဂွံ ကဆံင် အလုံဂၠးတိ တုဲ စ ဒုင် တဲ က္ၜင်ကျာ မ္ၚး ဍုင် ရ။
* '''ခေတ် AOT:''' ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၈၈ ဂှ် Airports Authority of Thailand (AOT) ဂွံ ဒုင် အုပ်ဓုပ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဏအ် တုဲ သြိုင်ခၞံ ရုံ ကောန်တရဴ တၟိ သွက်ဂွံ ဒုင် တဲ ကောန်တရဴ ဂၠိုင် တိုန် ရ。&lt;ref name=&quot;FlightGlobalCNX&quot;&gt;FlightGlobal Archive (2015). &quot;Aviation History in Northern Thailand&quot;. ''Flight International''.&lt;/ref&gt;

== ၃။ အဆောက်အအုံ ဓမ္မတာ ကေုာံ ကောန်တရဴ (Terminal Facilities) ==
သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဇံင်မာဲ ဝွံ နွံ ကဵု ရုံ ကောန်တရဴ မွဲ မဇၞော် (Single Terminal Building) မပါ် လဝ် ၜါ လပါ် အဓိက:
# '''ရုံ အပ္ဍဲ ဍုင် (Domestic Terminal):''' နွံ လပါ် သၠုင်ကျာ သွက် က္ၜင်ကျာ အပ္ဍဲ ဍုင် (Domestic flights) ရ။ ဍေဟ် ဒုင် တဲ ကောန်တရဴ နူ ၜင်ကံက်၊ ဖူကေတ် ကေုာံ ဍုင် တၞဟ်တအ် တွဵု ရ။
# '''ရုံ မ္ၚး ဍုင် (International Terminal):''' နွံ လပါ် သၟဝ်ကျာ သွက် က္ၜင်ကျာ မ္ၚး ဍုင် ရ။ ပ္ဍဲ ဒၞာဲ ဏအ် နွံ ကဵု ဆေင် Duty-Free၊ ဌာန စၟတ် သၞောဝ် (Immigration)၊ ကေုာံ ဒၞာဲ ဇူဒီု ရ။ 
သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဏအ် နွံ ကဵု သၞောတ်ဝ် [[အေန်တာနေတ်]] (Wi-Fi) သမၠး တုဲ ဆေင် စၞစ၊ ဆေင် ကပေါတ် အခိုက်အလိုက် ဒေသ ဇံင်မာဲ လေဝ် နွံ ဗွဲမဂၠိုင် ရ。

== ၄။ ဌာန် သဇိုင် ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် (Airline Hubs) ==
ဇံင်မာဲ ဝွံ ဒှ် ဌာန် ဇၞော် (Focus City) သွက် ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ ၚုဟ် သာ ကေုာံ ကမ္ပဏဳ ဒေသ ဗွဲမဂၠိုင်:
* '''[[ထာဲ အေဲအေရှာ]] (Thai AirAsia):''' စကာ ဇံင်မာဲ နဒဒှ် ဌာန် သဇိုင် အဓိက သွက်ဂွံ ဆက်စၠောအ် ကု ဍုင် ကြုက် တွဵုရး နာနာ၊ တာဲဝါန်၊ ကေုာံ ကွာလာလာမ်ပူ ရ။
* '''[[နံက် အဲ]] (Nok Air):''' ပလံင်ဗစိုပ် ကောန်တရဴ နူ ဍိုန်မုင် ကေုာံ အုဒောန်ဌာနဳ စိုပ် ဇံင်မာဲ ရ။
* '''[[ၜင်ကံက် အေဲဝေ]] (Bangkok Airways):''' ဆက်စၠောအ် ဇံင်မာဲ ကု သမာဲ (Samui) ကေုာံ ဖူကေတ် ဗွဲမလၟိုန် ရ。

== ၅။ တရဴ ကေုာံ ဌာန်ဒတန်ဂမၠိုင် (Destinations) ==
သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဇံင်မာဲ ဝွံ ဆက်စၠောအ် ကဵု ဌာန်ဒတန် နာနာ သာ်:
* '''တရဴ အပ္ဍဲ ဍုင်:''' ၜင်ကံက် (BKK &amp; DMK)၊ ဖူကေတ်၊ ဟာတ်ယာဲ၊ သမာဲ၊ သုရာတ်ဌာနဳ ကေုာံ ဥဗောန်ရာဇဌာနဳ ရ (တရဴ ၜင်ကံက်-ဇံင်မာဲ ဂှ် ဒှ် တရဴ မစကာ ဂၠိုင်အိုတ် မွဲ)။
* '''တရဴ မ္ၚး ဍုင် (International):''' ဖေါအ်သ္ဍဴ လပါ် ဍုင် ကြုက် (ပေကျေန်၊ ကွမ်ကျိုး၊ ချန်ဒူ)၊ ကိုဝ်ရဳယျာ သၠုင်ကျာ (သိုးလ်၊ ပူဆန်)၊ တာဲဝါန် (ထာဲပေ)၊ သေင်ကာပူ၊ ကေုာံ လာအဝ် (လွမ်ဖရာဗာင်) ရ。&lt;ref name=&quot;RoutesCNX&quot;&gt;Routes Online (2024). &quot;Chiang Mai Route Network Expansion&quot;. ''Routes Analysis''.&lt;/ref&gt;

== ၆။ လၟေင် လဒပ် က္ၜင် ကေုာံ စက်ယန္တရား (Runways and Infrastructure) ==
သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဇံင်မာဲ ဝွံ နွံ ကဵု လၟေင် လဒပ် က္ၜင် (Runway) ဆ မွဲ တၞုင် ဓဝ် ရ:
* '''Runway 18/36:''' ဇမၠိင် ၃,၁၀၀ မဳတာ (၁၀,၁၇၀ ပေ) တုဲ အနာံ ၄၅ မဳတာ ရ။
ဟိုတ်နူ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဏအ် ပံင်ကောံ စကာ လဝ် ကု ဒပ် က္ၜင်ကျာ ပၞာန် ဂှ်ရ၊ လပါ် ပုင် လဒပ် က္ၜင် ဂှ် ဒှ် ဌာန် ရုံ က္ၜင်ကျာ ပၞာန် တုဲ လပါ် ဇွိ ဂှ် ဒှ် ရုံ ညးဍုင်ကွာန် ရ။ လဒပ် က္ၜင် ဏအ် စှ်ေ တိုန် ဂွံ က္ၜင်ကျာ ဇၞော် ဗီုကဵု Boeing 777 ဟွံသေင်မ္ဂး Airbus A330 မာန် ရ။

== ၇။ ပရေင် ပလံင်ဗစိုပ် ကပေါတ် (Cargo Transport) ==
ဇံင်မာဲ ဂှ် ဒှ် ဌာန် သဇိုင် သွက် ပရေင် သွံရာန် ကပေါတ် တဵုလွဳ (Agricultural products) နူ ဒေသ သၟဝ်ကျာ ဍုင်သေံ ရ။
သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဏအ် နွံ ကဵု ရုံ ပလံင်ဗစိုပ် ကပေါတ် (Cargo Terminal) မွဲ သွက်ဂွံ ပလံင် သတ်ဆု၊ သၞေဝ် ကေုာံ ပ္ကဴ နူ ဇံင်မာဲ စိုပ် ၜင်ကံက် ကေုာံ ဍုင် မ္ၚး တအ် ရ (ဥပမာ ထာဲ အေဲဝေ ပလံင် ကပေါတ် စိုပ် သုဝဏ္ဏဘူမိ သွက်ဂွံ ဆက် ပလံင် ဍုင် တၞဟ်)။

== ၈။ ပရေင် ဆက်စၠောအ် သၞောတ်ဝ် ကွဳစက် (Ground Transportation) ==
ကောန်တရဴ တအ် လေပ် ဆက်စၠောအ် နူ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဇံင်မာဲ ဇရေင် လဒေါဝ် ဍုင် (Old City) ကေုာံ ဒၞာဲ တၞဟ်တအ် လောဲသွာ ရ (ဟိုတ်နူ ဇမ္ၚောဲ ညောန်):
* '''RTC City Bus:''' ဒှ် ဗာတ် ခေတ်တၟိ အသံက် မဆက်စၠောအ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ကု လဒေါဝ် ဍုင်၊ Nimman Road၊ ကေုာံ သၞေဟ် ကွဳပၟတ် ဇံင်မာဲ ရ။
* '''Songthaew (ကွဳစက် ဍာဲ):''' ဒှ် ကွဳစက် အခိုက်အလိုက် ဒေသ ဇံင်မာဲ (Red Trucks) မဒုင် ပလံင် ကောန်တရဴ ပ္ဍဲ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ရ။
* '''ကွဳစက် Taxi ကေုာံ Grab:''' နွံ ဒၞာဲ ဒုင် တဲ တပ်တပ် ပ္ဍဲ ပါင်တြင် ရုံ သွက်ဂွံ ပလံင် ကောန်တရဴ စိုပ် ဟဝ်တေဝ် ရ。&lt;ref name=&quot;ChiangMaiTransport&quot;&gt;Chiang Mai Citylife (2025). &quot;Transport Guide: Getting to and from Chiang Mai Airport&quot;. ''Citylife News''.&lt;/ref&gt;

== ၉။ ပြသၞာ ကေုာံ ပရေင် လစွံစိုတ် (Challenges) ==
သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဇံင်မာဲ ဒး ဒုင် ပြသၞာ အဓိက ၜါ သာ်:
* '''ပြသၞာ ရမ္သာင် ကေုာံ အခိင် (Curfew):''' ဟိုတ်နူ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဂှ် နွံ ဗဒါဲ လဒေါဝ် ဍုင် လောန် ဂှ်ရ၊ ညးတအ် ဟွံကဵု အခေါင် က္ၜင်ကျာ စှ်ေ တိုန် ပ္ဍဲ အခိင် ဗတံ (Midnight to 6 AM) သွက်ဂွံ ထိင် ရမ္သာင် ဟွံဂွံ ကဵု က္တဵုဒှ် ပြသၞာ ကု ကောန်ဍုင်ကွာန် တအ် ရ (Night curfew)။
* '''လၟိဟ် ကောန်တရဴ လောန် က္ဍင်:''' ၜိုန်ရ သြိုင် လဝ် ရုံ တၟိ ကီုလေဝ်၊ လၟိဟ် ကောန်တရဴ ဇၞော်မောဝ် တိုန် လောန် အာ စိုပ် ၁၁ ပြကောဋိကိုဋ် ပြင် ပ္ဍဲ မွဲ သၞာံ (ကိုပ်ကၠာ ယဲ)၊ မဒှ် လၟိဟ် မလောန် နူ အစောံ ရုံ မဒုင် မာန် ရ။

== ၁၀။ အနာဂတ် ကေုာံ ပရေင် သၠဲပတိတ် (Future Expansion) ==
သွက်ဂွံ သှ် ပြသၞာ လၟိဟ် မၞိဟ် ဂၠိုင် ဏအ်၊ အလဵုအသဳ သေံ ကေုာံ AOT နွံ ကဵု အစဳအဇန် သွက် အနာဂတ် ရ:
# '''Phase 1 Expansion (ပ္ဍဲ သၞေဟ် တြေံ):''' အစဳအဇန် သွက်ဂွံ ဇၞော်မောဝ် ပတိုန် ရုံ အပ္ဍဲ ဍုင် ကေုာံ ရုံ မ္ၚး ဍုင် မနွံ ဒၟံင် ဏအ် သွက်ဂွံ ဒုင် တဲ ကောန်တရဴ စိုပ် ၁၆.၅ ပြကောဋိကိုဋ် မာန် ရ။
# '''သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဇံင်မာဲ မရနုက်ကဵု ၜါ (Lanna International Airport):''' ဟိုတ်နူ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဇံင်မာဲ ဏအ် သၠဲပတိတ် လဒပ် က္ၜင် တၟိ ဟွံမာန် ရ တုဲ၊ AOT ရန်တၟအ် သြိုင်ခၞံ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တၟိ မွဲ (Lanna Airport) ပ္ဍဲ ခရိုင် San Kamphaeng ဟွံသေင်မ္ဂး Ban Thi သွက်ဂွံ ဒုင် တဲ က္ၜင်ကျာ ပ္ဍဲ အနာဂတ် ရ。&lt;ref name=&quot;LannaAirport&quot;&gt;Bangkok Post (2024). &quot;AOT pushes ahead with second Chiang Mai airport project&quot;. ''Bangkok Post Business''.&lt;/ref&gt;

== နိဿဲ ==
&lt;references /&gt;

{{Navbox
| name = Airports in Thailand
| title = သၞေဟ်က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ
| listclass = hlist
| list1 =
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သုဝဏ္ဏဘူမိ]] (Suvarnabhumi)
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဍိုန်မုင်]] (Don Mueang)
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဖူကေတ်]] (Phuket)
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဇံင်မာဲ]] (Chiang Mai)
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သမာဲ]] (Samui)
}}

[[ကဏ္ဍ:သၞေဟ်က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ]]
[[ကဏ္ဍ:ဍုင်သေံ]]
[[ကဏ္ဍ:ပရေင် ပလံင်ဗစိုပ်]]
[[ကဏ္ဍ:ဇံင်မာဲ]]</text>
      <sha1>94yjf0pgiisfdm7nb6lx888494yecr8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>59339</id>
      <parentid>59316</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T23:00:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <origin>59339</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16600" sha1="olhor8n179t9lgnyj3972iaajf0ue3g" xml:space="preserve">{{Infobox airport
| name = သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဇံင်မာဲ
| native_name = ท่าอากาศยานเชียงใหม่
| native_name_lang = th
| image = Chiang_Mai_International_Airport.jpg
| image_size = 250
| IATA = CNX
| ICAO = VTCC
| type = ညးဍုင်ကွာန် ကေုာံ ပၞာန် (Public / Military)
| owner = [[အလဵုအသဳ ဍုင်သေံ]] (Government of Thailand)
| operator = [[Airports of Thailand]] (AOT)
| city-served = [[ဇံင်မာဲ]] (Chiang Mai)
| location = ခရိုင် ဍုင် ဇံင်မာဲ (Mueang Chiang Mai District), တွဵုရး ဇံင်မာဲ
| opened = သၞာံ ၁၉၂၁
| hub = [[ထာဲ အေဲအေရှာ]] (Thai AirAsia)&lt;br&gt;[[နံက် အဲ]] (Nok Air)
| elevation-m = 316
| website = [https://chiangmai.airportthai.co.th/ chiangmai.airportthai.co.th]
}}

'''သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဇံင်မာဲ''' ({{lang-en|Chiang Mai International Airport}}, {{lang-th|ท่าอากาศยานเชียงใหม่}}) ဝွံ ဒှ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ အဓိက မွဲ ပ္ဍဲ ဒေသ သၟဝ်ကျာ [[ဍုင်သေံ]] မနွံ ပ္ဍဲ တွဵုရး [[ဇံင်မာဲ]] ရ။ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဏအ် ဝွံ ယိုက်ဂၠေင် လဝ် တာလျိုင် နဒဒှ် ပါင်တြင် အဓိက သွက်ဂွံ လုပ် စိုပ် ဒေသ သၟဝ်ကျာ တုဲ နွံ ဇမ္ၚောဲ ၜိုတ် ၃ ကဳလဝ်မဳတာ နူ လဒေါဝ် ဍုင် ဇံင်မာဲ ရ။ ဍေဟ် ဒှ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ မၞုံကဵု လၟိဟ် ကောန်တရဴ အာကၠုင် ဂၠိုင်အိုတ် မရနုက်ကဵု ၄ ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ (ကြဴနူ သုဝဏ္ဏဘူမိ၊ ဍိုန်မုင် ကေုာံ ဖူကေတ်) ရ။

== ၁။ နိဒါန် ကေုာံ အဓိပ္ပါယ် ==
သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဇံင်မာဲ (CNX) ဝွံ ဒှ် ဌာန် သဇိုင် မဆက်စၠောအ် ဍုင် ဇံင်မာဲ ကေုာံ ဒေသ သၟဝ်ကျာ ဍုင်သေံ ဇရေင် ဍုင် အပ္ဍဲ ကေုာံ မ္ၚး ဍုင် နာနာ ရ။ 
ဟိုတ်နူ ဇံင်မာဲ ဂှ် ဒှ် ဍုင် ဝင် ယေန်သၞာင် (Cultural capital) ကေုာံ ဌာန်ဒတန် ကမ္မတဳ ပရေင် တရဴ (Tourist destination) အဓိက မွဲ ဂှ်ရ၊ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဏအ် ဒုင် တဲ ကောန်တရဴ နူကဵု ဍုင် ကြုက်၊ ကိုဝ်ရဳယျာ သၠုင်ကျာ၊ ကေုာံ ဍုင် ပ္ဍဲ ဒေသ အာသဳယာန် (ASEAN) ဗွဲမဂၠိုင် ရ။ ပါဲနူ ပရေင် ညးဍုင်ကွာန် တုဲ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဏအ် သီု ဒှ် ဌာန် ဗဒိုပ် တမ် ဒပ် က္ၜင်ကျာ ပၞာန် ဍုင်သေံ (Wing 41) လေဝ် ဒှ် ရ。&lt;ref name=&quot;AOTChiangMai&quot;&gt;Airports of Thailand (2025). &quot;Chiang Mai International Airport Overview&quot;. ''AOT Corporate Database''.&lt;/ref&gt;

== ၂။ ဝင် ကေုာံ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ==
ဝင် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဇံင်မာဲ ဝွံ စက္တဵုဒှ် ကၠုင် နူကဵု ခေတ် က္ၜင်ကျာ ကိုပ်ကၠာအိုတ် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ တေအ် ရ:
* '''စ ပံက် လး (၁၉၂၁):''' သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဝွံ စ ပံက် လး အလန်ပထမအိုတ် ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၂၁ နဒဒှ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သွက် ပရေင် ကမၠောန် ပၞာန် ကေုာံ ပလံင် လိက် (Airmail) အပ္ဍဲ ဍုင် ရ။
* '''ဒုင်တဲ အလုံဂၠးတိ:''' ကြဴနူ သြိုင်ခၞံ ပခိုဟ် ပတိုန် လဒပ် က္ၜင် တုဲ၊ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဝွံ ကလိဂွံ ကဆံင် အလုံဂၠးတိ တုဲ စ ဒုင် တဲ က္ၜင်ကျာ မ္ၚး ဍုင် ရ။
* '''ခေတ် AOT:''' ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၈၈ ဂှ် Airports Authority of Thailand (AOT) ဂွံ ဒုင် အုပ်ဓုပ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဏအ် တုဲ သြိုင်ခၞံ ရုံ ကောန်တရဴ တၟိ သွက်ဂွံ ဒုင် တဲ ကောန်တရဴ ဂၠိုင် တိုန် ရ。&lt;ref name=&quot;FlightGlobalCNX&quot;&gt;FlightGlobal Archive (2015). &quot;Aviation History in Northern Thailand&quot;. ''Flight International''.&lt;/ref&gt;

== ၃။ အဆောက်အအုံ ဓမ္မတာ ကေုာံ ကောန်တရဴ (Terminal Facilities) ==
သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဇံင်မာဲ ဝွံ နွံ ကဵု ရုံ ကောန်တရဴ မွဲ မဇၞော် (Single Terminal Building) မပါ် လဝ် ၜါ လပါ် အဓိက:
# '''ရုံ အပ္ဍဲ ဍုင် (Domestic Terminal):''' နွံ လပါ် သၠုင်ကျာ သွက် က္ၜင်ကျာ အပ္ဍဲ ဍုင် (Domestic flights) ရ။ ဍေဟ် ဒုင် တဲ ကောန်တရဴ နူ ၜင်ကံက်၊ ဖူကေတ် ကေုာံ ဍုင် တၞဟ်တအ် တွဵု ရ။
# '''ရုံ မ္ၚး ဍုင် (International Terminal):''' နွံ လပါ် သၟဝ်ကျာ သွက် က္ၜင်ကျာ မ္ၚး ဍုင် ရ။ ပ္ဍဲ ဒၞာဲ ဏအ် နွံ ကဵု ဆေင် Duty-Free၊ ဌာန စၟတ် သၞောဝ် (Immigration)၊ ကေုာံ ဒၞာဲ ဇူဒီု ရ။ 
သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဏအ် နွံ ကဵု သၞောတ်ဝ် [[အေန်တာနေတ်]] (Wi-Fi) သမၠး တုဲ ဆေင် စၞစ၊ ဆေင် ကပေါတ် အခိုက်အလိုက် ဒေသ ဇံင်မာဲ လေဝ် နွံ ဗွဲမဂၠိုင် ရ。

== ၄။ ဌာန် သဇိုင် ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် (Airline Hubs) ==
ဇံင်မာဲ ဝွံ ဒှ် ဌာန် ဇၞော် (Focus City) သွက် ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ ၚုဟ် သာ ကေုာံ ကမ္ပဏဳ ဒေသ ဗွဲမဂၠိုင်:
* '''[[ထာဲ အေဲအေရှာ]] (Thai AirAsia):''' စကာ ဇံင်မာဲ နဒဒှ် ဌာန် သဇိုင် အဓိက သွက်ဂွံ ဆက်စၠောအ် ကု ဍုင် ကြုက် တွဵုရး နာနာ၊ တာဲဝါန်၊ ကေုာံ ကွာလာလာမ်ပူ ရ။
* '''[[နံက် အဲ]] (Nok Air):''' ပလံင်ဗစိုပ် ကောန်တရဴ နူ ဍိုန်မုင် ကေုာံ အုဒောန်ဌာနဳ စိုပ် ဇံင်မာဲ ရ။
* '''[[ၜင်ကံက် အေဲဝေ]] (Bangkok Airways):''' ဆက်စၠောအ် ဇံင်မာဲ ကု သမုဲ(Samui) ကေုာံ ဖူကေတ် ဗွဲမလၟိုန် ရ。

== ၅။ တရဴ ကေုာံ ဌာန်ဒတန်ဂမၠိုင် (Destinations) ==
သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဇံင်မာဲ ဝွံ ဆက်စၠောအ် ကဵု ဌာန်ဒတန် နာနာ သာ်:
* '''တရဴ အပ္ဍဲ ဍုင်:''' ၜင်ကံက် (BKK &amp; DMK)၊ ဖူကေတ်၊ ဟာတ်ယာဲ၊ သမာဲ၊ သုရာတ်ဌာနဳ ကေုာံ ဥဗောန်ရာဇဌာနဳ ရ (တရဴ ၜင်ကံက်-ဇံင်မာဲ ဂှ် ဒှ် တရဴ မစကာ ဂၠိုင်အိုတ် မွဲ)။
* '''တရဴ မ္ၚး ဍုင် (International):''' ဖေါအ်သ္ဍဴ လပါ် ဍုင် ကြုက် (ပေကျေန်၊ ကွမ်ကျိုး၊ ချန်ဒူ)၊ ကိုဝ်ရဳယျာ သၠုင်ကျာ (သိုးလ်၊ ပူဆန်)၊ တာဲဝါန် (ထာဲပေ)၊ သေင်ကာပူ၊ ကေုာံ လာအဝ် (လွမ်ဖရာဗာင်) ရ。&lt;ref name=&quot;RoutesCNX&quot;&gt;Routes Online (2024). &quot;Chiang Mai Route Network Expansion&quot;. ''Routes Analysis''.&lt;/ref&gt;

== ၆။ လၟေင် လဒပ် က္ၜင် ကေုာံ စက်ယန္တရား (Runways and Infrastructure) ==
သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဇံင်မာဲ ဝွံ နွံ ကဵု လၟေင် လဒပ် က္ၜင် (Runway) ဆ မွဲ တၞုင် ဓဝ် ရ:
* '''Runway 18/36:''' ဇမၠိင် ၃,၁၀၀ မဳတာ (၁၀,၁၇၀ ပေ) တုဲ အနာံ ၄၅ မဳတာ ရ။
ဟိုတ်နူ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဏအ် ပံင်ကောံ စကာ လဝ် ကု ဒပ် က္ၜင်ကျာ ပၞာန် ဂှ်ရ၊ လပါ် ပုင် လဒပ် က္ၜင် ဂှ် ဒှ် ဌာန် ရုံ က္ၜင်ကျာ ပၞာန် တုဲ လပါ် ဇွိ ဂှ် ဒှ် ရုံ ညးဍုင်ကွာန် ရ။ လဒပ် က္ၜင် ဏအ် စှ်ေ တိုန် ဂွံ က္ၜင်ကျာ ဇၞော် ဗီုကဵု Boeing 777 ဟွံသေင်မ္ဂး Airbus A330 မာန် ရ။

== ၇။ ပရေင် ပလံင်ဗစိုပ် ကပေါတ် (Cargo Transport) ==
ဇံင်မာဲ ဂှ် ဒှ် ဌာန် သဇိုင် သွက် ပရေင် သွံရာန် ကပေါတ် တဵုလွဳ (Agricultural products) နူ ဒေသ သၟဝ်ကျာ ဍုင်သေံ ရ။
သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဏအ် နွံ ကဵု ရုံ ပလံင်ဗစိုပ် ကပေါတ် (Cargo Terminal) မွဲ သွက်ဂွံ ပလံင် သတ်ဆု၊ သၞေဝ် ကေုာံ ပ္ကဴ နူ ဇံင်မာဲ စိုပ် ၜင်ကံက် ကေုာံ ဍုင် မ္ၚး တအ် ရ (ဥပမာ ထာဲ အေဲဝေ ပလံင် ကပေါတ် စိုပ် သုဝဏ္ဏဘူမိ သွက်ဂွံ ဆက် ပလံင် ဍုင် တၞဟ်)။

== ၈။ ပရေင် ဆက်စၠောအ် သၞောတ်ဝ် ကွဳစက် (Ground Transportation) ==
ကောန်တရဴ တအ် လေပ် ဆက်စၠောအ် နူ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဇံင်မာဲ ဇရေင် လဒေါဝ် ဍုင် (Old City) ကေုာံ ဒၞာဲ တၞဟ်တအ် လောဲသွာ ရ (ဟိုတ်နူ ဇမ္ၚောဲ ညောန်):
* '''RTC City Bus:''' ဒှ် ဗာတ် ခေတ်တၟိ အသံက် မဆက်စၠောအ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ကု လဒေါဝ် ဍုင်၊ Nimman Road၊ ကေုာံ သၞေဟ် ကွဳပၟတ် ဇံင်မာဲ ရ။
* '''Songthaew (ကွဳစက် ဍာဲ):''' ဒှ် ကွဳစက် အခိုက်အလိုက် ဒေသ ဇံင်မာဲ (Red Trucks) မဒုင် ပလံင် ကောန်တရဴ ပ္ဍဲ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ရ။
* '''ကွဳစက် Taxi ကေုာံ Grab:''' နွံ ဒၞာဲ ဒုင် တဲ တပ်တပ် ပ္ဍဲ ပါင်တြင် ရုံ သွက်ဂွံ ပလံင် ကောန်တရဴ စိုပ် ဟဝ်တေဝ် ရ。&lt;ref name=&quot;ChiangMaiTransport&quot;&gt;Chiang Mai Citylife (2025). &quot;Transport Guide: Getting to and from Chiang Mai Airport&quot;. ''Citylife News''.&lt;/ref&gt;

== ၉။ ပြသၞာ ကေုာံ ပရေင် လစွံစိုတ် (Challenges) ==
သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဇံင်မာဲ ဒး ဒုင် ပြသၞာ အဓိက ၜါ သာ်:
* '''ပြသၞာ ရမ္သာင် ကေုာံ အခိင် (Curfew):''' ဟိုတ်နူ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဂှ် နွံ ဗဒါဲ လဒေါဝ် ဍုင် လောန် ဂှ်ရ၊ ညးတအ် ဟွံကဵု အခေါင် က္ၜင်ကျာ စှ်ေ တိုန် ပ္ဍဲ အခိင် ဗတံ (Midnight to 6 AM) သွက်ဂွံ ထိင် ရမ္သာင် ဟွံဂွံ ကဵု က္တဵုဒှ် ပြသၞာ ကု ကောန်ဍုင်ကွာန် တအ် ရ (Night curfew)။
* '''လၟိဟ် ကောန်တရဴ လောန် က္ဍင်:''' ၜိုန်ရ သြိုင် လဝ် ရုံ တၟိ ကီုလေဝ်၊ လၟိဟ် ကောန်တရဴ ဇၞော်မောဝ် တိုန် လောန် အာ စိုပ် ၁၁ ပြကောဋိကိုဋ် ပြင် ပ္ဍဲ မွဲ သၞာံ (ကိုပ်ကၠာ ယဲ)၊ မဒှ် လၟိဟ် မလောန် နူ အစောံ ရုံ မဒုင် မာန် ရ။

== ၁၀။ အနာဂတ် ကေုာံ ပရေင် သၠဲပတိတ် (Future Expansion) ==
သွက်ဂွံ သှ် ပြသၞာ လၟိဟ် မၞိဟ် ဂၠိုင် ဏအ်၊ အလဵုအသဳ သေံ ကေုာံ AOT နွံ ကဵု အစဳအဇန် သွက် အနာဂတ် ရ:
# '''Phase 1 Expansion (ပ္ဍဲ သၞေဟ် တြေံ):''' အစဳအဇန် သွက်ဂွံ ဇၞော်မောဝ် ပတိုန် ရုံ အပ္ဍဲ ဍုင် ကေုာံ ရုံ မ္ၚး ဍုင် မနွံ ဒၟံင် ဏအ် သွက်ဂွံ ဒုင် တဲ ကောန်တရဴ စိုပ် ၁၆.၅ ပြကောဋိကိုဋ် မာန် ရ။
# '''သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဇံင်မာဲ မရနုက်ကဵု ၜါ (Lanna International Airport):''' ဟိုတ်နူ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဇံင်မာဲ ဏအ် သၠဲပတိတ် လဒပ် က္ၜင် တၟိ ဟွံမာန် ရ တုဲ၊ AOT ရန်တၟအ် သြိုင်ခၞံ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တၟိ မွဲ (Lanna Airport) ပ္ဍဲ ခရိုင် San Kamphaeng ဟွံသေင်မ္ဂး Ban Thi သွက်ဂွံ ဒုင် တဲ က္ၜင်ကျာ ပ္ဍဲ အနာဂတ် ရ。&lt;ref name=&quot;LannaAirport&quot;&gt;Bangkok Post (2024). &quot;AOT pushes ahead with second Chiang Mai airport project&quot;. ''Bangkok Post Business''.&lt;/ref&gt;

== နိဿဲ ==
&lt;references /&gt;

{{Navbox
| name = Airports in Thailand
| title = သၞေဟ်က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ
| listclass = hlist
| list1 =
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သုဝဏ္ဏဘူမိ]] (Suvarnabhumi)
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဍိုန်မုင်]] (Don Mueang)
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဖူကေတ်]] (Phuket)
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဇံင်မာဲ]] (Chiang Mai)
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သမာဲ]] (Samui)
}}

[[ကဏ္ဍ:သၞေဟ်က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ]]
[[ကဏ္ဍ:ဍုင်သေံ]]
[[ကဏ္ဍ:ပရေင် ပလံင်ဗစိုပ်]]
[[ကဏ္ဍ:ဇံင်မာဲ]]</text>
      <sha1>olhor8n179t9lgnyj3972iaajf0ue3g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>59340</id>
      <parentid>59339</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T23:00:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <origin>59340</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16606" sha1="9i0tx6b1xb795xnqn5lcrot3hy494hy" xml:space="preserve">{{Infobox airport
| name = သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဇံင်မာဲ
| native_name = ท่าอากาศยานเชียงใหม่
| native_name_lang = th
| image = Chiang_Mai_International_Airport.jpg
| image_size = 250
| IATA = CNX
| ICAO = VTCC
| type = ညးဍုင်ကွာန် ကေုာံ ပၞာန် (Public / Military)
| owner = [[အလဵုအသဳ ဍုင်သေံ]] (Government of Thailand)
| operator = [[Airports of Thailand]] (AOT)
| city-served = [[ဇံင်မာဲ]] (Chiang Mai)
| location = ခရိုင် ဍုင် ဇံင်မာဲ (Mueang Chiang Mai District), တွဵုရး ဇံင်မာဲ
| opened = သၞာံ ၁၉၂၁
| hub = [[ထာဲ အေဲအေရှာ]] (Thai AirAsia)&lt;br&gt;[[နံက် အေဲ]] (Nok Air)
| elevation-m = 316
| website = [https://chiangmai.airportthai.co.th/ chiangmai.airportthai.co.th]
}}

'''သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဇံင်မာဲ''' ({{lang-en|Chiang Mai International Airport}}, {{lang-th|ท่าอากาศยานเชียงใหม่}}) ဝွံ ဒှ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ အဓိက မွဲ ပ္ဍဲ ဒေသ သၟဝ်ကျာ [[ဍုင်သေံ]] မနွံ ပ္ဍဲ တွဵုရး [[ဇံင်မာဲ]] ရ။ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဏအ် ဝွံ ယိုက်ဂၠေင် လဝ် တာလျိုင် နဒဒှ် ပါင်တြင် အဓိက သွက်ဂွံ လုပ် စိုပ် ဒေသ သၟဝ်ကျာ တုဲ နွံ ဇမ္ၚောဲ ၜိုတ် ၃ ကဳလဝ်မဳတာ နူ လဒေါဝ် ဍုင် ဇံင်မာဲ ရ။ ဍေဟ် ဒှ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ မၞုံကဵု လၟိဟ် ကောန်တရဴ အာကၠုင် ဂၠိုင်အိုတ် မရနုက်ကဵု ၄ ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ (ကြဴနူ သုဝဏ္ဏဘူမိ၊ ဍိုန်မုင် ကေုာံ ဖူကေတ်) ရ။

== ၁။ နိဒါန် ကေုာံ အဓိပ္ပါယ် ==
သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဇံင်မာဲ (CNX) ဝွံ ဒှ် ဌာန် သဇိုင် မဆက်စၠောအ် ဍုင် ဇံင်မာဲ ကေုာံ ဒေသ သၟဝ်ကျာ ဍုင်သေံ ဇရေင် ဍုင် အပ္ဍဲ ကေုာံ မ္ၚး ဍုင် နာနာ ရ။ 
ဟိုတ်နူ ဇံင်မာဲ ဂှ် ဒှ် ဍုင် ဝင် ယေန်သၞာင် (Cultural capital) ကေုာံ ဌာန်ဒတန် ကမ္မတဳ ပရေင် တရဴ (Tourist destination) အဓိက မွဲ ဂှ်ရ၊ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဏအ် ဒုင် တဲ ကောန်တရဴ နူကဵု ဍုင် ကြုက်၊ ကိုဝ်ရဳယျာ သၠုင်ကျာ၊ ကေုာံ ဍုင် ပ္ဍဲ ဒေသ အာသဳယာန် (ASEAN) ဗွဲမဂၠိုင် ရ။ ပါဲနူ ပရေင် ညးဍုင်ကွာန် တုဲ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဏအ် သီု ဒှ် ဌာန် ဗဒိုပ် တမ် ဒပ် က္ၜင်ကျာ ပၞာန် ဍုင်သေံ (Wing 41) လေဝ် ဒှ် ရ。&lt;ref name=&quot;AOTChiangMai&quot;&gt;Airports of Thailand (2025). &quot;Chiang Mai International Airport Overview&quot;. ''AOT Corporate Database''.&lt;/ref&gt;

== ၂။ ဝင် ကေုာံ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ==
ဝင် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဇံင်မာဲ ဝွံ စက္တဵုဒှ် ကၠုင် နူကဵု ခေတ် က္ၜင်ကျာ ကိုပ်ကၠာအိုတ် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ တေအ် ရ:
* '''စ ပံက် လး (၁၉၂၁):''' သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဝွံ စ ပံက် လး အလန်ပထမအိုတ် ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၂၁ နဒဒှ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သွက် ပရေင် ကမၠောန် ပၞာန် ကေုာံ ပလံင် လိက် (Airmail) အပ္ဍဲ ဍုင် ရ။
* '''ဒုင်တဲ အလုံဂၠးတိ:''' ကြဴနူ သြိုင်ခၞံ ပခိုဟ် ပတိုန် လဒပ် က္ၜင် တုဲ၊ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဝွံ ကလိဂွံ ကဆံင် အလုံဂၠးတိ တုဲ စ ဒုင် တဲ က္ၜင်ကျာ မ္ၚး ဍုင် ရ။
* '''ခေတ် AOT:''' ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၈၈ ဂှ် Airports Authority of Thailand (AOT) ဂွံ ဒုင် အုပ်ဓုပ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဏအ် တုဲ သြိုင်ခၞံ ရုံ ကောန်တရဴ တၟိ သွက်ဂွံ ဒုင် တဲ ကောန်တရဴ ဂၠိုင် တိုန် ရ。&lt;ref name=&quot;FlightGlobalCNX&quot;&gt;FlightGlobal Archive (2015). &quot;Aviation History in Northern Thailand&quot;. ''Flight International''.&lt;/ref&gt;

== ၃။ အဆောက်အအုံ ဓမ္မတာ ကေုာံ ကောန်တရဴ (Terminal Facilities) ==
သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဇံင်မာဲ ဝွံ နွံ ကဵု ရုံ ကောန်တရဴ မွဲ မဇၞော် (Single Terminal Building) မပါ် လဝ် ၜါ လပါ် အဓိက:
# '''ရုံ အပ္ဍဲ ဍုင် (Domestic Terminal):''' နွံ လပါ် သၠုင်ကျာ သွက် က္ၜင်ကျာ အပ္ဍဲ ဍုင် (Domestic flights) ရ။ ဍေဟ် ဒုင် တဲ ကောန်တရဴ နူ ၜင်ကံက်၊ ဖူကေတ် ကေုာံ ဍုင် တၞဟ်တအ် တွဵု ရ။
# '''ရုံ မ္ၚး ဍုင် (International Terminal):''' နွံ လပါ် သၟဝ်ကျာ သွက် က္ၜင်ကျာ မ္ၚး ဍုင် ရ။ ပ္ဍဲ ဒၞာဲ ဏအ် နွံ ကဵု ဆေင် Duty-Free၊ ဌာန စၟတ် သၞောဝ် (Immigration)၊ ကေုာံ ဒၞာဲ ဇူဒီု ရ။ 
သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဏအ် နွံ ကဵု သၞောတ်ဝ် [[အေန်တာနေတ်]] (Wi-Fi) သမၠး တုဲ ဆေင် စၞစ၊ ဆေင် ကပေါတ် အခိုက်အလိုက် ဒေသ ဇံင်မာဲ လေဝ် နွံ ဗွဲမဂၠိုင် ရ。

== ၄။ ဌာန် သဇိုင် ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် (Airline Hubs) ==
ဇံင်မာဲ ဝွံ ဒှ် ဌာန် ဇၞော် (Focus City) သွက် ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ ၚုဟ် သာ ကေုာံ ကမ္ပဏဳ ဒေသ ဗွဲမဂၠိုင်:
* '''[[ထာဲ အေဲအေရှာ]] (Thai AirAsia):''' စကာ ဇံင်မာဲ နဒဒှ် ဌာန် သဇိုင် အဓိက သွက်ဂွံ ဆက်စၠောအ် ကု ဍုင် ကြုက် တွဵုရး နာနာ၊ တာဲဝါန်၊ ကေုာံ ကွာလာလာမ်ပူ ရ။
* '''[[နံက် အေဲ]] (Nok Air):''' ပလံင်ဗစိုပ် ကောန်တရဴ နူ ဍိုန်မုင် ကေုာံ အုဒောန်ဌာနဳ စိုပ် ဇံင်မာဲ ရ။
* '''[[ၜင်ကံက် အေဲဝေ]] (Bangkok Airways):''' ဆက်စၠောအ် ဇံင်မာဲ ကု သမုဲ(Samui) ကေုာံ ဖူကေတ် ဗွဲမလၟိုန် ရ。

== ၅။ တရဴ ကေုာံ ဌာန်ဒတန်ဂမၠိုင် (Destinations) ==
သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဇံင်မာဲ ဝွံ ဆက်စၠောအ် ကဵု ဌာန်ဒတန် နာနာ သာ်:
* '''တရဴ အပ္ဍဲ ဍုင်:''' ၜင်ကံက် (BKK &amp; DMK)၊ ဖူကေတ်၊ ဟာတ်ယာဲ၊ သမာဲ၊ သုရာတ်ဌာနဳ ကေုာံ ဥဗောန်ရာဇဌာနဳ ရ (တရဴ ၜင်ကံက်-ဇံင်မာဲ ဂှ် ဒှ် တရဴ မစကာ ဂၠိုင်အိုတ် မွဲ)။
* '''တရဴ မ္ၚး ဍုင် (International):''' ဖေါအ်သ္ဍဴ လပါ် ဍုင် ကြုက် (ပေကျေန်၊ ကွမ်ကျိုး၊ ချန်ဒူ)၊ ကိုဝ်ရဳယျာ သၠုင်ကျာ (သိုးလ်၊ ပူဆန်)၊ တာဲဝါန် (ထာဲပေ)၊ သေင်ကာပူ၊ ကေုာံ လာအဝ် (လွမ်ဖရာဗာင်) ရ。&lt;ref name=&quot;RoutesCNX&quot;&gt;Routes Online (2024). &quot;Chiang Mai Route Network Expansion&quot;. ''Routes Analysis''.&lt;/ref&gt;

== ၆။ လၟေင် လဒပ် က္ၜင် ကေုာံ စက်ယန္တရား (Runways and Infrastructure) ==
သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဇံင်မာဲ ဝွံ နွံ ကဵု လၟေင် လဒပ် က္ၜင် (Runway) ဆ မွဲ တၞုင် ဓဝ် ရ:
* '''Runway 18/36:''' ဇမၠိင် ၃,၁၀၀ မဳတာ (၁၀,၁၇၀ ပေ) တုဲ အနာံ ၄၅ မဳတာ ရ။
ဟိုတ်နူ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဏအ် ပံင်ကောံ စကာ လဝ် ကု ဒပ် က္ၜင်ကျာ ပၞာန် ဂှ်ရ၊ လပါ် ပုင် လဒပ် က္ၜင် ဂှ် ဒှ် ဌာန် ရုံ က္ၜင်ကျာ ပၞာန် တုဲ လပါ် ဇွိ ဂှ် ဒှ် ရုံ ညးဍုင်ကွာန် ရ။ လဒပ် က္ၜင် ဏအ် စှ်ေ တိုန် ဂွံ က္ၜင်ကျာ ဇၞော် ဗီုကဵု Boeing 777 ဟွံသေင်မ္ဂး Airbus A330 မာန် ရ။

== ၇။ ပရေင် ပလံင်ဗစိုပ် ကပေါတ် (Cargo Transport) ==
ဇံင်မာဲ ဂှ် ဒှ် ဌာန် သဇိုင် သွက် ပရေင် သွံရာန် ကပေါတ် တဵုလွဳ (Agricultural products) နူ ဒေသ သၟဝ်ကျာ ဍုင်သေံ ရ။
သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဏအ် နွံ ကဵု ရုံ ပလံင်ဗစိုပ် ကပေါတ် (Cargo Terminal) မွဲ သွက်ဂွံ ပလံင် သတ်ဆု၊ သၞေဝ် ကေုာံ ပ္ကဴ နူ ဇံင်မာဲ စိုပ် ၜင်ကံက် ကေုာံ ဍုင် မ္ၚး တအ် ရ (ဥပမာ ထာဲ အေဲဝေ ပလံင် ကပေါတ် စိုပ် သုဝဏ္ဏဘူမိ သွက်ဂွံ ဆက် ပလံင် ဍုင် တၞဟ်)။

== ၈။ ပရေင် ဆက်စၠောအ် သၞောတ်ဝ် ကွဳစက် (Ground Transportation) ==
ကောန်တရဴ တအ် လေပ် ဆက်စၠောအ် နူ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဇံင်မာဲ ဇရေင် လဒေါဝ် ဍုင် (Old City) ကေုာံ ဒၞာဲ တၞဟ်တအ် လောဲသွာ ရ (ဟိုတ်နူ ဇမ္ၚောဲ ညောန်):
* '''RTC City Bus:''' ဒှ် ဗာတ် ခေတ်တၟိ အသံက် မဆက်စၠောအ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ကု လဒေါဝ် ဍုင်၊ Nimman Road၊ ကေုာံ သၞေဟ် ကွဳပၟတ် ဇံင်မာဲ ရ။
* '''Songthaew (ကွဳစက် ဍာဲ):''' ဒှ် ကွဳစက် အခိုက်အလိုက် ဒေသ ဇံင်မာဲ (Red Trucks) မဒုင် ပလံင် ကောန်တရဴ ပ္ဍဲ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ရ။
* '''ကွဳစက် Taxi ကေုာံ Grab:''' နွံ ဒၞာဲ ဒုင် တဲ တပ်တပ် ပ္ဍဲ ပါင်တြင် ရုံ သွက်ဂွံ ပလံင် ကောန်တရဴ စိုပ် ဟဝ်တေဝ် ရ。&lt;ref name=&quot;ChiangMaiTransport&quot;&gt;Chiang Mai Citylife (2025). &quot;Transport Guide: Getting to and from Chiang Mai Airport&quot;. ''Citylife News''.&lt;/ref&gt;

== ၉။ ပြသၞာ ကေုာံ ပရေင် လစွံစိုတ် (Challenges) ==
သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဇံင်မာဲ ဒး ဒုင် ပြသၞာ အဓိက ၜါ သာ်:
* '''ပြသၞာ ရမ္သာင် ကေုာံ အခိင် (Curfew):''' ဟိုတ်နူ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဂှ် နွံ ဗဒါဲ လဒေါဝ် ဍုင် လောန် ဂှ်ရ၊ ညးတအ် ဟွံကဵု အခေါင် က္ၜင်ကျာ စှ်ေ တိုန် ပ္ဍဲ အခိင် ဗတံ (Midnight to 6 AM) သွက်ဂွံ ထိင် ရမ္သာင် ဟွံဂွံ ကဵု က္တဵုဒှ် ပြသၞာ ကု ကောန်ဍုင်ကွာန် တအ် ရ (Night curfew)။
* '''လၟိဟ် ကောန်တရဴ လောန် က္ဍင်:''' ၜိုန်ရ သြိုင် လဝ် ရုံ တၟိ ကီုလေဝ်၊ လၟိဟ် ကောန်တရဴ ဇၞော်မောဝ် တိုန် လောန် အာ စိုပ် ၁၁ ပြကောဋိကိုဋ် ပြင် ပ္ဍဲ မွဲ သၞာံ (ကိုပ်ကၠာ ယဲ)၊ မဒှ် လၟိဟ် မလောန် နူ အစောံ ရုံ မဒုင် မာန် ရ။

== ၁၀။ အနာဂတ် ကေုာံ ပရေင် သၠဲပတိတ် (Future Expansion) ==
သွက်ဂွံ သှ် ပြသၞာ လၟိဟ် မၞိဟ် ဂၠိုင် ဏအ်၊ အလဵုအသဳ သေံ ကေုာံ AOT နွံ ကဵု အစဳအဇန် သွက် အနာဂတ် ရ:
# '''Phase 1 Expansion (ပ္ဍဲ သၞေဟ် တြေံ):''' အစဳအဇန် သွက်ဂွံ ဇၞော်မောဝ် ပတိုန် ရုံ အပ္ဍဲ ဍုင် ကေုာံ ရုံ မ္ၚး ဍုင် မနွံ ဒၟံင် ဏအ် သွက်ဂွံ ဒုင် တဲ ကောန်တရဴ စိုပ် ၁၆.၅ ပြကောဋိကိုဋ် မာန် ရ။
# '''သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဇံင်မာဲ မရနုက်ကဵု ၜါ (Lanna International Airport):''' ဟိုတ်နူ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဇံင်မာဲ ဏအ် သၠဲပတိတ် လဒပ် က္ၜင် တၟိ ဟွံမာန် ရ တုဲ၊ AOT ရန်တၟအ် သြိုင်ခၞံ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တၟိ မွဲ (Lanna Airport) ပ္ဍဲ ခရိုင် San Kamphaeng ဟွံသေင်မ္ဂး Ban Thi သွက်ဂွံ ဒုင် တဲ က္ၜင်ကျာ ပ္ဍဲ အနာဂတ် ရ。&lt;ref name=&quot;LannaAirport&quot;&gt;Bangkok Post (2024). &quot;AOT pushes ahead with second Chiang Mai airport project&quot;. ''Bangkok Post Business''.&lt;/ref&gt;

== နိဿဲ ==
&lt;references /&gt;

{{Navbox
| name = Airports in Thailand
| title = သၞေဟ်က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ
| listclass = hlist
| list1 =
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သုဝဏ္ဏဘူမိ]] (Suvarnabhumi)
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဍိုန်မုင်]] (Don Mueang)
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဖူကေတ်]] (Phuket)
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဇံင်မာဲ]] (Chiang Mai)
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သမာဲ]] (Samui)
}}

[[ကဏ္ဍ:သၞေဟ်က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ]]
[[ကဏ္ဍ:ဍုင်သေံ]]
[[ကဏ္ဍ:ပရေင် ပလံင်ဗစိုပ်]]
[[ကဏ္ဍ:ဇံင်မာဲ]]</text>
      <sha1>9i0tx6b1xb795xnqn5lcrot3hy494hy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>59341</id>
      <parentid>59340</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T23:01:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <origin>59341</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16606" sha1="a6rt97ht4c7iqo1wj9jwt938mecr4aj" xml:space="preserve">{{Infobox airport
| name = သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဇံင်မာဲ
| native_name = ท่าอากาศยานเชียงใหม่
| native_name_lang = th
| image = Chiang_Mai_International_Airport.jpg
| image_size = 250
| IATA = CNX
| ICAO = VTCC
| type = ညးဍုင်ကွာန် ကေုာံ ပၞာန် (Public / Military)
| owner = [[အလဵုအသဳ ဍုင်သေံ]] (Government of Thailand)
| operator = [[Airports of Thailand]] (AOT)
| city-served = [[ဇံင်မာဲ]] (Chiang Mai)
| location = ခရိုင် ဍုင် ဇံင်မာဲ (Mueang Chiang Mai District), တွဵုရး ဇံင်မာဲ
| opened = သၞာံ ၁၉၂၁
| hub = [[ထာဲ အေဲအေရှာ]] (Thai AirAsia)&lt;br&gt;[[နံက် အေဲ]] (Nok Air)
| elevation-m = 316
| website = [https://chiangmai.airportthai.co.th/ chiangmai.airportthai.co.th]
}}

'''သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဇံင်မာဲ''' ({{lang-en|Chiang Mai International Airport}}, {{lang-th|ท่าอากาศยานเชียงใหม่}}) ဝွံ ဒှ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ အဓိက မွဲ ပ္ဍဲ ဒေသ သၟဝ်ကျာ [[ဍုင်သေံ]] မနွံ ပ္ဍဲ တွဵုရး [[ဇံင်မာဲ]] ရ။ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဏအ် ဝွံ ယိုက်ဂၠေင် လဝ် တာလျိုင် နဒဒှ် ပါင်တြင် အဓိက သွက်ဂွံ လုပ် စိုပ် ဒေသ သၟဝ်ကျာ တုဲ နွံ ဇမ္ၚောဲ ၜိုတ် ၃ ကဳလဝ်မဳတာ နူ လဒေါဝ် ဍုင် ဇံင်မာဲ ရ။ ဍေဟ် ဒှ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ မၞုံကဵု လၟိဟ် ကောန်တရဴ အာကၠုင် ဂၠိုင်အိုတ် မရနုက်ကဵု ၄ ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ (ကြဴနူ သုဝဏ္ဏဘူမိ၊ ဍိုန်မုင် ကေုာံ ဖူကေတ်) ရ။

== ၁။ နိဒါန် ကေုာံ အဓိပ္ပါယ် ==
သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဇံင်မာဲ (CNX) ဝွံ ဒှ် ဌာန် သဇိုင် မဆက်စၠောအ် ဍုင် ဇံင်မာဲ ကေုာံ ဒေသ သၟဝ်ကျာ ဍုင်သေံ ဇရေင် ဍုင် အပ္ဍဲ ကေုာံ မ္ၚး ဍုင် နာနာ ရ။ 
ဟိုတ်နူ ဇံင်မာဲ ဂှ် ဒှ် ဍုင် ဝင် ယေန်သၞာင် (Cultural capital) ကေုာံ ဌာန်ဒတန် ကမ္မတဳ ပရေင် တရဴ (Tourist destination) အဓိက မွဲ ဂှ်ရ၊ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဏအ် ဒုင် တဲ ကောန်တရဴ နူကဵု ဍုင် ကြုက်၊ ကိုဝ်ရဳယျာ သၠုင်ကျာ၊ ကေုာံ ဍုင် ပ္ဍဲ ဒေသ အာသဳယာန် (ASEAN) ဗွဲမဂၠိုင် ရ။ ပါဲနူ ပရေင် ညးဍုင်ကွာန် တုဲ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဏအ် သီု ဒှ် ဌာန် ဗဒိုပ် တမ် ဒပ် က္ၜင်ကျာ ပၞာန် ဍုင်သေံ (Wing 41) လေဝ် ဒှ် ရ。&lt;ref name=&quot;AOTChiangMai&quot;&gt;Airports of Thailand (2025). &quot;Chiang Mai International Airport Overview&quot;. ''AOT Corporate Database''.&lt;/ref&gt;

== ၂။ ဝင် ကေုာံ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ==
ဝင် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဇံင်မာဲ ဝွံ စက္တဵုဒှ် ကၠုင် နူကဵု ခေတ် က္ၜင်ကျာ ကိုပ်ကၠာအိုတ် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ တေအ် ရ:
* '''စ ပံက် လး (၁၉၂၁):''' သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဝွံ စ ပံက် လး အလန်ပထမအိုတ် ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၂၁ နဒဒှ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သွက် ပရေင် ကမၠောန် ပၞာန် ကေုာံ ပလံင် လိက် (Airmail) အပ္ဍဲ ဍုင် ရ။
* '''ဒုင်တဲ အလုံဂၠးတိ:''' ကြဴနူ သြိုင်ခၞံ ပခိုဟ် ပတိုန် လဒပ် က္ၜင် တုဲ၊ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဝွံ ကလိဂွံ ကဆံင် အလုံဂၠးတိ တုဲ စ ဒုင် တဲ က္ၜင်ကျာ မ္ၚး ဍုင် ရ။
* '''ခေတ် AOT:''' ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၈၈ ဂှ် Airports Authority of Thailand (AOT) ဂွံ ဒုင် အုပ်ဓုပ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဏအ် တုဲ သြိုင်ခၞံ ရုံ ကောန်တရဴ တၟိ သွက်ဂွံ ဒုင် တဲ ကောန်တရဴ ဂၠိုင် တိုန် ရ。&lt;ref name=&quot;FlightGlobalCNX&quot;&gt;FlightGlobal Archive (2015). &quot;Aviation History in Northern Thailand&quot;. ''Flight International''.&lt;/ref&gt;

== ၃။ အဆောက်အအုံ ဓမ္မတာ ကေုာံ ကောန်တရဴ (Terminal Facilities) ==
သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဇံင်မာဲ ဝွံ နွံ ကဵု ရုံ ကောန်တရဴ မွဲ မဇၞော် (Single Terminal Building) မပါ် လဝ် ၜါ လပါ် အဓိက:
# '''ရုံ အပ္ဍဲ ဍုင် (Domestic Terminal):''' နွံ လပါ် သၠုင်ကျာ သွက် က္ၜင်ကျာ အပ္ဍဲ ဍုင် (Domestic flights) ရ။ ဍေဟ် ဒုင် တဲ ကောန်တရဴ နူ ၜင်ကံက်၊ ဖူကေတ် ကေုာံ ဍုင် တၞဟ်တအ် တွဵု ရ။
# '''ရုံ မ္ၚး ဍုင် (International Terminal):''' နွံ လပါ် သၟဝ်ကျာ သွက် က္ၜင်ကျာ မ္ၚး ဍုင် ရ။ ပ္ဍဲ ဒၞာဲ ဏအ် နွံ ကဵု ဆေင် Duty-Free၊ ဌာန စၟတ် သၞောဝ် (Immigration)၊ ကေုာံ ဒၞာဲ ဇူဒီု ရ။ 
သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဏအ် နွံ ကဵု သၞောတ်ဝ် [[အေန်တာနေတ်]] (Wi-Fi) သမၠး တုဲ ဆေင် စၞစ၊ ဆေင် ကပေါတ် အခိုက်အလိုက် ဒေသ ဇံင်မာဲ လေဝ် နွံ ဗွဲမဂၠိုင် ရ。

== ၄။ ဌာန် သဇိုင် ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် (Airline Hubs) ==
ဇံင်မာဲ ဝွံ ဒှ် ဌာန် ဇၞော် (Focus City) သွက် ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ ၚုဟ် သာ ကေုာံ ကမ္ပဏဳ ဒေသ ဗွဲမဂၠိုင်:
* '''[[ထာဲ အေဲအေရှာ]] (Thai AirAsia):''' စကာ ဇံင်မာဲ နဒဒှ် ဌာန် သဇိုင် အဓိက သွက်ဂွံ ဆက်စၠောအ် ကု ဍုင် ကြုက် တွဵုရး နာနာ၊ တာဲဝါန်၊ ကေုာံ ကွာလာလာမ်ပူ ရ။
* '''[[နံက် အေဲ]] (Nok Air):''' ပလံင်ဗစိုပ် ကောန်တရဴ နူ ဍိုန်မုင် ကေုာံ အုဒောန်ဌာနဳ စိုပ် ဇံင်မာဲ ရ။
* '''[[ၜင်ကံက် အေဲဝေ]] (Bangkok Airways):''' ဆက်စၠောအ် ဇံင်မာဲ ကု သမုဲ(Samui) ကေုာံ ဖူကေတ် ဗွဲမလၟိုန် ရ。

== ၅။ တရဴ ကေုာံ ဌာန်ဒတန်ဂမၠိုင် (Destinations) ==
သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဇံင်မာဲ ဝွံ ဆက်စၠောအ် ကဵု ဌာန်ဒတန် နာနာ သာ်:
* '''တရဴ အပ္ဍဲ ဍုင်:''' ၜင်ကံက် (BKK &amp; DMK)၊ ဖူကေတ်၊ ဟာတ်ယာဲ၊ သမာဲ၊ သုရာတ်ဌာနဳ ကေုာံ ဥဗောန်ရာဇဌာနဳ ရ (တရဴ ၜင်ကံက်-ဇံင်မာဲ ဂှ် ဒှ် တရဴ မစကာ ဂၠိုင်အိုတ် မွဲ)။
* '''တရဴ မ္ၚး ဍုင် (International):''' ဖေါအ်သ္ဍဴ လပါ် ဍုင် ကြုက် (ပေကျေန်၊ ကွမ်ကျိုး၊ ချန်ဒူ)၊ ကိုဝ်ရဳယျာ သၠုင်ကျာ (သိုးလ်၊ ပူဆန်)၊ တာဲဝါန် (ထာဲပေ)၊ သေင်ကာပူ၊ ကေုာံ လာအဝ် (လွမ်ဖရာဗာင်) ရ。&lt;ref name=&quot;RoutesCNX&quot;&gt;Routes Online (2024). &quot;Chiang Mai Route Network Expansion&quot;. ''Routes Analysis''.&lt;/ref&gt;

== ၆။ လၟေင် လဒပ် က္ၜင် ကေုာံ စက်ယန္တရား (Runways and Infrastructure) ==
သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဇံင်မာဲ ဝွံ နွံ ကဵု လၟေင် လဒပ် က္ၜင် (Runway) ဆ မွဲ တၞုင် ဓဝ် ရ:
* '''Runway 18/36:''' ဇမၠိင် ၃,၁၀၀ မဳတာ (၁၀,၁၇၀ ပေ) တုဲ အနာံ ၄၅ မဳတာ ရ။
ဟိုတ်နူ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဏအ် ပံင်ကောံ စကာ လဝ် ကု ဒပ် က္ၜင်ကျာ ပၞာန် ဂှ်ရ၊ လပါ် ပုင် လဒပ် က္ၜင် ဂှ် ဒှ် ဌာန် ရုံ က္ၜင်ကျာ ပၞာန် တုဲ လပါ် ဇွိ ဂှ် ဒှ် ရုံ ညးဍုင်ကွာန် ရ။ လဒပ် က္ၜင် ဏအ် စှ်ေ တိုန် ဂွံ က္ၜင်ကျာ ဇၞော် ဗီုကဵု Boeing 777 ဟွံသေင်မ္ဂး Airbus A330 မာန် ရ။

== ၇။ ပရေင် ပလံင်ဗစိုပ် ကပေါတ် (Cargo Transport) ==
ဇံင်မာဲ ဂှ် ဒှ် ဌာန် သဇိုင် သွက် ပရေင် သွံရာန် ကပေါတ် တဵုလွဳ (Agricultural products) နူ ဒေသ သၟဝ်ကျာ ဍုင်သေံ ရ။
သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဏအ် နွံ ကဵု ရုံ ပလံင်ဗစိုပ် ကပေါတ် (Cargo Terminal) မွဲ သွက်ဂွံ ပလံင် သတ်ဆု၊ သၞေဝ် ကေုာံ ပ္ကဴ နူ ဇံင်မာဲ စိုပ် ၜင်ကံက် ကေုာံ ဍုင် မ္ၚး တအ် ရ (ဥပမာ ထာဲ အေဲဝေ ပလံင် ကပေါတ် စိုပ် သုဝဏ္ဏဘူမိ သွက်ဂွံ ဆက် ပလံင် ဍုင် တၞဟ်)။

== ၈။ ပရေင် ဆက်စၠောအ် သၞောတ်ဝ် ကွဳစက် (Ground Transportation) ==
ကောန်တရဴ တအ် လေပ် ဆက်စၠောအ် နူ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဇံင်မာဲ ဇရေင် လဒေါဝ် ဍုင် (Old City) ကေုာံ ဒၞာဲ တၞဟ်တအ် လောဲသွာ ရ (ဟိုတ်နူ ဇမ္ၚောဲ ညောန်):
* '''RTC City Bus:''' ဒှ် ဗာတ် ခေတ်တၟိ အသံက် မဆက်စၠောအ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ကု လဒေါဝ် ဍုင်၊ Nimman Road၊ ကေုာံ သၞေဟ် ကွဳပၟတ် ဇံင်မာဲ ရ။
* '''Songthaew (ကွဳစက် ဍာဲ):''' ဒှ် ကွဳစက် အခိုက်အလိုက် ဒေသ ဇံင်မာဲ (Red Trucks) မဒုင် ပလံင် ကောန်တရဴ ပ္ဍဲ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ရ။
* '''ကွဳစက် Taxi ကေုာံ Grab:''' နွံ ဒၞာဲ ဒုင် တဲ တပ်တပ် ပ္ဍဲ ပါင်တြင် ရုံ သွက်ဂွံ ပလံင် ကောန်တရဴ စိုပ် ဟဝ်တေဝ် ရ。&lt;ref name=&quot;ChiangMaiTransport&quot;&gt;Chiang Mai Citylife (2025). &quot;Transport Guide: Getting to and from Chiang Mai Airport&quot;. ''Citylife News''.&lt;/ref&gt;

== ၉။ ပြသၞာ ကေုာံ ပရေင် လစွံစိုတ် (Challenges) ==
သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဇံင်မာဲ ဒး ဒုင် ပြသၞာ အဓိက ၜါ သာ်:
* '''ပြသၞာ ရမ္သာင် ကေုာံ အခိင် (Curfew):''' ဟိုတ်နူ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဂှ် နွံ ဗဒါဲ လဒေါဝ် ဍုင် လောန် ဂှ်ရ၊ ညးတအ် ဟွံကဵု အခေါင် က္ၜင်ကျာ စှ်ေ တိုန် ပ္ဍဲ အခိင် ဗတံ (Midnight to 6 AM) သွက်ဂွံ ထိင် ရမ္သာင် ဟွံဂွံ ကဵု က္တဵုဒှ် ပြသၞာ ကု ကောန်ဍုင်ကွာန် တအ် ရ (Night curfew)။
* '''လၟိဟ် ကောန်တရဴ လောန် က္ဍင်:''' ၜိုန်ရ သြိုင် လဝ် ရုံ တၟိ ကီုလေဝ်၊ လၟိဟ် ကောန်တရဴ ဇၞော်မောဝ် တိုန် လောန် အာ စိုပ် ၁၁ ပြကောဋိကိုဋ် ပြင် ပ္ဍဲ မွဲ သၞာံ (ကိုပ်ကၠာ ယဲ)၊ မဒှ် လၟိဟ် မလောန် နူ အစောံ ရုံ မဒုင် မာန် ရ။

== ၁၀။ အနာဂတ် ကေုာံ ပရေင် သၠဲပတိတ် (Future Expansion) ==
သွက်ဂွံ သှ် ပြသၞာ လၟိဟ် မၞိဟ် ဂၠိုင် ဏအ်၊ အလဵုအသဳ သေံ ကေုာံ AOT နွံ ကဵု အစဳအဇန် သွက် အနာဂတ် ရ:
# '''Phase 1 Expansion (ပ္ဍဲ သၞေဟ် တြေံ):''' အစဳအဇန် သွက်ဂွံ ဇၞော်မောဝ် ပတိုန် ရုံ အပ္ဍဲ ဍုင် ကေုာံ ရုံ မ္ၚး ဍုင် မနွံ ဒၟံင် ဏအ် သွက်ဂွံ ဒုင် တဲ ကောန်တရဴ စိုပ် ၁၆.၅ ပြကောဋိကိုဋ် မာန် ရ။
# '''သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဇံင်မာဲ မရနုက်ကဵု ၜါ (Lanna International Airport):''' ဟိုတ်နူ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဇံင်မာဲ ဏအ် သၠဲပတိတ် လဒပ် က္ၜင် တၟိ ဟွံမာန် ရ တုဲ၊ AOT ရန်တၟအ် သြိုင်ခၞံ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တၟိ မွဲ (Lanna Airport) ပ္ဍဲ ခရိုင် San Kamphaeng ဟွံသေင်မ္ဂး Ban Thi သွက်ဂွံ ဒုင် တဲ က္ၜင်ကျာ ပ္ဍဲ အနာဂတ် ရ。&lt;ref name=&quot;LannaAirport&quot;&gt;Bangkok Post (2024). &quot;AOT pushes ahead with second Chiang Mai airport project&quot;. ''Bangkok Post Business''.&lt;/ref&gt;

== နိဿဲ ==
&lt;references /&gt;

{{Navbox
| name = Airports in Thailand
| title = သၞေဟ်က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ
| listclass = hlist
| list1 =
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သုဝဏ္ဏဘူမိ]] (Suvarnabhumi)
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဍိုန်မုင်]] (Don Mueang)
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဖူကေတ်]] (Phuket)
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဇံင်မာဲ]] (Chiang Mai)
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သမုဲ]] (Samui)
}}

[[ကဏ္ဍ:သၞေဟ်က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ]]
[[ကဏ္ဍ:ဍုင်သေံ]]
[[ကဏ္ဍ:ပရေင် ပလံင်ဗစိုပ်]]
[[ကဏ္ဍ:ဇံင်မာဲ]]</text>
      <sha1>a6rt97ht4c7iqo1wj9jwt938mecr4aj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သမုဲ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12893</id>
    <revision>
      <id>59317</id>
      <timestamp>2026-10-27T17:15:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Infobox airport | name = သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သမုဲ | native_name = ท่าอากาศยานสมุย | native_name_lang = th | image = Samui_Airport_Terminal.jpg | image_size = 250 | IATA = USM | ICAO = VTSM | type = ပူဂိုလ် (Private) | owner = [[ၜင်ကံက် အေဲဝေ]] (Bangkok Airways) | operator = ၜင်ကံက် အေဲဝေ | city-ser...&quot;</comment>
      <origin>59317</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16958" sha1="02zspy7t45fgwqkvrx8yq7ye17un32o" xml:space="preserve">{{Infobox airport
| name = သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သမုဲ
| native_name = ท่าอากาศยานสมุย
| native_name_lang = th
| image = Samui_Airport_Terminal.jpg
| image_size = 250
| IATA = USM
| ICAO = VTSM
| type = ပူဂိုလ် (Private)
| owner = [[ၜင်ကံက် အေဲဝေ]] (Bangkok Airways)
| operator = ၜင်ကံက် အေဲဝေ
| city-served = တကအ် [[သမုဲ]] (Koh Samui)
| location = ခရိုင် တကအ် သမုဲ (Ko Samui District), တွဵုရး သုရာတ်ဌာနဳ (Surat Thani)
| opened = သၞာံ ၁၉၈၉၊ ဨပြဳ ၂၅
| hub = [[ၜင်ကံက် အေဲဝေ]]
| elevation-m = 20
| website = [https://www.bangkokair.com/samui-airport bangkokair.com/samui-airport]
}}

'''သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သမုဲ''' ({{lang-en|Samui Airport}}, {{lang-th|ท่าอากาศยานสมุย}}) ဝွံ ဒှ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ပူဂိုလ် (Private airport) မွဲ ပ္ဍဲ [[ဍုင်သေံ]] မနွံ လတူ တကအ် [[သမုဲ]] ပ္ဍဲ တွဵုရး သုရာတ်ဌာနဳ ရ။ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဏအ် ဝွံ ဒက်ပ္တန် လဝ် ကေုာံ ပိုင်ပြဳ လဝ် နကဵု ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ [[ၜင်ကံက် အေဲဝေ]] (Bangkok Airways) ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် တုဲ၊ ဍေဟ် ဒှ် ပါင်တြင် အဓိက သွက်ဂွံ ဆက်စၠောအ် ကောန်တရဴ နူ လတူ ဂၠးတိ ဇရေင် ဌာန်ဒတန် ကမ္မတဳ တကအ် သမုဲ ရ။ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဏအ် နွံ ကဵု တင်တၟေင် အဓိက မွဲ ဂှ် ဒှ် ပရေင် စဳမံင် ဗီုပြင် မဟွံမဲ ကု ဗဒင် ဇၞော် (Open-air design) တုဲ ဂွံ ဒုင် စၟတ်သမ္တီ လဝ် ဒဒှ်ရ ဒှ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ကျေဝ်ဂေါဝ် အိုတ် မွဲ ပ္ဍဲ ဂၠးတိ ရ။

== ၁။ နိဒါန် ကေုာံ အဓိပ္ပါယ် ==
သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သမုဲ (USM) ဝွံ ယိုက်ဂၠေင် လဝ် တာလျိုင် နဒဒှ် ဌာန် သဇိုင် မရနုက်ကဵု ၜါ သွက် ၜင်ကံက် အေဲဝေ (ကြဴနူ သုဝဏ္ဏဘူမိ) ရ။ 
ကိုပ်ကၠာ ဟွံဂွံ သြိုင်ခၞံ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဏအ် တေအ်၊ ပရေင် တရဴ စိုပ် တကအ် သမုဲ ဂှ် ဒး စကာ က္ၜင် ဍာ် မလအ် အခိင် ဗွဲမလောန် ရ။ ပရေင် က္တဵုဒှ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဏအ် ပြံင်လှာဲ ပတိုန် ပရေင် ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ပရေင် တရဴ တကအ် သမုဲ ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် ရ။ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဏအ် ၜိုန်ရ ဒှ် ဒြပ် ပိုင်ပြဳ ပူဂိုလ် ကီုလေဝ်၊ ဍေဟ် ဒုင် တဲ က္ၜင်ကျာ နူ ကမ္ပဏဳ တၞဟ်တအ် သွက်ဂွံ ပလံင်ဗစိုပ် ကောန်တရဴ အလုံဂၠးတိ လေဝ် ဂွံ ရ。&lt;ref name=&quot;SamuiPG&quot;&gt;Bangkok Airways (2025). &quot;Samui Airport: The Most Beautiful Airport in the World&quot;. ''Bangkok Airways Corporate''.&lt;/ref&gt;

== ၂။ ဝင် ကေုာံ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ==
ဝင် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သမုဲ ဝွံ ဆက်စပ် ဒၟံင် ကု ဝင် ကမ္ပဏဳ ၜင်ကံက် အေဲဝေ တပ်တပ် ရ:
* '''စ သြိုင်ခၞံ (၁၉၈၂):''' အစာ ဇၞော် Prasarttong-Osoth မဒှ် တၠ ကမ္ပဏဳ ၜင်ကံက် အေဲဝေ စ ရာန် တိ လတူ တကအ် သမုဲ သွက်ဂွံ သြိုင်ခၞံ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ နကဵု သြန် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံ အလဵုဇကု ရ။
* '''စ ပံက် လး (၁၉၈၉):''' ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၈၉ ဂိတုဨပြဳ ၂၅ ဂှ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သမုဲ ပံက် လး ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် တုဲ စ ဒုင် တဲ က္ၜင်ကျာ လၟေင် အလန်ပထမအိုတ် ရ။
* '''ပရေင် သၠဲပတိတ်:''' ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၀၇ ဂှ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဝွံ ဇၞော်မောဝ် သၠဲပတိတ် ရုံ ကောန်တရဴ တၟိ သွက်ဂွံ ဒုင် တဲ ကောန်တရဴ ၆ ပြကောဋိကိုဋ် ပ္ဍဲ မွဲ သၞာံ ရ。&lt;ref name=&quot;FlightSamui&quot;&gt;FlightGlobal Archive (2007). &quot;Bangkok Airways opens new Samui terminal&quot;. ''Flight International''.&lt;/ref&gt;

== ၃။ ပရေင် စဳမံင် ဗီုပြင် ကေုာံ သဘာဝ (Design and Environment) ==
တင်တၟေင် မပြဲ အိုတ် သွက် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဏအ် ဂှ် ဒှ် ပရေင် စဳမံင် ဗီုပြင် သဘာဝ (Eco-friendly design) ရ။
ရုံ ကောန်တရဴ တအ် သီုဖအိုတ် ဂှ် သြိုင်ခၞံ လဝ် နကဵု ဆု၊ ဒုန်၊ ကေုာံ ကၟဳ သၠတာ (Thatch roof) ဗီုပြင် အခိုက်အလိုက် ရာမည/သေံ (Tropical resort style) တုဲ ဟွံမဲ ကု ဗဒင် ပန် ကၠင် ရ (Open-air)။ ဟိုတ်နူ ဂှ်ရ ဍေဟ် ဟွံဒး စကာ စက် ဂံက် (Air conditioning) ဗွဲမဂၠိုင် တုဲ ဍေဟ် ဖျအ် ကဵု ပရေင် စကာ လလဳ လောဲသွာ ရ။ ကောန်တရဴ တအ် စိုပ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဏအ် မ္ဂး ဂွံ ဒုင် စသိုင် ကျာ သဘာဝ၊ ပ္ကဴ သြဴ ကေုာံ တၞံ ဆု မတဵု လဝ် အလုံ ဒၞာဲ ရ။

== ၄။ အဆောက်အအုံ ဓမ္မတာ ကေုာံ ကောန်တရဴ (Terminal Facilities) ==
သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သမုဲ ဝွံ ပါ် လဝ် ရုံ ကောန်တရဴ နကဵု ၜါ လပါ်:
# '''ရုံ အပ္ဍဲ ဍုင် (Domestic Terminal):''' နွံ ကဵု ဒၞာဲ လုပ် က္ၜင် ၆ ပါင် (Gates 1-6) သွက် က္ၜင်ကျာ မအာ ၜင်ကံက်၊ ဇံင်မာဲ၊ ဖူကေတ် ကေုာံ ဖတ္တယာ ရ။
# '''ရုံ မ္ၚး ဍုင် (International Terminal):''' နွံ ကဵု ပါင် လုပ် ၄ ပါင် သွက် က္ၜင်ကျာ မအာ သေင်ကာပူ၊ ဟံင်ကံင်၊ ကေုာံ ဍုင် တၞဟ် တအ် ရ။ 
ပါဲနူဂှ် ပ္ဍဲ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဏအ် နွံ ကဵု ဂၠံင် သွံရာန် ကပေါတ် (Samui Park Avenue) မၞုံကဵု ဆေင် စၞစ၊ ဆေင် ကပေါတ် တၟေင် ကေုာံ ခဒမ် ဇူဒီု Blue Ribbon Club Lounge သွက် ကောန်တရဴ ကဆံင် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် (Business class) ရ。

== ၅။ ဌာန် သဇိုင် ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် (Airline Hubs) ==
သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဏအ် ဂှ် ဒှ် ဒြပ် ၜင်ကံက် အေဲဝေ ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် တုဲ ဍေဟ် ဒှ် ဌာန် သဇိုင် အဓိက သွက် ကမ္ပဏဳ ဏအ် ရ:
* '''[[ၜင်ကံက် အေဲဝေ]] (Bangkok Airways):''' ရေင်တၠုင် ကမၠောန် က္ၜင်ကျာ ဂၠိုင်နူ ၉၀% ပ္ဍဲ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဏအ် ရ။
ၜိုန်ဂှ်လေဝ် ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ တၞဟ်တအ် လေဝ် ကလိဂွံ အခေါင် စှ်ေ ပ္ဍဲ သမုဲ နကဵု ပရေင် တုပ် စိုတ် လၟိဟ် က္ၜင် ရ (ဥပမာ Scoot နူ သေင်ကာပူ၊ Tibet Airlines နူ ကြုက်)။ ဆဂး ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ ၚုဟ် သာ (LCCs) ဗီုကဵု ထာဲ အေဲအေရှာ တအ် ဂှ် ဟွံစှ်ေ ပ္ဍဲ သမုဲ ဟိုတ်နူ ၚုဟ် အခေါန် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ (Airport tax/landing fees) သၠုင် လောန် တုဲ ညးတအ် စှ်ေ ပ္ဍဲ သုရာတ်ဌာနဳ (Surat Thani) တုဲ ဍိုက် က္ၜင် ဍာ် ကၠုင် သမုဲ ရ。&lt;ref name=&quot;CAPASamui&quot;&gt;CAPA Centre for Aviation (2022). &quot;Bangkok Airways limits Samui Airport access to maintain boutique yield&quot;. ''CAPA Airline Analysis''.&lt;/ref&gt;

== ၆။ တရဴ ကေုာံ ဌာန်ဒတန်ဂမၠိုင် (Destinations) ==
သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သမုဲ ဝွံ ဆက်စၠောအ် ကု ဌာန်ဒတန် အဓိက နာနာ:
* '''တရဴ အပ္ဍဲ ဍုင်:''' ၜင်ကံက်-သုဝဏ္ဏဘူမိ (BKK) ဂှ် ဒှ် တရဴ အဓိက အိုတ် မၞုံကဵု က္ၜင်ကျာ ဂၠိုင်နူ ၂၀ ဖ္ဍိုက် ပ္ဍဲ မွဲ တ္ၚဲ ရ။ တရဴ တၞဟ်တအ် ဂှ် ဖူကေတ်၊ ဇံင်မာဲ ကေုာံ အူတာပေါင် (ဖတ္တယာ) ရ။
* '''တရဴ မ္ၚး ဍုင် (International):''' သေင်ကာပူ (SIN)၊ ဟံင်ကံင် (HKG)၊ ကေုာံ ချန်ဒူ (CTU - ကြုက်) ရ။ 

== ၇။ လၟေင် လဒပ် က္ၜင် ကေုာံ စက်ယန္တရား (Runways and Infrastructure) ==
သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သမုဲ ဝွံ နွံ ကဵု လၟေင် လဒပ် က္ၜင် (Runway) ဆ မွဲ တၞုင် ဓဝ် မစှ်ေ ကု အကာဲအရာ တကအ် ဍောတ်တ် ရ:
* '''Runway 04/22:''' ဇမၠိင် ၂,၁၀၀ မဳတာ (၆,၈၉၀ ပေ) တုဲ အနာံ ၄၅ မဳတာ ရ။
ဟိုတ်နူ လဒပ် က္ၜင် ဂၠေအ် ကေုာံ နွံ ဗဒါဲ ဒဵု တအ် ဂှ်ရ၊ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဏအ် ဒုင် တဲ ဂွံ ဆ က္ၜင်ကျာ ဍောတ် ကေုာံ လဒေါဝ် သၟး ရ (ဥပမာ ATR 72, Airbus A319, A320 ကေုာံ Boeing 737)။ က္ၜင်ကျာ ဇၞော် (Wide-body) တအ် စှ်ေ ဟွံမာန် ရ။ ပါဲနူဂှ် ညးတအ် စကာ ကွဳစက် ထရမ် (Open-air trams) မတုပ် ကု ကွဳစက် ဥယျာဉ် သွက်ဂွံ ပလံင် ကောန်တရဴ နူ ရုံ စိုပ် က္ၜင်ကျာ ရ။

== ၈။ ပရေင် ဂီုကၠီု ကေုာံ သဘာဝ ပွဳပွူ (Safety and Environment) ==
ၜင်ကံက် အေဲဝေ ဂစာန် ကၠောန် ညံင် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သမုဲ ဂွံ ဒှ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ မဟွံပ္တိတ် ကာဗွန် (Carbon Neutral Airport) ရ။
ညးတအ် စကာ သၞောတ်ဝ် ဖျအ် အမှိက်၊ သၞောတ်ဝ် ထိင် ဍာ်၊ ကေုာံ ပရေင် တဵုလွဳ တၞံ ဆု သွက်ဂွံ မင်မွဲ သဘာဝ လတူ တကအ် ဏအ် ရ။ ၜိုန်ရ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဝွံ ဍောတ် ကီုလေဝ် ဍေဟ် ဍိုက်ပေင် ကု စက် ပရေင် ဂီုကၠီု အလုံဂၠးတိ ကေုာံ ဒပ် ပၟတ် (Rescue and Fire Fighting) ကဆံင် သၠုင် ရ。&lt;ref name=&quot;AirportTechSamui&quot;&gt;Airport Technology (2020). &quot;Samui Airport (USM/VTSM)&quot;. ''Airport-Technology.com''.&lt;/ref&gt;

== ၉။ အန္တရာယ် ကေုာံ ပရေင် ဆောမ်လေင် (Incidents) ==
သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သမုဲ ဝွံ ကေင် က္တဵုဒှ် လဝ် အန္တရာယ် ဇၞော် ၜါ ဝါ ပ္ဍဲ ဝင် ညးတအ်:
* '''သၞာံ ၁၉၉၀ (Bangkok Airways Flight 125):''' က္ၜင်ကျာ De Havilland Canada Dash 8 မပလံင် တရဴ နူ ၜင်ကံက် စိုပ် သမုဲ ဂှ် ဒတုံ စှ်ေ အခိင် ဗြဲ ထတ် လတူ တကအ် တုဲ မၞိဟ် ၃၈ တၠ ဒး ချိုတ် အာ ရ။
* '''သၞာံ ၂၀၀၉ (Bangkok Airways Flight 266):''' က္ၜင်ကျာ ATR 72 မကၠုင် နူ ကရာဘဳ (Krabi) ဂှ် ဟိုတ်နူ ဗြဲ ကျာ ထတ် တုဲ လိင် ဇီု ကု တိုင် ဒမံင် ပ္ဍဲ အခိင် မစှ်ေ လဒပ် က္ၜင် သမုဲ ရ။ ညးပတန် က္ၜင် မွဲ တၠ ဒး ချိုတ် အာ ကေုာံ မၞိဟ် ဂၠိုင်နူ ၄၀ တၠ ဒး ဝပ် ရ。&lt;ref name=&quot;NTSBSamui&quot;&gt;Aviation Safety Network (2009). &quot;Accident description: Bangkok Airways Flight 266&quot;. ''ASN Database''.&lt;/ref&gt;

== ၁၀။ အနာဂတ် ကေုာံ ပရေင် ဇၞော်မောဝ် ==
ဟိုတ်နူ တကအ် သမုဲ ဇၞော်မောဝ် တိုန် ပ္ဍဲ လပါ် ပရေင် တရဴ ဂှ်ရ၊ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သမုဲ ဝွံ ဒး ဒုင် ပြသၞာ လၟိဟ် က္ၜင်ကျာ အိုတ် အစောံ (Flight quota limits) မသ္ဂုတ်စုတ် လဝ် နကဵု အလဵုအသဳ သွက်ဂွံ ထိင် ရမ္သာင် ကေုာံ သဘာဝ ရ (လၟုဟ် ကဵု အခေါင် စှ်ေ တိုန် ၜိုတ် ၅၀ လ္တူ ပ္ဍဲ မွဲ တ္ၚဲ ဓဝ်)။
ပ္ဍဲ အနာဂတ် ဂှ် ၜင်ကံက် အေဲဝေ နွံ ကစဳအဇန် သွက်ဂွံ အာတ် အခေါင် သၠုင် ပတိုန် လၟိဟ် က္ၜင်ကျာ ကေုာံ ပခိုဟ် ပတိုန် ရုံ ကောန်တရဴ သွက်ဂွံ ဒုင် တဲ ကောန်တရဴ ဂၠိုင် တိုန် မာန် နကဵု ပရေင် ညိင်ညိင် ကု သဘာဝ တွဵု ရ။

== နိဿဲ ==
&lt;references /&gt;

{{Navbox
| name = Airports in Thailand
| title = သၞေဟ်က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ
| listclass = hlist
| list1 =
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သုဝဏ္ဏဘူမိ]] (Suvarnabhumi)
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဍိုန်မုင်]] (Don Mueang)
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဖူကေတ်]] (Phuket)
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဇံင်မာဲ]] (Chiang Mai)
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သမုဲ]] (Samui)
}}

[[ကဏ္ဍ:သၞေဟ်က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ]]
[[ကဏ္ဍ:ဍုင်သေံ]]
[[ကဏ္ဍ:ပရေင် ပလံင်ဗစိုပ်]]
[[ကဏ္ဍ:သမုဲ]]</text>
      <sha1>02zspy7t45fgwqkvrx8yq7ye17un32o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:သၞေဟ်က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>12894</id>
    <revision>
      <id>59318</id>
      <timestamp>2026-10-27T17:16:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;လိက်ပရေင် အဓိက သွက် ကဏ္ဍဏအ်ဂှ် ဒှ် '''[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ]]''' ရ။  ကဏ္ဍဏအ်ဂှ် ပကောံလဝ် လိက်ပရေင် ကေုာံ ကဏ္ဍလပါ် မဆေင်စပ် ကု သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂ...&quot;</comment>
      <origin>59318</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="879" sha1="77r2ln4h0n47f0w41dnwz3qzirl04za" xml:space="preserve">လိက်ပရေင် အဓိက သွက် ကဏ္ဍဏအ်ဂှ် ဒှ် '''[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ]]''' ရ။

ကဏ္ဍဏအ်ဂှ် ပကောံလဝ် လိက်ပရေင် ကေုာံ ကဏ္ဍလပါ် မဆေင်စပ် ကု သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ၊ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အပ္ဍဲ ဍုင် ကေုာံ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ပၞာန် မနွံ ပ္ဍဲ [[ဍုင်သေံ]] နာနာ သာ် ရ။

[[ကဏ္ဍ:ပရေင် ပလံင်ဗစိုပ် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ]]
[[ကဏ္ဍ:သၞေဟ်က္ၜင်ကျာဂမၠိုင်]]
[[ကဏ္ဍ:ဍုင်သေံ]]</text>
      <sha1>77r2ln4h0n47f0w41dnwz3qzirl04za</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>သၞေဟ်က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12895</id>
    <revision>
      <id>59319</id>
      <timestamp>2026-10-27T17:19:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Infobox infrastructure | name = သၞေဟ်က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ | image = Suvarnabhumi_Airport_2019.jpg | caption = သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ သုဝဏ္ဏဘူမိ ပ္ဍဲ ဍုင်ၜင်ကံက်၊ ဍုင်သေံ | country = [[ဍုင်သေံ]] (Thailand) | type = သၞေ...&quot;</comment>
      <origin>59319</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18538" sha1="hu9v1hyffuntucjpfkzu2zz8ppz9ghz" xml:space="preserve">{{Infobox infrastructure
| name = သၞေဟ်က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ
| image = Suvarnabhumi_Airport_2019.jpg
| caption = သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ သုဝဏ္ဏဘူမိ ပ္ဍဲ ဍုင်ၜင်ကံက်၊ ဍုင်သေံ
| country = [[ဍုင်သေံ]] (Thailand)
| type = သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ကေုာံ အပ္ဍဲဍုင်
| managing_authorities = Airports of Thailand (AOT), Department of Airports (DOA), Royal Thai Air Force
| major_hubs = [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ သုဝဏ္ဏဘူမိ]] (BKK), [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဒွန်မံင်]] (DMK), [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဖူကေတ်]] (HKT)
| total_airports = ၃၈ (သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ပရေင်ပိုန်ဒြပ်)
}}

'''သၞေဟ်က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ''' ({{lang-en|Airports in Thailand}}) ဝွံ ဒှ် သၞောတ်ဝ် ပရေင် ပလံင်ဗစိုပ် လတူ ကျာ အဓိက ပ္ဍဲ ဒေသ အာရှအဂၞဲ ရ။ ဍုင်သေံ (Thailand) ဝွံ နွံကဵု သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ (Airports) ဗွဲမဂၠိုင် မဆက်စၠောအ် လဝ် ပရေင် ဖြေန် တရဴ အပ္ဍဲဍုင် ကေုာံ အလုံဂၠးတိ ရ။ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တအ် ဝွံ ထံက်ပင် လဝ် ပရေင် ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ပရေင် အာတရဴ (Tourism) ဍုင်သေံ ဗွဲမဇၞော် ရ။

== ၁။ နိဒါန် ကေုာံ အစောံစောန် ==
ဍုင်သေံ ဝွံ နွံကဵု သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ မပံက် လဝ် သွက် ပရေင် ကမၠောန် ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ သွက် ညးဍိုက်က္ၜင် (Commercial airports) သီုဖအိုတ် ၜိုတ် ၃၈ ဒၞာဲ ရ။ 
ပ္ဍဲကဵု သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တအ် ဏအ်၊ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ (International airports) အဓိက နွံ ၇ ဒၞာဲ မဒုင် တဲ က္ၜင်ကျာ နူကဵု ဂၠးတိ နာနာ သာ် ရ။ ဍုင်ၜင်ကံက် (Bangkok) မဒှ် ဍုင်ဇၞော် ဍုင်သေံ ဂှ် စကာ လဝ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အဓိက ၜါ ဒၞာဲ မတွဟ်ဂး သုဝဏ္ဏဘူမိ (Suvarnabhumi Airport) ကေုာံ ဒွန်မံင် (Don Mueang International Airport) ရ။ သၞောတ်ဝ် က္ၜင်ကျာ ဏအ် ဝွံ ပလံင်ဗစိုပ် ညးဍိုက်က္ၜင် ပြကောဋိကိုဋ် ဇၟာပ်ပ် သၞာံ ရ。&lt;ref name=&quot;AOT2023&quot;&gt;Airports of Thailand PLC. (2023). &quot;Annual Report 2022/2023&quot;. ''AOT''.&lt;/ref&gt;

== ၂။ ဝင် ကေုာံ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ==
ဝင် ပရေင် က္ၜင်ကျာ ဍုင်သေံ ဝွံ စက္တဵုဒှ် ကၠုင် နူကဵု သၞာံ ၁၉၁၄ အခိင် မပံက် လဝ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဒွန်မံင် (Don Mueang) ရ။ 
ဒွန်မံင် ဝွံ ဒှ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တြေံအိုတ် ပ္ဍဲ အာရှ တုဲ သ္ပ လဝ် သဇိုင် အဓိက သွက် ဍုင်သေံ စဵုကဵု စိုပ် သၞာံ ၂၀၀၆ ရ။ ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၀၆ ဂိတုသေပ်တေမ်ဗါ ဂှ် အလဵုအသဳ သေံ ပံက် လဝ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ သုဝဏ္ဏဘူမိ မဒှ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တၟိ ကေုာံ ဇၞော်အိုတ် သွက်ဂွံ သၠာဲ ထောအ် ဒၞာဲ ဒွန်မံင် ရ။ ဆဂး ဟိုတ်နူ လၟိဟ် ညးဍိုက်က္ၜင် ဂၠိုင် လောန် အာ ဂှ်ရ၊ သၞာံ ၂၀၁၂ ဂှ် ဒွန်မံင် လေဝ် ကလေင် ပံက် ပၠန် သွက် က္ၜင်ကျာ ၚုဟ်တန် (Low-cost carriers) ရ。&lt;ref name=&quot;ICAO2020&quot;&gt;International Civil Aviation Organization (2020). &quot;Aviation History in Thailand&quot;. ''ICAO Regional Office''.&lt;/ref&gt;

== ၃။ ဂကောံ အုပ်ဓုပ် ကေုာံ စၟိန်ပြမာန် ==
သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ တအ် ဂှ် ဒးဒုင် အုပ်ဓုပ် လဝ် နကဵု ဂကောံ အဓိက ပိ သာ်:
# '''Airports of Thailand (AOT):''' ဒှ် ကမ္ပဏဳ အလဵုအသဳ မအုပ်ဓုပ် လဝ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဇၞော်အိုတ် ၆ ဒၞာဲ (BKK, DMK, HKT, CNX, HDY, CEI) ရ။
# '''Department of Airports (DOA):''' ဒှ် ဌာန အလဵုအသဳ မအုပ်ဓုပ် လဝ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အပ္ဍဲဍုင် (Domestic airports) ၜိုတ် ၂၉ ဒၞာဲ ပ္ဍဲ တွဵုရး နာနာ ร။
# '''ပူဂိုလ် ကေုာံ ပရေင်ပၞာန် (Private &amp; Military):''' ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ Bangkok Airways အုပ်ဓုပ် လဝ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ၃ ဒၞာဲ (Samui, Sukhothai, Trat) တုဲ ဒပ်ကျာ သေံ (Royal Thai Air Force) အုပ်ဓုပ် လဝ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ပၞာန် တအ် ရ။

== ၄။ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ အဓိကဂမၠိုင် ==
ဍုင်သေံ နွံကဵု သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ မၞုံကဵု ပရေင် ချဳဒရာင် ဂၠိုင်အိုတ် (Busiest airports) ၄ ဒၞာဲ ရ:
* '''[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ သုဝဏ္ဏဘူမိ]] (Suvarnabhumi - BKK):''' မနွံ ပ္ဍဲ ဆာမုတ်ပရာကာန် (Samut Prakan)။ ဒှ် သၞေဟ် အဓိက သွက် Thai Airways ကေုာံ က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ နာနာ ร။
* '''[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဒွန်မံင်]] (Don Mueang - DMK):''' ဒှ် သၞေဟ် အဓိက သွက် က္ၜင်ကျာ ၚုဟ်တန် ဗီုကဵု Thai AirAsia, Nok Air ကေုာံ Thai Lion Air ရ။
* '''[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဖူကေတ်]] (Phuket - HKT):''' မနွံ ပ္ဍဲ တကအ် ဖူကေတ်။ ဒှ် သၞေဟ် အဓိက သွက် ညးအာတရဴ (Tourists) မကၠုင် ဇရေင် ဇိုင်ၜဳ ရ။
* '''[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဇေင်မာဲ]] (Chiang Mai - CNX):''' ဒှ် သၞေဟ် အဓိက သွက် ဒေသ လပါ် သၟဝ်ကျာ ဍုင်သေံ ရ။

== ၅။ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အပ္ဍဲဍုင်ဂမၠိုင် ==
သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အပ္ဍဲဍုင် (Domestic airports) တအ် ဂှ် ဆက်စၠောအ် လဝ် အကြာ ဍုင်ဇၞော် ကေုာံ တွဵုရး (Provinces) နာနာ သာ် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ရ။ 
ဌာန DOA အုပ်ဓုပ် လဝ် သၞေဟ် တအ် ဏအ် တုဲ ဍေဟ် ဖန်ဇန် လဝ် သွက်ဂွံ ဇၞော်မောဝ် ပရေင် ပိုန်ဒြပ် ပ္ဍဲ ဒေသ တအ် ရ။ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ မၞုံကဵု ညးဍိုက်က္ၜင် ဂၠိုင် ပ္ဍဲ တွဵုရး တအ် ဂှ် မပ္တံကဵု သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အူဒေါန်တာနဳ (Udon Thani), ခန်ကေန် (Khon Kaen), သုရတ်တာနဳ (Surat Thani), ကေုာံ ဥဗောန်ရာဇဌာနဳ (Ubon Ratchathani) တအ် ရ။

== ၆။ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ပူဂိုလ်ဂမၠိုင် (Private Airports) ==
ဍုင်သေံ ဝွံ နွံကဵု သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ပူဂိုလ် မကၠောန် လဝ် နကဵု ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ အလဵုဇကု ညးတအ် ၃ ဒၞာဲ ရ။
သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တအ် ဏအ် ဂှ် ဒှ် က္ဒိုင် ပိုင်ပြဳ နကဵု ကမ္ပဏဳ '''[[Bangkok Airways]]''' ရ:
# '''[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သာမุย]] (Samui Airport - USM):''' မနွံ ပ္ဍဲ တကအ် သာမุย (Koh Samui)။ ဒှ် သၞေဟ် မၞုံကဵု ဗီုပြင် ရုပ်ရဴ သဘာဝ ဆာဲအိုတ် မွဲ ရ။
# '''[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သုခေါထာဲ]] (Sukhothai Airport - THS):''' သွက်ဂွံ ထံက်ပင် ပရေင် အာတရဴ ပ္ဍဲ ဍုင်တြေံ သုခေါထာဲ ရ။
# '''[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တရာတ်]] (Trat Airport - TDX):''' သွက်ဂွံ ဆက်စၠောအ် ကဵု တကအ် ချာင် (Koh Chang) ရ。&lt;ref name=&quot;CAPA2022&quot;&gt;Centre for Aviation (2022). &quot;Bangkok Airways' Airport Ownership&quot;. ''CAPA Profiles''.&lt;/ref&gt;

== ၇။ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ပၞာန် (Military Airbases) ==
ဒပ်ကျာ သေံ (Royal Thai Air Force - RTAF) တအ် စကာ လဝ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ နာနာ သာ် သွက် ပရေင် စဵုဒၞာ ကေုာံ ဂီုကၠီု ဍုင် ရ။
လပါ် ဂၠိုင် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ပၞာန် တအ် ဂှ် ပံင်တောဲ စကာ လဝ် မွဲစွံ ကု သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ညးဍိုက်က္ၜင် ရ (Joint-use airports)။ ဥပမာ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဒွန်မံင် (Don Mueang) လေဝ် ဒှ် ဒၞာဲ သဇိုင် ပၞာန် ဍောင် ၆ (Wing 6) ကီု တုဲ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အူတာပေါင် (U-Tapao) ဂှ် ဒှ် ဒၞာဲ သဇိုင် ပၞာန် ဒပ် က္ၜင်ကျာ ရေဝ် (Royal Thai Navy) ရ။

== ၈။ စရင် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် (List of Airports) ==
သၟဝ် ဏအ် ဂှ် ဒှ် စရင် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အဓိက ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ နကဵု သင်္ကေတ IATA ကေုာံ ICAO ရ:
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! ယၟု သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ !! ဒေသ (Location) !! IATA !! ICAO !! ဂကူ သၞေဟ်
|-
| [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ သုဝဏ္ဏဘူမိ]]
| [[ဆာမုတ်ပရာကာန်]] (ၜင်ကံက်)
| BKK
| VTBS
| အလုံဂၠးတိ
|-
| [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဒွန်မံင်]]
| [[ၜင်ကံက်]]
| DMK
| VTBD
| အလုံဂၠးတိ / ၚုဟ်တန်
|-
| [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဖူကေတ်]]
| [[ဖူကေတ်]]
| HKT
| VTSP
| အလုံဂၠးတိ
|-
| [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဇေင်မာဲ]]
| [[ဇေင်မာဲ]]
| CNX
| VTCC
| အလုံဂၠးတိ
|-
| [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဟာတ်ယာဲ]]
| သောင်ခလာ ([[ဟာတ်ယာဲ]])
| HDY
| VTSS
| အလုံဂၠးတိ
|-
| [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ အူတာပေါင်]]
| ရာယံင် / ပါတ္တယာ
| UTP
| VTBU
| အလုံဂၠးတိ / ပၞာန်
|-
| [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သာမุย]]
| သုရတ်တာနဳ (သာမุย)
| USM
| VTSM
| အလုံဂၠးတိ (ပူဂိုလ်)
|-
| [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အူဒေါန်တာနဳ]]
| အူဒေါန်တာနဳ
| UTH
| VTUD
| အပ္ဍဲဍုင်
|}

== ၉။ ပရေင် ဇၞော်မောဝ် အနာဂတ် (Future Developments) ==
သၞောတ်ဝ် ပရေင် က္ၜင်ကျာ ဍုင်သေံ ဝွံ နွံကဵု အစဳအဇန် ဇၞော်မောဝ် တၟိ သွက် အနာဂတ် သွက်ဂွံ ဒုင် တဲ ညးဍိုက်က္ၜင် လၟိဟ် ဂၠိုင် တိုန် ရ:
# '''ပရေင် ဇၞော်ပတိုန် သုဝဏ္ဏဘူမိ:''' AOT ကၠောန်ဗဒှ် လဝ် တိုက် သာတ်တလာင် (Midfield Satellite Concourse 1 - SAT-1) တုဲ ဇၞော် ပတိုန် လၟိဟ် ဒုင်တဲ ညးဍိုက်က္ၜင် စဵုကဵု ၆၀ ပြကောဋိကိုဋ် ပ္ဍဲ မွဲ သၞာံ ရ။&lt;ref name=&quot;BangkokPost2023&quot;&gt;Bangkok Post (2023). &quot;Suvarnabhumi new satellite terminal opens&quot;. ''Bangkok Post''.&lt;/ref&gt;
# '''သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အူတာပေါင် (U-Tapao Expansion):''' အလဵုအသဳ နွံ အစဳအဇန် ဇၞော် ပတိုန် အူတာပေါင် သွက်ဂွံ ဒှ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အဓိက မရနုက်ကဵု ပိ ပ္ဍဲ ၜင်ကံက် ကေုာံ ပံင်စပ် ကဵု သၞောတ်ဝ် ကွဳပၟတ် ပရဟ် (High-Speed Rail linking 3 airports) ร။
# '''သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တၟိ (Andaman International Airport):''' နွံ အစဳအဇန် သွက်ဂွံ ကၠောန် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တၟိ ပ္ဍဲ တွဵုရး ဖံင်ငါ (Phang Nga) သွက်ဂွံ ရီု ဇြဟတ် နူ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဖူကေတ် ရ。

== ၁၀။ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ပရေင်ကမၠောန် ဍုင်သေံ (Economic Impact) ==
သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဂမၠိုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ တအ် ဂှ် ဒှ် ဒြဟတ် အဓိက သွက် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် (Economy) ဍုင် ရ။ 
ပရေင် အာတရဴ (Tourism) ဂှ် ဒှ် ကဏ္ဍ မပ္တိတ် သြန် လုပ် အဓိက သွက် ဍုင်သေံ တုဲ၊ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တအ် ဝွံ ရေင်တၠုင် လဝ် တရဴ သွက် ကောန်ဍုင် သအာင် မကၠုင် ဝေင် ဂၠိုင်အိုတ် ရ။ ပါဲနူ ဂှ်ပၠန်၊ ပရေင် ပလံင် ကပေါတ် နကဵု ကျာ (Air cargo) နူကဵု သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သုဝဏ္ဏဘူမိ လေဝ် ဒှ် သဇိုင် သွက် ပရေင် သွံရာန် ပ္တိတ် ကပေါတ် အဳလက်ထရဝ်နေတ် ကေုာံ သတ်ဆု ဗွဲမဇၞော် ရ。&lt;ref name=&quot;WorldBank2021&quot;&gt;World Bank (2021). &quot;The Economic Impact of Aviation in Thailand&quot;. ''World Bank Reports''.&lt;/ref&gt;

== နိဿဲ ==
&lt;references /&gt;

{{Navbox
| name = Airports in Thailand
| title = [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ]]
| listclass = hlist
| group1 = သၞေဟ် အလုံဂၠးတိ အဓိက
| list1 =
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ သုဝဏ္ဏဘူမိ|သုဝဏ္ဏဘူမိ (BKK)]]
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဒွန်မံင်|ဒွန်မံင် (DMK)]]
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဖူကေတ်|ဖူကေတ် (HKT)]]
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဇေင်မာဲ|ဇေင်မာဲ (CNX)]]
| group2 = သၞေဟ် အပ္ဍဲဍုင်
| list2 =
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အူဒေါန်တာနဳ|အူဒေါန်တာနဳ (UTH)]]
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ခန်ကေန်|ခန်ကေန် (KKC)]]
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သုရတ်တာနဳ|သုရတ်တာနဳ (URT)]]
| group3 = သၞေဟ် ပူဂိုလ်
| list3 =
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သာမุย|သာမุย (USM)]]
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သုခေါထာဲ|သုခေါထာဲ (THS)]]
}}

[[ကဏ္ဍ:သၞေဟ်က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ]]
[[ကဏ္ဍ:ပရေင် ပလံင်ဗစိုပ် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ]]
[[ကဏ္ဍ:က္ၜင်ကျာ]]</text>
      <sha1>hu9v1hyffuntucjpfkzu2zz8ppz9ghz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>59320</id>
      <parentid>59319</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T17:21:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>/* ၈။ စရင် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် (List of Airports) */</comment>
      <origin>59320</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18426" sha1="b94h2hz8kubhqqei6nk16s72641lgw2" xml:space="preserve">{{Infobox infrastructure
| name = သၞေဟ်က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ
| image = Suvarnabhumi_Airport_2019.jpg
| caption = သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ သုဝဏ္ဏဘူမိ ပ္ဍဲ ဍုင်ၜင်ကံက်၊ ဍုင်သေံ
| country = [[ဍုင်သေံ]] (Thailand)
| type = သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ကေုာံ အပ္ဍဲဍုင်
| managing_authorities = Airports of Thailand (AOT), Department of Airports (DOA), Royal Thai Air Force
| major_hubs = [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ သုဝဏ္ဏဘူမိ]] (BKK), [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဒွန်မံင်]] (DMK), [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဖူကေတ်]] (HKT)
| total_airports = ၃၈ (သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ပရေင်ပိုန်ဒြပ်)
}}

'''သၞေဟ်က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ''' ({{lang-en|Airports in Thailand}}) ဝွံ ဒှ် သၞောတ်ဝ် ပရေင် ပလံင်ဗစိုပ် လတူ ကျာ အဓိက ပ္ဍဲ ဒေသ အာရှအဂၞဲ ရ။ ဍုင်သေံ (Thailand) ဝွံ နွံကဵု သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ (Airports) ဗွဲမဂၠိုင် မဆက်စၠောအ် လဝ် ပရေင် ဖြေန် တရဴ အပ္ဍဲဍုင် ကေုာံ အလုံဂၠးတိ ရ။ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တအ် ဝွံ ထံက်ပင် လဝ် ပရေင် ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ပရေင် အာတရဴ (Tourism) ဍုင်သေံ ဗွဲမဇၞော် ရ။

== ၁။ နိဒါန် ကေုာံ အစောံစောန် ==
ဍုင်သေံ ဝွံ နွံကဵု သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ မပံက် လဝ် သွက် ပရေင် ကမၠောန် ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ သွက် ညးဍိုက်က္ၜင် (Commercial airports) သီုဖအိုတ် ၜိုတ် ၃၈ ဒၞာဲ ရ။ 
ပ္ဍဲကဵု သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တအ် ဏအ်၊ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ (International airports) အဓိက နွံ ၇ ဒၞာဲ မဒုင် တဲ က္ၜင်ကျာ နူကဵု ဂၠးတိ နာနာ သာ် ရ။ ဍုင်ၜင်ကံက် (Bangkok) မဒှ် ဍုင်ဇၞော် ဍုင်သေံ ဂှ် စကာ လဝ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အဓိက ၜါ ဒၞာဲ မတွဟ်ဂး သုဝဏ္ဏဘူမိ (Suvarnabhumi Airport) ကေုာံ ဒွန်မံင် (Don Mueang International Airport) ရ။ သၞောတ်ဝ် က္ၜင်ကျာ ဏအ် ဝွံ ပလံင်ဗစိုပ် ညးဍိုက်က္ၜင် ပြကောဋိကိုဋ် ဇၟာပ်ပ် သၞာံ ရ。&lt;ref name=&quot;AOT2023&quot;&gt;Airports of Thailand PLC. (2023). &quot;Annual Report 2022/2023&quot;. ''AOT''.&lt;/ref&gt;

== ၂။ ဝင် ကေုာံ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ==
ဝင် ပရေင် က္ၜင်ကျာ ဍုင်သေံ ဝွံ စက္တဵုဒှ် ကၠုင် နူကဵု သၞာံ ၁၉၁၄ အခိင် မပံက် လဝ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဒွန်မံင် (Don Mueang) ရ။ 
ဒွန်မံင် ဝွံ ဒှ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တြေံအိုတ် ပ္ဍဲ အာရှ တုဲ သ္ပ လဝ် သဇိုင် အဓိက သွက် ဍုင်သေံ စဵုကဵု စိုပ် သၞာံ ၂၀၀၆ ရ။ ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၀၆ ဂိတုသေပ်တေမ်ဗါ ဂှ် အလဵုအသဳ သေံ ပံက် လဝ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ သုဝဏ္ဏဘူမိ မဒှ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တၟိ ကေုာံ ဇၞော်အိုတ် သွက်ဂွံ သၠာဲ ထောအ် ဒၞာဲ ဒွန်မံင် ရ။ ဆဂး ဟိုတ်နူ လၟိဟ် ညးဍိုက်က္ၜင် ဂၠိုင် လောန် အာ ဂှ်ရ၊ သၞာံ ၂၀၁၂ ဂှ် ဒွန်မံင် လေဝ် ကလေင် ပံက် ပၠန် သွက် က္ၜင်ကျာ ၚုဟ်တန် (Low-cost carriers) ရ。&lt;ref name=&quot;ICAO2020&quot;&gt;International Civil Aviation Organization (2020). &quot;Aviation History in Thailand&quot;. ''ICAO Regional Office''.&lt;/ref&gt;

== ၃။ ဂကောံ အုပ်ဓုပ် ကေုာံ စၟိန်ပြမာန် ==
သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ တအ် ဂှ် ဒးဒုင် အုပ်ဓုပ် လဝ် နကဵု ဂကောံ အဓိက ပိ သာ်:
# '''Airports of Thailand (AOT):''' ဒှ် ကမ္ပဏဳ အလဵုအသဳ မအုပ်ဓုပ် လဝ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဇၞော်အိုတ် ၆ ဒၞာဲ (BKK, DMK, HKT, CNX, HDY, CEI) ရ။
# '''Department of Airports (DOA):''' ဒှ် ဌာန အလဵုအသဳ မအုပ်ဓုပ် လဝ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အပ္ဍဲဍုင် (Domestic airports) ၜိုတ် ၂၉ ဒၞာဲ ပ္ဍဲ တွဵုရး နာနာ ร။
# '''ပူဂိုလ် ကေုာံ ပရေင်ပၞာန် (Private &amp; Military):''' ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ Bangkok Airways အုပ်ဓုပ် လဝ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ၃ ဒၞာဲ (Samui, Sukhothai, Trat) တုဲ ဒပ်ကျာ သေံ (Royal Thai Air Force) အုပ်ဓုပ် လဝ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ပၞာန် တအ် ရ။

== ၄။ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ အဓိကဂမၠိုင် ==
ဍုင်သေံ နွံကဵု သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ မၞုံကဵု ပရေင် ချဳဒရာင် ဂၠိုင်အိုတ် (Busiest airports) ၄ ဒၞာဲ ရ:
* '''[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ သုဝဏ္ဏဘူမိ]] (Suvarnabhumi - BKK):''' မနွံ ပ္ဍဲ ဆာမုတ်ပရာကာန် (Samut Prakan)။ ဒှ် သၞေဟ် အဓိက သွက် Thai Airways ကေုာံ က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ နာနာ ร။
* '''[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဒွန်မံင်]] (Don Mueang - DMK):''' ဒှ် သၞေဟ် အဓိက သွက် က္ၜင်ကျာ ၚုဟ်တန် ဗီုကဵု Thai AirAsia, Nok Air ကေုာံ Thai Lion Air ရ။
* '''[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဖူကေတ်]] (Phuket - HKT):''' မနွံ ပ္ဍဲ တကအ် ဖူကေတ်။ ဒှ် သၞေဟ် အဓိက သွက် ညးအာတရဴ (Tourists) မကၠုင် ဇရေင် ဇိုင်ၜဳ ရ။
* '''[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဇေင်မာဲ]] (Chiang Mai - CNX):''' ဒှ် သၞေဟ် အဓိက သွက် ဒေသ လပါ် သၟဝ်ကျာ ဍုင်သေံ ရ။

== ၅။ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အပ္ဍဲဍုင်ဂမၠိုင် ==
သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အပ္ဍဲဍုင် (Domestic airports) တအ် ဂှ် ဆက်စၠောအ် လဝ် အကြာ ဍုင်ဇၞော် ကေုာံ တွဵုရး (Provinces) နာနာ သာ် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ရ။ 
ဌာန DOA အုပ်ဓုပ် လဝ် သၞေဟ် တအ် ဏအ် တုဲ ဍေဟ် ဖန်ဇန် လဝ် သွက်ဂွံ ဇၞော်မောဝ် ပရေင် ပိုန်ဒြပ် ပ္ဍဲ ဒေသ တအ် ရ။ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ မၞုံကဵု ညးဍိုက်က္ၜင် ဂၠိုင် ပ္ဍဲ တွဵုရး တအ် ဂှ် မပ္တံကဵု သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အူဒေါန်တာနဳ (Udon Thani), ခန်ကေန် (Khon Kaen), သုရတ်တာနဳ (Surat Thani), ကေုာံ ဥဗောန်ရာဇဌာနဳ (Ubon Ratchathani) တအ် ရ။

== ၆။ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ပူဂိုလ်ဂမၠိုင် (Private Airports) ==
ဍုင်သေံ ဝွံ နွံကဵု သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ပူဂိုလ် မကၠောန် လဝ် နကဵု ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ အလဵုဇကု ညးတအ် ၃ ဒၞာဲ ရ။
သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တအ် ဏအ် ဂှ် ဒှ် က္ဒိုင် ပိုင်ပြဳ နကဵု ကမ္ပဏဳ '''[[Bangkok Airways]]''' ရ:
# '''[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သာမุย]] (Samui Airport - USM):''' မနွံ ပ္ဍဲ တကအ် သာမุย (Koh Samui)။ ဒှ် သၞေဟ် မၞုံကဵု ဗီုပြင် ရုပ်ရဴ သဘာဝ ဆာဲအိုတ် မွဲ ရ။
# '''[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သုခေါထာဲ]] (Sukhothai Airport - THS):''' သွက်ဂွံ ထံက်ပင် ပရေင် အာတရဴ ပ္ဍဲ ဍုင်တြေံ သုခေါထာဲ ရ။
# '''[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တရာတ်]] (Trat Airport - TDX):''' သွက်ဂွံ ဆက်စၠောအ် ကဵု တကအ် ချာင် (Koh Chang) ရ。&lt;ref name=&quot;CAPA2022&quot;&gt;Centre for Aviation (2022). &quot;Bangkok Airways' Airport Ownership&quot;. ''CAPA Profiles''.&lt;/ref&gt;

== ၇။ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ပၞာန် (Military Airbases) ==
ဒပ်ကျာ သေံ (Royal Thai Air Force - RTAF) တအ် စကာ လဝ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ နာနာ သာ် သွက် ပရေင် စဵုဒၞာ ကေုာံ ဂီုကၠီု ဍုင် ရ။
လပါ် ဂၠိုင် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ပၞာန် တအ် ဂှ် ပံင်တောဲ စကာ လဝ် မွဲစွံ ကု သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ညးဍိုက်က္ၜင် ရ (Joint-use airports)။ ဥပမာ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဒွန်မံင် (Don Mueang) လေဝ် ဒှ် ဒၞာဲ သဇိုင် ပၞာန် ဍောင် ၆ (Wing 6) ကီု တုဲ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အူတာပေါင် (U-Tapao) ဂှ် ဒှ် ဒၞာဲ သဇိုင် ပၞာန် ဒပ် က္ၜင်ကျာ ရေဝ် (Royal Thai Navy) ရ။

== ၈။ စရင် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် (List of Airports) ==
သၟဝ် ဏအ် ဂှ် ဒှ် စရင် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အဓိက ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ နကဵု သင်္ကေတ IATA ကေုာံ ICAO ရ:
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! ယၟု သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ !! ဒေသ (Location) !! IATA !! ICAO !! ဂကူ သၞေဟ်
|-
| [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သုဝဏ္ဏဘူမိ]]
| [[ဆာမုတ်ပရာကာန်]] (ၜင်ကံက်)
| BKK
| VTBS
| အလုံဂၠးတိ
|-
| [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဍိုန်မုင်]]
| [[ၜင်ကံက်]]
| DMK
| VTBD
| အလုံဂၠးတိ / ၚုဟ်တန်
|-
| [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဖူကေတ်]]
| [[ဖူကေတ်]]
| HKT
| VTSP
| အလုံဂၠးတိ
|-
| [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဇံင်မာဲ]]
| [[ဇေင်မာဲ]]
| CNX
| VTCC
| အလုံဂၠးတိ
|-
| [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဟာတ်ယာဲ]]
| သောင်ခလာ ([[ဟာတ်ယာဲ]])
| HDY
| VTSS
| အလုံဂၠးတိ
|-
| [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ အူတာပေါင်]]
| ရာယံင် / ပါတ္တယာ
| UTP
| VTBU
| အလုံဂၠးတိ / ပၞာန်
|-
| [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သမုဲ]]
| သုရတ်တာနဳ (သာမုဲ)
| USM
| VTSM
| အလုံဂၠးတိ (ပူဂိုလ်)
|-
| [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အူဒေါန်တာနဳ]]
| အူဒေါန်တာနဳ
| UTH
| VTUD
| အပ္ဍဲဍုင်
|}

== ၉။ ပရေင် ဇၞော်မောဝ် အနာဂတ် (Future Developments) ==
သၞောတ်ဝ် ပရေင် က္ၜင်ကျာ ဍုင်သေံ ဝွံ နွံကဵု အစဳအဇန် ဇၞော်မောဝ် တၟိ သွက် အနာဂတ် သွက်ဂွံ ဒုင် တဲ ညးဍိုက်က္ၜင် လၟိဟ် ဂၠိုင် တိုန် ရ:
# '''ပရေင် ဇၞော်ပတိုန် သုဝဏ္ဏဘူမိ:''' AOT ကၠောန်ဗဒှ် လဝ် တိုက် သာတ်တလာင် (Midfield Satellite Concourse 1 - SAT-1) တုဲ ဇၞော် ပတိုန် လၟိဟ် ဒုင်တဲ ညးဍိုက်က္ၜင် စဵုကဵု ၆၀ ပြကောဋိကိုဋ် ပ္ဍဲ မွဲ သၞာံ ရ။&lt;ref name=&quot;BangkokPost2023&quot;&gt;Bangkok Post (2023). &quot;Suvarnabhumi new satellite terminal opens&quot;. ''Bangkok Post''.&lt;/ref&gt;
# '''သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အူတာပေါင် (U-Tapao Expansion):''' အလဵုအသဳ နွံ အစဳအဇန် ဇၞော် ပတိုန် အူတာပေါင် သွက်ဂွံ ဒှ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အဓိက မရနုက်ကဵု ပိ ပ္ဍဲ ၜင်ကံက် ကေုာံ ပံင်စပ် ကဵု သၞောတ်ဝ် ကွဳပၟတ် ပရဟ် (High-Speed Rail linking 3 airports) ร။
# '''သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တၟိ (Andaman International Airport):''' နွံ အစဳအဇန် သွက်ဂွံ ကၠောန် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တၟိ ပ္ဍဲ တွဵုရး ဖံင်ငါ (Phang Nga) သွက်ဂွံ ရီု ဇြဟတ် နူ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဖူကေတ် ရ。

== ၁၀။ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ပရေင်ကမၠောန် ဍုင်သေံ (Economic Impact) ==
သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဂမၠိုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ တအ် ဂှ် ဒှ် ဒြဟတ် အဓိက သွက် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် (Economy) ဍုင် ရ။ 
ပရေင် အာတရဴ (Tourism) ဂှ် ဒှ် ကဏ္ဍ မပ္တိတ် သြန် လုပ် အဓိက သွက် ဍုင်သေံ တုဲ၊ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တအ် ဝွံ ရေင်တၠုင် လဝ် တရဴ သွက် ကောန်ဍုင် သအာင် မကၠုင် ဝေင် ဂၠိုင်အိုတ် ရ။ ပါဲနူ ဂှ်ပၠန်၊ ပရေင် ပလံင် ကပေါတ် နကဵု ကျာ (Air cargo) နူကဵု သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သုဝဏ္ဏဘူမိ လေဝ် ဒှ် သဇိုင် သွက် ပရေင် သွံရာန် ပ္တိတ် ကပေါတ် အဳလက်ထရဝ်နေတ် ကေုာံ သတ်ဆု ဗွဲမဇၞော် ရ。&lt;ref name=&quot;WorldBank2021&quot;&gt;World Bank (2021). &quot;The Economic Impact of Aviation in Thailand&quot;. ''World Bank Reports''.&lt;/ref&gt;

== နိဿဲ ==
&lt;references /&gt;

{{Navbox
| name = Airports in Thailand
| title = [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ]]
| listclass = hlist
| group1 = သၞေဟ် အလုံဂၠးတိ အဓိက
| list1 =
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ သုဝဏ္ဏဘူမိ|သုဝဏ္ဏဘူမိ (BKK)]]
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဒွန်မံင်|ဒွန်မံင် (DMK)]]
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဖူကေတ်|ဖူကေတ် (HKT)]]
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဇေင်မာဲ|ဇေင်မာဲ (CNX)]]
| group2 = သၞေဟ် အပ္ဍဲဍုင်
| list2 =
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အူဒေါန်တာနဳ|အူဒေါန်တာနဳ (UTH)]]
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ခန်ကေန်|ခန်ကေန် (KKC)]]
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သုရတ်တာနဳ|သုရတ်တာနဳ (URT)]]
| group3 = သၞေဟ် ပူဂိုလ်
| list3 =
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သာမุย|သာမุย (USM)]]
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သုခေါထာဲ|သုခေါထာဲ (THS)]]
}}

[[ကဏ္ဍ:သၞေဟ်က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ]]
[[ကဏ္ဍ:ပရေင် ပလံင်ဗစိုပ် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ]]
[[ကဏ္ဍ:က္ၜင်ကျာ]]</text>
      <sha1>b94h2hz8kubhqqei6nk16s72641lgw2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>59321</id>
      <parentid>59320</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T17:22:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>/* ၈။ စရင် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် (List of Airports) */</comment>
      <origin>59321</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18370" sha1="qyxw7vl1b1rz32kfnlj0ng2e5exm5x9" xml:space="preserve">{{Infobox infrastructure
| name = သၞေဟ်က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ
| image = Suvarnabhumi_Airport_2019.jpg
| caption = သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ သုဝဏ္ဏဘူမိ ပ္ဍဲ ဍုင်ၜင်ကံက်၊ ဍုင်သေံ
| country = [[ဍုင်သေံ]] (Thailand)
| type = သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ကေုာံ အပ္ဍဲဍုင်
| managing_authorities = Airports of Thailand (AOT), Department of Airports (DOA), Royal Thai Air Force
| major_hubs = [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ သုဝဏ္ဏဘူမိ]] (BKK), [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဒွန်မံင်]] (DMK), [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဖူကေတ်]] (HKT)
| total_airports = ၃၈ (သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ပရေင်ပိုန်ဒြပ်)
}}

'''သၞေဟ်က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ''' ({{lang-en|Airports in Thailand}}) ဝွံ ဒှ် သၞောတ်ဝ် ပရေင် ပလံင်ဗစိုပ် လတူ ကျာ အဓိက ပ္ဍဲ ဒေသ အာရှအဂၞဲ ရ။ ဍုင်သေံ (Thailand) ဝွံ နွံကဵု သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ (Airports) ဗွဲမဂၠိုင် မဆက်စၠောအ် လဝ် ပရေင် ဖြေန် တရဴ အပ္ဍဲဍုင် ကေုာံ အလုံဂၠးတိ ရ။ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တအ် ဝွံ ထံက်ပင် လဝ် ပရေင် ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ပရေင် အာတရဴ (Tourism) ဍုင်သေံ ဗွဲမဇၞော် ရ။

== ၁။ နိဒါန် ကေုာံ အစောံစောန် ==
ဍုင်သေံ ဝွံ နွံကဵု သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ မပံက် လဝ် သွက် ပရေင် ကမၠောန် ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ သွက် ညးဍိုက်က္ၜင် (Commercial airports) သီုဖအိုတ် ၜိုတ် ၃၈ ဒၞာဲ ရ။ 
ပ္ဍဲကဵု သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တအ် ဏအ်၊ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ (International airports) အဓိက နွံ ၇ ဒၞာဲ မဒုင် တဲ က္ၜင်ကျာ နူကဵု ဂၠးတိ နာနာ သာ် ရ။ ဍုင်ၜင်ကံက် (Bangkok) မဒှ် ဍုင်ဇၞော် ဍုင်သေံ ဂှ် စကာ လဝ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အဓိက ၜါ ဒၞာဲ မတွဟ်ဂး သုဝဏ္ဏဘူမိ (Suvarnabhumi Airport) ကေုာံ ဒွန်မံင် (Don Mueang International Airport) ရ။ သၞောတ်ဝ် က္ၜင်ကျာ ဏအ် ဝွံ ပလံင်ဗစိုပ် ညးဍိုက်က္ၜင် ပြကောဋိကိုဋ် ဇၟာပ်ပ် သၞာံ ရ。&lt;ref name=&quot;AOT2023&quot;&gt;Airports of Thailand PLC. (2023). &quot;Annual Report 2022/2023&quot;. ''AOT''.&lt;/ref&gt;

== ၂။ ဝင် ကေုာံ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ==
ဝင် ပရေင် က္ၜင်ကျာ ဍုင်သေံ ဝွံ စက္တဵုဒှ် ကၠုင် နူကဵု သၞာံ ၁၉၁၄ အခိင် မပံက် လဝ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဒွန်မံင် (Don Mueang) ရ။ 
ဒွန်မံင် ဝွံ ဒှ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တြေံအိုတ် ပ္ဍဲ အာရှ တုဲ သ္ပ လဝ် သဇိုင် အဓိက သွက် ဍုင်သေံ စဵုကဵု စိုပ် သၞာံ ၂၀၀၆ ရ။ ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၀၆ ဂိတုသေပ်တေမ်ဗါ ဂှ် အလဵုအသဳ သေံ ပံက် လဝ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ သုဝဏ္ဏဘူမိ မဒှ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တၟိ ကေုာံ ဇၞော်အိုတ် သွက်ဂွံ သၠာဲ ထောအ် ဒၞာဲ ဒွန်မံင် ရ။ ဆဂး ဟိုတ်နူ လၟိဟ် ညးဍိုက်က္ၜင် ဂၠိုင် လောန် အာ ဂှ်ရ၊ သၞာံ ၂၀၁၂ ဂှ် ဒွန်မံင် လေဝ် ကလေင် ပံက် ပၠန် သွက် က္ၜင်ကျာ ၚုဟ်တန် (Low-cost carriers) ရ。&lt;ref name=&quot;ICAO2020&quot;&gt;International Civil Aviation Organization (2020). &quot;Aviation History in Thailand&quot;. ''ICAO Regional Office''.&lt;/ref&gt;

== ၃။ ဂကောံ အုပ်ဓုပ် ကေုာံ စၟိန်ပြမာန် ==
သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ တအ် ဂှ် ဒးဒုင် အုပ်ဓုပ် လဝ် နကဵု ဂကောံ အဓိက ပိ သာ်:
# '''Airports of Thailand (AOT):''' ဒှ် ကမ္ပဏဳ အလဵုအသဳ မအုပ်ဓုပ် လဝ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဇၞော်အိုတ် ၆ ဒၞာဲ (BKK, DMK, HKT, CNX, HDY, CEI) ရ။
# '''Department of Airports (DOA):''' ဒှ် ဌာန အလဵုအသဳ မအုပ်ဓုပ် လဝ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အပ္ဍဲဍုင် (Domestic airports) ၜိုတ် ၂၉ ဒၞာဲ ပ္ဍဲ တွဵုရး နာနာ ร။
# '''ပူဂိုလ် ကေုာံ ပရေင်ပၞာန် (Private &amp; Military):''' ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ Bangkok Airways အုပ်ဓုပ် လဝ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ၃ ဒၞာဲ (Samui, Sukhothai, Trat) တုဲ ဒပ်ကျာ သေံ (Royal Thai Air Force) အုပ်ဓုပ် လဝ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ပၞာန် တအ် ရ။

== ၄။ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ အဓိကဂမၠိုင် ==
ဍုင်သေံ နွံကဵု သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ မၞုံကဵု ပရေင် ချဳဒရာင် ဂၠိုင်အိုတ် (Busiest airports) ၄ ဒၞာဲ ရ:
* '''[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ သုဝဏ္ဏဘူမိ]] (Suvarnabhumi - BKK):''' မနွံ ပ္ဍဲ ဆာမုတ်ပရာကာန် (Samut Prakan)။ ဒှ် သၞေဟ် အဓိက သွက် Thai Airways ကေုာံ က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ နာနာ ร။
* '''[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဒွန်မံင်]] (Don Mueang - DMK):''' ဒှ် သၞေဟ် အဓိက သွက် က္ၜင်ကျာ ၚုဟ်တန် ဗီုကဵု Thai AirAsia, Nok Air ကေုာံ Thai Lion Air ရ။
* '''[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဖူကေတ်]] (Phuket - HKT):''' မနွံ ပ္ဍဲ တကအ် ဖူကေတ်။ ဒှ် သၞေဟ် အဓိက သွက် ညးအာတရဴ (Tourists) မကၠုင် ဇရေင် ဇိုင်ၜဳ ရ။
* '''[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဇေင်မာဲ]] (Chiang Mai - CNX):''' ဒှ် သၞေဟ် အဓိက သွက် ဒေသ လပါ် သၟဝ်ကျာ ဍုင်သေံ ရ။

== ၅။ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အပ္ဍဲဍုင်ဂမၠိုင် ==
သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အပ္ဍဲဍုင် (Domestic airports) တအ် ဂှ် ဆက်စၠောအ် လဝ် အကြာ ဍုင်ဇၞော် ကေုာံ တွဵုရး (Provinces) နာနာ သာ် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ရ။ 
ဌာန DOA အုပ်ဓုပ် လဝ် သၞေဟ် တအ် ဏအ် တုဲ ဍေဟ် ဖန်ဇန် လဝ် သွက်ဂွံ ဇၞော်မောဝ် ပရေင် ပိုန်ဒြပ် ပ္ဍဲ ဒေသ တအ် ရ။ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ မၞုံကဵု ညးဍိုက်က္ၜင် ဂၠိုင် ပ္ဍဲ တွဵုရး တအ် ဂှ် မပ္တံကဵု သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အူဒေါန်တာနဳ (Udon Thani), ခန်ကေန် (Khon Kaen), သုရတ်တာနဳ (Surat Thani), ကေုာံ ဥဗောန်ရာဇဌာနဳ (Ubon Ratchathani) တအ် ရ။

== ၆။ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ပူဂိုလ်ဂမၠိုင် (Private Airports) ==
ဍုင်သေံ ဝွံ နွံကဵု သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ပူဂိုလ် မကၠောန် လဝ် နကဵု ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ အလဵုဇကု ညးတအ် ၃ ဒၞာဲ ရ။
သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တအ် ဏအ် ဂှ် ဒှ် က္ဒိုင် ပိုင်ပြဳ နကဵု ကမ္ပဏဳ '''[[Bangkok Airways]]''' ရ:
# '''[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သာမุย]] (Samui Airport - USM):''' မနွံ ပ္ဍဲ တကအ် သာမุย (Koh Samui)။ ဒှ် သၞေဟ် မၞုံကဵု ဗီုပြင် ရုပ်ရဴ သဘာဝ ဆာဲအိုတ် မွဲ ရ။
# '''[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သုခေါထာဲ]] (Sukhothai Airport - THS):''' သွက်ဂွံ ထံက်ပင် ပရေင် အာတရဴ ပ္ဍဲ ဍုင်တြေံ သုခေါထာဲ ရ။
# '''[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တရာတ်]] (Trat Airport - TDX):''' သွက်ဂွံ ဆက်စၠောအ် ကဵု တကအ် ချာင် (Koh Chang) ရ。&lt;ref name=&quot;CAPA2022&quot;&gt;Centre for Aviation (2022). &quot;Bangkok Airways' Airport Ownership&quot;. ''CAPA Profiles''.&lt;/ref&gt;

== ၇။ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ပၞာန် (Military Airbases) ==
ဒပ်ကျာ သေံ (Royal Thai Air Force - RTAF) တအ် စကာ လဝ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ နာနာ သာ် သွက် ပရေင် စဵုဒၞာ ကေုာံ ဂီုကၠီု ဍုင် ရ။
လပါ် ဂၠိုင် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ပၞာန် တအ် ဂှ် ပံင်တောဲ စကာ လဝ် မွဲစွံ ကု သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ညးဍိုက်က္ၜင် ရ (Joint-use airports)။ ဥပမာ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဒွန်မံင် (Don Mueang) လေဝ် ဒှ် ဒၞာဲ သဇိုင် ပၞာန် ဍောင် ၆ (Wing 6) ကီု တုဲ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အူတာပေါင် (U-Tapao) ဂှ် ဒှ် ဒၞာဲ သဇိုင် ပၞာန် ဒပ် က္ၜင်ကျာ ရေဝ် (Royal Thai Navy) ရ။

== ၈။ စရင် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် (List of Airports) ==
သၟဝ် ဏအ် ဂှ် ဒှ် စရင် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အဓိက ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ နကဵု သင်္ကေတ IATA ကေုာံ ICAO ရ:
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! ယၟု သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ !! ဒေသ (Location) !! IATA !! ICAO !! ဂကူ သၞေဟ်
|-
| [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သုဝဏ္ဏဘူမိ]]
| [[ဆာမုတ်ပရာကာန်]] (ၜင်ကံက်)
| BKK
| VTBS
| အလုံဂၠးတိ
|-
| [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဍိုန်မုင်]]
| [[ၜင်ကံက်]]
| DMK
| VTBD
| အလုံဂၠးတိ / ၚုဟ်တန်
|-
| [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဖူကေတ်]]
| [[ဖူကေတ်]]
| HKT
| VTSP
| အလုံဂၠးတိ
|-
| [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဇံင်မာဲ]]
| [[ဇေင်မာဲ]]
| CNX
| VTCC
| အလုံဂၠးတိ
|-
| [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဟာတ်ယာဲ]]
| သောင်ခလာ ([[ဟာတ်ယာဲ]])
| HDY
| VTSS
| အလုံဂၠးတိ
|-
| [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အူတာပေါင်]]
| ရာယံင် / ပါတ္တယာ
| UTP
| VTBU
| အလုံဂၠးတိ / ပၞာန်
|-
| [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သမုဲ]]
| သုရတ်ဌာနဳ (သာမုဲ)
| USM
| VTSM
| အလုံဂၠးတိ (ပူဂိုလ်)
|-
| [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အူဒေါန်ဌာနဳ]]
| အူဒေါန်တာနဳ
| UTH
| VTUD
| အပ္ဍဲဍုင်
|}

== ၉။ ပရေင် ဇၞော်မောဝ် အနာဂတ် (Future Developments) ==
သၞောတ်ဝ် ပရေင် က္ၜင်ကျာ ဍုင်သေံ ဝွံ နွံကဵု အစဳအဇန် ဇၞော်မောဝ် တၟိ သွက် အနာဂတ် သွက်ဂွံ ဒုင် တဲ ညးဍိုက်က္ၜင် လၟိဟ် ဂၠိုင် တိုန် ရ:
# '''ပရေင် ဇၞော်ပတိုန် သုဝဏ္ဏဘူမိ:''' AOT ကၠောန်ဗဒှ် လဝ် တိုက် သာတ်တလာင် (Midfield Satellite Concourse 1 - SAT-1) တုဲ ဇၞော် ပတိုန် လၟိဟ် ဒုင်တဲ ညးဍိုက်က္ၜင် စဵုကဵု ၆၀ ပြကောဋိကိုဋ် ပ္ဍဲ မွဲ သၞာံ ရ။&lt;ref name=&quot;BangkokPost2023&quot;&gt;Bangkok Post (2023). &quot;Suvarnabhumi new satellite terminal opens&quot;. ''Bangkok Post''.&lt;/ref&gt;
# '''သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အူတာပေါင် (U-Tapao Expansion):''' အလဵုအသဳ နွံ အစဳအဇန် ဇၞော် ပတိုန် အူတာပေါင် သွက်ဂွံ ဒှ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အဓိက မရနုက်ကဵု ပိ ပ္ဍဲ ၜင်ကံက် ကေုာံ ပံင်စပ် ကဵု သၞောတ်ဝ် ကွဳပၟတ် ပရဟ် (High-Speed Rail linking 3 airports) ร။
# '''သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တၟိ (Andaman International Airport):''' နွံ အစဳအဇန် သွက်ဂွံ ကၠောန် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တၟိ ပ္ဍဲ တွဵုရး ဖံင်ငါ (Phang Nga) သွက်ဂွံ ရီု ဇြဟတ် နူ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဖူကေတ် ရ。

== ၁၀။ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ပရေင်ကမၠောန် ဍုင်သေံ (Economic Impact) ==
သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဂမၠိုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ တအ် ဂှ် ဒှ် ဒြဟတ် အဓိက သွက် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် (Economy) ဍုင် ရ။ 
ပရေင် အာတရဴ (Tourism) ဂှ် ဒှ် ကဏ္ဍ မပ္တိတ် သြန် လုပ် အဓိက သွက် ဍုင်သေံ တုဲ၊ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တအ် ဝွံ ရေင်တၠုင် လဝ် တရဴ သွက် ကောန်ဍုင် သအာင် မကၠုင် ဝေင် ဂၠိုင်အိုတ် ရ။ ပါဲနူ ဂှ်ပၠန်၊ ပရေင် ပလံင် ကပေါတ် နကဵု ကျာ (Air cargo) နူကဵု သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သုဝဏ္ဏဘူမိ လေဝ် ဒှ် သဇိုင် သွက် ပရေင် သွံရာန် ပ္တိတ် ကပေါတ် အဳလက်ထရဝ်နေတ် ကေုာံ သတ်ဆု ဗွဲမဇၞော် ရ。&lt;ref name=&quot;WorldBank2021&quot;&gt;World Bank (2021). &quot;The Economic Impact of Aviation in Thailand&quot;. ''World Bank Reports''.&lt;/ref&gt;

== နိဿဲ ==
&lt;references /&gt;

{{Navbox
| name = Airports in Thailand
| title = [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ]]
| listclass = hlist
| group1 = သၞေဟ် အလုံဂၠးတိ အဓိက
| list1 =
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ သုဝဏ္ဏဘူမိ|သုဝဏ္ဏဘူမိ (BKK)]]
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဒွန်မံင်|ဒွန်မံင် (DMK)]]
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဖူကေတ်|ဖူကေတ် (HKT)]]
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဇေင်မာဲ|ဇေင်မာဲ (CNX)]]
| group2 = သၞေဟ် အပ္ဍဲဍုင်
| list2 =
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အူဒေါန်တာနဳ|အူဒေါန်တာနဳ (UTH)]]
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ခန်ကေန်|ခန်ကေန် (KKC)]]
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သုရတ်တာနဳ|သုရတ်တာနဳ (URT)]]
| group3 = သၞေဟ် ပူဂိုလ်
| list3 =
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သာမุย|သာမุย (USM)]]
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သုခေါထာဲ|သုခေါထာဲ (THS)]]
}}

[[ကဏ္ဍ:သၞေဟ်က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ]]
[[ကဏ္ဍ:ပရေင် ပလံင်ဗစိုပ် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ]]
[[ကဏ္ဍ:က္ၜင်ကျာ]]</text>
      <sha1>qyxw7vl1b1rz32kfnlj0ng2e5exm5x9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>59322</id>
      <parentid>59321</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T17:23:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>/* ၄။ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ အဓိကဂမၠိုင် */</comment>
      <origin>59322</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18261" sha1="7ulxslkfh46yjqeagmvi0zsykv1dz62" xml:space="preserve">{{Infobox infrastructure
| name = သၞေဟ်က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ
| image = Suvarnabhumi_Airport_2019.jpg
| caption = သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ သုဝဏ္ဏဘူမိ ပ္ဍဲ ဍုင်ၜင်ကံက်၊ ဍုင်သေံ
| country = [[ဍုင်သေံ]] (Thailand)
| type = သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ကေုာံ အပ္ဍဲဍုင်
| managing_authorities = Airports of Thailand (AOT), Department of Airports (DOA), Royal Thai Air Force
| major_hubs = [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ သုဝဏ္ဏဘူမိ]] (BKK), [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဒွန်မံင်]] (DMK), [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဖူကေတ်]] (HKT)
| total_airports = ၃၈ (သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ပရေင်ပိုန်ဒြပ်)
}}

'''သၞေဟ်က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ''' ({{lang-en|Airports in Thailand}}) ဝွံ ဒှ် သၞောတ်ဝ် ပရေင် ပလံင်ဗစိုပ် လတူ ကျာ အဓိက ပ္ဍဲ ဒေသ အာရှအဂၞဲ ရ။ ဍုင်သေံ (Thailand) ဝွံ နွံကဵု သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ (Airports) ဗွဲမဂၠိုင် မဆက်စၠောအ် လဝ် ပရေင် ဖြေန် တရဴ အပ္ဍဲဍုင် ကေုာံ အလုံဂၠးတိ ရ။ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တအ် ဝွံ ထံက်ပင် လဝ် ပရေင် ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ပရေင် အာတရဴ (Tourism) ဍုင်သေံ ဗွဲမဇၞော် ရ။

== ၁။ နိဒါန် ကေုာံ အစောံစောန် ==
ဍုင်သေံ ဝွံ နွံကဵု သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ မပံက် လဝ် သွက် ပရေင် ကမၠောန် ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ သွက် ညးဍိုက်က္ၜင် (Commercial airports) သီုဖအိုတ် ၜိုတ် ၃၈ ဒၞာဲ ရ။ 
ပ္ဍဲကဵု သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တအ် ဏအ်၊ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ (International airports) အဓိက နွံ ၇ ဒၞာဲ မဒုင် တဲ က္ၜင်ကျာ နူကဵု ဂၠးတိ နာနာ သာ် ရ။ ဍုင်ၜင်ကံက် (Bangkok) မဒှ် ဍုင်ဇၞော် ဍုင်သေံ ဂှ် စကာ လဝ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အဓိက ၜါ ဒၞာဲ မတွဟ်ဂး သုဝဏ္ဏဘူမိ (Suvarnabhumi Airport) ကေုာံ ဒွန်မံင် (Don Mueang International Airport) ရ။ သၞောတ်ဝ် က္ၜင်ကျာ ဏအ် ဝွံ ပလံင်ဗစိုပ် ညးဍိုက်က္ၜင် ပြကောဋိကိုဋ် ဇၟာပ်ပ် သၞာံ ရ。&lt;ref name=&quot;AOT2023&quot;&gt;Airports of Thailand PLC. (2023). &quot;Annual Report 2022/2023&quot;. ''AOT''.&lt;/ref&gt;

== ၂။ ဝင် ကေုာံ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ==
ဝင် ပရေင် က္ၜင်ကျာ ဍုင်သေံ ဝွံ စက္တဵုဒှ် ကၠုင် နူကဵု သၞာံ ၁၉၁၄ အခိင် မပံက် လဝ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဒွန်မံင် (Don Mueang) ရ။ 
ဒွန်မံင် ဝွံ ဒှ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တြေံအိုတ် ပ္ဍဲ အာရှ တုဲ သ္ပ လဝ် သဇိုင် အဓိက သွက် ဍုင်သေံ စဵုကဵု စိုပ် သၞာံ ၂၀၀၆ ရ။ ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၀၆ ဂိတုသေပ်တေမ်ဗါ ဂှ် အလဵုအသဳ သေံ ပံက် လဝ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ သုဝဏ္ဏဘူမိ မဒှ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တၟိ ကေုာံ ဇၞော်အိုတ် သွက်ဂွံ သၠာဲ ထောအ် ဒၞာဲ ဒွန်မံင် ရ။ ဆဂး ဟိုတ်နူ လၟိဟ် ညးဍိုက်က္ၜင် ဂၠိုင် လောန် အာ ဂှ်ရ၊ သၞာံ ၂၀၁၂ ဂှ် ဒွန်မံင် လေဝ် ကလေင် ပံက် ပၠန် သွက် က္ၜင်ကျာ ၚုဟ်တန် (Low-cost carriers) ရ。&lt;ref name=&quot;ICAO2020&quot;&gt;International Civil Aviation Organization (2020). &quot;Aviation History in Thailand&quot;. ''ICAO Regional Office''.&lt;/ref&gt;

== ၃။ ဂကောံ အုပ်ဓုပ် ကေုာံ စၟိန်ပြမာန် ==
သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ တအ် ဂှ် ဒးဒုင် အုပ်ဓုပ် လဝ် နကဵု ဂကောံ အဓိက ပိ သာ်:
# '''Airports of Thailand (AOT):''' ဒှ် ကမ္ပဏဳ အလဵုအသဳ မအုပ်ဓုပ် လဝ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဇၞော်အိုတ် ၆ ဒၞာဲ (BKK, DMK, HKT, CNX, HDY, CEI) ရ။
# '''Department of Airports (DOA):''' ဒှ် ဌာန အလဵုအသဳ မအုပ်ဓုပ် လဝ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အပ္ဍဲဍုင် (Domestic airports) ၜိုတ် ၂၉ ဒၞာဲ ပ္ဍဲ တွဵုရး နာနာ ร။
# '''ပူဂိုလ် ကေုာံ ပရေင်ပၞာန် (Private &amp; Military):''' ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ Bangkok Airways အုပ်ဓုပ် လဝ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ၃ ဒၞာဲ (Samui, Sukhothai, Trat) တုဲ ဒပ်ကျာ သေံ (Royal Thai Air Force) အုပ်ဓုပ် လဝ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ပၞာန် တအ် ရ။

== ၄။ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ အဓိကဂမၠိုင် ==
ဍုင်သေံ နွံကဵု သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ မၞုံကဵု ပရေင် ချဳဒရာင် ဂၠိုင်အိုတ် (Busiest airports) ၄ ဒၞာဲ ရ:
* '''[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သုဝဏ္ဏဘူမိ]] (Suvarnabhumi - BKK):''' မနွံ ပ္ဍဲ ဆာမုတ်ပရာကာန် (Samut Prakan)။ ဒှ် သၞေဟ် အဓိက သွက် Thai Airways ကေုာံ က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ နာနာ ร။
* '''[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဍိုန်မုင်]] (Don Mueang - DMK):''' ဒှ် သၞေဟ် အဓိက သွက် က္ၜင်ကျာ ၚုဟ်တန် ဗီုကဵု Thai AirAsia, Nok Air ကေုာံ Thai Lion Air ရ။
* '''[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဖူကေတ်]] (Phuket - HKT):''' မနွံ ပ္ဍဲ တကအ် ဖူကေတ်။ ဒှ် သၞေဟ် အဓိက သွက် ညးအာတရဴ (Tourists) မကၠုင် ဇရေင် ဇိုင်ၜဳ ရ။
* '''[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဇံင်မာဲ]] (Chiang Mai - CNX):''' ဒှ် သၞေဟ် အဓိက သွက် ဒေသ လပါ် သၟဝ်ကျာ ဍုင်သေံ ရ။

== ၅။ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အပ္ဍဲဍုင်ဂမၠိုင် ==
သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အပ္ဍဲဍုင် (Domestic airports) တအ် ဂှ် ဆက်စၠောအ် လဝ် အကြာ ဍုင်ဇၞော် ကေုာံ တွဵုရး (Provinces) နာနာ သာ် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ရ။ 
ဌာန DOA အုပ်ဓုပ် လဝ် သၞေဟ် တအ် ဏအ် တုဲ ဍေဟ် ဖန်ဇန် လဝ် သွက်ဂွံ ဇၞော်မောဝ် ပရေင် ပိုန်ဒြပ် ပ္ဍဲ ဒေသ တအ် ရ။ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ မၞုံကဵု ညးဍိုက်က္ၜင် ဂၠိုင် ပ္ဍဲ တွဵုရး တအ် ဂှ် မပ္တံကဵု သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အူဒေါန်တာနဳ (Udon Thani), ခန်ကေန် (Khon Kaen), သုရတ်တာနဳ (Surat Thani), ကေုာံ ဥဗောန်ရာဇဌာနဳ (Ubon Ratchathani) တအ် ရ။

== ၆။ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ပူဂိုလ်ဂမၠိုင် (Private Airports) ==
ဍုင်သေံ ဝွံ နွံကဵု သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ပူဂိုလ် မကၠောန် လဝ် နကဵု ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ အလဵုဇကု ညးတအ် ၃ ဒၞာဲ ရ။
သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တအ် ဏအ် ဂှ် ဒှ် က္ဒိုင် ပိုင်ပြဳ နကဵု ကမ္ပဏဳ '''[[Bangkok Airways]]''' ရ:
# '''[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သာမุย]] (Samui Airport - USM):''' မနွံ ပ္ဍဲ တကအ် သာမุย (Koh Samui)။ ဒှ် သၞေဟ် မၞုံကဵု ဗီုပြင် ရုပ်ရဴ သဘာဝ ဆာဲအိုတ် မွဲ ရ။
# '''[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သုခေါထာဲ]] (Sukhothai Airport - THS):''' သွက်ဂွံ ထံက်ပင် ပရေင် အာတရဴ ပ္ဍဲ ဍုင်တြေံ သုခေါထာဲ ရ။
# '''[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တရာတ်]] (Trat Airport - TDX):''' သွက်ဂွံ ဆက်စၠောအ် ကဵု တကအ် ချာင် (Koh Chang) ရ。&lt;ref name=&quot;CAPA2022&quot;&gt;Centre for Aviation (2022). &quot;Bangkok Airways' Airport Ownership&quot;. ''CAPA Profiles''.&lt;/ref&gt;

== ၇။ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ပၞာန် (Military Airbases) ==
ဒပ်ကျာ သေံ (Royal Thai Air Force - RTAF) တအ် စကာ လဝ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ နာနာ သာ် သွက် ပရေင် စဵုဒၞာ ကေုာံ ဂီုကၠီု ဍုင် ရ။
လပါ် ဂၠိုင် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ပၞာန် တအ် ဂှ် ပံင်တောဲ စကာ လဝ် မွဲစွံ ကု သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ညးဍိုက်က္ၜင် ရ (Joint-use airports)။ ဥပမာ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဒွန်မံင် (Don Mueang) လေဝ် ဒှ် ဒၞာဲ သဇိုင် ပၞာန် ဍောင် ၆ (Wing 6) ကီု တုဲ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အူတာပေါင် (U-Tapao) ဂှ် ဒှ် ဒၞာဲ သဇိုင် ပၞာန် ဒပ် က္ၜင်ကျာ ရေဝ် (Royal Thai Navy) ရ။

== ၈။ စရင် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် (List of Airports) ==
သၟဝ် ဏအ် ဂှ် ဒှ် စရင် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အဓိက ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ နကဵု သင်္ကေတ IATA ကေုာံ ICAO ရ:
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! ယၟု သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ !! ဒေသ (Location) !! IATA !! ICAO !! ဂကူ သၞေဟ်
|-
| [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သုဝဏ္ဏဘူမိ]]
| [[ဆာမုတ်ပရာကာန်]] (ၜင်ကံက်)
| BKK
| VTBS
| အလုံဂၠးတိ
|-
| [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဍိုန်မုင်]]
| [[ၜင်ကံက်]]
| DMK
| VTBD
| အလုံဂၠးတိ / ၚုဟ်တန်
|-
| [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဖူကေတ်]]
| [[ဖူကေတ်]]
| HKT
| VTSP
| အလုံဂၠးတိ
|-
| [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဇံင်မာဲ]]
| [[ဇေင်မာဲ]]
| CNX
| VTCC
| အလုံဂၠးတိ
|-
| [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဟာတ်ယာဲ]]
| သောင်ခလာ ([[ဟာတ်ယာဲ]])
| HDY
| VTSS
| အလုံဂၠးတိ
|-
| [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အူတာပေါင်]]
| ရာယံင် / ပါတ္တယာ
| UTP
| VTBU
| အလုံဂၠးတိ / ပၞာန်
|-
| [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သမုဲ]]
| သုရတ်ဌာနဳ (သာမုဲ)
| USM
| VTSM
| အလုံဂၠးတိ (ပူဂိုလ်)
|-
| [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အူဒေါန်ဌာနဳ]]
| အူဒေါန်တာနဳ
| UTH
| VTUD
| အပ္ဍဲဍုင်
|}

== ၉။ ပရေင် ဇၞော်မောဝ် အနာဂတ် (Future Developments) ==
သၞောတ်ဝ် ပရေင် က္ၜင်ကျာ ဍုင်သေံ ဝွံ နွံကဵု အစဳအဇန် ဇၞော်မောဝ် တၟိ သွက် အနာဂတ် သွက်ဂွံ ဒုင် တဲ ညးဍိုက်က္ၜင် လၟိဟ် ဂၠိုင် တိုန် ရ:
# '''ပရေင် ဇၞော်ပတိုန် သုဝဏ္ဏဘူမိ:''' AOT ကၠောန်ဗဒှ် လဝ် တိုက် သာတ်တလာင် (Midfield Satellite Concourse 1 - SAT-1) တုဲ ဇၞော် ပတိုန် လၟိဟ် ဒုင်တဲ ညးဍိုက်က္ၜင် စဵုကဵု ၆၀ ပြကောဋိကိုဋ် ပ္ဍဲ မွဲ သၞာံ ရ။&lt;ref name=&quot;BangkokPost2023&quot;&gt;Bangkok Post (2023). &quot;Suvarnabhumi new satellite terminal opens&quot;. ''Bangkok Post''.&lt;/ref&gt;
# '''သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အူတာပေါင် (U-Tapao Expansion):''' အလဵုအသဳ နွံ အစဳအဇန် ဇၞော် ပတိုန် အူတာပေါင် သွက်ဂွံ ဒှ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အဓိက မရနုက်ကဵု ပိ ပ္ဍဲ ၜင်ကံက် ကေုာံ ပံင်စပ် ကဵု သၞောတ်ဝ် ကွဳပၟတ် ပရဟ် (High-Speed Rail linking 3 airports) ร။
# '''သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တၟိ (Andaman International Airport):''' နွံ အစဳအဇန် သွက်ဂွံ ကၠောန် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တၟိ ပ္ဍဲ တွဵုရး ဖံင်ငါ (Phang Nga) သွက်ဂွံ ရီု ဇြဟတ် နူ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဖူကေတ် ရ。

== ၁၀။ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ပရေင်ကမၠောန် ဍုင်သေံ (Economic Impact) ==
သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဂမၠိုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ တအ် ဂှ် ဒှ် ဒြဟတ် အဓိက သွက် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် (Economy) ဍုင် ရ။ 
ပရေင် အာတရဴ (Tourism) ဂှ် ဒှ် ကဏ္ဍ မပ္တိတ် သြန် လုပ် အဓိက သွက် ဍုင်သေံ တုဲ၊ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တအ် ဝွံ ရေင်တၠုင် လဝ် တရဴ သွက် ကောန်ဍုင် သအာင် မကၠုင် ဝေင် ဂၠိုင်အိုတ် ရ။ ပါဲနူ ဂှ်ပၠန်၊ ပရေင် ပလံင် ကပေါတ် နကဵု ကျာ (Air cargo) နူကဵု သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သုဝဏ္ဏဘူမိ လေဝ် ဒှ် သဇိုင် သွက် ပရေင် သွံရာန် ပ္တိတ် ကပေါတ် အဳလက်ထရဝ်နေတ် ကေုာံ သတ်ဆု ဗွဲမဇၞော် ရ。&lt;ref name=&quot;WorldBank2021&quot;&gt;World Bank (2021). &quot;The Economic Impact of Aviation in Thailand&quot;. ''World Bank Reports''.&lt;/ref&gt;

== နိဿဲ ==
&lt;references /&gt;

{{Navbox
| name = Airports in Thailand
| title = [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ]]
| listclass = hlist
| group1 = သၞေဟ် အလုံဂၠးတိ အဓိက
| list1 =
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ သုဝဏ္ဏဘူမိ|သုဝဏ္ဏဘူမိ (BKK)]]
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဒွန်မံင်|ဒွန်မံင် (DMK)]]
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဖူကေတ်|ဖူကေတ် (HKT)]]
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဇေင်မာဲ|ဇေင်မာဲ (CNX)]]
| group2 = သၞေဟ် အပ္ဍဲဍုင်
| list2 =
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အူဒေါန်တာနဳ|အူဒေါန်တာနဳ (UTH)]]
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ခန်ကေန်|ခန်ကေန် (KKC)]]
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သုရတ်တာနဳ|သုရတ်တာနဳ (URT)]]
| group3 = သၞေဟ် ပူဂိုလ်
| list3 =
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သာမุย|သာမุย (USM)]]
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သုခေါထာဲ|သုခေါထာဲ (THS)]]
}}

[[ကဏ္ဍ:သၞေဟ်က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ]]
[[ကဏ္ဍ:ပရေင် ပလံင်ဗစိုပ် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ]]
[[ကဏ္ဍ:က္ၜင်ကျာ]]</text>
      <sha1>7ulxslkfh46yjqeagmvi0zsykv1dz62</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>59323</id>
      <parentid>59322</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T17:24:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <origin>59323</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18258" sha1="44np545yu7yjrr1ajovhl0vjx4q03rr" xml:space="preserve">{{Infobox infrastructure
| name = သၞေဟ်က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ
| image = Suvarnabhumi_Airport_2019.jpg
| caption = သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ သုဝဏ္ဏဘူမိ ပ္ဍဲ ဍုင်ၜင်ကံက်၊ ဍုင်သေံ
| country = [[ဍုင်သေံ]] (Thailand)
| type = သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ကေုာံ အပ္ဍဲဍုင်
| managing_authorities = Airports of Thailand (AOT), Department of Airports (DOA), Royal Thai Air Force
| major_hubs = [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ သုဝဏ္ဏဘူမိ]] (BKK), [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဒွန်မံင်]] (DMK), [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဖူကေတ်]] (HKT)
| total_airports = ၃၈ (သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ပရေင်ပိုန်ဒြပ်)
}}

'''သၞေဟ်က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ''' ({{lang-en|Airports in Thailand}}) ဝွံ ဒှ် သၞောတ်ဝ် ပရေင် ပလံင်ဗစိုပ် လတူ ကျာ အဓိက ပ္ဍဲ ဒေသ အာရှအဂၞဲ ရ။ ဍုင်သေံ (Thailand) ဝွံ နွံကဵု သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ (Airports) ဗွဲမဂၠိုင် မဆက်စၠောအ် လဝ် ပရေင် ဖြေန် တရဴ အပ္ဍဲဍုင် ကေုာံ အလုံဂၠးတိ ရ။ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တအ် ဝွံ ထံက်ပင် လဝ် ပရေင် ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ပရေင် အာတရဴ (Tourism) ဍုင်သေံ ဗွဲမဇၞော် ရ။

== ၁။ နိဒါန် ကေုာံ အစောံစောန် ==
ဍုင်သေံ ဝွံ နွံကဵု သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ မပံက် လဝ် သွက် ပရေင် ကမၠောန် ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ သွက် ညးဍိုက်က္ၜင် (Commercial airports) သီုဖအိုတ် ၜိုတ် ၃၈ ဒၞာဲ ရ။ 
ပ္ဍဲကဵု သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တအ် ဏအ်၊ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ (International airports) အဓိက နွံ ၇ ဒၞာဲ မဒုင် တဲ က္ၜင်ကျာ နူကဵု ဂၠးတိ နာနာ သာ် ရ။ ဍုင်ၜင်ကံက် (Bangkok) မဒှ် ဍုင်ဇၞော် ဍုင်သေံ ဂှ် စကာ လဝ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အဓိက ၜါ ဒၞာဲ မတွဟ်ဂး သုဝဏ္ဏဘူမိ (Suvarnabhumi Airport) ကေုာံ ဒွန်မံင် (Don Mueang International Airport) ရ။ သၞောတ်ဝ် က္ၜင်ကျာ ဏအ် ဝွံ ပလံင်ဗစိုပ် ညးဍိုက်က္ၜင် ပြကောဋိကိုဋ် ဇၟာပ်ပ် သၞာံ ရ。&lt;ref name=&quot;AOT2023&quot;&gt;Airports of Thailand PLC. (2023). &quot;Annual Report 2022/2023&quot;. ''AOT''.&lt;/ref&gt;

== ၂။ ဝင် ကေုာံ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ==
ဝင် ပရေင် က္ၜင်ကျာ ဍုင်သေံ ဝွံ စက္တဵုဒှ် ကၠုင် နူကဵု သၞာံ ၁၉၁၄ အခိင် မပံက် လဝ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဒွန်မံင် (Don Mueang) ရ။ 
ဒွန်မံင် ဝွံ ဒှ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တြေံအိုတ် ပ္ဍဲ အာရှ တုဲ သ္ပ လဝ် သဇိုင် အဓိက သွက် ဍုင်သေံ စဵုကဵု စိုပ် သၞာံ ၂၀၀၆ ရ။ ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၀၆ ဂိတုသေပ်တေမ်ဗါ ဂှ် အလဵုအသဳ သေံ ပံက် လဝ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ သုဝဏ္ဏဘူမိ မဒှ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တၟိ ကေုာံ ဇၞော်အိုတ် သွက်ဂွံ သၠာဲ ထောအ် ဒၞာဲ ဒွန်မံင် ရ။ ဆဂး ဟိုတ်နူ လၟိဟ် ညးဍိုက်က္ၜင် ဂၠိုင် လောန် အာ ဂှ်ရ၊ သၞာံ ၂၀၁၂ ဂှ် ဒွန်မံင် လေဝ် ကလေင် ပံက် ပၠန် သွက် က္ၜင်ကျာ ၚုဟ်တန် (Low-cost carriers) ရ。&lt;ref name=&quot;ICAO2020&quot;&gt;International Civil Aviation Organization (2020). &quot;Aviation History in Thailand&quot;. ''ICAO Regional Office''.&lt;/ref&gt;

== ၃။ ဂကောံ အုပ်ဓုပ် ကေုာံ စၟိန်ပြမာန် ==
သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ တအ် ဂှ် ဒးဒုင် အုပ်ဓုပ် လဝ် နကဵု ဂကောံ အဓိက ပိ သာ်:
# '''Airports of Thailand (AOT):''' ဒှ် ကမ္ပဏဳ အလဵုအသဳ မအုပ်ဓုပ် လဝ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဇၞော်အိုတ် ၆ ဒၞာဲ (BKK, DMK, HKT, CNX, HDY, CEI) ရ။
# '''Department of Airports (DOA):''' ဒှ် ဌာန အလဵုအသဳ မအုပ်ဓုပ် လဝ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အပ္ဍဲဍုင် (Domestic airports) ၜိုတ် ၂၉ ဒၞာဲ ပ္ဍဲ တွဵုရး နာနာ ร။
# '''ပူဂိုလ် ကေုာံ ပရေင်ပၞာန် (Private &amp; Military):''' ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ Bangkok Airways အုပ်ဓုပ် လဝ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ၃ ဒၞာဲ (Samui, Sukhothai, Trat) တုဲ ဒပ်ကျာ သေံ (Royal Thai Air Force) အုပ်ဓုပ် လဝ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ပၞာန် တအ် ရ။

== ၄။ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ အဓိကဂမၠိုင် ==
ဍုင်သေံ နွံကဵု သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ မၞုံကဵု ပရေင် ချဳဒရာင် ဂၠိုင်အိုတ် (Busiest airports) ၄ ဒၞာဲ ရ:
* '''[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သုဝဏ္ဏဘူမိ]] (Suvarnabhumi - BKK):''' မနွံ ပ္ဍဲ ဆာမုတ်ပရာကာန် (Samut Prakan)။ ဒှ် သၞေဟ် အဓိက သွက် Thai Airways ကေုာံ က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ နာနာ ร။
* '''[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဍိုန်မုင်]] (Don Mueang - DMK):''' ဒှ် သၞေဟ် အဓိက သွက် က္ၜင်ကျာ ၚုဟ်တန် ဗီုကဵု Thai AirAsia, Nok Air ကေုာံ Thai Lion Air ရ။
* '''[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဖူကေတ်]] (Phuket - HKT):''' မနွံ ပ္ဍဲ တကအ် ဖူကေတ်။ ဒှ် သၞေဟ် အဓိက သွက် ညးအာတရဴ (Tourists) မကၠုင် ဇရေင် ဇိုင်ၜဳ ရ။
* '''[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဇံင်မာဲ]] (Chiang Mai - CNX):''' ဒှ် သၞေဟ် အဓိက သွက် ဒေသ လပါ် သၟဝ်ကျာ ဍုင်သေံ ရ။

== ၅။ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အပ္ဍဲဍုင်ဂမၠိုင် ==
သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အပ္ဍဲဍုင် (Domestic airports) တအ် ဂှ် ဆက်စၠောအ် လဝ် အကြာ ဍုင်ဇၞော် ကေုာံ တွဵုရး (Provinces) နာနာ သာ် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ရ။ 
ဌာန DOA အုပ်ဓုပ် လဝ် သၞေဟ် တအ် ဏအ် တုဲ ဍေဟ် ဖန်ဇန် လဝ် သွက်ဂွံ ဇၞော်မောဝ် ပရေင် ပိုန်ဒြပ် ပ္ဍဲ ဒေသ တအ် ရ။ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ မၞုံကဵု ညးဍိုက်က္ၜင် ဂၠိုင် ပ္ဍဲ တွဵုရး တအ် ဂှ် မပ္တံကဵု သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အူဒေါန်တာနဳ (Udon Thani), ခန်ကေန် (Khon Kaen), သုရတ်တာနဳ (Surat Thani), ကေုာံ ဥဗောန်ရာဇဌာနဳ (Ubon Ratchathani) တအ် ရ။

== ၆။ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ပူဂိုလ်ဂမၠိုင် (Private Airports) ==
ဍုင်သေံ ဝွံ နွံကဵု သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ပူဂိုလ် မကၠောန် လဝ် နကဵု ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ အလဵုဇကု ညးတအ် ၃ ဒၞာဲ ရ။
သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တအ် ဏအ် ဂှ် ဒှ် က္ဒိုင် ပိုင်ပြဳ နကဵု ကမ္ပဏဳ '''[[Bangkok Airways]]''' ရ:
# '''[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သမုဲ]] (Samui Airport - USM):''' မနွံ ပ္ဍဲ တကအ် သာမุย (Koh Samui)။ ဒှ် သၞေဟ် မၞုံကဵု ဗီုပြင် ရုပ်ရဴ သဘာဝ ဆာဲအိုတ် မွဲ ရ။
# '''[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သုခေါထာဲ]] (Sukhothai Airport - THS):''' သွက်ဂွံ ထံက်ပင် ပရေင် အာတရဴ ပ္ဍဲ ဍုင်တြေံ သုခေါထာဲ ရ။
# '''[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တရာတ်]] (Trat Airport - TDX):''' သွက်ဂွံ ဆက်စၠောအ် ကဵု တကအ် ချာင် (Koh Chang) ရ。&lt;ref name=&quot;CAPA2022&quot;&gt;Centre for Aviation (2022). &quot;Bangkok Airways' Airport Ownership&quot;. ''CAPA Profiles''.&lt;/ref&gt;

== ၇။ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ပၞာန် (Military Airbases) ==
ဒပ်ကျာ သေံ (Royal Thai Air Force - RTAF) တအ် စကာ လဝ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ နာနာ သာ် သွက် ပရေင် စဵုဒၞာ ကေုာံ ဂီုကၠီု ဍုင် ရ။
လပါ် ဂၠိုင် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ပၞာန် တအ် ဂှ် ပံင်တောဲ စကာ လဝ် မွဲစွံ ကု သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ညးဍိုက်က္ၜင် ရ (Joint-use airports)။ ဥပမာ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဒွန်မံင် (Don Mueang) လေဝ် ဒှ် ဒၞာဲ သဇိုင် ပၞာန် ဍောင် ၆ (Wing 6) ကီု တုဲ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အူတာပေါင် (U-Tapao) ဂှ် ဒှ် ဒၞာဲ သဇိုင် ပၞာန် ဒပ် က္ၜင်ကျာ ရေဝ် (Royal Thai Navy) ရ။

== ၈။ စရင် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် (List of Airports) ==
သၟဝ် ဏအ် ဂှ် ဒှ် စရင် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အဓိက ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ နကဵု သင်္ကေတ IATA ကေုာံ ICAO ရ:
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! ယၟု သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ !! ဒေသ (Location) !! IATA !! ICAO !! ဂကူ သၞေဟ်
|-
| [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သုဝဏ္ဏဘူမိ]]
| [[ဆာမုတ်ပရာကာန်]] (ၜင်ကံက်)
| BKK
| VTBS
| အလုံဂၠးတိ
|-
| [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဍိုန်မုင်]]
| [[ၜင်ကံက်]]
| DMK
| VTBD
| အလုံဂၠးတိ / ၚုဟ်တန်
|-
| [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဖူကေတ်]]
| [[ဖူကေတ်]]
| HKT
| VTSP
| အလုံဂၠးတိ
|-
| [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဇံင်မာဲ]]
| [[ဇေင်မာဲ]]
| CNX
| VTCC
| အလုံဂၠးတိ
|-
| [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဟာတ်ယာဲ]]
| သောင်ခလာ ([[ဟာတ်ယာဲ]])
| HDY
| VTSS
| အလုံဂၠးတိ
|-
| [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အူတာပေါင်]]
| ရာယံင် / ပါတ္တယာ
| UTP
| VTBU
| အလုံဂၠးတိ / ပၞာန်
|-
| [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သမုဲ]]
| သုရတ်ဌာနဳ (သာမုဲ)
| USM
| VTSM
| အလုံဂၠးတိ (ပူဂိုလ်)
|-
| [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အူဒေါန်ဌာနဳ]]
| အူဒေါန်တာနဳ
| UTH
| VTUD
| အပ္ဍဲဍုင်
|}

== ၉။ ပရေင် ဇၞော်မောဝ် အနာဂတ် (Future Developments) ==
သၞောတ်ဝ် ပရေင် က္ၜင်ကျာ ဍုင်သေံ ဝွံ နွံကဵု အစဳအဇန် ဇၞော်မောဝ် တၟိ သွက် အနာဂတ် သွက်ဂွံ ဒုင် တဲ ညးဍိုက်က္ၜင် လၟိဟ် ဂၠိုင် တိုန် ရ:
# '''ပရေင် ဇၞော်ပတိုန် သုဝဏ္ဏဘူမိ:''' AOT ကၠောန်ဗဒှ် လဝ် တိုက် သာတ်တလာင် (Midfield Satellite Concourse 1 - SAT-1) တုဲ ဇၞော် ပတိုန် လၟိဟ် ဒုင်တဲ ညးဍိုက်က္ၜင် စဵုကဵု ၆၀ ပြကောဋိကိုဋ် ပ္ဍဲ မွဲ သၞာံ ရ။&lt;ref name=&quot;BangkokPost2023&quot;&gt;Bangkok Post (2023). &quot;Suvarnabhumi new satellite terminal opens&quot;. ''Bangkok Post''.&lt;/ref&gt;
# '''သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အူတာပေါင် (U-Tapao Expansion):''' အလဵုအသဳ နွံ အစဳအဇန် ဇၞော် ပတိုန် အူတာပေါင် သွက်ဂွံ ဒှ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အဓိက မရနုက်ကဵု ပိ ပ္ဍဲ ၜင်ကံက် ကေုာံ ပံင်စပ် ကဵု သၞောတ်ဝ် ကွဳပၟတ် ပရဟ် (High-Speed Rail linking 3 airports) ร။
# '''သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တၟိ (Andaman International Airport):''' နွံ အစဳအဇန် သွက်ဂွံ ကၠောန် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တၟိ ပ္ဍဲ တွဵုရး ဖံင်ငါ (Phang Nga) သွက်ဂွံ ရီု ဇြဟတ် နူ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဖူကေတ် ရ。

== ၁၀။ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ပရေင်ကမၠောန် ဍုင်သေံ (Economic Impact) ==
သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဂမၠိုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ တအ် ဂှ် ဒှ် ဒြဟတ် အဓိက သွက် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် (Economy) ဍုင် ရ။ 
ပရေင် အာတရဴ (Tourism) ဂှ် ဒှ် ကဏ္ဍ မပ္တိတ် သြန် လုပ် အဓိက သွက် ဍုင်သေံ တုဲ၊ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တအ် ဝွံ ရေင်တၠုင် လဝ် တရဴ သွက် ကောန်ဍုင် သအာင် မကၠုင် ဝေင် ဂၠိုင်အိုတ် ရ။ ပါဲနူ ဂှ်ပၠန်၊ ပရေင် ပလံင် ကပေါတ် နကဵု ကျာ (Air cargo) နူကဵု သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သုဝဏ္ဏဘူမိ လေဝ် ဒှ် သဇိုင် သွက် ပရေင် သွံရာန် ပ္တိတ် ကပေါတ် အဳလက်ထရဝ်နေတ် ကေုာံ သတ်ဆု ဗွဲမဇၞော် ရ。&lt;ref name=&quot;WorldBank2021&quot;&gt;World Bank (2021). &quot;The Economic Impact of Aviation in Thailand&quot;. ''World Bank Reports''.&lt;/ref&gt;

== နိဿဲ ==
&lt;references /&gt;

{{Navbox
| name = Airports in Thailand
| title = [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ]]
| listclass = hlist
| group1 = သၞေဟ် အလုံဂၠးတိ အဓိက
| list1 =
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ သုဝဏ္ဏဘူမိ|သုဝဏ္ဏဘူမိ (BKK)]]
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဒွန်မံင်|ဒွန်မံင် (DMK)]]
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဖူကေတ်|ဖူကေတ် (HKT)]]
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဇေင်မာဲ|ဇေင်မာဲ (CNX)]]
| group2 = သၞေဟ် အပ္ဍဲဍုင်
| list2 =
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အူဒေါန်တာနဳ|အူဒေါန်တာနဳ (UTH)]]
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ခန်ကေန်|ခန်ကေန် (KKC)]]
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သုရတ်တာနဳ|သုရတ်တာနဳ (URT)]]
| group3 = သၞေဟ် ပူဂိုလ်
| list3 =
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သာမุย|သာမุย (USM)]]
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သုခေါထာဲ|သုခေါထာဲ (THS)]]
}}

[[ကဏ္ဍ:သၞေဟ်က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ]]
[[ကဏ္ဍ:ပရေင် ပလံင်ဗစိုပ် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ]]
[[ကဏ္ဍ:က္ၜင်ကျာ]]</text>
      <sha1>44np545yu7yjrr1ajovhl0vjx4q03rr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>59324</id>
      <parentid>59323</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T17:24:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <origin>59324</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18285" sha1="1pj4dxgkfwjahemtqmg0612eztko9tb" xml:space="preserve">{{Infobox infrastructure
| name = သၞေဟ်က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ
| image = Suvarnabhumi_Airport_2019.jpg
| caption = သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ သုဝဏ္ဏဘူမိ ပ္ဍဲ ဍုင်ၜင်ကံက်၊ ဍုင်သေံ
| country = [[ဍုင်သေံ]] (Thailand)
| type = သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ကေုာံ အပ္ဍဲဍုင်
| managing_authorities = Airports of Thailand (AOT), Department of Airports (DOA), Royal Thai Air Force
| major_hubs = [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ သုဝဏ္ဏဘူမိ]] (BKK), [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဍိုန်မုင်]] (DMK), [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဖူကေတ်]] (HKT)
| total_airports = ၃၈ (သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ပရေင်ပိုန်ဒြပ်)
}}

'''သၞေဟ်က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ''' ({{lang-en|Airports in Thailand}}) ဝွံ ဒှ် သၞောတ်ဝ် ပရေင် ပလံင်ဗစိုပ် လတူ ကျာ အဓိက ပ္ဍဲ ဒေသ အာရှအဂၞဲ ရ။ ဍုင်သေံ (Thailand) ဝွံ နွံကဵု သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ (Airports) ဗွဲမဂၠိုင် မဆက်စၠောအ် လဝ် ပရေင် ဖြေန် တရဴ အပ္ဍဲဍုင် ကေုာံ အလုံဂၠးတိ ရ။ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တအ် ဝွံ ထံက်ပင် လဝ် ပရေင် ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ပရေင် အာတရဴ (Tourism) ဍုင်သေံ ဗွဲမဇၞော် ရ။

== ၁။ နိဒါန် ကေုာံ အစောံစောန် ==
ဍုင်သေံ ဝွံ နွံကဵု သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ မပံက် လဝ် သွက် ပရေင် ကမၠောန် ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ သွက် ညးဍိုက်က္ၜင် (Commercial airports) သီုဖအိုတ် ၜိုတ် ၃၈ ဒၞာဲ ရ။ 
ပ္ဍဲကဵု သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တအ် ဏအ်၊ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ (International airports) အဓိက နွံ ၇ ဒၞာဲ မဒုင် တဲ က္ၜင်ကျာ နူကဵု ဂၠးတိ နာနာ သာ် ရ။ ဍုင်ၜင်ကံက် (Bangkok) မဒှ် ဍုင်ဇၞော် ဍုင်သေံ ဂှ် စကာ လဝ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အဓိက ၜါ ဒၞာဲ မတွဟ်ဂး သုဝဏ္ဏဘူမိ (Suvarnabhumi Airport) ကေုာံ ဍိုန်မုင် (Don Mueang International Airport) ရ။ သၞောတ်ဝ် က္ၜင်ကျာ ဏအ် ဝွံ ပလံင်ဗစိုပ် ညးဍိုက်က္ၜင် ပြကောဋိကိုဋ် ဇၟာပ်ပ် သၞာံ ရ。&lt;ref name=&quot;AOT2023&quot;&gt;Airports of Thailand PLC. (2023). &quot;Annual Report 2022/2023&quot;. ''AOT''.&lt;/ref&gt;

== ၂။ ဝင် ကေုာံ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ==
ဝင် ပရေင် က္ၜင်ကျာ ဍုင်သေံ ဝွံ စက္တဵုဒှ် ကၠုင် နူကဵု သၞာံ ၁၉၁၄ အခိင် မပံက် လဝ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဍိုန်မုင် (Don Mueang) ရ။ 
ဍိုန်မုင် ဝွံ ဒှ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တြေံအိုတ် ပ္ဍဲ အာရှ တုဲ သ္ပ လဝ် သဇိုင် အဓိက သွက် ဍုင်သေံ စဵုကဵု စိုပ် သၞာံ ၂၀၀၆ ရ။ ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၀၆ ဂိတုသေပ်တေမ်ဗါ ဂှ် အလဵုအသဳ သေံ ပံက် လဝ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ သုဝဏ္ဏဘူမိ မဒှ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တၟိ ကေုာံ ဇၞော်အိုတ် သွက်ဂွံ သၠာဲ ထောအ် ဒၞာဲ ဍိုန်မုင် ရ။ ဆဂး ဟိုတ်နူ လၟိဟ် ညးဍိုက်က္ၜင် ဂၠိုင် လောန် အာ ဂှ်ရ၊ သၞာံ ၂၀၁၂ ဂှ် ဍိုန်မုင် လေဝ် ကလေင် ပံက် ပၠန် သွက် က္ၜင်ကျာ ၚုဟ်တန် (Low-cost carriers) ရ。&lt;ref name=&quot;ICAO2020&quot;&gt;International Civil Aviation Organization (2020). &quot;Aviation History in Thailand&quot;. ''ICAO Regional Office''.&lt;/ref&gt;

== ၃။ ဂကောံ အုပ်ဓုပ် ကေုာံ စၟိန်ပြမာန် ==
သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ တအ် ဂှ် ဒးဒုင် အုပ်ဓုပ် လဝ် နကဵု ဂကောံ အဓိက ပိ သာ်:
# '''Airports of Thailand (AOT):''' ဒှ် ကမ္ပဏဳ အလဵုအသဳ မအုပ်ဓုပ် လဝ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဇၞော်အိုတ် ၆ ဒၞာဲ (BKK, DMK, HKT, CNX, HDY, CEI) ရ။
# '''Department of Airports (DOA):''' ဒှ် ဌာန အလဵုအသဳ မအုပ်ဓုပ် လဝ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အပ္ဍဲဍုင် (Domestic airports) ၜိုတ် ၂၉ ဒၞာဲ ပ္ဍဲ တွဵုရး နာနာ ร။
# '''ပူဂိုလ် ကေုာံ ပရေင်ပၞာန် (Private &amp; Military):''' ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ Bangkok Airways အုပ်ဓုပ် လဝ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ၃ ဒၞာဲ (Samui, Sukhothai, Trat) တုဲ ဒပ်ကျာ သေံ (Royal Thai Air Force) အုပ်ဓုပ် လဝ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ပၞာန် တအ် ရ။

== ၄။ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ အဓိကဂမၠိုင် ==
ဍုင်သေံ နွံကဵု သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ မၞုံကဵု ပရေင် ချဳဒရာင် ဂၠိုင်အိုတ် (Busiest airports) ၄ ဒၞာဲ ရ:
* '''[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သုဝဏ္ဏဘူမိ]] (Suvarnabhumi - BKK):''' မနွံ ပ္ဍဲ ဆာမုတ်ပရာကာန် (Samut Prakan)။ ဒှ် သၞေဟ် အဓိက သွက် Thai Airways ကေုာံ က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ နာနာ ร။
* '''[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဍိုန်မုင်]] (Don Mueang - DMK):''' ဒှ် သၞေဟ် အဓိက သွက် က္ၜင်ကျာ ၚုဟ်တန် ဗီုကဵု Thai AirAsia, Nok Air ကေုာံ Thai Lion Air ရ။
* '''[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဖူကေတ်]] (Phuket - HKT):''' မနွံ ပ္ဍဲ တကအ် ဖူကေတ်။ ဒှ် သၞေဟ် အဓိက သွက် ညးအာတရဴ (Tourists) မကၠုင် ဇရေင် ဇိုင်ၜဳ ရ။
* '''[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဇံင်မာဲ]] (Chiang Mai - CNX):''' ဒှ် သၞေဟ် အဓိက သွက် ဒေသ လပါ် သၟဝ်ကျာ ဍုင်သေံ ရ။

== ၅။ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အပ္ဍဲဍုင်ဂမၠိုင် ==
သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အပ္ဍဲဍုင် (Domestic airports) တအ် ဂှ် ဆက်စၠောအ် လဝ် အကြာ ဍုင်ဇၞော် ကေုာံ တွဵုရး (Provinces) နာနာ သာ် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ရ။ 
ဌာန DOA အုပ်ဓုပ် လဝ် သၞေဟ် တအ် ဏအ် တုဲ ဍေဟ် ဖန်ဇန် လဝ် သွက်ဂွံ ဇၞော်မောဝ် ပရေင် ပိုန်ဒြပ် ပ္ဍဲ ဒေသ တအ် ရ။ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ မၞုံကဵု ညးဍိုက်က္ၜင် ဂၠိုင် ပ္ဍဲ တွဵုရး တအ် ဂှ် မပ္တံကဵု သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အူဒေါန်တာနဳ (Udon Thani), ခန်ကေန် (Khon Kaen), သုရတ်တာနဳ (Surat Thani), ကေုာံ ဥဗောန်ရာဇဌာနဳ (Ubon Ratchathani) တအ် ရ။

== ၆။ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ပူဂိုလ်ဂမၠိုင် (Private Airports) ==
ဍုင်သေံ ဝွံ နွံကဵု သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ပူဂိုလ် မကၠောန် လဝ် နကဵု ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ အလဵုဇကု ညးတအ် ၃ ဒၞာဲ ရ။
သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တအ် ဏအ် ဂှ် ဒှ် က္ဒိုင် ပိုင်ပြဳ နကဵု ကမ္ပဏဳ '''[[Bangkok Airways]]''' ရ:
# '''[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သမုဲ]] (Samui Airport - USM):''' မနွံ ပ္ဍဲ တကအ် သာမุย (Koh Samui)။ ဒှ် သၞေဟ် မၞုံကဵု ဗီုပြင် ရုပ်ရဴ သဘာဝ ဆာဲအိုတ် မွဲ ရ။
# '''[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သုခေါထာဲ]] (Sukhothai Airport - THS):''' သွက်ဂွံ ထံက်ပင် ပရေင် အာတရဴ ပ္ဍဲ ဍုင်တြေံ သုခေါထာဲ ရ။
# '''[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တရာတ်]] (Trat Airport - TDX):''' သွက်ဂွံ ဆက်စၠောအ် ကဵု တကအ် ချာင် (Koh Chang) ရ。&lt;ref name=&quot;CAPA2022&quot;&gt;Centre for Aviation (2022). &quot;Bangkok Airways' Airport Ownership&quot;. ''CAPA Profiles''.&lt;/ref&gt;

== ၇။ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ပၞာန် (Military Airbases) ==
ဒပ်ကျာ သေံ (Royal Thai Air Force - RTAF) တအ် စကာ လဝ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ နာနာ သာ် သွက် ပရေင် စဵုဒၞာ ကေုာံ ဂီုကၠီု ဍုင် ရ။
လပါ် ဂၠိုင် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ပၞာန် တအ် ဂှ် ပံင်တောဲ စကာ လဝ် မွဲစွံ ကု သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ညးဍိုက်က္ၜင် ရ (Joint-use airports)။ ဥပမာ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဍိုန်မုင် (Don Mueang) လေဝ် ဒှ် ဒၞာဲ သဇိုင် ပၞာန် ဍောင် ၆ (Wing 6) ကီု တုဲ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အူတာပေါင် (U-Tapao) ဂှ် ဒှ် ဒၞာဲ သဇိုင် ပၞာန် ဒပ် က္ၜင်ကျာ ရေဝ် (Royal Thai Navy) ရ။

== ၈။ စရင် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် (List of Airports) ==
သၟဝ် ဏအ် ဂှ် ဒှ် စရင် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အဓိက ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ နကဵု သင်္ကေတ IATA ကေုာံ ICAO ရ:
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! ယၟု သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ !! ဒေသ (Location) !! IATA !! ICAO !! ဂကူ သၞေဟ်
|-
| [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သုဝဏ္ဏဘူမိ]]
| [[ဆာမုတ်ပရာကာန်]] (ၜင်ကံက်)
| BKK
| VTBS
| အလုံဂၠးတိ
|-
| [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဍိုန်မုင်]]
| [[ၜင်ကံက်]]
| DMK
| VTBD
| အလုံဂၠးတိ / ၚုဟ်တန်
|-
| [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဖူကေတ်]]
| [[ဖူကေတ်]]
| HKT
| VTSP
| အလုံဂၠးတိ
|-
| [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဇံင်မာဲ]]
| [[ဇေင်မာဲ]]
| CNX
| VTCC
| အလုံဂၠးတိ
|-
| [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဟာတ်ယာဲ]]
| သောင်ခလာ ([[ဟာတ်ယာဲ]])
| HDY
| VTSS
| အလုံဂၠးတိ
|-
| [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အူတာပေါင်]]
| ရာယံင် / ပါတ္တယာ
| UTP
| VTBU
| အလုံဂၠးတိ / ပၞာန်
|-
| [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သမုဲ]]
| သုရတ်ဌာနဳ (သာမုဲ)
| USM
| VTSM
| အလုံဂၠးတိ (ပူဂိုလ်)
|-
| [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အူဒေါန်ဌာနဳ]]
| အူဒေါန်တာနဳ
| UTH
| VTUD
| အပ္ဍဲဍုင်
|}

== ၉။ ပရေင် ဇၞော်မောဝ် အနာဂတ် (Future Developments) ==
သၞောတ်ဝ် ပရေင် က္ၜင်ကျာ ဍုင်သေံ ဝွံ နွံကဵု အစဳအဇန် ဇၞော်မောဝ် တၟိ သွက် အနာဂတ် သွက်ဂွံ ဒုင် တဲ ညးဍိုက်က္ၜင် လၟိဟ် ဂၠိုင် တိုန် ရ:
# '''ပရေင် ဇၞော်ပတိုန် သုဝဏ္ဏဘူမိ:''' AOT ကၠောန်ဗဒှ် လဝ် တိုက် သာတ်တလာင် (Midfield Satellite Concourse 1 - SAT-1) တုဲ ဇၞော် ပတိုန် လၟိဟ် ဒုင်တဲ ညးဍိုက်က္ၜင် စဵုကဵု ၆၀ ပြကောဋိကိုဋ် ပ္ဍဲ မွဲ သၞာံ ရ။&lt;ref name=&quot;BangkokPost2023&quot;&gt;Bangkok Post (2023). &quot;Suvarnabhumi new satellite terminal opens&quot;. ''Bangkok Post''.&lt;/ref&gt;
# '''သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အူတာပေါင် (U-Tapao Expansion):''' အလဵုအသဳ နွံ အစဳအဇန် ဇၞော် ပတိုန် အူတာပေါင် သွက်ဂွံ ဒှ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အဓိက မရနုက်ကဵု ပိ ပ္ဍဲ ၜင်ကံက် ကေုာံ ပံင်စပ် ကဵု သၞောတ်ဝ် ကွဳပၟတ် ပရဟ် (High-Speed Rail linking 3 airports) ร။
# '''သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တၟိ (Andaman International Airport):''' နွံ အစဳအဇန် သွက်ဂွံ ကၠောန် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တၟိ ပ္ဍဲ တွဵုရး ဖံင်ငါ (Phang Nga) သွက်ဂွံ ရီု ဇြဟတ် နူ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဖူကေတ် ရ。

== ၁၀။ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ပရေင်ကမၠောန် ဍုင်သေံ (Economic Impact) ==
သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဂမၠိုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ တအ် ဂှ် ဒှ် ဒြဟတ် အဓိက သွက် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် (Economy) ဍုင် ရ။ 
ပရေင် အာတရဴ (Tourism) ဂှ် ဒှ် ကဏ္ဍ မပ္တိတ် သြန် လုပ် အဓိက သွက် ဍုင်သေံ တုဲ၊ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တအ် ဝွံ ရေင်တၠုင် လဝ် တရဴ သွက် ကောန်ဍုင် သအာင် မကၠုင် ဝေင် ဂၠိုင်အိုတ် ရ။ ပါဲနူ ဂှ်ပၠန်၊ ပရေင် ပလံင် ကပေါတ် နကဵု ကျာ (Air cargo) နူကဵု သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သုဝဏ္ဏဘူမိ လေဝ် ဒှ် သဇိုင် သွက် ပရေင် သွံရာန် ပ္တိတ် ကပေါတ် အဳလက်ထရဝ်နေတ် ကေုာံ သတ်ဆု ဗွဲမဇၞော် ရ。&lt;ref name=&quot;WorldBank2021&quot;&gt;World Bank (2021). &quot;The Economic Impact of Aviation in Thailand&quot;. ''World Bank Reports''.&lt;/ref&gt;

== နိဿဲ ==
&lt;references /&gt;

{{Navbox
| name = Airports in Thailand
| title = [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ]]
| listclass = hlist
| group1 = သၞေဟ် အလုံဂၠးတိ အဓိက
| list1 =
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ သုဝဏ္ဏဘူမိ|သုဝဏ္ဏဘူမိ (BKK)]]
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဍိုန်မုင်|ဍိုန်မုင် (DMK)]]
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဖူကေတ်|ဖူကေတ် (HKT)]]
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဇေင်မာဲ|ဇေင်မာဲ (CNX)]]
| group2 = သၞေဟ် အပ္ဍဲဍုင်
| list2 =
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အူဒေါန်တာနဳ|အူဒေါန်တာနဳ (UTH)]]
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ခန်ကေန်|ခန်ကေန် (KKC)]]
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သုရတ်တာနဳ|သုရတ်တာနဳ (URT)]]
| group3 = သၞေဟ် ပူဂိုလ်
| list3 =
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သာမุย|သာမุย (USM)]]
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သုခေါထာဲ|သုခေါထာဲ (THS)]]
}}

[[ကဏ္ဍ:သၞေဟ်က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ]]
[[ကဏ္ဍ:ပရေင် ပလံင်ဗစိုပ် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ]]
[[ကဏ္ဍ:က္ၜင်ကျာ]]</text>
      <sha1>1pj4dxgkfwjahemtqmg0612eztko9tb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>59325</id>
      <parentid>59324</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T17:24:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <origin>59325</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18285" sha1="hqi0dttr91qtxb9ea1ln2csp4j5pk7z" xml:space="preserve">{{Infobox infrastructure
| name = သၞေဟ်က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ
| image = Suvarnabhumi_Airport_2019.jpg
| caption = သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ သုဝဏ္ဏဘူမိ ပ္ဍဲ ဍုင်ၜင်ကံက်၊ ဍုင်သေံ
| country = [[ဍုင်သေံ]] (Thailand)
| type = သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ကေုာံ အပ္ဍဲဍုင်
| managing_authorities = Airports of Thailand (AOT), Department of Airports (DOA), Royal Thai Air Force
| major_hubs = [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ သုဝဏ္ဏဘူမိ]] (BKK), [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဍိုန်မုင်]] (DMK), [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဖူကေတ်]] (HKT)
| total_airports = ၃၈ (သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ပရေင်ပိုန်ဒြပ်)
}}

'''သၞေဟ်က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ''' ({{lang-en|Airports in Thailand}}) ဝွံ ဒှ် သၞောတ်ဝ် ပရေင် ပလံင်ဗစိုပ် လတူ ကျာ အဓိက ပ္ဍဲ ဒေသ အာရှအဂၞဲ ရ။ ဍုင်သေံ (Thailand) ဝွံ နွံကဵု သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ (Airports) ဗွဲမဂၠိုင် မဆက်စၠောအ် လဝ် ပရေင် ဖြေန် တရဴ အပ္ဍဲဍုင် ကေုာံ အလုံဂၠးတိ ရ။ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တအ် ဝွံ ထံက်ပင် လဝ် ပရေင် ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ပရေင် အာတရဴ (Tourism) ဍုင်သေံ ဗွဲမဇၞော် ရ။

== ၁။ နိဒါန် ကေုာံ အစောံစောန် ==
ဍုင်သေံ ဝွံ နွံကဵု သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ မပံက် လဝ် သွက် ပရေင် ကမၠောန် ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ သွက် ညးဍိုက်က္ၜင် (Commercial airports) သီုဖအိုတ် ၜိုတ် ၃၈ ဒၞာဲ ရ။ 
ပ္ဍဲကဵု သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တအ် ဏအ်၊ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ (International airports) အဓိက နွံ ၇ ဒၞာဲ မဒုင် တဲ က္ၜင်ကျာ နူကဵု ဂၠးတိ နာနာ သာ် ရ။ ဍုင်ၜင်ကံက် (Bangkok) မဒှ် ဍုင်ဇၞော် ဍုင်သေံ ဂှ် စကာ လဝ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အဓိက ၜါ ဒၞာဲ မတွဟ်ဂး သုဝဏ္ဏဘူမိ (Suvarnabhumi Airport) ကေုာံ ဍိုန်မုင် (Don Mueang International Airport) ရ။ သၞောတ်ဝ် က္ၜင်ကျာ ဏအ် ဝွံ ပလံင်ဗစိုပ် ညးဍိုက်က္ၜင် ပြကောဋိကိုဋ် ဇၟာပ်ပ် သၞာံ ရ။&lt;ref name=&quot;AOT2023&quot;&gt;Airports of Thailand PLC. (2023). &quot;Annual Report 2022/2023&quot;. ''AOT''.&lt;/ref&gt;

== ၂။ ဝင် ကေုာံ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ==
ဝင် ပရေင် က္ၜင်ကျာ ဍုင်သေံ ဝွံ စက္တဵုဒှ် ကၠုင် နူကဵု သၞာံ ၁၉၁၄ အခိင် မပံက် လဝ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဍိုန်မုင် (Don Mueang) ရ။ 
ဍိုန်မုင် ဝွံ ဒှ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တြေံအိုတ် ပ္ဍဲ အာရှ တုဲ သ္ပ လဝ် သဇိုင် အဓိက သွက် ဍုင်သေံ စဵုကဵု စိုပ် သၞာံ ၂၀၀၆ ရ။ ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၀၆ ဂိတုသေပ်တေမ်ဗါ ဂှ် အလဵုအသဳ သေံ ပံက် လဝ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ သုဝဏ္ဏဘူမိ မဒှ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တၟိ ကေုာံ ဇၞော်အိုတ် သွက်ဂွံ သၠာဲ ထောအ် ဒၞာဲ ဍိုန်မုင် ရ။ ဆဂး ဟိုတ်နူ လၟိဟ် ညးဍိုက်က္ၜင် ဂၠိုင် လောန် အာ ဂှ်ရ၊ သၞာံ ၂၀၁၂ ဂှ် ဍိုန်မုင် လေဝ် ကလေင် ပံက် ပၠန် သွက် က္ၜင်ကျာ ၚုဟ်တန် (Low-cost carriers) ရ။&lt;ref name=&quot;ICAO2020&quot;&gt;International Civil Aviation Organization (2020). &quot;Aviation History in Thailand&quot;. ''ICAO Regional Office''.&lt;/ref&gt;

== ၃။ ဂကောံ အုပ်ဓုပ် ကေုာံ စၟိန်ပြမာန် ==
သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ တအ် ဂှ် ဒးဒုင် အုပ်ဓုပ် လဝ် နကဵု ဂကောံ အဓိက ပိ သာ်:
# '''Airports of Thailand (AOT):''' ဒှ် ကမ္ပဏဳ အလဵုအသဳ မအုပ်ဓုပ် လဝ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဇၞော်အိုတ် ၆ ဒၞာဲ (BKK, DMK, HKT, CNX, HDY, CEI) ရ။
# '''Department of Airports (DOA):''' ဒှ် ဌာန အလဵုအသဳ မအုပ်ဓုပ် လဝ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အပ္ဍဲဍုင် (Domestic airports) ၜိုတ် ၂၉ ဒၞာဲ ပ္ဍဲ တွဵုရး နာနာ ร။
# '''ပူဂိုလ် ကေုာံ ပရေင်ပၞာန် (Private &amp; Military):''' ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ Bangkok Airways အုပ်ဓုပ် လဝ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ၃ ဒၞာဲ (Samui, Sukhothai, Trat) တုဲ ဒပ်ကျာ သေံ (Royal Thai Air Force) အုပ်ဓုပ် လဝ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ပၞာန် တအ် ရ။

== ၄။ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ အဓိကဂမၠိုင် ==
ဍုင်သေံ နွံကဵု သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ မၞုံကဵု ပရေင် ချဳဒရာင် ဂၠိုင်အိုတ် (Busiest airports) ၄ ဒၞာဲ ရ:
* '''[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သုဝဏ္ဏဘူမိ]] (Suvarnabhumi - BKK):''' မနွံ ပ္ဍဲ ဆာမုတ်ပရာကာန် (Samut Prakan)။ ဒှ် သၞေဟ် အဓိက သွက် Thai Airways ကေုာံ က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ နာနာ ร။
* '''[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဍိုန်မုင်]] (Don Mueang - DMK):''' ဒှ် သၞေဟ် အဓိက သွက် က္ၜင်ကျာ ၚုဟ်တန် ဗီုကဵု Thai AirAsia, Nok Air ကေုာံ Thai Lion Air ရ။
* '''[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဖူကေတ်]] (Phuket - HKT):''' မနွံ ပ္ဍဲ တကအ် ဖူကေတ်။ ဒှ် သၞေဟ် အဓိက သွက် ညးအာတရဴ (Tourists) မကၠုင် ဇရေင် ဇိုင်ၜဳ ရ။
* '''[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဇံင်မာဲ]] (Chiang Mai - CNX):''' ဒှ် သၞေဟ် အဓိက သွက် ဒေသ လပါ် သၟဝ်ကျာ ဍုင်သေံ ရ။

== ၅။ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အပ္ဍဲဍုင်ဂမၠိုင် ==
သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အပ္ဍဲဍုင် (Domestic airports) တအ် ဂှ် ဆက်စၠောအ် လဝ် အကြာ ဍုင်ဇၞော် ကေုာံ တွဵုရး (Provinces) နာနာ သာ် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ရ။ 
ဌာန DOA အုပ်ဓုပ် လဝ် သၞေဟ် တအ် ဏအ် တုဲ ဍေဟ် ဖန်ဇန် လဝ် သွက်ဂွံ ဇၞော်မောဝ် ပရေင် ပိုန်ဒြပ် ပ္ဍဲ ဒေသ တအ် ရ။ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ မၞုံကဵု ညးဍိုက်က္ၜင် ဂၠိုင် ပ္ဍဲ တွဵုရး တအ် ဂှ် မပ္တံကဵု သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အူဒေါန်တာနဳ (Udon Thani), ခန်ကေန် (Khon Kaen), သုရတ်တာနဳ (Surat Thani), ကေုာံ ဥဗောန်ရာဇဌာနဳ (Ubon Ratchathani) တအ် ရ။

== ၆။ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ပူဂိုလ်ဂမၠိုင် (Private Airports) ==
ဍုင်သေံ ဝွံ နွံကဵု သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ပူဂိုလ် မကၠောန် လဝ် နကဵု ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ အလဵုဇကု ညးတအ် ၃ ဒၞာဲ ရ။
သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တအ် ဏအ် ဂှ် ဒှ် က္ဒိုင် ပိုင်ပြဳ နကဵု ကမ္ပဏဳ '''[[Bangkok Airways]]''' ရ:
# '''[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သမုဲ]] (Samui Airport - USM):''' မနွံ ပ္ဍဲ တကအ် သာမุย (Koh Samui)။ ဒှ် သၞေဟ် မၞုံကဵု ဗီုပြင် ရုပ်ရဴ သဘာဝ ဆာဲအိုတ် မွဲ ရ။
# '''[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သုခေါထာဲ]] (Sukhothai Airport - THS):''' သွက်ဂွံ ထံက်ပင် ပရေင် အာတရဴ ပ္ဍဲ ဍုင်တြေံ သုခေါထာဲ ရ။
# '''[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တရာတ်]] (Trat Airport - TDX):''' သွက်ဂွံ ဆက်စၠောအ် ကဵု တကအ် ချာင် (Koh Chang) ရ။&lt;ref name=&quot;CAPA2022&quot;&gt;Centre for Aviation (2022). &quot;Bangkok Airways' Airport Ownership&quot;. ''CAPA Profiles''.&lt;/ref&gt;

== ၇။ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ပၞာန် (Military Airbases) ==
ဒပ်ကျာ သေံ (Royal Thai Air Force - RTAF) တအ် စကာ လဝ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ နာနာ သာ် သွက် ပရေင် စဵုဒၞာ ကေုာံ ဂီုကၠီု ဍုင် ရ။
လပါ် ဂၠိုင် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ပၞာန် တအ် ဂှ် ပံင်တောဲ စကာ လဝ် မွဲစွံ ကု သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ညးဍိုက်က္ၜင် ရ (Joint-use airports)။ ဥပမာ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဍိုန်မုင် (Don Mueang) လေဝ် ဒှ် ဒၞာဲ သဇိုင် ပၞာန် ဍောင် ၆ (Wing 6) ကီု တုဲ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အူတာပေါင် (U-Tapao) ဂှ် ဒှ် ဒၞာဲ သဇိုင် ပၞာန် ဒပ် က္ၜင်ကျာ ရေဝ် (Royal Thai Navy) ရ။

== ၈။ စရင် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် (List of Airports) ==
သၟဝ် ဏအ် ဂှ် ဒှ် စရင် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အဓိက ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ နကဵု သင်္ကေတ IATA ကေုာံ ICAO ရ:
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! ယၟု သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ !! ဒေသ (Location) !! IATA !! ICAO !! ဂကူ သၞေဟ်
|-
| [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သုဝဏ္ဏဘူမိ]]
| [[ဆာမုတ်ပရာကာန်]] (ၜင်ကံက်)
| BKK
| VTBS
| အလုံဂၠးတိ
|-
| [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဍိုန်မုင်]]
| [[ၜင်ကံက်]]
| DMK
| VTBD
| အလုံဂၠးတိ / ၚုဟ်တန်
|-
| [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဖူကေတ်]]
| [[ဖူကေတ်]]
| HKT
| VTSP
| အလုံဂၠးတိ
|-
| [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဇံင်မာဲ]]
| [[ဇေင်မာဲ]]
| CNX
| VTCC
| အလုံဂၠးတိ
|-
| [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဟာတ်ယာဲ]]
| သောင်ခလာ ([[ဟာတ်ယာဲ]])
| HDY
| VTSS
| အလုံဂၠးတိ
|-
| [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အူတာပေါင်]]
| ရာယံင် / ပါတ္တယာ
| UTP
| VTBU
| အလုံဂၠးတိ / ပၞာန်
|-
| [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သမုဲ]]
| သုရတ်ဌာနဳ (သာမုဲ)
| USM
| VTSM
| အလုံဂၠးတိ (ပူဂိုလ်)
|-
| [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အူဒေါန်ဌာနဳ]]
| အူဒေါန်တာနဳ
| UTH
| VTUD
| အပ္ဍဲဍုင်
|}

== ၉။ ပရေင် ဇၞော်မောဝ် အနာဂတ် (Future Developments) ==
သၞောတ်ဝ် ပရေင် က္ၜင်ကျာ ဍုင်သေံ ဝွံ နွံကဵု အစဳအဇန် ဇၞော်မောဝ် တၟိ သွက် အနာဂတ် သွက်ဂွံ ဒုင် တဲ ညးဍိုက်က္ၜင် လၟိဟ် ဂၠိုင် တိုန် ရ:
# '''ပရေင် ဇၞော်ပတိုန် သုဝဏ္ဏဘူမိ:''' AOT ကၠောန်ဗဒှ် လဝ် တိုက် သာတ်တလာင် (Midfield Satellite Concourse 1 - SAT-1) တုဲ ဇၞော် ပတိုန် လၟိဟ် ဒုင်တဲ ညးဍိုက်က္ၜင် စဵုကဵု ၆၀ ပြကောဋိကိုဋ် ပ္ဍဲ မွဲ သၞာံ ရ။&lt;ref name=&quot;BangkokPost2023&quot;&gt;Bangkok Post (2023). &quot;Suvarnabhumi new satellite terminal opens&quot;. ''Bangkok Post''.&lt;/ref&gt;
# '''သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အူတာပေါင် (U-Tapao Expansion):''' အလဵုအသဳ နွံ အစဳအဇန် ဇၞော် ပတိုန် အူတာပေါင် သွက်ဂွံ ဒှ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အဓိက မရနုက်ကဵု ပိ ပ္ဍဲ ၜင်ကံက် ကေုာံ ပံင်စပ် ကဵု သၞောတ်ဝ် ကွဳပၟတ် ပရဟ် (High-Speed Rail linking 3 airports) ร။
# '''သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တၟိ (Andaman International Airport):''' နွံ အစဳအဇန် သွက်ဂွံ ကၠောန် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တၟိ ပ္ဍဲ တွဵုရး ဖံင်ငါ (Phang Nga) သွက်ဂွံ ရီု ဇြဟတ် နူ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဖူကေတ် ရ။

== ၁၀။ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ပရေင်ကမၠောန် ဍုင်သေံ (Economic Impact) ==
သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဂမၠိုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ တအ် ဂှ် ဒှ် ဒြဟတ် အဓိက သွက် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် (Economy) ဍုင် ရ။ 
ပရေင် အာတရဴ (Tourism) ဂှ် ဒှ် ကဏ္ဍ မပ္တိတ် သြန် လုပ် အဓိက သွက် ဍုင်သေံ တုဲ၊ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တအ် ဝွံ ရေင်တၠုင် လဝ် တရဴ သွက် ကောန်ဍုင် သအာင် မကၠုင် ဝေင် ဂၠိုင်အိုတ် ရ။ ပါဲနူ ဂှ်ပၠန်၊ ပရေင် ပလံင် ကပေါတ် နကဵု ကျာ (Air cargo) နူကဵု သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သုဝဏ္ဏဘူမိ လေဝ် ဒှ် သဇိုင် သွက် ပရေင် သွံရာန် ပ္တိတ် ကပေါတ် အဳလက်ထရဝ်နေတ် ကေုာံ သတ်ဆု ဗွဲမဇၞော် ရ။&lt;ref name=&quot;WorldBank2021&quot;&gt;World Bank (2021). &quot;The Economic Impact of Aviation in Thailand&quot;. ''World Bank Reports''.&lt;/ref&gt;

== နိဿဲ ==
&lt;references /&gt;

{{Navbox
| name = Airports in Thailand
| title = [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ]]
| listclass = hlist
| group1 = သၞေဟ် အလုံဂၠးတိ အဓိက
| list1 =
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ သုဝဏ္ဏဘူမိ|သုဝဏ္ဏဘူမိ (BKK)]]
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဍိုန်မုင်|ဍိုန်မုင် (DMK)]]
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဖူကေတ်|ဖူကေတ် (HKT)]]
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဇေင်မာဲ|ဇေင်မာဲ (CNX)]]
| group2 = သၞေဟ် အပ္ဍဲဍုင်
| list2 =
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အူဒေါန်တာနဳ|အူဒေါန်တာနဳ (UTH)]]
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ခန်ကေန်|ခန်ကေန် (KKC)]]
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သုရတ်တာနဳ|သုရတ်တာနဳ (URT)]]
| group3 = သၞေဟ် ပူဂိုလ်
| list3 =
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သာမุย|သာမุย (USM)]]
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သုခေါထာဲ|သုခေါထာဲ (THS)]]
}}

[[ကဏ္ဍ:သၞေဟ်က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ]]
[[ကဏ္ဍ:ပရေင် ပလံင်ဗစိုပ် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ]]
[[ကဏ္ဍ:က္ၜင်ကျာ]]</text>
      <sha1>hqi0dttr91qtxb9ea1ln2csp4j5pk7z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>59326</id>
      <parentid>59325</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T17:26:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <origin>59326</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18285" sha1="8946kl9u5bm152qbagxvdb8vjzi3zoe" xml:space="preserve">{{Infobox infrastructure
| name = သၞေဟ်က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ
| image = Suvarnabhumi_Airport_2019.jpg
| caption = သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ သုဝဏ္ဏဘူမိ ပ္ဍဲ ဍုင်ၜင်ကံက်၊ ဍုင်သေံ
| country = [[ဍုင်သေံ]] (Thailand)
| type = သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ကေုာံ အပ္ဍဲဍုင်
| managing_authorities = Airports of Thailand (AOT), Department of Airports (DOA), Royal Thai Air Force
| major_hubs = [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ သုဝဏ္ဏဘူမိ]] (BKK), [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဍိုန်မုင်]] (DMK), [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဖူကေတ်]] (HKT)
| total_airports = ၃၈ (သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ပရေင်ပိုန်ဒြပ်)
}}

'''သၞေဟ်က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ''' ({{lang-en|Airports in Thailand}}) ဝွံ ဒှ် သၞောတ်ဝ် ပရေင် ပလံင်ဗစိုပ် လတူ ကျာ အဓိက ပ္ဍဲ ဒေသ အာရှအဂၞဲ ရ။ ဍုင်သေံ (Thailand) ဝွံ နွံကဵု သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ (Airports) ဗွဲမဂၠိုင် မဆက်စၠောအ် လဝ် ပရေင် ဖြေန် တရဴ အပ္ဍဲဍုင် ကေုာံ အလုံဂၠးတိ ရ။ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တအ် ဝွံ ထံက်ပင် လဝ် ပရေင် ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ပရေင် အာတရဴ (Tourism) ဍုင်သေံ ဗွဲမဇၞော် ရ။

== ၁။ နိဒါန် ကေုာံ အစောံစောန် ==
ဍုင်သေံ ဝွံ နွံကဵု သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ မပံက် လဝ် သွက် ပရေင် ကမၠောန် ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ သွက် ညးဍိုက်က္ၜင် (Commercial airports) သီုဖအိုတ် ၜိုတ် ၃၈ ဒၞာဲ ရ။ 
ပ္ဍဲကဵု သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တအ် ဏအ်၊ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ (International airports) အဓိက နွံ ၇ ဒၞာဲ မဒုင် တဲ က္ၜင်ကျာ နူကဵု ဂၠးတိ နာနာ သာ် ရ။ ဍုင်ၜင်ကံက် (Bangkok) မဒှ် ဍုင်ဇၞော် ဍုင်သေံ ဂှ် စကာ လဝ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အဓိက ၜါ ဒၞာဲ မတွဟ်ဂး သုဝဏ္ဏဘူမိ (Suvarnabhumi Airport) ကေုာံ ဍိုန်မုင် (Don Mueang International Airport) ရ။ သၞောတ်ဝ် က္ၜင်ကျာ ဏအ် ဝွံ ပလံင်ဗစိုပ် ညးဍိုက်က္ၜင် ပြကောဋိကိုဋ် ဇၟာပ်ပ် သၞာံ ရ။&lt;ref name=&quot;AOT2023&quot;&gt;Airports of Thailand PLC. (2023). &quot;Annual Report 2022/2023&quot;. ''AOT''.&lt;/ref&gt;

== ၂။ ဝင် ကေုာံ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ==
ဝင် ပရေင် က္ၜင်ကျာ ဍုင်သေံ ဝွံ စက္တဵုဒှ် ကၠုင် နူကဵု သၞာံ ၁၉၁၄ အခိင် မပံက် လဝ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဍိုန်မုင် (Don Mueang) ရ။ 
ဍိုန်မုင် ဝွံ ဒှ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တြေံအိုတ် ပ္ဍဲ အာရှ တုဲ သ္ပ လဝ် သဇိုင် အဓိက သွက် ဍုင်သေံ စဵုကဵု စိုပ် သၞာံ ၂၀၀၆ ရ။ ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၀၆ ဂိတုသေပ်တေမ်ဗါ ဂှ် အလဵုအသဳ သေံ ပံက် လဝ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ သုဝဏ္ဏဘူမိ မဒှ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တၟိ ကေုာံ ဇၞော်အိုတ် သွက်ဂွံ သၠာဲ ထောအ် ဒၞာဲ ဍိုန်မုင် ရ။ ဆဂး ဟိုတ်နူ လၟိဟ် ညးဍိုက်က္ၜင် ဂၠိုင် လောန် အာ ဂှ်ရ၊ သၞာံ ၂၀၁၂ ဂှ် ဍိုန်မုင် လေဝ် ကလေင် ပံက် ပၠန် သွက် က္ၜင်ကျာ ၚုဟ်တန် (Low-cost carriers) ရ။&lt;ref name=&quot;ICAO2020&quot;&gt;International Civil Aviation Organization (2020). &quot;Aviation History in Thailand&quot;. ''ICAO Regional Office''.&lt;/ref&gt;

== ၃။ ဂကောံ အုပ်ဓုပ် ကေုာံ စၟိန်ပြမာန် ==
သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ တအ် ဂှ် ဒးဒုင် အုပ်ဓုပ် လဝ် နကဵု ဂကောံ အဓိက ပိ သာ်:
# '''Airports of Thailand (AOT):''' ဒှ် ကမ္ပဏဳ အလဵုအသဳ မအုပ်ဓုပ် လဝ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဇၞော်အိုတ် ၆ ဒၞာဲ (BKK, DMK, HKT, CNX, HDY, CEI) ရ။
# '''Department of Airports (DOA):''' ဒှ် ဌာန အလဵုအသဳ မအုပ်ဓုပ် လဝ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အပ္ဍဲဍုင် (Domestic airports) ၜိုတ် ၂၉ ဒၞာဲ ပ္ဍဲ တွဵုရး နာနာ ร။
# '''ပူဂိုလ် ကေုာံ ပရေင်ပၞာန် (Private &amp; Military):''' ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ Bangkok Airways အုပ်ဓုပ် လဝ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ၃ ဒၞာဲ (Samui, Sukhothai, Trat) တုဲ ဒပ်ကျာ သေံ (Royal Thai Air Force) အုပ်ဓုပ် လဝ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ပၞာန် တအ် ရ။

== ၄။ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ အဓိကဂမၠိုင် ==
ဍုင်သေံ နွံကဵု သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ မၞုံကဵု ပရေင် ချဳဒရာင် ဂၠိုင်အိုတ် (Busiest airports) ၄ ဒၞာဲ ရ:
* '''[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သုဝဏ္ဏဘူမိ]] (Suvarnabhumi - BKK):''' မနွံ ပ္ဍဲ ဆာမုတ်ပရာကာန် (Samut Prakan)။ ဒှ် သၞေဟ် အဓိက သွက် Thai Airways ကေုာံ က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ နာနာ ร။
* '''[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဍိုန်မုင်]] (Don Mueang - DMK):''' ဒှ် သၞေဟ် အဓိက သွက် က္ၜင်ကျာ ၚုဟ်တန် ဗီုကဵု Thai AirAsia, Nok Air ကေုာံ Thai Lion Air ရ။
* '''[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဖူကေတ်]] (Phuket - HKT):''' မနွံ ပ္ဍဲ တကအ် ဖူကေတ်။ ဒှ် သၞေဟ် အဓိက သွက် ညးအာတရဴ (Tourists) မကၠုင် ဇရေင် ဇိုင်ၜဳ ရ။
* '''[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဇံင်မာဲ]] (Chiang Mai - CNX):''' ဒှ် သၞေဟ် အဓိက သွက် ဒေသ လပါ် သၟဝ်ကျာ ဍုင်သေံ ရ။

== ၅။ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အပ္ဍဲဍုင်ဂမၠိုင် ==
သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အပ္ဍဲဍုင် (Domestic airports) တအ် ဂှ် ဆက်စၠောအ် လဝ် အကြာ ဍုင်ဇၞော် ကေုာံ တွဵုရး (Provinces) နာနာ သာ် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ရ။ 
ဌာန DOA အုပ်ဓုပ် လဝ် သၞေဟ် တအ် ဏအ် တုဲ ဍေဟ် ဖန်ဇန် လဝ် သွက်ဂွံ ဇၞော်မောဝ် ပရေင် ပိုန်ဒြပ် ပ္ဍဲ ဒေသ တအ် ရ။ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ မၞုံကဵု ညးဍိုက်က္ၜင် ဂၠိုင် ပ္ဍဲ တွဵုရး တအ် ဂှ် မပ္တံကဵု သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အူဒေါန်တာနဳ (Udon Thani), ခန်ကေန် (Khon Kaen), သုရတ်တာနဳ (Surat Thani), ကေုာံ ဥဗောန်ရာဇဌာနဳ (Ubon Ratchathani) တအ် ရ။

== ၆။ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ပူဂိုလ်ဂမၠိုင် (Private Airports) ==
ဍုင်သေံ ဝွံ နွံကဵု သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ပူဂိုလ် မကၠောန် လဝ် နကဵု ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ အလဵုဇကု ညးတအ် ၃ ဒၞာဲ ရ။
သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တအ် ဏအ် ဂှ် ဒှ် က္ဒိုင် ပိုင်ပြဳ နကဵု ကမ္ပဏဳ '''[[Bangkok Airways]]''' ရ:
# '''[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သမုဲ]] (Samui Airport - USM):''' မနွံ ပ္ဍဲ တကအ် သာမุย (Koh Samui)။ ဒှ် သၞေဟ် မၞုံကဵု ဗီုပြင် ရုပ်ရဴ သဘာဝ ဆာဲအိုတ် မွဲ ရ။
# '''[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သုခေါထာဲ]] (Sukhothai Airport - THS):''' သွက်ဂွံ ထံက်ပင် ပရေင် အာတရဴ ပ္ဍဲ ဍုင်တြေံ သုခေါထာဲ ရ။
# '''[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တရာတ်]] (Trat Airport - TDX):''' သွက်ဂွံ ဆက်စၠောအ် ကဵု တကအ် ချာင် (Koh Chang) ရ။&lt;ref name=&quot;CAPA2022&quot;&gt;Centre for Aviation (2022). &quot;Bangkok Airways' Airport Ownership&quot;. ''CAPA Profiles''.&lt;/ref&gt;

== ၇။ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ပၞာန် (Military Airbases) ==
ဒပ်ကျာ သေံ (Royal Thai Air Force - RTAF) တအ် စကာ လဝ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ နာနာ သာ် သွက် ပရေင် စဵုဒၞာ ကေုာံ ဂီုကၠီု ဍုင် ရ။
လပါ် ဂၠိုင် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ပၞာန် တအ် ဂှ် ပံင်တောဲ စကာ လဝ် မွဲစွံ ကု သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ညးဍိုက်က္ၜင် ရ (Joint-use airports)။ ဥပမာ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဍိုန်မုင် (Don Mueang) လေဝ် ဒှ် ဒၞာဲ သဇိုင် ပၞာန် ဍောင် ၆ (Wing 6) ကီု တုဲ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အူတာပေါင် (U-Tapao) ဂှ် ဒှ် ဒၞာဲ သဇိုင် ပၞာန် ဒပ် က္ၜင်ကျာ ရေဝ် (Royal Thai Navy) ရ။

== ၈။ စရင် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် (List of Airports) ==
သၟဝ် ဏအ် ဂှ် ဒှ် စရင် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အဓိက ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ နကဵု သင်္ကေတ IATA ကေုာံ ICAO ရ:
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! ယၟု သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ !! ဒေသ (Location) !! IATA !! ICAO !! ဂကူ သၞေဟ်
|-
| [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သုဝဏ္ဏဘူမိ]]
| [[ဆာမုတ်ပရာကာန်]] (ၜင်ကံက်)
| BKK
| VTBS
| အလုံဂၠးတိ
|-
| [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဍိုန်မုင်]]
| [[ၜင်ကံက်]]
| DMK
| VTBD
| အလုံဂၠးတိ / ၚုဟ်တန်
|-
| [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဖူကေတ်]]
| [[ဖူကေတ်]]
| HKT
| VTSP
| အလုံဂၠးတိ
|-
| [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဇံင်မာဲ]]
| [[ဇံင်မာဲ]]
| CNX
| VTCC
| အလုံဂၠးတိ
|-
| [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဟာတ်ယာဲ]]
| သောင်ခလာ ([[ဟာတ်ယာဲ]])
| HDY
| VTSS
| အလုံဂၠးတိ
|-
| [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အူတာပေါင်]]
| ရာယံင် / ပါတ္တယာ
| UTP
| VTBU
| အလုံဂၠးတိ / ပၞာန်
|-
| [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သမုဲ]]
| သုရတ်ဌာနဳ (သာမုဲ)
| USM
| VTSM
| အလုံဂၠးတိ (ပူဂိုလ်)
|-
| [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အူဒေါန်ဌာနဳ]]
| အူဒေါန်တာနဳ
| UTH
| VTUD
| အပ္ဍဲဍုင်
|}

== ၉။ ပရေင် ဇၞော်မောဝ် အနာဂတ် (Future Developments) ==
သၞောတ်ဝ် ပရေင် က္ၜင်ကျာ ဍုင်သေံ ဝွံ နွံကဵု အစဳအဇန် ဇၞော်မောဝ် တၟိ သွက် အနာဂတ် သွက်ဂွံ ဒုင် တဲ ညးဍိုက်က္ၜင် လၟိဟ် ဂၠိုင် တိုန် ရ:
# '''ပရေင် ဇၞော်ပတိုန် သုဝဏ္ဏဘူမိ:''' AOT ကၠောန်ဗဒှ် လဝ် တိုက် သာတ်တလာင် (Midfield Satellite Concourse 1 - SAT-1) တုဲ ဇၞော် ပတိုန် လၟိဟ် ဒုင်တဲ ညးဍိုက်က္ၜင် စဵုကဵု ၆၀ ပြကောဋိကိုဋ် ပ္ဍဲ မွဲ သၞာံ ရ။&lt;ref name=&quot;BangkokPost2023&quot;&gt;Bangkok Post (2023). &quot;Suvarnabhumi new satellite terminal opens&quot;. ''Bangkok Post''.&lt;/ref&gt;
# '''သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အူတာပေါင် (U-Tapao Expansion):''' အလဵုအသဳ နွံ အစဳအဇန် ဇၞော် ပတိုန် အူတာပေါင် သွက်ဂွံ ဒှ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အဓိက မရနုက်ကဵု ပိ ပ္ဍဲ ၜင်ကံက် ကေုာံ ပံင်စပ် ကဵု သၞောတ်ဝ် ကွဳပၟတ် ပရဟ် (High-Speed Rail linking 3 airports) ร။
# '''သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တၟိ (Andaman International Airport):''' နွံ အစဳအဇန် သွက်ဂွံ ကၠောန် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တၟိ ပ္ဍဲ တွဵုရး ဖံင်ငါ (Phang Nga) သွက်ဂွံ ရီု ဇြဟတ် နူ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဖူကေတ် ရ။

== ၁၀။ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ပရေင်ကမၠောန် ဍုင်သေံ (Economic Impact) ==
သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဂမၠိုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ တအ် ဂှ် ဒှ် ဒြဟတ် အဓိက သွက် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် (Economy) ဍုင် ရ။ 
ပရေင် အာတရဴ (Tourism) ဂှ် ဒှ် ကဏ္ဍ မပ္တိတ် သြန် လုပ် အဓိက သွက် ဍုင်သေံ တုဲ၊ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တအ် ဝွံ ရေင်တၠုင် လဝ် တရဴ သွက် ကောန်ဍုင် သအာင် မကၠုင် ဝေင် ဂၠိုင်အိုတ် ရ။ ပါဲနူ ဂှ်ပၠန်၊ ပရေင် ပလံင် ကပေါတ် နကဵု ကျာ (Air cargo) နူကဵု သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သုဝဏ္ဏဘူမိ လေဝ် ဒှ် သဇိုင် သွက် ပရေင် သွံရာန် ပ္တိတ် ကပေါတ် အဳလက်ထရဝ်နေတ် ကေုာံ သတ်ဆု ဗွဲမဇၞော် ရ။&lt;ref name=&quot;WorldBank2021&quot;&gt;World Bank (2021). &quot;The Economic Impact of Aviation in Thailand&quot;. ''World Bank Reports''.&lt;/ref&gt;

== နိဿဲ ==
&lt;references /&gt;

{{Navbox
| name = Airports in Thailand
| title = [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ]]
| listclass = hlist
| group1 = သၞေဟ် အလုံဂၠးတိ အဓိက
| list1 =
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ သုဝဏ္ဏဘူမိ|သုဝဏ္ဏဘူမိ (BKK)]]
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဍိုန်မုင်|ဍိုန်မုင် (DMK)]]
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဖူကေတ်|ဖူကေတ် (HKT)]]
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဇံင်မာဲ|ဇံင်မာဲ (CNX)]]
| group2 = သၞေဟ် အပ္ဍဲဍုင်
| list2 =
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အူဒေါန်တာနဳ|အူဒေါန်တာနဳ (UTH)]]
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ခန်ကေန်|ခန်ကေန် (KKC)]]
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သုရတ်တာနဳ|သုရတ်တာနဳ (URT)]]
| group3 = သၞေဟ် ပူဂိုလ်
| list3 =
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သာမุย|သာမุย (USM)]]
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သုခေါထာဲ|သုခေါထာဲ (THS)]]
}}

[[ကဏ္ဍ:သၞေဟ်က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ]]
[[ကဏ္ဍ:ပရေင် ပလံင်ဗစိုပ် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ]]
[[ကဏ္ဍ:က္ၜင်ကျာ]]</text>
      <sha1>8946kl9u5bm152qbagxvdb8vjzi3zoe</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>59327</id>
      <parentid>59326</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T17:27:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <origin>59327</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18285" sha1="rudbull5ztgfvnokycq4rnkys16t6lx" xml:space="preserve">{{Infobox infrastructure
| name = သၞေဟ်က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ
| image = Suvarnabhumi_Airport_2019.jpg
| caption = သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ သုဝဏ္ဏဘူမိ ပ္ဍဲ ဍုင်ၜင်ကံက်၊ ဍုင်သေံ
| country = [[ဍုင်သေံ]] (Thailand)
| type = သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ကေုာံ အပ္ဍဲဍုင်
| managing_authorities = Airports of Thailand (AOT), Department of Airports (DOA), Royal Thai Air Force
| major_hubs = [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ သုဝဏ္ဏဘူမိ]] (BKK), [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဍိုန်မုင်]] (DMK), [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဖူကေတ်]] (HKT)
| total_airports = ၃၈ (သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ပရေင်ပိုန်ဒြပ်)
}}

'''သၞေဟ်က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ''' ({{lang-en|Airports in Thailand}}) ဝွံ ဒှ် သၞောတ်ဝ် ပရေင် ပလံင်ဗစိုပ် လတူ ကျာ အဓိက ပ္ဍဲ ဒေသ အာရှအဂၞဲ ရ။ ဍုင်သေံ (Thailand) ဝွံ နွံကဵု သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ (Airports) ဗွဲမဂၠိုင် မဆက်စၠောအ် လဝ် ပရေင် ဖြေန် တရဴ အပ္ဍဲဍုင် ကေုာံ အလုံဂၠးတိ ရ။ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တအ် ဝွံ ထံက်ပင် လဝ် ပရေင် ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ပရေင် အာတရဴ (Tourism) ဍုင်သေံ ဗွဲမဇၞော် ရ။

== ၁။ နိဒါန် ကေုာံ အစောံစောန် ==
ဍုင်သေံ ဝွံ နွံကဵု သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ မပံက် လဝ် သွက် ပရေင် ကမၠောန် ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ သွက် ညးဍိုက်က္ၜင် (Commercial airports) သီုဖအိုတ် ၜိုတ် ၃၈ ဒၞာဲ ရ။ 
ပ္ဍဲကဵု သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တအ် ဏအ်၊ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ (International airports) အဓိက နွံ ၇ ဒၞာဲ မဒုင် တဲ က္ၜင်ကျာ နူကဵု ဂၠးတိ နာနာ သာ် ရ။ ဍုင်ၜင်ကံက် (Bangkok) မဒှ် ဍုင်ဇၞော် ဍုင်သေံ ဂှ် စကာ လဝ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အဓိက ၜါ ဒၞာဲ မတွဟ်ဂး သုဝဏ္ဏဘူမိ (Suvarnabhumi Airport) ကေုာံ ဍိုန်မုင် (Don Mueang International Airport) ရ။ သၞောတ်ဝ် က္ၜင်ကျာ ဏအ် ဝွံ ပလံင်ဗစိုပ် ညးဍိုက်က္ၜင် ပြကောဋိကိုဋ် ဇၟာပ်ပ် သၞာံ ရ။&lt;ref name=&quot;AOT2023&quot;&gt;Airports of Thailand PLC. (2023). &quot;Annual Report 2022/2023&quot;. ''AOT''.&lt;/ref&gt;

== ၂။ ဝင် ကေုာံ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ==
ဝင် ပရေင် က္ၜင်ကျာ ဍုင်သေံ ဝွံ စက္တဵုဒှ် ကၠုင် နူကဵု သၞာံ ၁၉၁၄ အခိင် မပံက် လဝ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဍိုန်မုင် (Don Mueang) ရ။ 
ဍိုန်မုင် ဝွံ ဒှ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တြေံအိုတ် ပ္ဍဲ အာရှ တုဲ သ္ပ လဝ် သဇိုင် အဓိက သွက် ဍုင်သေံ စဵုကဵု စိုပ် သၞာံ ၂၀၀၆ ရ။ ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၀၆ ဂိတုသေပ်တေမ်ဗါ ဂှ် အလဵုအသဳ သေံ ပံက် လဝ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ သုဝဏ္ဏဘူမိ မဒှ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တၟိ ကေုာံ ဇၞော်အိုတ် သွက်ဂွံ သၠာဲ ထောအ် ဒၞာဲ ဍိုန်မုင် ရ။ ဆဂး ဟိုတ်နူ လၟိဟ် ညးဍိုက်က္ၜင် ဂၠိုင် လောန် အာ ဂှ်ရ၊ သၞာံ ၂၀၁၂ ဂှ် ဍိုန်မုင် လေဝ် ကလေင် ပံက် ပၠန် သွက် က္ၜင်ကျာ ၚုဟ်တန် (Low-cost carriers) ရ။&lt;ref name=&quot;ICAO2020&quot;&gt;International Civil Aviation Organization (2020). &quot;Aviation History in Thailand&quot;. ''ICAO Regional Office''.&lt;/ref&gt;

== ၃။ ဂကောံ အုပ်ဓုပ် ကေုာံ စၟိန်ပြမာန် ==
သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ တအ် ဂှ် ဒးဒုင် အုပ်ဓုပ် လဝ် နကဵု ဂကောံ အဓိက ပိ သာ်:
# '''Airports of Thailand (AOT):''' ဒှ် ကမ္ပဏဳ အလဵုအသဳ မအုပ်ဓုပ် လဝ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဇၞော်အိုတ် ၆ ဒၞာဲ (BKK, DMK, HKT, CNX, HDY, CEI) ရ။
# '''Department of Airports (DOA):''' ဒှ် ဌာန အလဵုအသဳ မအုပ်ဓုပ် လဝ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အပ္ဍဲဍုင် (Domestic airports) ၜိုတ် ၂၉ ဒၞာဲ ပ္ဍဲ တွဵုရး နာနာ ร။
# '''ပူဂိုလ် ကေုာံ ပရေင်ပၞာန် (Private &amp; Military):''' ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ Bangkok Airways အုပ်ဓုပ် လဝ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ၃ ဒၞာဲ (Samui, Sukhothai, Trat) တုဲ ဒပ်ကျာ သေံ (Royal Thai Air Force) အုပ်ဓုပ် လဝ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ပၞာန် တအ် ရ။

== ၄။ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ အဓိကဂမၠိုင် ==
ဍုင်သေံ နွံကဵု သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ မၞုံကဵု ပရေင် ချဳဒရာင် ဂၠိုင်အိုတ် (Busiest airports) ၄ ဒၞာဲ ရ:
* '''[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သုဝဏ္ဏဘူမိ]] (Suvarnabhumi - BKK):''' မနွံ ပ္ဍဲ ဆာမုတ်ပရာကာန် (Samut Prakan)။ ဒှ် သၞေဟ် အဓိက သွက် Thai Airways ကေုာံ က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ နာနာ ร။
* '''[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဍိုန်မုင်]] (Don Mueang - DMK):''' ဒှ် သၞေဟ် အဓိက သွက် က္ၜင်ကျာ ၚုဟ်တန် ဗီုကဵု Thai AirAsia, Nok Air ကေုာံ Thai Lion Air ရ။
* '''[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဖူကေတ်]] (Phuket - HKT):''' မနွံ ပ္ဍဲ တကအ် ဖူကေတ်။ ဒှ် သၞေဟ် အဓိက သွက် ညးအာတရဴ (Tourists) မကၠုင် ဇရေင် ဇိုင်ၜဳ ရ။
* '''[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဇံင်မာဲ]] (Chiang Mai - CNX):''' ဒှ် သၞေဟ် အဓိက သွက် ဒေသ လပါ် သၟဝ်ကျာ ဍုင်သေံ ရ။

== ၅။ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အပ္ဍဲဍုင်ဂမၠိုင် ==
သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အပ္ဍဲဍုင် (Domestic airports) တအ် ဂှ် ဆက်စၠောအ် လဝ် အကြာ ဍုင်ဇၞော် ကေုာံ တွဵုရး (Provinces) နာနာ သာ် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ရ။ 
ဌာန DOA အုပ်ဓုပ် လဝ် သၞေဟ် တအ် ဏအ် တုဲ ဍေဟ် ဖန်ဇန် လဝ် သွက်ဂွံ ဇၞော်မောဝ် ပရေင် ပိုန်ဒြပ် ပ္ဍဲ ဒေသ တအ် ရ။ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ မၞုံကဵု ညးဍိုက်က္ၜင် ဂၠိုင် ပ္ဍဲ တွဵုရး တအ် ဂှ် မပ္တံကဵု သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အူဒေါန်ဌာနဳ (Udon Thani), ခန်ကေန် (Khon Kaen), သုရတ်ဌာနဳ (Surat Thani), ကေုာံ ဥဗောန်ရာဇဌာနဳ (Ubon Ratchathani) တအ် ရ။

== ၆။ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ပူဂိုလ်ဂမၠိုင် (Private Airports) ==
ဍုင်သေံ ဝွံ နွံကဵု သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ပူဂိုလ် မကၠောန် လဝ် နကဵု ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ အလဵုဇကု ညးတအ် ၃ ဒၞာဲ ရ။
သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တအ် ဏအ် ဂှ် ဒှ် က္ဒိုင် ပိုင်ပြဳ နကဵု ကမ္ပဏဳ '''[[Bangkok Airways]]''' ရ:
# '''[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သမုဲ]] (Samui Airport - USM):''' မနွံ ပ္ဍဲ တကအ် သာမุย (Koh Samui)။ ဒှ် သၞေဟ် မၞုံကဵု ဗီုပြင် ရုပ်ရဴ သဘာဝ ဆာဲအိုတ် မွဲ ရ။
# '''[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သုခေါထာဲ]] (Sukhothai Airport - THS):''' သွက်ဂွံ ထံက်ပင် ပရေင် အာတရဴ ပ္ဍဲ ဍုင်တြေံ သုခေါထာဲ ရ။
# '''[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တရာတ်]] (Trat Airport - TDX):''' သွက်ဂွံ ဆက်စၠောအ် ကဵု တကအ် ချာင် (Koh Chang) ရ။&lt;ref name=&quot;CAPA2022&quot;&gt;Centre for Aviation (2022). &quot;Bangkok Airways' Airport Ownership&quot;. ''CAPA Profiles''.&lt;/ref&gt;

== ၇။ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ပၞာန် (Military Airbases) ==
ဒပ်ကျာ သေံ (Royal Thai Air Force - RTAF) တအ် စကာ လဝ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ နာနာ သာ် သွက် ပရေင် စဵုဒၞာ ကေုာံ ဂီုကၠီု ဍုင် ရ။
လပါ် ဂၠိုင် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ပၞာန် တအ် ဂှ် ပံင်တောဲ စကာ လဝ် မွဲစွံ ကု သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ညးဍိုက်က္ၜင် ရ (Joint-use airports)။ ဥပမာ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဍိုန်မုင် (Don Mueang) လေဝ် ဒှ် ဒၞာဲ သဇိုင် ပၞာန် ဍောင် ၆ (Wing 6) ကီု တုဲ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အူတာပေါင် (U-Tapao) ဂှ် ဒှ် ဒၞာဲ သဇိုင် ပၞာန် ဒပ် က္ၜင်ကျာ ရေဝ် (Royal Thai Navy) ရ။

== ၈။ စရင် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် (List of Airports) ==
သၟဝ် ဏအ် ဂှ် ဒှ် စရင် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အဓိက ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ နကဵု သင်္ကေတ IATA ကေုာံ ICAO ရ:
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! ယၟု သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ !! ဒေသ (Location) !! IATA !! ICAO !! ဂကူ သၞေဟ်
|-
| [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သုဝဏ္ဏဘူမိ]]
| [[ဆာမုတ်ပရာကာန်]] (ၜင်ကံက်)
| BKK
| VTBS
| အလုံဂၠးတိ
|-
| [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဍိုန်မုင်]]
| [[ၜင်ကံက်]]
| DMK
| VTBD
| အလုံဂၠးတိ / ၚုဟ်တန်
|-
| [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဖူကေတ်]]
| [[ဖူကေတ်]]
| HKT
| VTSP
| အလုံဂၠးတိ
|-
| [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဇံင်မာဲ]]
| [[ဇံင်မာဲ]]
| CNX
| VTCC
| အလုံဂၠးတိ
|-
| [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဟာတ်ယာဲ]]
| သောင်ခလာ ([[ဟာတ်ယာဲ]])
| HDY
| VTSS
| အလုံဂၠးတိ
|-
| [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အူတာပေါင်]]
| ရာယံင် / ပါတ္တယာ
| UTP
| VTBU
| အလုံဂၠးတိ / ပၞာန်
|-
| [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သမုဲ]]
| သုရတ်ဌာနဳ (သာမုဲ)
| USM
| VTSM
| အလုံဂၠးတိ (ပူဂိုလ်)
|-
| [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အူဒေါန်ဌာနဳ]]
| အူဒေါန်ဌာနဳ
| UTH
| VTUD
| အပ္ဍဲဍုင်
|}

== ၉။ ပရေင် ဇၞော်မောဝ် အနာဂတ် (Future Developments) ==
သၞောတ်ဝ် ပရေင် က္ၜင်ကျာ ဍုင်သေံ ဝွံ နွံကဵု အစဳအဇန် ဇၞော်မောဝ် တၟိ သွက် အနာဂတ် သွက်ဂွံ ဒုင် တဲ ညးဍိုက်က္ၜင် လၟိဟ် ဂၠိုင် တိုန် ရ:
# '''ပရေင် ဇၞော်ပတိုန် သုဝဏ္ဏဘူမိ:''' AOT ကၠောန်ဗဒှ် လဝ် တိုက် သာတ်တလာင် (Midfield Satellite Concourse 1 - SAT-1) တုဲ ဇၞော် ပတိုန် လၟိဟ် ဒုင်တဲ ညးဍိုက်က္ၜင် စဵုကဵု ၆၀ ပြကောဋိကိုဋ် ပ္ဍဲ မွဲ သၞာံ ရ။&lt;ref name=&quot;BangkokPost2023&quot;&gt;Bangkok Post (2023). &quot;Suvarnabhumi new satellite terminal opens&quot;. ''Bangkok Post''.&lt;/ref&gt;
# '''သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အူတာပေါင် (U-Tapao Expansion):''' အလဵုအသဳ နွံ အစဳအဇန် ဇၞော် ပတိုန် အူတာပေါင် သွက်ဂွံ ဒှ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အဓိက မရနုက်ကဵု ပိ ပ္ဍဲ ၜင်ကံက် ကေုာံ ပံင်စပ် ကဵု သၞောတ်ဝ် ကွဳပၟတ် ပရဟ် (High-Speed Rail linking 3 airports) ร။
# '''သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တၟိ (Andaman International Airport):''' နွံ အစဳအဇန် သွက်ဂွံ ကၠောန် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တၟိ ပ္ဍဲ တွဵုရး ဖံင်ငါ (Phang Nga) သွက်ဂွံ ရီု ဇြဟတ် နူ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဖူကေတ် ရ။

== ၁၀။ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ပရေင်ကမၠောန် ဍုင်သေံ (Economic Impact) ==
သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဂမၠိုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ တအ် ဂှ် ဒှ် ဒြဟတ် အဓိက သွက် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် (Economy) ဍုင် ရ။ 
ပရေင် အာတရဴ (Tourism) ဂှ် ဒှ် ကဏ္ဍ မပ္တိတ် သြန် လုပ် အဓိက သွက် ဍုင်သေံ တုဲ၊ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တအ် ဝွံ ရေင်တၠုင် လဝ် တရဴ သွက် ကောန်ဍုင် သအာင် မကၠုင် ဝေင် ဂၠိုင်အိုတ် ရ။ ပါဲနူ ဂှ်ပၠန်၊ ပရေင် ပလံင် ကပေါတ် နကဵု ကျာ (Air cargo) နူကဵု သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သုဝဏ္ဏဘူမိ လေဝ် ဒှ် သဇိုင် သွက် ပရေင် သွံရာန် ပ္တိတ် ကပေါတ် အဳလက်ထရဝ်နေတ် ကေုာံ သတ်ဆု ဗွဲမဇၞော် ရ။&lt;ref name=&quot;WorldBank2021&quot;&gt;World Bank (2021). &quot;The Economic Impact of Aviation in Thailand&quot;. ''World Bank Reports''.&lt;/ref&gt;

== နိဿဲ ==
&lt;references /&gt;

{{Navbox
| name = Airports in Thailand
| title = [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ]]
| listclass = hlist
| group1 = သၞေဟ် အလုံဂၠးတိ အဓိက
| list1 =
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ သုဝဏ္ဏဘူမိ|သုဝဏ္ဏဘူမိ (BKK)]]
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဍိုန်မုင်|ဍိုန်မုင် (DMK)]]
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဖူကေတ်|ဖူကေတ် (HKT)]]
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဇံင်မာဲ|ဇံင်မာဲ (CNX)]]
| group2 = သၞေဟ် အပ္ဍဲဍုင်
| list2 =
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အူဒေါန်ဌာနဳ|အူဒေါန်ဌာနဳ (UTH)]]
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ခန်ကေန်|ခန်ကေန် (KKC)]]
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သုရတ်ဌာနဳ|သုရတ်ဌာနဳ (URT)]]
| group3 = သၞေဟ် ပူဂိုလ်
| list3 =
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သာမุย|သာမุย (USM)]]
* [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ သုခေါထာဲ|သုခေါထာဲ (THS)]]
}}

[[ကဏ္ဍ:သၞေဟ်က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ]]
[[ကဏ္ဍ:ပရေင် ပလံင်ဗစိုပ် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ]]
[[ကဏ္ဍ:က္ၜင်ကျာ]]</text>
      <sha1>rudbull5ztgfvnokycq4rnkys16t6lx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ထာဲ အေဲအေရှာ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12896</id>
    <revision>
      <id>59328</id>
      <timestamp>2026-10-27T17:33:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Infobox airline | airline = ထာဲ အေဲအေရှာ (Thai AirAsia) | image = Thai_AirAsia_Airbus_A320-200_HS-ABB_approaching_Macau_International_Airport.jpg | caption = က္ၜင်ကျာ ထာဲ အေဲအေရှာ Airbus A320-200 မစှ်ေ ပ္ဍဲ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ မာကာဝ် | IATA = FD | ICAO = AIQ | callsign = THAI ASIA | founded = ၈ ဒဳဇ...&quot;</comment>
      <origin>59328</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17464" sha1="1o3lddal4i57f8fmru43kon1u0uot77" xml:space="preserve">{{Infobox airline
| airline = ထာဲ အေဲအေရှာ (Thai AirAsia)
| image = Thai_AirAsia_Airbus_A320-200_HS-ABB_approaching_Macau_International_Airport.jpg
| caption = က္ၜင်ကျာ ထာဲ အေဲအေရှာ Airbus A320-200 မစှ်ေ ပ္ဍဲ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ မာကာဝ်
| IATA = FD
| ICAO = AIQ
| callsign = THAI ASIA
| founded = ၈ ဒဳဇြေမ်ဗါ ၂၀၀၃
| commenced = ၄ ဖေဖဝ်ဝါရဳ ၂၀၀၄
| hubs = [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဒွန်မံင်]] (DMK)
| secondary_hubs = [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဇေင်မာဲ]] (CNX)&lt;br&gt;[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဖူကေတ်]] (HKT)&lt;br&gt;[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဟာတ်ယာဲ]] (HDY)&lt;br&gt;[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ကရပ်ပဳ]] (KBV)&lt;br&gt;[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ အူတာပေါင်]] (UTP)
| fleet_size = ၅၆ (၂၀၂၄)
| destinations = ၇၄
| parent = Asia Aviation PLC (၅၅%), AirAsia Investment (၄၅%)
| headquarters = [[ၜင်ကံက်]], [[ဍုင်သေံ]]
| key_people = Tassapon Bijleveld (ဥက္ကဌ), Santisuk Klongchaiya (CEO)
| revenue = 
| website = [https://www.airasia.com airasia.com]
}}

'''ထာဲ အေဲအေရှာ''' ({{lang-en|Thai AirAsia}}, {{lang-th|ไทยแอร์เอเชีย}}) ဝွံ ဒှ် ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ ၚုဟ်တန် (Low-cost carrier) မွဲ မၞုံ သဇိုင် အဓိက ပ္ဍဲ [[ဍုင်သေံ]] ရ။ ကမ္ပဏဳ ဝွံ ဒှ် ပရေင် ပံင်ကောံ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် (Joint venture) အကြာ ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ အေဲအေရှာ (AirAsia) နူကဵု ဍုင် မလေရှာ ကေုာံ ကမ္ပဏဳ ဍုင်သေံ ဢေယှာ အေဗဳယေရှေန် (Asia Aviation) ရ။ ထာဲ အေဲအေရှာ ဝွံ သ္ပ လဝ် သဇိုင် အဓိက ပ္ဍဲ [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဒွန်မံင်]] (Don Mueang International Airport) တုဲ၊ ဍေဟ် ဖြေန် ဏာ တရဴ အပ္ဍဲဍုင် ကေုာံ အလုံဂၠးတိ လၟိဟ် ဗွဲမဂၠိုင် ပ္ဍဲ ဒေသ အာရှ ရ။ 

== ၁။ နိဒါန် ကေုာံ သဇိုင် ကမၠောန် ==
ထာဲ အေဲအေရှာ ဝွံ ဒှ် ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ မၞုံကဵု ပရေင် အံင်ဇၞး အိုတ် မွဲ ပ္ဍဲ ဗွိုက်လွာ က္ၜင်ကျာ ၚုဟ်တန် ပ္ဍဲ ဒေသ အာရှအဂၞဲ ရ။ ကမ္ပဏဳ ဏအ် ဒ္ဂေတ် ဗက် လညာတ် &quot;ညးလဵု မွဲ ဟွံဟီု ဍိုက် က္ၜင်ကျာ မာန်&quot; (Now Everyone Can Fly) မဒှ် လညာတ် အဓိက နူကဵု မိမ ကမ္ပဏဳ အေဲအေရှာ ဍုင် မလေရှာ ရ။ ကမ္ပဏဳ ဏအ် ကၠောန်ဗဒှ် လဝ် ပရေင် ပြံင်လှာဲ ဗွဲမဇၞော် ကု ပရေင် အာတရဴ လတူ ကျာ ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ၊ မသ္ပ ကဵု ညးဍုင်ကွာန် တအ် ဂွံ အခေါင် ဍိုက် က္ၜင်ကျာ နကဵု ၚုဟ်မး မသက်သာ ရ。&lt;ref name=&quot;CAPA2022&quot;&gt;CAPA - Centre for Aviation (2022). &quot;Thai AirAsia: Market Leader in Thailand's Domestic Aviation&quot;. ''CAPA Profiles''.&lt;/ref&gt;

== ၂။ ဝင် ကေုာံ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ==
ကမ္ပဏဳ ဝွံ ခၞံဗဒှ် လဝ် ပ္ဍဲ စၟတ်တ္ၚဲ ၈ ဒဳဇြေမ်ဗါ သၞာံ ၂၀၀၃ တုဲ စ ဖြေန် တရဴ ပထမအိုတ် ပ္ဍဲ စၟတ်တ္ၚဲ ၄ ဖေဖဝ်ဝါရဳ သၞာံ ၂၀၀၄ ရ။
ပ္ဍဲ အခိင် စတမ် တေအ်၊ သၞေဟ် အဓိက ဍေဟ် ဂှ် ဒှ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဒွန်မံင် ရ။ ဆဂး ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၀၆ အခိင် ဍုင်သေံ ပံက် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ သုဝဏ္ဏဘူမိ ဂှ် ဍေဟ် ပြံင်အာ သုဝဏ္ဏဘူမိ လဆောဝ် ကီုလေဝ်၊ ပ္ဍဲ စၟတ်တ္ၚဲ ၁ အံက်တဝ်ဗါ သၞာံ ၂၀၁၂ ဂှ် ဍေဟ် ကလေင် ပြံင် စိုပ် ကၠုင် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဒွန်မံင် ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် ပၠန် ရ သွက်ဂွံ ဖ္အောန် ဖျေဟ် ၚုဟ်မး စရိတ် ကမၠောန် ရ။ 

== ၃။ ပရေင် အုပ်ဓုပ် ကေုာံ ပိုင်ပြဳ ==
ထာဲ အေဲအေရှာ ဂှ် ဒှ် ပရေင် ပံင်ကောံ (Joint Venture) ရ။ 
အတိုင် သၞောဝ် ဍုင်သေံ ဂှ် ကမ္ပဏဳ ဍုင်သအာင် ဟွံဂွံ အခေါင် ပိုင်ပြဳ ဂၠိုင် နူ ၄၉% ပ္ဍဲ ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ အပ္ဍဲဍုင် ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ကမ္ပဏဳ ဍုင်သေံ Asia Aviation (AAV) ပိုင်ပြဳ လဝ် ၅၅% တုဲ၊ ကမ္ပဏဳ AirAsia Investment (နူ မလေရှာ) ပိုင်ပြဳ လဝ် ၄၅% ရ။ 
ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၆ ဂှ် ကမ္ပဏဳ King Power ကေင် ရာန် ကေတ် လဝ် ရှယ်ယာ AAV ဗွဲမဂၠိုင် ကီုလေဝ်၊ စိုပ် သၞာံ ၂၀၁၇ ဂှ် တၠရှယ်ယာ တြေံ Tassapon Bijleveld ကလေင် ရာန် ကေတ် ပၠန် ရ。&lt;ref name=&quot;BKKPost2017&quot;&gt;Bangkok Post (2017). &quot;Tassapon buys back Thai AirAsia stake from King Power&quot;. ''Bangkok Post Business''.&lt;/ref&gt;

== ၄။ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အဓိကဂမၠိုင် (Hubs and Bases) ==
ထာဲ အေဲအေရှာ ဝွံ ဇၞော်မောဝ် လဝ် သၞောတ်ဝ် သၞေဟ် (Hubs) ညံင်ဂွံ တြး အာ အလုံ ဍုင်သေံ ရ:
# '''ၜင်ကံက် (Don Mueang - DMK):''' ဒှ် သၞေဟ် ဇၞော်အိုတ် ကေုာံ ရုင် အဓိက ရ။
# '''ဇေင်မာဲ (Chiang Mai - CNX):''' ဒှ် သၞေဟ် အဓိက သွက် ဒေသ လပါ် သၟဝ်ကျာ ဍုင်သေံ၊ ဖြေန် ဏာ တရဴ စိုပ် ဍုင် ကြုက် ကေုာံ မကာဝ် ရ。
# '''ဖူကေတ် (Phuket - HKT):''' သွက် ဒေသ လပါ် သၠုင်ကျာ ကေုာံ ညးအာတရဴ ရ။
# '''ဟာတ်ယာဲ (Hat Yai - HDY):''' ဆက်စၠောအ် ဇရေင် မလေရှာ ကေုာံ ဍုင်သေံ လပါ် သၠုင်ကျာ ရ။
# '''အူတာပေါင် (U-Tapao - UTP):''' ဖြေန် ဏာ သွက် ဒေသ ရာယံင် ကေုာံ ပါတ္တယာ ရ။

== ၅။ ပရေင် ဖြေန် တရဴ ကေုာံ ဒတန်ဂမၠိုင် (Destinations) ==
ထာဲ အေဲအေရှာ ဖြေန် ဏာ တရဴ ဇရေင် ဒေသ အပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ကေုာံ ဍုင် နိုင်ငံတကာ နာနာ သာ် ရ:
* '''အပ္ဍဲဍုင်:''' ဖြေန် လၟိုန် တ္ၚဲ ဇရေင် ဇေင်မာဲ၊ ဖူကေတ်၊ ကရပ်ပဳ၊ ခန်ကေန်၊ အူဒေါန်တာနဳ၊ ကေုာံ စဵုကဵု ဍုင် ဍောတ်တ် ဗီုကဵု နာန် (Nan) ကေုာံ လိုဲ (Loei) ရ။
* '''အလုံဂၠးတိ:''' ဖြေန် ဏာ ဇရေင် ဍုင် မပ္တံကဵု ကြုက်၊ အိန္ဒိယ၊ မလေရှာ၊ သေင်ကာပူ၊ ကမ္ဗောဒဳယာ၊ မျာန်မာ၊ ဗဳယေတ်နာမ် ကေုာံ လာအဝ် ရ။ ဒေသ ဍုင် ကြုက် ဂှ် ဒှ် ဒၞာဲ ဍေဟ် ဖြေန် ဂၠိုင်အိုတ် မွဲ ကိုပ်ကၠာ ယဲ ကိုဗစ်-၁၉ ဟွံက္တဵုဒှ် ဏီ ရ。&lt;ref name=&quot;Routes2023&quot;&gt;Routes Online (2023). &quot;Thai AirAsia Network Expansion and Route Resumptions Post-Pandemic&quot;. ''Aviation Week''.&lt;/ref&gt;

== ၆။ လၟိဟ် က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် (Fleet) ==
ထာဲ အေဲအေရှာ ဝွံ စကာ သၞောတ်ဝ် က္ၜင်ကျာ မွဲ ဂကူ ဓဝ် (Single fleet type) သွက်ဂွံ ဖ္အောန် ဖျေဟ် စရိတ် ပလေဝ်ပလေတ် (Maintenance) ကေုာံ စရိတ် ဗ္တောန် ညးတေင်က္ၜင် ရ။
အတိုင် စရင် သၞာံ ၂၀၂၄ ဂှ် ဍေဟ် နွံကဵု လၟိဟ် က္ၜင်ကျာ အတိုင် ဗွဲသၟဝ် ဏအ် ရ:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! ဂကူ က္ၜင်ကျာ (Aircraft) !! လၟိဟ် မနွံ (In Service) !! မမှာလဝ် (Orders) !! လၟိဟ် ဒၞာဲဂဇအ် (Passengers) !! တင်စၟတ်
|-
| Airbus A320-200
| ၄၂
| —
| ၁၈၀
| က္ၜင်ကျာ အဓိက
|-
| Airbus A320neo
| ၁၀
| —
| ၁၈၆
| စက် တၟိ စၟတ် ပၟတ် (Fuel efficient)
|-
| Airbus A321neo
| ၄
| ၁၀
| ၂၃၆
| သွက် တရဴ မၞိဟ် ဂၠိုင်
|-
| '''သီုဖအိုတ်'''
| '''၅၆'''
| '''၁၀'''
| 
| 
|}

== ၇။ သၞောတ်ဝ် ပရေင် ဝန်ဆောင် (Services) ==
ဟိုတ်နူ မဒှ် က္ၜင်ကျာ ၚုဟ်တန် ဂှ်ရ၊ ပရေင် ဝန်ဆောင် တအ် ဂှ် ဒး ရာန် တၞဟ်ခြာ ရ (No-frills model)။
* '''စၞစ အပ္ဍဲ က္ၜင် (Santan):''' ညးဍိုက်က္ၜင် တအ် ဒး ရာန် စၞစ၊ ဍာ်၊ ဟွံသေင်မ္ဂး သုင် ကဝ်ဖဳ လတူ က္ၜင်ကျာ ရ။ မေနူ &quot;Santan&quot; ဂှ် ယၟုမြဟ် တုဲ နွံ ကဵု စၞစ ထာဲ ကေုာံ အာသဳယာန် ရ။
* '''ဒၞာဲဂဇအ် ကေုာံ ကပေါတ် (Baggage &amp; Seating):''' ဒၞာဲဂဇအ် ဗွဲဓမ္မတာ ဂှ် ပါလုပ် ပ္ဍဲ လိက်အုပ် တရဴ တုဲ၊ သွက်ဂွံ ရုဲ ဒၞာဲဂဇအ် ပ္ဍဲ (Hot Seats) မၞုံကဵု ဒၞာဲ ဇိုင် သၠဲသၠဲ ဂှ် ဒး ထပ် သြန် ရ။ ကပေါတ် ဇြိုင် (Checked baggage) လေဝ် ဒး ရာန် သြန် တၞဟ်ခြာ ရ。

== ၈။ ပရေင် ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ အခေါင်အရာ ဗွိုက်လွာ ==
ထာဲ အေဲအေရှာ ဂှ် ဒှ် ကမ္ပဏဳ မပိုင်ပြဳ လဝ် ဗွိုက်လွာ အပ္ဍဲဍုင် (Domestic market share) ဇၞော်အိုတ် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ရ။ 
ပရေင် ပြိုင်ပကာန် ဝွံ ဇၞော် လောန် ကု ကမ္ပဏဳ တၞဟ် ဗီုကဵု Nok Air, Thai Lion Air ကေုာံ Thai Vietjet Air တအ် ရ။ ၜိုန်ရ သၞာံ ၂၀၂၀-၂၀၂၁ က္တဵုဒှ် ယဲ ကိုဗစ်-၁၉ တုဲ ကမ္ပဏဳ ဒးဒုင် အရှောန် ဇၞော်ဇၞော် ကီုလေဝ်၊ စိုပ် သၞာံ ၂၀၂၃ ကေုာံ ၂၀၂၄ ဏအ် ဍေဟ် ကလေင် ကလိဂွံ ပရေင် အမြဲ (Profit) ပၠန် ရ ဟိုတ်နူ ပရေင် အာတရဴ ဍုင်သေံ ကလေင် ထတ် ကၠုင် ရ。&lt;ref name=&quot;AAV2023&quot;&gt;Asia Aviation Public Company Limited (2023). &quot;Annual Report 2023: Financial Highlights&quot;. ''AAV''.&lt;/ref&gt;

== ၉။ ပရေင် စဵုဒၞာ ကေုာံ ဂီုကၠီု (Safety Record) ==
ထာဲ အေဲအေရှာ ဝွံ မၞုံကဵု ဝင် ပရေင် စဵုဒၞာ (Safety record) ခိုဟ် ဗွဲမလောန် ရ။ 
နူကဵု အခိင် စ ဖြေန် တရဴ ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၀၄ စဵုကဵု တ္ၚဲဏအ်၊ ကမ္ပဏဳ ဝွံ ဟွံကေင် က္တဵုဒှ် လဝ် ပ်ရာသ် အန္တရာယ် ဇၞော်ဇၞော် ဟွံသေင်မ္ဂး အန္တရာယ် လီုလာ် လမျီု ညးဍိုက်က္ၜင် (Fatal accidents) လးလး ဏီ ရ။ ကမ္ပဏဳ ဏအ် ဒ္ဂေတ် ဗက် သၞောတ်ဝ် ပရေင် စဵုဒၞာ နူကဵု ဂကောံ ICAO ကေုာံ CAAT ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် တွဵု ရ။

== ၁၀။ လွပ် ပ္ဍဲ ပရေင်မၞိဟ် ကေုာံ ထံက်ပင် ==
ကမ္ပဏဳ ဝွံ ပါလုပ် ထံက်ပင် ပ္ဍဲ ပရေင် ဇၞော်မောဝ် ဒေသ ကေုာံ ပရေင် ဝေင် ဇြဟတ် ဗွဲမဂၠိုင် ရ။
ဍေဟ် ဒှ် ညးထံက်ပင် အဓိက (Sponsor) သွက် ပေါဲ ပြိုင် ကောန်ဗဝ် (Football leagues) ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ တုဲ၊ ထံက်ပင် လဝ် ဂကောံ ကောန်ဗဝ် နာနာ သာ် ရ။ ပါဲနူ ဂှ်ပၠန် ဍေဟ် လေဝ် ကၠောန် ကမၠောန် မဆေင်ကဵု CSR (Corporate Social Responsibility) ဥပမာ ပရေင် မင်မွဲ သဘာဝ ကေုာံ ရီုဗင် ညးမဒးဒုင် ဘဲ သဘာဝ တအ် ရ။

== ၁၁။ အနာဂတ် ကေုာံ သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် (Future Outlook) ==
သွက် အနာဂတ် ဂှ် ထာဲ အေဲအေရှာ နွံ အစဳအဇန် ဇၞော် ပတိုန် လၟိဟ် က္ၜင်ကျာ Airbus A321neo မၞုံကဵု ဒၞာဲဂဇအ် ဂၠိုင် တုဲ မာန် ဖြေန် ဏာ တရဴ ဇမ္ၚောဲ (Longer ranges) မာန် ရ။ 
ကမ္ပဏဳ လေဝ် နွံ ရန်တၟအ် သွက်ဂွံ ပံက် တရဴ တၟိ ဇရေင် ဍုင် ဂျပါန် ကေုာံ တၞဟ်ဟ် ပ္ဍဲ အာရှ လပါ် ဗၟံက် ရ။ နကဵု လညာတ် လပါ် သဘာဝ ဂှ် ကမ္ပဏဳ အေဲအေရှာ ဂကောံ (AirAsia Group) လွဳစ ကမၠောန် သွက်ဂွံ ဖ္အောန် ဖျေဟ် ဓါတ် ကာဗေါန် (Carbon emissions) နကဵု လွပ် စက် တၟိ ကေုာံ နဲကဲ ဖြေန် ဍာံ ဍာံ ရ。&lt;ref name=&quot;FlightGlobal2024&quot;&gt;FlightGlobal (2024). &quot;Thai AirAsia signals growth with A321neo fleet expansion&quot;. ''Aviation Networks''.&lt;/ref&gt;

== နိဿဲ ==
&lt;references /&gt;

{{Navbox
| name = Airlines of Thailand
| title = ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် ပ္ဍဲ [[ဍုင်သေံ]]
| listclass = hlist
| group1 = က္ၜင်ကျာ အဓိက
| list1 =
* [[ထာဲ အေဝေး]] (Thai Airways)
* [[ၜင်ကံက် အေဝေး]] (Bangkok Airways)
| group2 = က္ၜင်ကျာ ၚုဟ်တန်
| list2 =
* [[ထာဲ အေဲအေရှာ]] (Thai AirAsia)
* [[နံက် အေဲ]] (Nok Air)
* [[ထာဲ လာင်အောန် အေဲ]] (Thai Lion Air)
* [[ထာဲ ဗဳယေတ်ဂျေတ် အေဲ]] (Thai Vietjet Air)
}}

[[ကဏ္ဍ:ထာဲ အေဲအေရှာ]]
[[ကဏ္ဍ:ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ]]
[[ကဏ္ဍ:က္ၜင်ကျာ]]</text>
      <sha1>1o3lddal4i57f8fmru43kon1u0uot77</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>59329</id>
      <parentid>59328</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T17:33:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <origin>59329</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17476" sha1="jofs3niy2j7jomcx932lsl3xqsedbmt" xml:space="preserve">{{Infobox airline
| airline = ထာဲ အေဲအေရှာ (Thai AirAsia)
| image = Thai_AirAsia_Airbus_A320-200_HS-ABB_approaching_Macau_International_Airport.jpg
| caption = က္ၜင်ကျာ ထာဲ အေဲအေရှာ Airbus A320-200 မစှ်ေ ပ္ဍဲ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ မာကာဝ်
| IATA = FD
| ICAO = AIQ
| callsign = THAI ASIA
| founded = ၈ ဒဳဇြေမ်ဗါ ၂၀၀၃
| commenced = ၄ ဖေဖဝ်ဝါရဳ ၂၀၀၄
| hubs = [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဍိုန်မုင်]] (DMK)
| secondary_hubs = [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဇေင်မာဲ]] (CNX)&lt;br&gt;[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဖူကေတ်]] (HKT)&lt;br&gt;[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဟာတ်ယာဲ]] (HDY)&lt;br&gt;[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ကရပ်ပဳ]] (KBV)&lt;br&gt;[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ အူတာပေါင်]] (UTP)
| fleet_size = ၅၆ (၂၀၂၄)
| destinations = ၇၄
| parent = Asia Aviation PLC (၅၅%), AirAsia Investment (၄၅%)
| headquarters = [[ၜင်ကံက်]], [[ဍုင်သေံ]]
| key_people = Tassapon Bijleveld (ဥက္ကဌ), Santisuk Klongchaiya (CEO)
| revenue = 
| website = [https://www.airasia.com airasia.com]
}}

'''ထာဲ အေဲအေရှာ''' ({{lang-en|Thai AirAsia}}, {{lang-th|ไทยแอร์เอเชีย}}) ဝွံ ဒှ် ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ ၚုဟ်တန် (Low-cost carrier) မွဲ မၞုံ သဇိုင် အဓိက ပ္ဍဲ [[ဍုင်သေံ]] ရ။ ကမ္ပဏဳ ဝွံ ဒှ် ပရေင် ပံင်ကောံ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် (Joint venture) အကြာ ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ အေဲအေရှာ (AirAsia) နူကဵု ဍုင် မလေရှာ ကေုာံ ကမ္ပဏဳ ဍုင်သေံ ဢေယှာ အေဗဳယေရှေန် (Asia Aviation) ရ။ ထာဲ အေဲအေရှာ ဝွံ သ္ပ လဝ် သဇိုင် အဓိက ပ္ဍဲ [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဍိုန်မုင်]] (Don Mueang International Airport) တုဲ၊ ဍေဟ် ဖြေန် ဏာ တရဴ အပ္ဍဲဍုင် ကေုာံ အလုံဂၠးတိ လၟိဟ် ဗွဲမဂၠိုင် ပ္ဍဲ ဒေသ အာရှ ရ။ 

== ၁။ နိဒါန် ကေုာံ သဇိုင် ကမၠောန် ==
ထာဲ အေဲအေရှာ ဝွံ ဒှ် ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ မၞုံကဵု ပရေင် အံင်ဇၞး အိုတ် မွဲ ပ္ဍဲ ဗွိုက်လွာ က္ၜင်ကျာ ၚုဟ်တန် ပ္ဍဲ ဒေသ အာရှအဂၞဲ ရ။ ကမ္ပဏဳ ဏအ် ဒ္ဂေတ် ဗက် လညာတ် &quot;ညးလဵု မွဲ ဟွံဟီု ဍိုက် က္ၜင်ကျာ မာန်&quot; (Now Everyone Can Fly) မဒှ် လညာတ် အဓိက နူကဵု မိမ ကမ္ပဏဳ အေဲအေရှာ ဍုင် မလေရှာ ရ။ ကမ္ပဏဳ ဏအ် ကၠောန်ဗဒှ် လဝ် ပရေင် ပြံင်လှာဲ ဗွဲမဇၞော် ကု ပရေင် အာတရဴ လတူ ကျာ ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ၊ မသ္ပ ကဵု ညးဍုင်ကွာန် တအ် ဂွံ အခေါင် ဍိုက် က္ၜင်ကျာ နကဵု ၚုဟ်မး မသက်သာ ရ。&lt;ref name=&quot;CAPA2022&quot;&gt;CAPA - Centre for Aviation (2022). &quot;Thai AirAsia: Market Leader in Thailand's Domestic Aviation&quot;. ''CAPA Profiles''.&lt;/ref&gt;

== ၂။ ဝင် ကေုာံ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ==
ကမ္ပဏဳ ဝွံ ခၞံဗဒှ် လဝ် ပ္ဍဲ စၟတ်တ္ၚဲ ၈ ဒဳဇြေမ်ဗါ သၞာံ ၂၀၀၃ တုဲ စ ဖြေန် တရဴ ပထမအိုတ် ပ္ဍဲ စၟတ်တ္ၚဲ ၄ ဖေဖဝ်ဝါရဳ သၞာံ ၂၀၀၄ ရ။
ပ္ဍဲ အခိင် စတမ် တေအ်၊ သၞေဟ် အဓိက ဍေဟ် ဂှ် ဒှ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဍိုန်မုင် ရ။ ဆဂး ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၀၆ အခိင် ဍုင်သေံ ပံက် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ သုဝဏ္ဏဘူမိ ဂှ် ဍေဟ် ပြံင်အာ သုဝဏ္ဏဘူမိ လဆောဝ် ကီုလေဝ်၊ ပ္ဍဲ စၟတ်တ္ၚဲ ၁ အံက်တဝ်ဗါ သၞာံ ၂၀၁၂ ဂှ် ဍေဟ် ကလေင် ပြံင် စိုပ် ကၠုင် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဍိုန်မုင် ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် ပၠန် ရ သွက်ဂွံ ဖ္အောန် ဖျေဟ် ၚုဟ်မး စရိတ် ကမၠောန် ရ။ 

== ၃။ ပရေင် အုပ်ဓုပ် ကေုာံ ပိုင်ပြဳ ==
ထာဲ အေဲအေရှာ ဂှ် ဒှ် ပရေင် ပံင်ကောံ (Joint Venture) ရ။ 
အတိုင် သၞောဝ် ဍုင်သေံ ဂှ် ကမ္ပဏဳ ဍုင်သအာင် ဟွံဂွံ အခေါင် ပိုင်ပြဳ ဂၠိုင် နူ ၄၉% ပ္ဍဲ ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ အပ္ဍဲဍုင် ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ကမ္ပဏဳ ဍုင်သေံ Asia Aviation (AAV) ပိုင်ပြဳ လဝ် ၅၅% တုဲ၊ ကမ္ပဏဳ AirAsia Investment (နူ မလေရှာ) ပိုင်ပြဳ လဝ် ၄၅% ရ။ 
ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၆ ဂှ် ကမ္ပဏဳ King Power ကေင် ရာန် ကေတ် လဝ် ရှယ်ယာ AAV ဗွဲမဂၠိုင် ကီုလေဝ်၊ စိုပ် သၞာံ ၂၀၁၇ ဂှ် တၠရှယ်ယာ တြေံ Tassapon Bijleveld ကလေင် ရာန် ကေတ် ပၠန် ရ。&lt;ref name=&quot;BKKPost2017&quot;&gt;Bangkok Post (2017). &quot;Tassapon buys back Thai AirAsia stake from King Power&quot;. ''Bangkok Post Business''.&lt;/ref&gt;

== ၄။ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အဓိကဂမၠိုင် (Hubs and Bases) ==
ထာဲ အေဲအေရှာ ဝွံ ဇၞော်မောဝ် လဝ် သၞောတ်ဝ် သၞေဟ် (Hubs) ညံင်ဂွံ တြး အာ အလုံ ဍုင်သေံ ရ:
# '''ၜင်ကံက် (Don Mueang - DMK):''' ဒှ် သၞေဟ် ဇၞော်အိုတ် ကေုာံ ရုင် အဓိက ရ။
# '''ဇေင်မာဲ (Chiang Mai - CNX):''' ဒှ် သၞေဟ် အဓိက သွက် ဒေသ လပါ် သၟဝ်ကျာ ဍုင်သေံ၊ ဖြေန် ဏာ တရဴ စိုပ် ဍုင် ကြုက် ကေုာံ မကာဝ် ရ。
# '''ဖူကေတ် (Phuket - HKT):''' သွက် ဒေသ လပါ် သၠုင်ကျာ ကေုာံ ညးအာတရဴ ရ။
# '''ဟာတ်ယာဲ (Hat Yai - HDY):''' ဆက်စၠောအ် ဇရေင် မလေရှာ ကေုာံ ဍုင်သေံ လပါ် သၠုင်ကျာ ရ။
# '''အူတာပေါင် (U-Tapao - UTP):''' ဖြေန် ဏာ သွက် ဒေသ ရာယံင် ကေုာံ ပါတ္တယာ ရ။

== ၅။ ပရေင် ဖြေန် တရဴ ကေုာံ ဒတန်ဂမၠိုင် (Destinations) ==
ထာဲ အေဲအေရှာ ဖြေန် ဏာ တရဴ ဇရေင် ဒေသ အပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ကေုာံ ဍုင် နိုင်ငံတကာ နာနာ သာ် ရ:
* '''အပ္ဍဲဍုင်:''' ဖြေန် လၟိုန် တ္ၚဲ ဇရေင် ဇေင်မာဲ၊ ဖူကေတ်၊ ကရပ်ပဳ၊ ခန်ကေန်၊ အူဒေါန်တာနဳ၊ ကေုာံ စဵုကဵု ဍုင် ဍောတ်တ် ဗီုကဵု နာန် (Nan) ကေုာံ လိုဲ (Loei) ရ။
* '''အလုံဂၠးတိ:''' ဖြေန် ဏာ ဇရေင် ဍုင် မပ္တံကဵု ကြုက်၊ အိန္ဒိယ၊ မလေရှာ၊ သေင်ကာပူ၊ ကမ္ဗောဒဳယာ၊ မျာန်မာ၊ ဗဳယေတ်နာမ် ကေုာံ လာအဝ် ရ။ ဒေသ ဍုင် ကြုက် ဂှ် ဒှ် ဒၞာဲ ဍေဟ် ဖြေန် ဂၠိုင်အိုတ် မွဲ ကိုပ်ကၠာ ယဲ ကိုဗစ်-၁၉ ဟွံက္တဵုဒှ် ဏီ ရ。&lt;ref name=&quot;Routes2023&quot;&gt;Routes Online (2023). &quot;Thai AirAsia Network Expansion and Route Resumptions Post-Pandemic&quot;. ''Aviation Week''.&lt;/ref&gt;

== ၆။ လၟိဟ် က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် (Fleet) ==
ထာဲ အေဲအေရှာ ဝွံ စကာ သၞောတ်ဝ် က္ၜင်ကျာ မွဲ ဂကူ ဓဝ် (Single fleet type) သွက်ဂွံ ဖ္အောန် ဖျေဟ် စရိတ် ပလေဝ်ပလေတ် (Maintenance) ကေုာံ စရိတ် ဗ္တောန် ညးတေင်က္ၜင် ရ။
အတိုင် စရင် သၞာံ ၂၀၂၄ ဂှ် ဍေဟ် နွံကဵု လၟိဟ် က္ၜင်ကျာ အတိုင် ဗွဲသၟဝ် ဏအ် ရ:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! ဂကူ က္ၜင်ကျာ (Aircraft) !! လၟိဟ် မနွံ (In Service) !! မမှာလဝ် (Orders) !! လၟိဟ် ဒၞာဲဂဇအ် (Passengers) !! တင်စၟတ်
|-
| Airbus A320-200
| ၄၂
| —
| ၁၈၀
| က္ၜင်ကျာ အဓိက
|-
| Airbus A320neo
| ၁၀
| —
| ၁၈၆
| စက် တၟိ စၟတ် ပၟတ် (Fuel efficient)
|-
| Airbus A321neo
| ၄
| ၁၀
| ၂၃၆
| သွက် တရဴ မၞိဟ် ဂၠိုင်
|-
| '''သီုဖအိုတ်'''
| '''၅၆'''
| '''၁၀'''
| 
| 
|}

== ၇။ သၞောတ်ဝ် ပရေင် ဝန်ဆောင် (Services) ==
ဟိုတ်နူ မဒှ် က္ၜင်ကျာ ၚုဟ်တန် ဂှ်ရ၊ ပရေင် ဝန်ဆောင် တအ် ဂှ် ဒး ရာန် တၞဟ်ခြာ ရ (No-frills model)။
* '''စၞစ အပ္ဍဲ က္ၜင် (Santan):''' ညးဍိုက်က္ၜင် တအ် ဒး ရာန် စၞစ၊ ဍာ်၊ ဟွံသေင်မ္ဂး သုင် ကဝ်ဖဳ လတူ က္ၜင်ကျာ ရ။ မေနူ &quot;Santan&quot; ဂှ် ယၟုမြဟ် တုဲ နွံ ကဵု စၞစ ထာဲ ကေုာံ အာသဳယာန် ရ။
* '''ဒၞာဲဂဇအ် ကေုာံ ကပေါတ် (Baggage &amp; Seating):''' ဒၞာဲဂဇအ် ဗွဲဓမ္မတာ ဂှ် ပါလုပ် ပ္ဍဲ လိက်အုပ် တရဴ တုဲ၊ သွက်ဂွံ ရုဲ ဒၞာဲဂဇအ် ပ္ဍဲ (Hot Seats) မၞုံကဵု ဒၞာဲ ဇိုင် သၠဲသၠဲ ဂှ် ဒး ထပ် သြန် ရ။ ကပေါတ် ဇြိုင် (Checked baggage) လေဝ် ဒး ရာန် သြန် တၞဟ်ခြာ ရ。

== ၈။ ပရေင် ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ အခေါင်အရာ ဗွိုက်လွာ ==
ထာဲ အေဲအေရှာ ဂှ် ဒှ် ကမ္ပဏဳ မပိုင်ပြဳ လဝ် ဗွိုက်လွာ အပ္ဍဲဍုင် (Domestic market share) ဇၞော်အိုတ် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ရ။ 
ပရေင် ပြိုင်ပကာန် ဝွံ ဇၞော် လောန် ကု ကမ္ပဏဳ တၞဟ် ဗီုကဵု Nok Air, Thai Lion Air ကေုာံ Thai Vietjet Air တအ် ရ။ ၜိုန်ရ သၞာံ ၂၀၂၀-၂၀၂၁ က္တဵုဒှ် ယဲ ကိုဗစ်-၁၉ တုဲ ကမ္ပဏဳ ဒးဒုင် အရှောန် ဇၞော်ဇၞော် ကီုလေဝ်၊ စိုပ် သၞာံ ၂၀၂၃ ကေုာံ ၂၀၂၄ ဏအ် ဍေဟ် ကလေင် ကလိဂွံ ပရေင် အမြဲ (Profit) ပၠန် ရ ဟိုတ်နူ ပရေင် အာတရဴ ဍုင်သေံ ကလေင် ထတ် ကၠုင် ရ。&lt;ref name=&quot;AAV2023&quot;&gt;Asia Aviation Public Company Limited (2023). &quot;Annual Report 2023: Financial Highlights&quot;. ''AAV''.&lt;/ref&gt;

== ၉။ ပရေင် စဵုဒၞာ ကေုာံ ဂီုကၠီု (Safety Record) ==
ထာဲ အေဲအေရှာ ဝွံ မၞုံကဵု ဝင် ပရေင် စဵုဒၞာ (Safety record) ခိုဟ် ဗွဲမလောန် ရ။ 
နူကဵု အခိင် စ ဖြေန် တရဴ ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၀၄ စဵုကဵု တ္ၚဲဏအ်၊ ကမ္ပဏဳ ဝွံ ဟွံကေင် က္တဵုဒှ် လဝ် ပ်ရာသ် အန္တရာယ် ဇၞော်ဇၞော် ဟွံသေင်မ္ဂး အန္တရာယ် လီုလာ် လမျီု ညးဍိုက်က္ၜင် (Fatal accidents) လးလး ဏီ ရ။ ကမ္ပဏဳ ဏအ် ဒ္ဂေတ် ဗက် သၞောတ်ဝ် ပရေင် စဵုဒၞာ နူကဵု ဂကောံ ICAO ကေုာံ CAAT ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် တွဵု ရ။

== ၁၀။ လွပ် ပ္ဍဲ ပရေင်မၞိဟ် ကေုာံ ထံက်ပင် ==
ကမ္ပဏဳ ဝွံ ပါလုပ် ထံက်ပင် ပ္ဍဲ ပရေင် ဇၞော်မောဝ် ဒေသ ကေုာံ ပရေင် ဝေင် ဇြဟတ် ဗွဲမဂၠိုင် ရ။
ဍေဟ် ဒှ် ညးထံက်ပင် အဓိက (Sponsor) သွက် ပေါဲ ပြိုင် ကောန်ဗဝ် (Football leagues) ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ တုဲ၊ ထံက်ပင် လဝ် ဂကောံ ကောန်ဗဝ် နာနာ သာ် ရ။ ပါဲနူ ဂှ်ပၠန် ဍေဟ် လေဝ် ကၠောန် ကမၠောန် မဆေင်ကဵု CSR (Corporate Social Responsibility) ဥပမာ ပရေင် မင်မွဲ သဘာဝ ကေုာံ ရီုဗင် ညးမဒးဒုင် ဘဲ သဘာဝ တအ် ရ။

== ၁၁။ အနာဂတ် ကေုာံ သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် (Future Outlook) ==
သွက် အနာဂတ် ဂှ် ထာဲ အေဲအေရှာ နွံ အစဳအဇန် ဇၞော် ပတိုန် လၟိဟ် က္ၜင်ကျာ Airbus A321neo မၞုံကဵု ဒၞာဲဂဇအ် ဂၠိုင် တုဲ မာန် ဖြေန် ဏာ တရဴ ဇမ္ၚောဲ (Longer ranges) မာန် ရ။ 
ကမ္ပဏဳ လေဝ် နွံ ရန်တၟအ် သွက်ဂွံ ပံက် တရဴ တၟိ ဇရေင် ဍုင် ဂျပါန် ကေုာံ တၞဟ်ဟ် ပ္ဍဲ အာရှ လပါ် ဗၟံက် ရ။ နကဵု လညာတ် လပါ် သဘာဝ ဂှ် ကမ္ပဏဳ အေဲအေရှာ ဂကောံ (AirAsia Group) လွဳစ ကမၠောန် သွက်ဂွံ ဖ္အောန် ဖျေဟ် ဓါတ် ကာဗေါန် (Carbon emissions) နကဵု လွပ် စက် တၟိ ကေုာံ နဲကဲ ဖြေန် ဍာံ ဍာံ ရ。&lt;ref name=&quot;FlightGlobal2024&quot;&gt;FlightGlobal (2024). &quot;Thai AirAsia signals growth with A321neo fleet expansion&quot;. ''Aviation Networks''.&lt;/ref&gt;

== နိဿဲ ==
&lt;references /&gt;

{{Navbox
| name = Airlines of Thailand
| title = ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် ပ္ဍဲ [[ဍုင်သေံ]]
| listclass = hlist
| group1 = က္ၜင်ကျာ အဓိက
| list1 =
* [[ထာဲ အေဝေး]] (Thai Airways)
* [[ၜင်ကံက် အေဝေး]] (Bangkok Airways)
| group2 = က္ၜင်ကျာ ၚုဟ်တန်
| list2 =
* [[ထာဲ အေဲအေရှာ]] (Thai AirAsia)
* [[နံက် အေဲ]] (Nok Air)
* [[ထာဲ လာင်အောန် အေဲ]] (Thai Lion Air)
* [[ထာဲ ဗဳယေတ်ဂျေတ် အေဲ]] (Thai Vietjet Air)
}}

[[ကဏ္ဍ:ထာဲ အေဲအေရှာ]]
[[ကဏ္ဍ:ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ]]
[[ကဏ္ဍ:က္ၜင်ကျာ]]</text>
      <sha1>jofs3niy2j7jomcx932lsl3xqsedbmt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>59330</id>
      <parentid>59329</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T17:34:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <origin>59330</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17476" sha1="59hfwh4h9dlqy03rzyr99a6o9m7ufvm" xml:space="preserve">{{Infobox airline
| airline = ထာဲ အေဲအေရှာ (Thai AirAsia)
| image = Thai_AirAsia_Airbus_A320-200_HS-ABB_approaching_Macau_International_Airport.jpg
| caption = က္ၜင်ကျာ ထာဲ အေဲအေရှာ Airbus A320-200 မစှ်ေ ပ္ဍဲ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ မာကာဝ်
| IATA = FD
| ICAO = AIQ
| callsign = THAI ASIA
| founded = ၈ ဒဳဇြေမ်ဗါ ၂၀၀၃
| commenced = ၄ ဖေဖဝ်ဝါရဳ ၂၀၀၄
| hubs = [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဍိုန်မုင်]] (DMK)
| secondary_hubs = [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဇေင်မာဲ]] (CNX)&lt;br&gt;[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဖူကေတ်]] (HKT)&lt;br&gt;[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဟာတ်ယာဲ]] (HDY)&lt;br&gt;[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ကရပ်ပဳ]] (KBV)&lt;br&gt;[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ အူတာပေါင်]] (UTP)
| fleet_size = ၅၆ (၂၀၂၄)
| destinations = ၇၄
| parent = Asia Aviation PLC (၅၅%), AirAsia Investment (၄၅%)
| headquarters = [[ၜင်ကံက်]], [[ဍုင်သေံ]]
| key_people = Tassapon Bijleveld (ဥက္ကဌ), Santisuk Klongchaiya (CEO)
| revenue = 
| website = [https://www.airasia.com airasia.com]
}}

'''ထာဲ အေဲအေရှာ''' ({{lang-en|Thai AirAsia}}, {{lang-th|ไทยแอร์เอเชีย}}) ဝွံ ဒှ် ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ ၚုဟ်တန် (Low-cost carrier) မွဲ မၞုံ သဇိုင် အဓိက ပ္ဍဲ [[ဍုင်သေံ]] ရ။ ကမ္ပဏဳ ဝွံ ဒှ် ပရေင် ပံင်ကောံ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် (Joint venture) အကြာ ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ အေဲအေရှာ (AirAsia) နူကဵု ဍုင် မလေရှာ ကေုာံ ကမ္ပဏဳ ဍုင်သေံ ဢေယှာ အေဗဳယေရှေန် (Asia Aviation) ရ။ ထာဲ အေဲအေရှာ ဝွံ သ္ပ လဝ် သဇိုင် အဓိက ပ္ဍဲ [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဍိုန်မုင်]] (Don Mueang International Airport) တုဲ၊ ဍေဟ် ဖြေန် ဏာ တရဴ အပ္ဍဲဍုင် ကေုာံ အလုံဂၠးတိ လၟိဟ် ဗွဲမဂၠိုင် ပ္ဍဲ ဒေသ အာရှ ရ။ 

== ၁။ နိဒါန် ကေုာံ သဇိုင် ကမၠောန် ==
ထာဲ အေဲအေရှာ ဝွံ ဒှ် ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ မၞုံကဵု ပရေင် အံင်ဇၞး အိုတ် မွဲ ပ္ဍဲ ဗွိုက်လွာ က္ၜင်ကျာ ၚုဟ်တန် ပ္ဍဲ ဒေသ အာရှအဂၞဲ ရ။ ကမ္ပဏဳ ဏအ် ဒ္ဂေတ် ဗက် လညာတ် &quot;ညးလဵု မွဲ ဟွံဟီု ဍိုက် က္ၜင်ကျာ မာန်&quot; (Now Everyone Can Fly) မဒှ် လညာတ် အဓိက နူကဵု မိမ ကမ္ပဏဳ အေဲအေရှာ ဍုင် မလေရှာ ရ။ ကမ္ပဏဳ ဏအ် ကၠောန်ဗဒှ် လဝ် ပရေင် ပြံင်လှာဲ ဗွဲမဇၞော် ကု ပရေင် အာတရဴ လတူ ကျာ ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ၊ မသ္ပ ကဵု ညးဍုင်ကွာန် တအ် ဂွံ အခေါင် ဍိုက် က္ၜင်ကျာ နကဵု ၚုဟ်မး မသက်သာ ရ。&lt;ref name=&quot;CAPA2022&quot;&gt;CAPA - Centre for Aviation (2022). &quot;Thai AirAsia: Market Leader in Thailand's Domestic Aviation&quot;. ''CAPA Profiles''.&lt;/ref&gt;

== ၂။ ဝင် ကေုာံ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ==
ကမ္ပဏဳ ဝွံ ခၞံဗဒှ် လဝ် ပ္ဍဲ စၟတ်တ္ၚဲ ၈ ဒဳဇြေမ်ဗါ သၞာံ ၂၀၀၃ တုဲ စ ဖြေန် တရဴ ပထမအိုတ် ပ္ဍဲ စၟတ်တ္ၚဲ ၄ ဖေဖဝ်ဝါရဳ သၞာံ ၂၀၀၄ ရ။
ပ္ဍဲ အခိင် စတမ် တေအ်၊ သၞေဟ် အဓိက ဍေဟ် ဂှ် ဒှ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဍိုန်မုင် ရ။ ဆဂး ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၀၆ အခိင် ဍုင်သေံ ပံက် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ သုဝဏ္ဏဘူမိ ဂှ် ဍေဟ် ပြံင်အာ သုဝဏ္ဏဘူမိ လဆောဝ် ကီုလေဝ်၊ ပ္ဍဲ စၟတ်တ္ၚဲ ၁ အံက်တဝ်ဗါ သၞာံ ၂၀၁၂ ဂှ် ဍေဟ် ကလေင် ပြံင် စိုပ် ကၠုင် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဍိုန်မုင် ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် ပၠန် ရ သွက်ဂွံ ဖ္အောန် ဖျေဟ် ၚုဟ်မး စရိတ် ကမၠောန် ရ။ 

== ၃။ ပရေင် အုပ်ဓုပ် ကေုာံ ပိုင်ပြဳ ==
ထာဲ အေဲအေရှာ ဂှ် ဒှ် ပရေင် ပံင်ကောံ (Joint Venture) ရ။ 
အတိုင် သၞောဝ် ဍုင်သေံ ဂှ် ကမ္ပဏဳ ဍုင်သအာင် ဟွံဂွံ အခေါင် ပိုင်ပြဳ ဂၠိုင် နူ ၄၉% ပ္ဍဲ ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ အပ္ဍဲဍုင် ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ကမ္ပဏဳ ဍုင်သေံ Asia Aviation (AAV) ပိုင်ပြဳ လဝ် ၅၅% တုဲ၊ ကမ္ပဏဳ AirAsia Investment (နူ မလေရှာ) ပိုင်ပြဳ လဝ် ၄၅% ရ။ 
ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၆ ဂှ် ကမ္ပဏဳ King Power ကေင် ရာန် ကေတ် လဝ် ရှယ်ယာ AAV ဗွဲမဂၠိုင် ကီုလေဝ်၊ စိုပ် သၞာံ ၂၀၁၇ ဂှ် တၠရှယ်ယာ တြေံ Tassapon Bijleveld ကလေင် ရာန် ကေတ် ပၠန် ရ。&lt;ref name=&quot;BKKPost2017&quot;&gt;Bangkok Post (2017). &quot;Tassapon buys back Thai AirAsia stake from King Power&quot;. ''Bangkok Post Business''.&lt;/ref&gt;

== ၄။ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အဓိကဂမၠိုင် (Hubs and Bases) ==
ထာဲ အေဲအေရှာ ဝွံ ဇၞော်မောဝ် လဝ် သၞောတ်ဝ် သၞေဟ် (Hubs) ညံင်ဂွံ တြး အာ အလုံ ဍုင်သေံ ရ:
# '''ၜင်ကံက် (Don Mueang - DMK):''' ဒှ် သၞေဟ် ဇၞော်အိုတ် ကေုာံ ရုင် အဓိက ရ။
# '''ဇေင်မာဲ (Chiang Mai - CNX):''' ဒှ် သၞေဟ် အဓိက သွက် ဒေသ လပါ် သၟဝ်ကျာ ဍုင်သေံ၊ ဖြေန် ဏာ တရဴ စိုပ် ဍုင် ကြုက် ကေုာံ မကာဝ် ရ。
# '''ဖူကေတ် (Phuket - HKT):''' သွက် ဒေသ လပါ် သၠုင်ကျာ ကေုာံ ညးအာတရဴ ရ။
# '''ဟာတ်ယာဲ (Hat Yai - HDY):''' ဆက်စၠောအ် ဇရေင် မလေရှာ ကေုာံ ဍုင်သေံ လပါ် သၠုင်ကျာ ရ။
# '''အူတာပေါင် (U-Tapao - UTP):''' ဖြေန် ဏာ သွက် ဒေသ ရာယံင် ကေုာံ ပါတ္တယာ ရ။

== ၅။ ပရေင် ဖြေန် တရဴ ကေုာံ ဒတန်ဂမၠိုင် (Destinations) ==
ထာဲ အေဲအေရှာ ဖြေန် ဏာ တရဴ ဇရေင် ဒေသ အပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ကေုာံ ဍုင် နိုင်ငံတကာ နာနာ သာ် ရ:
* '''အပ္ဍဲဍုင်:''' ဖြေန် လၟိုန် တ္ၚဲ ဇရေင် ဇေင်မာဲ၊ ဖူကေတ်၊ ကရပ်ပဳ၊ ခန်ကေန်၊ အူဒေါန်တာနဳ၊ ကေုာံ စဵုကဵု ဍုင် ဍောတ်တ် ဗီုကဵု နာန် (Nan) ကေုာံ လိုဲ (Loei) ရ။
* '''အလုံဂၠးတိ:''' ဖြေန် ဏာ ဇရေင် ဍုင် မပ္တံကဵု ကြုက်၊ အိန္ဒိယ၊ မလေရှာ၊ သေင်ကာပူ၊ ကမ္ဗောဒဳယာ၊ မျာန်မာ၊ ဗဳယေတ်နာမ် ကေုာံ လာအဝ် ရ။ ဒေသ ဍုင် ကြုက် ဂှ် ဒှ် ဒၞာဲ ဍေဟ် ဖြေန် ဂၠိုင်အိုတ် မွဲ ကိုပ်ကၠာ ယဲ ကိုဗစ်-၁၉ ဟွံက္တဵုဒှ် ဏီ ရ。&lt;ref name=&quot;Routes2023&quot;&gt;Routes Online (2023). &quot;Thai AirAsia Network Expansion and Route Resumptions Post-Pandemic&quot;. ''Aviation Week''.&lt;/ref&gt;

== ၆။ လၟိဟ် က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် (Fleet) ==
ထာဲ အေဲအေရှာ ဝွံ စကာ သၞောတ်ဝ် က္ၜင်ကျာ မွဲ ဂကူ ဓဝ် (Single fleet type) သွက်ဂွံ ဖ္အောန် ဖျေဟ် စရိတ် ပလေဝ်ပလေတ် (Maintenance) ကေုာံ စရိတ် ဗ္တောန် ညးတေင်က္ၜင် ရ။
အတိုင် စရင် သၞာံ ၂၀၂၄ ဂှ် ဍေဟ် နွံကဵု လၟိဟ် က္ၜင်ကျာ အတိုင် ဗွဲသၟဝ် ဏအ် ရ:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! ဂကူ က္ၜင်ကျာ (Aircraft) !! လၟိဟ် မနွံ (In Service) !! မမှာလဝ် (Orders) !! လၟိဟ် ဒၞာဲဂဇအ် (Passengers) !! တင်စၟတ်
|-
| Airbus A320-200
| ၄၂
| —
| ၁၈၀
| က္ၜင်ကျာ အဓိက
|-
| Airbus A320neo
| ၁၀
| —
| ၁၈၆
| စက် တၟိ စၟတ် ပၟတ် (Fuel efficient)
|-
| Airbus A321neo
| ၄
| ၁၀
| ၂၃၆
| သွက် တရဴ မၞိဟ် ဂၠိုင်
|-
| '''သီုဖအိုတ်'''
| '''၅၆'''
| '''၁၀'''
| 
| 
|}

== ၇။ သၞောတ်ဝ် ပရေင် ဝန်ဆောင် (Services) ==
ဟိုတ်နူ မဒှ် က္ၜင်ကျာ ၚုဟ်တန် ဂှ်ရ၊ ပရေင် ဝန်ဆောင် တအ် ဂှ် ဒး ရာန် တၞဟ်ခြာ ရ (No-frills model)။
* '''စၞစ အပ္ဍဲ က္ၜင် (Santan):''' ညးဍိုက်က္ၜင် တအ် ဒး ရာန် စၞစ၊ ဍာ်၊ ဟွံသေင်မ္ဂး သုင် ကဝ်ဖဳ လတူ က္ၜင်ကျာ ရ။ မေနူ &quot;Santan&quot; ဂှ် ယၟုမြဟ် တုဲ နွံ ကဵု စၞစ ထာဲ ကေုာံ အာသဳယာန် ရ။
* '''ဒၞာဲဂဇအ် ကေုာံ ကပေါတ် (Baggage &amp; Seating):''' ဒၞာဲဂဇအ် ဗွဲဓမ္မတာ ဂှ် ပါလုပ် ပ္ဍဲ လိက်အုပ် တရဴ တုဲ၊ သွက်ဂွံ ရုဲ ဒၞာဲဂဇအ် ပ္ဍဲ (Hot Seats) မၞုံကဵု ဒၞာဲ ဇိုင် သၠဲသၠဲ ဂှ် ဒး ထပ် သြန် ရ။ ကပေါတ် ဇြိုင် (Checked baggage) လေဝ် ဒး ရာန် သြန် တၞဟ်ခြာ ရ。

== ၈။ ပရေင် ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ အခေါင်အရာ ဗွိုက်လွာ ==
ထာဲ အေဲအေရှာ ဂှ် ဒှ် ကမ္ပဏဳ မပိုင်ပြဳ လဝ် ဗွိုက်လွာ အပ္ဍဲဍုင် (Domestic market share) ဇၞော်အိုတ် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ရ။ 
ပရေင် ပြိုင်ပကာန် ဝွံ ဇၞော် လောန် ကု ကမ္ပဏဳ တၞဟ် ဗီုကဵု Nok Air, Thai Lion Air ကေုာံ Thai Vietjet Air တအ် ရ။ ၜိုန်ရ သၞာံ ၂၀၂၀-၂၀၂၁ က္တဵုဒှ် ယဲ ကိုဗစ်-၁၉ တုဲ ကမ္ပဏဳ ဒးဒုင် အရှောန် ဇၞော်ဇၞော် ကီုလေဝ်၊ စိုပ် သၞာံ ၂၀၂၃ ကေုာံ ၂၀၂၄ ဏအ် ဍေဟ် ကလေင် ကလိဂွံ ပရေင် အမြဲ (Profit) ပၠန် ရ ဟိုတ်နူ ပရေင် အာတရဴ ဍုင်သေံ ကလေင် ထတ် ကၠုင် ရ。&lt;ref name=&quot;AAV2023&quot;&gt;Asia Aviation Public Company Limited (2023). &quot;Annual Report 2023: Financial Highlights&quot;. ''AAV''.&lt;/ref&gt;

== ၉။ ပရေင် စဵုဒၞာ ကေုာံ ဂီုကၠီု (Safety Record) ==
ထာဲ အေဲအေရှာ ဝွံ မၞုံကဵု ဝင် ပရေင် စဵုဒၞာ (Safety record) ခိုဟ် ဗွဲမလောန် ရ။ 
နူကဵု အခိင် စ ဖြေန် တရဴ ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၀၄ စဵုကဵု တ္ၚဲဏအ်၊ ကမ္ပဏဳ ဝွံ ဟွံကေင် က္တဵုဒှ် လဝ် ပ်ရာသ် အန္တရာယ် ဇၞော်ဇၞော် ဟွံသေင်မ္ဂး အန္တရာယ် လီုလာ် လမျီု ညးဍိုက်က္ၜင် (Fatal accidents) လးလး ဏီ ရ။ ကမ္ပဏဳ ဏအ် ဒ္ဂေတ် ဗက် သၞောတ်ဝ် ပရေင် စဵုဒၞာ နူကဵု ဂကောံ ICAO ကေုာံ CAAT ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် တွဵု ရ။

== ၁၀။ လွပ် ပ္ဍဲ ပရေင်မၞိဟ် ကေုာံ ထံက်ပင် ==
ကမ္ပဏဳ ဝွံ ပါလုပ် ထံက်ပင် ပ္ဍဲ ပရေင် ဇၞော်မောဝ် ဒေသ ကေုာံ ပရေင် ဝေင် ဇြဟတ် ဗွဲမဂၠိုင် ရ။
ဍေဟ် ဒှ် ညးထံက်ပင် အဓိက (Sponsor) သွက် ပေါဲ ပြိုင် ကောန်ဗဝ် (Football leagues) ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ တုဲ၊ ထံက်ပင် လဝ် ဂကောံ ကောန်ဗဝ် နာနာ သာ် ရ။ ပါဲနူ ဂှ်ပၠန် ဍေဟ် လေဝ် ကၠောန် ကမၠောန် မဆေင်ကဵု CSR (Corporate Social Responsibility) ဥပမာ ပရေင် မင်မွဲ သဘာဝ ကေုာံ ရီုဗင် ညးမဒးဒုင် ဘဲ သဘာဝ တအ် ရ။

== ၁၁။ အနာဂတ် ကေုာံ သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် (Future Outlook) ==
သွက် အနာဂတ် ဂှ် ထာဲ အေဲအေရှာ နွံ အစဳအဇန် ဇၞော် ပတိုန် လၟိဟ် က္ၜင်ကျာ Airbus A321neo မၞုံကဵု ဒၞာဲဂဇအ် ဂၠိုင် တုဲ မာန် ဖြေန် ဏာ တရဴ ဇမ္ၚောဲ (Longer ranges) မာန် ရ။ 
ကမ္ပဏဳ လေဝ် နွံ ရန်တၟအ် သွက်ဂွံ ပံက် တရဴ တၟိ ဇရေင် ဍုင် ဂျပါန် ကေုာံ တၞဟ်ဟ် ပ္ဍဲ အာရှ လပါ် ဗၟံက် ရ။ နကဵု လညာတ် လပါ် သဘာဝ ဂှ် ကမ္ပဏဳ အေဲအေရှာ ဂကောံ (AirAsia Group) လွဳစ ကမၠောန် သွက်ဂွံ ဖ္အောန် ဖျေဟ် ဓါတ် ကာဗေါန် (Carbon emissions) နကဵု လွပ် စက် တၟိ ကေုာံ နဲကဲ ဖြေန် ဍာံ ဍာံ ရ。&lt;ref name=&quot;FlightGlobal2024&quot;&gt;FlightGlobal (2024). &quot;Thai AirAsia signals growth with A321neo fleet expansion&quot;. ''Aviation Networks''.&lt;/ref&gt;

== နိဿဲ ==
&lt;references /&gt;

{{Navbox
| name = Airlines of Thailand
| title = ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် ပ္ဍဲ [[ဍုင်သေံ]]
| listclass = hlist
| group1 = က္ၜင်ကျာ အဓိက
| list1 =
* [[ထာဲ အေဲဝေ]] (Thai Airways)
* [[ၜင်ကံက် အေဲဝေ]] (Bangkok Airways)
| group2 = က္ၜင်ကျာ ၚုဟ်တန်
| list2 =
* [[ထာဲ အေဲအေရှာ]] (Thai AirAsia)
* [[နံက် အေဲ]] (Nok Air)
* [[ထာဲ လာင်အောန် အေဲ]] (Thai Lion Air)
* [[ထာဲ ဗဳယေတ်ဂျေတ် အေဲ]] (Thai Vietjet Air)
}}

[[ကဏ္ဍ:ထာဲ အေဲအေရှာ]]
[[ကဏ္ဍ:ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ]]
[[ကဏ္ဍ:က္ၜင်ကျာ]]</text>
      <sha1>59hfwh4h9dlqy03rzyr99a6o9m7ufvm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>59331</id>
      <parentid>59330</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T17:35:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <origin>59331</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17476" sha1="00gvxm6mb18s2mqdego09ikgygvc9ql" xml:space="preserve">{{Infobox airline
| airline = ထာဲ အေဲအေရှာ (Thai AirAsia)
| image = Thai_AirAsia_Airbus_A320-200_HS-ABB_approaching_Macau_International_Airport.jpg
| caption = က္ၜင်ကျာ ထာဲ အေဲအေရှာ Airbus A320-200 မစှ်ေ ပ္ဍဲ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ မာကာဝ်
| IATA = FD
| ICAO = AIQ
| callsign = THAI ASIA
| founded = ၈ ဒဳဇြေမ်ဗါ ၂၀၀၃
| commenced = ၄ ဖေဖဝ်ဝါရဳ ၂၀၀၄
| hubs = [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဍိုန်မုင်]] (DMK)
| secondary_hubs = [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဇေင်မာဲ]] (CNX)&lt;br&gt;[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဖူကေတ်]] (HKT)&lt;br&gt;[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဟာတ်ယာဲ]] (HDY)&lt;br&gt;[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ကရပ်ပဳ]] (KBV)&lt;br&gt;[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ အူတာပေါင်]] (UTP)
| fleet_size = ၅၆ (၂၀၂၄)
| destinations = ၇၄
| parent = Asia Aviation PLC (၅၅%), AirAsia Investment (၄၅%)
| headquarters = [[ၜင်ကံက်]], [[ဍုင်သေံ]]
| key_people = Tassapon Bijleveld (ဥက္ကဌ), Santisuk Klongchaiya (CEO)
| revenue = 
| website = [https://www.airasia.com airasia.com]
}}

'''ထာဲ အေဲအေရှာ''' ({{lang-en|Thai AirAsia}}, {{lang-th|ไทยแอร์เอเชีย}}) ဝွံ ဒှ် ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ ၚုဟ်တန် (Low-cost carrier) မွဲ မၞုံ သဇိုင် အဓိက ပ္ဍဲ [[ဍုင်သေံ]] ရ။ ကမ္ပဏဳ ဝွံ ဒှ် ပရေင် ပံင်ကောံ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် (Joint venture) အကြာ ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ အေဲအေရှာ (AirAsia) နူကဵု ဍုင် မလေရှာ ကေုာံ ကမ္ပဏဳ ဍုင်သေံ ဢေယှာ အေဗဳယေရှေန် (Asia Aviation) ရ။ ထာဲ အေဲအေရှာ ဝွံ သ္ပ လဝ် သဇိုင် အဓိက ပ္ဍဲ [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဍိုန်မုင်]] (Don Mueang International Airport) တုဲ၊ ဍေဟ် ဖြေန် ဏာ တရဴ အပ္ဍဲဍုင် ကေုာံ အလုံဂၠးတိ လၟိဟ် ဗွဲမဂၠိုင် ပ္ဍဲ ဒေသ အာရှ ရ။ 

== ၁။ နိဒါန် ကေုာံ သဇိုင် ကမၠောန် ==
ထာဲ အေဲအေရှာ ဝွံ ဒှ် ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ မၞုံကဵု ပရေင် အံင်ဇၞး အိုတ် မွဲ ပ္ဍဲ ဗွိုက်လွာ က္ၜင်ကျာ ၚုဟ်တန် ပ္ဍဲ ဒေသ အာရှအဂၞဲ ရ။ ကမ္ပဏဳ ဏအ် ဒ္ဂေတ် ဗက် လညာတ် &quot;ညးလဵု မွဲ ဟွံဟီု ဍိုက် က္ၜင်ကျာ မာန်&quot; (Now Everyone Can Fly) မဒှ် လညာတ် အဓိက နူကဵု မိမ ကမ္ပဏဳ အေဲအေရှာ ဍုင် မလေရှာ ရ။ ကမ္ပဏဳ ဏအ် ကၠောန်ဗဒှ် လဝ် ပရေင် ပြံင်လှာဲ ဗွဲမဇၞော် ကု ပရေင် အာတရဴ လတူ ကျာ ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ၊ မသ္ပ ကဵု ညးဍုင်ကွာန် တအ် ဂွံ အခေါင် ဍိုက် က္ၜင်ကျာ နကဵု ၚုဟ်မး မသက်သာ ရ。&lt;ref name=&quot;CAPA2022&quot;&gt;CAPA - Centre for Aviation (2022). &quot;Thai AirAsia: Market Leader in Thailand's Domestic Aviation&quot;. ''CAPA Profiles''.&lt;/ref&gt;

== ၂။ ဝင် ကေုာံ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ==
ကမ္ပဏဳ ဝွံ ခၞံဗဒှ် လဝ် ပ္ဍဲ စၟတ်တ္ၚဲ ၈ ဒဳဇြေမ်ဗါ သၞာံ ၂၀၀၃ တုဲ စ ဖြေန် တရဴ ပထမအိုတ် ပ္ဍဲ စၟတ်တ္ၚဲ ၄ ဖေဖဝ်ဝါရဳ သၞာံ ၂၀၀၄ ရ။
ပ္ဍဲ အခိင် စတမ် တေအ်၊ သၞေဟ် အဓိက ဍေဟ် ဂှ် ဒှ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဍိုန်မုင် ရ။ ဆဂး ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၀၆ အခိင် ဍုင်သေံ ပံက် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ သုဝဏ္ဏဘူမိ ဂှ် ဍေဟ် ပြံင်အာ သုဝဏ္ဏဘူမိ လဆောဝ် ကီုလေဝ်၊ ပ္ဍဲ စၟတ်တ္ၚဲ ၁ အံက်တဝ်ဗါ သၞာံ ၂၀၁၂ ဂှ် ဍေဟ် ကလေင် ပြံင် စိုပ် ကၠုင် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဍိုန်မုင် ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် ပၠန် ရ သွက်ဂွံ ဖ္အောန် ဖျေဟ် ၚုဟ်မး စရိတ် ကမၠောန် ရ။ 

== ၃။ ပရေင် အုပ်ဓုပ် ကေုာံ ပိုင်ပြဳ ==
ထာဲ အေဲအေရှာ ဂှ် ဒှ် ပရေင် ပံင်ကောံ (Joint Venture) ရ။ 
အတိုင် သၞောဝ် ဍုင်သေံ ဂှ် ကမ္ပဏဳ ဍုင်သအာင် ဟွံဂွံ အခေါင် ပိုင်ပြဳ ဂၠိုင် နူ ၄၉% ပ္ဍဲ ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ အပ္ဍဲဍုင် ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ကမ္ပဏဳ ဍုင်သေံ Asia Aviation (AAV) ပိုင်ပြဳ လဝ် ၅၅% တုဲ၊ ကမ္ပဏဳ AirAsia Investment (နူ မလေရှာ) ပိုင်ပြဳ လဝ် ၄၅% ရ။ 
ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၆ ဂှ် ကမ္ပဏဳ King Power ကေင် ရာန် ကေတ် လဝ် ရှယ်ယာ AAV ဗွဲမဂၠိုင် ကီုလေဝ်၊ စိုပ် သၞာံ ၂၀၁၇ ဂှ် တၠရှယ်ယာ တြေံ Tassapon Bijleveld ကလေင် ရာန် ကေတ် ပၠန် ရ。&lt;ref name=&quot;BKKPost2017&quot;&gt;Bangkok Post (2017). &quot;Tassapon buys back Thai AirAsia stake from King Power&quot;. ''Bangkok Post Business''.&lt;/ref&gt;

== ၄။ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အဓိကဂမၠိုင် (Hubs and Bases) ==
ထာဲ အေဲအေရှာ ဝွံ ဇၞော်မောဝ် လဝ် သၞောတ်ဝ် သၞေဟ် (Hubs) ညံင်ဂွံ တြး အာ အလုံ ဍုင်သေံ ရ:
# '''ၜင်ကံက် (Don Mueang - DMK):''' ဒှ် သၞေဟ် ဇၞော်အိုတ် ကေုာံ ရုင် အဓိက ရ။
# '''ဇေင်မာဲ (Chiang Mai - CNX):''' ဒှ် သၞေဟ် အဓိက သွက် ဒေသ လပါ် သၟဝ်ကျာ ဍုင်သေံ၊ ဖြေန် ဏာ တရဴ စိုပ် ဍုင် ကြုက် ကေုာံ မကာဝ် ရ。
# '''ဖူကေတ် (Phuket - HKT):''' သွက် ဒေသ လပါ် သၠုင်ကျာ ကေုာံ ညးအာတရဴ ရ။
# '''ဟာတ်ယာဲ (Hat Yai - HDY):''' ဆက်စၠောအ် ဇရေင် မလေရှာ ကေုာံ ဍုင်သေံ လပါ် သၠုင်ကျာ ရ။
# '''အူတာပေါင် (U-Tapao - UTP):''' ဖြေန် ဏာ သွက် ဒေသ ရာယံင် ကေုာံ ပါတ္တယာ ရ။

== ၅။ ပရေင် ဖြေန် တရဴ ကေုာံ ဒတန်ဂမၠိုင် (Destinations) ==
ထာဲ အေဲအေရှာ ဖြေန် ဏာ တရဴ ဇရေင် ဒေသ အပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ကေုာံ ဍုင် နိုင်ငံတကာ နာနာ သာ် ရ:
* '''အပ္ဍဲဍုင်:''' ဖြေန် လၟိုန် တ္ၚဲ ဇရေင် ဇေင်မာဲ၊ ဖူကေတ်၊ ကရပ်ပဳ၊ ခန်ကေန်၊ အူဒေါန်တာနဳ၊ ကေုာံ စဵုကဵု ဍုင် ဍောတ်တ် ဗီုကဵု နာန် (Nan) ကေုာံ လိုဲ (Loei) ရ။
* '''အလုံဂၠးတိ:''' ဖြေန် ဏာ ဇရေင် ဍုင် မပ္တံကဵု ကြုက်၊ အိန္ဒိယ၊ မလေရှာ၊ သေင်ကာပူ၊ ကမ္ဗောဒဳယာ၊ မျာန်မာ၊ ဗဳယေတ်နာမ် ကေုာံ လာအဝ် ရ။ ဒေသ ဍုင် ကြုက် ဂှ် ဒှ် ဒၞာဲ ဍေဟ် ဖြေန် ဂၠိုင်အိုတ် မွဲ ကိုပ်ကၠာ ယဲ ကိုဗစ်-၁၉ ဟွံက္တဵုဒှ် ဏီ ရ。&lt;ref name=&quot;Routes2023&quot;&gt;Routes Online (2023). &quot;Thai AirAsia Network Expansion and Route Resumptions Post-Pandemic&quot;. ''Aviation Week''.&lt;/ref&gt;

== ၆။ လၟိဟ် က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် (Fleet) ==
ထာဲ အေဲအေရှာ ဝွံ စကာ သၞောတ်ဝ် က္ၜင်ကျာ မွဲ ဂကူ ဓဝ် (Single fleet type) သွက်ဂွံ ဖ္အောန် ဖျေဟ် စရိတ် ပလေဝ်ပလေတ် (Maintenance) ကေုာံ စရိတ် ဗ္တောန် ညးတေင်က္ၜင် ရ။
အတိုင် စရင် သၞာံ ၂၀၂၄ ဂှ် ဍေဟ် နွံကဵု လၟိဟ် က္ၜင်ကျာ အတိုင် ဗွဲသၟဝ် ဏအ် ရ:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! ဂကူ က္ၜင်ကျာ (Aircraft) !! လၟိဟ် မနွံ (In Service) !! မမှာလဝ် (Orders) !! လၟိဟ် ဒၞာဲဂဇအ် (Passengers) !! တင်စၟတ်
|-
| Airbus A320-200
| ၄၂
| —
| ၁၈၀
| က္ၜင်ကျာ အဓိက
|-
| Airbus A320neo
| ၁၀
| —
| ၁၈၆
| စက် တၟိ စၟတ် ပၟတ် (Fuel efficient)
|-
| Airbus A321neo
| ၄
| ၁၀
| ၂၃၆
| သွက် တရဴ မၞိဟ် ဂၠိုင်
|-
| '''သီုဖအိုတ်'''
| '''၅၆'''
| '''၁၀'''
| 
| 
|}

== ၇။ သၞောတ်ဝ် ပရေင် ဝန်ဆောင် (Services) ==
ဟိုတ်နူ မဒှ် က္ၜင်ကျာ ၚုဟ်တန် ဂှ်ရ၊ ပရေင် ဝန်ဆောင် တအ် ဂှ် ဒး ရာန် တၞဟ်ခြာ ရ (No-frills model)။
* '''စၞစ အပ္ဍဲ က္ၜင် (Santan):''' ညးဍိုက်က္ၜင် တအ် ဒး ရာန် စၞစ၊ ဍာ်၊ ဟွံသေင်မ္ဂး သုင် ကဝ်ဖဳ လတူ က္ၜင်ကျာ ရ။ မေနူ &quot;Santan&quot; ဂှ် ယၟုမြဟ် တုဲ နွံ ကဵု စၞစ ထာဲ ကေုာံ အာသဳယာန် ရ။
* '''ဒၞာဲဂဇအ် ကေုာံ ကပေါတ် (Baggage &amp; Seating):''' ဒၞာဲဂဇအ် ဗွဲဓမ္မတာ ဂှ် ပါလုပ် ပ္ဍဲ လိက်အုပ် တရဴ တုဲ၊ သွက်ဂွံ ရုဲ ဒၞာဲဂဇအ် ပ္ဍဲ (Hot Seats) မၞုံကဵု ဒၞာဲ ဇိုင် သၠဲသၠဲ ဂှ် ဒး ထပ် သြန် ရ။ ကပေါတ် ဇြိုင် (Checked baggage) လေဝ် ဒး ရာန် သြန် တၞဟ်ခြာ ရ。

== ၈။ ပရေင် ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ အခေါင်အရာ ဗွိုက်လွာ ==
ထာဲ အေဲအေရှာ ဂှ် ဒှ် ကမ္ပဏဳ မပိုင်ပြဳ လဝ် ဗွိုက်လွာ အပ္ဍဲဍုင် (Domestic market share) ဇၞော်အိုတ် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ရ။ 
ပရေင် ပြိုင်ပကာန် ဝွံ ဇၞော် လောန် ကု ကမ္ပဏဳ တၞဟ် ဗီုကဵု Nok Air, Thai Lion Air ကေုာံ Thai Vietjet Air တအ် ရ။ ၜိုန်ရ သၞာံ ၂၀၂၀-၂၀၂၁ က္တဵုဒှ် ယဲ ကိုဗစ်-၁၉ တုဲ ကမ္ပဏဳ ဒးဒုင် အရှောန် ဇၞော်ဇၞော် ကီုလေဝ်၊ စိုပ် သၞာံ ၂၀၂၃ ကေုာံ ၂၀၂၄ ဏအ် ဍေဟ် ကလေင် ကလိဂွံ ပရေင် အမြဲ (Profit) ပၠန် ရ ဟိုတ်နူ ပရေင် အာတရဴ ဍုင်သေံ ကလေင် ထတ် ကၠုင် ရ。&lt;ref name=&quot;AAV2023&quot;&gt;Asia Aviation Public Company Limited (2023). &quot;Annual Report 2023: Financial Highlights&quot;. ''AAV''.&lt;/ref&gt;

== ၉။ ပရေင် စဵုဒၞာ ကေုာံ ဂီုကၠီု (Safety Record) ==
ထာဲ အေဲအေရှာ ဝွံ မၞုံကဵု ဝင် ပရေင် စဵုဒၞာ (Safety record) ခိုဟ် ဗွဲမလောန် ရ။ 
နူကဵု အခိင် စ ဖြေန် တရဴ ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၀၄ စဵုကဵု တ္ၚဲဏအ်၊ ကမ္ပဏဳ ဝွံ ဟွံကေင် က္တဵုဒှ် လဝ် ပ်ရာသ် အန္တရာယ် ဇၞော်ဇၞော် ဟွံသေင်မ္ဂး အန္တရာယ် လီုလာ် လမျီု ညးဍိုက်က္ၜင် (Fatal accidents) လးလး ဏီ ရ။ ကမ္ပဏဳ ဏအ် ဒ္ဂေတ် ဗက် သၞောတ်ဝ် ပရေင် စဵုဒၞာ နူကဵု ဂကောံ ICAO ကေုာံ CAAT ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် တွဵု ရ။

== ၁၀။ လွပ် ပ္ဍဲ ပရေင်မၞိဟ် ကေုာံ ထံက်ပင် ==
ကမ္ပဏဳ ဝွံ ပါလုပ် ထံက်ပင် ပ္ဍဲ ပရေင် ဇၞော်မောဝ် ဒေသ ကေုာံ ပရေင် ဝေင် ဇြဟတ် ဗွဲမဂၠိုင် ရ။
ဍေဟ် ဒှ် ညးထံက်ပင် အဓိက (Sponsor) သွက် ပေါဲ ပြိုင် ကောန်ဗဝ် (Football leagues) ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ တုဲ၊ ထံက်ပင် လဝ် ဂကောံ ကောန်ဗဝ် နာနာ သာ် ရ။ ပါဲနူ ဂှ်ပၠန် ဍေဟ် လေဝ် ကၠောန် ကမၠောန် မဆေင်ကဵု CSR (Corporate Social Responsibility) ဥပမာ ပရေင် မင်မွဲ သဘာဝ ကေုာံ ရီုဗင် ညးမဒးဒုင် ဘဲ သဘာဝ တအ် ရ။

== ၁၁။ အနာဂတ် ကေုာံ သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် (Future Outlook) ==
သွက် အနာဂတ် ဂှ် ထာဲ အေဲအေရှာ နွံ အစဳအဇန် ဇၞော် ပတိုန် လၟိဟ် က္ၜင်ကျာ Airbus A321neo မၞုံကဵု ဒၞာဲဂဇအ် ဂၠိုင် တုဲ မာန် ဖြေန် ဏာ တရဴ ဇမ္ၚောဲ (Longer ranges) မာန် ရ။ 
ကမ္ပဏဳ လေဝ် နွံ ရန်တၟအ် သွက်ဂွံ ပံက် တရဴ တၟိ ဇရေင် ဍုင် ဂျပါန် ကေုာံ တၞဟ်ဟ် ပ္ဍဲ အာရှ လပါ် ဗၟံက် ရ။ နကဵု လညာတ် လပါ် သဘာဝ ဂှ် ကမ္ပဏဳ အေဲအေရှာ ဂကောံ (AirAsia Group) လွဳစ ကမၠောန် သွက်ဂွံ ဖ္အောန် ဖျေဟ် ဓါတ် ကာဗေါန် (Carbon emissions) နကဵု လွပ် စက် တၟိ ကေုာံ နဲကဲ ဖြေန် ဍာံ ဍာံ ရ。&lt;ref name=&quot;FlightGlobal2024&quot;&gt;FlightGlobal (2024). &quot;Thai AirAsia signals growth with A321neo fleet expansion&quot;. ''Aviation Networks''.&lt;/ref&gt;

== နိဿဲ ==
&lt;references /&gt;

{{Navbox
| name = Airlines of Thailand
| title = ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် ပ္ဍဲ [[ဍုင်သေံ]]
| listclass = hlist
| group1 = က္ၜင်ကျာ အဓိက
| list1 =
* [[ထာဲ အေဲဝေ]] (Thai Airways)
* [[ၜင်ကံက် အေဲဝေ]] (Bangkok Airways)
| group2 = က္ၜင်ကျာ ၚုဟ်တန်
| list2 =
* [[ထာဲ အေဲအေရှာ]] (Thai AirAsia)
* [[နံက် အေဲ]] (Nok Air)
* [[ထာဲ လာင်ယောန် အေဲ]] (Thai Lion Air)
* [[ထာဲ ဗဳယေတ်ဂျေတ် အေဲ]] (Thai Vietjet Air)
}}

[[ကဏ္ဍ:ထာဲ အေဲအေရှာ]]
[[ကဏ္ဍ:ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ]]
[[ကဏ္ဍ:က္ၜင်ကျာ]]</text>
      <sha1>00gvxm6mb18s2mqdego09ikgygvc9ql</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>59332</id>
      <parentid>59331</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T17:36:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <origin>59332</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17482" sha1="r11qxvt5xmgnkqxohe0ruj9wcuz2avm" xml:space="preserve">{{Infobox airline
| airline = ထာဲ အေဲအေရှာ (Thai AirAsia)
| image = Thai_AirAsia_Airbus_A320-200_HS-ABB_approaching_Macau_International_Airport.jpg
| caption = က္ၜင်ကျာ ထာဲ အေဲအေရှာ Airbus A320-200 မစှ်ေ ပ္ဍဲ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ မာကာဝ်
| IATA = FD
| ICAO = AIQ
| callsign = THAI ASIA
| founded = ၈ ဒဳဇြေမ်ဗါ ၂၀၀၃
| commenced = ၄ ဖေဖဝ်ဝါရဳ ၂၀၀၄
| hubs = [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဍိုန်မုင်]] (DMK)
| secondary_hubs = [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဇေင်မာဲ]] (CNX)&lt;br&gt;[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဖူကေတ်]] (HKT)&lt;br&gt;[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဟာတ်ယာဲ]] (HDY)&lt;br&gt;[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ကရပ်ပဳ]] (KBV)&lt;br&gt;[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ အူတာပေါင်]] (UTP)
| fleet_size = ၅၆ (၂၀၂၄)
| destinations = ၇၄
| parent = Asia Aviation PLC (၅၅%), AirAsia Investment (၄၅%)
| headquarters = [[ၜင်ကံက်]], [[ဍုင်သေံ]]
| key_people = Tassapon Bijleveld (ဥက္ကဌ), Santisuk Klongchaiya (CEO)
| revenue = 
| website = [https://www.airasia.com airasia.com]
}}

'''ထာဲ အေဲအေရှာ''' ({{lang-en|Thai AirAsia}}, {{lang-th|ไทยแอร์เอเชีย}}) ဝွံ ဒှ် ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ ၚုဟ်တန် (Low-cost carrier) မွဲ မၞုံ သဇိုင် အဓိက ပ္ဍဲ [[ဍုင်သေံ]] ရ။ ကမ္ပဏဳ ဝွံ ဒှ် ပရေင် ပံင်ကောံ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် (Joint venture) အကြာ ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ အေဲအေရှာ (AirAsia) နူကဵု ဍုင် မလေရှာ ကေုာံ ကမ္ပဏဳ ဍုင်သေံ ဢေယှာ အေဗဳယေရှေန် (Asia Aviation) ရ။ ထာဲ အေဲအေရှာ ဝွံ သ္ပ လဝ် သဇိုင် အဓိက ပ္ဍဲ [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဍိုန်မုင်]] (Don Mueang International Airport) တုဲ၊ ဍေဟ် ဖြေန် ဏာ တရဴ အပ္ဍဲဍုင် ကေုာံ အလုံဂၠးတိ လၟိဟ် ဗွဲမဂၠိုင် ပ္ဍဲ ဒေသ အာရှ ရ။ 

== ၁။ နိဒါန် ကေုာံ သဇိုင် ကမၠောန် ==
ထာဲ အေဲအေရှာ ဝွံ ဒှ် ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ မၞုံကဵု ပရေင် အံင်ဇၞး အိုတ် မွဲ ပ္ဍဲ ဗွိုက်လွာ က္ၜင်ကျာ ၚုဟ်တန် ပ္ဍဲ ဒေသ အာရှအဂၞဲ ရ။ ကမ္ပဏဳ ဏအ် ဒ္ဂေတ် ဗက် လညာတ် &quot;ညးလဵု မွဲ ဟွံဟီု ဍိုက် က္ၜင်ကျာ မာန်&quot; (Now Everyone Can Fly) မဒှ် လညာတ် အဓိက နူကဵု မိမ ကမ္ပဏဳ အေဲအေရှာ ဍုင် မလေရှာ ရ။ ကမ္ပဏဳ ဏအ် ကၠောန်ဗဒှ် လဝ် ပရေင် ပြံင်လှာဲ ဗွဲမဇၞော် ကု ပရေင် အာတရဴ လတူ ကျာ ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ၊ မသ္ပ ကဵု ညးဍုင်ကွာန် တအ် ဂွံ အခေါင် ဍိုက် က္ၜင်ကျာ နကဵု ၚုဟ်မး မသက်သာ ရ。&lt;ref name=&quot;CAPA2022&quot;&gt;CAPA - Centre for Aviation (2022). &quot;Thai AirAsia: Market Leader in Thailand's Domestic Aviation&quot;. ''CAPA Profiles''.&lt;/ref&gt;

== ၂။ ဝင် ကေုာံ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ==
ကမ္ပဏဳ ဝွံ ခၞံဗဒှ် လဝ် ပ္ဍဲ စၟတ်တ္ၚဲ ၈ ဒဳဇြေမ်ဗါ သၞာံ ၂၀၀၃ တုဲ စ ဖြေန် တရဴ ပထမအိုတ် ပ္ဍဲ စၟတ်တ္ၚဲ ၄ ဖေဖဝ်ဝါရဳ သၞာံ ၂၀၀၄ ရ။
ပ္ဍဲ အခိင် စတမ် တေအ်၊ သၞေဟ် အဓိက ဍေဟ် ဂှ် ဒှ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဍိုန်မုင် ရ။ ဆဂး ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၀၆ အခိင် ဍုင်သေံ ပံက် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ သုဝဏ္ဏဘူမိ ဂှ် ဍေဟ် ပြံင်အာ သုဝဏ္ဏဘူမိ လဆောဝ် ကီုလေဝ်၊ ပ္ဍဲ စၟတ်တ္ၚဲ ၁ အံက်တဝ်ဗါ သၞာံ ၂၀၁၂ ဂှ် ဍေဟ် ကလေင် ပြံင် စိုပ် ကၠုင် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဍိုန်မုင် ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် ပၠန် ရ သွက်ဂွံ ဖ္အောန် ဖျေဟ် ၚုဟ်မး စရိတ် ကမၠောန် ရ။ 

== ၃။ ပရေင် အုပ်ဓုပ် ကေုာံ ပိုင်ပြဳ ==
ထာဲ အေဲအေရှာ ဂှ် ဒှ် ပရေင် ပံင်ကောံ (Joint Venture) ရ။ 
အတိုင် သၞောဝ် ဍုင်သေံ ဂှ် ကမ္ပဏဳ ဍုင်သအာင် ဟွံဂွံ အခေါင် ပိုင်ပြဳ ဂၠိုင် နူ ၄၉% ပ္ဍဲ ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ အပ္ဍဲဍုင် ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ကမ္ပဏဳ ဍုင်သေံ Asia Aviation (AAV) ပိုင်ပြဳ လဝ် ၅၅% တုဲ၊ ကမ္ပဏဳ AirAsia Investment (နူ မလေရှာ) ပိုင်ပြဳ လဝ် ၄၅% ရ။ 
ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၆ ဂှ် ကမ္ပဏဳ King Power ကေင် ရာန် ကေတ် လဝ် ရှယ်ယာ AAV ဗွဲမဂၠိုင် ကီုလေဝ်၊ စိုပ် သၞာံ ၂၀၁၇ ဂှ် တၠရှယ်ယာ တြေံ Tassapon Bijleveld ကလေင် ရာန် ကေတ် ပၠန် ရ。&lt;ref name=&quot;BKKPost2017&quot;&gt;Bangkok Post (2017). &quot;Tassapon buys back Thai AirAsia stake from King Power&quot;. ''Bangkok Post Business''.&lt;/ref&gt;

== ၄။ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အဓိကဂမၠိုင် (Hubs and Bases) ==
ထာဲ အေဲအေရှာ ဝွံ ဇၞော်မောဝ် လဝ် သၞောတ်ဝ် သၞေဟ် (Hubs) ညံင်ဂွံ တြး အာ အလုံ ဍုင်သေံ ရ:
# '''ၜင်ကံက် (Don Mueang - DMK):''' ဒှ် သၞေဟ် ဇၞော်အိုတ် ကေုာံ ရုင် အဓိက ရ။
# '''ဇေင်မာဲ (Chiang Mai - CNX):''' ဒှ် သၞေဟ် အဓိက သွက် ဒေသ လပါ် သၟဝ်ကျာ ဍုင်သေံ၊ ဖြေန် ဏာ တရဴ စိုပ် ဍုင် ကြုက် ကေုာံ မကာဝ် ရ。
# '''ဖူကေတ် (Phuket - HKT):''' သွက် ဒေသ လပါ် သၠုင်ကျာ ကေုာံ ညးအာတရဴ ရ။
# '''ဟာတ်ယာဲ (Hat Yai - HDY):''' ဆက်စၠောအ် ဇရေင် မလေရှာ ကေုာံ ဍုင်သေံ လပါ် သၠုင်ကျာ ရ။
# '''အူတာပေါင် (U-Tapao - UTP):''' ဖြေန် ဏာ သွက် ဒေသ ရာယံင် ကေုာံ ပါတ္တယာ ရ။

== ၅။ ပရေင် ဖြေန် တရဴ ကေုာံ ဒတန်ဂမၠိုင် (Destinations) ==
ထာဲ အေဲအေရှာ ဖြေန် ဏာ တရဴ ဇရေင် ဒေသ အပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ကေုာံ ဍုင် နိုင်ငံတကာ နာနာ သာ် ရ:
* '''အပ္ဍဲဍုင်:''' ဖြေန် လၟိုန် တ္ၚဲ ဇရေင် ဇေင်မာဲ၊ ဖူကေတ်၊ ကရပ်ပဳ၊ ခန်ကေန်၊ အူဒေါန်တာနဳ၊ ကေုာံ စဵုကဵု ဍုင် ဍောတ်တ် ဗီုကဵု နာန် (Nan) ကေုာံ လိုဲ (Loei) ရ။
* '''အလုံဂၠးတိ:''' ဖြေန် ဏာ ဇရေင် ဍုင် မပ္တံကဵု ကြုက်၊ အိန္ဒိယ၊ မလေရှာ၊ သေင်ကာပူ၊ ကမ္ဗောဒဳယာ၊ မျာန်မာ၊ ဗဳယေတ်နာမ် ကေုာံ လာအဝ် ရ။ ဒေသ ဍုင် ကြုက် ဂှ် ဒှ် ဒၞာဲ ဍေဟ် ဖြေန် ဂၠိုင်အိုတ် မွဲ ကိုပ်ကၠာ ယဲ ကိုဗစ်-၁၉ ဟွံက္တဵုဒှ် ဏီ ရ。&lt;ref name=&quot;Routes2023&quot;&gt;Routes Online (2023). &quot;Thai AirAsia Network Expansion and Route Resumptions Post-Pandemic&quot;. ''Aviation Week''.&lt;/ref&gt;

== ၆။ လၟိဟ် က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် (Fleet) ==
ထာဲ အေဲအေရှာ ဝွံ စကာ သၞောတ်ဝ် က္ၜင်ကျာ မွဲ ဂကူ ဓဝ် (Single fleet type) သွက်ဂွံ ဖ္အောန် ဖျေဟ် စရိတ် ပလေဝ်ပလေတ် (Maintenance) ကေုာံ စရိတ် ဗ္တောန် ညးတေင်က္ၜင် ရ။
အတိုင် စရင် သၞာံ ၂၀၂၄ ဂှ် ဍေဟ် နွံကဵု လၟိဟ် က္ၜင်ကျာ အတိုင် ဗွဲသၟဝ် ဏအ် ရ:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! ဂကူ က္ၜင်ကျာ (Aircraft) !! လၟိဟ် မနွံ (In Service) !! မမှာလဝ် (Orders) !! လၟိဟ် ဒၞာဲဂဇအ် (Passengers) !! တင်စၟတ်
|-
| Airbus A320-200
| ၄၂
| —
| ၁၈၀
| က္ၜင်ကျာ အဓိက
|-
| Airbus A320neo
| ၁၀
| —
| ၁၈၆
| စက် တၟိ စၟတ် ပၟတ် (Fuel efficient)
|-
| Airbus A321neo
| ၄
| ၁၀
| ၂၃၆
| သွက် တရဴ မၞိဟ် ဂၠိုင်
|-
| '''သီုဖအိုတ်'''
| '''၅၆'''
| '''၁၀'''
| 
| 
|}

== ၇။ သၞောတ်ဝ် ပရေင် ရေင်တၠုင် (Services) ==
ဟိုတ်နူ မဒှ် က္ၜင်ကျာ ၚုဟ်တန် ဂှ်ရ၊ ပရေင် ရေင်တၠုင် တအ် ဂှ် ဒး ရာန် တၞဟ်ခြာ ရ (No-frills model)။
* '''စၞစ အပ္ဍဲ က္ၜင် (Santan):''' ညးဍိုက်က္ၜင် တအ် ဒး ရာန် စၞစ၊ ဍာ်၊ ဟွံသေင်မ္ဂး သုင် ကဝ်ဖဳ လတူ က္ၜင်ကျာ ရ။ မေနူ &quot;Santan&quot; ဂှ် ယၟုမြဟ် တုဲ နွံ ကဵု စၞစ ထာဲ ကေုာံ အာသဳယာန် ရ။
* '''ဒၞာဲဂဇအ် ကေုာံ ကပေါတ် (Baggage &amp; Seating):''' ဒၞာဲဂဇအ် ဗွဲဓမ္မတာ ဂှ် ပါလုပ် ပ္ဍဲ လိက်အုပ် တရဴ တုဲ၊ သွက်ဂွံ ရုဲ ဒၞာဲဂဇအ် ပ္ဍဲ (Hot Seats) မၞုံကဵု ဒၞာဲ ဇိုင် သၠဲသၠဲ ဂှ် ဒး ထပ် သြန် ရ။ ကပေါတ် ဇြိုင် (Checked baggage) လေဝ် ဒး ရာန် သြန် တၞဟ်ခြာ ရ。

== ၈။ ပရေင် ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ အခေါင်အရာ ဗွိုက်လွာ ==
ထာဲ အေဲအေရှာ ဂှ် ဒှ် ကမ္ပဏဳ မပိုင်ပြဳ လဝ် ဗွိုက်လွာ အပ္ဍဲဍုင် (Domestic market share) ဇၞော်အိုတ် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ရ။ 
ပရေင် ပြိုင်ပကာန် ဝွံ ဇၞော် လောန် ကု ကမ္ပဏဳ တၞဟ် ဗီုကဵု Nok Air, Thai Lion Air ကေုာံ Thai Vietjet Air တအ် ရ။ ၜိုန်ရ သၞာံ ၂၀၂၀-၂၀၂၁ က္တဵုဒှ် ယဲ ကိုဗစ်-၁၉ တုဲ ကမ္ပဏဳ ဒးဒုင် အရှောန် ဇၞော်ဇၞော် ကီုလေဝ်၊ စိုပ် သၞာံ ၂၀၂၃ ကေုာံ ၂၀၂၄ ဏအ် ဍေဟ် ကလေင် ကလိဂွံ ပရေင် အမြဲ (Profit) ပၠန် ရ ဟိုတ်နူ ပရေင် အာတရဴ ဍုင်သေံ ကလေင် ထတ် ကၠုင် ရ。&lt;ref name=&quot;AAV2023&quot;&gt;Asia Aviation Public Company Limited (2023). &quot;Annual Report 2023: Financial Highlights&quot;. ''AAV''.&lt;/ref&gt;

== ၉။ ပရေင် စဵုဒၞာ ကေုာံ ဂီုကၠီု (Safety Record) ==
ထာဲ အေဲအေရှာ ဝွံ မၞုံကဵု ဝင် ပရေင် စဵုဒၞာ (Safety record) ခိုဟ် ဗွဲမလောန် ရ။ 
နူကဵု အခိင် စ ဖြေန် တရဴ ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၀၄ စဵုကဵု တ္ၚဲဏအ်၊ ကမ္ပဏဳ ဝွံ ဟွံကေင် က္တဵုဒှ် လဝ် ပ်ရာသ် အန္တရာယ် ဇၞော်ဇၞော် ဟွံသေင်မ္ဂး အန္တရာယ် လီုလာ် လမျီု ညးဍိုက်က္ၜင် (Fatal accidents) လးလး ဏီ ရ။ ကမ္ပဏဳ ဏအ် ဒ္ဂေတ် ဗက် သၞောတ်ဝ် ပရေင် စဵုဒၞာ နူကဵု ဂကောံ ICAO ကေုာံ CAAT ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် တွဵု ရ။

== ၁၀။ လွပ် ပ္ဍဲ ပရေင်မၞိဟ် ကေုာံ ထံက်ပင် ==
ကမ္ပဏဳ ဝွံ ပါလုပ် ထံက်ပင် ပ္ဍဲ ပရေင် ဇၞော်မောဝ် ဒေသ ကေုာံ ပရေင် ဝေင် ဇြဟတ် ဗွဲမဂၠိုင် ရ။
ဍေဟ် ဒှ် ညးထံက်ပင် အဓိက (Sponsor) သွက် ပေါဲ ပြိုင် ကောန်ဗဝ် (Football leagues) ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ တုဲ၊ ထံက်ပင် လဝ် ဂကောံ ကောန်ဗဝ် နာနာ သာ် ရ။ ပါဲနူ ဂှ်ပၠန် ဍေဟ် လေဝ် ကၠောန် ကမၠောန် မဆေင်ကဵု CSR (Corporate Social Responsibility) ဥပမာ ပရေင် မင်မွဲ သဘာဝ ကေုာံ ရီုဗင် ညးမဒးဒုင် ဘဲ သဘာဝ တအ် ရ။

== ၁၁။ အနာဂတ် ကေုာံ သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် (Future Outlook) ==
သွက် အနာဂတ် ဂှ် ထာဲ အေဲအေရှာ နွံ အစဳအဇန် ဇၞော် ပတိုန် လၟိဟ် က္ၜင်ကျာ Airbus A321neo မၞုံကဵု ဒၞာဲဂဇအ် ဂၠိုင် တုဲ မာန် ဖြေန် ဏာ တရဴ ဇမ္ၚောဲ (Longer ranges) မာန် ရ။ 
ကမ္ပဏဳ လေဝ် နွံ ရန်တၟအ် သွက်ဂွံ ပံက် တရဴ တၟိ ဇရေင် ဍုင် ဂျပါန် ကေုာံ တၞဟ်ဟ် ပ္ဍဲ အာရှ လပါ် ဗၟံက် ရ။ နကဵု လညာတ် လပါ် သဘာဝ ဂှ် ကမ္ပဏဳ အေဲအေရှာ ဂကောံ (AirAsia Group) လွဳစ ကမၠောန် သွက်ဂွံ ဖ္အောန် ဖျေဟ် ဓါတ် ကာဗေါန် (Carbon emissions) နကဵု လွပ် စက် တၟိ ကေုာံ နဲကဲ ဖြေန် ဍာံ ဍာံ ရ。&lt;ref name=&quot;FlightGlobal2024&quot;&gt;FlightGlobal (2024). &quot;Thai AirAsia signals growth with A321neo fleet expansion&quot;. ''Aviation Networks''.&lt;/ref&gt;

== နိဿဲ ==
&lt;references /&gt;

{{Navbox
| name = Airlines of Thailand
| title = ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် ပ္ဍဲ [[ဍုင်သေံ]]
| listclass = hlist
| group1 = က္ၜင်ကျာ အဓိက
| list1 =
* [[ထာဲ အေဲဝေ]] (Thai Airways)
* [[ၜင်ကံက် အေဲဝေ]] (Bangkok Airways)
| group2 = က္ၜင်ကျာ ၚုဟ်တန်
| list2 =
* [[ထာဲ အေဲအေရှာ]] (Thai AirAsia)
* [[နံက် အေဲ]] (Nok Air)
* [[ထာဲ လာင်ယောန် အေဲ]] (Thai Lion Air)
* [[ထာဲ ဗဳယေတ်ဂျေတ် အေဲ]] (Thai Vietjet Air)
}}

[[ကဏ္ဍ:ထာဲ အေဲအေရှာ]]
[[ကဏ္ဍ:ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ]]
[[ကဏ္ဍ:က္ၜင်ကျာ]]</text>
      <sha1>r11qxvt5xmgnkqxohe0ruj9wcuz2avm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>59333</id>
      <parentid>59332</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T17:36:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <origin>59333</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17482" sha1="q65gtgbbut9v191fk31b18ujgaidrqn" xml:space="preserve">{{Infobox airline
| airline = ထာဲ အေဲအေရှာ (Thai AirAsia)
| image = Thai_AirAsia_Airbus_A320-200_HS-ABB_approaching_Macau_International_Airport.jpg
| caption = က္ၜင်ကျာ ထာဲ အေဲအေရှာ Airbus A320-200 မစှ်ေ ပ္ဍဲ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ မာကာဝ်
| IATA = FD
| ICAO = AIQ
| callsign = THAI ASIA
| founded = ၈ ဒဳဇြေမ်ဗါ ၂၀၀၃
| commenced = ၄ ဖေဖဝ်ဝါရဳ ၂၀၀၄
| hubs = [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဍိုန်မုင်]] (DMK)
| secondary_hubs = [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဇံင်မာဲ]] (CNX)&lt;br&gt;[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဖူကေတ်]] (HKT)&lt;br&gt;[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဟာတ်ယာဲ]] (HDY)&lt;br&gt;[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ကရပ်ပဳ]] (KBV)&lt;br&gt;[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ အူတာပေါင်]] (UTP)
| fleet_size = ၅၆ (၂၀၂၄)
| destinations = ၇၄
| parent = Asia Aviation PLC (၅၅%), AirAsia Investment (၄၅%)
| headquarters = [[ၜင်ကံက်]], [[ဍုင်သေံ]]
| key_people = Tassapon Bijleveld (ဥက္ကဌ), Santisuk Klongchaiya (CEO)
| revenue = 
| website = [https://www.airasia.com airasia.com]
}}

'''ထာဲ အေဲအေရှာ''' ({{lang-en|Thai AirAsia}}, {{lang-th|ไทยแอร์เอเชีย}}) ဝွံ ဒှ် ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ ၚုဟ်တန် (Low-cost carrier) မွဲ မၞုံ သဇိုင် အဓိက ပ္ဍဲ [[ဍုင်သေံ]] ရ။ ကမ္ပဏဳ ဝွံ ဒှ် ပရေင် ပံင်ကောံ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် (Joint venture) အကြာ ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ အေဲအေရှာ (AirAsia) နူကဵု ဍုင် မလေရှာ ကေုာံ ကမ္ပဏဳ ဍုင်သေံ ဢေယှာ အေဗဳယေရှေန် (Asia Aviation) ရ။ ထာဲ အေဲအေရှာ ဝွံ သ္ပ လဝ် သဇိုင် အဓိက ပ္ဍဲ [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဍိုန်မုင်]] (Don Mueang International Airport) တုဲ၊ ဍေဟ် ဖြေန် ဏာ တရဴ အပ္ဍဲဍုင် ကေုာံ အလုံဂၠးတိ လၟိဟ် ဗွဲမဂၠိုင် ပ္ဍဲ ဒေသ အာရှ ရ။ 

== ၁။ နိဒါန် ကေုာံ သဇိုင် ကမၠောန် ==
ထာဲ အေဲအေရှာ ဝွံ ဒှ် ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ မၞုံကဵု ပရေင် အံင်ဇၞး အိုတ် မွဲ ပ္ဍဲ ဗွိုက်လွာ က္ၜင်ကျာ ၚုဟ်တန် ပ္ဍဲ ဒေသ အာရှအဂၞဲ ရ။ ကမ္ပဏဳ ဏအ် ဒ္ဂေတ် ဗက် လညာတ် &quot;ညးလဵု မွဲ ဟွံဟီု ဍိုက် က္ၜင်ကျာ မာန်&quot; (Now Everyone Can Fly) မဒှ် လညာတ် အဓိက နူကဵု မိမ ကမ္ပဏဳ အေဲအေရှာ ဍုင် မလေရှာ ရ။ ကမ္ပဏဳ ဏအ် ကၠောန်ဗဒှ် လဝ် ပရေင် ပြံင်လှာဲ ဗွဲမဇၞော် ကု ပရေင် အာတရဴ လတူ ကျာ ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ၊ မသ္ပ ကဵု ညးဍုင်ကွာန် တအ် ဂွံ အခေါင် ဍိုက် က္ၜင်ကျာ နကဵု ၚုဟ်မး မသက်သာ ရ。&lt;ref name=&quot;CAPA2022&quot;&gt;CAPA - Centre for Aviation (2022). &quot;Thai AirAsia: Market Leader in Thailand's Domestic Aviation&quot;. ''CAPA Profiles''.&lt;/ref&gt;

== ၂။ ဝင် ကေုာံ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ==
ကမ္ပဏဳ ဝွံ ခၞံဗဒှ် လဝ် ပ္ဍဲ စၟတ်တ္ၚဲ ၈ ဒဳဇြေမ်ဗါ သၞာံ ၂၀၀၃ တုဲ စ ဖြေန် တရဴ ပထမအိုတ် ပ္ဍဲ စၟတ်တ္ၚဲ ၄ ဖေဖဝ်ဝါရဳ သၞာံ ၂၀၀၄ ရ။
ပ္ဍဲ အခိင် စတမ် တေအ်၊ သၞေဟ် အဓိက ဍေဟ် ဂှ် ဒှ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဍိုန်မုင် ရ။ ဆဂး ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၀၆ အခိင် ဍုင်သေံ ပံက် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ သုဝဏ္ဏဘူမိ ဂှ် ဍေဟ် ပြံင်အာ သုဝဏ္ဏဘူမိ လဆောဝ် ကီုလေဝ်၊ ပ္ဍဲ စၟတ်တ္ၚဲ ၁ အံက်တဝ်ဗါ သၞာံ ၂၀၁၂ ဂှ် ဍေဟ် ကလေင် ပြံင် စိုပ် ကၠုင် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဍိုန်မုင် ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် ပၠန် ရ သွက်ဂွံ ဖ္အောန် ဖျေဟ် ၚုဟ်မး စရိတ် ကမၠောန် ရ။ 

== ၃။ ပရေင် အုပ်ဓုပ် ကေုာံ ပိုင်ပြဳ ==
ထာဲ အေဲအေရှာ ဂှ် ဒှ် ပရေင် ပံင်ကောံ (Joint Venture) ရ။ 
အတိုင် သၞောဝ် ဍုင်သေံ ဂှ် ကမ္ပဏဳ ဍုင်သအာင် ဟွံဂွံ အခေါင် ပိုင်ပြဳ ဂၠိုင် နူ ၄၉% ပ္ဍဲ ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ အပ္ဍဲဍုင် ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ကမ္ပဏဳ ဍုင်သေံ Asia Aviation (AAV) ပိုင်ပြဳ လဝ် ၅၅% တုဲ၊ ကမ္ပဏဳ AirAsia Investment (နူ မလေရှာ) ပိုင်ပြဳ လဝ် ၄၅% ရ။ 
ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၆ ဂှ် ကမ္ပဏဳ King Power ကေင် ရာန် ကေတ် လဝ် ရှယ်ယာ AAV ဗွဲမဂၠိုင် ကီုလေဝ်၊ စိုပ် သၞာံ ၂၀၁၇ ဂှ် တၠရှယ်ယာ တြေံ Tassapon Bijleveld ကလေင် ရာန် ကေတ် ပၠန် ရ。&lt;ref name=&quot;BKKPost2017&quot;&gt;Bangkok Post (2017). &quot;Tassapon buys back Thai AirAsia stake from King Power&quot;. ''Bangkok Post Business''.&lt;/ref&gt;

== ၄။ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အဓိကဂမၠိုင် (Hubs and Bases) ==
ထာဲ အေဲအေရှာ ဝွံ ဇၞော်မောဝ် လဝ် သၞောတ်ဝ် သၞေဟ် (Hubs) ညံင်ဂွံ တြး အာ အလုံ ဍုင်သေံ ရ:
# '''ၜင်ကံက် (Don Mueang - DMK):''' ဒှ် သၞေဟ် ဇၞော်အိုတ် ကေုာံ ရုင် အဓိက ရ။
# '''ဇံင်မာဲ (Chiang Mai - CNX):''' ဒှ် သၞေဟ် အဓိက သွက် ဒေသ လပါ် သၟဝ်ကျာ ဍုင်သေံ၊ ဖြေန် ဏာ တရဴ စိုပ် ဍုင် ကြုက် ကေုာံ မကာဝ် ရ。
# '''ဖူကေတ် (Phuket - HKT):''' သွက် ဒေသ လပါ် သၠုင်ကျာ ကေုာံ ညးအာတရဴ ရ။
# '''ဟာတ်ယာဲ (Hat Yai - HDY):''' ဆက်စၠောအ် ဇရေင် မလေရှာ ကေုာံ ဍုင်သေံ လပါ် သၠုင်ကျာ ရ။
# '''အူတာပေါင် (U-Tapao - UTP):''' ဖြေန် ဏာ သွက် ဒေသ ရာယံင် ကေုာံ ပါတ္တယာ ရ။

== ၅။ ပရေင် ဖြေန် တရဴ ကေုာံ ဒတန်ဂမၠိုင် (Destinations) ==
ထာဲ အေဲအေရှာ ဖြေန် ဏာ တရဴ ဇရေင် ဒေသ အပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ကေုာံ ဍုင် နိုင်ငံတကာ နာနာ သာ် ရ:
* '''အပ္ဍဲဍုင်:''' ဖြေန် လၟိုန် တ္ၚဲ ဇရေင် ဇံင်မာဲ၊ ဖူကေတ်၊ ကရပ်ပဳ၊ ခန်ကေန်၊ အူဒေါန်တာနဳ၊ ကေုာံ စဵုကဵု ဍုင် ဍောတ်တ် ဗီုကဵု နာန် (Nan) ကေုာံ လိုဲ (Loei) ရ။
* '''အလုံဂၠးတိ:''' ဖြေန် ဏာ ဇရေင် ဍုင် မပ္တံကဵု ကြုက်၊ အိန္ဒိယ၊ မလေရှာ၊ သေင်ကာပူ၊ ကမ္ဗောဒဳယာ၊ မျာန်မာ၊ ဗဳယေတ်နာမ် ကေုာံ လာအဝ် ရ။ ဒေသ ဍုင် ကြုက် ဂှ် ဒှ် ဒၞာဲ ဍေဟ် ဖြေန် ဂၠိုင်အိုတ် မွဲ ကိုပ်ကၠာ ယဲ ကိုဗစ်-၁၉ ဟွံက္တဵုဒှ် ဏီ ရ。&lt;ref name=&quot;Routes2023&quot;&gt;Routes Online (2023). &quot;Thai AirAsia Network Expansion and Route Resumptions Post-Pandemic&quot;. ''Aviation Week''.&lt;/ref&gt;

== ၆။ လၟိဟ် က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် (Fleet) ==
ထာဲ အေဲအေရှာ ဝွံ စကာ သၞောတ်ဝ် က္ၜင်ကျာ မွဲ ဂကူ ဓဝ် (Single fleet type) သွက်ဂွံ ဖ္အောန် ဖျေဟ် စရိတ် ပလေဝ်ပလေတ် (Maintenance) ကေုာံ စရိတ် ဗ္တောန် ညးတေင်က္ၜင် ရ။
အတိုင် စရင် သၞာံ ၂၀၂၄ ဂှ် ဍေဟ် နွံကဵု လၟိဟ် က္ၜင်ကျာ အတိုင် ဗွဲသၟဝ် ဏအ် ရ:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! ဂကူ က္ၜင်ကျာ (Aircraft) !! လၟိဟ် မနွံ (In Service) !! မမှာလဝ် (Orders) !! လၟိဟ် ဒၞာဲဂဇအ် (Passengers) !! တင်စၟတ်
|-
| Airbus A320-200
| ၄၂
| —
| ၁၈၀
| က္ၜင်ကျာ အဓိက
|-
| Airbus A320neo
| ၁၀
| —
| ၁၈၆
| စက် တၟိ စၟတ် ပၟတ် (Fuel efficient)
|-
| Airbus A321neo
| ၄
| ၁၀
| ၂၃၆
| သွက် တရဴ မၞိဟ် ဂၠိုင်
|-
| '''သီုဖအိုတ်'''
| '''၅၆'''
| '''၁၀'''
| 
| 
|}

== ၇။ သၞောတ်ဝ် ပရေင် ရေင်တၠုင် (Services) ==
ဟိုတ်နူ မဒှ် က္ၜင်ကျာ ၚုဟ်တန် ဂှ်ရ၊ ပရေင် ရေင်တၠုင် တအ် ဂှ် ဒး ရာန် တၞဟ်ခြာ ရ (No-frills model)။
* '''စၞစ အပ္ဍဲ က္ၜင် (Santan):''' ညးဍိုက်က္ၜင် တအ် ဒး ရာန် စၞစ၊ ဍာ်၊ ဟွံသေင်မ္ဂး သုင် ကဝ်ဖဳ လတူ က္ၜင်ကျာ ရ။ မေနူ &quot;Santan&quot; ဂှ် ယၟုမြဟ် တုဲ နွံ ကဵု စၞစ ထာဲ ကေုာံ အာသဳယာန် ရ။
* '''ဒၞာဲဂဇအ် ကေုာံ ကပေါတ် (Baggage &amp; Seating):''' ဒၞာဲဂဇအ် ဗွဲဓမ္မတာ ဂှ် ပါလုပ် ပ္ဍဲ လိက်အုပ် တရဴ တုဲ၊ သွက်ဂွံ ရုဲ ဒၞာဲဂဇအ် ပ္ဍဲ (Hot Seats) မၞုံကဵု ဒၞာဲ ဇိုင် သၠဲသၠဲ ဂှ် ဒး ထပ် သြန် ရ။ ကပေါတ် ဇြိုင် (Checked baggage) လေဝ် ဒး ရာန် သြန် တၞဟ်ခြာ ရ。

== ၈။ ပရေင် ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ အခေါင်အရာ ဗွိုက်လွာ ==
ထာဲ အေဲအေရှာ ဂှ် ဒှ် ကမ္ပဏဳ မပိုင်ပြဳ လဝ် ဗွိုက်လွာ အပ္ဍဲဍုင် (Domestic market share) ဇၞော်အိုတ် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ရ။ 
ပရေင် ပြိုင်ပကာန် ဝွံ ဇၞော် လောန် ကု ကမ္ပဏဳ တၞဟ် ဗီုကဵု Nok Air, Thai Lion Air ကေုာံ Thai Vietjet Air တအ် ရ။ ၜိုန်ရ သၞာံ ၂၀၂၀-၂၀၂၁ က္တဵုဒှ် ယဲ ကိုဗစ်-၁၉ တုဲ ကမ္ပဏဳ ဒးဒုင် အရှောန် ဇၞော်ဇၞော် ကီုလေဝ်၊ စိုပ် သၞာံ ၂၀၂၃ ကေုာံ ၂၀၂၄ ဏအ် ဍေဟ် ကလေင် ကလိဂွံ ပရေင် အမြဲ (Profit) ပၠန် ရ ဟိုတ်နူ ပရေင် အာတရဴ ဍုင်သေံ ကလေင် ထတ် ကၠုင် ရ。&lt;ref name=&quot;AAV2023&quot;&gt;Asia Aviation Public Company Limited (2023). &quot;Annual Report 2023: Financial Highlights&quot;. ''AAV''.&lt;/ref&gt;

== ၉။ ပရေင် စဵုဒၞာ ကေုာံ ဂီုကၠီု (Safety Record) ==
ထာဲ အေဲအေရှာ ဝွံ မၞုံကဵု ဝင် ပရေင် စဵုဒၞာ (Safety record) ခိုဟ် ဗွဲမလောန် ရ။ 
နူကဵု အခိင် စ ဖြေန် တရဴ ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၀၄ စဵုကဵု တ္ၚဲဏအ်၊ ကမ္ပဏဳ ဝွံ ဟွံကေင် က္တဵုဒှ် လဝ် ပ်ရာသ် အန္တရာယ် ဇၞော်ဇၞော် ဟွံသေင်မ္ဂး အန္တရာယ် လီုလာ် လမျီု ညးဍိုက်က္ၜင် (Fatal accidents) လးလး ဏီ ရ။ ကမ္ပဏဳ ဏအ် ဒ္ဂေတ် ဗက် သၞောတ်ဝ် ပရေင် စဵုဒၞာ နူကဵု ဂကောံ ICAO ကေုာံ CAAT ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် တွဵု ရ။

== ၁၀။ လွပ် ပ္ဍဲ ပရေင်မၞိဟ် ကေုာံ ထံက်ပင် ==
ကမ္ပဏဳ ဝွံ ပါလုပ် ထံက်ပင် ပ္ဍဲ ပရေင် ဇၞော်မောဝ် ဒေသ ကေုာံ ပရေင် ဝေင် ဇြဟတ် ဗွဲမဂၠိုင် ရ။
ဍေဟ် ဒှ် ညးထံက်ပင် အဓိက (Sponsor) သွက် ပေါဲ ပြိုင် ကောန်ဗဝ် (Football leagues) ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ တုဲ၊ ထံက်ပင် လဝ် ဂကောံ ကောန်ဗဝ် နာနာ သာ် ရ။ ပါဲနူ ဂှ်ပၠန် ဍေဟ် လေဝ် ကၠောန် ကမၠောန် မဆေင်ကဵု CSR (Corporate Social Responsibility) ဥပမာ ပရေင် မင်မွဲ သဘာဝ ကေုာံ ရီုဗင် ညးမဒးဒုင် ဘဲ သဘာဝ တအ် ရ။

== ၁၁။ အနာဂတ် ကေုာံ သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် (Future Outlook) ==
သွက် အနာဂတ် ဂှ် ထာဲ အေဲအေရှာ နွံ အစဳအဇန် ဇၞော် ပတိုန် လၟိဟ် က္ၜင်ကျာ Airbus A321neo မၞုံကဵု ဒၞာဲဂဇအ် ဂၠိုင် တုဲ မာန် ဖြေန် ဏာ တရဴ ဇမ္ၚောဲ (Longer ranges) မာန် ရ။ 
ကမ္ပဏဳ လေဝ် နွံ ရန်တၟအ် သွက်ဂွံ ပံက် တရဴ တၟိ ဇရေင် ဍုင် ဂျပါန် ကေုာံ တၞဟ်ဟ် ပ္ဍဲ အာရှ လပါ် ဗၟံက် ရ။ နကဵု လညာတ် လပါ် သဘာဝ ဂှ် ကမ္ပဏဳ အေဲအေရှာ ဂကောံ (AirAsia Group) လွဳစ ကမၠောန် သွက်ဂွံ ဖ္အောန် ဖျေဟ် ဓါတ် ကာဗေါန် (Carbon emissions) နကဵု လွပ် စက် တၟိ ကေုာံ နဲကဲ ဖြေန် ဍာံ ဍာံ ရ。&lt;ref name=&quot;FlightGlobal2024&quot;&gt;FlightGlobal (2024). &quot;Thai AirAsia signals growth with A321neo fleet expansion&quot;. ''Aviation Networks''.&lt;/ref&gt;

== နိဿဲ ==
&lt;references /&gt;

{{Navbox
| name = Airlines of Thailand
| title = ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် ပ္ဍဲ [[ဍုင်သေံ]]
| listclass = hlist
| group1 = က္ၜင်ကျာ အဓိက
| list1 =
* [[ထာဲ အေဲဝေ]] (Thai Airways)
* [[ၜင်ကံက် အေဲဝေ]] (Bangkok Airways)
| group2 = က္ၜင်ကျာ ၚုဟ်တန်
| list2 =
* [[ထာဲ အေဲအေရှာ]] (Thai AirAsia)
* [[နံက် အေဲ]] (Nok Air)
* [[ထာဲ လာင်ယောန် အေဲ]] (Thai Lion Air)
* [[ထာဲ ဗဳယေတ်ဂျေတ် အေဲ]] (Thai Vietjet Air)
}}

[[ကဏ္ဍ:ထာဲ အေဲအေရှာ]]
[[ကဏ္ဍ:ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ]]
[[ကဏ္ဍ:က္ၜင်ကျာ]]</text>
      <sha1>q65gtgbbut9v191fk31b18ujgaidrqn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>59334</id>
      <parentid>59333</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T17:37:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <origin>59334</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17454" sha1="6gbkqsstith7vye97xd7g7txiq7gpy7" xml:space="preserve">{{Infobox airline
| airline = ထာဲ အေဲအေရှာ (Thai AirAsia)
| image = Thai_AirAsia_Airbus_A320-200_HS-ABB_approaching_Macau_International_Airport.jpg
| caption = က္ၜင်ကျာ ထာဲ အေဲအေရှာ Airbus A320-200 မစှ်ေ ပ္ဍဲ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ မာကာဝ်
| IATA = FD
| ICAO = AIQ
| callsign = THAI ASIA
| founded = ၈ ဒဳဇြေမ်ဗါ ၂၀၀၃
| commenced = ၄ ဖေဖဝ်ဝါရဳ ၂၀၀၄
| hubs = [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဍိုန်မုင်]] (DMK)
| secondary_hubs = [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဇံင်မာဲ]] (CNX)&lt;br&gt;[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဖူကေတ်]] (HKT)&lt;br&gt;[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဟာတ်ယာဲ]] (HDY)&lt;br&gt;[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ကရပ်ပဳ]] (KBV)&lt;br&gt;[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ အူတာပေါင်]] (UTP)
| fleet_size = ၅၆ (၂၀၂၄)
| destinations = ၇၄
| parent = Asia Aviation PLC (၅၅%), AirAsia Investment (၄၅%)
| headquarters = [[ၜင်ကံက်]], [[ဍုင်သေံ]]
| key_people = Tassapon Bijleveld (ဥက္ကဌ), Santisuk Klongchaiya (CEO)
| revenue = 
| website = [https://www.airasia.com airasia.com]
}}

'''ထာဲ အေဲအေရှာ''' ({{lang-en|Thai AirAsia}}, {{lang-th|ไทยแอร์เอเชีย}}) ဝွံ ဒှ် ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ ၚုဟ်တန် (Low-cost carrier) မွဲ မၞုံ သဇိုင် အဓိက ပ္ဍဲ [[ဍုင်သေံ]] ရ။ ကမ္ပဏဳ ဝွံ ဒှ် ပရေင် ပံင်ကောံ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် (Joint venture) အကြာ ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ အေဲအေရှာ (AirAsia) နူကဵု ဍုင် မလေရှာ ကေုာံ ကမ္ပဏဳ ဍုင်သေံ ဢေယှာ အေဗဳယေရှေန် (Asia Aviation) ရ။ ထာဲ အေဲအေရှာ ဝွံ သ္ပ လဝ် သဇိုင် အဓိက ပ္ဍဲ [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဍိုန်မုင်]] (Don Mueang International Airport) တုဲ၊ ဍေဟ် ဖြေန် ဏာ တရဴ အပ္ဍဲဍုင် ကေုာံ အလုံဂၠးတိ လၟိဟ် ဗွဲမဂၠိုင် ပ္ဍဲ ဒေသ အာရှ ရ။ 

== ၁။ နိဒါန် ကေုာံ သဇိုင် ကမၠောန် ==
ထာဲ အေဲအေရှာ ဝွံ ဒှ် ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ မၞုံကဵု ပရေင် အံင်ဇၞး အိုတ် မွဲ ပ္ဍဲ ဗွိုက်လွာ က္ၜင်ကျာ ၚုဟ်တန် ပ္ဍဲ ဒေသ အာရှအဂၞဲ ရ။ ကမ္ပဏဳ ဏအ် ဒ္ဂေတ် ဗက် လညာတ် &quot;ညးလဵု မွဲ ဟွံဟီု ဍိုက် က္ၜင်ကျာ မာန်&quot; (Now Everyone Can Fly) မဒှ် လညာတ် အဓိက နူကဵု မိမ ကမ္ပဏဳ အေဲအေရှာ ဍုင် မလေရှာ ရ။ ကမ္ပဏဳ ဏအ် ကၠောန်ဗဒှ် လဝ် ပရေင် ပြံင်လှာဲ ဗွဲမဇၞော် ကု ပရေင် အာတရဴ လတူ ကျာ ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ၊ မသ္ပ ကဵု ညးဍုင်ကွာန် တအ် ဂွံ အခေါင် ဍိုက် က္ၜင်ကျာ နကဵု ၚုဟ်မး မသက်သာ ရ。&lt;ref name=&quot;CAPA2022&quot;&gt;CAPA - Centre for Aviation (2022). &quot;Thai AirAsia: Market Leader in Thailand's Domestic Aviation&quot;. ''CAPA Profiles''.&lt;/ref&gt;

== ၂။ ဝင် ကေုာံ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ==
ကမ္ပဏဳ ဝွံ ခၞံဗဒှ် လဝ် ပ္ဍဲ စၟတ်တ္ၚဲ ၈ ဒဳဇြေမ်ဗါ သၞာံ ၂၀၀၃ တုဲ စ ဖြေန် တရဴ ပထမအိုတ် ပ္ဍဲ စၟတ်တ္ၚဲ ၄ ဖေဖဝ်ဝါရဳ သၞာံ ၂၀၀၄ ရ။
ပ္ဍဲ အခိင် စတမ် တေအ်၊ သၞေဟ် အဓိက ဍေဟ် ဂှ် ဒှ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဍိုန်မုင် ရ။ ဆဂး ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၀၆ အခိင် ဍုင်သေံ ပံက် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ သုဝဏ္ဏဘူမိ ဂှ် ဍေဟ် ပြံင်အာ သုဝဏ္ဏဘူမိ လဆောဝ် ကီုလေဝ်၊ ပ္ဍဲ စၟတ်တ္ၚဲ ၁ အံက်တဝ်ဗါ သၞာံ ၂၀၁၂ ဂှ် ဍေဟ် ကလေင် ပြံင် စိုပ် ကၠုင် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဍိုန်မုင် ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် ပၠန် ရ သွက်ဂွံ ဖ္အောန် ဖျေဟ် ၚုဟ်မး စရိတ် ကမၠောန် ရ။ 

== ၃။ ပရေင် အုပ်ဓုပ် ကေုာံ ပိုင်ပြဳ ==
ထာဲ အေဲအေရှာ ဂှ် ဒှ် ပရေင် ပံင်ကောံ (Joint Venture) ရ။ 
အတိုင် သၞောဝ် ဍုင်သေံ ဂှ် ကမ္ပဏဳ ဍုင်သအာင် ဟွံဂွံ အခေါင် ပိုင်ပြဳ ဂၠိုင် နူ ၄၉% ပ္ဍဲ ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ အပ္ဍဲဍုင် ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ကမ္ပဏဳ ဍုင်သေံ Asia Aviation (AAV) ပိုင်ပြဳ လဝ် ၅၅% တုဲ၊ ကမ္ပဏဳ AirAsia Investment (နူ မလေရှာ) ပိုင်ပြဳ လဝ် ၄၅% ရ။ 
ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၆ ဂှ် ကမ္ပဏဳ King Power ကေင် ရာန် ကေတ် လဝ် ရှယ်ယာ AAV ဗွဲမဂၠိုင် ကီုလေဝ်၊ စိုပ် သၞာံ ၂၀၁၇ ဂှ် တၠရှယ်ယာ တြေံ Tassapon Bijleveld ကလေင် ရာန် ကေတ် ပၠန် ရ。&lt;ref name=&quot;BKKPost2017&quot;&gt;Bangkok Post (2017). &quot;Tassapon buys back Thai AirAsia stake from King Power&quot;. ''Bangkok Post Business''.&lt;/ref&gt;

== ၄။ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အဓိကဂမၠိုင် (Hubs and Bases) ==
ထာဲ အေဲအေရှာ ဝွံ ဇၞော်မောဝ် လဝ် သၞောတ်ဝ် သၞေဟ် (Hubs) ညံင်ဂွံ တြး အာ အလုံ ဍုင်သေံ ရ:
# '''ၜင်ကံက် (Don Mueang - DMK):''' ဒှ် သၞေဟ် ဇၞော်အိုတ် ကေုာံ ရုင် အဓိက ရ။
# '''ဇံင်မာဲ (Chiang Mai - CNX):''' ဒှ် သၞေဟ် အဓိက သွက် ဒေသ လပါ် သၟဝ်ကျာ ဍုင်သေံ၊ ဖြေန် ဏာ တရဴ စိုပ် ဍုင် ကြုက် ကေုာံ မကာဝ် ရ。
# '''ဖူကေတ် (Phuket - HKT):''' သွက် ဒေသ လပါ် သၠုင်ကျာ ကေုာံ ညးအာတရဴ ရ။
# '''ဟာတ်ယာဲ (Hat Yai - HDY):''' ဆက်စၠောအ် ဇရေင် မလေရှာ ကေုာံ ဍုင်သေံ လပါ် သၠုင်ကျာ ရ။
# '''အူတာပေါင် (U-Tapao - UTP):''' ဖြေန် ဏာ သွက် ဒေသ ရာယံင် ကေုာံ ပါတ္တယာ ရ။

== ၅။ ပရေင် ဖြေန် တရဴ ကေုာံ ဒတန်ဂမၠိုင် (Destinations) ==
ထာဲ အေဲအေရှာ ဖြေန် ဏာ တရဴ ဇရေင် ဒေသ အပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ကေုာံ ဍုင် နိုင်ငံတကာ နာနာ သာ် ရ:
* '''အပ္ဍဲဍုင်:''' ဖြေန် လၟိုန် တ္ၚဲ ဇရေင် ဇံင်မာဲ၊ ဖူကေတ်၊ ကရပ်ပဳ၊ ခန်ကေန်၊ အူဒေါန်တာနဳ၊ ကေုာံ စဵုကဵု ဍုင် ဍောတ်တ် ဗီုကဵု နာန် (Nan) ကေုာံ လိုဲ (Loei) ရ။
* '''အလုံဂၠးတိ:''' ဖြေန် ဏာ ဇရေင် ဍုင် မပ္တံကဵု ကြုက်၊ အိန္ဒိယ၊ မလေရှာ၊ သေင်ကာပူ၊ ကမ္ဗောဒဳယာ၊ မျာန်မာ၊ ဗဳယေတ်နာမ် ကေုာံ လာအဝ် ရ။ ဒေသ ဍုင် ကြုက် ဂှ် ဒှ် ဒၞာဲ ဍေဟ် ဖြေန် ဂၠိုင်အိုတ် မွဲ ကိုပ်ကၠာ ယဲ ကိုဗစ်-၁၉ ဟွံက္တဵုဒှ် ဏီ ရ。&lt;ref name=&quot;Routes2023&quot;&gt;Routes Online (2023). &quot;Thai AirAsia Network Expansion and Route Resumptions Post-Pandemic&quot;. ''Aviation Week''.&lt;/ref&gt;

== ၆။ လၟိဟ် က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် (Fleet) ==
ထာဲ အေဲအေရှာ ဝွံ စကာ သၞောတ်ဝ် က္ၜင်ကျာ မွဲ ဂကူ ဓဝ် (Single fleet type) သွက်ဂွံ ဖ္အောန် ဖျေဟ် စရိတ် ပလေဝ်ပလေတ် (Maintenance) ကေုာံ စရိတ် ဗ္တောန် ညးတေင်က္ၜင် ရ။
အတိုင် စရင် သၞာံ ၂၀၂၄ ဂှ် ဍေဟ် နွံကဵု လၟိဟ် က္ၜင်ကျာ အတိုင် ဗွဲသၟဝ် ဏအ် ရ:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! ဂကူ က္ၜင်ကျာ (Aircraft) !! လၟိဟ် မနွံ (In Service) !! မမှာလဝ် (Orders) !! လၟိဟ် ဒၞာဲဂဇအ် (Passengers) !! တင်စၟတ်
|-
| Airbus A320-200
| ၄၂
| —
| ၁၈၀
| က္ၜင်ကျာ အဓိက
|-
| Airbus A320neo
| ၁၀
| —
| ၁၈၆
| စက် တၟိ စၟတ် ပၟတ် (Fuel efficient)
|-
| Airbus A321neo
| ၄
| ၁၀
| ၂၃၆
| သွက် တရဴ မၞိဟ် ဂၠိုင်
|-
| '''သီုဖအိုတ်'''
| '''၅၆'''
| '''၁၀'''
| 
| 
|}

== ၇။ သၞောတ်ဝ် ပရေင် ရေင်တၠုင် (Services) ==
ဟိုတ်နူ မဒှ် က္ၜင်ကျာ ၚုဟ်တန် ဂှ်ရ၊ ပရေင် ရေင်တၠုင် တအ် ဂှ် ဒး ရာန် တၞဟ်ခြာ ရ (No-frills model)။
* '''စၞစ အပ္ဍဲ က္ၜင် (Santan):''' ညးဍိုက်က္ၜင် တအ် ဒး ရာန် စၞစ၊ ဍာ်၊ ဟွံသေင်မ္ဂး သုင် ကဝ်ဖဳ လတူ က္ၜင်ကျာ ရ။ မေနူ &quot;Santan&quot; ဂှ် ယၟုမြဟ် တုဲ နွံ ကဵု စၞစ ထာဲ ကေုာံ အာသဳယာန် ရ။
* '''ဒၞာဲဂဇအ် ကေုာံ ကပေါတ် (Baggage &amp; Seating):''' ဒၞာဲဂဇအ် ဗွဲဓမ္မတာ ဂှ် ပါလုပ် ပ္ဍဲ လိက်အုပ် တရဴ တုဲ၊ သွက်ဂွံ ရုဲ ဒၞာဲဂဇအ် ပ္ဍဲ (Hot Seats) မၞုံကဵု ဒၞာဲ ဇိုင် သၠဲသၠဲ ဂှ် ဒး ထပ် သြန် ရ။ ကပေါတ် ဇြိုင် (Checked baggage) လေဝ် ဒး ရာန် သြန် တၞဟ်ခြာ ရ。

== ၈။ ပရေင် ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ အခေါင်အရာ ဗွိုက်လွာ ==
ထာဲ အေဲအေရှာ ဂှ် ဒှ် ကမ္ပဏဳ မပိုင်ပြဳ လဝ် ဗွိုက်လွာ အပ္ဍဲဍုင် (Domestic market share) ဇၞော်အိုတ် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ရ။ 
ပရေင် ပြိုင်ပကာန် ဝွံ ဇၞော် လောန် ကု ကမ္ပဏဳ တၞဟ် ဗီုကဵု Nok Air, Thai Lion Air ကေုာံ Thai Vietjet Air တအ် ရ။ ၜိုန်ရ သၞာံ ၂၀၂၀-၂၀၂၁ က္တဵုဒှ် ယဲ ကိုဗစ်-၁၉ တုဲ ကမ္ပဏဳ ဒးဒုင် အရှောန် ဇၞော်ဇၞော် ကီုလေဝ်၊ စိုပ် သၞာံ ၂၀၂၃ ကေုာံ ၂၀၂၄ ဏအ် ဍေဟ် ကလေင် ကလိဂွံ ပရေင် အမြဲ (Profit) ပၠန် ရ ဟိုတ်နူ ပရေင် အာတရဴ ဍုင်သေံ ကလေင် ထတ် ကၠုင် ရ。&lt;ref name=&quot;AAV2023&quot;&gt;Asia Aviation Public Company Limited (2023). &quot;Annual Report 2023: Financial Highlights&quot;. ''AAV''.&lt;/ref&gt;

== ၉။ ပရေင် စဵုဒၞာ ကေုာံ ဂီုကၠီု (Safety Record) ==
ထာဲ အေဲအေရှာ ဝွံ မၞုံကဵု ဝင် ပရေင် စဵုဒၞာ (Safety record) ခိုဟ် ဗွဲမလောန် ရ။ 
နူကဵု အခိင် စ ဖြေန် တရဴ ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၀၄ စဵုကဵု တ္ၚဲဏအ်၊ ကမ္ပဏဳ ဝွံ ဟွံကေင် က္တဵုဒှ် လဝ် ပ်ရာသ် အန္တရာယ် ဇၞော်ဇၞော် ဟွံသေင်မ္ဂး အန္တရာယ် လီုလာ် လမျီု ညးဍိုက်က္ၜင် (Fatal accidents) လးလး ဏီ ရ။ ကမ္ပဏဳ ဏအ် ဒ္ဂေတ် ဗက် သၞောတ်ဝ် ပရေင် စဵုဒၞာ နူကဵု ဂကောံ ICAO ကေုာံ CAAT ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် တွဵု ရ။

== ၁၀။ လွပ် ပ္ဍဲ ပရေင်မၞိဟ် ကေုာံ ထံက်ပင် ==
ကမ္ပဏဳ ဝွံ ပါလုပ် ထံက်ပင် ပ္ဍဲ ပရေင် ဇၞော်မောဝ် ဒေသ ကေုာံ ပရေင် ဝေင် ဇြဟတ် ဗွဲမဂၠိုင် ရ။
ဍေဟ် ဒှ် ညးထံက်ပင် အဓိက (Sponsor) သွက် ပေါဲ ပြိုင် ကောန်ဗဝ် (Football leagues) ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ တုဲ၊ ထံက်ပင် လဝ် ဂကောံ ကောန်ဗဝ် နာနာ သာ် ရ။ ပါဲနူ ဂှ်ပၠန် ဍေဟ် လေဝ် ကၠောန် ကမၠောန် မဆေင်ကဵု CSR (Corporate Social Responsibility) ဥပမာ ပရေင် မင်မွဲ သဘာဝ ကေုာံ ရီုဗင် ညးမဒးဒုင် ဘဲ သဘာဝ တအ် ရ။

== ၁၁။ အနာဂတ် ကေုာံ သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် (Future Outlook) ==
သွက် အနာဂတ် ဂှ် ထာဲ အေဲအေရှာ နွံ အစဳအဇန် ဇၞော် ပတိုန် လၟိဟ် က္ၜင်ကျာ Airbus A321neo မၞုံကဵု ဒၞာဲဂဇအ် ဂၠိုင် တုဲ မာန် ဖြေန် ဏာ တရဴ ဇမ္ၚောဲ (Longer ranges) မာန် ရ။ 
ကမ္ပဏဳ လေဝ် နွံ ရန်တၟအ် သွက်ဂွံ ပံက် တရဴ တၟိ ဇရေင် ဍုင် ဂျပါန် ကေုာံ တၞဟ်ဟ် ပ္ဍဲ အာရှ လပါ် ဗၟံက် ရ။ နကဵု လညာတ် လပါ် သဘာဝ ဂှ် ကမ္ပဏဳ အေဲအေရှာ ဂကောံ (AirAsia Group) လွဳစ ကမၠောန် သွက်ဂွံ ဖ္အောန် ဖျေဟ် ဓါတ် ကာဗေါန် (Carbon emissions) နကဵု လွပ် စက် တၟိ ကေုာံ နဲကဲ ဖြေန် ဍာံ ဍာံ ရ。&lt;ref name=&quot;FlightGlobal2024&quot;&gt;FlightGlobal (2024). &quot;Thai AirAsia signals growth with A321neo fleet expansion&quot;. ''Aviation Networks''.&lt;/ref&gt;

== နိဿဲ ==
&lt;references /&gt;

{{Navbox
| name = Airlines of Thailand
| title = ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် ပ္ဍဲ [[ဍုင်သေံ]]
| listclass = hlist
| group1 = က္ၜင်ကျာ အဓိက
| list1 =
* [[ထာဲ အေဲဝေ]] (Thai Airways)
* [[ၜင်ကံက် အေဲဝေ]] (Bangkok Airways)
| group2 = က္ၜင်ကျာ ၚုဟ်တန်
| list2 =
* [[ထာဲ အေဲအေရှာ]] (Thai AirAsia)
* [[နံက် အေဲ]] (Nok Air)
* [[ထာဲ လာင်ယောန် အေဲ]] (Thai Lion Air)
* [[ထာဲ ဗဳယေတ်ဂျေတ် အေဲ]] (Thai Vietjet Air)
}}

[[ကဏ္ဍ:ထာဲ အေဲအေရှာ]]
[[ကဏ္ဍ:ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ]]
[[ကဏ္ဍ:က္ၜင်ကျာ]]</text>
      <sha1>6gbkqsstith7vye97xd7g7txiq7gpy7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>59335</id>
      <parentid>59334</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T17:38:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <origin>59335</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17314" sha1="a5xf2lfspxh2lw9lgxgzjshclmxxj3a" xml:space="preserve">{{Infobox airline
| airline = ထာဲ အေဲအေရှာ (Thai AirAsia)
| image = Thai_AirAsia_Airbus_A320-200_HS-ABB_approaching_Macau_International_Airport.jpg
| caption = က္ၜင်ကျာ ထာဲ အေဲအေရှာ Airbus A320-200 မစှ်ေ ပ္ဍဲ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ မာကာဝ်
| IATA = FD
| ICAO = AIQ
| callsign = THAI ASIA
| founded = ၈ ဒဳဇြေမ်ဗါ ၂၀၀၃
| commenced = ၄ ဖေဖဝ်ဝါရဳ ၂၀၀၄
| hubs = [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဍိုန်မုင်]] (DMK)
| secondary_hubs = [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဇံင်မာဲ]] (CNX)&lt;br&gt;[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဖူကေတ်]] (HKT)&lt;br&gt;[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဟာတ်ယာဲ]] (HDY)&lt;br&gt;[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ကရပ်ပဳ]] (KBV)&lt;br&gt;[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အူတာပေါင်]] (UTP)
| fleet_size = ၅၆ (၂၀၂၄)
| destinations = ၇၄
| parent = Asia Aviation PLC (၅၅%), AirAsia Investment (၄၅%)
| headquarters = [[ၜင်ကံက်]], [[ဍုင်သေံ]]
| key_people = Tassapon Bijleveld (ဥက္ကဌ), Santisuk Klongchaiya (CEO)
| revenue = 
| website = [https://www.airasia.com airasia.com]
}}

'''ထာဲ အေဲအေရှာ''' ({{lang-en|Thai AirAsia}}, {{lang-th|ไทยแอร์เอเชีย}}) ဝွံ ဒှ် ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ ၚုဟ်တန် (Low-cost carrier) မွဲ မၞုံ သဇိုင် အဓိက ပ္ဍဲ [[ဍုင်သေံ]] ရ။ ကမ္ပဏဳ ဝွံ ဒှ် ပရေင် ပံင်ကောံ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် (Joint venture) အကြာ ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ အေဲအေရှာ (AirAsia) နူကဵု ဍုင် မလေရှာ ကေုာံ ကမ္ပဏဳ ဍုင်သေံ ဢေယှာ အေဗဳယေရှေန် (Asia Aviation) ရ။ ထာဲ အေဲအေရှာ ဝွံ သ္ပ လဝ် သဇိုင် အဓိက ပ္ဍဲ [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဍိုန်မုင်]] (Don Mueang International Airport) တုဲ၊ ဍေဟ် ဖြေန် ဏာ တရဴ အပ္ဍဲဍုင် ကေုာံ အလုံဂၠးတိ လၟိဟ် ဗွဲမဂၠိုင် ပ္ဍဲ ဒေသ အာရှ ရ။ 

== ၁။ နိဒါန် ကေုာံ သဇိုင် ကမၠောန် ==
ထာဲ အေဲအေရှာ ဝွံ ဒှ် ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ မၞုံကဵု ပရေင် အံင်ဇၞး အိုတ် မွဲ ပ္ဍဲ ဗွိုက်လွာ က္ၜင်ကျာ ၚုဟ်တန် ပ္ဍဲ ဒေသ အာရှအဂၞဲ ရ။ ကမ္ပဏဳ ဏအ် ဒ္ဂေတ် ဗက် လညာတ် &quot;ညးလဵု မွဲ ဟွံဟီု ဍိုက် က္ၜင်ကျာ မာန်&quot; (Now Everyone Can Fly) မဒှ် လညာတ် အဓိက နူကဵု မိမ ကမ္ပဏဳ အေဲအေရှာ ဍုင် မလေရှာ ရ။ ကမ္ပဏဳ ဏအ် ကၠောန်ဗဒှ် လဝ် ပရေင် ပြံင်လှာဲ ဗွဲမဇၞော် ကု ပရေင် အာတရဴ လတူ ကျာ ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ၊ မသ္ပ ကဵု ညးဍုင်ကွာန် တအ် ဂွံ အခေါင် ဍိုက် က္ၜင်ကျာ နကဵု ၚုဟ်မး မသက်သာ ရ。&lt;ref name=&quot;CAPA2022&quot;&gt;CAPA - Centre for Aviation (2022). &quot;Thai AirAsia: Market Leader in Thailand's Domestic Aviation&quot;. ''CAPA Profiles''.&lt;/ref&gt;

== ၂။ ဝင် ကေုာံ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ==
ကမ္ပဏဳ ဝွံ ခၞံဗဒှ် လဝ် ပ္ဍဲ စၟတ်တ္ၚဲ ၈ ဒဳဇြေမ်ဗါ သၞာံ ၂၀၀၃ တုဲ စ ဖြေန် တရဴ ပထမအိုတ် ပ္ဍဲ စၟတ်တ္ၚဲ ၄ ဖေဖဝ်ဝါရဳ သၞာံ ၂၀၀၄ ရ။
ပ္ဍဲ အခိင် စတမ် တေအ်၊ သၞေဟ် အဓိက ဍေဟ် ဂှ် ဒှ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဍိုန်မုင် ရ။ ဆဂး ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၀၆ အခိင် ဍုင်သေံ ပံက် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ သုဝဏ္ဏဘူမိ ဂှ် ဍေဟ် ပြံင်အာ သုဝဏ္ဏဘူမိ လဆောဝ် ကီုလေဝ်၊ ပ္ဍဲ စၟတ်တ္ၚဲ ၁ အံက်တဝ်ဗါ သၞာံ ၂၀၁၂ ဂှ် ဍေဟ် ကလေင် ပြံင် စိုပ် ကၠုင် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဍိုန်မုင် ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် ပၠန် ရ သွက်ဂွံ ဖ္အောန် ဖျေဟ် ၚုဟ်မး စရိတ် ကမၠောန် ရ။ 

== ၃။ ပရေင် အုပ်ဓုပ် ကေုာံ ပိုင်ပြဳ ==
ထာဲ အေဲအေရှာ ဂှ် ဒှ် ပရေင် ပံင်ကောံ (Joint Venture) ရ။ 
အတိုင် သၞောဝ် ဍုင်သေံ ဂှ် ကမ္ပဏဳ ဍုင်သအာင် ဟွံဂွံ အခေါင် ပိုင်ပြဳ ဂၠိုင် နူ ၄၉% ပ္ဍဲ ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ အပ္ဍဲဍုင် ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ကမ္ပဏဳ ဍုင်သေံ Asia Aviation (AAV) ပိုင်ပြဳ လဝ် ၅၅% တုဲ၊ ကမ္ပဏဳ AirAsia Investment (နူ မလေရှာ) ပိုင်ပြဳ လဝ် ၄၅% ရ။ 
ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၆ ဂှ် ကမ္ပဏဳ King Power ကေင် ရာန် ကေတ် လဝ် ရှယ်ယာ AAV ဗွဲမဂၠိုင် ကီုလေဝ်၊ စိုပ် သၞာံ ၂၀၁၇ ဂှ် တၠရှယ်ယာ တြေံ Tassapon Bijleveld ကလေင် ရာန် ကေတ် ပၠန် ရ。&lt;ref name=&quot;BKKPost2017&quot;&gt;Bangkok Post (2017). &quot;Tassapon buys back Thai AirAsia stake from King Power&quot;. ''Bangkok Post Business''.&lt;/ref&gt;

== ၄။ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အဓိကဂမၠိုင် (Hubs and Bases) ==
ထာဲ အေဲအေရှာ ဝွံ ဇၞော်မောဝ် လဝ် သၞောတ်ဝ် သၞေဟ် (Hubs) ညံင်ဂွံ တြး အာ အလုံ ဍုင်သေံ ရ:
# '''ၜင်ကံက် (Don Mueang - DMK):''' ဒှ် သၞေဟ် ဇၞော်အိုတ် ကေုာံ ရုင် အဓိက ရ။
# '''ဇံင်မာဲ (Chiang Mai - CNX):''' ဒှ် သၞေဟ် အဓိက သွက် ဒေသ လပါ် သၟဝ်ကျာ ဍုင်သေံ၊ ဖြေန် ဏာ တရဴ စိုပ် ဍုင် ကြုက် ကေုာံ မကာဝ် ရ。
# '''ဖူကေတ် (Phuket - HKT):''' သွက် ဒေသ လပါ် သၠုင်ကျာ ကေုာံ ညးအာတရဴ ရ။
# '''ဟာတ်ယာဲ (Hat Yai - HDY):''' ဆက်စၠောအ် ဇရေင် မလေရှာ ကေုာံ ဍုင်သေံ လပါ် သၠုင်ကျာ ရ။
# '''အူတာပေါင် (U-Tapao - UTP):''' ဖြေန် ဏာ သွက် ဒေသ ရာယံင် ကေုာံ ပါတ္တယာ ရ။

== ၅။ ပရေင် ဖြေန် တရဴ ကေုာံ ဒတန်ဂမၠိုင် (Destinations) ==
ထာဲ အေဲအေရှာ ဖြေန် ဏာ တရဴ ဇရေင် ဒေသ အပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ကေုာံ ဍုင် နိုင်ငံတကာ နာနာ သာ် ရ:
* '''အပ္ဍဲဍုင်:''' ဖြေန် လၟိုန် တ္ၚဲ ဇရေင် ဇံင်မာဲ၊ ဖူကေတ်၊ ကရပ်ပဳ၊ ခန်ကေန်၊ အူဒေါန်တာနဳ၊ ကေုာံ စဵုကဵု ဍုင် ဍောတ်တ် ဗီုကဵု နာန် (Nan) ကေုာံ လိုဲ (Loei) ရ။
* '''အလုံဂၠးတိ:''' ဖြေန် ဏာ ဇရေင် ဍုင် မပ္တံကဵု ကြုက်၊ အိန္ဒိယ၊ မလေရှာ၊ သေင်ကာပူ၊ ကမ္ဗောဒဳယာ၊ မျာန်မာ၊ ဗဳယေတ်နာမ် ကေုာံ လာအဝ် ရ။ ဒေသ ဍုင် ကြုက် ဂှ် ဒှ် ဒၞာဲ ဍေဟ် ဖြေန် ဂၠိုင်အိုတ် မွဲ ကိုပ်ကၠာ ယဲ ကိုဗစ်-၁၉ ဟွံက္တဵုဒှ် ဏီ ရ。&lt;ref name=&quot;Routes2023&quot;&gt;Routes Online (2023). &quot;Thai AirAsia Network Expansion and Route Resumptions Post-Pandemic&quot;. ''Aviation Week''.&lt;/ref&gt;

== ၆။ လၟိဟ် က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် (Fleet) ==
ထာဲ အေဲအေရှာ ဝွံ စကာ သၞောတ်ဝ် က္ၜင်ကျာ မွဲ ဂကူ ဓဝ် (Single fleet type) သွက်ဂွံ ဖ္အောန် ဖျေဟ် စရိတ် ပလေဝ်ပလေတ် (Maintenance) ကေုာံ စရိတ် ဗ္တောန် ညးတေင်က္ၜင် ရ။
အတိုင် စရင် သၞာံ ၂၀၂၄ ဂှ် ဍေဟ် နွံကဵု လၟိဟ် က္ၜင်ကျာ အတိုင် ဗွဲသၟဝ် ဏအ် ရ:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! ဂကူ က္ၜင်ကျာ (Aircraft) !! လၟိဟ် မနွံ (In Service) !! မမှာလဝ် (Orders) !! လၟိဟ် ဒၞာဲဂဇအ် (Passengers) !! တင်စၟတ်
|-
| Airbus A320-200
| ၄၂
| —
| ၁၈၀
| က္ၜင်ကျာ အဓိက
|-
| Airbus A320neo
| ၁၀
| —
| ၁၈၆
| စက် တၟိ စၟတ် ပၟတ် (Fuel efficient)
|-
| Airbus A321neo
| ၄
| ၁၀
| ၂၃၆
| သွက် တရဴ မၞိဟ် ဂၠိုင်
|-
| '''သီုဖအိုတ်'''
| '''၅၆'''
| '''၁၀'''
| 
| 
|}

== ၇။ သၞောတ်ဝ် ပရေင် ရေင်တၠုင် (Services) ==
ဟိုတ်နူ မဒှ် က္ၜင်ကျာ ၚုဟ်တန် ဂှ်ရ၊ ပရေင် ရေင်တၠုင် တအ် ဂှ် ဒး ရာန် တၞဟ်ခြာ ရ (No-frills model)။
* '''စၞစ အပ္ဍဲ က္ၜင် (Santan):''' ညးဍိုက်က္ၜင် တအ် ဒး ရာန် စၞစ၊ ဍာ်၊ ဟွံသေင်မ္ဂး သုင် ကဝ်ဖဳ လတူ က္ၜင်ကျာ ရ။ မေနူ &quot;Santan&quot; ဂှ် ယၟုမြဟ် တုဲ နွံ ကဵု စၞစ ထာဲ ကေုာံ အာသဳယာန် ရ။
* '''ဒၞာဲဂဇအ် ကေုာံ ကပေါတ် (Baggage &amp; Seating):''' ဒၞာဲဂဇအ် ဗွဲဓမ္မတာ ဂှ် ပါလုပ် ပ္ဍဲ လိက်အုပ် တရဴ တုဲ၊ သွက်ဂွံ ရုဲ ဒၞာဲဂဇအ် ပ္ဍဲ (Hot Seats) မၞုံကဵု ဒၞာဲ ဇိုင် သၠဲသၠဲ ဂှ် ဒး ထပ် သြန် ရ။ ကပေါတ် ဇြိုင် (Checked baggage) လေဝ် ဒး ရာန် သြန် တၞဟ်ခြာ ရ。

== ၈။ ပရေင် ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ အခေါင်အရာ ဗွိုက်လွာ ==
ထာဲ အေဲအေရှာ ဂှ် ဒှ် ကမ္ပဏဳ မပိုင်ပြဳ လဝ် ဗွိုက်လွာ အပ္ဍဲဍုင် (Domestic market share) ဇၞော်အိုတ် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ရ။ 
ပရေင် ပြိုင်ပကာန် ဝွံ ဇၞော် လောန် ကု ကမ္ပဏဳ တၞဟ် ဗီုကဵု Nok Air, Thai Lion Air ကေုာံ Thai Vietjet Air တအ် ရ။ ၜိုန်ရ သၞာံ ၂၀၂၀-၂၀၂၁ က္တဵုဒှ် ယဲ ကိုဗစ်-၁၉ တုဲ ကမ္ပဏဳ ဒးဒုင် အရှောန် ဇၞော်ဇၞော် ကီုလေဝ်၊ စိုပ် သၞာံ ၂၀၂၃ ကေုာံ ၂၀၂၄ ဏအ် ဍေဟ် ကလေင် ကလိဂွံ ပရေင် အမြဲ (Profit) ပၠန် ရ ဟိုတ်နူ ပရေင် အာတရဴ ဍုင်သေံ ကလေင် ထတ် ကၠုင် ရ。&lt;ref name=&quot;AAV2023&quot;&gt;Asia Aviation Public Company Limited (2023). &quot;Annual Report 2023: Financial Highlights&quot;. ''AAV''.&lt;/ref&gt;

== ၉။ ပရေင် စဵုဒၞာ ကေုာံ ဂီုကၠီု (Safety Record) ==
ထာဲ အေဲအေရှာ ဝွံ မၞုံကဵု ဝင် ပရေင် စဵုဒၞာ (Safety record) ခိုဟ် ဗွဲမလောန် ရ။ 
နူကဵု အခိင် စ ဖြေန် တရဴ ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၀၄ စဵုကဵု တ္ၚဲဏအ်၊ ကမ္ပဏဳ ဝွံ ဟွံကေင် က္တဵုဒှ် လဝ် ပ်ရာသ် အန္တရာယ် ဇၞော်ဇၞော် ဟွံသေင်မ္ဂး အန္တရာယ် လီုလာ် လမျီု ညးဍိုက်က္ၜင် (Fatal accidents) လးလး ဏီ ရ။ ကမ္ပဏဳ ဏအ် ဒ္ဂေတ် ဗက် သၞောတ်ဝ် ပရေင် စဵုဒၞာ နူကဵု ဂကောံ ICAO ကေုာံ CAAT ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် တွဵု ရ။

== ၁၀။ လွပ် ပ္ဍဲ ပရေင်မၞိဟ် ကေုာံ ထံက်ပင် ==
ကမ္ပဏဳ ဝွံ ပါလုပ် ထံက်ပင် ပ္ဍဲ ပရေင် ဇၞော်မောဝ် ဒေသ ကေုာံ ပရေင် ဝေင် ဇြဟတ် ဗွဲမဂၠိုင် ရ။
ဍေဟ် ဒှ် ညးထံက်ပင် အဓိက (Sponsor) သွက် ပေါဲ ပြိုင် ကောန်ဗဝ် (Football leagues) ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ တုဲ၊ ထံက်ပင် လဝ် ဂကောံ ကောန်ဗဝ် နာနာ သာ် ရ။ ပါဲနူ ဂှ်ပၠန် ဍေဟ် လေဝ် ကၠောန် ကမၠောန် မဆေင်ကဵု CSR (Corporate Social Responsibility) ဥပမာ ပရေင် မင်မွဲ သဘာဝ ကေုာံ ရီုဗင် ညးမဒးဒုင် ဘဲ သဘာဝ တအ် ရ။

== ၁၁။ အနာဂတ် ကေုာံ သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် (Future Outlook) ==
သွက် အနာဂတ် ဂှ် ထာဲ အေဲအေရှာ နွံ အစဳအဇန် ဇၞော် ပတိုန် လၟိဟ် က္ၜင်ကျာ Airbus A321neo မၞုံကဵု ဒၞာဲဂဇအ် ဂၠိုင် တုဲ မာန် ဖြေန် ဏာ တရဴ ဇမ္ၚောဲ (Longer ranges) မာန် ရ။ 
ကမ္ပဏဳ လေဝ် နွံ ရန်တၟအ် သွက်ဂွံ ပံက် တရဴ တၟိ ဇရေင် ဍုင် ဂျပါန် ကေုာံ တၞဟ်ဟ် ပ္ဍဲ အာရှ လပါ် ဗၟံက် ရ။ နကဵု လညာတ် လပါ် သဘာဝ ဂှ် ကမ္ပဏဳ အေဲအေရှာ ဂကောံ (AirAsia Group) လွဳစ ကမၠောန် သွက်ဂွံ ဖ္အောန် ဖျေဟ် ဓါတ် ကာဗေါန် (Carbon emissions) နကဵု လွပ် စက် တၟိ ကေုာံ နဲကဲ ဖြေန် ဍာံ ဍာံ ရ。&lt;ref name=&quot;FlightGlobal2024&quot;&gt;FlightGlobal (2024). &quot;Thai AirAsia signals growth with A321neo fleet expansion&quot;. ''Aviation Networks''.&lt;/ref&gt;

== နိဿဲ ==
&lt;references /&gt;

{{Navbox
| name = Airlines of Thailand
| title = ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် ပ္ဍဲ [[ဍုင်သေံ]]
| listclass = hlist
| group1 = က္ၜင်ကျာ အဓိက
| list1 =
* [[ထာဲ အေဲဝေ]] (Thai Airways)
* [[ၜင်ကံက် အေဲဝေ]] (Bangkok Airways)
| group2 = က္ၜင်ကျာ ၚုဟ်တန်
| list2 =
* [[ထာဲ အေဲအေရှာ]] (Thai AirAsia)
* [[နံက် အေဲ]] (Nok Air)
* [[ထာဲ လာင်ယောန် အေဲ]] (Thai Lion Air)
* [[ထာဲ ဗဳယေတ်ဂျေတ် အေဲ]] (Thai Vietjet Air)
}}

[[ကဏ္ဍ:ထာဲ အေဲအေရှာ]]
[[ကဏ္ဍ:ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ]]
[[ကဏ္ဍ:က္ၜင်ကျာ]]</text>
      <sha1>a5xf2lfspxh2lw9lgxgzjshclmxxj3a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>59336</id>
      <parentid>59335</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T17:39:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <origin>59336</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17286" sha1="m07yjq4rgs5fpvly611f4n36a0grc4i" xml:space="preserve">{{Infobox airline
| airline = ထာဲ အေဲအေရှာ (Thai AirAsia)
| image = Thai_AirAsia_Airbus_A320-200_HS-ABB_approaching_Macau_International_Airport.jpg
| caption = က္ၜင်ကျာ ထာဲ အေဲအေရှာ Airbus A320-200 မစှ်ေ ပ္ဍဲ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ မာကာဝ်
| IATA = FD
| ICAO = AIQ
| callsign = THAI ASIA
| founded = ၈ ဒဳဇြေမ်ဗါ ၂၀၀၃
| commenced = ၄ ဖေဖဝ်ဝါရဳ ၂၀၀၄
| hubs = [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဍိုန်မုင်]] (DMK)
| secondary_hubs = [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဇံင်မာဲ]] (CNX)&lt;br&gt;[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဖူကေတ်]] (HKT)&lt;br&gt;[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဟာတ်ယာဲ]] (HDY)&lt;br&gt;[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ကရပ်ပဳ]] (KBV)&lt;br&gt;[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အူတာပေါင်]] (UTP)
| fleet_size = ၅၆ (၂၀၂၄)
| destinations = ၇၄
| parent = Asia Aviation PLC (၅၅%), AirAsia Investment (၄၅%)
| headquarters = [[ၜင်ကံက်]], [[ဍုင်သေံ]]
| key_people = Tassapon Bijleveld (ဥက္ကဌ), Santisuk Klongchaiya (CEO)
| revenue = 
| website = [https://www.airasia.com airasia.com]
}}

'''ထာဲ အေဲအေရှာ''' ({{lang-en|Thai AirAsia}}, {{lang-th|ไทยแอร์เอเชีย}}) ဝွံ ဒှ် ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ ၚုဟ်တန် (Low-cost carrier) မွဲ မၞုံ သဇိုင် အဓိက ပ္ဍဲ [[ဍုင်သေံ]] ရ။ ကမ္ပဏဳ ဝွံ ဒှ် ပရေင် ပံင်ကောံ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် (Joint venture) အကြာ ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ အေဲအေရှာ (AirAsia) နူကဵု ဍုင် မလေရှာ ကေုာံ ကမ္ပဏဳ ဍုင်သေံ ဢေယှာ အေဗဳယေရှေန် (Asia Aviation) ရ။ ထာဲ အေဲအေရှာ ဝွံ သ္ပ လဝ် သဇိုင် အဓိက ပ္ဍဲ [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဍိုန်မုင်]] (Don Mueang International Airport) တုဲ၊ ဍေဟ် ဖြေန် ဏာ တရဴ အပ္ဍဲဍုင် ကေုာံ အလုံဂၠးတိ လၟိဟ် ဗွဲမဂၠိုင် ပ္ဍဲ ဒေသ အာရှ ရ။ 

== ၁။ နိဒါန် ကေုာံ သဇိုင် ကမၠောန် ==
ထာဲ အေဲအေရှာ ဝွံ ဒှ် ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ မၞုံကဵု ပရေင် အံင်ဇၞး အိုတ် မွဲ ပ္ဍဲ ဗွိုက်လွာ က္ၜင်ကျာ ၚုဟ်တန် ပ္ဍဲ ဒေသ အာရှအဂၞဲ ရ။ ကမ္ပဏဳ ဏအ် ဒ္ဂေတ် ဗက် လညာတ် &quot;ညးလဵု မွဲ ဟွံဟီု ဍိုက် က္ၜင်ကျာ မာန်&quot; (Now Everyone Can Fly) မဒှ် လညာတ် အဓိက နူကဵု မိမ ကမ္ပဏဳ အေဲအေရှာ ဍုင် မလေရှာ ရ။ ကမ္ပဏဳ ဏအ် ကၠောန်ဗဒှ် လဝ် ပရေင် ပြံင်လှာဲ ဗွဲမဇၞော် ကု ပရေင် အာတရဴ လတူ ကျာ ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ၊ မသ္ပ ကဵု ညးဍုင်ကွာန် တအ် ဂွံ အခေါင် ဍိုက် က္ၜင်ကျာ နကဵု ၚုဟ်မး မသက်သာ ရ。&lt;ref name=&quot;CAPA2022&quot;&gt;CAPA - Centre for Aviation (2022). &quot;Thai AirAsia: Market Leader in Thailand's Domestic Aviation&quot;. ''CAPA Profiles''.&lt;/ref&gt;

== ၂။ ဝင် ကေုာံ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ==
ကမ္ပဏဳ ဝွံ ခၞံဗဒှ် လဝ် ပ္ဍဲ စၟတ်တ္ၚဲ ၈ ဒဳဇြေမ်ဗါ သၞာံ ၂၀၀၃ တုဲ စ ဖြေန် တရဴ ပထမအိုတ် ပ္ဍဲ စၟတ်တ္ၚဲ ၄ ဖေဖဝ်ဝါရဳ သၞာံ ၂၀၀၄ ရ။
ပ္ဍဲ အခိင် စတမ် တေအ်၊ သၞေဟ် အဓိက ဍေဟ် ဂှ် ဒှ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဍိုန်မုင် ရ။ ဆဂး ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၀၆ အခိင် ဍုင်သေံ ပံက် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ သုဝဏ္ဏဘူမိ ဂှ် ဍေဟ် ပြံင်အာ သုဝဏ္ဏဘူမိ လဆောဝ် ကီုလေဝ်၊ ပ္ဍဲ စၟတ်တ္ၚဲ ၁ အံက်တဝ်ဗါ သၞာံ ၂၀၁၂ ဂှ် ဍေဟ် ကလေင် ပြံင် စိုပ် ကၠုင် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဍိုန်မုင် ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် ပၠန် ရ သွက်ဂွံ ဖ္အောန် ဖျေဟ် ၚုဟ်မး စရိတ် ကမၠောန် ရ။ 

== ၃။ ပရေင် အုပ်ဓုပ် ကေုာံ ပိုင်ပြဳ ==
ထာဲ အေဲအေရှာ ဂှ် ဒှ် ပရေင် ပံင်ကောံ (Joint Venture) ရ။ 
အတိုင် သၞောဝ် ဍုင်သေံ ဂှ် ကမ္ပဏဳ ဍုင်သအာင် ဟွံဂွံ အခေါင် ပိုင်ပြဳ ဂၠိုင် နူ ၄၉% ပ္ဍဲ ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ အပ္ဍဲဍုင် ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ကမ္ပဏဳ ဍုင်သေံ Asia Aviation (AAV) ပိုင်ပြဳ လဝ် ၅၅% တုဲ၊ ကမ္ပဏဳ AirAsia Investment (နူ မလေရှာ) ပိုင်ပြဳ လဝ် ၄၅% ရ။ 
ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၆ ဂှ် ကမ္ပဏဳ King Power ကေင် ရာန် ကေတ် လဝ် ရှယ်ယာ AAV ဗွဲမဂၠိုင် ကီုလေဝ်၊ စိုပ် သၞာံ ၂၀၁၇ ဂှ် တၠရှယ်ယာ တြေံ Tassapon Bijleveld ကလေင် ရာန် ကေတ် ပၠန် ရ。&lt;ref name=&quot;BKKPost2017&quot;&gt;Bangkok Post (2017). &quot;Tassapon buys back Thai AirAsia stake from King Power&quot;. ''Bangkok Post Business''.&lt;/ref&gt;

== ၄။ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အဓိကဂမၠိုင် (Hubs and Bases) ==
ထာဲ အေဲအေရှာ ဝွံ ဇၞော်မောဝ် လဝ် သၞောတ်ဝ် သၞေဟ် (Hubs) ညံင်ဂွံ တြး အာ အလုံ ဍုင်သေံ ရ:
# '''ၜင်ကံက် (Don Mueang - DMK):''' ဒှ် သၞေဟ် ဇၞော်အိုတ် ကေုာံ ရုင် အဓိက ရ။
# '''ဇံင်မာဲ (Chiang Mai - CNX):''' ဒှ် သၞေဟ် အဓိက သွက် ဒေသ လပါ် သၟဝ်ကျာ ဍုင်သေံ၊ ဖြေန် ဏာ တရဴ စိုပ် ဍုင် ကြုက် ကေုာံ မကာဝ် ရ。
# '''ဖူကေတ် (Phuket - HKT):''' သွက် ဒေသ လပါ် သၠုင်ကျာ ကေုာံ ညးအာတရဴ ရ။
# '''ဟာတ်ယာဲ (Hat Yai - HDY):''' ဆက်စၠောအ် ဇရေင် မလေရှာ ကေုာံ ဍုင်သေံ လပါ် သၠုင်ကျာ ရ။
# '''အူတာပေါင် (U-Tapao - UTP):''' ဖြေန် ဏာ သွက် ဒေသ ရာယံင် ကေုာံ ပါတ္တယာ ရ။

== ၅။ ပရေင် ဖြေန် တရဴ ကေုာံ ဒတန်ဂမၠိုင် (Destinations) ==
ထာဲ အေဲအေရှာ ဖြေန် ဏာ တရဴ ဇရေင် ဒေသ အပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ကေုာံ ဍုင် နိုင်ငံတကာ နာနာ သာ် ရ:
* '''အပ္ဍဲဍုင်:''' ဖြေန် လၟိုန် တ္ၚဲ ဇရေင် ဇံင်မာဲ၊ ဖူကေတ်၊ ကရပ်ပဳ၊ ခန်ကေန်၊ အူဒေါန်တာနဳ၊ ကေုာံ စဵုကဵု ဍုင် ဍောတ်တ် ဗီုကဵု နာန် (Nan) ကေုာံ လိုဲ (Loei) ရ။
* '''အလုံဂၠးတိ:''' ဖြေန် ဏာ ဇရေင် ဍုင် မပ္တံကဵု ကြုက်၊ အိန္ဒိယ၊ မလေရှာ၊ သေင်ကာပူ၊ ကမ္ဗောဒဳယာ၊ မျာန်မာ၊ ဗဳယေတ်နာမ် ကေုာံ လာအဝ် ရ။ ဒေသ ဍုင် ကြုက် ဂှ် ဒှ် ဒၞာဲ ဍေဟ် ဖြေန် ဂၠိုင်အိုတ် မွဲ ကိုပ်ကၠာ ယဲ ကိုဗစ်-၁၉ ဟွံက္တဵုဒှ် ဏီ ရ。&lt;ref name=&quot;Routes2023&quot;&gt;Routes Online (2023). &quot;Thai AirAsia Network Expansion and Route Resumptions Post-Pandemic&quot;. ''Aviation Week''.&lt;/ref&gt;

== ၆။ လၟိဟ် က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် (Fleet) ==
ထာဲ အေဲအေရှာ ဝွံ စကာ သၞောတ်ဝ် က္ၜင်ကျာ မွဲ ဂကူ ဓဝ် (Single fleet type) သွက်ဂွံ ဖ္အောန် ဖျေဟ် စရိတ် ပလေဝ်ပလေတ် (Maintenance) ကေုာံ စရိတ် ဗ္တောန် ညးတေင်က္ၜင် ရ။
အတိုင် စရင် သၞာံ ၂၀၂၄ ဂှ် ဍေဟ် နွံကဵု လၟိဟ် က္ၜင်ကျာ အတိုင် ဗွဲသၟဝ် ဏအ် ရ:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! ဂကူ က္ၜင်ကျာ (Aircraft) !! လၟိဟ် မနွံ (In Service) !! မမှာလဝ် (Orders) !! လၟိဟ် ဒၞာဲဂဇအ် (Passengers) !! တင်စၟတ်
|-
| Airbus A320-200
| ၄၂
| —
| ၁၈၀
| က္ၜင်ကျာ အဓိက
|-
| Airbus A320neo
| ၁၀
| —
| ၁၈၆
| စက် တၟိ စၟတ် ပၟတ် (Fuel efficient)
|-
| Airbus A321neo
| ၄
| ၁၀
| ၂၃၆
| သွက် တရဴ မၞိဟ် ဂၠိုင်
|-
| '''သီုဖအိုတ်'''
| '''၅၆'''
| '''၁၀'''
| 
| 
|}

== ၇။ သၞောတ်ဝ် ပရေင် ရေင်တၠုင် (Services) ==
ဟိုတ်နူ မဒှ် က္ၜင်ကျာ ၚုဟ်တန် ဂှ်ရ၊ ပရေင် ရေင်တၠုင် တအ် ဂှ် ဒး ရာန် တၞဟ်ခြာ ရ (No-frills model)။
* '''စၞစ အပ္ဍဲ က္ၜင် (Santan):''' ညးဍိုက်က္ၜင် တအ် ဒး ရာန် စၞစ၊ ဍာ်၊ ဟွံသေင်မ္ဂး သုင် ကဝ်ဖဳ လတူ က္ၜင်ကျာ ရ။ မေနူ &quot;Santan&quot; ဂှ် ယၟုမြဟ် တုဲ နွံ ကဵု စၞစ ထာဲ ကေုာံ အာသဳယာန် ရ။
* '''ဒၞာဲဂဇအ် ကေုာံ ကပေါတ် (Baggage &amp; Seating):''' ဒၞာဲဂဇအ် ဗွဲဓမ္မတာ ဂှ် ပါလုပ် ပ္ဍဲ လိက်အုပ် တရဴ တုဲ၊ သွက်ဂွံ ရုဲ ဒၞာဲဂဇအ် ပ္ဍဲ (Hot Seats) မၞုံကဵု ဒၞာဲ ဇိုင် သၠဲသၠဲ ဂှ် ဒး ထပ် သြန် ရ။ ကပေါတ် ဇြိုင် (Checked baggage) လေဝ် ဒး ရာန် သြန် တၞဟ်ခြာ ရ。

== ၈။ ပရေင် ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ အခေါင်အရာ ဗွိုက်လွာ ==
ထာဲ အေဲအေရှာ ဂှ် ဒှ် ကမ္ပဏဳ မပိုင်ပြဳ လဝ် ဗွိုက်လွာ အပ္ဍဲဍုင် (Domestic market share) ဇၞော်အိုတ် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ရ။ 
ပရေင် ပြိုင်ပကာန် ဝွံ ဇၞော် လောန် ကု ကမ္ပဏဳ တၞဟ် ဗီုကဵု Nok Air, Thai Lion Air ကေုာံ Thai Vietjet Air တအ် ရ။ ၜိုန်ရ သၞာံ ၂၀၂၀-၂၀၂၁ က္တဵုဒှ် ယဲ ကိုဗစ်-၁၉ တုဲ ကမ္ပဏဳ ဒးဒုင် အရှောန် ဇၞော်ဇၞော် ကီုလေဝ်၊ စိုပ် သၞာံ ၂၀၂၃ ကေုာံ ၂၀၂၄ ဏအ် ဍေဟ် ကလေင် ကလိဂွံ ပရေင် အမြဲ (Profit) ပၠန် ရ ဟိုတ်နူ ပရေင် အာတရဴ ဍုင်သေံ ကလေင် ထတ် ကၠုင် ရ。&lt;ref name=&quot;AAV2023&quot;&gt;Asia Aviation Public Company Limited (2023). &quot;Annual Report 2023: Financial Highlights&quot;. ''AAV''.&lt;/ref&gt;

== ၉။ ပရေင် စဵုဒၞာ ကေုာံ ဂီုကၠီု (Safety Record) ==
ထာဲ အေဲအေရှာ ဝွံ မၞုံကဵု ဝင် ပရေင် စဵုဒၞာ (Safety record) ခိုဟ် ဗွဲမလောန် ရ။ 
နူကဵု အခိင် စ ဖြေန် တရဴ ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၀၄ စဵုကဵု တ္ၚဲဏအ်၊ ကမ္ပဏဳ ဝွံ ဟွံကေင် က္တဵုဒှ် လဝ် ပ်ရာသ် အန္တရာယ် ဇၞော်ဇၞော် ဟွံသေင်မ္ဂး အန္တရာယ် လီုလာ် လမျီု ညးဍိုက်က္ၜင် (Fatal accidents) လးလး ဏီ ရ။ ကမ္ပဏဳ ဏအ် ဒ္ဂေတ် ဗက် သၞောတ်ဝ် ပရေင် စဵုဒၞာ နူကဵု ဂကောံ ICAO ကေုာံ CAAT ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် တွဵု ရ။

== ၁၀။ လွပ် ပ္ဍဲ ပရေင်မၞိဟ် ကေုာံ ထံက်ပင် ==
ကမ္ပဏဳ ဝွံ ပါလုပ် ထံက်ပင် ပ္ဍဲ ပရေင် ဇၞော်မောဝ် ဒေသ ကေုာံ ပရေင် ဝေင် ဇြဟတ် ဗွဲမဂၠိုင် ရ။
ဍေဟ် ဒှ် ညးထံက်ပင် အဓိက (Sponsor) သွက် ပေါဲ ပြိုင် ကောန်ဗဝ် (Football leagues) ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ တုဲ၊ ထံက်ပင် လဝ် ဂကောံ ကောန်ဗဝ် နာနာ သာ် ရ။ ပါဲနူ ဂှ်ပၠန် ဍေဟ် လေဝ် ကၠောန် ကမၠောန် မဆေင်ကဵု CSR (Corporate Social Responsibility) ဥပမာ ပရေင် မင်မွဲ သဘာဝ ကေုာံ ရီုဗင် ညးမဒးဒုင် ဘဲ သဘာဝ တအ် ရ။

== ၁၁။ အနာဂတ် ကေုာံ သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် (Future Outlook) ==
သွက် အနာဂတ် ဂှ် ထာဲ အေဲအေရှာ နွံ အစဳအဇန် ဇၞော် ပတိုန် လၟိဟ် က္ၜင်ကျာ Airbus A321neo မၞုံကဵု ဒၞာဲဂဇအ် ဂၠိုင် တုဲ မာန် ဖြေန် ဏာ တရဴ ဇမ္ၚောဲ (Longer ranges) မာန် ရ။ 
ကမ္ပဏဳ လေဝ် နွံ ရန်တၟအ် သွက်ဂွံ ပံက် တရဴ တၟိ ဇရေင် ဍုင် ဂျပါန် ကေုာံ တၞဟ်ဟ် ပ္ဍဲ အာရှ လပါ် ဗၟံက် ရ။ နကဵု လညာတ် လပါ် သဘာဝ ဂှ် ကမ္ပဏဳ အေဲအေရှာ ဂကောံ (AirAsia Group) လွဳစ ကမၠောန် သွက်ဂွံ ဖ္အောန် ဖျေဟ် ဓါတ် ကာဗေါန် (Carbon emissions) နကဵု လွပ် စက် တၟိ ကေုာံ နဲကဲ ဖြေန် ဍာံ ဍာံ ရ。&lt;ref name=&quot;FlightGlobal2024&quot;&gt;FlightGlobal (2024). &quot;Thai AirAsia signals growth with A321neo fleet expansion&quot;. ''Aviation Networks''.&lt;/ref&gt;

== နိဿဲ ==
&lt;references /&gt;

{{Navbox
| name = Airlines of Thailand
| title = ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် ပ္ဍဲ [[ဍုင်သေံ]]
| listclass = hlist
| group1 = က္ၜင်ကျာ အဓိက
| list1 =
* [[ထာဲ အေဲဝေ]] (Thai Airways)
* [[ၜင်ကံက် အေဲဝေ]] (Bangkok Airways)
| group2 = က္ၜင်ကျာ ၚုဟ်တန်
| list2 =
* [[ထာဲ အေဲအေရှာ]] (Thai AirAsia)
* [[နံက် အေဲ]] (Nok Air)
* [[ထာဲ လာင်ယောန် အေဲ]] (Thai Lion Air)
* [[ထာဲ ဗဳယေတ်ဂျေတ် အေဲ]] (Thai Vietjet Air)
}}

[[ကဏ္ဍ:ထာဲ အေဲအေရှာ]]
[[ကဏ္ဍ:ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ]]
[[ကဏ္ဍ:က္ၜင်ကျာ]]</text>
      <sha1>m07yjq4rgs5fpvly611f4n36a0grc4i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>59337</id>
      <parentid>59336</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T17:39:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <origin>59337</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17308" sha1="6ilexomy25v4ipdttiheim1zofjen3q" xml:space="preserve">{{Infobox airline
| airline = ထာဲ အေဲအေရှာ (Thai AirAsia)
| image = Thai_AirAsia_Airbus_A320-200_HS-ABB_approaching_Macau_International_Airport.jpg
| caption = က္ၜင်ကျာ ထာဲ အေဲအေရှာ Airbus A320-200 မစှ်ေ ပ္ဍဲ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ မာကာဝ်
| IATA = FD
| ICAO = AIQ
| callsign = THAI ASIA
| founded = ၈ ဒဳဇြေမ်ဗါ ၂၀၀၃
| commenced = ၄ ဖေဖဝ်ဝါရဳ ၂၀၀၄
| hubs = [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဍိုန်မုင်]] (DMK)
| secondary_hubs = [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဇံင်မာဲ]] (CNX)&lt;br&gt;[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဖူကေတ်]] (HKT)&lt;br&gt;[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဟာတ်ယာဲ]] (HDY)&lt;br&gt;[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ကရပ်ပဳ]] (KBV)&lt;br&gt;[[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အူတာပေါင်]] (UTP)
| fleet_size = ၅၆ (၂၀၂၄)
| destinations = ၇၄
| parent = Asia Aviation PLC (၅၅%), AirAsia Investment (၄၅%)
| headquarters = [[ၜင်ကံက်]], [[ဍုင်သေံ]]
| key_people = Tassapon Bijleveld (ဥက္ကဌ), Santisuk Klongchaiya (CEO)
| revenue = 
| website = [https://www.airasia.com airasia.com]
}}

'''ထာဲ အေဲအေရှာ''' ({{lang-en|Thai AirAsia}}, {{lang-th|ไทยแอร์เอเชีย}}) ဝွံ ဒှ် ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ ၚုဟ်တန် (Low-cost carrier) မွဲ မၞုံ သဇိုင် အဓိက ပ္ဍဲ [[ဍုၚ်သေံ|ဍုင်သေံ]] ရ။ ကမ္ပဏဳ ဝွံ ဒှ် ပရေင် ပံင်ကောံ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် (Joint venture) အကြာ ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ အေဲအေရှာ (AirAsia) နူကဵု ဍုင် မလေရှာ ကေုာံ ကမ္ပဏဳ ဍုင်သေံ ဢေယှာ အေဗဳယေရှေန် (Asia Aviation) ရ။ ထာဲ အေဲအေရှာ ဝွံ သ္ပ လဝ် သဇိုင် အဓိက ပ္ဍဲ [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဍိုန်မုင်]] (Don Mueang International Airport) တုဲ၊ ဍေဟ် ဖြေန် ဏာ တရဴ အပ္ဍဲဍုင် ကေုာံ အလုံဂၠးတိ လၟိဟ် ဗွဲမဂၠိုင် ပ္ဍဲ ဒေသ အာရှ ရ။ 

== ၁။ နိဒါန် ကေုာံ သဇိုင် ကမၠောန် ==
ထာဲ အေဲအေရှာ ဝွံ ဒှ် ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ မၞုံကဵု ပရေင် အံင်ဇၞး အိုတ် မွဲ ပ္ဍဲ ဗွိုက်လွာ က္ၜင်ကျာ ၚုဟ်တန် ပ္ဍဲ ဒေသ အာရှအဂၞဲ ရ။ ကမ္ပဏဳ ဏအ် ဒ္ဂေတ် ဗက် လညာတ် &quot;ညးလဵု မွဲ ဟွံဟီု ဍိုက် က္ၜင်ကျာ မာန်&quot; (Now Everyone Can Fly) မဒှ် လညာတ် အဓိက နူကဵု မိမ ကမ္ပဏဳ အေဲအေရှာ ဍုင် မလေရှာ ရ။ ကမ္ပဏဳ ဏအ် ကၠောန်ဗဒှ် လဝ် ပရေင် ပြံင်လှာဲ ဗွဲမဇၞော် ကု ပရေင် အာတရဴ လတူ ကျာ ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ၊ မသ္ပ ကဵု ညးဍုင်ကွာန် တအ် ဂွံ အခေါင် ဍိုက် က္ၜင်ကျာ နကဵု ၚုဟ်မး မသက်သာ ရ。&lt;ref name=&quot;CAPA2022&quot;&gt;CAPA - Centre for Aviation (2022). &quot;Thai AirAsia: Market Leader in Thailand's Domestic Aviation&quot;. ''CAPA Profiles''.&lt;/ref&gt;

== ၂။ ဝင် ကေုာံ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ==
ကမ္ပဏဳ ဝွံ ခၞံဗဒှ် လဝ် ပ္ဍဲ စၟတ်တ္ၚဲ ၈ ဒဳဇြေမ်ဗါ သၞာံ ၂၀၀၃ တုဲ စ ဖြေန် တရဴ ပထမအိုတ် ပ္ဍဲ စၟတ်တ္ၚဲ ၄ ဖေဖဝ်ဝါရဳ သၞာံ ၂၀၀၄ ရ။
ပ္ဍဲ အခိင် စတမ် တေအ်၊ သၞေဟ် အဓိက ဍေဟ် ဂှ် ဒှ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဍိုန်မုင် ရ။ ဆဂး ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၀၆ အခိင် ဍုင်သေံ ပံက် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ သုဝဏ္ဏဘူမိ ဂှ် ဍေဟ် ပြံင်အာ သုဝဏ္ဏဘူမိ လဆောဝ် ကီုလေဝ်၊ ပ္ဍဲ စၟတ်တ္ၚဲ ၁ အံက်တဝ်ဗါ သၞာံ ၂၀၁၂ ဂှ် ဍေဟ် ကလေင် ပြံင် စိုပ် ကၠုင် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဍိုန်မုင် ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် ပၠန် ရ သွက်ဂွံ ဖ္အောန် ဖျေဟ် ၚုဟ်မး စရိတ် ကမၠောန် ရ။ 

== ၃။ ပရေင် အုပ်ဓုပ် ကေုာံ ပိုင်ပြဳ ==
ထာဲ အေဲအေရှာ ဂှ် ဒှ် ပရေင် ပံင်ကောံ (Joint Venture) ရ။ 
အတိုင် သၞောဝ် ဍုင်သေံ ဂှ် ကမ္ပဏဳ ဍုင်သအာင် ဟွံဂွံ အခေါင် ပိုင်ပြဳ ဂၠိုင် နူ ၄၉% ပ္ဍဲ ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ အပ္ဍဲဍုင် ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ကမ္ပဏဳ ဍုင်သေံ Asia Aviation (AAV) ပိုင်ပြဳ လဝ် ၅၅% တုဲ၊ ကမ္ပဏဳ AirAsia Investment (နူ မလေရှာ) ပိုင်ပြဳ လဝ် ၄၅% ရ။ 
ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၆ ဂှ် ကမ္ပဏဳ King Power ကေင် ရာန် ကေတ် လဝ် ရှယ်ယာ AAV ဗွဲမဂၠိုင် ကီုလေဝ်၊ စိုပ် သၞာံ ၂၀၁၇ ဂှ် တၠရှယ်ယာ တြေံ Tassapon Bijleveld ကလေင် ရာန် ကေတ် ပၠန် ရ。&lt;ref name=&quot;BKKPost2017&quot;&gt;Bangkok Post (2017). &quot;Tassapon buys back Thai AirAsia stake from King Power&quot;. ''Bangkok Post Business''.&lt;/ref&gt;

== ၄။ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အဓိကဂမၠိုင် (Hubs and Bases) ==
ထာဲ အေဲအေရှာ ဝွံ ဇၞော်မောဝ် လဝ် သၞောတ်ဝ် သၞေဟ် (Hubs) ညံင်ဂွံ တြး အာ အလုံ ဍုင်သေံ ရ:
# '''ၜင်ကံက် (Don Mueang - DMK):''' ဒှ် သၞေဟ် ဇၞော်အိုတ် ကေုာံ ရုင် အဓိက ရ။
# '''ဇံင်မာဲ (Chiang Mai - CNX):''' ဒှ် သၞေဟ် အဓိက သွက် ဒေသ လပါ် သၟဝ်ကျာ ဍုင်သေံ၊ ဖြေန် ဏာ တရဴ စိုပ် ဍုင် ကြုက် ကေုာံ မကာဝ် ရ。
# '''ဖူကေတ် (Phuket - HKT):''' သွက် ဒေသ လပါ် သၠုင်ကျာ ကေုာံ ညးအာတရဴ ရ။
# '''ဟာတ်ယာဲ (Hat Yai - HDY):''' ဆက်စၠောအ် ဇရေင် မလေရှာ ကေုာံ ဍုင်သေံ လပါ် သၠုင်ကျာ ရ။
# '''အူတာပေါင် (U-Tapao - UTP):''' ဖြေန် ဏာ သွက် ဒေသ ရာယံင် ကေုာံ ပါတ္တယာ ရ။

== ၅။ ပရေင် ဖြေန် တရဴ ကေုာံ ဒတန်ဂမၠိုင် (Destinations) ==
ထာဲ အေဲအေရှာ ဖြေန် ဏာ တရဴ ဇရေင် ဒေသ အပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ကေုာံ ဍုင် နိုင်ငံတကာ နာနာ သာ် ရ:
* '''အပ္ဍဲဍုင်:''' ဖြေန် လၟိုန် တ္ၚဲ ဇရေင် ဇံင်မာဲ၊ ဖူကေတ်၊ ကရပ်ပဳ၊ ခန်ကေန်၊ အူဒေါန်တာနဳ၊ ကေုာံ စဵုကဵု ဍုင် ဍောတ်တ် ဗီုကဵု နာန် (Nan) ကေုာံ လိုဲ (Loei) ရ။
* '''အလုံဂၠးတိ:''' ဖြေန် ဏာ ဇရေင် ဍုင် မပ္တံကဵု ကြုက်၊ အိန္ဒိယ၊ မလေရှာ၊ သေင်ကာပူ၊ ကမ္ဗောဒဳယာ၊ မျာန်မာ၊ ဗဳယေတ်နာမ် ကေုာံ လာအဝ် ရ။ ဒေသ ဍုင် ကြုက် ဂှ် ဒှ် ဒၞာဲ ဍေဟ် ဖြေန် ဂၠိုင်အိုတ် မွဲ ကိုပ်ကၠာ ယဲ ကိုဗစ်-၁၉ ဟွံက္တဵုဒှ် ဏီ ရ。&lt;ref name=&quot;Routes2023&quot;&gt;Routes Online (2023). &quot;Thai AirAsia Network Expansion and Route Resumptions Post-Pandemic&quot;. ''Aviation Week''.&lt;/ref&gt;

== ၆။ လၟိဟ် က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် (Fleet) ==
ထာဲ အေဲအေရှာ ဝွံ စကာ သၞောတ်ဝ် က္ၜင်ကျာ မွဲ ဂကူ ဓဝ် (Single fleet type) သွက်ဂွံ ဖ္အောန် ဖျေဟ် စရိတ် ပလေဝ်ပလေတ် (Maintenance) ကေုာံ စရိတ် ဗ္တောန် ညးတေင်က္ၜင် ရ။
အတိုင် စရင် သၞာံ ၂၀၂၄ ဂှ် ဍေဟ် နွံကဵု လၟိဟ် က္ၜင်ကျာ အတိုင် ဗွဲသၟဝ် ဏအ် ရ:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! ဂကူ က္ၜင်ကျာ (Aircraft) !! လၟိဟ် မနွံ (In Service) !! မမှာလဝ် (Orders) !! လၟိဟ် ဒၞာဲဂဇအ် (Passengers) !! တင်စၟတ်
|-
| Airbus A320-200
| ၄၂
| —
| ၁၈၀
| က္ၜင်ကျာ အဓိက
|-
| Airbus A320neo
| ၁၀
| —
| ၁၈၆
| စက် တၟိ စၟတ် ပၟတ် (Fuel efficient)
|-
| Airbus A321neo
| ၄
| ၁၀
| ၂၃၆
| သွက် တရဴ မၞိဟ် ဂၠိုင်
|-
| '''သီုဖအိုတ်'''
| '''၅၆'''
| '''၁၀'''
| 
| 
|}

== ၇။ သၞောတ်ဝ် ပရေင် ရေင်တၠုင် (Services) ==
ဟိုတ်နူ မဒှ် က္ၜင်ကျာ ၚုဟ်တန် ဂှ်ရ၊ ပရေင် ရေင်တၠုင် တအ် ဂှ် ဒး ရာန် တၞဟ်ခြာ ရ (No-frills model)။
* '''စၞစ အပ္ဍဲ က္ၜင် (Santan):''' ညးဍိုက်က္ၜင် တအ် ဒး ရာန် စၞစ၊ ဍာ်၊ ဟွံသေင်မ္ဂး သုင် ကဝ်ဖဳ လတူ က္ၜင်ကျာ ရ။ မေနူ &quot;Santan&quot; ဂှ် ယၟုမြဟ် တုဲ နွံ ကဵု စၞစ ထာဲ ကေုာံ အာသဳယာန် ရ။
* '''ဒၞာဲဂဇအ် ကေုာံ ကပေါတ် (Baggage &amp; Seating):''' ဒၞာဲဂဇအ် ဗွဲဓမ္မတာ ဂှ် ပါလုပ် ပ္ဍဲ လိက်အုပ် တရဴ တုဲ၊ သွက်ဂွံ ရုဲ ဒၞာဲဂဇအ် ပ္ဍဲ (Hot Seats) မၞုံကဵု ဒၞာဲ ဇိုင် သၠဲသၠဲ ဂှ် ဒး ထပ် သြန် ရ။ ကပေါတ် ဇြိုင် (Checked baggage) လေဝ် ဒး ရာန် သြန် တၞဟ်ခြာ ရ。

== ၈။ ပရေင် ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ အခေါင်အရာ ဗွိုက်လွာ ==
ထာဲ အေဲအေရှာ ဂှ် ဒှ် ကမ္ပဏဳ မပိုင်ပြဳ လဝ် ဗွိုက်လွာ အပ္ဍဲဍုင် (Domestic market share) ဇၞော်အိုတ် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ရ။ 
ပရေင် ပြိုင်ပကာန် ဝွံ ဇၞော် လောန် ကု ကမ္ပဏဳ တၞဟ် ဗီုကဵု Nok Air, Thai Lion Air ကေုာံ Thai Vietjet Air တအ် ရ။ ၜိုန်ရ သၞာံ ၂၀၂၀-၂၀၂၁ က္တဵုဒှ် ယဲ ကိုဗစ်-၁၉ တုဲ ကမ္ပဏဳ ဒးဒုင် အရှောန် ဇၞော်ဇၞော် ကီုလေဝ်၊ စိုပ် သၞာံ ၂၀၂၃ ကေုာံ ၂၀၂၄ ဏအ် ဍေဟ် ကလေင် ကလိဂွံ ပရေင် အမြဲ (Profit) ပၠန် ရ ဟိုတ်နူ ပရေင် အာတရဴ ဍုင်သေံ ကလေင် ထတ် ကၠုင် ရ。&lt;ref name=&quot;AAV2023&quot;&gt;Asia Aviation Public Company Limited (2023). &quot;Annual Report 2023: Financial Highlights&quot;. ''AAV''.&lt;/ref&gt;

== ၉။ ပရေင် စဵုဒၞာ ကေုာံ ဂီုကၠီု (Safety Record) ==
ထာဲ အေဲအေရှာ ဝွံ မၞုံကဵု ဝင် ပရေင် စဵုဒၞာ (Safety record) ခိုဟ် ဗွဲမလောန် ရ။ 
နူကဵု အခိင် စ ဖြေန် တရဴ ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၀၄ စဵုကဵု တ္ၚဲဏအ်၊ ကမ္ပဏဳ ဝွံ ဟွံကေင် က္တဵုဒှ် လဝ် ပ်ရာသ် အန္တရာယ် ဇၞော်ဇၞော် ဟွံသေင်မ္ဂး အန္တရာယ် လီုလာ် လမျီု ညးဍိုက်က္ၜင် (Fatal accidents) လးလး ဏီ ရ။ ကမ္ပဏဳ ဏအ် ဒ္ဂေတ် ဗက် သၞောတ်ဝ် ပရေင် စဵုဒၞာ နူကဵု ဂကောံ ICAO ကေုာံ CAAT ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် တွဵု ရ။

== ၁၀။ လွပ် ပ္ဍဲ ပရေင်မၞိဟ် ကေုာံ ထံက်ပင် ==
ကမ္ပဏဳ ဝွံ ပါလုပ် ထံက်ပင် ပ္ဍဲ ပရေင် ဇၞော်မောဝ် ဒေသ ကေုာံ ပရေင် ဝေင် ဇြဟတ် ဗွဲမဂၠိုင် ရ။
ဍေဟ် ဒှ် ညးထံက်ပင် အဓိက (Sponsor) သွက် ပေါဲ ပြိုင် ကောန်ဗဝ် (Football leagues) ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ တုဲ၊ ထံက်ပင် လဝ် ဂကောံ ကောန်ဗဝ် နာနာ သာ် ရ။ ပါဲနူ ဂှ်ပၠန် ဍေဟ် လေဝ် ကၠောန် ကမၠောန် မဆေင်ကဵု CSR (Corporate Social Responsibility) ဥပမာ ပရေင် မင်မွဲ သဘာဝ ကေုာံ ရီုဗင် ညးမဒးဒုင် ဘဲ သဘာဝ တအ် ရ။

== ၁၁။ အနာဂတ် ကေုာံ သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် (Future Outlook) ==
သွက် အနာဂတ် ဂှ် ထာဲ အေဲအေရှာ နွံ အစဳအဇန် ဇၞော် ပတိုန် လၟိဟ် က္ၜင်ကျာ Airbus A321neo မၞုံကဵု ဒၞာဲဂဇအ် ဂၠိုင် တုဲ မာန် ဖြေန် ဏာ တရဴ ဇမ္ၚောဲ (Longer ranges) မာန် ရ။ 
ကမ္ပဏဳ လေဝ် နွံ ရန်တၟအ် သွက်ဂွံ ပံက် တရဴ တၟိ ဇရေင် ဍုင် ဂျပါန် ကေုာံ တၞဟ်ဟ် ပ္ဍဲ အာရှ လပါ် ဗၟံက် ရ။ နကဵု လညာတ် လပါ် သဘာဝ ဂှ် ကမ္ပဏဳ အေဲအေရှာ ဂကောံ (AirAsia Group) လွဳစ ကမၠောန် သွက်ဂွံ ဖ္အောန် ဖျေဟ် ဓါတ် ကာဗေါန် (Carbon emissions) နကဵု လွပ် စက် တၟိ ကေုာံ နဲကဲ ဖြေန် ဍာံ ဍာံ ရ。&lt;ref name=&quot;FlightGlobal2024&quot;&gt;FlightGlobal (2024). &quot;Thai AirAsia signals growth with A321neo fleet expansion&quot;. ''Aviation Networks''.&lt;/ref&gt;

== နိဿဲ ==
&lt;references /&gt;

{{Navbox
| name = Airlines of Thailand
| title = ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် ပ္ဍဲ [[ဍုင်သေံ]]
| listclass = hlist
| group1 = က္ၜင်ကျာ အဓိက
| list1 =
* [[ထာဲ အေဲဝေ]] (Thai Airways)
* [[ၜင်ကံက် အေဲဝေ]] (Bangkok Airways)
| group2 = က္ၜင်ကျာ ၚုဟ်တန်
| list2 =
* [[ထာဲ အေဲအေရှာ]] (Thai AirAsia)
* [[နံက် အေဲ]] (Nok Air)
* [[ထာဲ လာင်ယောန် အေဲ]] (Thai Lion Air)
* [[ထာဲ ဗဳယေတ်ဂျေတ် အေဲ]] (Thai Vietjet Air)
}}

[[ကဏ္ဍ:ထာဲ အေဲအေရှာ]]
[[ကဏ္ဍ:ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ]]
[[ကဏ္ဍ:က္ၜင်ကျာ]]</text>
      <sha1>6ilexomy25v4ipdttiheim1zofjen3q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>နံက် အေဲ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12897</id>
    <revision>
      <id>59338</id>
      <timestamp>2026-10-27T22:57:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Infobox airline | airline = နံက် အေဲ (Nok Air) | image = Nok_Air_Boeing_737-800_HS-DBP.jpg | caption = က္ၜင်ကျာ နံက် အေဲ Boeing 737-800 မၞုံကဵု ဗီုပြင် က္ဍိုပ် ဂစေံ | IATA = DD | ICAO = NOK | callsign = NOK AIR | founded = ဖေဖဝ်ဝါရဳ ၂၀၀၄ | commenced = ၂၃ ဂျူလာင် ၂၀၀၄ | hub...&quot;</comment>
      <origin>59338</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16821" sha1="t4ycm86toolmfwf8u8cemb3cgj2sx0f" xml:space="preserve">{{Infobox airline
| airline = နံက် အေဲ (Nok Air)
| image = Nok_Air_Boeing_737-800_HS-DBP.jpg
| caption = က္ၜင်ကျာ နံက် အေဲ Boeing 737-800 မၞုံကဵု ဗီုပြင် က္ဍိုပ် ဂစေံ
| IATA = DD
| ICAO = NOK
| callsign = NOK AIR
| founded = ဖေဖဝ်ဝါရဳ ၂၀၀၄
| commenced = ၂၃ ဂျူလာင် ၂၀၀၄
| hubs = [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဒွန်မံင်]] (DMK)
| secondary_hubs = [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဇေင်မာဲ]] (CNX)
| fleet_size = ၁၄ (၂၀၂၄)
| destinations = ၂၅
| parent = Nok Airlines Public Company Limited
| headquarters = [[ၜင်ကံက်]], [[ဍုင်သေံ]]
| key_people = Wutthiphum Jurangkool (CEO)
| revenue = 
| website = [https://www.nokair.com nokair.com]
}}

'''နံက် အေဲ''' ({{lang-en|Nok Air}}, {{lang-th|นกแอร์}}) ဝွံ ဒှ် ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ ၚုဟ်တန် (Low-cost carrier) မွဲ မၞုံ သဇိုင် အဓိက ပ္ဍဲ [[ဍုင်သေံ]] ရ။ ကမ္ပဏဳ ဝွံ သ္ပ လဝ် သဇိုင် အဓိက ပ္ဍဲ [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဒွန်မံင်]] (Don Mueang International Airport) ပ္ဍဲ ဍုင်ၜင်ကံက် ရ။ ယၟု မ္ဂး &quot;နံက်&quot; ဝွံ နကဵု ဘာသာသေံ မ္ဂး ဂွံ အဓိပ္ပါယ် &quot;ဂစေံ&quot; တုဲ၊ ကမ္ပဏဳ ဏအ် စကာ လဝ် ဗီုပြင် က္ဍိုပ် ဂစေံ မၞုံကဵု အရံင် နာနာ သာ် ပ္ဍဲ က္ဍိုပ် က္ၜင်ကျာ ဍေဟ်တအ် သီုဖအိုတ် ရ။ နံက် အေဲ ဝွံ ဖြေန် ဏာ တရဴ ဗွဲမဂၠိုင် ပ္ဍဲ အပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ကေုာံ ဍုင် ညောန်ကြပ် တအ် ရ။ 

== ၁။ နိဒါန် ကေုာံ သဇိုင် ကမၠောန် ==
နံက် အေဲ ဝွံ ဒှ် ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ မၞုံကဵု ရုပ်ရဴ တၞဟ်ခြာ အိုတ် မွဲ ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ရ။ ကမ္ပဏဳ ဏအ် ဒ္ဂေတ် ဗက် လညာတ် ပရေင် ကမၠောန် ၚုဟ်တန် (Low-cost model) ကီုလေဝ်၊ ဍေဟ် ပံက် လဝ် အခေါင် သွက် ညးဍိုက်က္ၜင် တအ် ဂွံ ကလိဂွံ ပရေင် ဝန်ဆောင် မသက်သာ (Friendly service) နကဵု အခိုက်အလိုက် ဍုင်သေံ ရ။ သင်္ကေတ အဓိက ဍေဟ် ဂှ် ဒှ် &quot;ဂစေံ&quot; တုဲ၊ က္ၜင်ကျာ ဇၟာပ်ပ် မွဲ မွဲ နွံ ကဵု ယၟု တၞဟ်ခြာ ဗီုကဵု &quot;Nok Sanook&quot; (ဂစေံ မိပ်)၊ &quot;Nok Sabai&quot; (ဂစေံ သက်သာ) ဒှ်တမ် ရ。&lt;ref name=&quot;CAPA2022&quot;&gt;CAPA - Centre for Aviation (2022). &quot;Nok Air: Thailand's Colorful Low-Cost Carrier&quot;. ''CAPA Profiles''.&lt;/ref&gt;

== ၂။ ဝင် ကေုာံ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ==
ကမ္ပဏဳ ဝွံ ဒက်ပ္တန် လဝ် ပ္ဍဲ လပါ် စ သၞာံ ၂၀၀၄ နကဵု ယၟု Sky Asia Co., Ltd. ရ။ ပ္ဍဲ စၟတ်တ္ၚဲ ၂၃ ဂျူလာင် သၞာံ ၂၀၀၄ ဂှ် ဍေဟ် စ ဖြေန် တရဴ ပထမအိုတ် ရ။
ပ္ဍဲ အခိင် စတမ် တေအ်၊ ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ ထာဲ အေဝေး (Thai Airways International) ဂှ် ဒှ် ညးမပိုင်ပြဳ လဝ် ရှယ်ယာ ဂၠိုင်အိုတ် (Major shareholder) သွက်ဂွံ ပြိုင်ပကာန် ကု ကမ္ပဏဳ ထာဲ အေဲအေရှာ (Thai AirAsia) ရ။ စိုပ် သၞာံ ၂၀၁၃ ဂှ် ကမ္ပဏဳ ဏအ် လုပ် သွံရာန် ရှယ်ယာ ပ္ဍဲ ရုင် စတော့ ဍုင်သေံ (Stock Exchange of Thailand) တုဲ ပြံင် ယၟု ဒှ် အာ Nok Airlines Public Company Limited ရ。

== ၃။ ပရေင် အုပ်ဓုပ် ကေုာံ ပိုင်ပြဳ ==
ဝင် ပရေင် ပိုင်ပြဳ ရှယ်ယာ နံက် အေဲ ဝွံ နွံ ကဵု ပရေင် ပြံင်လှာဲ ဗွဲမဂၠိုင် ရ။ 
ကိုပ်ကၠာ တေအ် ထာဲ အေဝေး ပိုင်ပြဳ လဝ် စဵုကဵု ၃၉% ကီုလေဝ်၊ ဟိုတ်နူ ပြသၞာ ပရေင် ပိုန်ဒြပ် တုဲ ထာဲ အေဝေး ဖ္အောန် ဖျေဟ် သြန် ထံက်ပင် ဍေဟ် လၟေင်င် ရ။ လၟုဟ် မ္ဂး ဂကောံ သ္ၚိကၟိန် Jurangkool (မပိုင်ပြဳ ကမ္ပဏဳ Summit Corporation) တအ် ဒှ် လဝ် ညးမပိုင်ပြဳ ရှယ်ယာ အဓိက ပ္ဍဲ နံက် အေဲ တုဲ၊ Wutthiphum Jurangkool ဂှ် ဒုင် ကေတ် လဝ် တာလျိုင် ဥက္ကဌ ကေုာံ CEO ရ。&lt;ref name=&quot;BKKPost2019&quot;&gt;Bangkok Post (2019). &quot;Jurangkool family takes control of Nok Air&quot;. ''Bangkok Post Business''.&lt;/ref&gt;

== ၄။ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အဓိကဂမၠိုင် (Hubs and Bases) ==
နံက် အေဲ ဝွံ ဇၞော်မောဝ် လဝ် သၞောတ်ဝ် သၞေဟ် ဍေဟ် ပ္ဍဲ ဒေသ အဓိက ဍုင်သေံ ရ:
# '''ၜင်ကံက် (Don Mueang - DMK):''' ဒှ် သၞေဟ် ဇၞော်အိုတ် ကေုာံ ဌာန် သဇိုင် အဓိက သွက် နံက် အေဲ ရ။
# '''ဇေင်မာဲ (Chiang Mai - CNX):''' ဒှ် သၞေဟ် မရနုက်ကဵု ၜါ သွက်ဂွံ ဖြေန် ဏာ ဒေသ လပါ် သၟဝ်ကျာ ဍုင်သေံ ရ။

== ၅။ ပရေင် ဖြေန် တရဴ ကေုာံ ဒတန်ဂမၠိုင် (Destinations) ==
နံက် အေဲ ဂှ် ဖြေန် ဏာ တရဴ အပ္ဍဲဍုင် ဂၠိုင် နူကဵု အလုံဂၠးတိ ရ:
* '''အပ္ဍဲဍုင်:''' ဍေဟ် ဖြေန် ဏာ ဇရေင် ဍုင်ဇၞော် ကေုာံ ဍုင်ဍောတ် မပ္တံကဵု ဇေင်မာဲ၊ ဖူကေတ်၊ ဟာတ်ယာဲ၊ အူဒေါန်တာနဳ၊ မေဟံင်သောန် (Mae Hong Son) ကေုာံ ဗူရဳရာမ် (Buriram) တအ် ရ။ လွပ် က္ၜင်ကျာ ဍောတ်တ် ဂှ် သ္ပ ကဵု ဍေဟ် ဖြေန် စိုပ် ဍုင် မၞုံကဵု သၞေဟ် ဂၠေအ်ဂၠေအ် မာန် ရ။
* '''အလုံဂၠးတိ:''' ကိုပ်ကၠာ ယဲ ကိုဗစ်-၁၉ တေအ် ဍေဟ် ဖြေန် လဝ် ဇရေင် မျာန်မာ (လ္ဂုင်)၊ ဗဳယေတ်နာမ် ကေုာံ ဍုင် ကြုက် ကီုလေဝ်၊ လၟုဟ် မ္ဂး ပရေင် ဖြေန် အလုံဂၠးတိ နွံ အောန် လောန် ရ。&lt;ref name=&quot;Routes2023&quot;&gt;Routes Online (2023). &quot;Nok Air Domestic Network and Post-Pandemic Strategy&quot;. ''Aviation Week''.&lt;/ref&gt;

== ၆။ လၟိဟ် က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် (Fleet) ==
နံက် အေဲ ဝွံ စကာ သၞောတ်ဝ် က္ၜင်ကျာ ၜါ ဂကူ အဓိက သွက်ဂွံ ရေင်တၠုင် တရဴ ဇမ္ၚောဲ ကေုာံ တရဴ ဂၠေအ် ရ။
အတိုင် စရင် သၞာံ ၂၀၂၄ ဂှ် ဍေဟ် နွံကဵု က္ၜင်ကျာ သီုဖအိုတ် ၜိုတ် ၁၄ မ တုဲ ပါ် လဝ် အတိုင် ဗွဲသၟဝ် ဏအ် ရ:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! ဂကူ က္ၜင်ကျာ (Aircraft) !! လၟိဟ် မနွံ (In Service) !! လၟိဟ် ဒၞာဲဂဇအ် !! တင်စၟတ်
|-
| Boeing 737-800
| ၁၄
| ၁၈၉
| က္ၜင်ကျာ အဓိက သွက် တရဴ အကြာ ဍုင်ဇၞော်
|-
| De Havilland Dash 8 Q400
| ဝ (ကလေင် အပ် လဝ်)
| ၈၆
| ကိုပ်ကၠာ တေအ် စကာ လဝ် သွက် ဍုင် သၞေဟ် ဂၠေအ်ဂၠေအ်
|}
*(တင်စၟတ် - ဟိုတ်နူ ပရေင် ပြသၞာ သြန် တုဲ နံက် အေဲ ဖ္အောန် ဖျေဟ် လၟိဟ် က္ၜင်ကျာ Dash 8 Q400 ဗွဲမဂၠိုင် ရ)။

== ၇။ သၞောတ်ဝ် ပရေင် ဝန်ဆောင် (Services) ==
ၜိုန်ရ ဒှ် က္ၜင်ကျာ ၚုဟ်တန် ကီုလေဝ်၊ နံက် အေဲ နွံ ကဵု ပရေင် ဝန်ဆောင် မခိုဟ် နူကဵု ကမ္ပဏဳ ၚုဟ်တန် တၞဟ် ညိ ရ။
* '''စၞစ ကေုာံ ဍာ်:''' အခိင် ကိုပ်ကၠာ တေအ် ဍေဟ် ကဵု လဝ် ဍာ် ကေုာံ မုန့် (Snacks) သက်ကု ၚုဟ်မး သွက် ညးဍိုက်က္ၜင် သီုဖအိုတ် ရ (လၟုဟ် ဒး ရာန် ဗွဲမဂၠိုင်)။
* '''Nok Premium Seat:''' ဒှ် ဒၞာဲဂဇအ် ဂတ မၞုံကဵု ဒၞာဲ ဇိုင် သၠဲသၠဲ (Extra legroom) ရ။
* '''Nok Max / Nok X-tra:''' ဒှ် ဂကောံ လက်မှတ် မပါလုပ် သီု ကပေါတ် ဇြိုင် (Checked baggage allowance) ကေုာံ အခေါင် ရုဲ ဒၞာဲဂဇအ် ရ。

== ၈။ ပရေင် စဵုဒၞာ ကေုာံ ဂီုကၠီု (Safety Record) ==
နံက် အေဲ ဝွံ မၞုံကဵု ဝင် ပရေင် စဵုဒၞာ (Safety record) ခိုဟ် မွဲ ရ။ 
နူကဵု အခိင် စ ဖြေန် တရဴ စဵုကဵု တ္ၚဲဏအ်၊ ကမ္ပဏဳ ဝွံ ဟွံကေင် က္တဵုဒှ် လဝ် ပ်ရာသ် အန္တရာယ် ဇၞော်ဇၞော် ဟွံသေင်မ္ဂး အန္တရာယ် လီုလာ် လမျီု ညးဍိုက်က္ၜင် လးလး ဏီ ရ။ ဍေဟ် ကလိဂွံ လဝ် အထံက်အသာ် ပရေင် စဵုဒၞာ IOSA (IATA Operational Safety Audit) မဒှ် ကဆံင် သၠုင်အိုတ် သွက် က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ရ။

== ၉။ ပရေင် ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ပြသၞာ (Financials and Rehabilitation) ==
ပရေင် ပိုန်ဒြပ် နံက် အေဲ ဝွံ က္တဵုဒှ် လဝ် ပြသၞာ ဇၞော်ဇၞော် ဗွဲမလောန် ပ္ဍဲ သၞာံ လက္ကရဴ ဏအ် ရ။ 
ကိုပ်ကၠာ ဟွံစိုပ် ယဲ ကိုဗစ်-၁၉ ဏီ ဂှ် ဍေဟ် လေဝ် နွံ ကု အရှောန် သြန် (Losses) တုဲ၊ အခိင် ယဲ က္တဵုဒှ် ဂှ် ပြသၞာ ဏအ် ဇၞော် တိုန် ဗွဲမလောန် ရ။ ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၂၀ ဂှ် နံက် အေဲ ဒး ပတိုန် လိက် အာတ်မိက် ပရေင် လဟဵု ပရေင်ပိုန်ဒြပ် (Business Rehabilitation) ပ္ဍဲ ရုင်ဗစာ ဍုင်သေံ ရ။ ရုင်ဗစာ သ္ပဒတန် အစဳအဇန် လဟဵု ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၂၁ တုဲ၊ လၟုဟ် ကမ္ပဏဳ ဂှ် နွံ သၟဝ် ပရေင် အုပ်ဓုပ် စရိတ် ညံင်ဂွံ ကလေင် တန်တဴ မာန် ရ。&lt;ref name=&quot;Reuters2021&quot;&gt;Reuters (2021). &quot;Thai court approves Nok Air's business rehabilitation plan&quot;. ''Reuters''.&lt;/ref&gt;

== ၁၀။ ဂကောံ ပံင်ကောံ ကေုာံ ဌာနလပါ် (Alliances and Subsidiaries) ==
နံက် အေဲ ဝွံ နွံ ကဵု ပရေင် ပံင်ကောံ မဟာမိတ် နာနာ သာ် ရ:
* '''Value Alliance:''' ဍေဟ် ဒှ် ကမ္ပဏဳ မပါလုပ် ခၞံဗဒှ် ဂကောံ Value Alliance မဒှ် မဟာမိတ် သွက် က္ၜင်ကျာ ၚုဟ်တန် အလုံ ဒေသ အာရှ-ပါစဳဖိတ် ရ။
* '''NokScoot (ပလီု လဝ် ယျ):''' ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၄ ဂှ် နံက် အေဲ ကေုာံ ကမ္ပဏဳ Scoot နူ သေင်ကာပူ ပံင်ကောံ တုဲ ခၞံဗဒှ် လဝ် NokScoot သွက်ဂွံ ဖြေန် တရဴ ဇမ္ၚောဲ (Long-haul low-cost) ရ။ ဆဂး ဟိုတ်နူ ပြသၞာ ယဲ ကိုဗစ်-၁၉ တုဲ NokScoot ဒး ဒေါအ် ဇူ ထောအ် ကမၠောန် ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၂၀ ရ。&lt;ref name=&quot;StraitsTimes2020&quot;&gt;The Straits Times (2020). &quot;NokScoot goes out of business as COVID-19 grounds flights&quot;. ''The Straits Times''.&lt;/ref&gt;

== ၁၁။ အနာဂတ် ကေုာံ သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် (Future Outlook) ==
သွက် အနာဂတ် ဂှ် နံက် အေဲ နွံ တင်ရန်တၟအ် အဓိက သွက်ဂွံ ကလေင် က္တဵု ဂျိုင် လတူ ဗွိုက်လွာ အပ္ဍဲဍုင် ဍုင်သေံ ပၠန် ရ။ 
ကမ္ပဏဳ နွံ အစဳအဇန် ဇၞော် ပတိုန် လၟိဟ် က္ၜင်ကျာ တၟိ ညံင်ဂွံ ရုံဂပ် ကု လၟိဟ် ညးအာတရဴ မကလေင် ဇၞော် တိုန် ပၠန် ရ။ လပါ် အလုံဂၠးတိ မ္ဂး ဍေဟ် စွံ သတိ လတူ ဒေသ အိန္ဒိယ ကေုာံ ဍုင် ကြုက် ညံင်ဂွံ ကလေင် ပံက် တရဴ မာန် ပၠန် ရ။ ၜိုန်ရ ပရေင် ပြိုင်ပကာန် ထတ် လောန် ကု ထာဲ အေဲအေရှာ ကေုာံ ထာဲ လာင်အောန် အေဲ ကီုလေဝ်၊ နံက် အေဲ ပတှ်ေ ကေတ် လတူ လညာတ် &quot;ဂစေံ ဍုင်သေံ&quot; (Thai local bird) မၞုံကဵု ပရေင် ဝန်ဆောင် မဍိုန်ဍောတ် ဍာံ ဍာံ ရ။

== နိဿဲ ==
&lt;references /&gt;

{{Navbox
| name = Airlines of Thailand
| title = ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် ပ္ဍဲ [[ဍုင်သေံ]]
| listclass = hlist
| group1 = က္ၜင်ကျာ အဓိက
| list1 =
* [[ထာဲ အေဝေး]] (Thai Airways)
* [[ၜင်ကံက် အေဝေး]] (Bangkok Airways)
| group2 = က္ၜင်ကျာ ၚုဟ်တန်
| list2 =
* [[ထာဲ အေဲအေရှာ]] (Thai AirAsia)
* [[နံက် အေဲ]] (Nok Air)
* [[ထာဲ လာင်အောန် အေဲ]] (Thai Lion Air)
* [[ထာဲ ဗဳယေတ်ဂျေတ် အေဲ]] (Thai Vietjet Air)
}}

[[ကဏ္ဍ:နံက် အေဲ]]
[[ကဏ္ဍ:ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ]]
[[ကဏ္ဍ:က္ၜင်ကျာ]]</text>
      <sha1>t4ycm86toolmfwf8u8cemb3cgj2sx0f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ထာဲ လာင်ယောန် အေဲ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12898</id>
    <revision>
      <id>59342</id>
      <timestamp>2026-10-27T23:21:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Infobox airline | airline = ထာဲ လာင် ယောန် အေဲ (Thai Lion Air) | image = Thai_Lion_Air_Boeing_737-900ER_HS-LTV.jpg | caption = က္ၜင်ကျာ ထာဲ လာင် ယောန် အေဲ Boeing 737-900ER မၞုံကဵု ဗီုပြင် က္ဍိုပ် ဇာဒိသိုင် | IATA = SL | ICAO = TLM | callsign = MENTARI | founded = ၄ ဒဳဇြေ...&quot;</comment>
      <origin>59342</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19438" sha1="f3op71tgwvjvlgj5cvtzg9e4v4fm121" xml:space="preserve">{{Infobox airline
| airline = ထာဲ လာင် ယောန် အေဲ (Thai Lion Air)
| image = Thai_Lion_Air_Boeing_737-900ER_HS-LTV.jpg
| caption = က္ၜင်ကျာ ထာဲ လာင် ယောန် အေဲ Boeing 737-900ER မၞုံကဵု ဗီုပြင် က္ဍိုပ် ဇာဒိသိုင်
| IATA = SL
| ICAO = TLM
| callsign = MENTARI
| founded = ၄ ဒဳဇြေမ်ဗါ ၂၀၁၃
| commenced = ၄ ဒဳဇြေမ်ဗါ ၂၀၁၃
| hubs = [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဍိုန်မုင်]] (DMK)
| secondary_hubs = 
| fleet_size = ၂၁ (၂၀၂၄)
| destinations = ၃၅
| parent = [[လာင် ယောန် ဂကောံ]] (Lion Air Group)
| headquarters = [[ၜင်ကံက်]], [[ဍုင်သေံ]]
| key_people = Aswin Yangkirati (CEO)
| revenue = 
| website = [https://www.lionairthai.com lionairthai.com]
}}

'''ထာဲ လာင် ယောန် အေဲ''' ({{lang-en|Thai Lion Air}}, {{lang-th|ไทยไลอ้อนแอร์}}) ဝွံ ဒှ် ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ ၚုဟ်တန် (Low-cost carrier) မွဲ မၞုံ သဇိုင် အဓိက ပ္ဍဲ [[ဍုင်သေံ]] ရ။ ကမ္ပဏဳ ဝွံ သ္ပ လဝ် သဇိုင် အဓိက ပ္ဍဲ [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဍိုန်မုင်]] (Don Mueang International Airport) ပ္ဍဲ ဍုင်ၜင်ကံက် တုဲ၊ ဍေဟ် ဒှ် ကမ္ပဏဳ သၟဝ် တဲ (Subsidiary) မွဲ နူကဵု ဂကောံ လာင် ယောန် (Lion Air Group) မဒှ် ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ ၚုဟ်တန် ဇၞော်အိုတ် နူကဵု ဍုင် အေန်ဒဝ်နဳရှာ ရ။ ထာဲ လာင် ယောန် အေဲ ဝွံ ဖြေန် ဏာ တရဴ ဗွဲမဂၠိုင် ပ္ဍဲ အပ္ဍဲ ဍုင်သေံ၊ ကေုာံ ဍုင် နာနာ သာ် ပ္ဍဲ ဒေသ အာရှ မပ္တံကဵု ကြုက်၊ အေန်ဒဝ်နဳရှာ ကေုာံ အိန္ဒိယ ရ။

== ၁။ နိဒါန် ကေုာံ သဇိုင် ကမၠောန် ==
ထာဲ လာင် ယောန် အေဲ ဝွံ ဒှ် ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ မၞုံကဵု ရုပ်ရဴ မလုပ် ပြိုင်ပကာန် ဗွဲမထတ် ပ္ဍဲ ဗွိုက်လွာ က္ၜင်ကျာ ၚုဟ်တန် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ရ။
ကမ္ပဏဳ ဏအ် ဒ္ဂေတ် ဗက် လညာတ် ပရေင် ကမၠောန် &quot;We Make People Fly&quot; (ပိုယ် ကဵု မၞိဟ်တအ် ဂွံ ဍိုက် က္ၜင်ကျာ မာန်) မဒှ် လညာတ် အဓိက နူကဵု မိမ ကမ္ပဏဳ ရ။ ပရေင် ကမၠောန် ဍေဟ် ဂှ် ပံင်စပ် လဝ် လညာတ် က္ၜင်ကျာ ၚုဟ်တန် (LCC) ကေုာံ ပရေင် ဝန်ဆောင် မခိုဟ် (ဥပမာ ကိုပ်ကၠာ တေအ် ကဵု လဝ် ကပေါတ် ဇြိုင် သက်ကု ၚုဟ်မး) တုဲ၊ ဍေဟ် ပံက် လဝ် အခေါင် သွက် ညးဍိုက်က္ၜင် တအ် ဂွံ ကလိဂွံ ၚုဟ်မး မသက်သာအိုတ် ရ။ ဍေဟ် ဒှ် ဒြဟတ် ပြိုင်ပကာန် ဇၞော်အိုတ် မွဲ ကု [[ထာဲ အေဲအေရှာ]] (Thai AirAsia) ကေုာံ [[နံက် အေဲ]] (Nok Air) ရ。&lt;ref name=&quot;CAPA2021&quot;&gt;CAPA - Centre for Aviation (2021). &quot;Thai Lion Air: Navigating the Competitive Low-Cost Market in Thailand&quot;. ''CAPA Profiles''.&lt;/ref&gt;

== ၂။ ဝင် ကေုာံ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ==
ကမ္ပဏဳ ဝွံ ဒက်ပ္တန် လဝ် ပ္ဍဲ စၟတ်တ္ၚဲ ၄ ဒဳဇြေမ်ဗါ သၞာံ ၂၀၁၃ ရ။
ပရေင် ဖြေန် တရဴ ပထမအိုတ် ဂှ် ကၠောန်ဗဒှ် လဝ် ပ္ဍဲ တ္ၚဲ ဒက်ပ္တန် ဂှ် သီု မဒှ် တ္ၚဲ ဖြေန် ဏာ တရဴ နူကဵု သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဍိုန်မုင် ဇရေင် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဇေင်မာဲ ရ။ ပ္ဍဲ သၞာံ ပထမ ဍေဟ် စ ဖြေန် ဂှ်၊ ကမ္ပဏဳ ဏအ် သ္ပ လဝ် ပရေင် ပရိုမဝ်ရှေန် (Promotion) ၚုဟ်မး ဗွဲမသက်သာ သွက်ဂွံ ဇက် ကေတ် မၞိဟ် စကာ တုဲ ကလိဂွံ ပရေင် အံင်ဇၞး ဗွဲမပြဟ် ရ။ ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၄ ဂှ် ဍေဟ် သၠဲ ပတိတ် လၟိဟ် က္ၜင်ကျာ ကေုာံ ပရေင် ဖြေန် တရဴ ဇရေင် ဍုင် သအာင် ဗီုကဵု ဂျာကာတာ (Jakarta) ကေုာံ ကွာလာလာမ်ပူ (Kuala Lumpur) ရ။

== ၃။ ပရေင် အုပ်ဓုပ် ကေုာံ ပိုင်ပြဳ ==
ထာဲ လာင် ယောန် အေဲ ဂှ် ဒှ် ပရေင် ပံင်ကောံ (Joint Venture) အကြာ ညးလပါ် ဍုင်သေံ ကေုာံ ကမ္ပဏဳ လာင် ယောန် ဂကောံ (Lion Air Group) နူ အေန်ဒဝ်နဳရှာ ရ။ 
အတိုင် သၞောဝ် ဍုင်သေံ ဂှ် ကမ္ပဏဳ ဍုင်သအာင် ဟွံဂွံ အခေါင် ပိုင်ပြဳ ဂၠိုင် နူ ၄၉% ပ္ဍဲ ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ အပ္ဍဲဍုင် ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ညးမပိုင်ပြဳ လပါ် ဍုင်သေံ တအ် မင်မွဲ လဝ် ၅၁% တုဲ၊ မိမ ကမ္ပဏဳ PT Lion Mentari Airlines ပိုင်ပြဳ လဝ် ၄၉% ရ။ ကမ္ပဏဳ ဏအ် လွဳစ လဝ် သၞောတ်ဝ် အုပ်ဓုပ်၊ သၞောတ်ဝ် IT၊ ကေုာံ ပရေင် ထိင်ဒဝ် က္ၜင်ကျာ နူကဵု ဂကောံ မိမ ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် ညံင်ဂွံ ဖ္အောန် ဖျေဟ် စရိတ် ပရေင် ကမၠောန် ရ。&lt;ref name=&quot;BKKPost2018&quot;&gt;Bangkok Post (2018). &quot;Lion Air Group expands footprint in Thailand&quot;. ''Bangkok Post Business''.&lt;/ref&gt;

== ၄။ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အဓိကဂမၠိုင် (Hubs and Bases) ==
ထာဲ လာင် ယောန် အေဲ ဝွံ စကာ လဝ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အဓိက ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ သွက်ဂွံ ဖြေန် တရဴ ရ:
# '''ၜင်ကံက် (Don Mueang - DMK):''' ဒှ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဍိုန်မုင် မဒှ် သၞေဟ် ဇၞော်အိုတ် ကေုာံ ဌာန် သဇိုင် အဓိက သွက် ကမ္ပဏဳ ဏအ် ရ။ လၟိဟ် ဖြေန် တရဴ ၉၀% ဂှ် စက္တဵုဒှ် နူကဵု သၞေဟ် ဏအ် ရ။
# '''သၞေဟ် တၞဟ်ဂမၠိုင်:''' ၜိုန်ရ ဟွံမဲ ကု ဌာန် သဇိုင် မရနုက်ကဵု ၜါ ချိုတ်တ် ပၠိုတ်တ် ကီုလေဝ်၊ ဍေဟ် ဖြေန် တရဴ စၠောအ် (Cross-country flights) အကြာ ဍုင် ဥပမာ ဇေင်မာဲ-ဟာတ်ယာဲ ကေုာံ အူတာပေါင် (U-Tapao) ညိည နွံ ကီု ရ။

== ၅။ ပရေင် ဖြေန် တရဴ ကေုာံ ဒတန်ဂမၠိုင် (Destinations) ==
ထာဲ လာင် ယောန် အေဲ ဂှ် ဖြေန် ဏာ တရဴ ဗွဲမဂၠိုင် ပ္ဍဲ အပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ကေုာံ ဍုင် နိုင်ငံတကာ နာနာ သာ် ရ:
* '''အပ္ဍဲဍုင်:''' ဖြေန် လၟိုန် တ္ၚဲ ဇရေင် ဍုင် အဓိက မပ္တံကဵု ဇေင်မာဲ၊ ဇေင်ရာဲ၊ ဖူကေတ်၊ ဟာတ်ယာဲ၊ သုရတ်တာနဳ၊ ခန်ကေန်၊ အူဒေါန်တာနဳ၊ ကေုာံ နခေါန် သဳထမ္မရာတ် (Nakhon Si Thammarat) ရ။
* '''အလုံဂၠးတိ:''' ကိုပ်ကၠာ တေအ် ဒေသ ဍုင် ကြုက် ဂှ် ဒှ် ဒၞာဲ ဍေဟ် ဖြေန် ဂၠိုင်အိုတ် မွဲ ရ။ တ္ၚဲဏအ် ဍေဟ် ဆက် ဖြေန် ဏာ ဇရေင် ဂျာကာတာ (အေန်ဒဝ်နဳရှာ)၊ ကွာလာလာမ်ပူ၊ သေင်ကာပူ၊ တာဲပေ၊ ကေုာံ ကတ္တမန္ဒု (နဳပေါ)၊ သီုကဵု ဍုင် အိန္ဒိယ ဗွဲမဂၠိုင် ရ。&lt;ref name=&quot;Routes2023&quot;&gt;Routes Online (2023). &quot;Thai Lion Air Rebuilds International Network&quot;. ''Aviation Week''.&lt;/ref&gt;

== ၆။ လၟိဟ် က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် (Fleet) ==
ထာဲ လာင် ယောန် အေဲ ဝွံ စကာ သၞောတ်ဝ် က္ၜင်ကျာ Boeing ဗွဲမဂၠိုင် ရ။ 
ကိုပ်ကၠာ တေအ် ဍေဟ် ကေင် စကာ လဝ် Airbus A330 သွက် တရဴ ဇမ္ၚောဲ ကီုလေဝ်၊ လၟုဟ် မ္ဂး ဍေဟ် ကလေင် စကာ ဆ Boeing 737 ဂမၠိုင် ဓဝ် ရ ညံင်ဂွံ ဖ္အောန် ဖျေဟ် စရိတ် ပလေဝ်ပလေတ် ရ။ အတိုင် စရင် သၞာံ ၂၀၂၄ ဂှ် ဍေဟ် နွံကဵု လၟိဟ် က္ၜင်ကျာ အတိုင် ဗွဲသၟဝ် ဏအ် ရ:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! ဂကူ က္ၜင်ကျာ (Aircraft) !! လၟိဟ် မနွံ (In Service) !! မမှာလဝ် (Orders) !! လၟိဟ် ဒၞာဲဂဇအ် (Passengers) !! တင်စၟတ်
|-
| Boeing 737-800
| ၁၇
| —
| ၁၈၉
| က္ၜင်ကျာ အဓိက အပ္ဍဲဍုင် ကေုာံ ဒေသ
|-
| Boeing 737-900ER
| ၄
| —
| ၂၁၅
| သွက် တရဴ မၞိဟ် ဂၠိုင်
|-
| Boeing 737 MAX 9
| ဝ (ကိုပ်ကၠာ တေအ် နွံ)
| —
| ၂၁၅
| ကလေင် အပ် ထောအ် သီုဖအိုတ် ဟိုတ်နူ ပြသၞာ
|-
| '''သီုဖအိုတ်'''
| '''၂၁'''
| '''—'''
| 
| 
|}

== ၇။ သၞောတ်ဝ် ပရေင် ဝန်ဆောင် (Services) ==
ပရေင် ဝန်ဆောင် ထာဲ လာင် ယောန် အေဲ ဂှ် ပြံင်လှာဲ ကၠုင် ဗွဲမဂၠိုင် ပ္ဍဲ သၞာံ လက္ကရဴ ဏအ် ရ။
* '''ကပေါတ် ဇြိုင် (Baggage Allowance):''' ပ္ဍဲ အခိင် ကိုပ်ကၠာ စ ပံက် တေအ်၊ ဍေဟ် ကဵု လဝ် အခေါင် စုတ် ကပေါတ် ဇြိုင် ၁၅ ကဳလဝ် (15 kg) သက်ကု ၚုဟ်မး သွက် တရဴ အပ္ဍဲဍုင် ရ။ ဆဂး စတမ် နူ သၞာံ ၂၀၁၉ ဂှ် ဍေဟ် ပလီု ထောအ် ပရေင် ဏအ် တုဲ ညးဍိုက်က္ၜင် တအ် ဒး ရာန် ၚုဟ်မး ကပေါတ် တၞဟ်ခြာ ရ (ဗီုကဵု LCC တၞဟ်တအ်)။
* '''Lion Meals:''' စၞစ ကေုာံ ဍာ် တအ် ဂှ် လေဝ် ဒး ရာန် တၞဟ်ခြာ လတူ က္ၜင်ကျာ ရ။
* '''Lion Seat Selection:''' အခေါင် ရုဲ ဒၞာဲဂဇအ် ဂှ် လေဝ် ဒး ထပ် သြန် ရ။

== ၈။ ပရေင် စဵုဒၞာ ကေုာံ ဂီုကၠီု (Safety Record) ==
ထာဲ လာင် ယောန် အေဲ ဝွံ မၞုံကဵု ဝင် ပရေင် စဵုဒၞာ ခိုဟ် မွဲ ရ။
ၜိုန်ရ မိမ ကမ္ပဏဳ လာင် ယောန် နူ အေန်ဒဝ်နဳရှာ ကေင် က္တဵုဒှ် လဝ် ပ်ရာသ် အန္တရာယ် ဇၞော်ဇၞော် (ဥပမာ JT610) ကီုလေဝ်၊ ထာဲ လာင် ယောန် အေဲ ဝွံ ဟွံကေင် က္တဵုဒှ် လဝ် အန္တရာယ် လီုလာ် လမျီု ညးဍိုက်က္ၜင် လးလး ဏီ ရ။ ဍေဟ် ဒ္ဂေတ် ဗက် သၞောတ်ဝ် ပရေင် စဵုဒၞာ နူကဵု ဂကောံ CAAT (Civil Aviation Authority of Thailand) ဗွဲမချိုတ်ပၠိုတ် ရ။&lt;ref name=&quot;AeroTime2019&quot;&gt;AeroTime Hub (2019). &quot;Thai Lion Air Safety Standards and Operations&quot;. ''AeroTime''.&lt;/ref&gt;

== ၉။ ပရေင် ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ပြသၞာ ကိုဗစ်-၁၉ (Financials and COVID-19) ==
ပရေင် ပိုန်ဒြပ် ထာဲ လာင် ယောန် အေဲ ဝွံ ဒးဒုင် အရှောန် ဇၞော်ဇၞော် ပ္ဍဲ အခိင် ယဲ ကိုဗစ်-၁၉ (COVID-19 pandemic) ရ။
ဟိုတ်နူ ပရေင် ကၟာတ် ဍုင် ကေုာံ ကၟာတ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တုဲ၊ ကမ္ပဏဳ ဒး ဒေါအ် ဇူ လဝ် ပရေင် ဖြေန် တရဴ လအ်လ ဗွဲမလောန် ရ။ ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၂၀-၂၀၂၁ ဂှ် ကမ္ပဏဳ ဒး ဖ္အောန် ဖျေဟ် လၟိဟ် က္ၜင်ကျာ နူ ၃၅ မ စဵုကဵု သှ်ေ ဆ ၜိုတ် ၁၁ မ ဓဝ် တုဲ၊ သီုကဵု ဒး ဖ္အောန် ဖျေဟ် လၟိဟ် ညးကၠောန် ကမၠောန် (Layoffs) ဗွဲမဂၠိုင် ရ။ ဆဂး စတမ် နူ သၞာံ ၂၀၂၃ ဂှ် ကမ္ပဏဳ ကလေင် ဇၞော်မောဝ် တိုန် ပၠန် တုဲ ကလေင် ကလိဂွံ က္ၜင်ကျာ တၟိ ဗွဲမဂၠိုင် ရ။

== ၁၀။ ဂကောံ ပံင်ကောံ လာင် ယောန် ဂမၠိုင် (Lion Air Group Integration) ==
ထာဲ လာင် ယောန် အေဲ ဂှ် ဒှ် ကဏ္ဍ အဓိက မွဲ ပ္ဍဲ သၞောတ်ဝ် လာင် ယောန် ဂကောံ မၞုံကဵု ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ ဗွဲမဂၠိုင် ပ္ဍဲ ဒေသ အာရှအဂၞဲ ရ:
* '''Lion Air:''' ကမ္ပဏဳ မိမ ပ္ဍဲ အေန်ဒဝ်နဳရှာ။
* '''Batik Air:''' ကမ္ပဏဳ မကဵု ပရေင် ဝန်ဆောင် ဍိုက်ပေင် (Full-service) ပ္ဍဲ အေန်ဒဝ်နဳရှာ ကေုာံ မလေရှာ။
* '''Wings Air:''' ကမ္ပဏဳ မဖြေန် တရဴ ဍုင် ဍောတ်တ် ပ္ဍဲ အေန်ဒဝ်နဳရှာ။
ပရေင် ပံင်ကောံ ဏအ် သ္ပ ကဵု ထာဲ လာင် ယောန် အေဲ ကလိဂွံ ပရေင် ထံက်ပင် လပါ် IT၊ သၞောတ်ဝ် ရာန် လက်မှတ် ကေုာံ ပရေင် ပလေဝ်ပလေတ် က္ၜင်ကျာ ၚုဟ်မး သက်သာ နူကဵု မိမ ကမ္ပဏဳ ရ。&lt;ref name=&quot;LionGroup2020&quot;&gt;Lion Air Group (2020). &quot;Corporate Profile and Group Synergy&quot;. ''Lion Air Official Publications''.&lt;/ref&gt;

== ၁၁။ အနာဂတ် ကေုာံ သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် (Future Outlook) ==
သွက် အနာဂတ် ဂှ် ထာဲ လာင် ယောန် အေဲ နွံ တင်ရန်တၟအ် သွက်ဂွံ ကလေင် သၠဲ ပတိတ် လၟိဟ် က္ၜင်ကျာ ညံင်ဂွံ စိုပ် ကဆံင် ကိုပ်ကၠာ ယဲ ကိုဗစ်-၁၉ တေအ် ရ။
ကမ္ပဏဳ ဏအ် ပတှ်ေ ကေတ် ဒဒှ်ရ ဗွိုက်လွာ အာတရဴ ပ္ဍဲ ဒေသ အာရှ (အထူးသဖြင့် ဍုင် ကြုက် ကေုာံ အိန္ဒိယ) ဂှ် ဆက် ဇၞော်မောဝ် တိုန် အာ တွဵု ရ။ ၜိုန်ရ ပြိုင်ပကာန် ထတ် လောန် ကု ထာဲ အေဲအေရှာ ကေုာံ နံက် အေဲ ကီုလေဝ်၊ ထာဲ လာင် ယောန် အေဲ ဝွံ နွံကဵု ဒြဟတ် သြန် ကေုာံ သၞောတ်ဝ် ဂကောံ မိမ ဇၞော် မရီု ထံက်ပင် လဝ် ရ။ ဍေဟ်တအ် လေဝ် မင်မဲ ဒၟံင် သွက်ဂွံ ကလေင် လွဳစ က္ၜင်ကျာ ဇၞော် ဗီုကဵု Airbus A330 သွက် တရဴ ဇမ္ၚောဲ ပ္ဍဲ အနာဂတ် မာန် ရ။

== နိဿဲ ==
&lt;references /&gt;

{{Navbox
| name = Airlines of Thailand
| title = ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် ပ္ဍဲ [[ဍုင်သေံ]]
| listclass = hlist
| group1 = က္ၜင်ကျာ အဓိက
| list1 =
* [[ထာဲ အေဲဝေ]] (Thai Airways)
* [[ၜင်ကံက် အေဝေး]] (Bangkok Airways)
| group2 = က္ၜင်ကျာ ၚုဟ်တန်
| list2 =
* [[ထာဲ အေဲအေရှာ]] (Thai AirAsia)
* [[နံက် အေဲ]] (Nok Air)
* [[ထာဲ လာင် ယောန် အေဲ]] (Thai Lion Air)
* [[ထာဲ ဗဳယေတ်ဂျေတ် အေဲ]] (Thai Vietjet Air)
}}

[[ကဏ္ဍ:ထာဲ လာင် ယောန် အေဲ]]
[[ကဏ္ဍ:ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ]]
[[ကဏ္ဍ:က္ၜင်ကျာ]]</text>
      <sha1>f3op71tgwvjvlgj5cvtzg9e4v4fm121</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>59343</id>
      <parentid>59342</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T23:21:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <origin>59343</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19410" sha1="ibtuf4c7owmy5ufz05mzegky34hoy2g" xml:space="preserve">{{Infobox airline
| airline = ထာဲ လာင် ယောန် အေဲ (Thai Lion Air)
| image = Thai_Lion_Air_Boeing_737-900ER_HS-LTV.jpg
| caption = က္ၜင်ကျာ ထာဲ လာင် ယောန် အေဲ Boeing 737-900ER မၞုံကဵု ဗီုပြင် က္ဍိုပ် ဇာဒိသိုင်
| IATA = SL
| ICAO = TLM
| callsign = MENTARI
| founded = ၄ ဒဳဇြေမ်ဗါ ၂၀၁၃
| commenced = ၄ ဒဳဇြေမ်ဗါ ၂၀၁၃
| hubs = [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဍိုန်မုင်]] (DMK)
| secondary_hubs = 
| fleet_size = ၂၁ (၂၀၂၄)
| destinations = ၃၅
| parent = [[လာင် ယောန် ဂကောံ]] (Lion Air Group)
| headquarters = [[ၜင်ကံက်]], [[ဍုင်သေံ]]
| key_people = Aswin Yangkirati (CEO)
| revenue = 
| website = [https://www.lionairthai.com lionairthai.com]
}}

'''ထာဲ လာင် ယောန် အေဲ''' ({{lang-en|Thai Lion Air}}, {{lang-th|ไทยไลอ้อนแอร์}}) ဝွံ ဒှ် ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ ၚုဟ်တန် (Low-cost carrier) မွဲ မၞုံ သဇိုင် အဓိက ပ္ဍဲ [[ဍုင်သေံ]] ရ။ ကမ္ပဏဳ ဝွံ သ္ပ လဝ် သဇိုင် အဓိက ပ္ဍဲ [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဍိုန်မုင်]] (Don Mueang International Airport) ပ္ဍဲ ဍုင်ၜင်ကံက် တုဲ၊ ဍေဟ် ဒှ် ကမ္ပဏဳ သၟဝ် တဲ (Subsidiary) မွဲ နူကဵု ဂကောံ လာင် ယောန် (Lion Air Group) မဒှ် ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ ၚုဟ်တန် ဇၞော်အိုတ် နူကဵု ဍုင် အေန်ဒဝ်နဳရှာ ရ။ ထာဲ လာင် ယောန် အေဲ ဝွံ ဖြေန် ဏာ တရဴ ဗွဲမဂၠိုင် ပ္ဍဲ အပ္ဍဲ ဍုင်သေံ၊ ကေုာံ ဍုင် နာနာ သာ် ပ္ဍဲ ဒေသ အာရှ မပ္တံကဵု ကြုက်၊ အေန်ဒဝ်နဳရှာ ကေုာံ အိန္ဒိယ ရ။

== ၁။ နိဒါန် ကေုာံ သဇိုင် ကမၠောန် ==
ထာဲ လာင် ယောန် အေဲ ဝွံ ဒှ် ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ မၞုံကဵု ရုပ်ရဴ မလုပ် ပြိုင်ပကာန် ဗွဲမထတ် ပ္ဍဲ ဗွိုက်လွာ က္ၜင်ကျာ ၚုဟ်တန် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ရ။
ကမ္ပဏဳ ဏအ် ဒ္ဂေတ် ဗက် လညာတ် ပရေင် ကမၠောန် &quot;We Make People Fly&quot; (ပိုယ် ကဵု မၞိဟ်တအ် ဂွံ ဍိုက် က္ၜင်ကျာ မာန်) မဒှ် လညာတ် အဓိက နူကဵု မိမ ကမ္ပဏဳ ရ။ ပရေင် ကမၠောန် ဍေဟ် ဂှ် ပံင်စပ် လဝ် လညာတ် က္ၜင်ကျာ ၚုဟ်တန် (LCC) ကေုာံ ပရေင် ဝန်ဆောင် မခိုဟ် (ဥပမာ ကိုပ်ကၠာ တေအ် ကဵု လဝ် ကပေါတ် ဇြိုင် သက်ကု ၚုဟ်မး) တုဲ၊ ဍေဟ် ပံက် လဝ် အခေါင် သွက် ညးဍိုက်က္ၜင် တအ် ဂွံ ကလိဂွံ ၚုဟ်မး မသက်သာအိုတ် ရ။ ဍေဟ် ဒှ် ဒြဟတ် ပြိုင်ပကာန် ဇၞော်အိုတ် မွဲ ကု [[ထာဲ အေဲအေရှာ]] (Thai AirAsia) ကေုာံ [[နံက် အေဲ]] (Nok Air) ရ。&lt;ref name=&quot;CAPA2021&quot;&gt;CAPA - Centre for Aviation (2021). &quot;Thai Lion Air: Navigating the Competitive Low-Cost Market in Thailand&quot;. ''CAPA Profiles''.&lt;/ref&gt;

== ၂။ ဝင် ကေုာံ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ==
ကမ္ပဏဳ ဝွံ ဒက်ပ္တန် လဝ် ပ္ဍဲ စၟတ်တ္ၚဲ ၄ ဒဳဇြေမ်ဗါ သၞာံ ၂၀၁၃ ရ။
ပရေင် ဖြေန် တရဴ ပထမအိုတ် ဂှ် ကၠောန်ဗဒှ် လဝ် ပ္ဍဲ တ္ၚဲ ဒက်ပ္တန် ဂှ် သီု မဒှ် တ္ၚဲ ဖြေန် ဏာ တရဴ နူကဵု သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဍိုန်မုင် ဇရေင် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဇေင်မာဲ ရ။ ပ္ဍဲ သၞာံ ပထမ ဍေဟ် စ ဖြေန် ဂှ်၊ ကမ္ပဏဳ ဏအ် သ္ပ လဝ် ပရေင် ပရိုမဝ်ရှေန် (Promotion) ၚုဟ်မး ဗွဲမသက်သာ သွက်ဂွံ ဇက် ကေတ် မၞိဟ် စကာ တုဲ ကလိဂွံ ပရေင် အံင်ဇၞး ဗွဲမပြဟ် ရ။ ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၄ ဂှ် ဍေဟ် သၠဲ ပတိတ် လၟိဟ် က္ၜင်ကျာ ကေုာံ ပရေင် ဖြေန် တရဴ ဇရေင် ဍုင် သအာင် ဗီုကဵု ဂျာကာတာ (Jakarta) ကေုာံ ကွာလာလာမ်ပူ (Kuala Lumpur) ရ။

== ၃။ ပရေင် အုပ်ဓုပ် ကေုာံ ပိုင်ပြဳ ==
ထာဲ လာင် ယောန် အေဲ ဂှ် ဒှ် ပရေင် ပံင်ကောံ (Joint Venture) အကြာ ညးလပါ် ဍုင်သေံ ကေုာံ ကမ္ပဏဳ လာင် ယောန် ဂကောံ (Lion Air Group) နူ အေန်ဒဝ်နဳရှာ ရ။ 
အတိုင် သၞောဝ် ဍုင်သေံ ဂှ် ကမ္ပဏဳ ဍုင်သအာင် ဟွံဂွံ အခေါင် ပိုင်ပြဳ ဂၠိုင် နူ ၄၉% ပ္ဍဲ ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ အပ္ဍဲဍုင် ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ညးမပိုင်ပြဳ လပါ် ဍုင်သေံ တအ် မင်မွဲ လဝ် ၅၁% တုဲ၊ မိမ ကမ္ပဏဳ PT Lion Mentari Airlines ပိုင်ပြဳ လဝ် ၄၉% ရ။ ကမ္ပဏဳ ဏအ် လွဳစ လဝ် သၞောတ်ဝ် အုပ်ဓုပ်၊ သၞောတ်ဝ် IT၊ ကေုာံ ပရေင် ထိင်ဒဝ် က္ၜင်ကျာ နူကဵု ဂကောံ မိမ ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် ညံင်ဂွံ ဖ္အောန် ဖျေဟ် စရိတ် ပရေင် ကမၠောန် ရ。&lt;ref name=&quot;BKKPost2018&quot;&gt;Bangkok Post (2018). &quot;Lion Air Group expands footprint in Thailand&quot;. ''Bangkok Post Business''.&lt;/ref&gt;

== ၄။ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အဓိကဂမၠိုင် (Hubs and Bases) ==
ထာဲ လာင် ယောန် အေဲ ဝွံ စကာ လဝ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အဓိက ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ သွက်ဂွံ ဖြေန် တရဴ ရ:
# '''ၜင်ကံက် (Don Mueang - DMK):''' ဒှ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဍိုန်မုင် မဒှ် သၞေဟ် ဇၞော်အိုတ် ကေုာံ ဌာန် သဇိုင် အဓိက သွက် ကမ္ပဏဳ ဏအ် ရ။ လၟိဟ် ဖြေန် တရဴ ၉၀% ဂှ် စက္တဵုဒှ် နူကဵု သၞေဟ် ဏအ် ရ။
# '''သၞေဟ် တၞဟ်ဂမၠိုင်:''' ၜိုန်ရ ဟွံမဲ ကု ဌာန် သဇိုင် မရနုက်ကဵု ၜါ ချိုတ်တ် ပၠိုတ်တ် ကီုလေဝ်၊ ဍေဟ် ဖြေန် တရဴ စၠောအ် (Cross-country flights) အကြာ ဍုင် ဥပမာ ဇေင်မာဲ-ဟာတ်ယာဲ ကေုာံ အူတာပေါင် (U-Tapao) ညိည နွံ ကီု ရ။

== ၅။ ပရေင် ဖြေန် တရဴ ကေုာံ ဒတန်ဂမၠိုင် (Destinations) ==
ထာဲ လာင် ယောန် အေဲ ဂှ် ဖြေန် ဏာ တရဴ ဗွဲမဂၠိုင် ပ္ဍဲ အပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ကေုာံ ဍုင် နိုင်ငံတကာ နာနာ သာ် ရ:
* '''အပ္ဍဲဍုင်:''' ဖြေန် လၟိုန် တ္ၚဲ ဇရေင် ဍုင် အဓိက မပ္တံကဵု ဇေင်မာဲ၊ ဇေင်ရာဲ၊ ဖူကေတ်၊ ဟာတ်ယာဲ၊ သုရတ်တာနဳ၊ ခန်ကေန်၊ အူဒေါန်တာနဳ၊ ကေုာံ နခေါန် သဳထမ္မရာတ် (Nakhon Si Thammarat) ရ။
* '''အလုံဂၠးတိ:''' ကိုပ်ကၠာ တေအ် ဒေသ ဍုင် ကြုက် ဂှ် ဒှ် ဒၞာဲ ဍေဟ် ဖြေန် ဂၠိုင်အိုတ် မွဲ ရ။ တ္ၚဲဏအ် ဍေဟ် ဆက် ဖြေန် ဏာ ဇရေင် ဂျာကာတာ (အေန်ဒဝ်နဳရှာ)၊ ကွာလာလာမ်ပူ၊ သေင်ကာပူ၊ တာဲပေ၊ ကေုာံ ကတ္တမန္ဒု (နဳပေါ)၊ သီုကဵု ဍုင် အိန္ဒိယ ဗွဲမဂၠိုင် ရ。&lt;ref name=&quot;Routes2023&quot;&gt;Routes Online (2023). &quot;Thai Lion Air Rebuilds International Network&quot;. ''Aviation Week''.&lt;/ref&gt;

== ၆။ လၟိဟ် က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် (Fleet) ==
ထာဲ လာင် ယောန် အေဲ ဝွံ စကာ သၞောတ်ဝ် က္ၜင်ကျာ Boeing ဗွဲမဂၠိုင် ရ။ 
ကိုပ်ကၠာ တေအ် ဍေဟ် ကေင် စကာ လဝ် Airbus A330 သွက် တရဴ ဇမ္ၚောဲ ကီုလေဝ်၊ လၟုဟ် မ္ဂး ဍေဟ် ကလေင် စကာ ဆ Boeing 737 ဂမၠိုင် ဓဝ် ရ ညံင်ဂွံ ဖ္အောန် ဖျေဟ် စရိတ် ပလေဝ်ပလေတ် ရ။ အတိုင် စရင် သၞာံ ၂၀၂၄ ဂှ် ဍေဟ် နွံကဵု လၟိဟ် က္ၜင်ကျာ အတိုင် ဗွဲသၟဝ် ဏအ် ရ:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! ဂကူ က္ၜင်ကျာ (Aircraft) !! လၟိဟ် မနွံ (In Service) !! မမှာလဝ် (Orders) !! လၟိဟ် ဒၞာဲဂဇအ် (Passengers) !! တင်စၟတ်
|-
| Boeing 737-800
| ၁၇
| —
| ၁၈၉
| က္ၜင်ကျာ အဓိက အပ္ဍဲဍုင် ကေုာံ ဒေသ
|-
| Boeing 737-900ER
| ၄
| —
| ၂၁၅
| သွက် တရဴ မၞိဟ် ဂၠိုင်
|-
| Boeing 737 MAX 9
| ဝ (ကိုပ်ကၠာ တေအ် နွံ)
| —
| ၂၁၅
| ကလေင် အပ် ထောအ် သီုဖအိုတ် ဟိုတ်နူ ပြသၞာ
|-
| '''သီုဖအိုတ်'''
| '''၂၁'''
| '''—'''
| 
| 
|}

== ၇။ သၞောတ်ဝ် ပရေင် ဝန်ဆောင် (Services) ==
ပရေင် ဝန်ဆောင် ထာဲ လာင် ယောန် အေဲ ဂှ် ပြံင်လှာဲ ကၠုင် ဗွဲမဂၠိုင် ပ္ဍဲ သၞာံ လက္ကရဴ ဏအ် ရ။
* '''ကပေါတ် ဇြိုင် (Baggage Allowance):''' ပ္ဍဲ အခိင် ကိုပ်ကၠာ စ ပံက် တေအ်၊ ဍေဟ် ကဵု လဝ် အခေါင် စုတ် ကပေါတ် ဇြိုင် ၁၅ ကဳလဝ် (15 kg) သက်ကု ၚုဟ်မး သွက် တရဴ အပ္ဍဲဍုင် ရ။ ဆဂး စတမ် နူ သၞာံ ၂၀၁၉ ဂှ် ဍေဟ် ပလီု ထောအ် ပရေင် ဏအ် တုဲ ညးဍိုက်က္ၜင် တအ် ဒး ရာန် ၚုဟ်မး ကပေါတ် တၞဟ်ခြာ ရ (ဗီုကဵု LCC တၞဟ်တအ်)။
* '''Lion Meals:''' စၞစ ကေုာံ ဍာ် တအ် ဂှ် လေဝ် ဒး ရာန် တၞဟ်ခြာ လတူ က္ၜင်ကျာ ရ။
* '''Lion Seat Selection:''' အခေါင် ရုဲ ဒၞာဲဂဇအ် ဂှ် လေဝ် ဒး ထပ် သြန် ရ။

== ၈။ ပရေင် စဵုဒၞာ ကေုာံ ဂီုကၠီု (Safety Record) ==
ထာဲ လာင် ယောန် အေဲ ဝွံ မၞုံကဵု ဝင် ပရေင် စဵုဒၞာ ခိုဟ် မွဲ ရ။
ၜိုန်ရ မိမ ကမ္ပဏဳ လာင် ယောန် နူ အေန်ဒဝ်နဳရှာ ကေင် က္တဵုဒှ် လဝ် ပ်ရာသ် အန္တရာယ် ဇၞော်ဇၞော် (ဥပမာ JT610) ကီုလေဝ်၊ ထာဲ လာင် ယောန် အေဲ ဝွံ ဟွံကေင် က္တဵုဒှ် လဝ် အန္တရာယ် လီုလာ် လမျီု ညးဍိုက်က္ၜင် လးလး ဏီ ရ။ ဍေဟ် ဒ္ဂေတ် ဗက် သၞောတ်ဝ် ပရေင် စဵုဒၞာ နူကဵု ဂကောံ CAAT (Civil Aviation Authority of Thailand) ဗွဲမချိုတ်ပၠိုတ် ရ။&lt;ref name=&quot;AeroTime2019&quot;&gt;AeroTime Hub (2019). &quot;Thai Lion Air Safety Standards and Operations&quot;. ''AeroTime''.&lt;/ref&gt;

== ၉။ ပရေင် ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ပြသၞာ ကိုဗစ်-၁၉ (Financials and COVID-19) ==
ပရေင် ပိုန်ဒြပ် ထာဲ လာင် ယောန် အေဲ ဝွံ ဒးဒုင် အရှောန် ဇၞော်ဇၞော် ပ္ဍဲ အခိင် ယဲ ကိုဗစ်-၁၉ (COVID-19 pandemic) ရ။
ဟိုတ်နူ ပရေင် ကၟာတ် ဍုင် ကေုာံ ကၟာတ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တုဲ၊ ကမ္ပဏဳ ဒး ဒေါအ် ဇူ လဝ် ပရေင် ဖြေန် တရဴ လအ်လ ဗွဲမလောန် ရ။ ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၂၀-၂၀၂၁ ဂှ် ကမ္ပဏဳ ဒး ဖ္အောန် ဖျေဟ် လၟိဟ် က္ၜင်ကျာ နူ ၃၅ မ စဵုကဵု သှ်ေ ဆ ၜိုတ် ၁၁ မ ဓဝ် တုဲ၊ သီုကဵု ဒး ဖ္အောန် ဖျေဟ် လၟိဟ် ညးကၠောန် ကမၠောန် (Layoffs) ဗွဲမဂၠိုင် ရ။ ဆဂး စတမ် နူ သၞာံ ၂၀၂၃ ဂှ် ကမ္ပဏဳ ကလေင် ဇၞော်မောဝ် တိုန် ပၠန် တုဲ ကလေင် ကလိဂွံ က္ၜင်ကျာ တၟိ ဗွဲမဂၠိုင် ရ။

== ၁၀။ ဂကောံ ပံင်ကောံ လာင် ယောန် ဂမၠိုင် (Lion Air Group Integration) ==
ထာဲ လာင် ယောန် အေဲ ဂှ် ဒှ် ကဏ္ဍ အဓိက မွဲ ပ္ဍဲ သၞောတ်ဝ် လာင် ယောန် ဂကောံ မၞုံကဵု ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ ဗွဲမဂၠိုင် ပ္ဍဲ ဒေသ အာရှအဂၞဲ ရ:
* '''Lion Air:''' ကမ္ပဏဳ မိမ ပ္ဍဲ အေန်ဒဝ်နဳရှာ။
* '''Batik Air:''' ကမ္ပဏဳ မကဵု ပရေင် ဝန်ဆောင် ဍိုက်ပေင် (Full-service) ပ္ဍဲ အေန်ဒဝ်နဳရှာ ကေုာံ မလေရှာ။
* '''Wings Air:''' ကမ္ပဏဳ မဖြေန် တရဴ ဍုင် ဍောတ်တ် ပ္ဍဲ အေန်ဒဝ်နဳရှာ။
ပရေင် ပံင်ကောံ ဏအ် သ္ပ ကဵု ထာဲ လာင် ယောန် အေဲ ကလိဂွံ ပရေင် ထံက်ပင် လပါ် IT၊ သၞောတ်ဝ် ရာန် လက်မှတ် ကေုာံ ပရေင် ပလေဝ်ပလေတ် က္ၜင်ကျာ ၚုဟ်မး သက်သာ နူကဵု မိမ ကမ္ပဏဳ ရ。&lt;ref name=&quot;LionGroup2020&quot;&gt;Lion Air Group (2020). &quot;Corporate Profile and Group Synergy&quot;. ''Lion Air Official Publications''.&lt;/ref&gt;

== ၁၁။ အနာဂတ် ကေုာံ သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် (Future Outlook) ==
သွက် အနာဂတ် ဂှ် ထာဲ လာင် ယောန် အေဲ နွံ တင်ရန်တၟအ် သွက်ဂွံ ကလေင် သၠဲ ပတိတ် လၟိဟ် က္ၜင်ကျာ ညံင်ဂွံ စိုပ် ကဆံင် ကိုပ်ကၠာ ယဲ ကိုဗစ်-၁၉ တေအ် ရ။
ကမ္ပဏဳ ဏအ် ပတှ်ေ ကေတ် ဒဒှ်ရ ဗွိုက်လွာ အာတရဴ ပ္ဍဲ ဒေသ အာရှ (အထူးသဖြင့် ဍုင် ကြုက် ကေုာံ အိန္ဒိယ) ဂှ် ဆက် ဇၞော်မောဝ် တိုန် အာ တွဵု ရ။ ၜိုန်ရ ပြိုင်ပကာန် ထတ် လောန် ကု ထာဲ အေဲအေရှာ ကေုာံ နံက် အေဲ ကီုလေဝ်၊ ထာဲ လာင် ယောန် အေဲ ဝွံ နွံကဵု ဒြဟတ် သြန် ကေုာံ သၞောတ်ဝ် ဂကောံ မိမ ဇၞော် မရီု ထံက်ပင် လဝ် ရ။ ဍေဟ်တအ် လေဝ် မင်မဲ ဒၟံင် သွက်ဂွံ ကလေင် လွဳစ က္ၜင်ကျာ ဇၞော် ဗီုကဵု Airbus A330 သွက် တရဴ ဇမ္ၚောဲ ပ္ဍဲ အနာဂတ် မာန် ရ။

== နိဿဲ ==
&lt;references /&gt;

{{Navbox
| name = Airlines of Thailand
| title = ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် ပ္ဍဲ [[ဍုင်သေံ]]
| listclass = hlist
| group1 = က္ၜင်ကျာ အဓိက
| list1 =
* [[ထာဲ အေဲဝေ]] (Thai Airways)
* [[ၜင်ကံက် အေဝေး]] (Bangkok Airways)
| group2 = က္ၜင်ကျာ ၚုဟ်တန်
| list2 =
* [[ထာဲ အေဲအေရှာ]] (Thai AirAsia)
* [[နံက် အေဲ]] (Nok Air)
* [[ထာဲ လာင် ယောန် အေဲ]] (Thai Lion Air)
* [[ထာဲ ဗဳယေတ်ဂျေတ် အေဲ]] (Thai Vietjet Air)
}}

[[ကဏ္ဍ:ထာဲ လာင် ယောန် အေဲ]]
[[ကဏ္ဍ:ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ]]
[[ကဏ္ဍ:က္ၜင်ကျာ]]</text>
      <sha1>ibtuf4c7owmy5ufz05mzegky34hoy2g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>59344</id>
      <parentid>59343</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T23:22:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <origin>59344</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19409" sha1="gf9i605ifdmiv0af4y5s6c18ai6rog1" xml:space="preserve">{{Infobox airline
| airline = ထာဲ လာင် ယောန် အေဲ (Thai Lion Air)
| image = Thai_Lion_Air_Boeing_737-900ER_HS-LTV.jpg
| caption = က္ၜင်ကျာ ထာဲ လာင် ယောန် အေဲ Boeing 737-900ER မၞုံကဵု ဗီုပြင် က္ဍိုပ် ဇာဒိသိုင်
| IATA = SL
| ICAO = TLM
| callsign = MENTARI
| founded = ၄ ဒဳဇြေမ်ဗါ ၂၀၁၃
| commenced = ၄ ဒဳဇြေမ်ဗါ ၂၀၁၃
| hubs = [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဍိုန်မုင်]] (DMK)
| secondary_hubs = 
| fleet_size = ၂၁ (၂၀၂၄)
| destinations = ၃၅
| parent = [[လာင် ယောန် ဂကောံ]] (Lion Air Group)
| headquarters = [[ၜင်ကံက်]], [[ဍုင်သေံ]]
| key_people = Aswin Yangkirati (CEO)
| revenue = 
| website = [https://www.lionairthai.com lionairthai.com]
}}

'''ထာဲ လာင် ယောန် အေဲ''' ({{lang-en|Thai Lion Air}}, {{lang-th|ไทยไลอ้อนแอร์}}) ဝွံ ဒှ် ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ ၚုဟ်တန် (Low-cost carrier) မွဲ မၞုံ သဇိုင် အဓိက ပ္ဍဲ [[ဍုင်သေံ]] ရ။ ကမ္ပဏဳ ဝွံ သ္ပ လဝ် သဇိုင် အဓိက ပ္ဍဲ [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဍိုန်မုင်]] (Don Mueang International Airport) ပ္ဍဲ ဍုင်ၜင်ကံက် တုဲ၊ ဍေဟ် ဒှ် ကမ္ပဏဳ သၟဝ် တဲ (Subsidiary) မွဲ နူကဵု ဂကောံ လာင် ယောန် (Lion Air Group) မဒှ် ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ ၚုဟ်တန် ဇၞော်အိုတ် နူကဵု ဍုင် အေန်ဒဝ်နဳရှာ ရ။ ထာဲ လာင် ယောန် အေဲ ဝွံ ဖြေန် ဏာ တရဴ ဗွဲမဂၠိုင် ပ္ဍဲ အပ္ဍဲ ဍုင်သေံ၊ ကေုာံ ဍုင် နာနာ သာ် ပ္ဍဲ ဒေသ အာရှ မပ္တံကဵု ကြုက်၊ အေန်ဒဝ်နဳရှာ ကေုာံ အိန္ဒိယ ရ။

== ၁။ နိဒါန် ကေုာံ သဇိုင် ကမၠောန် ==
ထာဲ လာင် ယောန် အေဲ ဝွံ ဒှ် ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ မၞုံကဵု ရုပ်ရဴ မလုပ် ပြိုင်ပကာန် ဗွဲမထတ် ပ္ဍဲ ဗွိုက်လွာ က္ၜင်ကျာ ၚုဟ်တန် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ရ။
ကမ္ပဏဳ ဏအ် ဒ္ဂေတ် ဗက် လညာတ် ပရေင် ကမၠောန် &quot;We Make People Fly&quot; (ပိုယ် ကဵု မၞိဟ်တအ် ဂွံ ဍိုက် က္ၜင်ကျာ မာန်) မဒှ် လညာတ် အဓိက နူကဵု မိမ ကမ္ပဏဳ ရ။ ပရေင် ကမၠောန် ဍေဟ် ဂှ် ပံင်စပ် လဝ် လညာတ် က္ၜင်ကျာ ၚုဟ်တန် (LCC) ကေုာံ ပရေင် ဝန်ဆောင် မခိုဟ် (ဥပမာ ကိုပ်ကၠာ တေအ် ကဵု လဝ် ကပေါတ် ဇြိုင် သက်ကု ၚုဟ်မး) တုဲ၊ ဍေဟ် ပံက် လဝ် အခေါင် သွက် ညးဍိုက်က္ၜင် တအ် ဂွံ ကလိဂွံ ၚုဟ်မး မသက်သာအိုတ် ရ။ ဍေဟ် ဒှ် ဒြဟတ် ပြိုင်ပကာန် ဇၞော်အိုတ် မွဲ ကု [[ထာဲ အေဲအေရှာ]] (Thai AirAsia) ကေုာံ [[နံက် အေဲ]] (Nok Air) ရ。&lt;ref name=&quot;CAPA2021&quot;&gt;CAPA - Centre for Aviation (2021). &quot;Thai Lion Air: Navigating the Competitive Low-Cost Market in Thailand&quot;. ''CAPA Profiles''.&lt;/ref&gt;

== ၂။ ဝင် ကေုာံ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ==
ကမ္ပဏဳ ဝွံ ဒက်ပ္တန် လဝ် ပ္ဍဲ စၟတ်တ္ၚဲ ၄ ဒဳဇြေမ်ဗါ သၞာံ ၂၀၁၃ ရ။
ပရေင် ဖြေန် တရဴ ပထမအိုတ် ဂှ် ကၠောန်ဗဒှ် လဝ် ပ္ဍဲ တ္ၚဲ ဒက်ပ္တန် ဂှ် သီု မဒှ် တ္ၚဲ ဖြေန် ဏာ တရဴ နူကဵု သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဍိုန်မုင် ဇရေင် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဇေင်မာဲ ရ။ ပ္ဍဲ သၞာံ ပထမ ဍေဟ် စ ဖြေန် ဂှ်၊ ကမ္ပဏဳ ဏအ် သ္ပ လဝ် ပရေင် ပရိုမဝ်ရှေန် (Promotion) ၚုဟ်မး ဗွဲမသက်သာ သွက်ဂွံ ဇက် ကေတ် မၞိဟ် စကာ တုဲ ကလိဂွံ ပရေင် အံင်ဇၞး ဗွဲမပြဟ် ရ။ ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၄ ဂှ် ဍေဟ် သၠဲ ပတိတ် လၟိဟ် က္ၜင်ကျာ ကေုာံ ပရေင် ဖြေန် တရဴ ဇရေင် ဍုင် သအာင် ဗီုကဵု ဂျာကာတာ (Jakarta) ကေုာံ ကွာလာလာမ်ပူ (Kuala Lumpur) ရ။

== ၃။ ပရေင် အုပ်ဓုပ် ကေုာံ ပိုင်ပြဳ ==
ထာဲ လာင် ယောန် အေဲ ဂှ် ဒှ် ပရေင် ပံင်ကောံ (Joint Venture) အကြာ ညးလပါ် ဍုင်သေံ ကေုာံ ကမ္ပဏဳ လာင် ယောန် ဂကောံ (Lion Air Group) နူ အေန်ဒဝ်နဳရှာ ရ။ 
အတိုင် သၞောဝ် ဍုင်သေံ ဂှ် ကမ္ပဏဳ ဍုင်သအာင် ဟွံဂွံ အခေါင် ပိုင်ပြဳ ဂၠိုင် နူ ၄၉% ပ္ဍဲ ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ အပ္ဍဲဍုင် ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ညးမပိုင်ပြဳ လပါ် ဍုင်သေံ တအ် မင်မွဲ လဝ် ၅၁% တုဲ၊ မိမ ကမ္ပဏဳ PT Lion Mentari Airlines ပိုင်ပြဳ လဝ် ၄၉% ရ။ ကမ္ပဏဳ ဏအ် လွဳစ လဝ် သၞောတ်ဝ် အုပ်ဓုပ်၊ သၞောတ်ဝ် IT၊ ကေုာံ ပရေင် ထိင်ဒဝ် က္ၜင်ကျာ နူကဵု ဂကောံ မိမ ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် ညံင်ဂွံ ဖ္အောန် ဖျေဟ် စရိတ် ပရေင် ကမၠောန် ရ。&lt;ref name=&quot;BKKPost2018&quot;&gt;Bangkok Post (2018). &quot;Lion Air Group expands footprint in Thailand&quot;. ''Bangkok Post Business''.&lt;/ref&gt;

== ၄။ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အဓိကဂမၠိုင် (Hubs and Bases) ==
ထာဲ လာင် ယောန် အေဲ ဝွံ စကာ လဝ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အဓိက ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ သွက်ဂွံ ဖြေန် တရဴ ရ:
# '''ၜင်ကံက် (Don Mueang - DMK):''' ဒှ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဍိုန်မုင် မဒှ် သၞေဟ် ဇၞော်အိုတ် ကေုာံ ဌာန် သဇိုင် အဓိက သွက် ကမ္ပဏဳ ဏအ် ရ။ လၟိဟ် ဖြေန် တရဴ ၉၀% ဂှ် စက္တဵုဒှ် နူကဵု သၞေဟ် ဏအ် ရ။
# '''သၞေဟ် တၞဟ်ဂမၠိုင်:''' ၜိုန်ရ ဟွံမဲ ကု ဌာန် သဇိုင် မရနုက်ကဵု ၜါ ချိုတ်တ် ပၠိုတ်တ် ကီုလေဝ်၊ ဍေဟ် ဖြေန် တရဴ စၠောအ် (Cross-country flights) အကြာ ဍုင် ဥပမာ ဇေင်မာဲ-ဟာတ်ယာဲ ကေုာံ အူတာပေါင် (U-Tapao) ညိည နွံ ကီု ရ။

== ၅။ ပရေင် ဖြေန် တရဴ ကေုာံ ဒတန်ဂမၠိုင် (Destinations) ==
ထာဲ လာင် ယောန် အေဲ ဂှ် ဖြေန် ဏာ တရဴ ဗွဲမဂၠိုင် ပ္ဍဲ အပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ကေုာံ ဍုင် နိုင်ငံတကာ နာနာ သာ် ရ:
* '''အပ္ဍဲဍုင်:''' ဖြေန် လၟိုန် တ္ၚဲ ဇရေင် ဍုင် အဓိက မပ္တံကဵု ဇေင်မာဲ၊ ဇေင်ရာဲ၊ ဖူကေတ်၊ ဟာတ်ယာဲ၊ သုရတ်တာနဳ၊ ခန်ကေန်၊ အူဒေါန်တာနဳ၊ ကေုာံ နခေါန် သဳထမ္မရာတ် (Nakhon Si Thammarat) ရ။
* '''အလုံဂၠးတိ:''' ကိုပ်ကၠာ တေအ် ဒေသ ဍုင် ကြုက် ဂှ် ဒှ် ဒၞာဲ ဍေဟ် ဖြေန် ဂၠိုင်အိုတ် မွဲ ရ။ တ္ၚဲဏအ် ဍေဟ် ဆက် ဖြေန် ဏာ ဇရေင် ဂျာကာတာ (အေန်ဒဝ်နဳရှာ)၊ ကွာလာလာမ်ပူ၊ သေင်ကာပူ၊ တာဲပေ၊ ကေုာံ ကတ္တမန္ဒု (နဳပေါ)၊ သီုကဵု ဍုင် အိန္ဒိယ ဗွဲမဂၠိုင် ရ。&lt;ref name=&quot;Routes2023&quot;&gt;Routes Online (2023). &quot;Thai Lion Air Rebuilds International Network&quot;. ''Aviation Week''.&lt;/ref&gt;

== ၆။ လၟိဟ် က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် (Fleet) ==
ထာဲ လာင် ယောန် အေဲ ဝွံ စကာ သၞောတ်ဝ် က္ၜင်ကျာ Boeing ဗွဲမဂၠိုင် ရ။ 
ကိုပ်ကၠာ တေအ် ဍေဟ် ကေင် စကာ လဝ် Airbus A330 သွက် တရဴ ဇမ္ၚောဲ ကီုလေဝ်၊ လၟုဟ် မ္ဂး ဍေဟ် ကလေင် စကာ ဆ Boeing 737 ဂမၠိုင် ဓဝ် ရ ညံင်ဂွံ ဖ္အောန် ဖျေဟ် စရိတ် ပလေဝ်ပလေတ် ရ။ အတိုင် စရင် သၞာံ ၂၀၂၄ ဂှ် ဍေဟ် နွံကဵု လၟိဟ် က္ၜင်ကျာ အတိုင် ဗွဲသၟဝ် ဏအ် ရ:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! ဂကူ က္ၜင်ကျာ (Aircraft) !! လၟိဟ် မနွံ (In Service) !! မမှာလဝ် (Orders) !! လၟိဟ် ဒၞာဲဂဇအ် (Passengers) !! တင်စၟတ်
|-
| Boeing 737-800
| ၁၇
| —
| ၁၈၉
| က္ၜင်ကျာ အဓိက အပ္ဍဲဍုင် ကေုာံ ဒေသ
|-
| Boeing 737-900ER
| ၄
| —
| ၂၁၅
| သွက် တရဴ မၞိဟ် ဂၠိုင်
|-
| Boeing 737 MAX 9
| ဝ (ကိုပ်ကၠာ တေအ် နွံ)
| —
| ၂၁၅
| ကလေင် အပ် ထောအ် သီုဖအိုတ် ဟိုတ်နူ ပြသၞာ
|-
| '''သီုဖအိုတ်'''
| '''၂၁'''
| '''—'''
| 
| 
|}

== ၇။ သၞောတ်ဝ် ပရေင် ဝန်ဆောင် (Services) ==
ပရေင် ဝန်ဆောင် ထာဲ လာင် ယောန် အေဲ ဂှ် ပြံင်လှာဲ ကၠုင် ဗွဲမဂၠိုင် ပ္ဍဲ သၞာံ လက္ကရဴ ဏအ် ရ။
* '''ကပေါတ် ဇြိုင် (Baggage Allowance):''' ပ္ဍဲ အခိင် ကိုပ်ကၠာ စ ပံက် တေအ်၊ ဍေဟ် ကဵု လဝ် အခေါင် စုတ် ကပေါတ် ဇြိုင် ၁၅ ကဳလဝ် (15 kg) သက်ကု ၚုဟ်မး သွက် တရဴ အပ္ဍဲဍုင် ရ။ ဆဂး စတမ် နူ သၞာံ ၂၀၁၉ ဂှ် ဍေဟ် ပလီု ထောအ် ပရေင် ဏအ် တုဲ ညးဍိုက်က္ၜင် တအ် ဒး ရာန် ၚုဟ်မး ကပေါတ် တၞဟ်ခြာ ရ (ဗီုကဵု LCC တၞဟ်တအ်)။
* '''Lion Meals:''' စၞစ ကေုာံ ဍာ် တအ် ဂှ် လေဝ် ဒး ရာန် တၞဟ်ခြာ လတူ က္ၜင်ကျာ ရ။
* '''Lion Seat Selection:''' အခေါင် ရုဲ ဒၞာဲဂဇအ် ဂှ် လေဝ် ဒး ထပ် သြန် ရ။

== ၈။ ပရေင် စဵုဒၞာ ကေုာံ ဂီုကၠီု (Safety Record) ==
ထာဲ လာင် ယောန် အေဲ ဝွံ မၞုံကဵု ဝင် ပရေင် စဵုဒၞာ ခိုဟ် မွဲ ရ။
ၜိုန်ရ မိမ ကမ္ပဏဳ လာင် ယောန် နူ အေန်ဒဝ်နဳရှာ ကေင် က္တဵုဒှ် လဝ် ပ်ရာသ် အန္တရာယ် ဇၞော်ဇၞော် (ဥပမာ JT610) ကီုလေဝ်၊ ထာဲ လာင် ယောန် အေဲ ဝွံ ဟွံကေင် က္တဵုဒှ် လဝ် အန္တရာယ် လီုလာ် လမျီု ညးဍိုက်က္ၜင် လးလး ဏီ ရ။ ဍေဟ် ဒ္ဂေတ် ဗက် သၞောတ်ဝ် ပရေင် စဵုဒၞာ နူကဵု ဂကောံ CAAT (Civil Aviation Authority of Thailand) ဗွဲမချိုတ်ပၠိုတ် ရ။&lt;ref name=&quot;AeroTime2019&quot;&gt;AeroTime Hub (2019). &quot;Thai Lion Air Safety Standards and Operations&quot;. ''AeroTime''.&lt;/ref&gt;

== ၉။ ပရေင် ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ပြသၞာ ကိုဗစ်-၁၉ (Financials and COVID-19) ==
ပရေင် ပိုန်ဒြပ် ထာဲ လာင် ယောန် အေဲ ဝွံ ဒးဒုင် အရှောန် ဇၞော်ဇၞော် ပ္ဍဲ အခိင် ယဲ ကိုဗစ်-၁၉ (COVID-19 pandemic) ရ။
ဟိုတ်နူ ပရေင် ကၟာတ် ဍုင် ကေုာံ ကၟာတ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တုဲ၊ ကမ္ပဏဳ ဒး ဒေါအ် ဇူ လဝ် ပရေင် ဖြေန် တရဴ လအ်လ ဗွဲမလောန် ရ။ ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၂၀-၂၀၂၁ ဂှ် ကမ္ပဏဳ ဒး ဖ္အောန် ဖျေဟ် လၟိဟ် က္ၜင်ကျာ နူ ၃၅ မ စဵုကဵု သှ်ေ ဆ ၜိုတ် ၁၁ မ ဓဝ် တုဲ၊ သီုကဵု ဒး ဖ္အောန် ဖျေဟ် လၟိဟ် ညးကၠောန် ကမၠောန် (Layoffs) ဗွဲမဂၠိုင် ရ။ ဆဂး စတမ် နူ သၞာံ ၂၀၂၃ ဂှ် ကမ္ပဏဳ ကလေင် ဇၞော်မောဝ် တိုန် ပၠန် တုဲ ကလေင် ကလိဂွံ က္ၜင်ကျာ တၟိ ဗွဲမဂၠိုင် ရ။

== ၁၀။ ဂကောံ ပံင်ကောံ လာင် ယောန် ဂမၠိုင် (Lion Air Group Integration) ==
ထာဲ လာင် ယောန် အေဲ ဂှ် ဒှ် ကဏ္ဍ အဓိက မွဲ ပ္ဍဲ သၞောတ်ဝ် လာင် ယောန် ဂကောံ မၞုံကဵု ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ ဗွဲမဂၠိုင် ပ္ဍဲ ဒေသ အာရှအဂၞဲ ရ:
* '''Lion Air:''' ကမ္ပဏဳ မိမ ပ္ဍဲ အေန်ဒဝ်နဳရှာ။
* '''Batik Air:''' ကမ္ပဏဳ မကဵု ပရေင် ဝန်ဆောင် ဍိုက်ပေင် (Full-service) ပ္ဍဲ အေန်ဒဝ်နဳရှာ ကေုာံ မလေရှာ။
* '''Wings Air:''' ကမ္ပဏဳ မဖြေန် တရဴ ဍုင် ဍောတ်တ် ပ္ဍဲ အေန်ဒဝ်နဳရှာ။
ပရေင် ပံင်ကောံ ဏအ် သ္ပ ကဵု ထာဲ လာင် ယောန် အေဲ ကလိဂွံ ပရေင် ထံက်ပင် လပါ် IT၊ သၞောတ်ဝ် ရာန် လက်မှတ် ကေုာံ ပရေင် ပလေဝ်ပလေတ် က္ၜင်ကျာ ၚုဟ်မး သက်သာ နူကဵု မိမ ကမ္ပဏဳ ရ。&lt;ref name=&quot;LionGroup2020&quot;&gt;Lion Air Group (2020). &quot;Corporate Profile and Group Synergy&quot;. ''Lion Air Official Publications''.&lt;/ref&gt;

== ၁၁။ အနာဂတ် ကေုာံ သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် (Future Outlook) ==
သွက် အနာဂတ် ဂှ် ထာဲ လာင် ယောန် အေဲ နွံ တင်ရန်တၟအ် သွက်ဂွံ ကလေင် သၠဲ ပတိတ် လၟိဟ် က္ၜင်ကျာ ညံင်ဂွံ စိုပ် ကဆံင် ကိုပ်ကၠာ ယဲ ကိုဗစ်-၁၉ တေအ် ရ။
ကမ္ပဏဳ ဏအ် ပတှ်ေ ကေတ် ဒဒှ်ရ ဗွိုက်လွာ အာတရဴ ပ္ဍဲ ဒေသ အာရှ (အထူးသဖြင့် ဍုင် ကြုက် ကေုာံ အိန္ဒိယ) ဂှ် ဆက် ဇၞော်မောဝ် တိုန် အာ တွဵု ရ။ ၜိုန်ရ ပြိုင်ပကာန် ထတ် လောန် ကု ထာဲ အေဲအေရှာ ကေုာံ နံက် အေဲ ကီုလေဝ်၊ ထာဲ လာင် ယောန် အေဲ ဝွံ နွံကဵု ဒြဟတ် သြန် ကေုာံ သၞောတ်ဝ် ဂကောံ မိမ ဇၞော် မရီု ထံက်ပင် လဝ် ရ။ ဍေဟ်တအ် လေဝ် မင်မဲ ဒၟံင် သွက်ဂွံ ကလေင် လွဳစ က္ၜင်ကျာ ဇၞော် ဗီုကဵု Airbus A330 သွက် တရဴ ဇမ္ၚောဲ ပ္ဍဲ အနာဂတ် မာန် ရ။

== နိဿဲ ==
&lt;references /&gt;

{{Navbox
| name = Airlines of Thailand
| title = ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် ပ္ဍဲ [[ဍုင်သေံ]]
| listclass = hlist
| group1 = က္ၜင်ကျာ အဓိက
| list1 =
* [[ထာဲ အေဲဝေ]] (Thai Airways)
* [[ၜင်ကံက် အေဲဝေ]] (Bangkok Airways)
| group2 = က္ၜင်ကျာ ၚုဟ်တန်
| list2 =
* [[ထာဲ အေဲအေရှာ]] (Thai AirAsia)
* [[နံက် အေဲ]] (Nok Air)
* [[ထာဲ လာင်ယောန် အေဲ]] (Thai Lion Air)
* [[ထာဲ ဗဳယေတ်ဂျေတ် အေဲ]] (Thai Vietjet Air)
}}

[[ကဏ္ဍ:ထာဲ လာင် ယောန် အေဲ]]
[[ကဏ္ဍ:ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ]]
[[ကဏ္ဍ:က္ၜင်ကျာ]]</text>
      <sha1>gf9i605ifdmiv0af4y5s6c18ai6rog1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>59345</id>
      <parentid>59344</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T23:22:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <origin>59345</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19431" sha1="pckgncdd23jijndsp8vswpfb6ia4qfg" xml:space="preserve">{{Infobox airline
| airline = ထာဲ လာင် ယောန် အေဲ (Thai Lion Air)
| image = Thai_Lion_Air_Boeing_737-900ER_HS-LTV.jpg
| caption = က္ၜင်ကျာ ထာဲ လာင် ယောန် အေဲ Boeing 737-900ER မၞုံကဵု ဗီုပြင် က္ဍိုပ် ဇာဒိသိုင်
| IATA = SL
| ICAO = TLM
| callsign = MENTARI
| founded = ၄ ဒဳဇြေမ်ဗါ ၂၀၁၃
| commenced = ၄ ဒဳဇြေမ်ဗါ ၂၀၁၃
| hubs = [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဍိုန်မုင်]] (DMK)
| secondary_hubs = 
| fleet_size = ၂၁ (၂၀၂၄)
| destinations = ၃၅
| parent = [[လာင် ယောန် ဂကောံ]] (Lion Air Group)
| headquarters = [[ၜင်ကံက်]], [[ဍုင်သေံ]]
| key_people = Aswin Yangkirati (CEO)
| revenue = 
| website = [https://www.lionairthai.com lionairthai.com]
}}

'''ထာဲ လာင် ယောန် အေဲ''' ({{lang-en|Thai Lion Air}}, {{lang-th|ไทยไลอ้อนแอร์}}) ဝွံ ဒှ် ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ ၚုဟ်တန် (Low-cost carrier) မွဲ မၞုံ သဇိုင် အဓိက ပ္ဍဲ [[ဍုၚ်သေံ|ဍုင်သေံ]] ရ။ ကမ္ပဏဳ ဝွံ သ္ပ လဝ် သဇိုင် အဓိက ပ္ဍဲ [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဍိုန်မုင်]] (Don Mueang International Airport) ပ္ဍဲ ဍုင်ၜင်ကံက် တုဲ၊ ဍေဟ် ဒှ် ကမ္ပဏဳ သၟဝ် တဲ (Subsidiary) မွဲ နူကဵု ဂကောံ လာင် ယောန် (Lion Air Group) မဒှ် ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ ၚုဟ်တန် ဇၞော်အိုတ် နူကဵု ဍုင် အေန်ဒဝ်နဳရှာ ရ။ ထာဲ လာင် ယောန် အေဲ ဝွံ ဖြေန် ဏာ တရဴ ဗွဲမဂၠိုင် ပ္ဍဲ အပ္ဍဲ ဍုင်သေံ၊ ကေုာံ ဍုင် နာနာ သာ် ပ္ဍဲ ဒေသ အာရှ မပ္တံကဵု ကြုက်၊ အေန်ဒဝ်နဳရှာ ကေုာံ အိန္ဒိယ ရ။

== ၁။ နိဒါန် ကေုာံ သဇိုင် ကမၠောန် ==
ထာဲ လာင် ယောန် အေဲ ဝွံ ဒှ် ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ မၞုံကဵု ရုပ်ရဴ မလုပ် ပြိုင်ပကာန် ဗွဲမထတ် ပ္ဍဲ ဗွိုက်လွာ က္ၜင်ကျာ ၚုဟ်တန် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ရ။
ကမ္ပဏဳ ဏအ် ဒ္ဂေတ် ဗက် လညာတ် ပရေင် ကမၠောန် &quot;We Make People Fly&quot; (ပိုယ် ကဵု မၞိဟ်တအ် ဂွံ ဍိုက် က္ၜင်ကျာ မာန်) မဒှ် လညာတ် အဓိက နူကဵု မိမ ကမ္ပဏဳ ရ။ ပရေင် ကမၠောန် ဍေဟ် ဂှ် ပံင်စပ် လဝ် လညာတ် က္ၜင်ကျာ ၚုဟ်တန် (LCC) ကေုာံ ပရေင် ဝန်ဆောင် မခိုဟ် (ဥပမာ ကိုပ်ကၠာ တေအ် ကဵု လဝ် ကပေါတ် ဇြိုင် သက်ကု ၚုဟ်မး) တုဲ၊ ဍေဟ် ပံက် လဝ် အခေါင် သွက် ညးဍိုက်က္ၜင် တအ် ဂွံ ကလိဂွံ ၚုဟ်မး မသက်သာအိုတ် ရ။ ဍေဟ် ဒှ် ဒြဟတ် ပြိုင်ပကာန် ဇၞော်အိုတ် မွဲ ကု [[ထာဲ အေဲအေရှာ]] (Thai AirAsia) ကေုာံ [[နံက် အေဲ]] (Nok Air) ရ。&lt;ref name=&quot;CAPA2021&quot;&gt;CAPA - Centre for Aviation (2021). &quot;Thai Lion Air: Navigating the Competitive Low-Cost Market in Thailand&quot;. ''CAPA Profiles''.&lt;/ref&gt;

== ၂။ ဝင် ကေုာံ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ==
ကမ္ပဏဳ ဝွံ ဒက်ပ္တန် လဝ် ပ္ဍဲ စၟတ်တ္ၚဲ ၄ ဒဳဇြေမ်ဗါ သၞာံ ၂၀၁၃ ရ။
ပရေင် ဖြေန် တရဴ ပထမအိုတ် ဂှ် ကၠောန်ဗဒှ် လဝ် ပ္ဍဲ တ္ၚဲ ဒက်ပ္တန် ဂှ် သီု မဒှ် တ္ၚဲ ဖြေန် ဏာ တရဴ နူကဵု သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဍိုန်မုင် ဇရေင် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဇေင်မာဲ ရ။ ပ္ဍဲ သၞာံ ပထမ ဍေဟ် စ ဖြေန် ဂှ်၊ ကမ္ပဏဳ ဏအ် သ္ပ လဝ် ပရေင် ပရိုမဝ်ရှေန် (Promotion) ၚုဟ်မး ဗွဲမသက်သာ သွက်ဂွံ ဇက် ကေတ် မၞိဟ် စကာ တုဲ ကလိဂွံ ပရေင် အံင်ဇၞး ဗွဲမပြဟ် ရ။ ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၄ ဂှ် ဍေဟ် သၠဲ ပတိတ် လၟိဟ် က္ၜင်ကျာ ကေုာံ ပရေင် ဖြေန် တရဴ ဇရေင် ဍုင် သအာင် ဗီုကဵု ဂျာကာတာ (Jakarta) ကေုာံ ကွာလာလာမ်ပူ (Kuala Lumpur) ရ။

== ၃။ ပရေင် အုပ်ဓုပ် ကေုာံ ပိုင်ပြဳ ==
ထာဲ လာင် ယောန် အေဲ ဂှ် ဒှ် ပရေင် ပံင်ကောံ (Joint Venture) အကြာ ညးလပါ် ဍုင်သေံ ကေုာံ ကမ္ပဏဳ လာင် ယောန် ဂကောံ (Lion Air Group) နူ အေန်ဒဝ်နဳရှာ ရ။ 
အတိုင် သၞောဝ် ဍုင်သေံ ဂှ် ကမ္ပဏဳ ဍုင်သအာင် ဟွံဂွံ အခေါင် ပိုင်ပြဳ ဂၠိုင် နူ ၄၉% ပ္ဍဲ ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ အပ္ဍဲဍုင် ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ညးမပိုင်ပြဳ လပါ် ဍုင်သေံ တအ် မင်မွဲ လဝ် ၅၁% တုဲ၊ မိမ ကမ္ပဏဳ PT Lion Mentari Airlines ပိုင်ပြဳ လဝ် ၄၉% ရ။ ကမ္ပဏဳ ဏအ် လွဳစ လဝ် သၞောတ်ဝ် အုပ်ဓုပ်၊ သၞောတ်ဝ် IT၊ ကေုာံ ပရေင် ထိင်ဒဝ် က္ၜင်ကျာ နူကဵု ဂကောံ မိမ ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် ညံင်ဂွံ ဖ္အောန် ဖျေဟ် စရိတ် ပရေင် ကမၠောန် ရ。&lt;ref name=&quot;BKKPost2018&quot;&gt;Bangkok Post (2018). &quot;Lion Air Group expands footprint in Thailand&quot;. ''Bangkok Post Business''.&lt;/ref&gt;

== ၄။ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အဓိကဂမၠိုင် (Hubs and Bases) ==
ထာဲ လာင် ယောန် အေဲ ဝွံ စကာ လဝ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အဓိက ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ သွက်ဂွံ ဖြေန် တရဴ ရ:
# '''ၜင်ကံက် (Don Mueang - DMK):''' ဒှ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဍိုန်မုင် မဒှ် သၞေဟ် ဇၞော်အိုတ် ကေုာံ ဌာန် သဇိုင် အဓိက သွက် ကမ္ပဏဳ ဏအ် ရ။ လၟိဟ် ဖြေန် တရဴ ၉၀% ဂှ် စက္တဵုဒှ် နူကဵု သၞေဟ် ဏအ် ရ။
# '''သၞေဟ် တၞဟ်ဂမၠိုင်:''' ၜိုန်ရ ဟွံမဲ ကု ဌာန် သဇိုင် မရနုက်ကဵု ၜါ ချိုတ်တ် ပၠိုတ်တ် ကီုလေဝ်၊ ဍေဟ် ဖြေန် တရဴ စၠောအ် (Cross-country flights) အကြာ ဍုင် ဥပမာ ဇေင်မာဲ-ဟာတ်ယာဲ ကေုာံ အူတာပေါင် (U-Tapao) ညိည နွံ ကီု ရ။

== ၅။ ပရေင် ဖြေန် တရဴ ကေုာံ ဒတန်ဂမၠိုင် (Destinations) ==
ထာဲ လာင် ယောန် အေဲ ဂှ် ဖြေန် ဏာ တရဴ ဗွဲမဂၠိုင် ပ္ဍဲ အပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ကေုာံ ဍုင် နိုင်ငံတကာ နာနာ သာ် ရ:
* '''အပ္ဍဲဍုင်:''' ဖြေန် လၟိုန် တ္ၚဲ ဇရေင် ဍုင် အဓိက မပ္တံကဵု ဇေင်မာဲ၊ ဇေင်ရာဲ၊ ဖူကေတ်၊ ဟာတ်ယာဲ၊ သုရတ်တာနဳ၊ ခန်ကေန်၊ အူဒေါန်တာနဳ၊ ကေုာံ နခေါန် သဳထမ္မရာတ် (Nakhon Si Thammarat) ရ။
* '''အလုံဂၠးတိ:''' ကိုပ်ကၠာ တေအ် ဒေသ ဍုင် ကြုက် ဂှ် ဒှ် ဒၞာဲ ဍေဟ် ဖြေန် ဂၠိုင်အိုတ် မွဲ ရ။ တ္ၚဲဏအ် ဍေဟ် ဆက် ဖြေန် ဏာ ဇရေင် ဂျာကာတာ (အေန်ဒဝ်နဳရှာ)၊ ကွာလာလာမ်ပူ၊ သေင်ကာပူ၊ တာဲပေ၊ ကေုာံ ကတ္တမန္ဒု (နဳပေါ)၊ သီုကဵု ဍုင် အိန္ဒိယ ဗွဲမဂၠိုင် ရ。&lt;ref name=&quot;Routes2023&quot;&gt;Routes Online (2023). &quot;Thai Lion Air Rebuilds International Network&quot;. ''Aviation Week''.&lt;/ref&gt;

== ၆။ လၟိဟ် က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် (Fleet) ==
ထာဲ လာင် ယောန် အေဲ ဝွံ စကာ သၞောတ်ဝ် က္ၜင်ကျာ Boeing ဗွဲမဂၠိုင် ရ။ 
ကိုပ်ကၠာ တေအ် ဍေဟ် ကေင် စကာ လဝ် Airbus A330 သွက် တရဴ ဇမ္ၚောဲ ကီုလေဝ်၊ လၟုဟ် မ္ဂး ဍေဟ် ကလေင် စကာ ဆ Boeing 737 ဂမၠိုင် ဓဝ် ရ ညံင်ဂွံ ဖ္အောန် ဖျေဟ် စရိတ် ပလေဝ်ပလေတ် ရ။ အတိုင် စရင် သၞာံ ၂၀၂၄ ဂှ် ဍေဟ် နွံကဵု လၟိဟ် က္ၜင်ကျာ အတိုင် ဗွဲသၟဝ် ဏအ် ရ:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! ဂကူ က္ၜင်ကျာ (Aircraft) !! လၟိဟ် မနွံ (In Service) !! မမှာလဝ် (Orders) !! လၟိဟ် ဒၞာဲဂဇအ် (Passengers) !! တင်စၟတ်
|-
| Boeing 737-800
| ၁၇
| —
| ၁၈၉
| က္ၜင်ကျာ အဓိက အပ္ဍဲဍုင် ကေုာံ ဒေသ
|-
| Boeing 737-900ER
| ၄
| —
| ၂၁၅
| သွက် တရဴ မၞိဟ် ဂၠိုင်
|-
| Boeing 737 MAX 9
| ဝ (ကိုပ်ကၠာ တေအ် နွံ)
| —
| ၂၁၅
| ကလေင် အပ် ထောအ် သီုဖအိုတ် ဟိုတ်နူ ပြသၞာ
|-
| '''သီုဖအိုတ်'''
| '''၂၁'''
| '''—'''
| 
| 
|}

== ၇။ သၞောတ်ဝ် ပရေင် ဝန်ဆောင် (Services) ==
ပရေင် ဝန်ဆောင် ထာဲ လာင် ယောန် အေဲ ဂှ် ပြံင်လှာဲ ကၠုင် ဗွဲမဂၠိုင် ပ္ဍဲ သၞာံ လက္ကရဴ ဏအ် ရ။
* '''ကပေါတ် ဇြိုင် (Baggage Allowance):''' ပ္ဍဲ အခိင် ကိုပ်ကၠာ စ ပံက် တေအ်၊ ဍေဟ် ကဵု လဝ် အခေါင် စုတ် ကပေါတ် ဇြိုင် ၁၅ ကဳလဝ် (15 kg) သက်ကု ၚုဟ်မး သွက် တရဴ အပ္ဍဲဍုင် ရ။ ဆဂး စတမ် နူ သၞာံ ၂၀၁၉ ဂှ် ဍေဟ် ပလီု ထောအ် ပရေင် ဏအ် တုဲ ညးဍိုက်က္ၜင် တအ် ဒး ရာန် ၚုဟ်မး ကပေါတ် တၞဟ်ခြာ ရ (ဗီုကဵု LCC တၞဟ်တအ်)။
* '''Lion Meals:''' စၞစ ကေုာံ ဍာ် တအ် ဂှ် လေဝ် ဒး ရာန် တၞဟ်ခြာ လတူ က္ၜင်ကျာ ရ။
* '''Lion Seat Selection:''' အခေါင် ရုဲ ဒၞာဲဂဇအ် ဂှ် လေဝ် ဒး ထပ် သြန် ရ။

== ၈။ ပရေင် စဵုဒၞာ ကေုာံ ဂီုကၠီု (Safety Record) ==
ထာဲ လာင် ယောန် အေဲ ဝွံ မၞုံကဵု ဝင် ပရေင် စဵုဒၞာ ခိုဟ် မွဲ ရ။
ၜိုန်ရ မိမ ကမ္ပဏဳ လာင် ယောန် နူ အေန်ဒဝ်နဳရှာ ကေင် က္တဵုဒှ် လဝ် ပ်ရာသ် အန္တရာယ် ဇၞော်ဇၞော် (ဥပမာ JT610) ကီုလေဝ်၊ ထာဲ လာင် ယောန် အေဲ ဝွံ ဟွံကေင် က္တဵုဒှ် လဝ် အန္တရာယ် လီုလာ် လမျီု ညးဍိုက်က္ၜင် လးလး ဏီ ရ။ ဍေဟ် ဒ္ဂေတ် ဗက် သၞောတ်ဝ် ပရေင် စဵုဒၞာ နူကဵု ဂကောံ CAAT (Civil Aviation Authority of Thailand) ဗွဲမချိုတ်ပၠိုတ် ရ။&lt;ref name=&quot;AeroTime2019&quot;&gt;AeroTime Hub (2019). &quot;Thai Lion Air Safety Standards and Operations&quot;. ''AeroTime''.&lt;/ref&gt;

== ၉။ ပရေင် ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ပြသၞာ ကိုဗစ်-၁၉ (Financials and COVID-19) ==
ပရေင် ပိုန်ဒြပ် ထာဲ လာင် ယောန် အေဲ ဝွံ ဒးဒုင် အရှောန် ဇၞော်ဇၞော် ပ္ဍဲ အခိင် ယဲ ကိုဗစ်-၁၉ (COVID-19 pandemic) ရ။
ဟိုတ်နူ ပရေင် ကၟာတ် ဍုင် ကေုာံ ကၟာတ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တုဲ၊ ကမ္ပဏဳ ဒး ဒေါအ် ဇူ လဝ် ပရေင် ဖြေန် တရဴ လအ်လ ဗွဲမလောန် ရ။ ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၂၀-၂၀၂၁ ဂှ် ကမ္ပဏဳ ဒး ဖ္အောန် ဖျေဟ် လၟိဟ် က္ၜင်ကျာ နူ ၃၅ မ စဵုကဵု သှ်ေ ဆ ၜိုတ် ၁၁ မ ဓဝ် တုဲ၊ သီုကဵု ဒး ဖ္အောန် ဖျေဟ် လၟိဟ် ညးကၠောန် ကမၠောန် (Layoffs) ဗွဲမဂၠိုင် ရ။ ဆဂး စတမ် နူ သၞာံ ၂၀၂၃ ဂှ် ကမ္ပဏဳ ကလေင် ဇၞော်မောဝ် တိုန် ပၠန် တုဲ ကလေင် ကလိဂွံ က္ၜင်ကျာ တၟိ ဗွဲမဂၠိုင် ရ။

== ၁၀။ ဂကောံ ပံင်ကောံ လာင် ယောန် ဂမၠိုင် (Lion Air Group Integration) ==
ထာဲ လာင် ယောန် အေဲ ဂှ် ဒှ် ကဏ္ဍ အဓိက မွဲ ပ္ဍဲ သၞောတ်ဝ် လာင် ယောန် ဂကောံ မၞုံကဵု ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ ဗွဲမဂၠိုင် ပ္ဍဲ ဒေသ အာရှအဂၞဲ ရ:
* '''Lion Air:''' ကမ္ပဏဳ မိမ ပ္ဍဲ အေန်ဒဝ်နဳရှာ။
* '''Batik Air:''' ကမ္ပဏဳ မကဵု ပရေင် ဝန်ဆောင် ဍိုက်ပေင် (Full-service) ပ္ဍဲ အေန်ဒဝ်နဳရှာ ကေုာံ မလေရှာ။
* '''Wings Air:''' ကမ္ပဏဳ မဖြေန် တရဴ ဍုင် ဍောတ်တ် ပ္ဍဲ အေန်ဒဝ်နဳရှာ။
ပရေင် ပံင်ကောံ ဏအ် သ္ပ ကဵု ထာဲ လာင် ယောန် အေဲ ကလိဂွံ ပရေင် ထံက်ပင် လပါ် IT၊ သၞောတ်ဝ် ရာန် လက်မှတ် ကေုာံ ပရေင် ပလေဝ်ပလေတ် က္ၜင်ကျာ ၚုဟ်မး သက်သာ နူကဵု မိမ ကမ္ပဏဳ ရ。&lt;ref name=&quot;LionGroup2020&quot;&gt;Lion Air Group (2020). &quot;Corporate Profile and Group Synergy&quot;. ''Lion Air Official Publications''.&lt;/ref&gt;

== ၁၁။ အနာဂတ် ကေုာံ သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် (Future Outlook) ==
သွက် အနာဂတ် ဂှ် ထာဲ လာင် ယောန် အေဲ နွံ တင်ရန်တၟအ် သွက်ဂွံ ကလေင် သၠဲ ပတိတ် လၟိဟ် က္ၜင်ကျာ ညံင်ဂွံ စိုပ် ကဆံင် ကိုပ်ကၠာ ယဲ ကိုဗစ်-၁၉ တေအ် ရ။
ကမ္ပဏဳ ဏအ် ပတှ်ေ ကေတ် ဒဒှ်ရ ဗွိုက်လွာ အာတရဴ ပ္ဍဲ ဒေသ အာရှ (အထူးသဖြင့် ဍုင် ကြုက် ကေုာံ အိန္ဒိယ) ဂှ် ဆက် ဇၞော်မောဝ် တိုန် အာ တွဵု ရ။ ၜိုန်ရ ပြိုင်ပကာန် ထတ် လောန် ကု ထာဲ အေဲအေရှာ ကေုာံ နံက် အေဲ ကီုလေဝ်၊ ထာဲ လာင် ယောန် အေဲ ဝွံ နွံကဵု ဒြဟတ် သြန် ကေုာံ သၞောတ်ဝ် ဂကောံ မိမ ဇၞော် မရီု ထံက်ပင် လဝ် ရ။ ဍေဟ်တအ် လေဝ် မင်မဲ ဒၟံင် သွက်ဂွံ ကလေင် လွဳစ က္ၜင်ကျာ ဇၞော် ဗီုကဵု Airbus A330 သွက် တရဴ ဇမ္ၚောဲ ပ္ဍဲ အနာဂတ် မာန် ရ။

== နိဿဲ ==
&lt;references /&gt;

{{Navbox
| name = Airlines of Thailand
| title = ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် ပ္ဍဲ [[ဍုင်သေံ]]
| listclass = hlist
| group1 = က္ၜင်ကျာ အဓိက
| list1 =
* [[ထာဲ အေဲဝေ]] (Thai Airways)
* [[ၜင်ကံက် အေဲဝေ]] (Bangkok Airways)
| group2 = က္ၜင်ကျာ ၚုဟ်တန်
| list2 =
* [[ထာဲ အေဲအေရှာ]] (Thai AirAsia)
* [[နံက် အေဲ]] (Nok Air)
* [[ထာဲ လာင်ယောန် အေဲ]] (Thai Lion Air)
* [[ထာဲ ဗဳယေတ်ဂျေတ် အေဲ]] (Thai Vietjet Air)
}}

[[ကဏ္ဍ:ထာဲ လာင် ယောန် အေဲ]]
[[ကဏ္ဍ:ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ]]
[[ကဏ္ဍ:က္ၜင်ကျာ]]</text>
      <sha1>pckgncdd23jijndsp8vswpfb6ia4qfg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>59346</id>
      <parentid>59345</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T23:24:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <origin>59346</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19412" sha1="58ksl5m6az9x5h26zx9tony0hfkgdjr" xml:space="preserve">{{Infobox airline
| airline = ထာဲ လာင်ယောန် အေဲ (Thai Lion Air)
| image = Thai_Lion_Air_Boeing_737-900ER_HS-LTV.jpg
| caption = က္ၜင်ကျာ ထာဲ လာင်ယောန် အေဲ Boeing 737-900ER မၞုံကဵု ဗီုပြင် က္ဍိုပ် ဇာဒိသိုင်
| IATA = SL
| ICAO = TLM
| callsign = MENTARI
| founded = ၄ ဒဳဇြေမ်ဗါ ၂၀၁၃
| commenced = ၄ ဒဳဇြေမ်ဗါ ၂၀၁၃
| hubs = [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဍိုန်မုင်]] (DMK)
| secondary_hubs = 
| fleet_size = ၂၁ (၂၀၂၄)
| destinations = ၃၅
| parent = [[လာင်ယောန် ဂကောံ]] (Lion Air Group)
| headquarters = [[ၜင်ကံက်]], [[ဍုင်သေံ]]
| key_people = Aswin Yangkirati (CEO)
| revenue = 
| website = [https://www.lionairthai.com lionairthai.com]
}}

'''ထာဲ လာင်ယောန် အေဲ''' ({{lang-en|Thai Lion Air}}, {{lang-th|ไทยไลอ้อนแอร์}}) ဝွံ ဒှ် ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ ၚုဟ်တန် (Low-cost carrier) မွဲ မၞုံ သဇိုင် အဓိက ပ္ဍဲ [[ဍုၚ်သေံ|ဍုင်သေံ]] ရ။ ကမ္ပဏဳ ဝွံ သ္ပ လဝ် သဇိုင် အဓိက ပ္ဍဲ [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဍိုန်မုင်]] (Don Mueang International Airport) ပ္ဍဲ ဍုင်ၜင်ကံက် တုဲ၊ ဍေဟ် ဒှ် ကမ္ပဏဳ သၟဝ် တဲ (Subsidiary) မွဲ နူကဵု ဂကောံ လာင် ယောန် (Lion Air Group) မဒှ် ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ ၚုဟ်တန် ဇၞော်အိုတ် နူကဵု ဍုင် အေန်ဒဝ်နဳရှာ ရ။ ထာဲ လာင်ယောန် အေဲ ဝွံ ဖြေန် ဏာ တရဴ ဗွဲမဂၠိုင် ပ္ဍဲ အပ္ဍဲ ဍုင်သေံ၊ ကေုာံ ဍုင် နာနာ သာ် ပ္ဍဲ ဒေသ အာရှ မပ္တံကဵု ကြုက်၊ အေန်ဒဝ်နဳရှာ ကေုာံ အိန္ဒိယ ရ။

== ၁။ နိဒါန် ကေုာံ သဇိုင် ကမၠောန် ==
ထာဲ လာင်ယောန် အေဲ ဝွံ ဒှ် ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ မၞုံကဵု ရုပ်ရဴ မလုပ် ပြိုင်ပကာန် ဗွဲမထတ် ပ္ဍဲ ဗွိုက်လွာ က္ၜင်ကျာ ၚုဟ်တန် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ရ။
ကမ္ပဏဳ ဏအ် ဒ္ဂေတ် ဗက် လညာတ် ပရေင် ကမၠောန် &quot;We Make People Fly&quot; (ပိုယ် ကဵု မၞိဟ်တအ် ဂွံ ဍိုက် က္ၜင်ကျာ မာန်) မဒှ် လညာတ် အဓိက နူကဵု မိမ ကမ္ပဏဳ ရ။ ပရေင် ကမၠောန် ဍေဟ် ဂှ် ပံင်စပ် လဝ် လညာတ် က္ၜင်ကျာ ၚုဟ်တန် (LCC) ကေုာံ ပရေင် ဝန်ဆောင် မခိုဟ် (ဥပမာ ကိုပ်ကၠာ တေအ် ကဵု လဝ် ကပေါတ် ဇြိုင် သက်ကု ၚုဟ်မး) တုဲ၊ ဍေဟ် ပံက် လဝ် အခေါင် သွက် ညးဍိုက်က္ၜင် တအ် ဂွံ ကလိဂွံ ၚုဟ်မး မသက်သာအိုတ် ရ။ ဍေဟ် ဒှ် ဒြဟတ် ပြိုင်ပကာန် ဇၞော်အိုတ် မွဲ ကု [[ထာဲ အေဲအေရှာ]] (Thai AirAsia) ကေုာံ [[နံက် အေဲ]] (Nok Air) ရ。&lt;ref name=&quot;CAPA2021&quot;&gt;CAPA - Centre for Aviation (2021). &quot;Thai Lion Air: Navigating the Competitive Low-Cost Market in Thailand&quot;. ''CAPA Profiles''.&lt;/ref&gt;

== ၂။ ဝင် ကေုာံ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ==
ကမ္ပဏဳ ဝွံ ဒက်ပ္တန် လဝ် ပ္ဍဲ စၟတ်တ္ၚဲ ၄ ဒဳဇြေမ်ဗါ သၞာံ ၂၀၁၃ ရ။
ပရေင် ဖြေန် တရဴ ပထမအိုတ် ဂှ် ကၠောန်ဗဒှ် လဝ် ပ္ဍဲ တ္ၚဲ ဒက်ပ္တန် ဂှ် သီု မဒှ် တ္ၚဲ ဖြေန် ဏာ တရဴ နူကဵု သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဍိုန်မုင် ဇရေင် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဇေင်မာဲ ရ။ ပ္ဍဲ သၞာံ ပထမ ဍေဟ် စ ဖြေန် ဂှ်၊ ကမ္ပဏဳ ဏအ် သ္ပ လဝ် ပရေင် ပရိုမဝ်ရှေန် (Promotion) ၚုဟ်မး ဗွဲမသက်သာ သွက်ဂွံ ဇက် ကေတ် မၞိဟ် စကာ တုဲ ကလိဂွံ ပရေင် အံင်ဇၞး ဗွဲမပြဟ် ရ။ ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၄ ဂှ် ဍေဟ် သၠဲ ပတိတ် လၟိဟ် က္ၜင်ကျာ ကေုာံ ပရေင် ဖြေန် တရဴ ဇရေင် ဍုင် သအာင် ဗီုကဵု ဂျာကာတာ (Jakarta) ကေုာံ ကွာလာလာမ်ပူ (Kuala Lumpur) ရ။

== ၃။ ပရေင် အုပ်ဓုပ် ကေုာံ ပိုင်ပြဳ ==
ထာဲ လာင်ယောန် အေဲ ဂှ် ဒှ် ပရေင် ပံင်ကောံ (Joint Venture) အကြာ ညးလပါ် ဍုင်သေံ ကေုာံ ကမ္ပဏဳ လာင် ယောန် ဂကောံ (Lion Air Group) နူ အေန်ဒဝ်နဳရှာ ရ။ 
အတိုင် သၞောဝ် ဍုင်သေံ ဂှ် ကမ္ပဏဳ ဍုင်သအာင် ဟွံဂွံ အခေါင် ပိုင်ပြဳ ဂၠိုင် နူ ၄၉% ပ္ဍဲ ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ အပ္ဍဲဍုင် ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ညးမပိုင်ပြဳ လပါ် ဍုင်သေံ တအ် မင်မွဲ လဝ် ၅၁% တုဲ၊ မိမ ကမ္ပဏဳ PT Lion Mentari Airlines ပိုင်ပြဳ လဝ် ၄၉% ရ။ ကမ္ပဏဳ ဏအ် လွဳစ လဝ် သၞောတ်ဝ် အုပ်ဓုပ်၊ သၞောတ်ဝ် IT၊ ကေုာံ ပရေင် ထိင်ဒဝ် က္ၜင်ကျာ နူကဵု ဂကောံ မိမ ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် ညံင်ဂွံ ဖ္အောန် ဖျေဟ် စရိတ် ပရေင် ကမၠောန် ရ。&lt;ref name=&quot;BKKPost2018&quot;&gt;Bangkok Post (2018). &quot;Lion Air Group expands footprint in Thailand&quot;. ''Bangkok Post Business''.&lt;/ref&gt;

== ၄။ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အဓိကဂမၠိုင် (Hubs and Bases) ==
ထာဲ လာင်ယောန် အေဲ ဝွံ စကာ လဝ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အဓိက ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ သွက်ဂွံ ဖြေန် တရဴ ရ:
# '''ၜင်ကံက် (Don Mueang - DMK):''' ဒှ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဍိုန်မုင် မဒှ် သၞေဟ် ဇၞော်အိုတ် ကေုာံ ဌာန် သဇိုင် အဓိက သွက် ကမ္ပဏဳ ဏအ် ရ။ လၟိဟ် ဖြေန် တရဴ ၉၀% ဂှ် စက္တဵုဒှ် နူကဵု သၞေဟ် ဏအ် ရ။
# '''သၞေဟ် တၞဟ်ဂမၠိုင်:''' ၜိုန်ရ ဟွံမဲ ကု ဌာန် သဇိုင် မရနုက်ကဵု ၜါ ချိုတ်တ် ပၠိုတ်တ် ကီုလေဝ်၊ ဍေဟ် ဖြေန် တရဴ စၠောအ် (Cross-country flights) အကြာ ဍုင် ဥပမာ ဇေင်မာဲ-ဟာတ်ယာဲ ကေုာံ အူတာပေါင် (U-Tapao) ညိည နွံ ကီု ရ။

== ၅။ ပရေင် ဖြေန် တရဴ ကေုာံ ဒတန်ဂမၠိုင် (Destinations) ==
ထာဲ လာင်ယောန် အေဲ ဂှ် ဖြေန် ဏာ တရဴ ဗွဲမဂၠိုင် ပ္ဍဲ အပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ကေုာံ ဍုင် နိုင်ငံတကာ နာနာ သာ် ရ:
* '''အပ္ဍဲဍုင်:''' ဖြေန် လၟိုန် တ္ၚဲ ဇရေင် ဍုင် အဓိက မပ္တံကဵု ဇေင်မာဲ၊ ဇေင်ရာဲ၊ ဖူကေတ်၊ ဟာတ်ယာဲ၊ သုရတ်တာနဳ၊ ခန်ကေန်၊ အူဒေါန်တာနဳ၊ ကေုာံ နခေါန် သဳထမ္မရာတ် (Nakhon Si Thammarat) ရ။
* '''အလုံဂၠးတိ:''' ကိုပ်ကၠာ တေအ် ဒေသ ဍုင် ကြုက် ဂှ် ဒှ် ဒၞာဲ ဍေဟ် ဖြေန် ဂၠိုင်အိုတ် မွဲ ရ။ တ္ၚဲဏအ် ဍေဟ် ဆက် ဖြေန် ဏာ ဇရေင် ဂျာကာတာ (အေန်ဒဝ်နဳရှာ)၊ ကွာလာလာမ်ပူ၊ သေင်ကာပူ၊ တာဲပေ၊ ကေုာံ ကတ္တမန္ဒု (နဳပေါ)၊ သီုကဵု ဍုင် အိန္ဒိယ ဗွဲမဂၠိုင် ရ。&lt;ref name=&quot;Routes2023&quot;&gt;Routes Online (2023). &quot;Thai Lion Air Rebuilds International Network&quot;. ''Aviation Week''.&lt;/ref&gt;

== ၆။ လၟိဟ် က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် (Fleet) ==
ထာဲ လာင်ယောန် အေဲ ဝွံ စကာ သၞောတ်ဝ် က္ၜင်ကျာ Boeing ဗွဲမဂၠိုင် ရ။ 
ကိုပ်ကၠာ တေအ် ဍေဟ် ကေင် စကာ လဝ် Airbus A330 သွက် တရဴ ဇမ္ၚောဲ ကီုလေဝ်၊ လၟုဟ် မ္ဂး ဍေဟ် ကလေင် စကာ ဆ Boeing 737 ဂမၠိုင် ဓဝ် ရ ညံင်ဂွံ ဖ္အောန် ဖျေဟ် စရိတ် ပလေဝ်ပလေတ် ရ။ အတိုင် စရင် သၞာံ ၂၀၂၄ ဂှ် ဍေဟ် နွံကဵု လၟိဟ် က္ၜင်ကျာ အတိုင် ဗွဲသၟဝ် ဏအ် ရ:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! ဂကူ က္ၜင်ကျာ (Aircraft) !! လၟိဟ် မနွံ (In Service) !! မမှာလဝ် (Orders) !! လၟိဟ် ဒၞာဲဂဇအ် (Passengers) !! တင်စၟတ်
|-
| Boeing 737-800
| ၁၇
| —
| ၁၈၉
| က္ၜင်ကျာ အဓိက အပ္ဍဲဍုင် ကေုာံ ဒေသ
|-
| Boeing 737-900ER
| ၄
| —
| ၂၁၅
| သွက် တရဴ မၞိဟ် ဂၠိုင်
|-
| Boeing 737 MAX 9
| ဝ (ကိုပ်ကၠာ တေအ် နွံ)
| —
| ၂၁၅
| ကလေင် အပ် ထောအ် သီုဖအိုတ် ဟိုတ်နူ ပြသၞာ
|-
| '''သီုဖအိုတ်'''
| '''၂၁'''
| '''—'''
| 
| 
|}

== ၇။ သၞောတ်ဝ် ပရေင် ဝန်ဆောင် (Services) ==
ပရေင် ဝန်ဆောင် ထာဲ လာင်ယောန် အေဲ ဂှ် ပြံင်လှာဲ ကၠုင် ဗွဲမဂၠိုင် ပ္ဍဲ သၞာံ လက္ကရဴ ဏအ် ရ။
* '''ကပေါတ် ဇြိုင် (Baggage Allowance):''' ပ္ဍဲ အခိင် ကိုပ်ကၠာ စ ပံက် တေအ်၊ ဍေဟ် ကဵု လဝ် အခေါင် စုတ် ကပေါတ် ဇြိုင် ၁၅ ကဳလဝ် (15 kg) သက်ကု ၚုဟ်မး သွက် တရဴ အပ္ဍဲဍုင် ရ။ ဆဂး စတမ် နူ သၞာံ ၂၀၁၉ ဂှ် ဍေဟ် ပလီု ထောအ် ပရေင် ဏအ် တုဲ ညးဍိုက်က္ၜင် တအ် ဒး ရာန် ၚုဟ်မး ကပေါတ် တၞဟ်ခြာ ရ (ဗီုကဵု LCC တၞဟ်တအ်)။
* '''Lion Meals:''' စၞစ ကေုာံ ဍာ် တအ် ဂှ် လေဝ် ဒး ရာန် တၞဟ်ခြာ လတူ က္ၜင်ကျာ ရ။
* '''Lion Seat Selection:''' အခေါင် ရုဲ ဒၞာဲဂဇအ် ဂှ် လေဝ် ဒး ထပ် သြန် ရ။

== ၈။ ပရေင် စဵုဒၞာ ကေုာံ ဂီုကၠီု (Safety Record) ==
ထာဲ လာင်ယောန် အေဲ ဝွံ မၞုံကဵု ဝင် ပရေင် စဵုဒၞာ ခိုဟ် မွဲ ရ။
ၜိုန်ရ မိမ ကမ္ပဏဳ လာင် ယောန် နူ အေန်ဒဝ်နဳရှာ ကေင် က္တဵုဒှ် လဝ် ပ်ရာသ် အန္တရာယ် ဇၞော်ဇၞော် (ဥပမာ JT610) ကီုလေဝ်၊ ထာဲ လာင်ယောန် အေဲ ဝွံ ဟွံကေင် က္တဵုဒှ် လဝ် အန္တရာယ် လီုလာ် လမျီု ညးဍိုက်က္ၜင် လးလး ဏီ ရ။ ဍေဟ် ဒ္ဂေတ် ဗက် သၞောတ်ဝ် ပရေင် စဵုဒၞာ နူကဵု ဂကောံ CAAT (Civil Aviation Authority of Thailand) ဗွဲမချိုတ်ပၠိုတ် ရ။&lt;ref name=&quot;AeroTime2019&quot;&gt;AeroTime Hub (2019). &quot;Thai Lion Air Safety Standards and Operations&quot;. ''AeroTime''.&lt;/ref&gt;

== ၉။ ပရေင် ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ပြသၞာ ကိုဗစ်-၁၉ (Financials and COVID-19) ==
ပရေင် ပိုန်ဒြပ် ထာဲ လာင်ယောန် အေဲ ဝွံ ဒးဒုင် အရှောန် ဇၞော်ဇၞော် ပ္ဍဲ အခိင် ယဲ ကိုဗစ်-၁၉ (COVID-19 pandemic) ရ။
ဟိုတ်နူ ပရေင် ကၟာတ် ဍုင် ကေုာံ ကၟာတ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တုဲ၊ ကမ္ပဏဳ ဒး ဒေါအ် ဇူ လဝ် ပရေင် ဖြေန် တရဴ လအ်လ ဗွဲမလောန် ရ။ ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၂၀-၂၀၂၁ ဂှ် ကမ္ပဏဳ ဒး ဖ္အောန် ဖျေဟ် လၟိဟ် က္ၜင်ကျာ နူ ၃၅ မ စဵုကဵု သှ်ေ ဆ ၜိုတ် ၁၁ မ ဓဝ် တုဲ၊ သီုကဵု ဒး ဖ္အောန် ဖျေဟ် လၟိဟ် ညးကၠောန် ကမၠောန် (Layoffs) ဗွဲမဂၠိုင် ရ။ ဆဂး စတမ် နူ သၞာံ ၂၀၂၃ ဂှ် ကမ္ပဏဳ ကလေင် ဇၞော်မောဝ် တိုန် ပၠန် တုဲ ကလေင် ကလိဂွံ က္ၜင်ကျာ တၟိ ဗွဲမဂၠိုင် ရ။

== ၁၀။ ဂကောံ ပံင်ကောံ လာင် ယောန် ဂမၠိုင် (Lion Air Group Integration) ==
ထာဲ လာင်ယောန် အေဲ ဂှ် ဒှ် ကဏ္ဍ အဓိက မွဲ ပ္ဍဲ သၞောတ်ဝ် လာင် ယောန် ဂကောံ မၞုံကဵု ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ ဗွဲမဂၠိုင် ပ္ဍဲ ဒေသ အာရှအဂၞဲ ရ:
* '''Lion Air:''' ကမ္ပဏဳ မိမ ပ္ဍဲ အေန်ဒဝ်နဳရှာ။
* '''Batik Air:''' ကမ္ပဏဳ မကဵု ပရေင် ဝန်ဆောင် ဍိုက်ပေင် (Full-service) ပ္ဍဲ အေန်ဒဝ်နဳရှာ ကေုာံ မလေရှာ။
* '''Wings Air:''' ကမ္ပဏဳ မဖြေန် တရဴ ဍုင် ဍောတ်တ် ပ္ဍဲ အေန်ဒဝ်နဳရှာ။
ပရေင် ပံင်ကောံ ဏအ် သ္ပ ကဵု ထာဲ လာင်ယောန် အေဲ ကလိဂွံ ပရေင် ထံက်ပင် လပါ် IT၊ သၞောတ်ဝ် ရာန် လက်မှတ် ကေုာံ ပရေင် ပလေဝ်ပလေတ် က္ၜင်ကျာ ၚုဟ်မး သက်သာ နူကဵု မိမ ကမ္ပဏဳ ရ。&lt;ref name=&quot;LionGroup2020&quot;&gt;Lion Air Group (2020). &quot;Corporate Profile and Group Synergy&quot;. ''Lion Air Official Publications''.&lt;/ref&gt;

== ၁၁။ အနာဂတ် ကေုာံ သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် (Future Outlook) ==
သွက် အနာဂတ် ဂှ် ထာဲ လာင်ယောန် အေဲ နွံ တင်ရန်တၟအ် သွက်ဂွံ ကလေင် သၠဲ ပတိတ် လၟိဟ် က္ၜင်ကျာ ညံင်ဂွံ စိုပ် ကဆံင် ကိုပ်ကၠာ ယဲ ကိုဗစ်-၁၉ တေအ် ရ။
ကမ္ပဏဳ ဏအ် ပတှ်ေ ကေတ် ဒဒှ်ရ ဗွိုက်လွာ အာတရဴ ပ္ဍဲ ဒေသ အာရှ (အထူးသဖြင့် ဍုင် ကြုက် ကေုာံ အိန္ဒိယ) ဂှ် ဆက် ဇၞော်မောဝ် တိုန် အာ တွဵု ရ။ ၜိုန်ရ ပြိုင်ပကာန် ထတ် လောန် ကု ထာဲ အေဲအေရှာ ကေုာံ နံက် အေဲ ကီုလေဝ်၊ ထာဲ လာင်ယောန် အေဲ ဝွံ နွံကဵု ဒြဟတ် သြန် ကေုာံ သၞောတ်ဝ် ဂကောံ မိမ ဇၞော် မရီု ထံက်ပင် လဝ် ရ။ ဍေဟ်တအ် လေဝ် မင်မဲ ဒၟံင် သွက်ဂွံ ကလေင် လွဳစ က္ၜင်ကျာ ဇၞော် ဗီုကဵု Airbus A330 သွက် တရဴ ဇမ္ၚောဲ ပ္ဍဲ အနာဂတ် မာန် ရ။

== နိဿဲ ==
&lt;references /&gt;

{{Navbox
| name = Airlines of Thailand
| title = ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် ပ္ဍဲ [[ဍုင်သေံ]]
| listclass = hlist
| group1 = က္ၜင်ကျာ အဓိက
| list1 =
* [[ထာဲ အေဲဝေ]] (Thai Airways)
* [[ၜင်ကံက် အေဲဝေ]] (Bangkok Airways)
| group2 = က္ၜင်ကျာ ၚုဟ်တန်
| list2 =
* [[ထာဲ အေဲအေရှာ]] (Thai AirAsia)
* [[နံက် အေဲ]] (Nok Air)
* [[ထာဲ လာင်ယောန် အေဲ]] (Thai Lion Air)
* [[ထာဲ ဗဳယေတ်ဂျေတ် အေဲ]] (Thai Vietjet Air)
}}

[[ကဏ္ဍ:ထာဲ လာင်ယောန် အေဲ]]
[[ကဏ္ဍ:ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ]]
[[ကဏ္ဍ:က္ၜင်ကျာ]]</text>
      <sha1>58ksl5m6az9x5h26zx9tony0hfkgdjr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>59347</id>
      <parentid>59346</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T23:25:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <origin>59347</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19412" sha1="qrrgz9nxd80fewgwxp8r6ehn19wff7f" xml:space="preserve">{{Infobox airline
| airline = ထာဲ လာင်ယောန် အေဲ (Thai Lion Air)
| image = Thai_Lion_Air_Boeing_737-900ER_HS-LTV.jpg
| caption = က္ၜင်ကျာ ထာဲ လာင်ယောန် အေဲ Boeing 737-900ER မၞုံကဵု ဗီုပြင် က္ဍိုပ် ဇာဒိသိုင်
| IATA = SL
| ICAO = TLM
| callsign = MENTARI
| founded = ၄ ဒဳဇြေမ်ဗါ ၂၀၁၃
| commenced = ၄ ဒဳဇြေမ်ဗါ ၂၀၁၃
| hubs = [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဍိုန်မုင်]] (DMK)
| secondary_hubs = 
| fleet_size = ၂၁ (၂၀၂၄)
| destinations = ၃၅
| parent = [[လာင်ယောန် ဂကောံ]] (Lion Air Group)
| headquarters = [[ၜင်ကံက်]], [[ဍုင်သေံ]]
| key_people = Aswin Yangkirati (CEO)
| revenue = 
| website = [https://www.lionairthai.com lionairthai.com]
}}

'''ထာဲ လာင်ယောန် အေဲ''' ({{lang-en|Thai Lion Air}}, {{lang-th|ไทยไลอ้อนแอร์}}) ဝွံ ဒှ် ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ ၚုဟ်တန် (Low-cost carrier) မွဲ မၞုံ သဇိုင် အဓိက ပ္ဍဲ [[ဍုၚ်သေံ|ဍုင်သေံ]] ရ။ ကမ္ပဏဳ ဝွံ သ္ပ လဝ် သဇိုင် အဓိက ပ္ဍဲ [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဍိုန်မုင်]] (Don Mueang International Airport) ပ္ဍဲ ဍုင်ၜင်ကံက် တုဲ၊ ဍေဟ် ဒှ် ကမ္ပဏဳ သၟဝ် တဲ (Subsidiary) မွဲ နူကဵု ဂကောံ လာင် ယောန် (Lion Air Group) မဒှ် ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ ၚုဟ်တန် ဇၞော်အိုတ် နူကဵု ဍုင် အေန်ဒဝ်နဳရှာ ရ။ ထာဲ လာင်ယောန် အေဲ ဝွံ ဖြေန် ဏာ တရဴ ဗွဲမဂၠိုင် ပ္ဍဲ အပ္ဍဲ ဍုင်သေံ၊ ကေုာံ ဍုင် နာနာ သာ် ပ္ဍဲ ဒေသ အာရှ မပ္တံကဵု ကြုက်၊ အေန်ဒဝ်နဳရှာ ကေုာံ အိန္ဒိယ ရ။

== ၁။ နိဒါန် ကေုာံ သဇိုင် ကမၠောန် ==
ထာဲ လာင်ယောန် အေဲ ဝွံ ဒှ် ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ မၞုံကဵု ရုပ်ရဴ မလုပ် ပြိုင်ပကာန် ဗွဲမထတ် ပ္ဍဲ ဗွိုက်လွာ က္ၜင်ကျာ ၚုဟ်တန် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ရ။
ကမ္ပဏဳ ဏအ် ဒ္ဂေတ် ဗက် လညာတ် ပရေင် ကမၠောန် &quot;We Make People Fly&quot; (ပိုယ် ကဵု မၞိဟ်တအ် ဂွံ ဍိုက် က္ၜင်ကျာ မာန်) မဒှ် လညာတ် အဓိက နူကဵု မိမ ကမ္ပဏဳ ရ။ ပရေင် ကမၠောန် ဍေဟ် ဂှ် ပံင်စပ် လဝ် လညာတ် က္ၜင်ကျာ ၚုဟ်တန် (LCC) ကေုာံ ပရေင် ဝန်ဆောင် မခိုဟ် (ဥပမာ ကိုပ်ကၠာ တေအ် ကဵု လဝ် ကပေါတ် ဇြိုင် သက်ကု ၚုဟ်မး) တုဲ၊ ဍေဟ် ပံက် လဝ် အခေါင် သွက် ညးဍိုက်က္ၜင် တအ် ဂွံ ကလိဂွံ ၚုဟ်မး မသက်သာအိုတ် ရ။ ဍေဟ် ဒှ် ဒြဟတ် ပြိုင်ပကာန် ဇၞော်အိုတ် မွဲ ကု [[ထာဲ အေဲအေရှာ]] (Thai AirAsia) ကေုာံ [[နံက် အေဲ]] (Nok Air) ရ။&lt;ref name=&quot;CAPA2021&quot;&gt;CAPA - Centre for Aviation (2021). &quot;Thai Lion Air: Navigating the Competitive Low-Cost Market in Thailand&quot;. ''CAPA Profiles''.&lt;/ref&gt;

== ၂။ ဝင် ကေုာံ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ==
ကမ္ပဏဳ ဝွံ ဒက်ပ္တန် လဝ် ပ္ဍဲ စၟတ်တ္ၚဲ ၄ ဒဳဇြေမ်ဗါ သၞာံ ၂၀၁၃ ရ။
ပရေင် ဖြေန် တရဴ ပထမအိုတ် ဂှ် ကၠောန်ဗဒှ် လဝ် ပ္ဍဲ တ္ၚဲ ဒက်ပ္တန် ဂှ် သီု မဒှ် တ္ၚဲ ဖြေန် ဏာ တရဴ နူကဵု သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဍိုန်မုင် ဇရေင် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ ဇေင်မာဲ ရ။ ပ္ဍဲ သၞာံ ပထမ ဍေဟ် စ ဖြေန် ဂှ်၊ ကမ္ပဏဳ ဏအ် သ္ပ လဝ် ပရေင် ပရိုမဝ်ရှေန် (Promotion) ၚုဟ်မး ဗွဲမသက်သာ သွက်ဂွံ ဇက် ကေတ် မၞိဟ် စကာ တုဲ ကလိဂွံ ပရေင် အံင်ဇၞး ဗွဲမပြဟ် ရ။ ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၄ ဂှ် ဍေဟ် သၠဲ ပတိတ် လၟိဟ် က္ၜင်ကျာ ကေုာံ ပရေင် ဖြေန် တရဴ ဇရေင် ဍုင် သအာင် ဗီုကဵု ဂျာကာတာ (Jakarta) ကေုာံ ကွာလာလာမ်ပူ (Kuala Lumpur) ရ။

== ၃။ ပရေင် အုပ်ဓုပ် ကေုာံ ပိုင်ပြဳ ==
ထာဲ လာင်ယောန် အေဲ ဂှ် ဒှ် ပရေင် ပံင်ကောံ (Joint Venture) အကြာ ညးလပါ် ဍုင်သေံ ကေုာံ ကမ္ပဏဳ လာင် ယောန် ဂကောံ (Lion Air Group) နူ အေန်ဒဝ်နဳရှာ ရ။ 
အတိုင် သၞောဝ် ဍုင်သေံ ဂှ် ကမ္ပဏဳ ဍုင်သအာင် ဟွံဂွံ အခေါင် ပိုင်ပြဳ ဂၠိုင် နူ ၄၉% ပ္ဍဲ ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ အပ္ဍဲဍုင် ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ညးမပိုင်ပြဳ လပါ် ဍုင်သေံ တအ် မင်မွဲ လဝ် ၅၁% တုဲ၊ မိမ ကမ္ပဏဳ PT Lion Mentari Airlines ပိုင်ပြဳ လဝ် ၄၉% ရ။ ကမ္ပဏဳ ဏအ် လွဳစ လဝ် သၞောတ်ဝ် အုပ်ဓုပ်၊ သၞောတ်ဝ် IT၊ ကေုာံ ပရေင် ထိင်ဒဝ် က္ၜင်ကျာ နူကဵု ဂကောံ မိမ ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် ညံင်ဂွံ ဖ္အောန် ဖျေဟ် စရိတ် ပရေင် ကမၠောန် ရ။&lt;ref name=&quot;BKKPost2018&quot;&gt;Bangkok Post (2018). &quot;Lion Air Group expands footprint in Thailand&quot;. ''Bangkok Post Business''.&lt;/ref&gt;

== ၄။ သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အဓိကဂမၠိုင် (Hubs and Bases) ==
ထာဲ လာင်ယောန် အေဲ ဝွံ စကာ လဝ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အဓိက ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ သွက်ဂွံ ဖြေန် တရဴ ရ:
# '''ၜင်ကံက် (Don Mueang - DMK):''' ဒှ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ ဍိုန်မုင် မဒှ် သၞေဟ် ဇၞော်အိုတ် ကေုာံ ဌာန် သဇိုင် အဓိက သွက် ကမ္ပဏဳ ဏအ် ရ။ လၟိဟ် ဖြေန် တရဴ ၉၀% ဂှ် စက္တဵုဒှ် နူကဵု သၞေဟ် ဏအ် ရ။
# '''သၞေဟ် တၞဟ်ဂမၠိုင်:''' ၜိုန်ရ ဟွံမဲ ကု ဌာန် သဇိုင် မရနုက်ကဵု ၜါ ချိုတ်တ် ပၠိုတ်တ် ကီုလေဝ်၊ ဍေဟ် ဖြေန် တရဴ စၠောအ် (Cross-country flights) အကြာ ဍုင် ဥပမာ ဇေင်မာဲ-ဟာတ်ယာဲ ကေုာံ အူတာပေါင် (U-Tapao) ညိည နွံ ကီု ရ။

== ၅။ ပရေင် ဖြေန် တရဴ ကေုာံ ဒတန်ဂမၠိုင် (Destinations) ==
ထာဲ လာင်ယောန် အေဲ ဂှ် ဖြေန် ဏာ တရဴ ဗွဲမဂၠိုင် ပ္ဍဲ အပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ကေုာံ ဍုင် နိုင်ငံတကာ နာနာ သာ် ရ:
* '''အပ္ဍဲဍုင်:''' ဖြေန် လၟိုန် တ္ၚဲ ဇရေင် ဍုင် အဓိက မပ္တံကဵု ဇေင်မာဲ၊ ဇေင်ရာဲ၊ ဖူကေတ်၊ ဟာတ်ယာဲ၊ သုရတ်တာနဳ၊ ခန်ကေန်၊ အူဒေါန်တာနဳ၊ ကေုာံ နခေါန် သဳထမ္မရာတ် (Nakhon Si Thammarat) ရ။
* '''အလုံဂၠးတိ:''' ကိုပ်ကၠာ တေအ် ဒေသ ဍုင် ကြုက် ဂှ် ဒှ် ဒၞာဲ ဍေဟ် ဖြေန် ဂၠိုင်အိုတ် မွဲ ရ။ တ္ၚဲဏအ် ဍေဟ် ဆက် ဖြေန် ဏာ ဇရေင် ဂျာကာတာ (အေန်ဒဝ်နဳရှာ)၊ ကွာလာလာမ်ပူ၊ သေင်ကာပူ၊ တာဲပေ၊ ကေုာံ ကတ္တမန္ဒု (နဳပေါ)၊ သီုကဵု ဍုင် အိန္ဒိယ ဗွဲမဂၠိုင် ရ။&lt;ref name=&quot;Routes2023&quot;&gt;Routes Online (2023). &quot;Thai Lion Air Rebuilds International Network&quot;. ''Aviation Week''.&lt;/ref&gt;

== ၆။ လၟိဟ် က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် (Fleet) ==
ထာဲ လာင်ယောန် အေဲ ဝွံ စကာ သၞောတ်ဝ် က္ၜင်ကျာ Boeing ဗွဲမဂၠိုင် ရ။ 
ကိုပ်ကၠာ တေအ် ဍေဟ် ကေင် စကာ လဝ် Airbus A330 သွက် တရဴ ဇမ္ၚောဲ ကီုလေဝ်၊ လၟုဟ် မ္ဂး ဍေဟ် ကလေင် စကာ ဆ Boeing 737 ဂမၠိုင် ဓဝ် ရ ညံင်ဂွံ ဖ္အောန် ဖျေဟ် စရိတ် ပလေဝ်ပလေတ် ရ။ အတိုင် စရင် သၞာံ ၂၀၂၄ ဂှ် ဍေဟ် နွံကဵု လၟိဟ် က္ၜင်ကျာ အတိုင် ဗွဲသၟဝ် ဏအ် ရ:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! ဂကူ က္ၜင်ကျာ (Aircraft) !! လၟိဟ် မနွံ (In Service) !! မမှာလဝ် (Orders) !! လၟိဟ် ဒၞာဲဂဇအ် (Passengers) !! တင်စၟတ်
|-
| Boeing 737-800
| ၁၇
| —
| ၁၈၉
| က္ၜင်ကျာ အဓိက အပ္ဍဲဍုင် ကေုာံ ဒေသ
|-
| Boeing 737-900ER
| ၄
| —
| ၂၁၅
| သွက် တရဴ မၞိဟ် ဂၠိုင်
|-
| Boeing 737 MAX 9
| ဝ (ကိုပ်ကၠာ တေအ် နွံ)
| —
| ၂၁၅
| ကလေင် အပ် ထောအ် သီုဖအိုတ် ဟိုတ်နူ ပြသၞာ
|-
| '''သီုဖအိုတ်'''
| '''၂၁'''
| '''—'''
| 
| 
|}

== ၇။ သၞောတ်ဝ် ပရေင် ဝန်ဆောင် (Services) ==
ပရေင် ဝန်ဆောင် ထာဲ လာင်ယောန် အေဲ ဂှ် ပြံင်လှာဲ ကၠုင် ဗွဲမဂၠိုင် ပ္ဍဲ သၞာံ လက္ကရဴ ဏအ် ရ။
* '''ကပေါတ် ဇြိုင် (Baggage Allowance):''' ပ္ဍဲ အခိင် ကိုပ်ကၠာ စ ပံက် တေအ်၊ ဍေဟ် ကဵု လဝ် အခေါင် စုတ် ကပေါတ် ဇြိုင် ၁၅ ကဳလဝ် (15 kg) သက်ကု ၚုဟ်မး သွက် တရဴ အပ္ဍဲဍုင် ရ။ ဆဂး စတမ် နူ သၞာံ ၂၀၁၉ ဂှ် ဍေဟ် ပလီု ထောအ် ပရေင် ဏအ် တုဲ ညးဍိုက်က္ၜင် တအ် ဒး ရာန် ၚုဟ်မး ကပေါတ် တၞဟ်ခြာ ရ (ဗီုကဵု LCC တၞဟ်တအ်)။
* '''Lion Meals:''' စၞစ ကေုာံ ဍာ် တအ် ဂှ် လေဝ် ဒး ရာန် တၞဟ်ခြာ လတူ က္ၜင်ကျာ ရ။
* '''Lion Seat Selection:''' အခေါင် ရုဲ ဒၞာဲဂဇအ် ဂှ် လေဝ် ဒး ထပ် သြန် ရ။

== ၈။ ပရေင် စဵုဒၞာ ကေုာံ ဂီုကၠီု (Safety Record) ==
ထာဲ လာင်ယောန် အေဲ ဝွံ မၞုံကဵု ဝင် ပရေင် စဵုဒၞာ ခိုဟ် မွဲ ရ။
ၜိုန်ရ မိမ ကမ္ပဏဳ လာင် ယောန် နူ အေန်ဒဝ်နဳရှာ ကေင် က္တဵုဒှ် လဝ် ပ်ရာသ် အန္တရာယ် ဇၞော်ဇၞော် (ဥပမာ JT610) ကီုလေဝ်၊ ထာဲ လာင်ယောန် အေဲ ဝွံ ဟွံကေင် က္တဵုဒှ် လဝ် အန္တရာယ် လီုလာ် လမျီု ညးဍိုက်က္ၜင် လးလး ဏီ ရ။ ဍေဟ် ဒ္ဂေတ် ဗက် သၞောတ်ဝ် ပရေင် စဵုဒၞာ နူကဵု ဂကောံ CAAT (Civil Aviation Authority of Thailand) ဗွဲမချိုတ်ပၠိုတ် ရ။&lt;ref name=&quot;AeroTime2019&quot;&gt;AeroTime Hub (2019). &quot;Thai Lion Air Safety Standards and Operations&quot;. ''AeroTime''.&lt;/ref&gt;

== ၉။ ပရေင် ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ပြသၞာ ကိုဗစ်-၁၉ (Financials and COVID-19) ==
ပရေင် ပိုန်ဒြပ် ထာဲ လာင်ယောန် အေဲ ဝွံ ဒးဒုင် အရှောန် ဇၞော်ဇၞော် ပ္ဍဲ အခိင် ယဲ ကိုဗစ်-၁၉ (COVID-19 pandemic) ရ။
ဟိုတ်နူ ပရေင် ကၟာတ် ဍုင် ကေုာံ ကၟာတ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ တုဲ၊ ကမ္ပဏဳ ဒး ဒေါအ် ဇူ လဝ် ပရေင် ဖြေန် တရဴ လအ်လ ဗွဲမလောန် ရ။ ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၂၀-၂၀၂၁ ဂှ် ကမ္ပဏဳ ဒး ဖ္အောန် ဖျေဟ် လၟိဟ် က္ၜင်ကျာ နူ ၃၅ မ စဵုကဵု သှ်ေ ဆ ၜိုတ် ၁၁ မ ဓဝ် တုဲ၊ သီုကဵု ဒး ဖ္အောန် ဖျေဟ် လၟိဟ် ညးကၠောန် ကမၠောန် (Layoffs) ဗွဲမဂၠိုင် ရ။ ဆဂး စတမ် နူ သၞာံ ၂၀၂၃ ဂှ် ကမ္ပဏဳ ကလေင် ဇၞော်မောဝ် တိုန် ပၠန် တုဲ ကလေင် ကလိဂွံ က္ၜင်ကျာ တၟိ ဗွဲမဂၠိုင် ရ။

== ၁၀။ ဂကောံ ပံင်ကောံ လာင် ယောန် ဂမၠိုင် (Lion Air Group Integration) ==
ထာဲ လာင်ယောန် အေဲ ဂှ် ဒှ် ကဏ္ဍ အဓိက မွဲ ပ္ဍဲ သၞောတ်ဝ် လာင် ယောန် ဂကောံ မၞုံကဵု ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ ဗွဲမဂၠိုင် ပ္ဍဲ ဒေသ အာရှအဂၞဲ ရ:
* '''Lion Air:''' ကမ္ပဏဳ မိမ ပ္ဍဲ အေန်ဒဝ်နဳရှာ။
* '''Batik Air:''' ကမ္ပဏဳ မကဵု ပရေင် ဝန်ဆောင် ဍိုက်ပေင် (Full-service) ပ္ဍဲ အေန်ဒဝ်နဳရှာ ကေုာံ မလေရှာ။
* '''Wings Air:''' ကမ္ပဏဳ မဖြေန် တရဴ ဍုင် ဍောတ်တ် ပ္ဍဲ အေန်ဒဝ်နဳရှာ။
ပရေင် ပံင်ကောံ ဏအ် သ္ပ ကဵု ထာဲ လာင်ယောန် အေဲ ကလိဂွံ ပရေင် ထံက်ပင် လပါ် IT၊ သၞောတ်ဝ် ရာန် လက်မှတ် ကေုာံ ပရေင် ပလေဝ်ပလေတ် က္ၜင်ကျာ ၚုဟ်မး သက်သာ နူကဵု မိမ ကမ္ပဏဳ ရ။&lt;ref name=&quot;LionGroup2020&quot;&gt;Lion Air Group (2020). &quot;Corporate Profile and Group Synergy&quot;. ''Lion Air Official Publications''.&lt;/ref&gt;

== ၁၁။ အနာဂတ် ကေုာံ သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် (Future Outlook) ==
သွက် အနာဂတ် ဂှ် ထာဲ လာင်ယောန် အေဲ နွံ တင်ရန်တၟအ် သွက်ဂွံ ကလေင် သၠဲ ပတိတ် လၟိဟ် က္ၜင်ကျာ ညံင်ဂွံ စိုပ် ကဆံင် ကိုပ်ကၠာ ယဲ ကိုဗစ်-၁၉ တေအ် ရ။
ကမ္ပဏဳ ဏအ် ပတှ်ေ ကေတ် ဒဒှ်ရ ဗွိုက်လွာ အာတရဴ ပ္ဍဲ ဒေသ အာရှ (အထူးသဖြင့် ဍုင် ကြုက် ကေုာံ အိန္ဒိယ) ဂှ် ဆက် ဇၞော်မောဝ် တိုန် အာ တွဵု ရ။ ၜိုန်ရ ပြိုင်ပကာန် ထတ် လောန် ကု ထာဲ အေဲအေရှာ ကေုာံ နံက် အေဲ ကီုလေဝ်၊ ထာဲ လာင်ယောန် အေဲ ဝွံ နွံကဵု ဒြဟတ် သြန် ကေုာံ သၞောတ်ဝ် ဂကောံ မိမ ဇၞော် မရီု ထံက်ပင် လဝ် ရ။ ဍေဟ်တအ် လေဝ် မင်မဲ ဒၟံင် သွက်ဂွံ ကလေင် လွဳစ က္ၜင်ကျာ ဇၞော် ဗီုကဵု Airbus A330 သွက် တရဴ ဇမ္ၚောဲ ပ္ဍဲ အနာဂတ် မာန် ရ။

== နိဿဲ ==
&lt;references /&gt;

{{Navbox
| name = Airlines of Thailand
| title = ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာဂမၠိုင် ပ္ဍဲ [[ဍုင်သေံ]]
| listclass = hlist
| group1 = က္ၜင်ကျာ အဓိက
| list1 =
* [[ထာဲ အေဲဝေ]] (Thai Airways)
* [[ၜင်ကံက် အေဲဝေ]] (Bangkok Airways)
| group2 = က္ၜင်ကျာ ၚုဟ်တန်
| list2 =
* [[ထာဲ အေဲအေရှာ]] (Thai AirAsia)
* [[နံက် အေဲ]] (Nok Air)
* [[ထာဲ လာင်ယောန် အေဲ]] (Thai Lion Air)
* [[ထာဲ ဗဳယေတ်ဂျေတ် အေဲ]] (Thai Vietjet Air)
}}

[[ကဏ္ဍ:ထာဲ လာင်ယောန် အေဲ]]
[[ကဏ္ဍ:ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ]]
[[ကဏ္ဍ:က္ၜင်ကျာ]]</text>
      <sha1>qrrgz9nxd80fewgwxp8r6ehn19wff7f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>နဳဗဳယာ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12899</id>
    <revision>
      <id>59348</id>
      <timestamp>2026-10-27T23:28:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Infobox brand | name           = နဳဗဳယာ | english_name   = NIVEA | logo           = Nivea_logo.svg | image          = Nivea Creme.jpg | caption        = ကလောံ ကပေါတ် နဳဗဳယာ (Nivea Creme) မၞုံကဵု ဗီုပြင် ခလာတ် အသာ် သ္ၚေက်-ဗု | producttype    = [[ကပေါတ် လွဳလွတ် ပူဂိုလ်]] (...&quot;</comment>
      <origin>59348</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19052" sha1="slzjpozml7asifpyf5kaozep08py9bt" xml:space="preserve">{{Infobox brand
| name           = နဳဗဳယာ
| english_name   = NIVEA
| logo           = Nivea_logo.svg
| image          = Nivea Creme.jpg
| caption        = ကလောံ ကပေါတ် နဳဗဳယာ (Nivea Creme) မၞုံကဵု ဗီုပြင် ခလာတ် အသာ် သ္ၚေက်-ဗု
| producttype    = [[ကပေါတ် လွဳလွတ် ပူဂိုလ်]] (Personal care)
| owner          = [[ဘိုင်ယာဒေါ့ဖ်]] (Beiersdorf)
| country        = [[ဂျာမနဳ]]
| introduced     = ၁၉၁၁; (၁၁၅ သၞာံ မတုဲကၠုင်)
| markets        = အလုံဂၠးတိ
| website        = {{URL|https://www.nivea.com}}
}}

'''နဳဗဳယာ''' ({{lang-en|Nivea}}) ဝွံ ဒှ် စၟတ်တဆိပ် [[ကပေါတ် လွဳလွတ် ပူဂိုလ်]] (Personal care brand) ဂကူ ဂျာမနဳ မွဲ မဒးဒုင် ပိုင်ပြဳ လဝ် နကဵု ကမ္ပဏဳ ဇၞော် [[ဘိုင်ယာဒေါ့ဖ်]] (Beiersdorf Global AG) မနွံ ဌာန်သဇိုင် ပ္ဍဲ ဍုင် ဟာမ်ဗာဂ် (Hamburg)၊ ကၟိန်ဍုင် ဂျာမနဳ ရ။ ကမ္ပဏဳ ဝွံ သ္ပ အဓိက လတူ ပရေင် ကၠောန်ဗဒှ် ကပေါတ် လွဳလွတ် စၞာံ (Skin care) ကေုာံ လွဳလွတ် ဇကု (Body care) ရ။ နဳဗဳယာ ဝွံ ဒှ် စၟတ်တဆိပ် အဓိက ကေုာံ ယၟုမြဟ် အိုတ် မွဲ ပ္ဍဲ ဂၠးတိ သွက် ပရေင် လွဳလွတ် စၞာံ မပ္တံကဵု ဍာ်ဂဥုဲ (Lotion)၊ ကြဳမ် (Creme)၊ ကေုာံ ဂဥုဲ စဵုဒၞာ လျး တ္ၚဲ (Sunscreen) ရ။ 

== ၁။ နိဒါန် ကေုာံ အဓိပ္ပါယ် ယၟု ==
ယၟုမ္ဂး &quot;နဳဗဳယာ&quot; (Nivea) ဝွံ ကၠုင် နူကဵု အရေဝ် ဘာသာ လေတ်တေန် (Latin adjective) မဟီုဂး &quot;niveus, nivea, niveum&quot; ရ။ အဓိပ္ပါယ် အရေဝ် ဏအ် ဂှ် ဒှ် &quot;သာ်ဗု ညံင်ရဴ မနှင်&quot; (Snow-white) ရ။
ယၟု ဏအ် ဝွံ သၟဟ် ကဵု ဗီုပြင် ကြဳမ် နဳဗဳယာ (Nivea Creme) ပထမအိုတ် မၞုံကဵု အသာ် ဗု အးဇ္ၚး ဗွဲမလောန် ဂှ် ရ။ ခေတ် တ္ၚဲဏအ်၊ နဳဗဳယာ ဂှ် ဟွံသေင် ဆ ကပေါတ် ကြဳမ် မွဲ ဓဝ် တုဲ၊ ဍေဟ် ဒှ် အာ ယၟု မပစၞး ကု သၞောတ်ဝ် ကပေါတ် လွဳလွတ် သာ် စၞာံ အလုံဂၠးတိ မွဲ ရ။ ကမ္ပဏဳ ဏအ် လွဳစ လဝ် နဲကဲ သုတေသန သိပ္ပံ မသၠုင် သွက်ဂွံ ဖန်ဗဒှ် ကပေါတ် မကိတ်ညဳ ကု ဇၟာပ် ဂကူ စၞာံ မၞိဟ် ရ။

== ၂။ ဝင် ကေုာံ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ကိုပ်ကၠာ ==
ဝင် နဳဗဳယာ ဝွံ စက္တဵုဒှ် ကၠုင် ပ္ဍဲ လက္ကရဴ သၞာံ ၁၈၈၀ တအ် ရ။ 
ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၈၈၂ ဂှ် အစာ ဂဥုဲ Paul Carl Beiersdorf (ပေါလ် ကာလ် ဘိုင်ယာဒေါ့ဖ်) ဒက်ပ္တန် လဝ် ကမ္ပဏဳ ဏအ် ရ။ စိုပ် သၞာံ ၁၈၉၀ ဂှ် အစာ ဂဥုဲ Oscar Troplowitz (အံက်သကာ တရဝ်ပလဝ်ဝေတ်) ရာန် ကေတ် ကမ္ပဏဳ ဏအ် ရ။ ပရေင် အံင်ဇၞး အဓိက ဂှ် က္တဵုဒှ် ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၁၁ အခိင် ညးမကၠောန် ဓာတုဗေဒ Isaac Lifschütz (အာင်သေတ် လစ်ဖ်ရှုဇ်) ဖန်ဗဒှ် ဂွံ အဳမာလ်ရှေန် (Water-in-oil emulsion) မညိင်ဝတ် ပထမအိုတ် မကော်ဂး &quot;Eucerit&quot; (အဳယူသဳရိတ်) ရ။ Eucerit ဝွံ ဒှ် သဇိုင် အဓိက သွက် နဳဗဳယာ ကြဳမ် တုဲ၊ ဍေဟ် သ္ပ ကဵု ဍာ် ကေုာံ ကၠေင် ပံင်နှဴ ရေင်သကအ် ညိင်ညိင် ဝတ်ဝတ် မာန် ရ။ ပရေင် ဏအ် ဒှ် ကမၠောန် တၟိ ဇၞော်အိုတ် ပ္ဍဲ ဗွိုက်လွာ လွဳလွတ် စၞာံ အခိင် ဂှ် ရ။

== ၃။ ပရေင်ပြံင်လှာဲ ဗီုပြင် ကေုာံ အသာ် ==
ကိုပ်ကၠာ တေအ် (၁၉၁၁)၊ နဳဗဳယာ ကြဳမ် ဂှ် စုတ် လဝ် ပ္ဍဲ ခလာတ် သာ် ဍာ်မိတ် (Yellow tin) မၞုံကဵု ရုပ် ကနက် ပ္ကဴ နာနာ သာ် အတိုင် အခိုက် Art Nouveau ရ။
ဆဂး ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၂၅ ဂှ် သၟာ ပရေင် သွံရာန် (Head of Advertising) Juan Gregorio Clausen (ဂျူအာန် ဂရေဂဝ်ရဳယဝ် ကလောသေန်) ဂွံ ညာတ် ကေတ် ဒဒှ်ရ ဗီုပြင် တြေံ ဂှ် ဟွံကိတ်ညဳ ကု ခေတ် တၟိ တုဲ၊ ညး ပြံင်လှာဲ ထောအ် ဗီုပြင် ခလာတ် ဂှ် ကဵု ဒှ် အသာ် သ္ၚေက်-ဗု (Blue and White) ရ။ အရံင် သ္ၚေက် ဂှ် ပစၞး ကု ပရေင် ဒုင်စသိုင် မခိုင်ကၠိုက် ကေုာံ ပတှ်ေ ဖျေဟ် စိုတ် မာန် တုဲ၊ အရံင် ဗု ဂှ် ပစၞး ကု ပရေင် အးဇ္ၚး ရ။ ဗီုပြင် ဏအ် ဂှ် ဒှ် အာ သင်္ကေတ အဓိက သွက် နဳဗဳယာ စဵုကဵု တ္ၚဲဏအ် ရ။

== ၄။ ခေတ် အကြာ ပၞာန် ကေုာံ ပရေင်သၠဲပတိတ် ==
ပ္ဍဲ အခိင် အကြာ ပၞာန် ဂၠးတိ အလန် ပထမ ကေုာံ ဒုတိယ (၁၉၃၀ တအ်) ဂှ် နဳဗဳယာ သၠဲ ပတိတ် လၟေင် ကပေါတ် ဍေဟ် နာနာ သာ် ရ။
ကမ္ပဏဳ ပ္တိတ် ကပေါတ် တၟိ ဗီုကဵု ဍာ်ဂဥုဲ ကြာတ် က္ဍိုပ် (Shampoo)၊ ကပေါတ် ကး သော် မုက် (Shaving cream) ကေုာံ ကပေါတ် စဵုဒၞာ လျး တ္ၚဲ (Sunscreen) ရ။ ပ္ဍဲ အခိင် ဏအ် ညးတအ် ပံက် လညာတ် ပရေင်  реклама (Advertising) မဆက်စပ် ကု ပရေင် ဝေင် ဇြဟတ် ကေုာံ ပရေင် ထတ်ယုက် ပ္ဍဲ သဘာဝ မ္ၚး ရ။ Elly Heuss-Knapp (အဳလဳ ဟုက်-ခနပ်) မဒှ် ညးမကၠောန် ပရေင် သွံရာန် အဓိက ဂှ် ဒှ် မၞိဟ် မဖန်ဗဒှ် ပရေင် ပရိုမဝ်ရှေန် သာ် သ္ၚေက် ကေုာံ ဗု ဏအ် ဗွဲမအံင်ဇၞး ရ။

== ၅။ ခေတ် လက္ကရဴ ပၞာန် ကေုာံ ပရေင်ကလေင်ဒက်ပ္တန် ==
ပၞာန် ဂၠးတိ အလန် ဒုတိယ အိုတ် အာ တုဲ၊ ကမ္ပဏဳ ဘိုင်ယာဒေါ့ဖ် ဒးဒုင် အရှောန် ဇၞော် ဗွဲမလောန် ရ။ 
အခေါင် အရာ ပိုင်ပြဳ စၟတ်တဆိပ် (Trade marks) နဳဗဳယာ ပ္ဍဲ ဍုင် သအာင် ဗွဲမဂၠိုင် ဂှ် ဒးဒုင် သီ ကေတ် နကဵု ဍုင် မဇၞး ပၞာန် တအ် ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ပ္ဍဲ အခိင် ၁၉၅၀ တအ် ကေုာံ ၁၉၆၀ တအ် ဂှ်၊ ကမ္ပဏဳ ဏအ် ဒး ကလေင် ရာန် ကေတ် အခေါင် ပိုင်ပြဳ ဍေဟ် တအ် နူကဵု ဍုင် တၞဟ်ဟ် မွဲ သၞာံ မွဲ သၞာံ စဵုကဵု သၞာံ ၁၉၉၀ တအ် လပါ် အိုတ် အာ ဂှ် ဍေဟ် ကလေင် ကလိဂွံ အခေါင် ပိုင်ပြဳ အလုံဂၠးတိ ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် ပၠန် ရ။ ၜိုန်ဂှ် လေဝ် ကပေါတ် နဳဗဳယာ ဂှ် ဇၞော်မောဝ် တိုန် လၟေင်င် ရ။

== ၆။ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ဗွိုက်လွာ သွက် မၞိဟ်တြုဟ် ==
ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၈၀ ဂှ် နဳဗဳယာ စ ပံက် ဗွိုက်လွာ တၟိ မကော်ဂး &quot;NIVEA Men&quot; သွက် မၞိဟ်တြုဟ် ရ။
ကိုပ်ကၠာ တေအ် လွဳလွတ် စၞာံ ဂှ် ဒှ် ကမၠောန် သွက် မၞိဟ်ဗြဴ သၟး ဟီု စၟတ်သမ္တီ လဝ် ရ။ ဆဂး နဳဗဳယာ ပ္တိတ် ကပေါတ် (Aftershave balm) မဟွံမဲ ကု ဓါတ် အရက် (Alcohol-free) မသ္ပ ကဵု စၞာံ ဟွံဂိ ဟွံပသ် ကာလ ကး သော် မုက် တုဲ ဂှ်၊ ကပေါတ် သွက် မၞိဟ်တြုဟ် ဝွံ ကလိဂွံ ပရေင် အံင်ဇၞး ဇၞော် ဗွဲမလောန် ရ။ တ္ၚဲဏအ် NIVEA Men ဝွံ ဒှ် စၟတ်တဆိပ် ကပေါတ် လွဳလွတ် စၞာံ မၞိဟ်တြုဟ် မသွံ ဂွံ ဂၠိုင်အိုတ် ပ္ဍဲ ဂၠးတိ ရ။

== ၇။ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ပ္ဍဲ ခေတ်ဂၠးတိ ==
စိုပ် သၞာံ ၁၉၉၀ တအ် ကေုာံ ၂၀၀၀ တအ် ဂှ် နဳဗဳယာ ဇၞော်မောဝ် သၠဲ ပတိတ် စိုပ် ခေတ် ဂၠးတိ (Global Expansion) ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် ရ။
ဍေဟ် ပ္တိတ် ကပေါတ် တၟိ ဗီုကဵု Nivea Visage (သွက် စၞာံ မုက်), Nivea Body (သွက် ဇကု), ကေုာံ Nivea Sun (သွက် စဵုဒၞာ တ္ၚဲ) ရ။ ပရေင် အံင်ဇၞး အဓိက မွဲပၠန် ဂှ် ဒှ် ပရေင် မဂၠာဲဆဵု ဓါတ် Q10 (Coenzyme Q10) ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၉၈ တုဲ၊ စုတ် လဝ် ပ္ဍဲ ကြဳမ် သွက်ဂွံ စဵုဒၞာ အာယုက် ဇၞော် (Anti-aging) ရ။ Nivea Q10 ဝွံ ဒှ် ကပေါတ် Anti-aging မသွံ ဂွံ ဂၠိုင်အိုတ် မွဲ ပ္ဍဲ ဗွိုက်လွာ ရ။

== ၈။ ကပေါတ် အဓိကဂမၠိုင် ==
နဳဗဳယာ နွံ ကဵု လၟေင် ကပေါတ် အဓိက နာနာ သာ် သွက် ပရေင် လွဳလွတ် နာနာ:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! လၟေင် ကပေါတ် !! အဓိပ္ပါယ် ကေုာံ လွပ် !! ဥပမာ
|-
| '''Nivea Creme'''
| ကြဳမ် အဓိက မစုတ် လဝ် ပ္ဍဲ ခလာတ် သ္ၚေက် သွက်ဂွံ ထိင် ဓါတ် ဍာ် ပ္ဍဲ စၞာံ။
| Original Blue Tin
|-
| '''Nivea Men'''
| ကပေါတ် သွက် မၞိဟ်တြုဟ် మပ္တံကဵု ဍာ် ကြာတ် မုက်၊ ကပေါတ် ကး သော် မုက်။
| Aftershave Balm, Men Deo
|-
| '''Nivea Sun'''
| ကပေါတ် စဵုဒၞာ လျး တ္ၚဲ (UV) ကေုာံ ထိင် ဓါတ် ဍာ် ကြဴနူ တ္ၚဲ စဲ။
| Sun Protect &amp; Moisture
|-
| '''Nivea Body'''
| လဝ်ရှေန် (Lotion) ကေုာံ ကြဳမ် သွက် ဇကု ညံင်ဂွံ ဍိုန် ၜတ်။
| Body Milk, Q10 Firming
|-
| '''Nivea Face / Visage'''
| ကပေါတ် လွဳလွတ် စၞာံ မုက် မပ္တံကဵု ကြာတ် မုက်၊ စဵုဒၞာ အာယုက် ဇၞော်။
| Q10 Anti-Wrinkle, Micellar Water
|}

== ၉။ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ဗွိုက်လွာ ==
နဳဗဳယာ ဝွံ ဒှ် ကပေါတ် မပ္တိတ် သြန် လုပ် အဓိက အိုတ် သွက် ကမ္ပဏဳ ဘိုင်ယာဒေါ့ဖ် ရ။
အတိုင် စရင် ပရေင်ပိုန်ဒြပ်၊ နဳဗဳယာ မွဲ ဓဝ် ပ္တိတ် သြန် လုပ် (Revenue) ဘဳလဳယာန် ယူရဝ် ဗွဲမဂၠိုင် ပ္ဍဲ မွဲ သၞာံ မွဲ သၞာံ ရ။ ဍေဟ် နွံ ပ္ဍဲ ဗွိုက်လွာ ဍုင် လတူ ၂၀၀ ဍုင် ပ္ဍဲ ဂၠးတိ တုဲ၊ ဒှ် စၟတ်တဆိပ် မၞိဟ် ဂၠးတိ တအ် ပတှ်ေ ဖျေဟ် စိုတ် အိုတ် မွဲ (Most Trusted Brand) ပ္ဍဲ ကဏ္ဍ လွဳလွတ် စၞာံ ရ။

== ၁၀။ ပရေင်ပြသၞာ ကေုာံ တင်ပါ်ပဲါဂမၠိုင် ==
စၟတ်တဆိပ် နဳဗဳယာ ဝွံ လေဝ် ကေင် က္တဵုဒှ် လဝ် ပြသၞာ ကေုာံ တင်ပါ်ပဲါ (Controversies) ပ္ဍဲ ပရေင် သွံရာန် ဍေဟ် ညိည ကီု ရ:
* ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၁ ဂှ် နဳဗဳယာ ပ္တိတ် ပရိုမဝ်ရှေန် &quot;Re-civilize yourself&quot; (ကလေင် ယေန်သၞာင် ပတိုန် ဇကု ဇကု) မၞုံကဵု ရုပ် မၞိဟ် လမ္စံက် ကး ထောအ် သော်။ ပရေင် ဏအ် ဒးဒုင် ပါ်ပဲါ ဗွဲမဇၞော် ဟိုတ်နူ ဆေင်စပ် ကု ပရေင် ဝါဒ ဂကူ (Racism) ရ။
* ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၇ ဂှ် လေဝ် ဍေဟ် ပ္တိတ် ပရေင် သွံရာန် &quot;White is purity&quot; (သာ်ဗု ဂှ် ဒှ် ပရေင် အးဇ္ၚး) ပ္ဍဲ ဒေသ လဒေါဝ် ဗၟံက် ရ။ ပရေင် ဏအ် လေဝ် ဒးဒုင် ပါ်ပဲါ ထတ်ထတ် တုဲ ကမ္ပဏဳ ဒး ကလေင် ပတိတ် ထောအ် နူကဵု [[အေန်တာနေတ်]] (Internet) ဗွဲမပြဟ် ကေုာံ ဒး အာတ် ဒုင် ဂၠိုင် ရ။

== ၁၁။ အနာဂတ် ကေုာံ ပရေင်မင်မွဲ သဘာဝ ==
သွက် အနာဂတ် ဂှ် နဳဗဳယာ စွံ သတိ လတူ ပရေင် မင်မွဲ သဘာဝ (Sustainability) ကေုာံ ပရေင် ထတ်ယုက် ပွဳပွူ ဗွဲမဇၞော် ရ။
ကမ္ပဏဳ ကတိ လဝ် ဒဒှ်ရ ညးတအ် သ္ပလီု ထောအ် ပရေင် စကာ ပလာသတေတ် ဍောတ်တ် (Microplastics) ပ္ဍဲ ကပေါတ် ဍေဟ်တအ် သီုဖအိုတ် ရ။ ပါဲနူ ဂှ်ပၠန် ညးတအ် ပြံင်လှာဲ စကာ ကပေါတ် ထုပ် (Packaging) မလေပ် ကလေင် ကၠောန် (Recyclable) ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် ကေုာံ ပ္တိတ် လၟေင် ကပေါတ် မဟွံမဲ ကု ဓာတ် သတ် (Vegan formulas) မကော်ဂး &quot;Nivea Naturally Good&quot; ညံင်ဂွံ ကိတ်ညဳ ကု ပရေင် အာတ်မိက် ခေတ် တၟိ ရ။

== ညံၚ်ဗ္ဒဝ်ပၠန် ==
* [[ဘိုင်ယာဒေါ့ဖ်]] (Beiersdorf)
* [[ကပေါတ် လွဳလွတ် ပူဂိုလ်]] (Personal care)
* [[ယူသဳရိန်]] (Eucerin)

== ဇၞော်ဗ္ဒဝ် ==
&lt;references&gt;
&lt;ref&gt;{{Cite web |title=History of NIVEA |url=https://www.beiersdorf.com/about-us/our-history/history-of-nivea |website=Beiersdorf |access-date=2023-11-20}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{Cite news |title=How the Nivea creme tin became a design classic |url=https://www.dw.com/en/how-the-nivea-creme-tin-became-a-design-classic/a-18919639 |work=Deutsche Welle |date=2015-12-16 |access-date=2023-11-20}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The NIVEA Story |url=https://www.nivea.co.uk/about-us/nivea-history |website=NIVEA UK |access-date=2023-11-20}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Nivea pulls 'White is purity' advert after racism claims |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-39503289 |work=BBC News |date=2017-04-05 |access-date=2023-11-20}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{Cite web |title=NIVEA's commitment to sustainability |url=https://www.nivea.com/about-us/sustainability |website=NIVEA Global |access-date=2023-11-20}}&lt;/ref&gt;
&lt;/references&gt;

{{Navbox
| name      = Beiersdorf brands
| title     = စၟတ်တဆိပ် အဓိက နူကဵု [[ဘိုင်ယာဒေါ့ဖ်]] (Beiersdorf)
| listclass = hlist
| list1     = 
* [[နဳဗဳယာ]] (Nivea)
* [[ယူသဳရိန်]] (Eucerin)
* [[Hansaplast]]
* [[Elastoplast]]
* [[Labello]]
* [[La Prairie]]
}}

[[ကဏ္ဍ:စၟတ်တဆိပ် ဂျာမနဳဂမၠိုင်]]
[[ကဏ္ဍ:ကပေါတ် လွဳလွတ် ပူဂိုလ်]]
[[ကဏ္ဍ:ကမ္ပဏဳ ပ္ဍဲ ဂျာမနဳ]]
[[ကဏ္ဍ:စၟတ်တဆိပ် စၞာံ]]</text>
      <sha1>slzjpozml7asifpyf5kaozep08py9bt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>59350</id>
      <parentid>59348</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T23:31:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>/* ဇၞော်ဗ္ဒဝ် */</comment>
      <origin>59350</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19034" sha1="5ggyff5aaipd12otvdxb847ha8nubvm" xml:space="preserve">{{Infobox brand
| name           = နဳဗဳယာ
| english_name   = NIVEA
| logo           = Nivea_logo.svg
| image          = Nivea Creme.jpg
| caption        = ကလောံ ကပေါတ် နဳဗဳယာ (Nivea Creme) မၞုံကဵု ဗီုပြင် ခလာတ် အသာ် သ္ၚေက်-ဗု
| producttype    = [[ကပေါတ် လွဳလွတ် ပူဂိုလ်]] (Personal care)
| owner          = [[ဘိုင်ယာဒေါ့ဖ်]] (Beiersdorf)
| country        = [[ဂျာမနဳ]]
| introduced     = ၁၉၁၁; (၁၁၅ သၞာံ မတုဲကၠုင်)
| markets        = အလုံဂၠးတိ
| website        = {{URL|https://www.nivea.com}}
}}

'''နဳဗဳယာ''' ({{lang-en|Nivea}}) ဝွံ ဒှ် စၟတ်တဆိပ် [[ကပေါတ် လွဳလွတ် ပူဂိုလ်]] (Personal care brand) ဂကူ ဂျာမနဳ မွဲ မဒးဒုင် ပိုင်ပြဳ လဝ် နကဵု ကမ္ပဏဳ ဇၞော် [[ဘိုင်ယာဒေါ့ဖ်]] (Beiersdorf Global AG) မနွံ ဌာန်သဇိုင် ပ္ဍဲ ဍုင် ဟာမ်ဗာဂ် (Hamburg)၊ ကၟိန်ဍုင် ဂျာမနဳ ရ။ ကမ္ပဏဳ ဝွံ သ္ပ အဓိက လတူ ပရေင် ကၠောန်ဗဒှ် ကပေါတ် လွဳလွတ် စၞာံ (Skin care) ကေုာံ လွဳလွတ် ဇကု (Body care) ရ။ နဳဗဳယာ ဝွံ ဒှ် စၟတ်တဆိပ် အဓိက ကေုာံ ယၟုမြဟ် အိုတ် မွဲ ပ္ဍဲ ဂၠးတိ သွက် ပရေင် လွဳလွတ် စၞာံ မပ္တံကဵု ဍာ်ဂဥုဲ (Lotion)၊ ကြဳမ် (Creme)၊ ကေုာံ ဂဥုဲ စဵုဒၞာ လျး တ္ၚဲ (Sunscreen) ရ။ 

== ၁။ နိဒါန် ကေုာံ အဓိပ္ပါယ် ယၟု ==
ယၟုမ္ဂး &quot;နဳဗဳယာ&quot; (Nivea) ဝွံ ကၠုင် နူကဵု အရေဝ် ဘာသာ လေတ်တေန် (Latin adjective) မဟီုဂး &quot;niveus, nivea, niveum&quot; ရ။ အဓိပ္ပါယ် အရေဝ် ဏအ် ဂှ် ဒှ် &quot;သာ်ဗု ညံင်ရဴ မနှင်&quot; (Snow-white) ရ။
ယၟု ဏအ် ဝွံ သၟဟ် ကဵု ဗီုပြင် ကြဳမ် နဳဗဳယာ (Nivea Creme) ပထမအိုတ် မၞုံကဵု အသာ် ဗု အးဇ္ၚး ဗွဲမလောန် ဂှ် ရ။ ခေတ် တ္ၚဲဏအ်၊ နဳဗဳယာ ဂှ် ဟွံသေင် ဆ ကပေါတ် ကြဳမ် မွဲ ဓဝ် တုဲ၊ ဍေဟ် ဒှ် အာ ယၟု မပစၞး ကု သၞောတ်ဝ် ကပေါတ် လွဳလွတ် သာ် စၞာံ အလုံဂၠးတိ မွဲ ရ။ ကမ္ပဏဳ ဏအ် လွဳစ လဝ် နဲကဲ သုတေသန သိပ္ပံ မသၠုင် သွက်ဂွံ ဖန်ဗဒှ် ကပေါတ် မကိတ်ညဳ ကု ဇၟာပ် ဂကူ စၞာံ မၞိဟ် ရ။

== ၂။ ဝင် ကေုာံ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ကိုပ်ကၠာ ==
ဝင် နဳဗဳယာ ဝွံ စက္တဵုဒှ် ကၠုင် ပ္ဍဲ လက္ကရဴ သၞာံ ၁၈၈၀ တအ် ရ။ 
ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၈၈၂ ဂှ် အစာ ဂဥုဲ Paul Carl Beiersdorf (ပေါလ် ကာလ် ဘိုင်ယာဒေါ့ဖ်) ဒက်ပ္တန် လဝ် ကမ္ပဏဳ ဏအ် ရ။ စိုပ် သၞာံ ၁၈၉၀ ဂှ် အစာ ဂဥုဲ Oscar Troplowitz (အံက်သကာ တရဝ်ပလဝ်ဝေတ်) ရာန် ကေတ် ကမ္ပဏဳ ဏအ် ရ။ ပရေင် အံင်ဇၞး အဓိက ဂှ် က္တဵုဒှ် ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၁၁ အခိင် ညးမကၠောန် ဓာတုဗေဒ Isaac Lifschütz (အာင်သေတ် လစ်ဖ်ရှုဇ်) ဖန်ဗဒှ် ဂွံ အဳမာလ်ရှေန် (Water-in-oil emulsion) မညိင်ဝတ် ပထမအိုတ် မကော်ဂး &quot;Eucerit&quot; (အဳယူသဳရိတ်) ရ။ Eucerit ဝွံ ဒှ် သဇိုင် အဓိက သွက် နဳဗဳယာ ကြဳမ် တုဲ၊ ဍေဟ် သ္ပ ကဵု ဍာ် ကေုာံ ကၠေင် ပံင်နှဴ ရေင်သကအ် ညိင်ညိင် ဝတ်ဝတ် မာန် ရ။ ပရေင် ဏအ် ဒှ် ကမၠောန် တၟိ ဇၞော်အိုတ် ပ္ဍဲ ဗွိုက်လွာ လွဳလွတ် စၞာံ အခိင် ဂှ် ရ။

== ၃။ ပရေင်ပြံင်လှာဲ ဗီုပြင် ကေုာံ အသာ် ==
ကိုပ်ကၠာ တေအ် (၁၉၁၁)၊ နဳဗဳယာ ကြဳမ် ဂှ် စုတ် လဝ် ပ္ဍဲ ခလာတ် သာ် ဍာ်မိတ် (Yellow tin) မၞုံကဵု ရုပ် ကနက် ပ္ကဴ နာနာ သာ် အတိုင် အခိုက် Art Nouveau ရ။
ဆဂး ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၂၅ ဂှ် သၟာ ပရေင် သွံရာန် (Head of Advertising) Juan Gregorio Clausen (ဂျူအာန် ဂရေဂဝ်ရဳယဝ် ကလောသေန်) ဂွံ ညာတ် ကေတ် ဒဒှ်ရ ဗီုပြင် တြေံ ဂှ် ဟွံကိတ်ညဳ ကု ခေတ် တၟိ တုဲ၊ ညး ပြံင်လှာဲ ထောအ် ဗီုပြင် ခလာတ် ဂှ် ကဵု ဒှ် အသာ် သ္ၚေက်-ဗု (Blue and White) ရ။ အရံင် သ္ၚေက် ဂှ် ပစၞး ကု ပရေင် ဒုင်စသိုင် မခိုင်ကၠိုက် ကေုာံ ပတှ်ေ ဖျေဟ် စိုတ် မာန် တုဲ၊ အရံင် ဗု ဂှ် ပစၞး ကု ပရေင် အးဇ္ၚး ရ။ ဗီုပြင် ဏအ် ဂှ် ဒှ် အာ သင်္ကေတ အဓိက သွက် နဳဗဳယာ စဵုကဵု တ္ၚဲဏအ် ရ။

== ၄။ ခေတ် အကြာ ပၞာန် ကေုာံ ပရေင်သၠဲပတိတ် ==
ပ္ဍဲ အခိင် အကြာ ပၞာန် ဂၠးတိ အလန် ပထမ ကေုာံ ဒုတိယ (၁၉၃၀ တအ်) ဂှ် နဳဗဳယာ သၠဲ ပတိတ် လၟေင် ကပေါတ် ဍေဟ် နာနာ သာ် ရ။
ကမ္ပဏဳ ပ္တိတ် ကပေါတ် တၟိ ဗီုကဵု ဍာ်ဂဥုဲ ကြာတ် က္ဍိုပ် (Shampoo)၊ ကပေါတ် ကး သော် မုက် (Shaving cream) ကေုာံ ကပေါတ် စဵုဒၞာ လျး တ္ၚဲ (Sunscreen) ရ။ ပ္ဍဲ အခိင် ဏအ် ညးတအ် ပံက် လညာတ် ပရေင်  реклама (Advertising) မဆက်စပ် ကု ပရေင် ဝေင် ဇြဟတ် ကေုာံ ပရေင် ထတ်ယုက် ပ္ဍဲ သဘာဝ မ္ၚး ရ။ Elly Heuss-Knapp (အဳလဳ ဟုက်-ခနပ်) မဒှ် ညးမကၠောန် ပရေင် သွံရာန် အဓိက ဂှ် ဒှ် မၞိဟ် မဖန်ဗဒှ် ပရေင် ပရိုမဝ်ရှေန် သာ် သ္ၚေက် ကေုာံ ဗု ဏအ် ဗွဲမအံင်ဇၞး ရ။

== ၅။ ခေတ် လက္ကရဴ ပၞာန် ကေုာံ ပရေင်ကလေင်ဒက်ပ္တန် ==
ပၞာန် ဂၠးတိ အလန် ဒုတိယ အိုတ် အာ တုဲ၊ ကမ္ပဏဳ ဘိုင်ယာဒေါ့ဖ် ဒးဒုင် အရှောန် ဇၞော် ဗွဲမလောန် ရ။ 
အခေါင် အရာ ပိုင်ပြဳ စၟတ်တဆိပ် (Trade marks) နဳဗဳယာ ပ္ဍဲ ဍုင် သအာင် ဗွဲမဂၠိုင် ဂှ် ဒးဒုင် သီ ကေတ် နကဵု ဍုင် မဇၞး ပၞာန် တအ် ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ပ္ဍဲ အခိင် ၁၉၅၀ တအ် ကေုာံ ၁၉၆၀ တအ် ဂှ်၊ ကမ္ပဏဳ ဏအ် ဒး ကလေင် ရာန် ကေတ် အခေါင် ပိုင်ပြဳ ဍေဟ် တအ် နူကဵု ဍုင် တၞဟ်ဟ် မွဲ သၞာံ မွဲ သၞာံ စဵုကဵု သၞာံ ၁၉၉၀ တအ် လပါ် အိုတ် အာ ဂှ် ဍေဟ် ကလေင် ကလိဂွံ အခေါင် ပိုင်ပြဳ အလုံဂၠးတိ ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် ပၠန် ရ။ ၜိုန်ဂှ် လေဝ် ကပေါတ် နဳဗဳယာ ဂှ် ဇၞော်မောဝ် တိုန် လၟေင်င် ရ။

== ၆။ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ဗွိုက်လွာ သွက် မၞိဟ်တြုဟ် ==
ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၈၀ ဂှ် နဳဗဳယာ စ ပံက် ဗွိုက်လွာ တၟိ မကော်ဂး &quot;NIVEA Men&quot; သွက် မၞိဟ်တြုဟ် ရ။
ကိုပ်ကၠာ တေအ် လွဳလွတ် စၞာံ ဂှ် ဒှ် ကမၠောန် သွက် မၞိဟ်ဗြဴ သၟး ဟီု စၟတ်သမ္တီ လဝ် ရ။ ဆဂး နဳဗဳယာ ပ္တိတ် ကပေါတ် (Aftershave balm) မဟွံမဲ ကု ဓါတ် အရက် (Alcohol-free) မသ္ပ ကဵု စၞာံ ဟွံဂိ ဟွံပသ် ကာလ ကး သော် မုက် တုဲ ဂှ်၊ ကပေါတ် သွက် မၞိဟ်တြုဟ် ဝွံ ကလိဂွံ ပရေင် အံင်ဇၞး ဇၞော် ဗွဲမလောန် ရ။ တ္ၚဲဏအ် NIVEA Men ဝွံ ဒှ် စၟတ်တဆိပ် ကပေါတ် လွဳလွတ် စၞာံ မၞိဟ်တြုဟ် မသွံ ဂွံ ဂၠိုင်အိုတ် ပ္ဍဲ ဂၠးတိ ရ။

== ၇။ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ပ္ဍဲ ခေတ်ဂၠးတိ ==
စိုပ် သၞာံ ၁၉၉၀ တအ် ကေုာံ ၂၀၀၀ တအ် ဂှ် နဳဗဳယာ ဇၞော်မောဝ် သၠဲ ပတိတ် စိုပ် ခေတ် ဂၠးတိ (Global Expansion) ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် ရ။
ဍေဟ် ပ္တိတ် ကပေါတ် တၟိ ဗီုကဵု Nivea Visage (သွက် စၞာံ မုက်), Nivea Body (သွက် ဇကု), ကေုာံ Nivea Sun (သွက် စဵုဒၞာ တ္ၚဲ) ရ။ ပရေင် အံင်ဇၞး အဓိက မွဲပၠန် ဂှ် ဒှ် ပရေင် မဂၠာဲဆဵု ဓါတ် Q10 (Coenzyme Q10) ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၉၈ တုဲ၊ စုတ် လဝ် ပ္ဍဲ ကြဳမ် သွက်ဂွံ စဵုဒၞာ အာယုက် ဇၞော် (Anti-aging) ရ။ Nivea Q10 ဝွံ ဒှ် ကပေါတ် Anti-aging မသွံ ဂွံ ဂၠိုင်အိုတ် မွဲ ပ္ဍဲ ဗွိုက်လွာ ရ။

== ၈။ ကပေါတ် အဓိကဂမၠိုင် ==
နဳဗဳယာ နွံ ကဵု လၟေင် ကပေါတ် အဓိက နာနာ သာ် သွက် ပရေင် လွဳလွတ် နာနာ:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! လၟေင် ကပေါတ် !! အဓိပ္ပါယ် ကေုာံ လွပ် !! ဥပမာ
|-
| '''Nivea Creme'''
| ကြဳမ် အဓိက မစုတ် လဝ် ပ္ဍဲ ခလာတ် သ္ၚေက် သွက်ဂွံ ထိင် ဓါတ် ဍာ် ပ္ဍဲ စၞာံ။
| Original Blue Tin
|-
| '''Nivea Men'''
| ကပေါတ် သွက် မၞိဟ်တြုဟ် మပ္တံကဵု ဍာ် ကြာတ် မုက်၊ ကပေါတ် ကး သော် မုက်။
| Aftershave Balm, Men Deo
|-
| '''Nivea Sun'''
| ကပေါတ် စဵုဒၞာ လျး တ္ၚဲ (UV) ကေုာံ ထိင် ဓါတ် ဍာ် ကြဴနူ တ္ၚဲ စဲ။
| Sun Protect &amp; Moisture
|-
| '''Nivea Body'''
| လဝ်ရှေန် (Lotion) ကေုာံ ကြဳမ် သွက် ဇကု ညံင်ဂွံ ဍိုန် ၜတ်။
| Body Milk, Q10 Firming
|-
| '''Nivea Face / Visage'''
| ကပေါတ် လွဳလွတ် စၞာံ မုက် မပ္တံကဵု ကြာတ် မုက်၊ စဵုဒၞာ အာယုက် ဇၞော်။
| Q10 Anti-Wrinkle, Micellar Water
|}

== ၉။ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ဗွိုက်လွာ ==
နဳဗဳယာ ဝွံ ဒှ် ကပေါတ် မပ္တိတ် သြန် လုပ် အဓိက အိုတ် သွက် ကမ္ပဏဳ ဘိုင်ယာဒေါ့ဖ် ရ။
အတိုင် စရင် ပရေင်ပိုန်ဒြပ်၊ နဳဗဳယာ မွဲ ဓဝ် ပ္တိတ် သြန် လုပ် (Revenue) ဘဳလဳယာန် ယူရဝ် ဗွဲမဂၠိုင် ပ္ဍဲ မွဲ သၞာံ မွဲ သၞာံ ရ။ ဍေဟ် နွံ ပ္ဍဲ ဗွိုက်လွာ ဍုင် လတူ ၂၀၀ ဍုင် ပ္ဍဲ ဂၠးတိ တုဲ၊ ဒှ် စၟတ်တဆိပ် မၞိဟ် ဂၠးတိ တအ် ပတှ်ေ ဖျေဟ် စိုတ် အိုတ် မွဲ (Most Trusted Brand) ပ္ဍဲ ကဏ္ဍ လွဳလွတ် စၞာံ ရ။

== ၁၀။ ပရေင်ပြသၞာ ကေုာံ တင်ပါ်ပဲါဂမၠိုင် ==
စၟတ်တဆိပ် နဳဗဳယာ ဝွံ လေဝ် ကေင် က္တဵုဒှ် လဝ် ပြသၞာ ကေုာံ တင်ပါ်ပဲါ (Controversies) ပ္ဍဲ ပရေင် သွံရာန် ဍေဟ် ညိည ကီု ရ:
* ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၁ ဂှ် နဳဗဳယာ ပ္တိတ် ပရိုမဝ်ရှေန် &quot;Re-civilize yourself&quot; (ကလေင် ယေန်သၞာင် ပတိုန် ဇကု ဇကု) မၞုံကဵု ရုပ် မၞိဟ် လမ္စံက် ကး ထောအ် သော်။ ပရေင် ဏအ် ဒးဒုင် ပါ်ပဲါ ဗွဲမဇၞော် ဟိုတ်နူ ဆေင်စပ် ကု ပရေင် ဝါဒ ဂကူ (Racism) ရ။
* ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၇ ဂှ် လေဝ် ဍေဟ် ပ္တိတ် ပရေင် သွံရာန် &quot;White is purity&quot; (သာ်ဗု ဂှ် ဒှ် ပရေင် အးဇ္ၚး) ပ္ဍဲ ဒေသ လဒေါဝ် ဗၟံက် ရ။ ပရေင် ဏအ် လေဝ် ဒးဒုင် ပါ်ပဲါ ထတ်ထတ် တုဲ ကမ္ပဏဳ ဒး ကလေင် ပတိတ် ထောအ် နူကဵု [[အေန်တာနေတ်]] (Internet) ဗွဲမပြဟ် ကေုာံ ဒး အာတ် ဒုင် ဂၠိုင် ရ။

== ၁၁။ အနာဂတ် ကေုာံ ပရေင်မင်မွဲ သဘာဝ ==
သွက် အနာဂတ် ဂှ် နဳဗဳယာ စွံ သတိ လတူ ပရေင် မင်မွဲ သဘာဝ (Sustainability) ကေုာံ ပရေင် ထတ်ယုက် ပွဳပွူ ဗွဲမဇၞော် ရ။
ကမ္ပဏဳ ကတိ လဝ် ဒဒှ်ရ ညးတအ် သ္ပလီု ထောအ် ပရေင် စကာ ပလာသတေတ် ဍောတ်တ် (Microplastics) ပ္ဍဲ ကပေါတ် ဍေဟ်တအ် သီုဖအိုတ် ရ။ ပါဲနူ ဂှ်ပၠန် ညးတအ် ပြံင်လှာဲ စကာ ကပေါတ် ထုပ် (Packaging) မလေပ် ကလေင် ကၠောန် (Recyclable) ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် ကေုာံ ပ္တိတ် လၟေင် ကပေါတ် မဟွံမဲ ကု ဓာတ် သတ် (Vegan formulas) မကော်ဂး &quot;Nivea Naturally Good&quot; ညံင်ဂွံ ကိတ်ညဳ ကု ပရေင် အာတ်မိက် ခေတ် တၟိ ရ။

== ညံၚ်ဗ္ဒဝ်ပၠန် ==
* [[ဘိုင်ယာဒေါ့ဖ်]] (Beiersdorf)
* [[ကပေါတ် လွဳလွတ် ပူဂိုလ်]] (Personal care)
* [[ယူသဳရိန်]] (Eucerin)

== နိဿဲ ==
&lt;references&gt;
&lt;ref&gt;{{Cite web |title=History of NIVEA |url=https://www.beiersdorf.com/about-us/our-history/history-of-nivea |website=Beiersdorf |access-date=2023-11-20}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{Cite news |title=How the Nivea creme tin became a design classic |url=https://www.dw.com/en/how-the-nivea-creme-tin-became-a-design-classic/a-18919639 |work=Deutsche Welle |date=2015-12-16 |access-date=2023-11-20}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The NIVEA Story |url=https://www.nivea.co.uk/about-us/nivea-history |website=NIVEA UK |access-date=2023-11-20}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Nivea pulls 'White is purity' advert after racism claims |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-39503289 |work=BBC News |date=2017-04-05 |access-date=2023-11-20}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{Cite web |title=NIVEA's commitment to sustainability |url=https://www.nivea.com/about-us/sustainability |website=NIVEA Global |access-date=2023-11-20}}&lt;/ref&gt;
&lt;/references&gt;

{{Navbox
| name      = Beiersdorf brands
| title     = စၟတ်တဆိပ် အဓိက နူကဵု [[ဘိုင်ယာဒေါ့ဖ်]] (Beiersdorf)
| listclass = hlist
| list1     = 
* [[နဳဗဳယာ]] (Nivea)
* [[ယူသဳရိန်]] (Eucerin)
* [[Hansaplast]]
* [[Elastoplast]]
* [[Labello]]
* [[La Prairie]]
}}

[[ကဏ္ဍ:စၟတ်တဆိပ် ဂျာမနဳဂမၠိုင်]]
[[ကဏ္ဍ:ကပေါတ် လွဳလွတ် ပူဂိုလ်]]
[[ကဏ္ဍ:ကမ္ပဏဳ ပ္ဍဲ ဂျာမနဳ]]
[[ကဏ္ဍ:စၟတ်တဆိပ် စၞာံ]]</text>
      <sha1>5ggyff5aaipd12otvdxb847ha8nubvm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>59351</id>
      <parentid>59350</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T23:31:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>/* ညံၚ်ဗ္ဒဝ်ပၠန် */</comment>
      <origin>59351</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19019" sha1="4g9dhw5axgnyd3d45uh49i45yvrv6qo" xml:space="preserve">{{Infobox brand
| name           = နဳဗဳယာ
| english_name   = NIVEA
| logo           = Nivea_logo.svg
| image          = Nivea Creme.jpg
| caption        = ကလောံ ကပေါတ် နဳဗဳယာ (Nivea Creme) မၞုံကဵု ဗီုပြင် ခလာတ် အသာ် သ္ၚေက်-ဗု
| producttype    = [[ကပေါတ် လွဳလွတ် ပူဂိုလ်]] (Personal care)
| owner          = [[ဘိုင်ယာဒေါ့ဖ်]] (Beiersdorf)
| country        = [[ဂျာမနဳ]]
| introduced     = ၁၉၁၁; (၁၁၅ သၞာံ မတုဲကၠုင်)
| markets        = အလုံဂၠးတိ
| website        = {{URL|https://www.nivea.com}}
}}

'''နဳဗဳယာ''' ({{lang-en|Nivea}}) ဝွံ ဒှ် စၟတ်တဆိပ် [[ကပေါတ် လွဳလွတ် ပူဂိုလ်]] (Personal care brand) ဂကူ ဂျာမနဳ မွဲ မဒးဒုင် ပိုင်ပြဳ လဝ် နကဵု ကမ္ပဏဳ ဇၞော် [[ဘိုင်ယာဒေါ့ဖ်]] (Beiersdorf Global AG) မနွံ ဌာန်သဇိုင် ပ္ဍဲ ဍုင် ဟာမ်ဗာဂ် (Hamburg)၊ ကၟိန်ဍုင် ဂျာမနဳ ရ။ ကမ္ပဏဳ ဝွံ သ္ပ အဓိက လတူ ပရေင် ကၠောန်ဗဒှ် ကပေါတ် လွဳလွတ် စၞာံ (Skin care) ကေုာံ လွဳလွတ် ဇကု (Body care) ရ။ နဳဗဳယာ ဝွံ ဒှ် စၟတ်တဆိပ် အဓိက ကေုာံ ယၟုမြဟ် အိုတ် မွဲ ပ္ဍဲ ဂၠးတိ သွက် ပရေင် လွဳလွတ် စၞာံ မပ္တံကဵု ဍာ်ဂဥုဲ (Lotion)၊ ကြဳမ် (Creme)၊ ကေုာံ ဂဥုဲ စဵုဒၞာ လျး တ္ၚဲ (Sunscreen) ရ။ 

== ၁။ နိဒါန် ကေုာံ အဓိပ္ပါယ် ယၟု ==
ယၟုမ္ဂး &quot;နဳဗဳယာ&quot; (Nivea) ဝွံ ကၠုင် နူကဵု အရေဝ် ဘာသာ လေတ်တေန် (Latin adjective) မဟီုဂး &quot;niveus, nivea, niveum&quot; ရ။ အဓိပ္ပါယ် အရေဝ် ဏအ် ဂှ် ဒှ် &quot;သာ်ဗု ညံင်ရဴ မနှင်&quot; (Snow-white) ရ။
ယၟု ဏအ် ဝွံ သၟဟ် ကဵု ဗီုပြင် ကြဳမ် နဳဗဳယာ (Nivea Creme) ပထမအိုတ် မၞုံကဵု အသာ် ဗု အးဇ္ၚး ဗွဲမလောန် ဂှ် ရ။ ခေတ် တ္ၚဲဏအ်၊ နဳဗဳယာ ဂှ် ဟွံသေင် ဆ ကပေါတ် ကြဳမ် မွဲ ဓဝ် တုဲ၊ ဍေဟ် ဒှ် အာ ယၟု မပစၞး ကု သၞောတ်ဝ် ကပေါတ် လွဳလွတ် သာ် စၞာံ အလုံဂၠးတိ မွဲ ရ။ ကမ္ပဏဳ ဏအ် လွဳစ လဝ် နဲကဲ သုတေသန သိပ္ပံ မသၠုင် သွက်ဂွံ ဖန်ဗဒှ် ကပေါတ် မကိတ်ညဳ ကု ဇၟာပ် ဂကူ စၞာံ မၞိဟ် ရ။

== ၂။ ဝင် ကေုာံ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ကိုပ်ကၠာ ==
ဝင် နဳဗဳယာ ဝွံ စက္တဵုဒှ် ကၠုင် ပ္ဍဲ လက္ကရဴ သၞာံ ၁၈၈၀ တအ် ရ။ 
ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၈၈၂ ဂှ် အစာ ဂဥုဲ Paul Carl Beiersdorf (ပေါလ် ကာလ် ဘိုင်ယာဒေါ့ဖ်) ဒက်ပ္တန် လဝ် ကမ္ပဏဳ ဏအ် ရ။ စိုပ် သၞာံ ၁၈၉၀ ဂှ် အစာ ဂဥုဲ Oscar Troplowitz (အံက်သကာ တရဝ်ပလဝ်ဝေတ်) ရာန် ကေတ် ကမ္ပဏဳ ဏအ် ရ။ ပရေင် အံင်ဇၞး အဓိက ဂှ် က္တဵုဒှ် ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၁၁ အခိင် ညးမကၠောန် ဓာတုဗေဒ Isaac Lifschütz (အာင်သေတ် လစ်ဖ်ရှုဇ်) ဖန်ဗဒှ် ဂွံ အဳမာလ်ရှေန် (Water-in-oil emulsion) မညိင်ဝတ် ပထမအိုတ် မကော်ဂး &quot;Eucerit&quot; (အဳယူသဳရိတ်) ရ။ Eucerit ဝွံ ဒှ် သဇိုင် အဓိက သွက် နဳဗဳယာ ကြဳမ် တုဲ၊ ဍေဟ် သ္ပ ကဵု ဍာ် ကေုာံ ကၠေင် ပံင်နှဴ ရေင်သကအ် ညိင်ညိင် ဝတ်ဝတ် မာန် ရ။ ပရေင် ဏအ် ဒှ် ကမၠောန် တၟိ ဇၞော်အိုတ် ပ္ဍဲ ဗွိုက်လွာ လွဳလွတ် စၞာံ အခိင် ဂှ် ရ။

== ၃။ ပရေင်ပြံင်လှာဲ ဗီုပြင် ကေုာံ အသာ် ==
ကိုပ်ကၠာ တေအ် (၁၉၁၁)၊ နဳဗဳယာ ကြဳမ် ဂှ် စုတ် လဝ် ပ္ဍဲ ခလာတ် သာ် ဍာ်မိတ် (Yellow tin) မၞုံကဵု ရုပ် ကနက် ပ္ကဴ နာနာ သာ် အတိုင် အခိုက် Art Nouveau ရ။
ဆဂး ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၂၅ ဂှ် သၟာ ပရေင် သွံရာန် (Head of Advertising) Juan Gregorio Clausen (ဂျူအာန် ဂရေဂဝ်ရဳယဝ် ကလောသေန်) ဂွံ ညာတ် ကေတ် ဒဒှ်ရ ဗီုပြင် တြေံ ဂှ် ဟွံကိတ်ညဳ ကု ခေတ် တၟိ တုဲ၊ ညး ပြံင်လှာဲ ထောအ် ဗီုပြင် ခလာတ် ဂှ် ကဵု ဒှ် အသာ် သ္ၚေက်-ဗု (Blue and White) ရ။ အရံင် သ္ၚေက် ဂှ် ပစၞး ကု ပရေင် ဒုင်စသိုင် မခိုင်ကၠိုက် ကေုာံ ပတှ်ေ ဖျေဟ် စိုတ် မာန် တုဲ၊ အရံင် ဗု ဂှ် ပစၞး ကု ပရေင် အးဇ္ၚး ရ။ ဗီုပြင် ဏအ် ဂှ် ဒှ် အာ သင်္ကေတ အဓိက သွက် နဳဗဳယာ စဵုကဵု တ္ၚဲဏအ် ရ။

== ၄။ ခေတ် အကြာ ပၞာန် ကေုာံ ပရေင်သၠဲပတိတ် ==
ပ္ဍဲ အခိင် အကြာ ပၞာန် ဂၠးတိ အလန် ပထမ ကေုာံ ဒုတိယ (၁၉၃၀ တအ်) ဂှ် နဳဗဳယာ သၠဲ ပတိတ် လၟေင် ကပေါတ် ဍေဟ် နာနာ သာ် ရ။
ကမ္ပဏဳ ပ္တိတ် ကပေါတ် တၟိ ဗီုကဵု ဍာ်ဂဥုဲ ကြာတ် က္ဍိုပ် (Shampoo)၊ ကပေါတ် ကး သော် မုက် (Shaving cream) ကေုာံ ကပေါတ် စဵုဒၞာ လျး တ္ၚဲ (Sunscreen) ရ။ ပ္ဍဲ အခိင် ဏအ် ညးတအ် ပံက် လညာတ် ပရေင်  реклама (Advertising) မဆက်စပ် ကု ပရေင် ဝေင် ဇြဟတ် ကေုာံ ပရေင် ထတ်ယုက် ပ္ဍဲ သဘာဝ မ္ၚး ရ။ Elly Heuss-Knapp (အဳလဳ ဟုက်-ခနပ်) မဒှ် ညးမကၠောန် ပရေင် သွံရာန် အဓိက ဂှ် ဒှ် မၞိဟ် မဖန်ဗဒှ် ပရေင် ပရိုမဝ်ရှေန် သာ် သ္ၚေက် ကေုာံ ဗု ဏအ် ဗွဲမအံင်ဇၞး ရ။

== ၅။ ခေတ် လက္ကရဴ ပၞာန် ကေုာံ ပရေင်ကလေင်ဒက်ပ္တန် ==
ပၞာန် ဂၠးတိ အလန် ဒုတိယ အိုတ် အာ တုဲ၊ ကမ္ပဏဳ ဘိုင်ယာဒေါ့ဖ် ဒးဒုင် အရှောန် ဇၞော် ဗွဲမလောန် ရ။ 
အခေါင် အရာ ပိုင်ပြဳ စၟတ်တဆိပ် (Trade marks) နဳဗဳယာ ပ္ဍဲ ဍုင် သအာင် ဗွဲမဂၠိုင် ဂှ် ဒးဒုင် သီ ကေတ် နကဵု ဍုင် မဇၞး ပၞာန် တအ် ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ပ္ဍဲ အခိင် ၁၉၅၀ တအ် ကေုာံ ၁၉၆၀ တအ် ဂှ်၊ ကမ္ပဏဳ ဏအ် ဒး ကလေင် ရာန် ကေတ် အခေါင် ပိုင်ပြဳ ဍေဟ် တအ် နူကဵု ဍုင် တၞဟ်ဟ် မွဲ သၞာံ မွဲ သၞာံ စဵုကဵု သၞာံ ၁၉၉၀ တအ် လပါ် အိုတ် အာ ဂှ် ဍေဟ် ကလေင် ကလိဂွံ အခေါင် ပိုင်ပြဳ အလုံဂၠးတိ ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် ပၠန် ရ။ ၜိုန်ဂှ် လေဝ် ကပေါတ် နဳဗဳယာ ဂှ် ဇၞော်မောဝ် တိုန် လၟေင်င် ရ။

== ၆။ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ဗွိုက်လွာ သွက် မၞိဟ်တြုဟ် ==
ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၈၀ ဂှ် နဳဗဳယာ စ ပံက် ဗွိုက်လွာ တၟိ မကော်ဂး &quot;NIVEA Men&quot; သွက် မၞိဟ်တြုဟ် ရ။
ကိုပ်ကၠာ တေအ် လွဳလွတ် စၞာံ ဂှ် ဒှ် ကမၠောန် သွက် မၞိဟ်ဗြဴ သၟး ဟီု စၟတ်သမ္တီ လဝ် ရ။ ဆဂး နဳဗဳယာ ပ္တိတ် ကပေါတ် (Aftershave balm) မဟွံမဲ ကု ဓါတ် အရက် (Alcohol-free) မသ္ပ ကဵု စၞာံ ဟွံဂိ ဟွံပသ် ကာလ ကး သော် မုက် တုဲ ဂှ်၊ ကပေါတ် သွက် မၞိဟ်တြုဟ် ဝွံ ကလိဂွံ ပရေင် အံင်ဇၞး ဇၞော် ဗွဲမလောန် ရ။ တ္ၚဲဏအ် NIVEA Men ဝွံ ဒှ် စၟတ်တဆိပ် ကပေါတ် လွဳလွတ် စၞာံ မၞိဟ်တြုဟ် မသွံ ဂွံ ဂၠိုင်အိုတ် ပ္ဍဲ ဂၠးတိ ရ။

== ၇။ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ပ္ဍဲ ခေတ်ဂၠးတိ ==
စိုပ် သၞာံ ၁၉၉၀ တအ် ကေုာံ ၂၀၀၀ တအ် ဂှ် နဳဗဳယာ ဇၞော်မောဝ် သၠဲ ပတိတ် စိုပ် ခေတ် ဂၠးတိ (Global Expansion) ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် ရ။
ဍေဟ် ပ္တိတ် ကပေါတ် တၟိ ဗီုကဵု Nivea Visage (သွက် စၞာံ မုက်), Nivea Body (သွက် ဇကု), ကေုာံ Nivea Sun (သွက် စဵုဒၞာ တ္ၚဲ) ရ။ ပရေင် အံင်ဇၞး အဓိက မွဲပၠန် ဂှ် ဒှ် ပရေင် မဂၠာဲဆဵု ဓါတ် Q10 (Coenzyme Q10) ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၉၈ တုဲ၊ စုတ် လဝ် ပ္ဍဲ ကြဳမ် သွက်ဂွံ စဵုဒၞာ အာယုက် ဇၞော် (Anti-aging) ရ။ Nivea Q10 ဝွံ ဒှ် ကပေါတ် Anti-aging မသွံ ဂွံ ဂၠိုင်အိုတ် မွဲ ပ္ဍဲ ဗွိုက်လွာ ရ။

== ၈။ ကပေါတ် အဓိကဂမၠိုင် ==
နဳဗဳယာ နွံ ကဵု လၟေင် ကပေါတ် အဓိက နာနာ သာ် သွက် ပရေင် လွဳလွတ် နာနာ:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! လၟေင် ကပေါတ် !! အဓိပ္ပါယ် ကေုာံ လွပ် !! ဥပမာ
|-
| '''Nivea Creme'''
| ကြဳမ် အဓိက မစုတ် လဝ် ပ္ဍဲ ခလာတ် သ္ၚေက် သွက်ဂွံ ထိင် ဓါတ် ဍာ် ပ္ဍဲ စၞာံ။
| Original Blue Tin
|-
| '''Nivea Men'''
| ကပေါတ် သွက် မၞိဟ်တြုဟ် మပ္တံကဵု ဍာ် ကြာတ် မုက်၊ ကပေါတ် ကး သော် မုက်။
| Aftershave Balm, Men Deo
|-
| '''Nivea Sun'''
| ကပေါတ် စဵုဒၞာ လျး တ္ၚဲ (UV) ကေုာံ ထိင် ဓါတ် ဍာ် ကြဴနူ တ္ၚဲ စဲ။
| Sun Protect &amp; Moisture
|-
| '''Nivea Body'''
| လဝ်ရှေန် (Lotion) ကေုာံ ကြဳမ် သွက် ဇကု ညံင်ဂွံ ဍိုန် ၜတ်။
| Body Milk, Q10 Firming
|-
| '''Nivea Face / Visage'''
| ကပေါတ် လွဳလွတ် စၞာံ မုက် မပ္တံကဵု ကြာတ် မုက်၊ စဵုဒၞာ အာယုက် ဇၞော်။
| Q10 Anti-Wrinkle, Micellar Water
|}

== ၉။ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ဗွိုက်လွာ ==
နဳဗဳယာ ဝွံ ဒှ် ကပေါတ် မပ္တိတ် သြန် လုပ် အဓိက အိုတ် သွက် ကမ္ပဏဳ ဘိုင်ယာဒေါ့ဖ် ရ။
အတိုင် စရင် ပရေင်ပိုန်ဒြပ်၊ နဳဗဳယာ မွဲ ဓဝ် ပ္တိတ် သြန် လုပ် (Revenue) ဘဳလဳယာန် ယူရဝ် ဗွဲမဂၠိုင် ပ္ဍဲ မွဲ သၞာံ မွဲ သၞာံ ရ။ ဍေဟ် နွံ ပ္ဍဲ ဗွိုက်လွာ ဍုင် လတူ ၂၀၀ ဍုင် ပ္ဍဲ ဂၠးတိ တုဲ၊ ဒှ် စၟတ်တဆိပ် မၞိဟ် ဂၠးတိ တအ် ပတှ်ေ ဖျေဟ် စိုတ် အိုတ် မွဲ (Most Trusted Brand) ပ္ဍဲ ကဏ္ဍ လွဳလွတ် စၞာံ ရ။

== ၁၀။ ပရေင်ပြသၞာ ကေုာံ တင်ပါ်ပဲါဂမၠိုင် ==
စၟတ်တဆိပ် နဳဗဳယာ ဝွံ လေဝ် ကေင် က္တဵုဒှ် လဝ် ပြသၞာ ကေုာံ တင်ပါ်ပဲါ (Controversies) ပ္ဍဲ ပရေင် သွံရာန် ဍေဟ် ညိည ကီု ရ:
* ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၁ ဂှ် နဳဗဳယာ ပ္တိတ် ပရိုမဝ်ရှေန် &quot;Re-civilize yourself&quot; (ကလေင် ယေန်သၞာင် ပတိုန် ဇကု ဇကု) မၞုံကဵု ရုပ် မၞိဟ် လမ္စံက် ကး ထောအ် သော်။ ပရေင် ဏအ် ဒးဒုင် ပါ်ပဲါ ဗွဲမဇၞော် ဟိုတ်နူ ဆေင်စပ် ကု ပရေင် ဝါဒ ဂကူ (Racism) ရ။
* ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၇ ဂှ် လေဝ် ဍေဟ် ပ္တိတ် ပရေင် သွံရာန် &quot;White is purity&quot; (သာ်ဗု ဂှ် ဒှ် ပရေင် အးဇ္ၚး) ပ္ဍဲ ဒေသ လဒေါဝ် ဗၟံက် ရ။ ပရေင် ဏအ် လေဝ် ဒးဒုင် ပါ်ပဲါ ထတ်ထတ် တုဲ ကမ္ပဏဳ ဒး ကလေင် ပတိတ် ထောအ် နူကဵု [[အေန်တာနေတ်]] (Internet) ဗွဲမပြဟ် ကေုာံ ဒး အာတ် ဒုင် ဂၠိုင် ရ။

== ၁၁။ အနာဂတ် ကေုာံ ပရေင်မင်မွဲ သဘာဝ ==
သွက် အနာဂတ် ဂှ် နဳဗဳယာ စွံ သတိ လတူ ပရေင် မင်မွဲ သဘာဝ (Sustainability) ကေုာံ ပရေင် ထတ်ယုက် ပွဳပွူ ဗွဲမဇၞော် ရ။
ကမ္ပဏဳ ကတိ လဝ် ဒဒှ်ရ ညးတအ် သ္ပလီု ထောအ် ပရေင် စကာ ပလာသတေတ် ဍောတ်တ် (Microplastics) ပ္ဍဲ ကပေါတ် ဍေဟ်တအ် သီုဖအိုတ် ရ။ ပါဲနူ ဂှ်ပၠန် ညးတအ် ပြံင်လှာဲ စကာ ကပေါတ် ထုပ် (Packaging) မလေပ် ကလေင် ကၠောန် (Recyclable) ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် ကေုာံ ပ္တိတ် လၟေင် ကပေါတ် မဟွံမဲ ကု ဓာတ် သတ် (Vegan formulas) မကော်ဂး &quot;Nivea Naturally Good&quot; ညံင်ဂွံ ကိတ်ညဳ ကု ပရေင် အာတ်မိက် ခေတ် တၟိ ရ။

== ဗှ်လ္ၚတ် ==
* [[ဘိုင်ယာဒေါ့ဖ်]] (Beiersdorf)
* [[ကပေါတ် လွဳလွတ် ပူဂိုလ်]] (Personal care)
* [[ယူသဳရိန်]] (Eucerin)

== နိဿဲ ==
&lt;references&gt;
&lt;ref&gt;{{Cite web |title=History of NIVEA |url=https://www.beiersdorf.com/about-us/our-history/history-of-nivea |website=Beiersdorf |access-date=2023-11-20}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{Cite news |title=How the Nivea creme tin became a design classic |url=https://www.dw.com/en/how-the-nivea-creme-tin-became-a-design-classic/a-18919639 |work=Deutsche Welle |date=2015-12-16 |access-date=2023-11-20}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The NIVEA Story |url=https://www.nivea.co.uk/about-us/nivea-history |website=NIVEA UK |access-date=2023-11-20}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Nivea pulls 'White is purity' advert after racism claims |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-39503289 |work=BBC News |date=2017-04-05 |access-date=2023-11-20}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{Cite web |title=NIVEA's commitment to sustainability |url=https://www.nivea.com/about-us/sustainability |website=NIVEA Global |access-date=2023-11-20}}&lt;/ref&gt;
&lt;/references&gt;

{{Navbox
| name      = Beiersdorf brands
| title     = စၟတ်တဆိပ် အဓိက နူကဵု [[ဘိုင်ယာဒေါ့ဖ်]] (Beiersdorf)
| listclass = hlist
| list1     = 
* [[နဳဗဳယာ]] (Nivea)
* [[ယူသဳရိန်]] (Eucerin)
* [[Hansaplast]]
* [[Elastoplast]]
* [[Labello]]
* [[La Prairie]]
}}

[[ကဏ္ဍ:စၟတ်တဆိပ် ဂျာမနဳဂမၠိုင်]]
[[ကဏ္ဍ:ကပေါတ် လွဳလွတ် ပူဂိုလ်]]
[[ကဏ္ဍ:ကမ္ပဏဳ ပ္ဍဲ ဂျာမနဳ]]
[[ကဏ္ဍ:စၟတ်တဆိပ် စၞာံ]]</text>
      <sha1>4g9dhw5axgnyd3d45uh49i45yvrv6qo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ထာမ်ပလိက်:Infobox brand</title>
    <ns>10</ns>
    <id>12900</id>
    <revision>
      <id>59349</id>
      <timestamp>2026-10-27T23:30:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Infobox | bodyclass = vcard | titleclass = fn org | title = {{{name|{{PAGENAME}}}}}  | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{logo|}}}|size={{{logo_size|250px}}}|alt={{{logo_alt|}}}}} | caption = {{{logo_caption|}}}  | image2 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image_size|250px}}}|alt={{{alt|}}}}} | caption2 = {{{caption|}}}  | label1 = ယၟု အင်္ဂလိက်...&quot;</comment>
      <origin>59349</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1253" sha1="cu35f5e14n2euz64mo13i0gqlx8mjz5" xml:space="preserve">{{Infobox
| bodyclass = vcard
| titleclass = fn org
| title = {{{name|{{PAGENAME}}}}}

| image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{logo|}}}|size={{{logo_size|250px}}}|alt={{{logo_alt|}}}}}
| caption = {{{logo_caption|}}}

| image2 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image_size|250px}}}|alt={{{alt|}}}}}
| caption2 = {{{caption|}}}

| label1 = ယၟု အင်္ဂလိက်
| data1 = {{{english_name|}}}

| label2 = ဂကူ ကပေါတ်
| data2 = {{{producttype|}}}

| label3 = တၠပိုင်ပြဳ
| data3 = {{{owner|}}}

| label4 = ဍုင်
| data4 = {{{country|}}}

| label5 = စပ္တိတ်
| data5 = {{{introduced|}}}

| label6 = ဗွိုက်လွာ
| data6 = {{{markets|}}}

| label7 = မုက်ကွန်ရက်
| data7 = {{{website|}}}
}}&lt;noinclude&gt;
{{Documentation|content=
== လွပ် ==
&lt;pre&gt;
{{Infobox brand
| name           = 
| english_name   = 
| logo           = 
| image          = 
| caption        = 
| producttype    = 
| owner          = 
| country        = 
| introduced     = 
| markets        = 
| website        = 
}}
&lt;/pre&gt;
[[ကဏ္ဍ:ထာမ်ပလိက် သွက် အေန်ဖဝ်ဗံက်]]
}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cu35f5e14n2euz64mo13i0gqlx8mjz5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကပေါတ် လွဳလွတ် ပူဂိုလ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12901</id>
    <revision>
      <id>59352</id>
      <timestamp>2026-10-27T23:34:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Infobox industry | name = ကပေါတ် လွဳလွတ် ပူဂိုလ် | image = Toiletries.jpg | caption = ကပေါတ် လွဳလွတ် ပူဂိုလ် နာနာ သာ် မပ္တံကဵု ဍာ်ဂဥုဲ ကြာတ်က္ဍိုပ်၊ ဍာ်မမောဝ် ကေုာံ သာပ်ပျာ  | sector = [[ပရေင် အးဇ္ၚး]] (Hy...&quot;</comment>
      <origin>59352</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19464" sha1="gbcll0h4b6jzz1nexyw831zbm8b32pm" xml:space="preserve">{{Infobox industry
| name = ကပေါတ် လွဳလွတ် ပူဂိုလ်
| image = Toiletries.jpg
| caption = ကပေါတ် လွဳလွတ် ပူဂိုလ် နာနာ သာ် မပ္တံကဵု ဍာ်ဂဥုဲ ကြာတ်က္ဍိုပ်၊ ဍာ်မမောဝ် ကေုာံ သာပ်ပျာ 
| sector = [[ပရေင် အးဇ္ၚး]] (Hygiene), [[ကပေါတ် ပရေင် ကျာ်သြဳ]] (Cosmetics)
| products = ဍာ်ဂဥုဲ ကြာတ်က္ဍိုပ်၊ ဂဥုဲတိုက်ၚေက်၊ လဝ်ရှေန်၊ ကပေါတ် မိတ်အပ်၊ ကပေါတ် ကးသော်
| market_value = ၜိုတ် ၅၀၀ ဘဳလဳယာန် ဒဝ်လာ (အလုံဂၠးတိ)
| key_companies = [[Unilever]], [[L'Oréal]], [[Procter &amp; Gamble]], [[Johnson &amp; Johnson]], [[Beiersdorf]]
}}

'''ကပေါတ် လွဳလွတ် ပူဂိုလ်''' ({{lang-en|Personal care}}) ဝွံ ဒှ် ကပေါတ် သုံးစွဲ လၟိုန် တ္ၚဲ (Consumer products) မစကာ သွက် ပရေင် အးဇ္ၚး ပူဂိုလ် (Personal hygiene)၊ ပရေင် ထတ်ယုက် ခန္ဓကာယ ကေုာံ ပရေင် ကျာ်သြဳ (Beautification) ရ။ ကပေါတ် တအ် ဏအ် ဝွံ ပါလုပ် မပ္တံကဵု သာပ်ပျာ၊ ဍာ်ဂဥုဲ ကြာတ် က္ဍိုပ်၊ ဂဥုဲ တိုက် ၚေက်၊ လဝ်ရှေန် လွဳလွတ် စၞာံ၊ ဍာ်မမောဝ် ကေုာံ ကပေါတ် မိတ်အပ် (Makeup) တအ် ရ။ ပ္ဍဲကဵု ခေတ် တ္ၚဲဏအ်၊ ဗွိုက်လွာ ကပေါတ် လွဳလွတ် ပူဂိုလ် ဝွံ ဒှ် ကဏ္ဍ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ဇၞော်အိုတ် မွဲ ပ္ဍဲ ဂၠးတိ တုဲ၊ ဍေဟ် ဆက်စပ် ဒၟံင် ကု ပရေင် ဂျိုင်တန်တဴ ဇၟာပ်ပ် တ္ၚဲ ညးလောက တအ် ဗွဲမဇၞော် ရ။

== ၁။ နိဒါန် ကေုာံ အဓိပ္ပါယ် ==
ကပေါတ် လွဳလွတ် ပူဂိုလ် ဟီုမ္ဂး ဂှ် ဒှ် ကပေါတ် မကၠောန်ဗဒှ် လဝ် သွက်ဂွံ လွဳလွတ်၊ သ္အးဇ္ၚး ကေုာံ ပခိုဟ် ပတိုန် ရုပ်ရဴ ခန္ဓကာယ မၞိဟ် တအ် ရ။ 
အတိုင် သၞောဝ် ပရေင် ထတ်ယုက် အလုံဂၠးတိ မ္ဂး၊ ကပေါတ် ဏအ် ပါ် လဝ် ၜါ ကဏ္ဍ အဓိက: (၁) '''ကပေါတ် ပရေင် အးဇ္ၚး''' (Hygiene products) မပ္တံကဵု သာပ်ပျာ သွက်ဂွံ ကြာတ် တဲ ညံင် ယဲ စၟ ဟွံဂွံ ကၠောအ်၊ (၂) '''ကပေါတ် ပရေင် ကျာ်သြဳ''' (Cosmetic products) မပ္တံကဵု ဍာ်မမောဝ် ကေုာံ လဝ်ရှေန် သွက်ဂွံ ပခိုဟ် ပတိုန် ရုပ်ရဴ မ္ၚး ရ။ ကပေါတ် တအ် ဏအ် ဂှ် ဒး စကာ လတူ စၞာံ၊ သော်၊ ၚေက်၊ တဲ ကေုာံ သၞေမ်တဲ တအ် တပ်တပ် ရ。&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Cosmetics vs. Drugs: FDA Regulations |url=https://www.fda.gov/cosmetics/cosmetics-laws-regulations/it-cosmetic-drug-or-both-or-it-soap |website=U.S. Food and Drug Administration |access-date=2024-01-10}}&lt;/ref&gt;

== ၂။ ဝင် ကေုာံ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ==
ဝင် ပရေင် လွဳလွတ် ပူဂိုလ် ဝွံ နွံ ကၠုင် နူကဵု ခေတ် တမၠာ တေအ် ရ:
* '''ခေတ် အဳဂျေပ် (Ancient Egypt):''' ဂကူ အဳဂျေပ် တအ် စကာ ကၠေင် သၟူ မမောဝ် (Essential oils) ကေုာံ ဍာ် သာပ်ပျာ မကၠောန် နူ သတ်ဆု သွက်ဂွံ လွဳလွတ် စၞာံ ကေုာံ စဵုဒၞာ ဓါတ် ကတဴ နူ တ္ၚဲ ရ။ ညးတအ် သီု စကာ ကပေါတ် မိတ်အပ် သွက် မတ် မကော်ဂး ခိုဟ် (Kohl) ရ။
* '''ခေတ် ရဝ်မ (Ancient Rome):''' ဂကူ ရဝ်မ တအ် ဇၞော်မောဝ် လဝ် ပရေင် အးဇ္ၚး နကဵု လဒက်ပ္တန် ဌာန် ဟုံဍာ် မဟာဇန် (Public baths) ကေုာံ စကာ ကၠေင် ကေုာံ အမြာဲ (Perfumes) ရ။
* '''ခေတ် ပစ္စုပ္ပန် (Modern Era):''' ပ္ဍဲ လက္ကရဴ ဗွဝ်ကၠံ ၁၉ ကေုာံ စ ဗွဝ်ကၠံ ၂၀ ဂှ်၊ ပရေင် ကၠောန် ပတိတ် ကပေါတ် နကဵု စက်ရုံ ဇၞော်ဇၞော် (Mass production) က္တဵုဒှ် ကၠုင် ရ။ ကမ္ပဏဳ ဗီုကဵု Procter &amp; Gamble (P&amp;G) ကေုာံ L'Oréal တအ် ကၠောန်ဗဒှ် သာပ်ပျာ၊ ဍာ်ဂဥုဲ ကြာတ် က္ဍိုပ် ကေုာံ လဝ်ရှေန် သွက် ညးဍုင်ကွာန် သီုဖအိုတ် မာန် ရ။

== ၃။ ဂကူ ကပေါတ် လွဳလွတ် ပူဂိုလ်ဂမၠိုင် ==
ကပေါတ် လွဳလွတ် ပူဂိုလ် ဂှ် ပါ် လဝ် နကဵု လွပ် ဍေဟ် ဗွဲမဂၠိုင် ရ:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! ဂကူ ကပေါတ် !! လွပ် ကေုာံ အဓိပ္ပါယ် !! ဥပမာ (Examples)
|-
| '''ပရေင် အးဇ္ၚး (Hygiene)'''
| သွက်ဂွံ ကြာတ် သ္အးဇ္ၚး ဇကု၊ စဵုဒၞာ ယဲ စၟ
| သာပ်ပျာ၊ ဍာ် ဟုံ ဇကု၊ ဍာ်ဂဥုဲ ကြာတ် တဲ
|-
| '''လွဳလွတ် စၞာံ (Skin Care)'''
| သွက်ဂွံ ထိင် ဓါတ် ဍာ်၊ စဵုဒၞာ လျး တ္ၚဲ
| လဝ်ရှေန်၊ ကြဳမ် စၞာံ (Creme)၊ ဂဥုဲ စဵုဒၞာ တ္ၚဲ (Sunscreen)
|-
| '''လွဳလွတ် သော် (Hair Care)'''
| သွက်ဂွံ ကြာတ် ကေုာံ ပခိုဟ် သော်
| ဍာ်ဂဥုဲ ကြာတ် က္ဍိုပ် (Shampoo)၊ ဂဥုဲ ဍိုန် ၜတ် သော်
|-
| '''အးဇ္ၚး ပါင် (Oral Care)'''
| သွက်ဂွံ ထတ်ယုက် ၚေက် ကေုာံ ပါင်
| ဂဥုဲ တိုက် ၚေက်၊ တၞဟ် တိုက် ၚေက်၊ ဍာ် ကြာတ် ပါင်
|-
| '''ကပေါတ် မိတ်အပ် (Cosmetics)'''
| သွက်ဂွံ ပခိုဟ် ရုပ်ရဴ မုက် ကေုာံ စၞာံ
| ပံင်မုက် (Powder)၊ မှင် နှုတ်ခမ်း (Lipstick)
|}

== ၄။ ပရေင် လွဳလွတ် စၞာံ ကေုာံ ဇကု (Skin and Body Care) ==
ပရေင် လွဳလွတ် စၞာံ ဂှ် ဒှ် ကဏ္ဍ ဇၞော်အိုတ် ပ္ဍဲ ဗွိုက်လွာ ဏအ် ရ။ 
စၞာံ (Skin) ဂှ် ဒှ်  ორგანო ဇၞော်အိုတ် ပ္ဍဲ ခန္ဓကာယ ပိုယ် တုဲ၊ ဍေဟ် ဒးဒုင် အန္တရာယ် နူကဵု ဓါတ် လျး တ္ၚဲ (UV rays)၊ ပရေင် ကၠိခဍက် (Pollution) ကေုာံ အာယုက် ဇၞော် ရ။ ကပေါတ် မပ္တံကဵု Moisturizers (ထိင် ဓါတ် ဍာ်)၊ Anti-aging creams (စဵုဒၞာ အာယုက် ဇၞော်) ကေုာံ Sunscreens (စဵုဒၞာ တ္ၚဲ) တအ် ဝွံ ရီုဗင် စဵုဒၞာ စၞာံ ညံင် ဟွံဂွံ ဇြာဲ ကေုာံ က္တဵုဒှ် ယဲ ကေန်သာ စၞာံ (Skin cancer) ရ。&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Draelos |first=Z. D. |title=Cosmetic Dermatology: Products and Procedures |publisher=Wiley-Blackwell |year=2015 |isbn=978-1118655467 |pages=15–22}}&lt;/ref&gt;

== ၅။ ပရေင် လွဳလွတ် သော် ကေုာံ က္ဍိုပ် (Hair and Scalp Care) ==
သော် ကေုာံ စၞာံ က္ဍိုပ် (Scalp) ဂှ် လေဝ် ဒး လွဳလွတ် လၟိုန် တ္ၚဲ ရ။
* '''Shampoo (ဍာ်ဂဥုဲ ကြာတ် က္ဍိုပ်):''' စကာ သွက်ဂွံ ကြာတ် ပတိတ် ကၠေင် ကေုာံ ခၟိက် နူ စၞာံ က္ဍိုပ်။
* '''Conditioner (ဂဥုဲ ဍိုန် ၜတ် သော်):''' စကာ သွက်ဂွံ ကဵု ဓါတ် ဍာ် ကေုာံ ညံင် သော် ဂွံ လောဲသွာ ကေုာံ ဟွံက္ဍတ်။
* '''Styling Products:''' ကပေါတ် မပ္တံကဵု ဂျေလ် (Hair gel) ကေုာံ သပရေး (Hairspray) သွက်ဂွံ ဖန် ဗီုပြင် သော် ရ။
ပြသၞာ သော် ဗီုကဵု သော် ပြဟ် ကေုာံ စၞာံ က္ဍိုပ် ကွာ် (Dandruff) တအ် ဂှ် လွဳလွတ် နကဵု ဍာ်ဂဥုဲ တၟေင် နာနာ သာ် ရ။

== ၆။ ပရေင် အးဇ္ၚး ပါင် ကေုာံ ၚေက် (Oral Hygiene) ==
ပရေင် အးဇ္ၚး ပါင် ဂှ် ဒှ် အရာ ကိစ္စ ဇၞော် သွက် ပရေင် ထတ်ယုက် ခန္ဓကာယ သီုဖအိုတ် ရ။
ဂဥုဲ တိုက် ၚေက် (Toothpaste) ဗွဲမဂၠိုင် စုတ် လဝ် ဓါတ် ဖလဝ်ရိုက် (Fluoride) သွက်ဂွံ စဵုဒၞာ ၚေက် စၟ စ (Tooth decay) ရ။ ပါဲနူ တၞဟ် တိုက် ၚေက် တုဲ၊ ညးတအ် သီု စကာ ဇုက် သ္အးဇ္ၚး ၚေက် (Dental floss) ကေုာံ ဍာ် ကြာတ် ပါင် (Mouthwash) သွက်ဂွံ ဂွံ ပလီု ထောအ် စၟ ဗက်တဳရဳယျာ မပ္တိတ် သၟူ ပါင် ပရေအ် (Bad breath) ရ。&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Oral Health Fact Sheet |url=https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/oral-health |website=World Health Organization |access-date=2024-01-10}}&lt;/ref&gt;

== ၇။ ကပေါတ် ပရေင် ကျာ်သြဳ (Cosmetics and Makeup) ==
ကပေါတ် မိတ်အပ် (Color cosmetics) ဝွံ စကာ သွက်ဂွံ ဖန်ဗဒှ် အရံင် ကေုာံ ရုပ်ရဴ မုက် ညံင်ဂွံ ဆာဲ တိုန် ရ။
ဍေဟ် ပါလုပ် မပ္တံကဵု Foundation (ဍာ် ဖံင်ဒေရှေန် သွက် စၞာံ မုက် ညဳ)၊ Lipstick (မှင် နှုတ်ခမ်း)၊ Mascara (မှင် မတ်) ကေုာံ Eyeshadow တအ် ရ။ ၜိုန်ရ ကပေါတ် ဏအ် ကဵု ပရေင် ဓဝ် ပတှ်ေ (Confidence) ကု ညးစကာ တအ် ကီုလေဝ်၊ အစာ ဂဥုဲ တအ် ကဵု သတိ ညံင်ဂွံ ကြာတ် ပတိတ် ထောအ် ကပေါတ် ဏအ် ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် ကိုပ်ကၠာ ဟွံ တိက် ညံင် စၞာံ ဟွံဂွံ လီုလာ် ရ။

== ၈။ ကပေါတ် သွက် မၞိဟ်တြုဟ် (Men's Personal Care) ==
ကိုပ်ကၠာ တေအ် ဗွိုက်လွာ ကပေါတ် လွဳလွတ် ပူဂိုလ် ဂှ် ဖန်ဗဒှ် လဝ် သွက် မၞိဟ်ဗြဴ သၟး ဂၠိုင် ကီုလေဝ်၊ လၟုဟ် ကဏ္ဍ သွက် မၞိဟ်တြုဟ် (Men's grooming) ဂှ် ဇၞော်မောဝ် တိုန် ဗွဲမပြဟ် ရ။
ကပေါတ် သွက် မၞိဟ်တြုဟ် အဓိက ဂှ် ဒှ် ကပေါတ် ကး သော် မုက် (Shaving creams)၊ ကပေါတ် လွဳလွတ် ကြာဲ သော် (Beard oils)၊ ဍာ် မမောဝ် မၞိဟ်တြုဟ် (Colognes) ကေုာံ လဝ်ရှေန် စၞာံ ရ။ စၟတ်တဆိပ် ဗီုကဵု NIVEA Men ကေုာံ Gillette တအ် ဒှ် ကမ္ပဏဳ အဓိက ပ္ဍဲ ဗွိုက်လွာ ဏအ် ရ။

== ၉။ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ဗွိုက်လွာ အလုံဂၠးတိ (Global Market and Economy) ==
ဗွိုက်လွာ ကပေါတ် လွဳလွတ် ပူဂိုလ် အလုံဂၠးတိ ဝွံ နွံ ၚုဟ်မး သၠုင် နူ ၅၀၀ ဘဳလဳယာန် ဒဝ်လာ ပ္ဍဲ သၞာံ လက္ကရဴ ဏအ် ရ။
ကမ္ပဏဳ ဇၞော်ဇၞော် ဗီုကဵု L'Oréal, Unilever, Procter &amp; Gamble, ကေုာံ Estée Lauder တအ် ပိုင်ပြဳ လဝ် ဗွိုက်လွာ အဓိက ရ။ ဒေသ မသွံ ဂွံ ဂၠိုင်အိုတ် ဂှ် ဒှ် ဍုင် အာရှ-ပါစဳဖိတ် (Asia-Pacific) မပ္တံကဵု ကြုက်၊ အိန္ဒိယ၊ ကိုရဳယျာ ကေုာံ ဂျပါန် ရ။ ခေတ် လၟုဟ် ပရေင် သွံရာန် လတူ အေန်တာနေတ် (E-commerce) ကေုာံ ညးမကဵု လညာတ် လတူ မဳဒဳယျာ (Influencers) တအ် ဝွံ ဖန်ဗဒှ် ကဵု ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကဏ္ဍ ဏအ် ဇၞော် တိုန် လၟိုန် ရ。&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Personal Care Market Size &amp; Share Report |url=https://www.grandviewresearch.com/industry-analysis/personal-care-market |website=Grand View Research |access-date=2024-01-10}}&lt;/ref&gt;

== ၁၀။ အန္တရာယ် ဓါတ် ဓာတု ကေုာံ ပရေင်ဂီုကၠီု (Chemical Risks and Safety) ==
ကပေါတ် လွဳလွတ် ပူဂိုလ် ဗွဲမဂၠိုင် စကာ လဝ် ဓါတ် ဓာတု နာနာ သာ် သွက်ဂွံ မင်မွဲ အာယုက် ကပေါတ် ကေုာံ ဖန်ဗဒှ် အမြာဲ ရ။
* '''Parabens ကေုာံ Phthalates:''' ဓါတ် တအ် ဏအ် စကာ သွက်ဂွံ စဵုဒၞာ စၟ ကီုလေဝ်၊ ပရေင် သုတေသန လ္ၚဵု ထ္ၜး လဝ် ဒဒှ်ရ ဍေဟ် လေပ် ပလီု သၞောတ်ဝ် ဟဝ်မောန် (Hormone disruptors) မာန် ရ။
* '''Sulfates (SLS/SLES):''' မလေပ် ပ္တိတ် ဍာ် ဖပ် (Lather) ပ္ဍဲ သာပ်ပျာ ကေုာံ ဍာ်ဂဥုဲ ကြာတ် က္ဍိုပ် ကီုလေဝ်၊ လေပ် သ္ပ ကဵု စၞာံ သကှ် ကေုာံ ဂိ မာန် ရ။
ဟိုတ်ဂှ်ရ ဌာန ဥပဒေ မပ္တံကဵု FDA (အမေရိကာန်) ကေုာံ EMA (ဥရောပ) တအ် ပတိတ် လဝ် သၞောဝ် စဵုဒၞာ ညံင် ကမ္ပဏဳ တအ် ဂွံ စကာ ဓါတ် ဓာတု ပ္ဍဲ ကဆံင် မဂီုကၠီု (Safe limits) တွဵု ရ။

== ၁၁။ အနာဂတ် ကေုာံ ပရေင်မင်မွဲ သဘာဝ (Future and Sustainability) ==
ပ္ဍဲ အနာဂတ် ဂှ် ညးစကာ ကပေါတ် (Consumers) တအ် အာတ်မိက် ကၠုင် ကပေါတ် မဟွံမဲ ကု ဓါတ် ဓာတု အန္တရာယ် ကေုာံ မမင်မွဲ သဘာဝ (Eco-friendly) ဗွဲမဂၠိုင် ရ။
* '''Clean Beauty:''' ကပေါတ် မကၠောန် နူ သဘာဝ (Organic) ကေုာံ ဟွံစကာ ဓါတ် ဓာတု မပလီု ပရေင် ထတ်ယုက်။
* '''Zero-waste Packaging:''' ပရေင် ဖ္အောန် ဖျေဟ် လွပ် ပလာသတေတ် (Plastics) နကဵု လွပ် ခလာတ် မလေပ် ကလေင် ကၠောန် မာန် (Recyclable) ဟွံသေင်မ္ဂး ကပေါတ် ဗီုပြင် ကလောံ (Solid bars) မဟွံဒး စုတ် ထုပ် ရ။
* '''Cruelty-free:''' ပရေင် စဵုဒၞာ သတ် တုဲ ဟွံသ္ပ စမ်ၜတ် လတူ တိရစ္ဆာန် (Animal testing) ပ္ဍဲ အခိင် မကၠောန် ကပေါတ် ရ。&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Winter |first=Ruth |title=A Consumer's Dictionary of Cosmetic Ingredients |publisher=Crown Publishing Group |year=2009 |isbn=978-0307451118 |pages=45–50}}&lt;/ref&gt;

== ဗှ်လ္ၚတ် ==
* [[နဳဗဳယာ]] (Nivea)
* [[ပရေင် အးဇ္ၚး]] (Hygiene)
* [[ကပေါတ် ပရေင် ကျာ်သြဳ]] (Cosmetics)
* [[ဘိုင်ယာဒေါ့ဖ်]] (Beiersdorf)

== နိဿဲ ==
&lt;references /&gt;

{{Navbox
| name = Personal care
| title = [[ကပေါတ် လွဳလွတ် ပူဂိုလ်]] ကေုာံ ပရေင် ကျာ်သြဳ
| listclass = hlist
| list1 =
* [[သာပ်ပျာ]] (Soap)
* [[ဍာ်ဂဥုဲ ကြာတ် က္ဍိုပ်]] (Shampoo)
* [[လဝ်ရှေန်]] (Lotion)
* [[ဂဥုဲ တိုက် ၚေက်]] (Toothpaste)
* [[ဍာ်မမောဝ်]] (Perfume)
* [[ကပေါတ် မိတ်အပ်]] (Makeup)
* [[ဂဥုဲ စဵုဒၞာ တ္ၚဲ]] (Sunscreen)
}}

[[ကဏ္ဍ:ကပေါတ် လွဳလွတ် ပူဂိုလ်]]
[[ကဏ္ဍ:ပရေင် အးဇ္ၚး]]
[[ကဏ္ဍ:ကပေါတ် ပရေင် ကျာ်သြဳ]]
[[ကဏ္ဍ:ကပေါတ် သုံးစွဲ လၟိုန် တ္ၚဲ]]
[[ကဏ္ဍ:ပရေင် ထတ်ယုက်]]</text>
      <sha1>gbcll0h4b6jzz1nexyw831zbm8b32pm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဗံင်ကလောအ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12902</id>
    <revision>
      <id>59353</id>
      <timestamp>2026-10-27T23:39:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Infobox everyday item | name = ဗံင်ကလောအ် | image = Handmade_soap_sliced.jpg | caption = ဗံင်ကလောအ် မကၠောန်လဝ် နကဵု တဲ နူကဵု ဍာ်ကၠေင် သဘာဝ | other_names = သာပ်ပျာ | type = [[ကပေါတ် လွဳလွတ် ပူဂိုလ်]] (Personal care), ကပေါတ် ကြာတ်သ္အ...&quot;</comment>
      <origin>59353</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20329" sha1="sm8bkc84s9spvqkhkxdab0g0yljubmh" xml:space="preserve">{{Infobox everyday item
| name = ဗံင်ကလောအ်
| image = Handmade_soap_sliced.jpg
| caption = ဗံင်ကလောအ် မကၠောန်လဝ် နကဵု တဲ နူကဵု ဍာ်ကၠေင် သဘာဝ
| other_names = သာပ်ပျာ
| type = [[ကပေါတ် လွဳလွတ် ပူဂိုလ်]] (Personal care), ကပေါတ် ကြာတ်သ္အး (Cleaning agent)
| material = ဍာ်ကၠေင် သတ်ဆု/တိရစ္ဆာန် ကေုာံ ဓါတ် ဗေတ် (Base/Alkali)
| usage = ပရေင် အးဇ္ၚး, ကြာတ် တဲ, ကြာတ် စာတ်, ဟုံ ဍာ်
| invention = ၜိုတ် ၂၈၀၀ သၞာံ ကိုပ်ကၠာ ခရေတ် ([[ဗာဗဳလောန်]])
}}

'''ဗံင်ကလောအ်''' ({{lang-en|Soap}}, ''သာပ်ပျာ'') ဝွံ ဒှ် ဓာတ် ဍာ်မသ္အးဇ္ၚး (Cleansing agent) မကၠောန်ဗဒှ်လဝ် နူကဵု ပရေင် ဓာတ်ပြု ဓာတု (Chemical reaction) မကော်ဂး သာပောန်နဳဖဳကေယှေန် (Saponification) အကြာ ဍာ်ကၠေင် (Fats/Oils) ကေုာံ ဓါတ် ဗေတ် (Base/Alkali) မပ္တံကဵု သဝ်ဒဳယာမ် ဟာက်ဒရံက်သိုက် (Sodium hydroxide) တအ် ရ။ ဍေဟ် ဝွံ နွံကဵု အစောံစောန် မလေပ် ပံင်နှဴ ကု ဍာ် ကေုာံ ကၠေင် သီု ၜါ လပါ် တုဲ၊ လုပ် ရီုဗင် ကြာတ် ပတိတ် ထောအ် ခၟိက်၊ ကၠေင်၊ ကေုာံ စၟဗက်တဳရဳယျာ (Bacteria) နူကဵု စၞာံ ကေုာံ ကပေါတ် ယာတ် နာနာ သာ် ရ။ ပ္ဍဲကဵု ခေတ် တ္ၚဲဏအ်၊ ဗံင်ကလောအ် ဝွံ ဒှ် ကပေါတ် သုံးစွဲ လၟိုန် တ္ၚဲ မဟွံမဲ ဟွံတုဲ မွဲ တုဲ၊ ဍေဟ် ဆက်စပ် ဒၟံင် ကု [[ပရေင် အးဇ္ၚး]] ကေုာံ ပရေင် ထတ်ယုက် ညးလောက တအ် ဗွဲမဇၞော် ရ။

== ၁။ နိဒါန် ကေုာံ အဓိပ္ပါယ် ==
ဗံင်ကလောအ် ဟီုမ္ဂး ဂှ် လပါ် ဓာတုဗေဒ မ္ဂး ဒှ် ဓါတ် ဍာ်ကၠေင် အက်သေတ် (Fatty acid salt) ရ။ 
ပရေင် ကြာတ် သ္အးဇ္ၚး ဍေဟ် ဝွံ က္တဵုဒှ် နူကဵု လဒက်ပ္တန် မဝ်လဳကျူး (Molecule) မၞုံကဵု က္ဍိုပ် ၜါ လပါ် ရ။ မွဲ လပါ် ဂှ် လေပ် ပံင်နှဴ ကု ဍာ် (Hydrophilic head) တုဲ၊ မွဲ လပါ် ပၠန် ဂှ် လေပ် ပံင်နှဴ ကု ကၠေင် (Hydrophobic tail) ရ။ ကာလ ပိုယ် ကြာတ် တဲ နကဵု ဗံင်ကလောအ် ကေုာံ ဍာ် မ္ဂး၊ လပါ် မဆာန် ကၠေင် ဂှ် အာ တွာ် ရပ် ကေတ် ခၟိက် ကေုာံ စၟယဲ တအ် တုဲ၊ လပါ် မဆာန် ဍာ် ဂှ် ဇက် ပတိတ် ဏာ ခၟိက် တအ် ဂှ် ပ္ဍဲ အခိင် ပိုယ် လာ် ဍာ် ရ。&lt;ref&gt;{{Cite web |title=How Soap Works |url=https://www.nytimes.com/2020/03/13/health/soap-coronavirus-handwashing-germs.html |website=The New York Times |access-date=2024-01-10}}&lt;/ref&gt;

== ၂။ ဝင် ကေုာံ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ကိုပ်ကၠာ ==
ဝင် မကၠောန် ဗံင်ကလောအ် ဝွံ နွံ ကၠုင် နူကဵု ခေတ် တမၠာ တေအ် ရ။ 
* '''ခေတ် ဗာဗဳလောန် (Babylon):''' သက်သဳ ကိုပ်ကၠာအိုတ် မဆေင်ကဵု ဗံင်ကလောအ် ဂှ် ဂၠာဲ ဆဵု ကေတ် ပ္ဍဲ ဒေသ ဗာဗဳလောန် (ပစ္စုပ္ပန် ဍုင် အဳရက်) ပ္ဍဲ ၂၈၀၀ သၞာံ ကိုပ်ကၠာ ခရေတ် (2800 BC) ရ။ ညးတအ် ပံင်နှဴ လဝ် ကၠေင် တိရစ္ဆာန် ကေုာံ ပ္တေင် ဆု (Wood ash) သွက်ဂွံ ကြာတ် သ္အးဇ္ၚး တောဝ် ရ။
* '''ခေတ် အဳဂျေပ် (Egypt):''' အတိုင် လိက် တြေံ Ebers papyrus (၁၅၅၀ BC) မ္ဂး၊ ဂကူ အဳဂျေပ် တအ် ဟုံ ဍာ် နကဵု ပရေင် ပံင်နှဴ ကၠေင် သတ်ဆု ကေုာံ ဓါတ် ၜဵု အလ်ကာလဳ (Alkaline salts) သွက် ပရေင် လွဳလွတ် ယဲ စၞာံ ရ။
* '''ခေတ် ရဝ်မ (Rome):''' ယၟု မ္ဂး &quot;Soap&quot; ဝွံ ကၠုင် နူကဵု ဒဏ္ဍာရဳ ဒဵု Mount Sapo ရ။ ဂကူ ရဝ်မ တအ် ဇၞော်မောဝ် လဝ် ဗံင်ကလောအ် နကဵု ကၠေင် ပြေင်ဂၠဴ (Tallow) ကေုာံ ပ္တေင် ဆု တုဲ စကာ သွက်ဂွံ ကြာတ် ယာတ် ရ。&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The History of Soapmaking |url=http://www.pharmaceutical-journal.com/ |website=The Pharmaceutical Journal |access-date=2024-01-10}}&lt;/ref&gt;

== ၃။ ခေတ်လဒေါဝ် ကေုာံ ခေတ်ပစ္စုပ္ပန် ==
ပ္ဍဲ အခိင် ခေတ် လဒေါဝ် (Middle Ages) ဂှ်၊ ပရေင် ကၠောန် ဗံင်ကလောအ် ဇၞော်မောဝ် ကၠုင် ပ္ဍဲ ဒေသ လဒေါဝ် ဗၟံက် ကေုာံ ဥရောပ ရ။
* '''ဗံင်ကလောအ် အာလေပ်ပဝ် (Aleppo soap):''' ပ္ဍဲ ဍုင် သဳရဳယျာ ဂှ် ညးတအ် ကၠောန် ဗံင်ကလောအ် နူကဵု ကၠေင် အဝ်လဳဗ် (Olive oil) ကေုာံ ကၠေင် လဝ်ရေလ် (Laurel oil) မဒှ် ဗံင်ကလောအ် ခိုဟ်အိုတ် မွဲ ရ။
* '''ဗံင်ကလောအ် ကာတ်သတဳ (Castile soap):''' စိုပ် ဥရောပ မ္ဂး၊ ဍုင် သပေန် ကေုာံ အဳတလဳ တအ် ကၠောန် ဗံင်ကလောအ် နူကဵု ကၠေင် အဝ်လဳဗ် သၟး ဓဝ် ရ။
* '''ပရေင် ဇၞော်မောဝ် စက်ရုံ (Industrial Revolution):''' ပ္ဍဲ ဗွဝ်ကၠံ ၁၈ ကေုာံ ၁၉ ဂှ်၊ ပရေင် ဂၠာဲဆဵု နဲကဲ Leblanc process ကေုာံ Solvay process သွက်ဂွံ ပ္တိတ် ဓါတ် သဝ်ဒဳယာမ် (Sodium carbonate) နကဵု ၚုဟ်တန်တန် ဂှ် သ္ပ ကဵု ညးမကၠောန် ဗံင်ကလောအ် တအ် ပ္တိတ် ကပေါတ် နကဵု စက်ရုံ ဇၞော်ဇၞော် (Mass production) မာန် ကၠုင် ရ။

== ၄။ ဓာတုဗေဒ ကေုာံ လဒက်ပ္တန် (Chemistry) ==
[[ဓာတုဗေဒ]] ဗံင်ကလောအ် ဂှ် ဒက်ပ္တန် လဝ် နကဵု ပရေင် ဓာတ်ပြု သာပောန်နဳဖဳကေယှေန် (Saponification) ရ။
ပ္ဍဲ ပရေင် ဏအ်၊ ဓါတ် ဍာ်ကၠေင် (Triglycerides) ဂှ် ဓာတ်ပြု ကု ဓါတ် ဗေတ် မထတ် (Strong base) ဗီုကဵု Sodium hydroxide (NaOH) ဟွံသေင်မ္ဂး Potassium hydroxide (KOH) ရ။
* '''ဖော်မြူလာ အဓိက:''' ဍာ်ကၠေင် + ဓါတ် ဗေတ် → ဗံင်ကလောအ် + ဂလဳသဳရောန် (Glycerol)
ဗံင်ကလောအ် မကလိဂွံ နူကဵု NaOH ဂှ် ဒှ် ဗံင်ကလောအ် ခြိုင် (Hard soap) တုဲ၊ ဗံင်ကလောအ် မကလိဂွံ နူကဵု KOH ဂှ် ဒှ် ဗံင်ကလောအ် ဍိုန် (Soft soap) ဟွံသေင်မ္ဂး ဗံင်ကလောအ် ဍာ် ရ。&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Dunn |first=Kevin M. |title=Scientific Soapmaking: The Chemistry of the Cold Process |publisher=Clavicula Press |year=2010 |isbn=978-1935652090 |pages=35-40}}&lt;/ref&gt;

== ၅။ နဲကဲ ကၠောန်ဗဒှ် (Manufacturing Processes) ==
ပရေင် ကၠောန် ဗံင်ကလောအ် ဂှ် နွံ နဲကဲ အဓိက သာ်ဏအ် ရ:
# '''နဲကဲ ဂံက် (Cold Process - CP):''' ဒှ် နဲကဲ မစကာ ဂၠိုင် ပ္ဍဲ ပရေင် ကၠောန် နကဵု တဲ ရ။ ပံင်နှဴ ဍာ်ကၠေင် ကေုာံ ဍာ် ဓါတ် ဗေတ် (Lye water) ပ္ဍဲ ဂမ္တဴ ဓမ္မတာ တုဲ စွံ လဝ် ၜိုတ် ၄-၆ သတ္တဟ ညံင် ဓာတ်ပြု ဂွံ အိုတ် ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် (Curing) ရ။
# '''နဲကဲ ကတဴ (Hot Process - HP):''' ပံင်နှဴ ဍာ်ကၠေင် ကေုာံ ဓါတ် ဗေတ် တုဲ ဍုန် ဏာ နကဵု ပၟတ် ရ။ နဲကဲ ဏအ် ပြဟ် နူ နဲကဲ ဂံက် တုဲ စကာ ဂွံ ပြဟ် ရ။
# '''နဲကဲ စက်ရုံ (Continuous Process):''' ဒှ် နဲကဲ မစကာ ပ္ဍဲ စက်ရုံ ဇၞော်ဇၞော် သွက်ဂွံ ပ္တိတ် ဗံင်ကလောအ် လၟိဟ် တန် ကေုာံ တန် ရ။ ပ္ဍဲ နဲကဲ ဏအ် ညးတအ် ပ္တိတ် ထောအ် ဓါတ် ဂလဳသဳရောန် (Glycerin) သွက်ဂွံ သွံ တၞဟ်ခြာ ရ။

== ၆။ ဂကူ ဗံင်ကလောအ်ဂမၠိုင် ==
ဗံင်ကလောအ် ဂှ် ပါ် လဝ် နကဵု လွပ် ကေုာံ ဗီုပြင် ဍေဟ် ရ:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! ဂကူ ဗံင်ကလောအ် !! အဓိပ္ပါယ် ကေုာံ လွပ် !! ဥပမာ (Examples)
|-
| '''ဗံင်ကလောအ် ဟုံဍာ် (Toilet Soap)'''
| သွက်ဂွံ ကြာတ် ဇကု ကေုာံ မုက်။ ကၠောန် လဝ် နကဵု ဍာ်ကၠေင် ခိုဟ်ဟ် ကေုာံ စုတ် လဝ် အမြာဲ။
| Beauty bar, Castile soap
|-
| '''ဗံင်ကလောအ် ကြာတ် စာတ် (Laundry Soap)'''
| သွက်ဂွံ ကြာတ် ယာတ် ကေုာံ ပရေင် သ္အးဇ္ၚး ပ္ဍဲ သ္ၚိ။ ဓါတ် အက်သေတ် ဍေဟ် ထတ် ညိ။
| Bar laundry soap, Marseille soap
|-
| '''ဗံင်ကလောအ် ဍာ် (Liquid Soap)'''
| မၞုံကဵု ဗီုပြင် ဍာ် တုဲ လောဲသွာ သွက်ဂွံ စကာ ပ္ဍဲ ရုင် ဟွံသေင်မ္ဂး ဌာန် ဟုံဍာ်။
| Hand wash, Body wash
|-
| '''ဗံင်ကလောအ် ဂလဳသဳရိန် (Glycerin Soap)'''
| မၞုံကဵု ဗီုပြင် ယးတၟး (Transparent) တုဲ ခိုဟ် သွက် စၞာံ ဍိုန်ဍောတ် (Sensitive skin)။
| Transparent soap
|}

== ၇။ လွပ် ကေုာံ ပရေင်အးဇ္ၚး (Hygiene) ==
ဗံင်ကလောအ် ဝွံ ဒှ် ဒြဟတ် အဓိက ပ္ဍဲ ပရေင် စဵုဒၞာ ယဲ စၟ (Disease prevention) ရ။ 
ကြာတ် တဲ နကဵု ဗံင်ကလောအ် ကေုာံ ဍာ် သ္အးသ္အး လအ် နူ ၂၀ စက္က ဂှ် ဒှ် နဲကဲ ခိုဟ်အိုတ် သွက်ဂွံ ပလီု ထောအ် စၟ ဗက်တဳရဳယျာ ကေုာံ ဗဳရုသ် (Viruses) ဗီုကဵု SARS-CoV-2 (ယဲ ကိုဗစ်-၁၉) ရ။ မဝ်လဳကျူး ဗံင်ကလောအ် ဍေဟ် လုပ် ပလီု ထောအ် သၞော် ကၠေင် (Lipid bilayer) မဂြောပ် လဝ် ဗဳရုသ် ဂှ် တုဲ သ္ပ ကဵု ဗဳရုသ် ဂှ် လီုလာ် အာ ရ。&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Willcox |first=Michael |title=Soap and Health |journal=Journal of Epidemiology and Community Health |year=2000 |volume=54 |issue=4 |pages=278-280 |doi=10.1136/jech.54.4.278}}&lt;/ref&gt;

== ၈။ ဓါတ်ဓာတု ကေုာံ သဘာဝ (Ingredients) ==
ကပေါတ် အဓိက ပ္ဍဲ ဗံင်ကလောအ် ဂှ် ဒှ် ဍာ်ကၠေင် ကေုာံ ဓါတ် ဗေတ် (Lye) ရ။
* '''ဍာ်ကၠေင် သဘာဝ:''' ကၠေင် အဝ်လဳဗ် (Olive oil), ကၠေင် သတ်ဗြဴ (Coconut oil), ကၠေင် တိရစ္ဆာန် (Tallow), ကေုာံ ကၠေင် သတ်တာ (Palm oil) တအ် စကာ ဂၠိုင်အိုတ် ရ။ ကၠေင် သတ်ဗြဴ ဂှ် သ္ပ ကဵု ဗံင်ကလောအ် ပ္တိတ် ဍာ် ဖပ် (Lather) ဂၠိုင် ရ။
* '''ဓါတ် ပံင်နှဴ (Additives):''' သွက်ဂွံ ဂွံ အမြာဲ ကေုာံ အသာ် ဂှ် ညးတအ် စုတ် ဍာ်ကၠေင် သၟူ (Essential oils)၊ ပ္ကဴ၊ ဟွံသေင်မ္ဂး အသာ် ဓာတု ရ။ သွက် စၞာံ ဍိုန်ဍောတ် ဂှ် လဆောဝ် စုတ် ဍာ်တှ် ဗၜေအ် (Goat milk) ကေုာံ ဓါတ် မသ္အးဇ္ၚး တၞဟ်ဟ် ရ。

[[File:Saponification general.svg|thumb|နဲကဲ ဓာတု ပရေင် သာပောန်နဳဖဳကေယှေန် (Saponification) မဒှ် သဇိုင် အဓိက ပ္ဍဲ ပရေင် ကၠောန် ဗံင်ကလောအ်]]

== ၉။ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ဗွိုက်လွာ အလုံဂၠးတိ ==
ဗွိုက်လွာ ဗံင်ကလောအ် အလုံဂၠးတိ ဝွံ ဒှ် ကဏ္ဍ FMCG (Fast-moving consumer goods) မၞုံ ၚုဟ်မး သၠုင် နူ ၄၀ ဘဳလဳယာန် ဒဝ်လာ ပ္ဍဲ မွဲ သၞာံ ရ။
ကမ္ပဏဳ ဇၞော်ဇၞော် ဗီုကဵု Unilever, Procter &amp; Gamble (P&amp;G), ကေုာံ Johnson &amp; Johnson တအ် ပိုင်ပြဳ လဝ် ဗွိုက်လွာ အဓိက ရ။ စၟတ်တဆိပ် ဗီုကဵု Dove, Lux, ကေုာံ Safeguard တအ် ဒှ် စၟတ်တဆိပ် မသွံ ဂွံ ဂၠိုင်အိုတ် ပ္ဍဲ ဂၠးတိ ရ။ ပ္ဍဲ ခေတ် လၟုဟ် ဂှ် ဗွိုက်လွာ ဗံင်ကလောအ် သဘာဝ မကၠောန် လဝ် နကဵု တဲ (Handmade artisanal soap) လေဝ် ဇၞော်မောဝ် တိုန် ဗွဲမပြဟ် ရ။

== ၁၀။ အန္တရာယ် ပွဳပွူသဘာဝ ကေုာံ ပရေင်မင်မွဲ (Sustainability) ==
ၜိုန်ရ ဗံင်ကလောအ် ဇေတ်တ် ဂှ် လေပ် ပြဟ်လီု အလဵုဇကု (Biodegradable) ပ္ဍဲ သဘာဝ ကီုလေဝ်၊ ပရေင် ပ္တိတ် ဗံင်ကလောအ် စက်ရုံ နွံ ကဵု အန္တရာယ် သဘာဝ ညိည ရ:
* '''ကၠေင် သတ်တာ (Palm Oil):''' လွပ် ကၠေင် သတ်တာ ဗွဲမဂၠိုင် ပ္ဍဲ ဗံင်ကလောအ် ဂှ် သ္ပ ကဵု ပရေင် ပလီု ဂြိုပ် ဆု (Deforestation) ပ္ဍဲ ဒေသ အာရှအဂၞဲ မပ္တံကဵု အေန်ဒဝ်နဳရှာ ကေုာံ မလေရှာ ရ။
* '''ကပေါတ် ထုပ် (Packaging):''' ဗံင်ကလောအ် ဍာ် ဗွဲမဂၠိုင် စုတ် လဝ် ပ္ဍဲ ပလာသတေတ် မလေပ် ပလီု သဘာဝ ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ခေတ် လၟုဟ် ညးတအ် အာတ်မိက် ကဵု ကလေင် စကာ ဗံင်ကလောအ် ကလောံ (Bar soap) မစုတ် လဝ် ပ္ဍဲ စက္ခော (Paper packaging) ရ။

== ၁၁။ အနာဂတ် ကေုာံ နဲကဲပညာတၟိ (Future and New Technologies) ==
ပ္ဍဲ အနာဂတ် ဂှ်၊ ပရေင် ဓာတုဗေဒ မသ္အးဇ္ၚး (Green chemistry) ဂှ် ဒှ် အရာ အဓိက သွက် ကပေါတ် ဗံင်ကလောအ် ရ။
* '''Syndets (Synthetic Detergents):''' ဗံင်ကလောအ် ခေတ် တၟိ ဗွဲမဂၠိုင် ဗီုကဵု Dove ဂှ် ဟွံသေင် ဗံင်ကလောအ် ဇေတ်တ် (True soap) တုဲ၊ ဍေဟ် ဒှ် Syndet (Synthetic detergent) မၞုံကဵု ဓါတ် pH မကိတ်ညဳ ကု စၞာံ (pH balanced) ရ။
* '''ပရေင် မင်မွဲ သဘာဝ:''' ကမ္ပဏဳ တအ် ဂၠာဲ နဲကဲ တၟိ သွက်ဂွံ စကာ ကၠေင် သတ်ဆု မဟွံပလီု ဂြိုပ် ကေုာံ ပ္တိတ် ကပေါတ် မဟွံမဲ ကု ဓါတ် ဓာတု အန္တရာယ် ညံင်ဂွံ ကိတ်ညဳ ကု ပရေင် အာတ်မိက် ညးစကာ ခေတ် တၟိ ရ。&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Garzena |first=Patrizia |title=Soapmaking for Fun &amp; Profit |publisher=Kangaroo Press |year=2004 |isbn=978-0864177488 |pages=15-20}}&lt;/ref&gt;

== ဗှ်လ္ၚတ် ==
* [[ပရေင် အးဇ္ၚး]] (Hygiene)
* [[ကပေါတ် လွဳလွတ် ပူဂိုလ်]] (Personal care)
* [[သာပောန်နဳဖဳကေယှေန်]] (Saponification)
* [[သာဖေက်တေန်]] (Surfactant)

== နိဿဲ ==
&lt;references /&gt;

{{Navbox
| name = Personal care and Cleaning
| title = [[ကပေါတ် လွဳလွတ် ပူဂိုလ်]] ကေုာံ ကပေါတ် ကြာတ်သ္အး
| listclass = hlist
| list1 =
* [[ဗံင်ကလောအ်]] (Soap)
* [[ဍာ်ဂဥုဲ ကြာတ် က္ဍိုပ်]] (Shampoo)
* [[ဂဥုဲ တိုက် ၚေက်]] (Toothpaste)
* [[ဒဳတာဂျေန်]] (Detergent)
* [[လဝ်ရှေန်]] (Lotion)
* [[ဍာ်ဂဥုဲ ကြာတ် တဲ]] (Hand sanitizer)
}}

{{DEFAULTSORT:ဗံင်ကလောအ်}}
[[ကဏ္ဍ:ဗံင်ကလောအ်]]
[[ကဏ္ဍ:ကပေါတ် လွဳလွတ် ပူဂိုလ်]]
[[ကဏ္ဍ:ပရေင် အးဇ္ၚး]]
[[ကဏ္ဍ:ဓာတုဗေဒ]]
[[ကဏ္ဍ:ကပေါတ် ကြာတ်သ္အး]]</text>
      <sha1>sm8bkc84s9spvqkhkxdab0g0yljubmh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>59355</id>
      <parentid>59353</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T23:42:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <origin>59355</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20329" sha1="nrx83qtnorj9t4z2y54xtdjnhrvj5sr" xml:space="preserve">{{Infobox everyday item
| name = ဗံင်ကလောအ်
| image = Handmade_soap_sliced.jpg
| caption = ဗံင်ကလောအ် မကၠောန်လဝ် နကဵု တဲ နူကဵု ဍာ်ကၠေင် သဘာဝ
| other_names = သာပ်ပျာ
| type = [[ကပေါတ် လွဳလွတ် ပူဂိုလ်]] (Personal care), ကပေါတ် ကြာတ်သ္အး (Cleaning agent)
| material = ဍာ်ကၠေင် သတ်ဆု/တိရစ္ဆာန် ကေုာံ ဓါတ် ဗေတ် (Base/Alkali)
| usage = ပရေင် အးဇ္ၚး, ကြာတ် တဲ, ကြာတ် စာတ်, ဟုံ ဍာ်
| invention = ၜိုတ် ၂၈၀၀ သၞာံ ကိုပ်ကၠာ ခရေတ် ([[ဗာဗဳလောန်]])
}}

'''ဗံင်ကလောအ်''' ({{lang-en|Soap}}, ''သာပ်ပျာ'') ဝွံ ဒှ် ဓာတ် ဍာ်မသ္အးဇ္ၚး (Cleansing agent) မကၠောန်ဗဒှ်လဝ် နူကဵု ပရေင် ဓာတ်ပြု ဓာတု (Chemical reaction) မကော်ဂး သာပေါန်နဳဖဳကေယှေန် (Saponification) အကြာ ဍာ်ကၠေင် (Fats/Oils) ကေုာံ ဓါတ် ဗေတ် (Base/Alkali) မပ္တံကဵု သဝ်ဒဳယာမ် ဟာက်ဒရံက်သိုက် (Sodium hydroxide) တအ် ရ။ ဍေဟ် ဝွံ နွံကဵု အစောံစောန် မလေပ် ပံင်နှဴ ကု ဍာ် ကေုာံ ကၠေင် သီု ၜါ လပါ် တုဲ၊ လုပ် ရီုဗင် ကြာတ် ပတိတ် ထောအ် ခၟိက်၊ ကၠေင်၊ ကေုာံ စၟဗက်တဳရဳယျာ (Bacteria) နူကဵု စၞာံ ကေုာံ ကပေါတ် ယာတ် နာနာ သာ် ရ။ ပ္ဍဲကဵု ခေတ် တ္ၚဲဏအ်၊ ဗံင်ကလောအ် ဝွံ ဒှ် ကပေါတ် သုံးစွဲ လၟိုန် တ္ၚဲ မဟွံမဲ ဟွံတုဲ မွဲ တုဲ၊ ဍေဟ် ဆက်စပ် ဒၟံင် ကု [[ပရေင် အးဇ္ၚး]] ကေုာံ ပရေင် ထတ်ယုက် ညးလောက တအ် ဗွဲမဇၞော် ရ။

== ၁။ နိဒါန် ကေုာံ အဓိပ္ပါယ် ==
ဗံင်ကလောအ် ဟီုမ္ဂး ဂှ် လပါ် ဓာတုဗေဒ မ္ဂး ဒှ် ဓါတ် ဍာ်ကၠေင် အက်သေတ် (Fatty acid salt) ရ။ 
ပရေင် ကြာတ် သ္အးဇ္ၚး ဍေဟ် ဝွံ က္တဵုဒှ် နူကဵု လဒက်ပ္တန် မဝ်လဳကျူး (Molecule) မၞုံကဵု က္ဍိုပ် ၜါ လပါ် ရ။ မွဲ လပါ် ဂှ် လေပ် ပံင်နှဴ ကု ဍာ် (Hydrophilic head) တုဲ၊ မွဲ လပါ် ပၠန် ဂှ် လေပ် ပံင်နှဴ ကု ကၠေင် (Hydrophobic tail) ရ။ ကာလ ပိုယ် ကြာတ် တဲ နကဵု ဗံင်ကလောအ် ကေုာံ ဍာ် မ္ဂး၊ လပါ် မဆာန် ကၠေင် ဂှ် အာ တွာ် ရပ် ကေတ် ခၟိက် ကေုာံ စၟယဲ တအ် တုဲ၊ လပါ် မဆာန် ဍာ် ဂှ် ဇက် ပတိတ် ဏာ ခၟိက် တအ် ဂှ် ပ္ဍဲ အခိင် ပိုယ် လာ် ဍာ် ရ。&lt;ref&gt;{{Cite web |title=How Soap Works |url=https://www.nytimes.com/2020/03/13/health/soap-coronavirus-handwashing-germs.html |website=The New York Times |access-date=2024-01-10}}&lt;/ref&gt;

== ၂။ ဝင် ကေုာံ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ကိုပ်ကၠာ ==
ဝင် မကၠောန် ဗံင်ကလောအ် ဝွံ နွံ ကၠုင် နူကဵု ခေတ် တမၠာ တေအ် ရ။ 
* '''ခေတ် ဗာဗဳလောန် (Babylon):''' သက်သဳ ကိုပ်ကၠာအိုတ် မဆေင်ကဵု ဗံင်ကလောအ် ဂှ် ဂၠာဲ ဆဵု ကေတ် ပ္ဍဲ ဒေသ ဗာဗဳလောန် (ပစ္စုပ္ပန် ဍုင် အဳရက်) ပ္ဍဲ ၂၈၀၀ သၞာံ ကိုပ်ကၠာ ခရေတ် (2800 BC) ရ။ ညးတအ် ပံင်နှဴ လဝ် ကၠေင် တိရစ္ဆာန် ကေုာံ ပ္တေင် ဆု (Wood ash) သွက်ဂွံ ကြာတ် သ္အးဇ္ၚး တောဝ် ရ။
* '''ခေတ် အဳဂျေပ် (Egypt):''' အတိုင် လိက် တြေံ Ebers papyrus (၁၅၅၀ BC) မ္ဂး၊ ဂကူ အဳဂျေပ် တအ် ဟုံ ဍာ် နကဵု ပရေင် ပံင်နှဴ ကၠေင် သတ်ဆု ကေုာံ ဓါတ် ၜဵု အလ်ကာလဳ (Alkaline salts) သွက် ပရေင် လွဳလွတ် ယဲ စၞာံ ရ။
* '''ခေတ် ရဝ်မ (Rome):''' ယၟု မ္ဂး &quot;Soap&quot; ဝွံ ကၠုင် နူကဵု ဒဏ္ဍာရဳ ဒဵု Mount Sapo ရ။ ဂကူ ရဝ်မ တအ် ဇၞော်မောဝ် လဝ် ဗံင်ကလောအ် နကဵု ကၠေင် ပြေင်ဂၠဴ (Tallow) ကေုာံ ပ္တေင် ဆု တုဲ စကာ သွက်ဂွံ ကြာတ် ယာတ် ရ。&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The History of Soapmaking |url=http://www.pharmaceutical-journal.com/ |website=The Pharmaceutical Journal |access-date=2024-01-10}}&lt;/ref&gt;

== ၃။ ခေတ်လဒေါဝ် ကေုာံ ခေတ်ပစ္စုပ္ပန် ==
ပ္ဍဲ အခိင် ခေတ် လဒေါဝ် (Middle Ages) ဂှ်၊ ပရေင် ကၠောန် ဗံင်ကလောအ် ဇၞော်မောဝ် ကၠုင် ပ္ဍဲ ဒေသ လဒေါဝ် ဗၟံက် ကေုာံ ဥရောပ ရ။
* '''ဗံင်ကလောအ် အာလေပ်ပဝ် (Aleppo soap):''' ပ္ဍဲ ဍုင် သဳရဳယျာ ဂှ် ညးတအ် ကၠောန် ဗံင်ကလောအ် နူကဵု ကၠေင် အဝ်လဳဗ် (Olive oil) ကေုာံ ကၠေင် လဝ်ရေလ် (Laurel oil) မဒှ် ဗံင်ကလောအ် ခိုဟ်အိုတ် မွဲ ရ။
* '''ဗံင်ကလောအ် ကာတ်သတဳ (Castile soap):''' စိုပ် ဥရောပ မ္ဂး၊ ဍုင် သပေန် ကေုာံ အဳတလဳ တအ် ကၠောန် ဗံင်ကလောအ် နူကဵု ကၠေင် အဝ်လဳဗ် သၟး ဓဝ် ရ။
* '''ပရေင် ဇၞော်မောဝ် စက်ရုံ (Industrial Revolution):''' ပ္ဍဲ ဗွဝ်ကၠံ ၁၈ ကေုာံ ၁၉ ဂှ်၊ ပရေင် ဂၠာဲဆဵု နဲကဲ Leblanc process ကေုာံ Solvay process သွက်ဂွံ ပ္တိတ် ဓါတ် သဝ်ဒဳယာမ် (Sodium carbonate) နကဵု ၚုဟ်တန်တန် ဂှ် သ္ပ ကဵု ညးမကၠောန် ဗံင်ကလောအ် တအ် ပ္တိတ် ကပေါတ် နကဵု စက်ရုံ ဇၞော်ဇၞော် (Mass production) မာန် ကၠုင် ရ။

== ၄။ ဓာတုဗေဒ ကေုာံ လဒက်ပ္တန် (Chemistry) ==
[[ဓာတုဗေဒ]] ဗံင်ကလောအ် ဂှ် ဒက်ပ္တန် လဝ် နကဵု ပရေင် ဓာတ်ပြု သာပေါန်နဳဖဳကေယှေန် (Saponification) ရ။
ပ္ဍဲ ပရေင် ဏအ်၊ ဓါတ် ဍာ်ကၠေင် (Triglycerides) ဂှ် ဓာတ်ပြု ကု ဓါတ် ဗေတ် မထတ် (Strong base) ဗီုကဵု Sodium hydroxide (NaOH) ဟွံသေင်မ္ဂး Potassium hydroxide (KOH) ရ။
* '''ဖော်မြူလာ အဓိက:''' ဍာ်ကၠေင် + ဓါတ် ဗေတ် → ဗံင်ကလောအ် + ဂလဳသဳရောန် (Glycerol)
ဗံင်ကလောအ် မကလိဂွံ နူကဵု NaOH ဂှ် ဒှ် ဗံင်ကလောအ် ခြိုင် (Hard soap) တုဲ၊ ဗံင်ကလောအ် မကလိဂွံ နူကဵု KOH ဂှ် ဒှ် ဗံင်ကလောအ် ဍိုန် (Soft soap) ဟွံသေင်မ္ဂး ဗံင်ကလောအ် ဍာ် ရ。&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Dunn |first=Kevin M. |title=Scientific Soapmaking: The Chemistry of the Cold Process |publisher=Clavicula Press |year=2010 |isbn=978-1935652090 |pages=35-40}}&lt;/ref&gt;

== ၅။ နဲကဲ ကၠောန်ဗဒှ် (Manufacturing Processes) ==
ပရေင် ကၠောန် ဗံင်ကလောအ် ဂှ် နွံ နဲကဲ အဓိက သာ်ဏအ် ရ:
# '''နဲကဲ ဂံက် (Cold Process - CP):''' ဒှ် နဲကဲ မစကာ ဂၠိုင် ပ္ဍဲ ပရေင် ကၠောန် နကဵု တဲ ရ။ ပံင်နှဴ ဍာ်ကၠေင် ကေုာံ ဍာ် ဓါတ် ဗေတ် (Lye water) ပ္ဍဲ ဂမ္တဴ ဓမ္မတာ တုဲ စွံ လဝ် ၜိုတ် ၄-၆ သတ္တဟ ညံင် ဓာတ်ပြု ဂွံ အိုတ် ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် (Curing) ရ။
# '''နဲကဲ ကတဴ (Hot Process - HP):''' ပံင်နှဴ ဍာ်ကၠေင် ကေုာံ ဓါတ် ဗေတ် တုဲ ဍုန် ဏာ နကဵု ပၟတ် ရ။ နဲကဲ ဏအ် ပြဟ် နူ နဲကဲ ဂံက် တုဲ စကာ ဂွံ ပြဟ် ရ။
# '''နဲကဲ စက်ရုံ (Continuous Process):''' ဒှ် နဲကဲ မစကာ ပ္ဍဲ စက်ရုံ ဇၞော်ဇၞော် သွက်ဂွံ ပ္တိတ် ဗံင်ကလောအ် လၟိဟ် တန် ကေုာံ တန် ရ။ ပ္ဍဲ နဲကဲ ဏအ် ညးတအ် ပ္တိတ် ထောအ် ဓါတ် ဂလဳသဳရောန် (Glycerin) သွက်ဂွံ သွံ တၞဟ်ခြာ ရ။

== ၆။ ဂကူ ဗံင်ကလောအ်ဂမၠိုင် ==
ဗံင်ကလောအ် ဂှ် ပါ် လဝ် နကဵု လွပ် ကေုာံ ဗီုပြင် ဍေဟ် ရ:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! ဂကူ ဗံင်ကလောအ် !! အဓိပ္ပါယ် ကေုာံ လွပ် !! ဥပမာ (Examples)
|-
| '''ဗံင်ကလောအ် ဟုံဍာ် (Toilet Soap)'''
| သွက်ဂွံ ကြာတ် ဇကု ကေုာံ မုက်။ ကၠောန် လဝ် နကဵု ဍာ်ကၠေင် ခိုဟ်ဟ် ကေုာံ စုတ် လဝ် အမြာဲ။
| Beauty bar, Castile soap
|-
| '''ဗံင်ကလောအ် ကြာတ် စာတ် (Laundry Soap)'''
| သွက်ဂွံ ကြာတ် ယာတ် ကေုာံ ပရေင် သ္အးဇ္ၚး ပ္ဍဲ သ္ၚိ။ ဓါတ် အက်သေတ် ဍေဟ် ထတ် ညိ။
| Bar laundry soap, Marseille soap
|-
| '''ဗံင်ကလောအ် ဍာ် (Liquid Soap)'''
| မၞုံကဵု ဗီုပြင် ဍာ် တုဲ လောဲသွာ သွက်ဂွံ စကာ ပ္ဍဲ ရုင် ဟွံသေင်မ္ဂး ဌာန် ဟုံဍာ်။
| Hand wash, Body wash
|-
| '''ဗံင်ကလောအ် ဂလဳသဳရိန် (Glycerin Soap)'''
| မၞုံကဵု ဗီုပြင် ယးတၟး (Transparent) တုဲ ခိုဟ် သွက် စၞာံ ဍိုန်ဍောတ် (Sensitive skin)။
| Transparent soap
|}

== ၇။ လွပ် ကေုာံ ပရေင်အးဇ္ၚး (Hygiene) ==
ဗံင်ကလောအ် ဝွံ ဒှ် ဒြဟတ် အဓိက ပ္ဍဲ ပရေင် စဵုဒၞာ ယဲ စၟ (Disease prevention) ရ။ 
ကြာတ် တဲ နကဵု ဗံင်ကလောအ် ကေုာံ ဍာ် သ္အးသ္အး လအ် နူ ၂၀ စက္က ဂှ် ဒှ် နဲကဲ ခိုဟ်အိုတ် သွက်ဂွံ ပလီု ထောအ် စၟ ဗက်တဳရဳယျာ ကေုာံ ဗဳရုသ် (Viruses) ဗီုကဵု SARS-CoV-2 (ယဲ ကိုဗစ်-၁၉) ရ။ မဝ်လဳကျူး ဗံင်ကလောအ် ဍေဟ် လုပ် ပလီု ထောအ် သၞော် ကၠေင် (Lipid bilayer) မဂြောပ် လဝ် ဗဳရုသ် ဂှ် တုဲ သ္ပ ကဵု ဗဳရုသ် ဂှ် လီုလာ် အာ ရ。&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Willcox |first=Michael |title=Soap and Health |journal=Journal of Epidemiology and Community Health |year=2000 |volume=54 |issue=4 |pages=278-280 |doi=10.1136/jech.54.4.278}}&lt;/ref&gt;

== ၈။ ဓါတ်ဓာတု ကေုာံ သဘာဝ (Ingredients) ==
ကပေါတ် အဓိက ပ္ဍဲ ဗံင်ကလောအ် ဂှ် ဒှ် ဍာ်ကၠေင် ကေုာံ ဓါတ် ဗေတ် (Lye) ရ။
* '''ဍာ်ကၠေင် သဘာဝ:''' ကၠေင် အဝ်လဳဗ် (Olive oil), ကၠေင် သတ်ဗြဴ (Coconut oil), ကၠေင် တိရစ္ဆာန် (Tallow), ကေုာံ ကၠေင် သတ်တာ (Palm oil) တအ် စကာ ဂၠိုင်အိုတ် ရ။ ကၠေင် သတ်ဗြဴ ဂှ် သ္ပ ကဵု ဗံင်ကလောအ် ပ္တိတ် ဍာ် ဖပ် (Lather) ဂၠိုင် ရ။
* '''ဓါတ် ပံင်နှဴ (Additives):''' သွက်ဂွံ ဂွံ အမြာဲ ကေုာံ အသာ် ဂှ် ညးတအ် စုတ် ဍာ်ကၠေင် သၟူ (Essential oils)၊ ပ္ကဴ၊ ဟွံသေင်မ္ဂး အသာ် ဓာတု ရ။ သွက် စၞာံ ဍိုန်ဍောတ် ဂှ် လဆောဝ် စုတ် ဍာ်တှ် ဗၜေအ် (Goat milk) ကေုာံ ဓါတ် မသ္အးဇ္ၚး တၞဟ်ဟ် ရ。

[[File:Saponification general.svg|thumb|နဲကဲ ဓာတု ပရေင် သာပေါန်နဳဖဳကေယှေန် (Saponification) မဒှ် သဇိုင် အဓိက ပ္ဍဲ ပရေင် ကၠောန် ဗံင်ကလောအ်]]

== ၉။ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ဗွိုက်လွာ အလုံဂၠးတိ ==
ဗွိုက်လွာ ဗံင်ကလောအ် အလုံဂၠးတိ ဝွံ ဒှ် ကဏ္ဍ FMCG (Fast-moving consumer goods) မၞုံ ၚုဟ်မး သၠုင် နူ ၄၀ ဘဳလဳယာန် ဒဝ်လာ ပ္ဍဲ မွဲ သၞာံ ရ။
ကမ္ပဏဳ ဇၞော်ဇၞော် ဗီုကဵု Unilever, Procter &amp; Gamble (P&amp;G), ကေုာံ Johnson &amp; Johnson တအ် ပိုင်ပြဳ လဝ် ဗွိုက်လွာ အဓိက ရ။ စၟတ်တဆိပ် ဗီုကဵု Dove, Lux, ကေုာံ Safeguard တအ် ဒှ် စၟတ်တဆိပ် မသွံ ဂွံ ဂၠိုင်အိုတ် ပ္ဍဲ ဂၠးတိ ရ။ ပ္ဍဲ ခေတ် လၟုဟ် ဂှ် ဗွိုက်လွာ ဗံင်ကလောအ် သဘာဝ မကၠောန် လဝ် နကဵု တဲ (Handmade artisanal soap) လေဝ် ဇၞော်မောဝ် တိုန် ဗွဲမပြဟ် ရ။

== ၁၀။ အန္တရာယ် ပွဳပွူသဘာဝ ကေုာံ ပရေင်မင်မွဲ (Sustainability) ==
ၜိုန်ရ ဗံင်ကလောအ် ဇေတ်တ် ဂှ် လေပ် ပြဟ်လီု အလဵုဇကု (Biodegradable) ပ္ဍဲ သဘာဝ ကီုလေဝ်၊ ပရေင် ပ္တိတ် ဗံင်ကလောအ် စက်ရုံ နွံ ကဵု အန္တရာယ် သဘာဝ ညိည ရ:
* '''ကၠေင် သတ်တာ (Palm Oil):''' လွပ် ကၠေင် သတ်တာ ဗွဲမဂၠိုင် ပ္ဍဲ ဗံင်ကလောအ် ဂှ် သ္ပ ကဵု ပရေင် ပလီု ဂြိုပ် ဆု (Deforestation) ပ္ဍဲ ဒေသ အာရှအဂၞဲ မပ္တံကဵု အေန်ဒဝ်နဳရှာ ကေုာံ မလေရှာ ရ။
* '''ကပေါတ် ထုပ် (Packaging):''' ဗံင်ကလောအ် ဍာ် ဗွဲမဂၠိုင် စုတ် လဝ် ပ္ဍဲ ပလာသတေတ် မလေပ် ပလီု သဘာဝ ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ခေတ် လၟုဟ် ညးတအ် အာတ်မိက် ကဵု ကလေင် စကာ ဗံင်ကလောအ် ကလောံ (Bar soap) မစုတ် လဝ် ပ္ဍဲ စက္ခော (Paper packaging) ရ။

== ၁၁။ အနာဂတ် ကေုာံ နဲကဲပညာတၟိ (Future and New Technologies) ==
ပ္ဍဲ အနာဂတ် ဂှ်၊ ပရေင် ဓာတုဗေဒ မသ္အးဇ္ၚး (Green chemistry) ဂှ် ဒှ် အရာ အဓိက သွက် ကပေါတ် ဗံင်ကလောအ် ရ။
* '''Syndets (Synthetic Detergents):''' ဗံင်ကလောအ် ခေတ် တၟိ ဗွဲမဂၠိုင် ဗီုကဵု Dove ဂှ် ဟွံသေင် ဗံင်ကလောအ် ဇေတ်တ် (True soap) တုဲ၊ ဍေဟ် ဒှ် Syndet (Synthetic detergent) မၞုံကဵု ဓါတ် pH မကိတ်ညဳ ကု စၞာံ (pH balanced) ရ။
* '''ပရေင် မင်မွဲ သဘာဝ:''' ကမ္ပဏဳ တအ် ဂၠာဲ နဲကဲ တၟိ သွက်ဂွံ စကာ ကၠေင် သတ်ဆု မဟွံပလီု ဂြိုပ် ကေုာံ ပ္တိတ် ကပေါတ် မဟွံမဲ ကု ဓါတ် ဓာတု အန္တရာယ် ညံင်ဂွံ ကိတ်ညဳ ကု ပရေင် အာတ်မိက် ညးစကာ ခေတ် တၟိ ရ。&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Garzena |first=Patrizia |title=Soapmaking for Fun &amp; Profit |publisher=Kangaroo Press |year=2004 |isbn=978-0864177488 |pages=15-20}}&lt;/ref&gt;

== ဗှ်လ္ၚတ် ==
* [[ပရေင် အးဇ္ၚး]] (Hygiene)
* [[ကပေါတ် လွဳလွတ် ပူဂိုလ်]] (Personal care)
* [[သာပေါန်နဳဖဳကေယှေန်]] (Saponification)
* [[သာဖေက်တေန်]] (Surfactant)

== နိဿဲ ==
&lt;references /&gt;

{{Navbox
| name = Personal care and Cleaning
| title = [[ကပေါတ် လွဳလွတ် ပူဂိုလ်]] ကေုာံ ကပေါတ် ကြာတ်သ္အး
| listclass = hlist
| list1 =
* [[ဗံင်ကလောအ်]] (Soap)
* [[ဍာ်ဂဥုဲ ကြာတ် က္ဍိုပ်]] (Shampoo)
* [[ဂဥုဲ တိုက် ၚေက်]] (Toothpaste)
* [[ဒဳတာဂျေန်]] (Detergent)
* [[လဝ်ရှေန်]] (Lotion)
* [[ဍာ်ဂဥုဲ ကြာတ် တဲ]] (Hand sanitizer)
}}

{{DEFAULTSORT:ဗံင်ကလောအ်}}
[[ကဏ္ဍ:ဗံင်ကလောအ်]]
[[ကဏ္ဍ:ကပေါတ် လွဳလွတ် ပူဂိုလ်]]
[[ကဏ္ဍ:ပရေင် အးဇ္ၚး]]
[[ကဏ္ဍ:ဓာတုဗေဒ]]
[[ကဏ္ဍ:ကပေါတ် ကြာတ်သ္အး]]</text>
      <sha1>nrx83qtnorj9t4z2y54xtdjnhrvj5sr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>59356</id>
      <parentid>59355</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T23:43:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <origin>59356</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20325" sha1="nt6s41ixnsczicot8cff8hk3wnif3j5" xml:space="preserve">{{Infobox everyday item
| name = ဗံင်ကလောအ်
| image = Handmade_soap_sliced.jpg
| caption = ဗံင်ကလောအ် မကၠောန်လဝ် နကဵု တဲ နူကဵု ဍာ်ကၠေင် သဘာဝ
| other_names = သာပ်ပျာ
| type = [[ကပေါတ် လွဳလွတ် ပူဂိုလ်]] (Personal care), ကပေါတ် ကြာတ်သ္အး (Cleaning agent)
| material = ဍာ်ကၠေင် သတ်ဆု/တိရစ္ဆာန် ကေုာံ ဓါတ် ဗေတ် (Base/Alkali)
| usage = ပရေင် အးဇ္ၚး, ကြာတ် တဲ, ကြာတ် စာတ်, ဟုံ ဍာ်
| invention = ၜိုတ် ၂၈၀၀ သၞာံ ကိုပ်ကၠာ ခရေတ် ([[ဗာဗဳလောန်]])
}}

'''ဗံင်ကလောအ်''' ({{lang-en|Soap}}, ''သာပ်ပျာ'') ဝွံ ဒှ် ဓာတ် ဍာ်မသ္အးဇ္ၚး (Cleansing agent) မကၠောန်ဗဒှ်လဝ် နူကဵု ပရေင် ဓာတ်ပြု ဓာတု (Chemical reaction) မကော်ဂး သာပေါန်နဳဖဳကေယှေန် (Saponification) အကြာ ဍာ်ကၠေင် (Fats/Oils) ကေုာံ ဓါတ် ဗေတ် (Base/Alkali) မပ္တံကဵု သဝ်ဒဳယာမ် ဟာက်ဒရံက်သိုက် (Sodium hydroxide) တအ် ရ။ ဍေဟ် ဝွံ နွံကဵု အစောံစောန် မလေပ် ပံင်နှဴ ကု ဍာ် ကေုာံ ကၠေင် သီု ၜါ လပါ် တုဲ၊ လုပ် ရီုဗင် ကြာတ် ပတိတ် ထောအ် ခၟိက်၊ ကၠေင်၊ ကေုာံ စၟဗက်တဳရဳယျာ (Bacteria) နူကဵု စၞာံ ကေုာံ ကပေါတ် ယာတ် နာနာ သာ် ရ။ ပ္ဍဲကဵု ခေတ် တ္ၚဲဏအ်၊ ဗံင်ကလောအ် ဝွံ ဒှ် ကပေါတ် သုံးစွဲ လၟိုန် တ္ၚဲ မဟွံမဲ ဟွံတုဲ မွဲ တုဲ၊ ဍေဟ် ဆက်စပ် ဒၟံင် ကု [[ပရေင် အးဇ္ၚး]] ကေုာံ ပရေင် ထတ်ယုက် ညးလောက တအ် ဗွဲမဇၞော် ရ။

== ၁။ နိဒါန် ကေုာံ အဓိပ္ပါယ် ==
ဗံင်ကလောအ် ဟီုမ္ဂး ဂှ် လပါ် ဓာတုဗေဒ မ္ဂး ဒှ် ဓါတ် ဍာ်ကၠေင် အက်သေတ် (Fatty acid salt) ရ။ 
ပရေင် ကြာတ် သ္အးဇ္ၚး ဍေဟ် ဝွံ က္တဵုဒှ် နူကဵု လဒက်ပ္တန် မဝ်လဳကျူး (Molecule) မၞုံကဵု က္ဍိုပ် ၜါ လပါ် ရ။ မွဲ လပါ် ဂှ် လေပ် ပံင်နှဴ ကု ဍာ် (Hydrophilic head) တုဲ၊ မွဲ လပါ် ပၠန် ဂှ် လေပ် ပံင်နှဴ ကု ကၠေင် (Hydrophobic tail) ရ။ ကာလ ပိုယ် ကြာတ် တဲ နကဵု ဗံင်ကလောအ် ကေုာံ ဍာ် မ္ဂး၊ လပါ် မဆာန် ကၠေင် ဂှ် အာ တွာ် ရပ် ကေတ် ခၟိက် ကေုာံ စၟယဲ တအ် တုဲ၊ လပါ် မဆာန် ဍာ် ဂှ် ဇက် ပတိတ် ဏာ ခၟိက် တအ် ဂှ် ပ္ဍဲ အခိင် ပိုယ် လာ် ဍာ် ရ。&lt;ref&gt;{{Cite web |title=How Soap Works |url=https://www.nytimes.com/2020/03/13/health/soap-coronavirus-handwashing-germs.html |website=The New York Times |access-date=2024-01-10}}&lt;/ref&gt;

== ၂။ ဝင် ကေုာံ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ကိုပ်ကၠာ ==
ဝင် မကၠောန် ဗံင်ကလောအ် ဝွံ နွံ ကၠုင် နူကဵု ခေတ် တမၠာ တေအ် ရ။ 
* '''ခေတ် ဗာဗဳလောန် (Babylon):''' သက်သဳ ကိုပ်ကၠာအိုတ် မဆေင်ကဵု ဗံင်ကလောအ် ဂှ် ဂၠာဲ ဆဵု ကေတ် ပ္ဍဲ ဒေသ ဗာဗဳလောန် (ပစ္စုပ္ပန် ဍုင် အဳရက်) ပ္ဍဲ ၂၈၀၀ သၞာံ ကိုပ်ကၠာ ခရေတ် (2800 BC) ရ။ ညးတအ် ပံင်နှဴ လဝ် ကၠေင် တိရစ္ဆာန် ကေုာံ ပ္တေင် ဆု (Wood ash) သွက်ဂွံ ကြာတ် သ္အးဇ္ၚး တောဝ် ရ။
* '''ခေတ် အဳဂျေပ် (Egypt):''' အတိုင် လိက် တြေံ Ebers papyrus (၁၅၅၀ BC) မ္ဂး၊ ဂကူ အဳဂျေပ် တအ် ဟုံ ဍာ် နကဵု ပရေင် ပံင်နှဴ ကၠေင် သတ်ဆု ကေုာံ ဓါတ် ၜဵု အလ်ကာလဳ (Alkaline salts) သွက် ပရေင် လွဳလွတ် ယဲ စၞာံ ရ။
* '''ခေတ် ရဝ်မ (Rome):''' ယၟု မ္ဂး &quot;Soap&quot; ဝွံ ကၠုင် နူကဵု ဒဏ္ဍာရဳ ဒဵု Mount Sapo ရ။ ဂကူ ရဝ်မ တအ် ဇၞော်မောဝ် လဝ် ဗံင်ကလောအ် နကဵု ကၠေင် ပြေင်ဂၠဴ (Tallow) ကေုာံ ပ္တေင် ဆု တုဲ စကာ သွက်ဂွံ ကြာတ် ယာတ် ရ。&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The History of Soapmaking |url=http://www.pharmaceutical-journal.com/ |website=The Pharmaceutical Journal |access-date=2024-01-10}}&lt;/ref&gt;

== ၃။ ခေတ်လဒေါဝ် ကေုာံ ခေတ်ပစ္စုပ္ပန် ==
ပ္ဍဲ အခိင် ခေတ် လဒေါဝ် (Middle Ages) ဂှ်၊ ပရေင် ကၠောန် ဗံင်ကလောအ် ဇၞော်မောဝ် ကၠုင် ပ္ဍဲ ဒေသ လဒေါဝ် ဗၟံက် ကေုာံ ဥရောပ ရ။
* '''ဗံင်ကလောအ် အာလေပ်ပဝ် (Aleppo soap):''' ပ္ဍဲ ဍုင် သဳရဳယျာ ဂှ် ညးတအ် ကၠောန် ဗံင်ကလောအ် နူကဵု ကၠေင် အဝ်လဳဗ် (Olive oil) ကေုာံ ကၠေင် လဝ်ရေလ် (Laurel oil) မဒှ် ဗံင်ကလောအ် ခိုဟ်အိုတ် မွဲ ရ။
* '''ဗံင်ကလောအ် ကာတ်သတဳ (Castile soap):''' စိုပ် ဥရောပ မ္ဂး၊ ဍုင် သပေန် ကေုာံ အဳတလဳ တအ် ကၠောန် ဗံင်ကလောအ် နူကဵု ကၠေင် အဝ်လဳဗ် သၟး ဓဝ် ရ။
* '''ပရေင် ဇၞော်မောဝ် စက်ရုံ (Industrial Revolution):''' ပ္ဍဲ ဗွဝ်ကၠံ ၁၈ ကေုာံ ၁၉ ဂှ်၊ ပရေင် ဂၠာဲဆဵု နဲကဲ Leblanc process ကေုာံ Solvay process သွက်ဂွံ ပ္တိတ် ဓါတ် သဝ်ဒဳယာမ် (Sodium carbonate) နကဵု ၚုဟ်တန်တန် ဂှ် သ္ပ ကဵု ညးမကၠောန် ဗံင်ကလောအ် တအ် ပ္တိတ် ကပေါတ် နကဵု စက်ရုံ ဇၞော်ဇၞော် (Mass production) မာန် ကၠုင် ရ။

== ၄။ ဓာတုဗေဒ ကေုာံ လဒက်ပ္တန် (Chemistry) ==
[[ဓာတုဗေဒ]] ဗံင်ကလောအ် ဂှ် ဒက်ပ္တန် လဝ် နကဵု ပရေင် ဓာတ်ပြု သာပေါန်နဳဖဳကေယှေန် (Saponification) ရ။
ပ္ဍဲ ပရေင် ဏအ်၊ ဓါတ် ဍာ်ကၠေင် (Triglycerides) ဂှ် ဓာတ်ပြု ကု ဓါတ် ဗေတ် မထတ် (Strong base) ဗီုကဵု Sodium hydroxide (NaOH) ဟွံသေင်မ္ဂး Potassium hydroxide (KOH) ရ။
* '''ဖော်မြူလာ အဓိက:''' ဍာ်ကၠေင် + ဓါတ် ဗေတ် → ဗံင်ကလောအ် + ဂလဳသဳရောန် (Glycerol)
ဗံင်ကလောအ် မကလိဂွံ နူကဵု NaOH ဂှ် ဒှ် ဗံင်ကလောအ် ခြိုင် (Hard soap) တုဲ၊ ဗံင်ကလောအ် မကလိဂွံ နူကဵု KOH ဂှ် ဒှ် ဗံင်ကလောအ် ဍိုန် (Soft soap) ဟွံသေင်မ္ဂး ဗံင်ကလောအ် ဍာ် ရ。&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Dunn |first=Kevin M. |title=Scientific Soapmaking: The Chemistry of the Cold Process |publisher=Clavicula Press |year=2010 |isbn=978-1935652090 |pages=35-40}}&lt;/ref&gt;

== ၅။ နဲကဲ ကၠောန်ဗဒှ် (Manufacturing Processes) ==
ပရေင် ကၠောန် ဗံင်ကလောအ် ဂှ် နွံ နဲကဲ အဓိက သာ်ဏအ် ရ:
# '''နဲကဲ ဂံက် (Cold Process - CP):''' ဒှ် နဲကဲ မစကာ ဂၠိုင် ပ္ဍဲ ပရေင် ကၠောန် နကဵု တဲ ရ။ ပံင်နှဴ ဍာ်ကၠေင် ကေုာံ ဍာ် ဓါတ် ဗေတ် (Lye water) ပ္ဍဲ ဂမ္တဴ ဓမ္မတာ တုဲ စွံ လဝ် ၜိုတ် ၄-၆ သတ္တဟ ညံင် ဓာတ်ပြု ဂွံ အိုတ် ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် (Curing) ရ။
# '''နဲကဲ ကတဴ (Hot Process - HP):''' ပံင်နှဴ ဍာ်ကၠေင် ကေုာံ ဓါတ် ဗေတ် တုဲ ဍုန် ဏာ နကဵု ပၟတ် ရ။ နဲကဲ ဏအ် ပြဟ် နူ နဲကဲ ဂံက် တုဲ စကာ ဂွံ ပြဟ် ရ။
# '''နဲကဲ စက်ရုံ (Continuous Process):''' ဒှ် နဲကဲ မစကာ ပ္ဍဲ စက်ရုံ ဇၞော်ဇၞော် သွက်ဂွံ ပ္တိတ် ဗံင်ကလောအ် လၟိဟ် တန် ကေုာံ တန် ရ။ ပ္ဍဲ နဲကဲ ဏအ် ညးတအ် ပ္တိတ် ထောအ် ဓါတ် ဂလဳသဳရောန် (Glycerin) သွက်ဂွံ သွံ တၞဟ်ခြာ ရ။

== ၆။ ဂကူ ဗံင်ကလောအ်ဂမၠိုင် ==
ဗံင်ကလောအ် ဂှ် ပါ် လဝ် နကဵု လွပ် ကေုာံ ဗီုပြင် ဍေဟ် ရ:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! ဂကူ ဗံင်ကလောအ် !! အဓိပ္ပါယ် ကေုာံ လွပ် !! ဥပမာ (Examples)
|-
| '''ဗံင်ကလောအ် ဟုံဍာ် (Toilet Soap)'''
| သွက်ဂွံ ကြာတ် ဇကု ကေုာံ မုက်။ ကၠောန် လဝ် နကဵု ဍာ်ကၠေင် ခိုဟ်ဟ် ကေုာံ စုတ် လဝ် အမြာဲ။
| Beauty bar, Castile soap
|-
| '''ဗံင်ကလောအ် ကြာတ် စာတ် (Laundry Soap)'''
| သွက်ဂွံ ကြာတ် ယာတ် ကေုာံ ပရေင် သ္အးဇ္ၚး ပ္ဍဲ သ္ၚိ။ ဓါတ် အက်သေတ် ဍေဟ် ထတ် ညိ။
| Bar laundry soap, Marseille soap
|-
| '''ဗံင်ကလောအ် ဍာ် (Liquid Soap)'''
| မၞုံကဵု ဗီုပြင် ဍာ် တုဲ လောဲသွာ သွက်ဂွံ စကာ ပ္ဍဲ ရုင် ဟွံသေင်မ္ဂး ဌာန် ဟုံဍာ်။
| Hand wash, Body wash
|-
| '''ဗံင်ကလောအ် ဂလဳသဳရိန် (Glycerin Soap)'''
| မၞုံကဵု ဗီုပြင် ယးတၟး (Transparent) တုဲ ခိုဟ် သွက် စၞာံ ဍိုန်ဍောတ် (Sensitive skin)။
| Transparent soap
|}

== ၇။ လွပ် ကေုာံ ပရေင်အးဇ္ၚး (Hygiene) ==
ဗံင်ကလောအ် ဝွံ ဒှ် ဒြဟတ် အဓိက ပ္ဍဲ ပရေင် စဵုဒၞာ ယဲ စၟ (Disease prevention) ရ။ 
ကြာတ် တဲ နကဵု ဗံင်ကလောအ် ကေုာံ ဍာ် သ္အးသ္အး လအ် နူ ၂၀ စက္က ဂှ် ဒှ် နဲကဲ ခိုဟ်အိုတ် သွက်ဂွံ ပလီု ထောအ် စၟ ဗက်တဳရဳယျာ ကေုာံ ဗဳရုသ် (Viruses) ဗီုကဵု SARS-CoV-2 (ယဲ ကိုဗစ်-၁၉) ရ။ မဝ်လဳကျူး ဗံင်ကလောအ် ဍေဟ် လုပ် ပလီု ထောအ် သၞော် ကၠေင် (Lipid bilayer) မဂြောပ် လဝ် ဗဳရုသ် ဂှ် တုဲ သ္ပ ကဵု ဗဳရုသ် ဂှ် လီုလာ် အာ ရ。&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Willcox |first=Michael |title=Soap and Health |journal=Journal of Epidemiology and Community Health |year=2000 |volume=54 |issue=4 |pages=278-280 |doi=10.1136/jech.54.4.278}}&lt;/ref&gt;

== ၈။ ဓါတ်ဓာတု ကေုာံ သဘာဝ (Ingredients) ==
ကပေါတ် အဓိက ပ္ဍဲ ဗံင်ကလောအ် ဂှ် ဒှ် ဍာ်ကၠေင် ကေုာံ ဓါတ် ဗေတ် (Lye) ရ။
* '''ဍာ်ကၠေင် သဘာဝ:''' ကၠေင် အဝ်လဳဗ် (Olive oil), ကၠေင် သတ်ဗြဴ (Coconut oil), ကၠေင် တိရစ္ဆာန် (Tallow), ကေုာံ ကၠေင် သတ်တာ (Palm oil) တအ် စကာ ဂၠိုင်အိုတ် ရ။ ကၠေင် သတ်ဗြဴ ဂှ် သ္ပ ကဵု ဗံင်ကလောအ် ပ္တိတ် ဍာ် ဖပ် (Lather) ဂၠိုင် ရ။
* '''ဓါတ် ပံင်နှဴ (Additives):''' သွက်ဂွံ ဂွံ အမြာဲ ကေုာံ အသာ် ဂှ် ညးတအ် စုတ် ဍာ်ကၠေင် သၟူ (Essential oils)၊ ပ္ကဴ၊ ဟွံသေင်မ္ဂး အသာ် ဓာတု ရ။ သွက် စၞာံ ဍိုန်ဍောတ် ဂှ် လဆောဝ် စုတ် ဍာ်တှ် ဗၜေအ် (Goat milk) ကေုာံ ဓါတ် မသ္အးဇ္ၚး တၞဟ်ဟ် ရ。

[[File:Saponification general.svg|thumb|နဲကဲ ဓာတု ပရေင် သာပေါန်နဳဖဳကေယှေန် (Saponification) မဒှ် သဇိုင် အဓိက ပ္ဍဲ ပရေင် ကၠောန် ဗံင်ကလောအ်]]

== ၉။ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ဗွိုက်လွာ အလုံဂၠးတိ ==
ဗွိုက်လွာ ဗံင်ကလောအ် အလုံဂၠးတိ ဝွံ ဒှ် ကဏ္ဍ FMCG (Fast-moving consumer goods) မၞုံ ၚုဟ်မး သၠုင် နူ ၄၀ ဘဳလဳယာန် ဒဝ်လာ ပ္ဍဲ မွဲ သၞာံ ရ။
ကမ္ပဏဳ ဇၞော်ဇၞော် ဗီုကဵု Unilever, Procter &amp; Gamble (P&amp;G), ကေုာံ Johnson &amp; Johnson တအ် ပိုင်ပြဳ လဝ် ဗွိုက်လွာ အဓိက ရ။ စၟတ်တဆိပ် ဗီုကဵု Dove, Lux, ကေုာံ Safeguard တအ် ဒှ် စၟတ်တဆိပ် မသွံ ဂွံ ဂၠိုင်အိုတ် ပ္ဍဲ ဂၠးတိ ရ။ ပ္ဍဲ ခေတ် လၟုဟ် ဂှ် ဗွိုက်လွာ ဗံင်ကလောအ် သဘာဝ မကၠောန် လဝ် နကဵု တဲ (Handmade artisanal soap) လေဝ် ဇၞော်မောဝ် တိုန် ဗွဲမပြဟ် ရ။

== ၁၀။ အန္တရာယ် ပွဳပွူသဘာဝ ကေုာံ ပရေင်မင်မွဲ (Sustainability) ==
ၜိုန်ရ ဗံင်ကလောအ် ဇေတ်တ် ဂှ် လေပ် ပြဟ်လီု အလဵုဇကု (Biodegradable) ပ္ဍဲ သဘာဝ ကီုလေဝ်၊ ပရေင် ပ္တိတ် ဗံင်ကလောအ် စက်ရုံ နွံ ကဵု အန္တရာယ် သဘာဝ ညိည ရ:
* '''ကၠေင် သတ်တာ (Palm Oil):''' လွပ် ကၠေင် သတ်တာ ဗွဲမဂၠိုင် ပ္ဍဲ ဗံင်ကလောအ် ဂှ် သ္ပ ကဵု ပရေင် ပလီု ဂြိုပ် ဆု (Deforestation) ပ္ဍဲ ဒေသ အာရှအဂၞဲ မပ္တံကဵု အေန်ဒဝ်နဳရှာ ကေုာံ မလေရှာ ရ။
* '''ကပေါတ် ထုပ် (Packaging):''' ဗံင်ကလောအ် ဍာ် ဗွဲမဂၠိုင် စုတ် လဝ် ပ္ဍဲ ပလာသတေတ် မလေပ် ပလီု သဘာဝ ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ခေတ် လၟုဟ် ညးတအ် အာတ်မိက် ကဵု ကလေင် စကာ ဗံင်ကလောအ် ကလောံ (Bar soap) မစုတ် လဝ် ပ္ဍဲ စက္ခော (Paper packaging) ရ။

== ၁၁။ အနာဂတ် ကေုာံ နဲကဲပညာတၟိ (Future and New Technologies) ==
ပ္ဍဲ အနာဂတ် ဂှ်၊ ပရေင် ဓာတုဗေဒ မသ္အးဇ္ၚး (Green chemistry) ဂှ် ဒှ် အရာ အဓိက သွက် ကပေါတ် ဗံင်ကလောအ် ရ။
* '''Syndets (Synthetic Detergents):''' ဗံင်ကလောအ် ခေတ် တၟိ ဗွဲမဂၠိုင် ဗီုကဵု Dove ဂှ် ဟွံသေင် ဗံင်ကလောအ် ဇေတ်တ် (True soap) တုဲ၊ ဍေဟ် ဒှ် Syndet (Synthetic detergent) မၞုံကဵု ဓါတ် pH မကိတ်ညဳ ကု စၞာံ (pH balanced) ရ။
* '''ပရေင် မင်မွဲ သဘာဝ:''' ကမ္ပဏဳ တအ် ဂၠာဲ နဲကဲ တၟိ သွက်ဂွံ စကာ ကၠေင် သတ်ဆု မဟွံပလီု ဂြိုပ် ကေုာံ ပ္တိတ် ကပေါတ် မဟွံမဲ ကု ဓါတ် ဓာတု အန္တရာယ် ညံင်ဂွံ ကိတ်ညဳ ကု ပရေင် အာတ်မိက် ညးစကာ ခေတ် တၟိ ရ。&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Garzena |first=Patrizia |title=Soapmaking for Fun &amp; Profit |publisher=Kangaroo Press |year=2004 |isbn=978-0864177488 |pages=15-20}}&lt;/ref&gt;

== ဗှ်လ္ၚတ် ==
* [[ပရေင် အးဇ္ၚး]] (Hygiene)
* [[ကပေါတ် လွဳလွတ် ပူဂိုလ်]] (Personal care)
* [[သာပေါန်နဳဖဳကေယှေန်]] (Saponification)
* [[သာဖေက်တေန်]] (Surfactant)

== နိဿဲ ==
&lt;references /&gt;

{{Navbox
| name = Personal care and Cleaning
| title = [[ကပေါတ် လွဳလွတ် ပူဂိုလ်]] ကေုာံ ကပေါတ် ကြာတ်သ္အး
| listclass = hlist
| list1 =
* [[ဗံင်ကလောအ်]] (Soap)
* [[ဍာ်ဂဥုဲ ကြာတ် က္ဍိုပ်]] (Shampoo)
* [[ဂဥုဲ ပေတ်ၚေက်]] (Toothpaste)
* [[ဒဳတာဂျေန်]] (Detergent)
* [[လဝ်ရှေန်]] (Lotion)
* [[ဍာ်ဂဥုဲ ကြာတ် တဲ]] (Hand sanitizer)
}}

{{DEFAULTSORT:ဗံင်ကလောအ်}}
[[ကဏ္ဍ:ဗံင်ကလောအ်]]
[[ကဏ္ဍ:ကပေါတ် လွဳလွတ် ပူဂိုလ်]]
[[ကဏ္ဍ:ပရေင် အးဇ္ၚး]]
[[ကဏ္ဍ:ဓာတုဗေဒ]]
[[ကဏ္ဍ:ကပေါတ် ကြာတ်သ္အး]]</text>
      <sha1>nt6s41ixnsczicot8cff8hk3wnif3j5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ထာမ်ပလိက်:Infobox everyday item</title>
    <ns>10</ns>
    <id>12903</id>
    <revision>
      <id>59354</id>
      <timestamp>2026-10-27T23:40:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Infobox | bodyclass = vcard | titleclass = fn org | title = {{{name|{{PAGENAME}}}}}  | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image_size|250px}}}|alt={{{alt|}}}}} | caption = {{{caption|}}}  | label1 = ယၟု တၞဟ်ဂမၠိုင် | data1 = {{{other_names|}}}  | label2 = ဂကူ ကပေါတ် | data2 = {{{type|}}}  | label3 = ကပေါတ်သဇိုင်...&quot;</comment>
      <origin>59354</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1003" sha1="2q65z32hmdzuyzvkubcl0j041hr9yxe" xml:space="preserve">{{Infobox
| bodyclass = vcard
| titleclass = fn org
| title = {{{name|{{PAGENAME}}}}}

| image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image_size|250px}}}|alt={{{alt|}}}}}
| caption = {{{caption|}}}

| label1 = ယၟု တၞဟ်ဂမၠိုင်
| data1 = {{{other_names|}}}

| label2 = ဂကူ ကပေါတ်
| data2 = {{{type|}}}

| label3 = ကပေါတ်သဇိုင် (Material)
| data3 = {{{material|}}}

| label4 = လွပ် အဓိက
| data4 = {{{usage|}}}

| label5 = အခိင် ကၠောန်ဗဒှ်
| data5 = {{{invention|}}}

| label6 = ညးမကၠောန်ဗဒှ်
| data6 = {{{inventor|}}}
}}&lt;noinclude&gt;
{{Documentation|content=
== လွပ် ==
&lt;pre&gt;
{{Infobox everyday item
| name = 
| image = 
| caption = 
| other_names = 
| type = 
| material = 
| usage = 
| invention = 
| inventor = 
}}
&lt;/pre&gt;
[[ကဏ္ဍ:ထာမ်ပလိက် သွက် အေန်ဖဝ်ဗံက်]]
}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2q65z32hmdzuyzvkubcl0j041hr9yxe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဂကောံ ဗုဒ္ဓဘာသာ သၟတ် ဂၠးတိ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12904</id>
    <revision>
      <id>59357</id>
      <timestamp>2026-10-27T23:45:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Infobox organization | name = ဂကောံ ဗုဒ္ဓဘာသာ သၟတ် ဂၠးတိ | english_name = World Youth Buddhist Society (WYBS) | image =  | caption =  | abbreviation = WYBS | formation = ၂၀၁၁ | type = [[ဂကောံ ဟွံသေင် အလဵုအသဳ]] (Non-governmental organization) | purpose = ပရေင်ပညာ၊ ယေန်သၞာင်၊ ကေုာ...&quot;</comment>
      <origin>59357</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17548" sha1="pphin96et558zfpn7iu1937ra1xb5t1" xml:space="preserve">{{Infobox organization
| name = ဂကောံ ဗုဒ္ဓဘာသာ သၟတ် ဂၠးတိ
| english_name = World Youth Buddhist Society (WYBS)
| image = 
| caption = 
| abbreviation = WYBS
| formation = ၂၀၁၁
| type = [[ဂကောံ ဟွံသေင် အလဵုအသဳ]] (Non-governmental organization)
| purpose = ပရေင်ပညာ၊ ယေန်သၞာင်၊ ကေုာံ တင်ကၠိုဟ်ခၠင် ဗုဒ္ဓဘာသာ ကေုာံ သိပ္ပံ
| headquarters = 
| region_served = အလုံဂၠးတိ
| membership = ကွးဘာ တက္ကသိုလ် ကေုာံ သၟတ်ဂမၠိုင် နူ အလုံဂၠးတိ
| key_people = [[ခေန်ပဝ် သဝ်ဒါဂျဳ]] (Khenpo Sodargye) (ညးမဒက်ပ္တန်)
| website = {{URL|http://www.wybs.net}}
}}

'''ဂကောံ ဗုဒ္ဓဘာသာ သၟတ် ဂၠးတိ''' ({{lang-en|World Youth Buddhist Society}}, အတ္ကရ်ခမၞောန်: '''WYBS''') ဝွံ ဒှ် ဂကောံ အလုံဂၠးတိ မွဲ မဒက်ပ္တန် လဝ် နကဵု တင်ရန်တၟအ် သွက်ဂွံ ဆက်စၠောအ် အကြာ သၟတ်ဂမၠိုင်၊ ကွးဘာ တက္ကသိုလ်ဂမၠိုင်၊ ကေုာံ တၠပညာ ဂမၠိုင် နူကဵု ဍုင် နာနာ သာ် ရ။ ဂကောံ ဝွံ ဖန်ဗဒှ် လဝ် သွက်ဂွံ သဳကၠဳ ပရေင် ဆက်စပ် အကြာ လညာတ် [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] (Buddhism) ကေုာံ ညာဏ်ပညာ ခေတ်တၟိ ဗီုကဵု [[သိပ္ပံ]] (Science)၊ ဒဿန (Philosophy)၊ ကေုာံ ပရေင်မၞိဟ် (Sociology) ရ။ WYBS ဝွံ ဇၞော်မောဝ် တိုန် ဗွဲမပြဟ် တုဲ ကၠောန်ဗဒှ် လဝ် ပေါဲသဳကၠဳ ဇၞော်ဇၞော် ပ္ဍဲ တက္ကသိုလ် ယၟုမြဟ် မပ္တံကဵု တက္ကသိုလ် ဟံင်ကံင် (University of Hong Kong) ကေုာံ တက္ကသိုလ် နာနာ ပ္ဍဲ ဒေသ အာရှ ရ။

== ၁။ နိဒါန် ကေုာံ ဝင် ==
ဂကောံ ဗုဒ္ဓဘာသာ သၟတ် ဂၠးတိ (WYBS) ဝွံ ဒက်ပ္တန် လဝ် ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၁ နကဵု တၠပညာ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဂကူတိဗေတ် ကျာ်ဇၞော် အစာ ခေန်ပဝ် သဝ်ဒါဂျဳ (Khenpo Sodargye) ရ။ 
တင်ရန်တၟအ် သဇိုင် မဒက်ပ္တန် ဂကောံ ဏအ် ဂှ် သွက်ဂွံ ပံက် ကဵု သလာတ် ပရေင် ပညာ သွက် သၟတ် ဂမၠိုင် ညံင်ဂွံ လ္ၚတ် ဓရ် ဗုဒ္ဓဘာသာ နကဵု နဲကဲ သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် (Critical thinking) တုဲ ညံင်ဂွံ ပံင်စပ် ကဵု လညာတ် သိပ္ပံ မာန် ရ။ ပ္ဍဲ အခိင် စတမ် တေအ် ဂကောံ ဏအ် စက္တဵုဒှ် နူကဵု ဂကောံ ကွးဘာ တက္ကသိုလ် ဍောတ်တ် မွဲ တုဲ၊ ဗွဲကြဴ ဇၞော်မောဝ် အာ စဵုကဵု ဒှ် အာ ကွန်ရက် (Network) သၟတ် ဂၠးတိ ဇၞော်အိုတ် မွဲ ရ。&lt;ref&gt;{{Cite web |title=World Youth Buddhist Society: History and Mission |url=http://www.wybs.net/ |website=WYBS Official Website |access-date=2024-01-10}}&lt;/ref&gt;

== ၂။ တင်ရန်တၟအ် ကေုာံ လညာတ် ==
တင်ရန်တၟအ် အဓိက (Objectives) သွက် ဂကောံ WYBS ဝွံ နွံ ပိ သာ်:
# '''ပရေင် ဆက်စၠောအ် (Connection):''' သွက်ဂွံ ဆက်စၠောအ် သၟတ် ကေုာံ တၠပညာ ဂမၠိုင် နူကဵု ဘာသာ၊ ယေန်သၞာင်၊ ကေုာံ ဍုင် နာနာ သာ် ညံင်ဂွံ သဳကၠဳ ဒုင်စသိုင် ရေင်သကအ် (Dialogue)။
# '''ပရေင် ပညာ (Education):''' သွက်ဂွံ သၠုင် ပတိုန် လညာတ် ဒ္ဂေတ် လၟေတ် (Ethics) ကေုာံ ဓရ် မေတ္တာ (Compassion) နကဵု သဇိုင် ဗုဒ္ဓဘာသာ သွက် ဂကောံမၞိဟ် ခေတ်တၟိ။
# '''ပရေင် ၜိုဟ်သြိုဟ် (Peace):''' သွက်ဂွံ ဖန်ဗဒှ် ပရေင် ၜိုဟ်သြိုဟ် အလုံဂၠးတိ (World peace) နကဵု ပရေင် တီကၠိုဟ် ခၠင် အကြာ ဂကောံမၞိဟ် တၞဟ်ခြာ ရ။
လညာတ် (Vision) ညးတအ် ဂှ် &quot;ပံင်စပ် ညာဏ်ပညာ ကေုာံ မေတ္တာ သွက် အနာဂတ် ဂၠးတိ မခိုဟ် ပြဲ&quot; (Integrating Wisdom and Compassion for a Better Future) ရ။

== ၃။ လဒက်ပ္တန် ကေုာံ ပရေင်အုပ်ဓုပ် ==
WYBS ဝွံ လဒက်ပ္တန် လဝ် နကဵု သၞောတ်ဝ် ကမ္မတဳ (Committee system) တုဲ ပါလုပ် ကု ကမ္မတဳ သၟတ် ကေုာံ ကမ္မတဳ တၠပညာ ကဵု ကသပ် (Advisory board) ရ။
* '''ကမ္မတဳ မကဵု ကသပ်:''' ပါလုပ် ကု တၠပညာ သိပ္ပံ၊ အစာ ရူပဗေဒ၊ ပါမောက္ခ နူ တက္ကသိုလ် ဇၞော်ဇၞော် တအ် သွက်ဂွံ ကဵု ကသပ် လပါ် ပရေင် ပညာ။
* '''ကမ္မတဳ သၟတ်:''' ဒှ် ဂကောံ မရပ် တာလျိုင် ဖန်ဇန် ပေါဲသဳကၠဳ ကေုာံ ပရေင် ချဳဒရာင် လၟိုန် တ္ၚဲ ရ။ 
ဂကောံ ဏအ် ဝွံ ဒှ် ဂကောံ မဟွံမဲ ကု တင်ရန်တၟအ် သွက် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် (Non-profit) တုဲ ဒုင် သဇိုင် လတူ သြန် ဒါန် ထံက်ပင် ကေုာံ ကမၠောန် စေတနာ (Volunteer work) သၟတ် ဂမၠိုင် ရ။

== ၄။ ပေါဲသဳကၠဳ အလုံဂၠးတိ ==
ပေါဲသဳကၠဳ အလုံဂၠးတိ (Global Symposiums) ဝွံ ဒှ် ကမၠောန် အဓိက အိုတ် မွဲ သွက် WYBS ရ။
စတမ် နူ သၞာံ ၂၀၁၁ တေအ်، ဂကောံ ဝွံ ကၠောန်ဗဒှ် လဝ် ပေါဲသဳကၠဳ ဇၞော်ဇၞော် ဇၟာပ်ပ် သၞာံ ပ္ဍဲ တက္ကသိုလ် မပ္တံကဵု:
* '''University of Hong Kong (HKU)'''
* '''The Chinese University of Hong Kong (CUHK)'''
* '''Mahidol University (ဍုင်သေံ)'''
ပ္ဍဲကဵု ပေါဲသဳကၠဳ တအ် ဏအ်၊ ညးတအ် ဖန်ဗဒှ် လဝ် ကဏ္ဍ သဳကၠဳ အကြာ ကျာ်ဇၞော်၊ အစာသိပ္ပံ (Scientists)၊ ကေုာံ ကွးဘာ တအ် လတူ က္ဍိုပ်လိက် ဥပမာ &quot;ဗုဒ္ဓဘာသာ ကေုာံ ပရေင် ထတ်ယုက် စိုတ်&quot;၊ &quot;သိပ္ပံ ကေုာံ သဘာဝ စိုတ်&quot; တအ် ရ。&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Annual Symposiums of World Youth Buddhist Society |url=https://hkuspace.hku.hk/ |website=HKU SPACE |access-date=2024-01-10}}&lt;/ref&gt;

== ၅။ ပရေင် ပညာ ကေုာံ သုတေသန ==
WYBS ထံက်ပင် လဝ် ပရေင် ပညာ သုတေသန (Academic research) မဆေင်ကဵု ဗုဒ္ဓဘာသာ ကေုာံ သိပ္ပံ ရ။
ညးတအ် ပံက် လဝ် အစဳအဇန် သွက်ဂွံ ထံက်ပင် သြန် (Scholarships) ကု ကွးဘာ မကၠောန် သုတေသန ပ္ဍဲ လညာတ် ဒဿန၊ ပရေင် ယေန်သၞာင်၊ ကေုာံ ပရေင် စိုတ် (Psychology) ရ。 ပါဲနူ ဂှ်ပၠန် ညးတအ် လေဝ် ကၠောန်ဗဒှ် ပေါဲ ဗ္တောန် (Workshops) ကေုာံ ပေါဲ ဟီုတွဟ် ပရေင် ပညာ (Academic lectures) ပ္ဍဲ တက္ကသိုလ် နာနာ သာ် သွက်ဂွံ ဇၞော်မောဝ် ညာဏ် သၟတ် တအ် ရ။

== ၆။ ဗုဒ္ဓဘာသာ ကေုာံ သိပ္ပံ ==
ကဏ္ဍ မၞိဟ် စိုတ်လုပ်စား အိုတ် ပ္ဍဲ WYBS ဂှ် ဒှ် ပရေင် သဳကၠဳ အကြာ ဗုဒ္ဓဘာသာ ကေုာံ သိပ္ပံ (Buddhism and Science) ရ။
ညးတအ် ပတှ်ေ ကေတ် ဒဒှ်ရ လညာတ် သိပ္ပံ (ဗီုကဵု Quantum mechanics ကေုာံ Neuroscience) ကေုာံ လညာတ် ဗုဒ္ဓဘာသာ (ဗီုကဵု ပရေင် ဒတန် သဘာဝ ကေုာံ ပရေင် သ္ၚေဝ် စိုတ်) တအ် ဏအ် နွံ ကဵု တင် တုပ် ရေင်သကအ် ဗွဲမဂၠိုင် ရ။ ပေါဲ သဳကၠဳ မကၠောန်ဗဒှ် လဝ် ဂှ် ပါလုပ် ကု တၠပညာ ရူပဗေဒ ကေုာံ တၠပညာ ဇဳဝဗေဒ နူကဵု တက္ကသိုလ် အံက်သဖို့ (Oxford) ကေုာံ ဟာဗတ် (Harvard) တအ် ရ。&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Sodargye |first=Khenpo |title=Living Through Science and Religion |publisher=World Youth Buddhist Society Press |year=2015 |isbn=978-9881258602 |pages=45-50}}&lt;/ref&gt;

== ၇။ ပရေင်ချဳဒရာင် သၟတ်ဂမၠိုင် ==
ပါဲနူ ပရေင် ပညာ တုဲ၊ WYBS လေဝ် ကၠောန်ဗဒှ် ပရေင်ချဳဒရာင် (Youth activities) သွက် သၟတ် ဂမၠိုင် ညံင်ဂွံ ဍိုက်ပေင် ကု ပရေင် မိပ်ဇြိပ် ကေုာံ ပရေင် ဓဝ် ညဳသာ ရ:
* '''စခန်း သၟတ် (Youth Camps):''' ဖန်ဗဒှ် ပေါဲ လ္ၚတ် တန် ဓရ် သမာဓိ (Meditation retreats) ကေုာံ ပေါဲ လ္ၚတ် သဘာဝ ပ္ဍဲ ဒေသ ၜိုဟ်သြိုဟ် ရ။
* '''ပရေင် ပါလုပ် ပ္ဍဲ မၞိဟ် (Community Service):''' ဖ္အောဝ် သၟတ် တအ် ညံင်ဂွံ ကၠောန် ကမၠောန် ပရဟိတ ကေုာံ ရီုဗင် မၞိဟ် မဒိုက်ဂတ် တအ် ရ。

== ၈။ ပရေင် ဆက်စၠောအ် ဂၠးတိ ==
WYBS ဝွံ ဒှ် ဂကောံ ဂၠးတိ တုဲ မၞုံကဵု ကောန်ဂကောံ နူကဵု ဍုင် လတူ ၅၀ ဍုင် ရ။
ညးတအ် ဆက်စၠောအ် ကၠောန် ကမၠောန် မွဲစွံ ကု ဂကောံ ဗုဒ္ဓဘာသာ တၞဟ်ဟ် မပ္တံကဵု ဂကောံ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဍုင်သေံ၊ ဍုင်သဳရိလင်္ကာ၊ တာဲဝါန်၊ ကေုာံ ဂျပါန် တအ် ရ။ ပရေင် ဏအ် သ္ပ ကဵု ညံင်ဂွံ ဂွံ ပရေင် တီကၠိုဟ် အကြာ ဂိုဏ် (Traditions) မပ္တံကဵု ထေရဝါဒ (Theravada)၊ မဟာယာန (Mahayana)၊ ကေုာံ ဝဇီရယာန (Vajrayana) ရ。&lt;ref&gt;{{Cite web |title=International Networks of WYBS |url=https://buddhistdoor.net/ |website=Buddhistdoor Global |access-date=2024-01-10}}&lt;/ref&gt;

== ၉။ တြးပတိတ် လိက်အုပ် ကေုာံ မဳဒဳယျာ ==
WYBS ဝွံ တြးပတိတ် လိက်အုပ် (Publications) ကေုာံ လိက် ဂျာနယ် (Journals) သွက်ဂွံ မျှဝေ လညာတ် သုတေသန ဂမၠိုင် ရ။
ညးတအ် ပ္တိတ် လိက်အုပ် လတူ က္ဍိုပ်လိက် မဆေင်ကဵု သဳကၠဳ အကြာ ဗုဒ္ဓဘာသာ ကေုာံ သိပ္ပံ ပ္ဍဲ ဘာသာ အင်္ဂလိက်၊ ကြုက်၊ ကေုာံ တိဗေတ် ရ။ ပါဲနူ ဂှ်ပၠန် ညးတအ် လေဝ် စကာ မဳဒဳယျာ သမၠး ဉာဏ် (Social media) ကေုာံ လပှ်ကျာ (Online platforms) သွက်ဂွံ စၠောအ် တန် ဓရ် ကေုာံ ပေါဲ ဟီုတွဟ် ကု သၟတ် အလုံဂၠးတိ တွဵု ရ။

== ၁၀။ ပရေင်မင်မွဲ သဘာဝ ကေုာံ ပရဟိတ ==
တင်ရန်တၟအ် အဓိက မွဲပၠန် ဂှ် ဒှ် ပရေင် မင်မွဲ သဘာဝ (Environmental conservation) ရ။
WYBS ပတှ်ေ ကေတ် လညာတ် ဒဒှ်ရ သတ္တဝါ သီုဖအိုတ် ကေုာံ သဘာဝ ပွဳပွူ ဂှ် ဆက်စပ် ဒၟံင် ရေင်သကအ် (Interconnectedness) ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ညးတအ် ဖ္အောဝ် ညံင်ဂွံ စ သၞေဝ် (Vegetarianism)၊ ညံင်ဂွံ ဖ္အောန် ဖျေဟ် လွပ် ပလာသတေတ်၊ ကေုာံ ကၠောန် ကမၠောန် မင်မွဲ ဂြိုပ် ဆု နကဵု လညာတ် မေတ္တာ သတ္တဝါ ရ。&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Buddhism and Environmentalism in Modern Youth |url=https://tricycle.org/ |website=Tricycle: The Buddhist Review |access-date=2024-01-10}}&lt;/ref&gt;

== ၁１။ အနာဂတ် ကေုာံ သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် ==
သွက် အနာဂတ် ဂှ် WYBS နွံ အစဳအဇန် သွက်ဂွံ ဇၞော် ပတိုန် ကွန်ရက် (Network) ဍေဟ် စိုပ် ဍုင် ရးပလိုတ် (Western countries) ဂၠိုင် တိုန် ညံင်ဂွံ ပံင်စပ် ကဵု တက္ကသိုလ် အမေရိကာန် ကေုာံ ဥရောပ မာန် ရ။
ၜိုန်ရ ဂကောံ ဏအ် ဇၞော်မောဝ် ဗွဲမပြဟ် ကီုလေဝ်၊ ဍေဟ် လေဝ် ဒးဒုင် အာတ်မိက် ညံင်ဂွံ မင်မွဲ ပရေင် သၠးပွး လညာတ် ကေုာံ ဟွံလုပ် စပ် ကု ပရေင် ဍုင်ကွာန် (Apolitical stance) ရ။ လညာတ် ညးတအ် မပံင်စပ် ဓရ် ဗုဒ္ဓဘာသာ ကဵု ညာဏ် သိပ္ပံ ဏအ် ဝွံ လေပ် ဒှ် ဒြဟတ် အဓိက သွက်ဂွံ ကဵု သွဟ် ကု ပြသၞာ စိုတ် ကေုာံ ပြသၞာ သဘာဝ ပ္ဍဲ ခေတ် ၂၁ ဗွဝ်ကၠံ ဏအ် ဗွဲမဇၞော် ရ။

== ဗှ်လ္ၚတ် ==
* [[ခေန်ပဝ် သဝ်ဒါဂျဳ]] (Khenpo Sodargye)
* [[ဗုဒ္ဓဘာသာ ကေုာံ သိပ္ပံ]] (Buddhism and Science)
* [[တက္ကသိုလ် ဟံင်ကံင်]] (University of Hong Kong)

== နိဿဲ ==
&lt;references /&gt;

{{Navbox
| name = Buddhist Organizations
| title = ဂကောံ ဗုဒ္ဓဘာသာ အလုံဂၠးတိ
| listclass = hlist
| list1 =
* [[ဂကောံ ဗုဒ္ဓဘာသာ သၟတ် ဂၠးတိ]] (WYBS)
* [[ဂကောံ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဂၠးတိ]] (WFB)
* [[ဗုဒ္ဓဘာသာ ကေုာံ သိပ္ပံ]]
}}

{{DEFAULTSORT:ဂကောံ ဗုဒ္ဓဘာသာ သၟတ် ဂၠးတိ}}
[[ကဏ္ဍ:ဂကောံ ဗုဒ္ဓဘာသာဂမၠိုင်]]
[[ကဏ္ဍ:ဂကောံ သၟတ် ဂၠးတိ]]
[[ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ကေုာံ သိပ္ပံ]]
[[ကဏ္ဍ:ဂကောံ ဟွံသေင် အလဵုအသဳဂမၠိုင်]]
```&lt;FollowUp label=&quot;Would you like to build an article on 'Khenpo Sodargye' next?&quot; query=&quot;Construct article for Khenpo Sodargye&quot;/&gt;</text>
      <sha1>pphin96et558zfpn7iu1937ra1xb5t1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>59358</id>
      <parentid>59357</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T23:46:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <origin>59358</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17417" sha1="0ib9zxq70hliagl1yeaidc1o8fzk6f2" xml:space="preserve">{{Infobox organization
| name = ဂကောံ ဗုဒ္ဓဘာသာ သၟတ် ဂၠးတိ
| english_name = World Youth Buddhist Society (WYBS)
| image = 
| caption = 
| abbreviation = WYBS
| formation = ၂၀၁၁
| type = [[ဂကောံ ဟွံသေင် အလဵုအသဳ]] (Non-governmental organization)
| purpose = ပရေင်ပညာ၊ ယေန်သၞာင်၊ ကေုာံ တင်ကၠိုဟ်ခၠင် ဗုဒ္ဓဘာသာ ကေုာံ သိပ္ပံ
| headquarters = 
| region_served = အလုံဂၠးတိ
| membership = ကွးဘာ တက္ကသိုလ် ကေုာံ သၟတ်ဂမၠိုင် နူ အလုံဂၠးတိ
| key_people = [[ခေန်ပဝ် သဝ်ဒါဂျဳ]] (Khenpo Sodargye) (ညးမဒက်ပ္တန်)
| website = {{URL|http://www.wybs.net}}
}}

'''ဂကောံ ဗုဒ္ဓဘာသာ သၟတ် ဂၠးတိ''' ({{lang-en|World Youth Buddhist Society}}, အတ္ကရ်ခမၞောန်: '''WYBS''') ဝွံ ဒှ် ဂကောံ အလုံဂၠးတိ မွဲ မဒက်ပ္တန် လဝ် နကဵု တင်ရန်တၟအ် သွက်ဂွံ ဆက်စၠောအ် အကြာ သၟတ်ဂမၠိုင်၊ ကွးဘာ တက္ကသိုလ်ဂမၠိုင်၊ ကေုာံ တၠပညာ ဂမၠိုင် နူကဵု ဍုင် နာနာ သာ် ရ။ ဂကောံ ဝွံ ဖန်ဗဒှ် လဝ် သွက်ဂွံ သဳကၠဳ ပရေင် ဆက်စပ် အကြာ လညာတ် [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] (Buddhism) ကေုာံ ညာဏ်ပညာ ခေတ်တၟိ ဗီုကဵု [[သိပ္ပံ]] (Science)၊ ဒဿန (Philosophy)၊ ကေုာံ ပရေင်မၞိဟ် (Sociology) ရ။ WYBS ဝွံ ဇၞော်မောဝ် တိုန် ဗွဲမပြဟ် တုဲ ကၠောန်ဗဒှ် လဝ် ပေါဲသဳကၠဳ ဇၞော်ဇၞော် ပ္ဍဲ တက္ကသိုလ် ယၟုမြဟ် မပ္တံကဵု တက္ကသိုလ် ဟံင်ကံင် (University of Hong Kong) ကေုာံ တက္ကသိုလ် နာနာ ပ္ဍဲ ဒေသ အာရှ ရ။

== ၁။ နိဒါန် ကေုာံ ဝင် ==
ဂကောံ ဗုဒ္ဓဘာသာ သၟတ် ဂၠးတိ (WYBS) ဝွံ ဒက်ပ္တန် လဝ် ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၁ နကဵု တၠပညာ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဂကူတိဗေတ် ကျာ်ဇၞော် အစာ ခေန်ပဝ် သဝ်ဒါဂျဳ (Khenpo Sodargye) ရ။ 
တင်ရန်တၟအ် သဇိုင် မဒက်ပ္တန် ဂကောံ ဏအ် ဂှ် သွက်ဂွံ ပံက် ကဵု သလာတ် ပရေင် ပညာ သွက် သၟတ် ဂမၠိုင် ညံင်ဂွံ လ္ၚတ် ဓရ် ဗုဒ္ဓဘာသာ နကဵု နဲကဲ သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် (Critical thinking) တုဲ ညံင်ဂွံ ပံင်စပ် ကဵု လညာတ် သိပ္ပံ မာန် ရ။ ပ္ဍဲ အခိင် စတမ် တေအ် ဂကောံ ဏအ် စက္တဵုဒှ် နူကဵု ဂကောံ ကွးဘာ တက္ကသိုလ် ဍောတ်တ် မွဲ တုဲ၊ ဗွဲကြဴ ဇၞော်မောဝ် အာ စဵုကဵု ဒှ် အာ ကွန်ရက် (Network) သၟတ် ဂၠးတိ ဇၞော်အိုတ် မွဲ ရ。&lt;ref&gt;{{Cite web |title=World Youth Buddhist Society: History and Mission |url=http://www.wybs.net/ |website=WYBS Official Website |access-date=2024-01-10}}&lt;/ref&gt;

== ၂။ တင်ရန်တၟအ် ကေုာံ လညာတ် ==
တင်ရန်တၟအ် အဓိက (Objectives) သွက် ဂကောံ WYBS ဝွံ နွံ ပိ သာ်:
# '''ပရေင် ဆက်စၠောအ် (Connection):''' သွက်ဂွံ ဆက်စၠောအ် သၟတ် ကေုာံ တၠပညာ ဂမၠိုင် နူကဵု ဘာသာ၊ ယေန်သၞာင်၊ ကေုာံ ဍုင် နာနာ သာ် ညံင်ဂွံ သဳကၠဳ ဒုင်စသိုင် ရေင်သကအ် (Dialogue)။
# '''ပရေင် ပညာ (Education):''' သွက်ဂွံ သၠုင် ပတိုန် လညာတ် ဒ္ဂေတ် လၟေတ် (Ethics) ကေုာံ ဓရ် မေတ္တာ (Compassion) နကဵု သဇိုင် ဗုဒ္ဓဘာသာ သွက် ဂကောံမၞိဟ် ခေတ်တၟိ။
# '''ပရေင် ၜိုဟ်သြိုဟ် (Peace):''' သွက်ဂွံ ဖန်ဗဒှ် ပရေင် ၜိုဟ်သြိုဟ် အလုံဂၠးတိ (World peace) နကဵု ပရေင် တီကၠိုဟ် ခၠင် အကြာ ဂကောံမၞိဟ် တၞဟ်ခြာ ရ။
လညာတ် (Vision) ညးတအ် ဂှ် &quot;ပံင်စပ် ညာဏ်ပညာ ကေုာံ မေတ္တာ သွက် အနာဂတ် ဂၠးတိ မခိုဟ် ပြဲ&quot; (Integrating Wisdom and Compassion for a Better Future) ရ။

== ၃။ လဒက်ပ္တန် ကေုာံ ပရေင်အုပ်ဓုပ် ==
WYBS ဝွံ လဒက်ပ္တန် လဝ် နကဵု သၞောတ်ဝ် ကမ္မတဳ (Committee system) တုဲ ပါလုပ် ကု ကမ္မတဳ သၟတ် ကေုာံ ကမ္မတဳ တၠပညာ ကဵု ကသပ် (Advisory board) ရ။
* '''ကမ္မတဳ မကဵု ကသပ်:''' ပါလုပ် ကု တၠပညာ သိပ္ပံ၊ အစာ ရူပဗေဒ၊ ပါမောက္ခ နူ တက္ကသိုလ် ဇၞော်ဇၞော် တအ် သွက်ဂွံ ကဵု ကသပ် လပါ် ပရေင် ပညာ။
* '''ကမ္မတဳ သၟတ်:''' ဒှ် ဂကောံ မရပ် တာလျိုင် ဖန်ဇန် ပေါဲသဳကၠဳ ကေုာံ ပရေင် ချဳဒရာင် လၟိုန် တ္ၚဲ ရ။ 
ဂကောံ ဏအ် ဝွံ ဒှ် ဂကောံ မဟွံမဲ ကု တင်ရန်တၟအ် သွက် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် (Non-profit) တုဲ ဒုင် သဇိုင် လတူ သြန် ဒါန် ထံက်ပင် ကေုာံ ကမၠောန် စေတနာ (Volunteer work) သၟတ် ဂမၠိုင် ရ။

== ၄။ ပေါဲသဳကၠဳ အလုံဂၠးတိ ==
ပေါဲသဳကၠဳ အလုံဂၠးတိ (Global Symposiums) ဝွံ ဒှ် ကမၠောန် အဓိက အိုတ် မွဲ သွက် WYBS ရ။
စတမ် နူ သၞာံ ၂၀၁၁ တေအ်، ဂကောံ ဝွံ ကၠောန်ဗဒှ် လဝ် ပေါဲသဳကၠဳ ဇၞော်ဇၞော် ဇၟာပ်ပ် သၞာံ ပ္ဍဲ တက္ကသိုလ် မပ္တံကဵု:
* '''University of Hong Kong (HKU)'''
* '''The Chinese University of Hong Kong (CUHK)'''
* '''Mahidol University (ဍုင်သေံ)'''
ပ္ဍဲကဵု ပေါဲသဳကၠဳ တအ် ဏအ်၊ ညးတအ် ဖန်ဗဒှ် လဝ် ကဏ္ဍ သဳကၠဳ အကြာ ကျာ်ဇၞော်၊ အစာသိပ္ပံ (Scientists)၊ ကေုာံ ကွးဘာ တအ် လတူ က္ဍိုပ်လိက် ဥပမာ &quot;ဗုဒ္ဓဘာသာ ကေုာံ ပရေင် ထတ်ယုက် စိုတ်&quot;၊ &quot;သိပ္ပံ ကေုာံ သဘာဝ စိုတ်&quot; တအ် ရ。&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Annual Symposiums of World Youth Buddhist Society |url=https://hkuspace.hku.hk/ |website=HKU SPACE |access-date=2024-01-10}}&lt;/ref&gt;

== ၅။ ပရေင် ပညာ ကေုာံ သုတေသန ==
WYBS ထံက်ပင် လဝ် ပရေင် ပညာ သုတေသန (Academic research) မဆေင်ကဵု ဗုဒ္ဓဘာသာ ကေုာံ သိပ္ပံ ရ။
ညးတအ် ပံက် လဝ် အစဳအဇန် သွက်ဂွံ ထံက်ပင် သြန် (Scholarships) ကု ကွးဘာ မကၠောန် သုတေသန ပ္ဍဲ လညာတ် ဒဿန၊ ပရေင် ယေန်သၞာင်၊ ကေုာံ ပရေင် စိုတ် (Psychology) ရ。 ပါဲနူ ဂှ်ပၠန် ညးတအ် လေဝ် ကၠောန်ဗဒှ် ပေါဲ ဗ္တောန် (Workshops) ကေုာံ ပေါဲ ဟီုတွဟ် ပရေင် ပညာ (Academic lectures) ပ္ဍဲ တက္ကသိုလ် နာနာ သာ် သွက်ဂွံ ဇၞော်မောဝ် ညာဏ် သၟတ် တအ် ရ။

== ၆။ ဗုဒ္ဓဘာသာ ကေုာံ သိပ္ပံ ==
ကဏ္ဍ မၞိဟ် စိုတ်လုပ်စား အိုတ် ပ္ဍဲ WYBS ဂှ် ဒှ် ပရေင် သဳကၠဳ အကြာ ဗုဒ္ဓဘာသာ ကေုာံ သိပ္ပံ (Buddhism and Science) ရ။
ညးတအ် ပတှ်ေ ကေတ် ဒဒှ်ရ လညာတ် သိပ္ပံ (ဗီုကဵု Quantum mechanics ကေုာံ Neuroscience) ကေုာံ လညာတ် ဗုဒ္ဓဘာသာ (ဗီုကဵု ပရေင် ဒတန် သဘာဝ ကေုာံ ပရေင် သ္ၚေဝ် စိုတ်) တအ် ဏအ် နွံ ကဵု တင် တုပ် ရေင်သကအ် ဗွဲမဂၠိုင် ရ။ ပေါဲ သဳကၠဳ မကၠောန်ဗဒှ် လဝ် ဂှ် ပါလုပ် ကု တၠပညာ ရူပဗေဒ ကေုာံ တၠပညာ ဇဳဝဗေဒ နူကဵု တက္ကသိုလ် အံက်သဖို့ (Oxford) ကေုာံ ဟာဗတ် (Harvard) တအ် ရ。&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Sodargye |first=Khenpo |title=Living Through Science and Religion |publisher=World Youth Buddhist Society Press |year=2015 |isbn=978-9881258602 |pages=45-50}}&lt;/ref&gt;

== ၇။ ပရေင်ချဳဒရာင် သၟတ်ဂမၠိုင် ==
ပါဲနူ ပရေင် ပညာ တုဲ၊ WYBS လေဝ် ကၠောန်ဗဒှ် ပရေင်ချဳဒရာင် (Youth activities) သွက် သၟတ် ဂမၠိုင် ညံင်ဂွံ ဍိုက်ပေင် ကု ပရေင် မိပ်ဇြိပ် ကေုာံ ပရေင် ဓဝ် ညဳသာ ရ:
* '''စခန်း သၟတ် (Youth Camps):''' ဖန်ဗဒှ် ပေါဲ လ္ၚတ် တန် ဓရ် သမာဓိ (Meditation retreats) ကေုာံ ပေါဲ လ္ၚတ် သဘာဝ ပ္ဍဲ ဒေသ ၜိုဟ်သြိုဟ် ရ။
* '''ပရေင် ပါလုပ် ပ္ဍဲ မၞိဟ် (Community Service):''' ဖ္အောဝ် သၟတ် တအ် ညံင်ဂွံ ကၠောန် ကမၠောန် ပရဟိတ ကေုာံ ရီုဗင် မၞိဟ် မဒိုက်ဂတ် တအ် ရ。

== ၈။ ပရေင် ဆက်စၠောအ် ဂၠးတိ ==
WYBS ဝွံ ဒှ် ဂကောံ ဂၠးတိ တုဲ မၞုံကဵု ကောန်ဂကောံ နူကဵု ဍုင် လတူ ၅၀ ဍုင် ရ။
ညးတအ် ဆက်စၠောအ် ကၠောန် ကမၠောန် မွဲစွံ ကု ဂကောံ ဗုဒ္ဓဘာသာ တၞဟ်ဟ် မပ္တံကဵု ဂကောံ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဍုင်သေံ၊ ဍုင်သဳရိလင်္ကာ၊ တာဲဝါန်၊ ကေုာံ ဂျပါန် တအ် ရ။ ပရေင် ဏအ် သ္ပ ကဵု ညံင်ဂွံ ဂွံ ပရေင် တီကၠိုဟ် အကြာ ဂိုဏ် (Traditions) မပ္တံကဵု ထေရဝါဒ (Theravada)၊ မဟာယာန (Mahayana)၊ ကေုာံ ဝဇီရယာန (Vajrayana) ရ。&lt;ref&gt;{{Cite web |title=International Networks of WYBS |url=https://buddhistdoor.net/ |website=Buddhistdoor Global |access-date=2024-01-10}}&lt;/ref&gt;

== ၉။ တြးပတိတ် လိက်အုပ် ကေုာံ မဳဒဳယျာ ==
WYBS ဝွံ တြးပတိတ် လိက်အုပ် (Publications) ကေုာံ လိက် ဂျာနယ် (Journals) သွက်ဂွံ မျှဝေ လညာတ် သုတေသန ဂမၠိုင် ရ။
ညးတအ် ပ္တိတ် လိက်အုပ် လတူ က္ဍိုပ်လိက် မဆေင်ကဵု သဳကၠဳ အကြာ ဗုဒ္ဓဘာသာ ကေုာံ သိပ္ပံ ပ္ဍဲ ဘာသာ အင်္ဂလိက်၊ ကြုက်၊ ကေုာံ တိဗေတ် ရ။ ပါဲနူ ဂှ်ပၠန် ညးတအ် လေဝ် စကာ မဳဒဳယျာ သမၠး ဉာဏ် (Social media) ကေုာံ လပှ်ကျာ (Online platforms) သွက်ဂွံ စၠောအ် တန် ဓရ် ကေုာံ ပေါဲ ဟီုတွဟ် ကု သၟတ် အလုံဂၠးတိ တွဵု ရ။

== ၁၀။ ပရေင်မင်မွဲ သဘာဝ ကေုာံ ပရဟိတ ==
တင်ရန်တၟအ် အဓိက မွဲပၠန် ဂှ် ဒှ် ပရေင် မင်မွဲ သဘာဝ (Environmental conservation) ရ။
WYBS ပတှ်ေ ကေတ် လညာတ် ဒဒှ်ရ သတ္တဝါ သီုဖအိုတ် ကေုာံ သဘာဝ ပွဳပွူ ဂှ် ဆက်စပ် ဒၟံင် ရေင်သကအ် (Interconnectedness) ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ညးတအ် ဖ္အောဝ် ညံင်ဂွံ စ သၞေဝ် (Vegetarianism)၊ ညံင်ဂွံ ဖ္အောန် ဖျေဟ် လွပ် ပလာသတေတ်၊ ကေုာံ ကၠောန် ကမၠောန် မင်မွဲ ဂြိုပ် ဆု နကဵု လညာတ် မေတ္တာ သတ္တဝါ ရ。&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Buddhism and Environmentalism in Modern Youth |url=https://tricycle.org/ |website=Tricycle: The Buddhist Review |access-date=2024-01-10}}&lt;/ref&gt;

== ၁１။ အနာဂတ် ကေုာံ သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် ==
သွက် အနာဂတ် ဂှ် WYBS နွံ အစဳအဇန် သွက်ဂွံ ဇၞော် ပတိုန် ကွန်ရက် (Network) ဍေဟ် စိုပ် ဍုင် ရးပလိုတ် (Western countries) ဂၠိုင် တိုန် ညံင်ဂွံ ပံင်စပ် ကဵု တက္ကသိုလ် အမေရိကာန် ကေုာံ ဥရောပ မာန် ရ။
ၜိုန်ရ ဂကောံ ဏအ် ဇၞော်မောဝ် ဗွဲမပြဟ် ကီုလေဝ်၊ ဍေဟ် လေဝ် ဒးဒုင် အာတ်မိက် ညံင်ဂွံ မင်မွဲ ပရေင် သၠးပွး လညာတ် ကေုာံ ဟွံလုပ် စပ် ကု ပရေင် ဍုင်ကွာန် (Apolitical stance) ရ။ လညာတ် ညးတအ် မပံင်စပ် ဓရ် ဗုဒ္ဓဘာသာ ကဵု ညာဏ် သိပ္ပံ ဏအ် ဝွံ လေပ် ဒှ် ဒြဟတ် အဓိက သွက်ဂွံ ကဵု သွဟ် ကု ပြသၞာ စိုတ် ကေုာံ ပြသၞာ သဘာဝ ပ္ဍဲ ခေတ် ၂၁ ဗွဝ်ကၠံ ဏအ် ဗွဲမဇၞော် ရ။

== ဗှ်လ္ၚတ် ==
* [[ခေန်ပဝ် သဝ်ဒါဂျဳ]] (Khenpo Sodargye)
* [[ဗုဒ္ဓဘာသာ ကေုာံ သိပ္ပံ]] (Buddhism and Science)
* [[တက္ကသိုလ် ဟံင်ကံင်]] (University of Hong Kong)

== နိဿဲ ==
&lt;references /&gt;

{{Navbox
| name = Buddhist Organizations
| title = ဂကောံ ဗုဒ္ဓဘာသာ အလုံဂၠးတိ
| listclass = hlist
| list1 =
* [[ဂကောံ ဗုဒ္ဓဘာသာ သၟတ် ဂၠးတိ]] (WYBS)
* [[ဂကောံ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဂၠးတိ]] (WFB)
* [[ဗုဒ္ဓဘာသာ ကေုာံ သိပ္ပံ]]
}}

{{DEFAULTSORT:ဂကောံ ဗုဒ္ဓဘာသာ သၟတ် ဂၠးတိ}}
[[ကဏ္ဍ:ဂကောံ ဗုဒ္ဓဘာသာဂမၠိုင်]]
[[ကဏ္ဍ:ဂကောံ သၟတ် ဂၠးတိ]]
[[ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ကေုာံ သိပ္ပံ]]
[[ကဏ္ဍ:ဂကောံ ဟွံသေင် အလဵုအသဳဂမၠိုင်]]</text>
      <sha1>0ib9zxq70hliagl1yeaidc1o8fzk6f2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဂကောံ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဂၠးတိ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12905</id>
    <revision>
      <id>59359</id>
      <timestamp>2026-10-27T23:48:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Infobox organization | name = ဂကောံ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဂၠးတိ | native_name = World Fellowship of Buddhists (WFB) | image = Flag of Buddhism.svg | caption = အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ (Buddhist flag) မဒှ် သင်္ကေတ အဓိက ဂကောံ | abbreviation = WFB | formation = ၂၅ မေ ၁၉၅၀ (1950-05-25) | founder = ဂုဏပါလ ပ...&quot;</comment>
      <origin>59359</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18635" sha1="b4j7ktey4mplac7s5vql01fy3vl3d3e" xml:space="preserve">{{Infobox organization
| name = ဂကောံ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဂၠးတိ
| native_name = World Fellowship of Buddhists (WFB)
| image = Flag of Buddhism.svg
| caption = အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ (Buddhist flag) မဒှ် သင်္ကေတ အဓိက ဂကောံ
| abbreviation = WFB
| formation = ၂၅ မေ ၁၉၅၀ (1950-05-25)
| founder = [[ဂုဏပါလ ပိယသေန မလာလသေကရ]] (Gunapala Piyasena Malalasekera)
| type = [[ဂကောံ ဘာသာ]] (Religious organization), [[ဂကောံ ဟွံသေင် အလဵုအသဳ]] (NGO)
| headquarters = [[ၜင်ကံက်]], [[ဍုင်သေံ]] (Bangkok, Thailand)
| region_served = အလုံဂၠးတိ
| president = Phallop Thaiarry
| main_organ = သဘင်သဳကၠဳ ဂၠးတိ (General Conference)
| affiliations = [[ကုလသမဂ္ဂ]] (UNESCO)
| website = {{URL|http://wfbhq.org}}
}}

'''ဂကောံ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဂၠးတိ''' ({{lang-en|World Fellowship of Buddhists}}, က္ဍိုပ်လိက် ဂၠေအ်: '''WFB''') ဝွံ ဒှ် ဂကောံ မဟာမိတ် ဗုဒ္ဓဘာသာ အလုံဂၠးတိ ဇၞော်အိုတ် မွဲ တုဲ၊ မဒက်ပ္တန် လဝ် သွက်ဂွံ ပံင်ကောံ ဂိုဏ် ဗုဒ္ဓဘာသာ နာနာ သာ် ပ္ဍဲ ဂၠးတိ ဏအ် ရ။ ဂကောံ ဝွံ ဒက်ပ္တန် လဝ် ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၅၀ ပ္ဍဲ ဍုင် ကဝ်လာမ်ဗဝ် (Colombo)၊ ဍုင် သိရဳလင်ကာ (Sri Lanka)၊ နကဵု လညာတ် ဥက္ကဌ ပထမအိုတ် အစာ သုတေသန ဂကူ သိရဳလင်ကာ ဂုဏပါလ ပိယသေန မလာလသေကရ (Gunapala Piyasena Malalasekera) ရ။ လၟုဟ် ဌာန်သဇိုင် အဓိက ဂကောံ ဝွံ နွံ ပ္ဍဲ ဍုင် ၜင်ကံက် (Bangkok)၊ ဍုင် သေံ (Thailand) ရ။

== ၁။ နိဒါန် ကေုာံ အဓိပ္ပါယ် ==
ဂကောံ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဂၠးတိ (WFB) ဝွံ ဒှ် ပရေင် ပံင်ကောံ မဟာဇန် ကေုာံ ဂကောံ သာသနာ မၞုံကဵု လညာတ် ဇၞော်မောဝ် ပရေင် ညိင်ဝတ် ဂၠးတိ ရ။ 
ဂကောံ ဏအ် ဒှ် ဒၞာဲ ပလက်ဖံင် (Platform) ပထမအိုတ် မပံင်ကောံ ကဵု ညးစၞး ဂိုဏ် ဗုဒ္ဓဘာသာ ဇၞော် ပိ သာ် မတွဟ်ဂး ထေရဝါဒ (Theravada)၊ မဟာယာန (Mahayana)၊ ကေုာံ ဝဇိရယာန (Vajrayana) တအ် ညံင်ဂွံ ကၠောန် ကမၠောန် မွဲစွံ မာန် ရ။ ပရေင် ဒက်ပ္တန် WFB ဝွံ ဒှ် သက်သဳ ဝင် သာသနာ ခေတ် တၟိ မထ္ၜး ဏာ ဒဒှ်ရ ကောန် ဗုဒ္ဓဘာသာ ပ္ဍဲ အလုံ ဂၠးတိ ဏအ် နွံ ကု ဒြဟတ် မွဲစွံ တုဲ၊ လေပ် ရေင်တၠုင် ဓမ္မ သွက် ပရေင် ၜိုဟ်သြိုဟ် လောက မာန် ရ。&lt;ref&gt;{{Cite web |title=History of the World Fellowship of Buddhists |url=http://wfbhq.org/about-wfb/history |website=The World Fellowship of Buddhists |access-date=2024-01-10}}&lt;/ref&gt;

== ၂။ ဝင် ကေုာံ ပရေင်ဒက်ပ္တန် ==
ဝင် ပရေင် ဒက်ပ္တန် ဂကောံ WFB ဝွံ စက္တဵုဒှ် ကၠုင် ကြဴနူ ပၞာန် ဂၠးတိ အလန် ဒုတိယ အိုတ် အာ တုဲ ရ။
ပ္ဍဲ စၟတ်တ္ၚဲ ၂၅ မေ သၞာံ ၁၉၅၀ ဂှ် ညးစၞး ၁၂၉ တၠ နူကဵု ဍုင် ၂၇ ဍုင် ကၠုင် စိုပ် သဘင် သဳကၠဳ ဇၞော် မကၠောန်ဗဒှ် ပ္ဍဲ ဍုင် ကဝ်လာမ်ဗဝ်၊ သိရဳလင်ကာ ရ။ သဘင် သဳကၠဳ ဏအ် ဍိုက်က္ဍိုပ် လဝ် နကဵု ဒံက်တာ မလာလသေကရ (Dr. G.P. Malalasekera) ရ။ ပ္ဍဲ အခိင် ဂှ် ဂကောံ ဏအ် ရန်တၟအ် သွက်ဂွံ ပံင်စပ် ကောန် ဗုဒ္ဓဘာသာ အလုံဂၠးတိ ညံင်ဂွံ တီကၠိုဟ် ညးသကအ်၊ ကေုာံ ပခိုင်ကၠိုက် ပတိုန် ပရေင် ရီုဗင် မၞိဟ် (Humanitarian aid) ရ။

== ၃။ တင်ရန်တၟအ် ကေုာံ ပရေင်ကမၠောန် ==
ဂကောံ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဂၠးတိ နွံ ကု တင်ရန်တၟအ် အဓိက (Objectives) ၅ သာ် ရ:
# ညံင် ကောန် ဗုဒ္ဓဘာသာ တအ် ဂွံ ဒ္ဂေတ် ဗက် တင် စဵုဒၞာ ကေုာံ သိက္ခာပိုဒ် (Precepts) ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင်။
# သွက်ဂွံ ပခိုင်ကၠိုက် ပရေင် ပံင်ကောံ ကေုာံ မိတ်သဟာဲ အကြာ ကောန် ဗုဒ္ဓဘာသာ အလုံဂၠးတိ။
# သွက်ဂွံ ပရး ဏာ ဓမ္မ (Propagate the Dhamma) လတူ ဂၠးတိ နကဵု နဲကဲ သမ္မာ။
# သွက်ဂွံ ထံက်ပင် ပရေင် ပညာ (Education)၊ ပရေင် ယေန်သၞာင် ကေုာံ ကမၠောန် ရီုဗင် မဟာဇန်။
# သွက်ဂွံ ပံင်တောဲ ကု ဂကောံ တၞဟ်ဟ် ညံင်ဂွံ ဖန်ဗဒှ် ပရေင် ၜိုဟ်သြိုဟ် កေုာံ ပရေင် ညိင်ဝတ် ဂၠးတိ (Global peace) ရ。&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Prebish |first=Charles S. |title=Buddhism in the Modern World |publisher=Oxford University Press |year=2003 |isbn=978-0195146981 |pages=245-247}}&lt;/ref&gt;

== ၄။ ဌာန်သဇိုင် အဓိက (Headquarters) ==
ဌာန်သဇိုင် အဓိက (Headquarters) ဂကောံ WFB ဝွံ ပြံင်လှာဲ ကၠုင် ဒၞာဲ ဗွဲမဂၠိုင် ပ္ဍဲ ဝင် ဍေဟ် ရ:
* '''၁၉၅၀ – ၁၉၅၈:''' နွံ ပ္ဍဲ ဍုင် ကဝ်လာမ်ဗဝ် (Colombo)၊ ဍုင် သိရဳလင်ကာ ရ။ ဒံက်တာ မလာလသေကရ ဒှ် ဥက္ကဌ ရ။
* '''၁၉၅၈ – ၁၉၆၉:''' ပြံင် ဏာ ဌာန်သဇိုင် ဇရေင် ဍုင် လ္ဂုင် (Yangon)၊ ဍုင် မျာန်မာ (Myanmar) နကဵု ဥက္ကဌ ဥူချာန်ထောန် (U Chan Htoon) ရ။
* '''၁၉၆၉ – ပစ္စုပ္ပန်:''' ပြံင် စိုပ် ကၠုင် ဍုင် ၜင်ကံက် (Bangkok)၊ ဍုင် သေံ (Thailand) ရ။ သၞာံ ၁၉၉၆ ဂှ် အလဵုအသဳ သေံ ကဵု လဝ် အခေါင် သွက်ဂွံ သ္ပ ဒတန် ဌာန်သဇိုင် လၟိုန် (Permanent Headquarters) ပ္ဍဲ ဍုင် သေံ ရ。

== ၅။ သင်္ကေတ အဓိက ကေုာံ အလာံ ==
ပ္ဍဲ သဘင် သဳကၠဳ ပထမအိုတ် (၁၉၅၀) ဂှ်၊ ဂကောံ WFB သ္ပ လဝ် ဒတန် လတူ သင်္ကေတ အဓိက ဂမၠိုင် မသ္ပ စၞး ကု ဗုဒ္ဓဘာသာ အလုံဂၠးတိ ရ:
* '''အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ (Buddhist Flag):''' အလာံ မၞုံကဵု အရံင် တရဴ သာ် (Chabbannaransi) မဖန်ဗဒှ် လဝ် နကဵု J.R. de Silva ကေုာံ C.P. Gunawardena ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၈၈၅ ဂှ်၊ WFB သ္ပ ဒတန် နဒဒှ် အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ အလုံဂၠးတိ (International Buddhist Flag) ရ။
* '''ဓမ္မစက် (Dharmacakra):''' စက် ဓမ္မ မၞုံကဵု ဇမၞင် ဒစာံ (Eight-spoked wheel) ဂှ် ဒှ် သင်္ကေတ တဆိပ် (Logo) အဓိက သွက် ဂကောံ ရ。&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Harding |first=John A. |title=The World Fellowship of Buddhists: Institutionalizing Global Buddhism |journal=Journal of Global Buddhism |year=2014 |volume=15 |pages=47-66}}&lt;/ref&gt;

== ၆။ လဒက်ပ္တန် ဂကောံ ကေုာံ ကမ္မတဳ ==
ဂကောံ WFB ဂှ် ဒက်ပ္တန် လဝ် နကဵု သၞောတ်ဝ် အုပ်ဓုပ် (Organizational Structure) မခိုင်ကၠိုက် ရ:
# '''သဘင် သဳကၠဳ ဂၠးတိ (General Conference):''' ဒှ် ကမ္မတဳ သၠုင်အိုတ် (Supreme authority) မကၠောန်ဗဒှ် ဇၟာပ် ၜါ သၞာံ မွဲ ဝါ ရ။ ညးစၞး နူကဵု ဂကောံ ဌာန်ဒေသ (Regional Centres) တအ် တိုန် စိုပ် သဳကၠဳ ရ။
# '''ကံင်စဳ အုပ်ဓုပ် (Executive Council):''' ပါလုပ် ဥက္ကဌ (President)၊ ဒုတိယ ဥက္ကဌ (Vice Presidents) ကေုာံ ညးအုပ်ကာ နာနာ (Secretary General) ရ။
# '''ကမ္မတဳ လၟိုန် (Standing Committees):''' နွံ ကမ္မတဳ ဗီုကဵု ကမ္မတဳ ပရေင် သြန် (Finance)، ကမ္မတဳ လိက် ပတိတ် (Publication)، ကမ္မတဳ ပရေင် ပညာ (Education)، ကေုာံ ကမ္မတဳ ရီုဗင် မၞိဟ် ရ。

== ၇။ ဂကောံ မဟာမိတ် ကေုာံ ဌာနလပါ် ==
WFB ဝွံ ဒက်ပ္တန် လဝ် ဂကောံ သၟဝ် တဲ ကေုာံ ဂကောံ မဟာမိတ် (Affiliates) ဗွဲမဂၠိုင် သွက်ဂွံ ထံက်ပင် ကမၠောန် သာသနာ ရ:
* '''WFBY (World Fellowship of Buddhist Youth):''' ဒှ် ဂကောံ သၟတ် ဗုဒ္ဓဘာသာ ဂၠးတိ မဒက်ပ္တန် လဝ် ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၇၂ သွက်ဂွံ ပံင်ကောံ သၟတ် တအ် ပ္ဍဲ ကမၠောန် ဓမ္မ ရ။
* '''WBU (World Buddhist University):''' တက္ကသိုလ် ဗုဒ္ဓဘာသာ ဂၠးတိ မဒက်ပ္တန် လဝ် ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၉၈ သွက်ဂွံ လ္ၚတ် သုတေသန (Research) ကေုာံ ဖန်ဗဒှ် ပရေင် ပညာ ဗုဒ္ဓဘာသာ ကဆံင် သၠုင် ရ။ ဌာန်သဇိုင် WBU လေဝ် နွံ ပ္ဍဲ ၜင်ကံက် ကီု ရ。&lt;ref&gt;{{Cite web |title=World Buddhist University |url=http://worldbuddhistuniversity.com/ |website=WBU Official Site |access-date=2024-01-10}}&lt;/ref&gt;

== ၈။ သဘင်သဳကၠဳ ဂၠးတိ (General Conferences) ==
WFB ဝွံ ကၠောန်ဗဒှ် သဘင် သဳကၠဳ ဂၠးတိ ဇၟာပ် ၜါ သၞာံ မွဲ ဝါ (Bi-annually) ပ္ဍဲ ဍုင် နာနာ သာ် ရ။ 
သဘင် သဳကၠဳ တအ် ဏအ် ဝွံ ဒှ် ဒၞာဲ ညးစၞး (Delegates) တအ် ညဳသၟဟ် တုဲ သဳကၠဳ လတူ ပြသၞာ သာသနာ ကေုာံ ပြသၞာ ဂၠးတိ ရ။ သဘင် သဳကၠဳ မကိစ္စ ဇၞော် တအ် ဂှ် မပ္တံကဵု သဘင် ပထမ ပ္ဍဲ ဍုင် ကဝ်လာမ်ဗဝ် (၁၉၅၀)၊ သဘင် တတိယ ပ္ဍဲ ဍုင် လ္ဂုင် (၁၉၅၄)، ကေုာံ သဘင် ပ္ဍဲ ဍုင် တဝ်ကျဝ် (Tokyo)၊ ထာင်ပေ (Taipei) ကေုာံ သိုးလ် (Seoul) တအ် ရ။ လၟိဟ် ဂကောံ ဌာန်ဒေသ လၟုဟ် ဂှ် နွံ လတူ ၂၀၀ ဂကောံ နူကဵု ဍုင် ၅၀ ပြင် ပြင် ရ။

== ၉။ ပရေင်ပံင်ကောံ ဂိုဏ်နာနာ (Sectarian Unity) ==
ကမၠောန် အဓိက အိုတ် သွက် WFB ဂှ် ဒှ် ပရေင် ပံင်ကောံ (Unity) အကြာ ဂိုဏ် ဗုဒ္ဓဘာသာ သီုဖအိုတ် ရ။
ကိုပ်ကၠာ နူ ဟွံဒက်ပ္တန် ဂကောံ ဏအ် ဏီ၊ ဂိုဏ် ထေရဝါဒ (Theravada) မနွံ ပ္ဍဲ အာရှ လပါ် သၠုင်ကျာ ကေုာံ အာရှအဂၞဲ၊ တုဲ ဂိုဏ် မဟာယာန (Mahayana) မနွံ ပ္ဍဲ အာရှ လပါ် ဗၟံက် တအ် ဂှ် ဟွံကေင် ကၠောန် ကမၠောန် မွဲစွံ ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် ဏီ ရ။ WFB ဂှ် သ္ပ ကဵု သင် ကေုာံ ခရှ် နူကဵု ဂိုဏ် နာနာ သာ် ဂွံ ဂဇအ် သဳကၠဳ ညးသကအ်၊ ပံက် လညာတ်၊ ကေုာံ သ္ပ ဒတန် လတူ အရာ မတုပ် သၟဟ် ရေင်သကအ် (Common ground) မာန် ကၠုင် ရ။

== ၁၀။ ပရေင် ဍုင်ကွာန် ကေုာံ ပြသၞာဂမၠိုင် (Political Involvement) ==
WFB ဝွံ ၜိုန်ရ ဒှ် ဂကောံ ဘာသာ ကီုလေဝ်၊ ပ္ဍဲ ဝင် ဍေဟ် ဒးဒုင် ဆေင်စပ် ကု ပြသၞာ ဍုင်ကွာန် (Politics) ညိည နွံ ကီု ရ:
* '''ကုလသမဂ္ဂ (UN):''' WFB ဝွံ ကလိဂွံ လဝ် အခေါင် ညးမကဵု ကသပ် (Consultative status) ကု ဂကောံ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ မဟာဇန် ကုလသမဂ္ဂ (ECOSOC) ကေုာံ UNESCO သွက်ဂွံ ထံက်ပင် ပရေင် ပညာ ကေုာံ ပရေင် ညိင်ဝတ် ရ။
* '''ပြသၞာ ဍုင် ကြုက်-ထာင်ဝါန်:''' ပ္ဍဲ သဘင် သဳကၠဳ လ္ၚဵု၊ ပရေင် တိုန် စိုပ် ညးစၞး နူ ထာင်ဝါန် (Taiwan) ကေုာံ ဍုင် ကြုက် (China) တအ် လေပ် က္တဵုဒှ် ပြသၞာ ဍုင်ကွာန် မာန် ရ (ဥပမာ ဒဒှ် မက္တဵုဒှ် ပ္ဍဲ ထာင်ဝါန်)۔
* '''ပရေင် ဓမ္မ ကေုာံ ဒလိုက် လာမာ:''' ပရေင် ဆက်စၠောအ် ကု ဗုဒ္ဓဘာသာ တိဗေတ် (Tibetan Buddhism) ကေုာံ က္ဍိုပ်သကိုပ် ဘာသာ ဒလိုက် လာမာ (Dalai Lama) လေဝ် ဒှ် အရာ မဒး ရပ်စပ် နကဵု သတိ ပ္ဍဲ ဂကောံ ဂၠးတိ ဏအ် ရ。&lt;ref&gt;{{Cite web |title=NGOs in consultative status with ECOSOC |url=https://ecosoc.un.org/en/ngos |website=United Nations ECOSOC |access-date=2024-01-10}}&lt;/ref&gt;

== ၁၁။ အနာဂတ် ကေုာံ သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် (Future and Outlook) ==
သွက် အနာဂတ် ဂှ်၊ ဂကောံ WFB နွံ တင်ရန်တၟအ် သွက်ဂွံ ဆက် စကာ နဲကဲပညာ (Technology) ကေုာံ မဳဒဳယျာ ဒဳဂျဳတေဝ် တအ် သွက်ဂွံ ပရး ဏာ ဓမ္မ ရ။
ပြသၞာ ခေတ် တၟိ မပ္တံကဵု ပရေင် ပြံင်လှာဲ ရာသဳဥတု (Climate change)၊ ပရေင် ဝါတ်ဂါတ် သြန်၊ ကေုာံ ပရေင် ဟွံညိင်ဝတ် ပ္ဍဲ မဟာဇန် တအ် ဂှ် WFB လွဳစ ဓမ္မ သွက်ဂွံ ကဵု သွဟ် လတူ ပြသၞာ ဏအ် ရ။ ပါဲနူ ဂှ်ပၠန် ဂကောံ ဝွံ သ္ပ အဓိက လတူ ပရေင် ပါလုပ် သၟတ် (Youth involvement) ညံင်ဂွံ ဆက် မင်မွဲ အာ သာသနာ ပ္ဍဲ ဗွဝ်ကၠံ ၂၁ ဏအ် ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် ရ。

== ဗှ်လ္ၚတ် ==
* [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]
* [[အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]
* [[ဂုဏပါလ ပိယသေန မလာလသေကရ]]

== နိဿဲ ==
&lt;references /&gt;

{{Navbox
| name = Buddhism
| title = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] ကေုာံ ဂကောံ အလုံဂၠးတိ
| listclass = hlist
| list1 =
* [[ဂကောံ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဂၠးတိ]] (WFB)
* [[ဂကောံ သၟတ် ဗုဒ္ဓဘာသာ ဂၠးတိ]] (WFBY)
* [[တက္ကသိုလ် ဗုဒ္ဓဘာသာ ဂၠးတိ]] (WBU)
* [[ထေရဝါဒ]]
* [[မဟာယာန]]
* [[ဝဇိရယာန]]
}}

{{DEFAULTSORT:ဂကောံ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဂၠးတိ}}
[[ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ]]
[[ကဏ္ဍ:ဂကောံ ဗုဒ္ဓဘာသာဂမၠိုင်]]
[[ကဏ္ဍ:ဂကောံ ဟွံသေင် အလဵုအသဳ အလုံဂၠးတိ]]
[[ကဏ္ဍ:ဂကောံ မဒက်ပ္တန်လဝ် ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၅၀]]</text>
      <sha1>b4j7ktey4mplac7s5vql01fy3vl3d3e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12906</id>
    <revision>
      <id>59360</id>
      <timestamp>2026-10-27T23:51:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Infobox flag | name = အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ | article =  | image = Flag of Buddhism.svg | alt = အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ အလုံဂၠးတိ | caption = အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ အလုံဂၠးတိ မၞုံကဵု အသာ် တြဴ သာ် | nickname = ရောင်စိင် တြဴ သာ် (Six-colored flag) | proportion = 2:3...&quot;</comment>
      <origin>59360</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24791" sha1="rkqgck3dbv28wipbrk0h4qh08bm88ai" xml:space="preserve">{{Infobox flag
| name = အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ
| article = 
| image = Flag of Buddhism.svg
| alt = အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ အလုံဂၠးတိ
| caption = အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ အလုံဂၠးတိ မၞုံကဵု အသာ် တြဴ သာ်
| nickname = ရောင်စိင် တြဴ သာ် (Six-colored flag)
| proportion = 2:3
| adoption = ၂၈ ဨပြဳ ၁၈၈၅ (သဳရိလင်္ကာ);&lt;br&gt;၁၉၅၂ (အလုံဂၠးတိ)
| design = အသာ် သ္ၚေက်၊ ဍာ်မိတ်၊ ဗကေတ်၊ ဗု၊ ကေုာံ လိမ္မဴ မဖျေဟ်လဝ် နကဵု လဒက်ပ္တန် ဒေါင်လိုက် ၅ တၞုင် တုဲ လပါ် ကၞောတ် ဂှ် ပံင်နှဴ လဝ် အသာ် သီု (၅) သာ် အတိုင် လၟေင် ဗွဲလတူ ရ။
| designer = ကမ္မတဳ ကိုလံဗို (Colombo Committee) ကေုာံ ဟေန်ရဳ သတဳလ် အဝ်ကတ် (Henry Steel Olcott)
}}

'''အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ''' ({{lang-en|Buddhist flag}}) ဝွံ ဒှ် သင်္ကေတ အလုံဂၠးတိ မွဲ သွက် ဘာသာ ဗုဒ္ဓ တုဲ ဍေဟ် ပစၞး ကု ပရေင် ညဳသၟဟ်၊ ပရေင် ၜိုဟ်သြိုဟ်၊ ကေုာံ ပရေင် မေတ္တာ ကရုဏာ အလုံ ဂကောံ ဗုဒ္ဓဘာသာ နာနာ သာ် ပ္ဍဲ ဂၠးတိ ဏအ် ရ။ အလာံ ဝွံ ဒက်ပ္တန် လဝ် ပ္ဍဲ လက္ကရဴ ဗွဝ်ကၠံ ၁၉ ပ္ဍဲ ဍုင် သဳရိလင်္ကာ (Sri Lanka) သွက်ဂွံ ဒှ် သင်္ကေတ ပရေင် ကလေင် ဂျိုင်တိုန် ဗုဒ္ဓဘာသာ (Buddhist revival) ရ။ လၟုဟ် မ္ဂး အလာံ ဏအ် ဂှ် ဒးဒုင် စၟတ်သမ္တီ လဝ် နကဵု ဂကောံ ညးဗုဒ္ဓဘာသာ အလုံဂၠးတိ (World Fellowship of Buddhists - WFB) သွက်ဂွံ စကာ ပ္ဍဲ သဘင် ကိစ္စ ဇၞော် မပ္တံကဵု သဘင် တ္ၚဲ ကျာ် (Vesak) ကေုာံ သဘင် ပရေင် ဘာသာ တၞဟ်ဟ် ရ။ အလာံ ဝွံ နွံကဵု အသာ် (၆) သာ် မပစၞး ကု ရောင်စိင် တြဴ သာ် မတိတ် ကၠုင် နူကဵု ခန္ဓကာယ ကျာ်တြဲ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓ အခိင် တၠဳမၞုံကုပိုည် ကျာ်တြဲ ကလိဂွံ သဗ္ဗညုတညာဏ် ရ။

== ၁။ နိဒါန် ကေုာံ ဝင် (Introduction and History) ==
ဝင် အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝွံ စက္တဵုဒှ် ကၠုင် ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၈၈၅ ပ္ဍဲ ဍုင် သဳရိလင်္ကာ (အခိင် တေအ် ကော်ဂး Ceylon) မဒှ် အခိင် သၟဝ် တဲ အုပ်ဓုပ် အေန်ဂလိတ် (British colonial rule) ရ။
ပ္ဍဲ အခိင် ဂှ်၊ ကောန်ဍုင် သဳရိလင်္ကာ တအ် မဒှ် ညးဗုဒ္ဓဘာသာ ဗွဲမဂၠိုင် ဒးဒုင် ပလီုပလာ် ပရေင် ယေန်သၞာင် ကေုာံ ပရေင် ဘာသာ ညးတအ် နူကဵု အလဵုအသဳ အေန်ဂလိတ် တအ် ရ။ အလဵုအသဳ အေန်ဂလိတ် ကၟာတ် လဒဵု သဘင် ဗုဒ္ဓဘာသာ ကေုာံ ဟွံကဵု အခေါင် ကၠောန် သဘင် တ္ၚဲ ကျာ် (Vesak) နကဵု ပရေင် သၠးပွး ရ။ ဆဂး ဟိုတ်နူ ပရေင် ချဳဒရာင် ပရေင် ကလေင် ဂျိုင်တိုန် ဗုဒ္ဓဘာသာ (Buddhist revival movement) မက္ဍိုက်ပ် နူကဵု ခမဳ သင် ကေုာံ ခရှ် သဳရိလင်္ကာ တအ် ဂှ်ရ၊ ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၈၈၅ ဂှ် အလဵုအသဳ အေန်ဂလိတ် ဒး ကလေင် ပံက် ကဵု အခေါင် ကၠောန် သဘင် တ္ၚဲ ကျာ် နဒဒှ် တ္ၚဲ ဒေါအ် ဇူ ရုင် အလဵုအသဳ (Public holiday) ပၠန် ရ။ သွက်ဂွံ စၟတ်သမ္တီ ပရေင် အံင်ဇၞး ဏအ် ကေုာံ သွက်ဂွံ နွံ သင်္ကေတ မွဲ သွက် ညးဗုဒ္ဓဘာသာ သီုဖအိုတ် ဂှ်၊ ညးတအ် စ ဖန်ဗဒှ် လဝ် အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဏအ် ရ။&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Guruge |first=Ananda W. P. |title=Return to Righteousness: A Collection of Speeches, Essays, and Letters of the Anagarika Dharmapala |publisher=Ministry of Education and Cultural Affairs, Sri Lanka |year=1965 |pages=105–110}}&lt;/ref&gt;

== ၂။ ကမ္မတဳ ကိုလံဗို ကေုာံ ညးမခၞံဗဒှ် (Colombo Committee and Creators) ==
အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဏအ် ဝွံ ဟွံသေင် ဖန်ဗဒှ် လဝ် နကဵု ပူဂိုလ် မွဲ ဓဝ် တုဲ၊ ဍေဟ် ဒှ် ကမၠောန် မကၠောန်ဗဒှ် လဝ် နကဵု &quot;ကမ္မတဳ ကိုလံဗို&quot; (Colombo Committee) ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၈၈၅ ရ။
ကမ္မတဳ ဏအ် ဂှ် ပါလုပ် လဝ် ခမဳ သင် ဇၞော်ဇၞော် ကေုာံ ခရှ် ညးမစိုန်သကီု တအ် မပ္တံကဵု Ven. Hikkaduwe Sri Sumangala Thera (ကျာ်ဇၞော် ဟေက်ကဒူဝေ သြဳ သုမင်္ဂလ), Ven. Migettuwatte Gunananda Thera, Don Carolis Hewavitharana, ကေုာံ J.R. de Silva တအ် ရ။ ညးတအ် ဖန်ဗဒှ် လဝ် ဗီုပြင် အလာံ မၞုံကဵု အရံင် တြဴ သာ် ကီုလေဝ်၊ ပ္ဍဲ အခိင် စတမ် တေအ် ဗီုပြင် ဍေဟ် ဒှ် ဗီုပြင် မဇၠိင် တုဲ ဟွံကိတ်ညဳ ကု ဗီုပြင် အလာံ ဓမ္မတာ (Standard flag shape) ရ။ ကြဴနူ ဂှ် ဗိုလ်ဇၞော် အမေရိကာန် ကေုာံ ညးမရှ်ေသှ်ေ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဟေန်ရဳ သတဳလ် အဝ်ကတ် (Henry Steel Olcott) ကၠုင် စိုပ် ဍုင် သဳရိလင်္ကာ တုဲ၊ ညး ကဵု ကသပ် ညံင်ဂွံ ပလေဝ် ဗီုပြင် အလာံ ဂှ် ညံင်ဂွံ တုပ် ကု ဗီုပြင် အလာံ ဍုင် (National flag dimensions) ညံင်ဂွံ ကွက် ပ္ဍဲ တိုင် လောဲသွာ ရ။ ဗီုပြင် မပလေဝ် လဝ် နကဵု ဟေန်ရဳ အဝ်ကတ် ဂှ် ဒှ် ဗီုပြင် အလာံ မစကာ ဒၟံင် စဵုကဵု တ္ၚဲဏအ် ရ။

== ၃။ အသာ်ဂမၠိုင် ကေုာံ အဓိပ္ပါယ် (Colors and Meanings) ==
အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝွံ နွံကဵု အသာ် (၆) သာ် (ပ္ဍဲ ဗီုပြင် မ္ဂး ညာတ် ၅ သာ် ဒေါင်လိုက် ကေုာံ ၁ သာ် မပံင်နှဴ လဝ် လပါ် ကၞောတ်) ရ။ အသာ် တအ် ဏအ် ပစၞး ကု ရောင်စိင် တြဴ သာ် မတိတ် နူကဵု ခန္ဓကာယ ကျာ်တြဲ ရ:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! အသာ် (Color) !! အရေဝ် ပါဠိ (Pali) !! အဓိပ္ပါယ် ကေုာံ သင်္ကေတ (Meaning)
|-
| '''သာ် သ္ၚေက်''' (Blue)
| နဳလ (Nīla)
| ပစၞး ကု မေတ္တာ ကရုဏာ အလုံ စက္ကဝါ (Universal Compassion) ကေုာံ ပရေင် ၜိုဟ်သြိုဟ် ရ။
|-
| '''သာ် ဍာ်မိတ်''' (Yellow)
| ပဳတ (Pīta)
| ပစၞး ကု ဂၠံင်တရဴ လဒေါဝ် (The Middle Path) မဒှ် ဂၠံင်တရဴ ဟွံလောန်ၜက် တုဲ မာန် တိတ် ဗၠး နူ ဒဒိုက် ရ။
|-
| '''သာ် ဗကေတ်''' (Red)
| လောဟိတ (Lohita)
| ပစၞး ကု ဂုဏ်ဖိုလ် ကေုာံ မင်မွဲ ဓရ် ကျာ်တြဲ (Blessings of Practice) ကေုာံ ဉာဏ်ပညာ မဇြိုဟ်နက် ရ။
|-
| '''သာ် ဗု''' (White)
| ဩဒါတ (Odāta)
| ပစၞး ကု ပရေင် အးဇ္ၚး ဓရ် (Purity of Dhamma) ကေုာံ လွောတ် ဗၠး နူ ကိလေသ ရ။
|-
| '''သာ် လိမ္မဴ''' (Orange)
| မဉ္ဇိဋ္ဌ (Mañjeṭṭha)
| ပစၞး ကု ဉာဏ်ပညာ ကျာ်တြဲ (Wisdom of the Buddha) ကေုာံ အစောံ ဓရ် ရ။
|-
| '''သာ် ပံင်နှဴ''' (Combination)
| ပဘဿရ (Prabhāsvara)
| ပစၞး ကု ပရေင် သစ္စ ဓရ် မဍာံစၟတ် (Truth) မပံင်နှဴ လဝ် အသာ် သီု မသုန် သာ် ရ။
|}
အသာ် မရနုက်ကဵု တြဴ ဂှ် ညာတ် ကေတ် ပ္ဍဲ လပါ် တိုင် ကၞောတ် မၞုံကဵု အသာ် မသုန် သာ် ဒေါင်လိုက် (Vertical bars) ရ။

== ၄။ ဒြပ်ရတ် တြဴသာ် ပ္ဍဲ သုတ်ဗုဒ္ဓဘာသာ (The Six Rays and Pabhassara) ==
ပ္ဍဲကဵု သုတ် ဗုဒ္ဓဘာသာ ကေုာံ ပြကိုဟ် အဘိဓရ် (Abhidhamma) မ္ဂး၊ အသာ် တြဴ သာ် ဝွံ ဆက်စပ် ဒၟံင် ကု အခိင် ကျာ်တြဲ ကလိဂွံ သဗ္ဗညုတညာဏ် (Enlightenment) ရ။
ကာလ ကျာ်တြဲ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓ စိုပ် ဒတုဲ သဗ္ဗညုတညာဏ် သၟဝ် တၞံ ဇြဲ ဗောဓိ (Bodhi Tree) တုဲ ညး တွံ ဓရ် အဘိဓရ် သွက် မိမ ညး ပ္ဍဲ ဍုင် သွဝ် ဂှ်၊ ဟိုတ်နူ ဓါတ် ဉာဏ်ပညာ ကေုာံ ပဳတိ (Joy) မဇၞော် လောန် ဂှ်ရ၊ ရောင်စိင် တြဴ သာ် (Six-colored aura) မကော်ဂး &quot;ပဘဿရ&quot; (Pabhassara / Prabhasvara) တိတ် ကၠုင် နူကဵု ခန္ဓကာယ ညး ရ။ ရောင်စိင် တအ် ဏအ် ဒှ် သက်သဳ ညာဏ်ပညာ ကေုာံ မေတ္တာ ကျာ်တြဲ မတြး အာ အလုံ ဂၠးတိ ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝွံ ဟွံသေင် သင်္ကေတ ပရေင် ဍုင်ကွာန်၊ ဍေဟ် ဒှ် သင်္ကေတ လပါ် ဓရ် ကေုာံ ပရေင် ပတှ်ေ (Faith) အလုံ ညးဗုဒ္ဓဘာသာ သီုဖအိုတ် ရ。&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Buddhist Flag |url=http://www.buddhanet.net/e-learning/history/b_flag.htm |website=BuddhaNet |access-date=2024-01-20}}&lt;/ref&gt;

== ၅။ ပရေင် သ္ပဒတန် အလုံဂၠးတိ (Global Adoption and WFB) ==
ၜိုန်ရ အလာံ ဝွံ ခၞံဗဒှ် လဝ် ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၈၈၅ ပ္ဍဲ သဳရိလင်္ကာ ကီုလေဝ်၊ ပရေင် စကာ အလာံ ဏအ် အလုံဂၠးတိ ဂှ် က္တဵုဒှ် လက္ကရဴ ဗွဲမလောန် ရ။
ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၅၀ ဂှ်၊ ပရေင် ကောံသန္နိပါတ် ညးဗုဒ္ဓဘာသာ အလုံဂၠးတိ (World Fellowship of Buddhists - WFB) ပထမအိုတ် ကိုပ်ကၠာအိုတ် ကၠောန်ဗဒှ် ပ္ဍဲ ဍုင် ကိုလံဗို ရ။ ပ္ဍဲ ကောံသန္နိပါတ် ဏအ်၊ ညးစၞး နူကဵု ဍုင် ဗုဒ္ဓဘာသာ နာနာ သာ် (မပ္တံကဵု သေံ၊ မျာန်မာ၊ ကြုက်၊ ဂျပါန်၊ အိန္ဒိယ) တအ် တုပ် စိုတ် သ္ပဒတန် လတူ အလာံ ဏအ် နဒဒှ် သင်္ကေတ အလုံဂၠးတိ သွက် ဗုဒ္ဓဘာသာ ရ။ စိုပ် သၞာံ ၁၉၅၂ ဂှ် WFB သ္ပဒတန် အလာံ ဏအ် ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် တုဲ စတမ် နူ အခိင် ဂှ် မ္ဂး အလာံ ဏအ် ပြးဇး အာ အလုံ ဂၠးတိ စကာ ပ္ဍဲ သဘင် ကေုာံ ဘာလကျာ် ပ္ဍဲ ဇၟာပ် ဍုင် ရ။&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Pechilis |first=Karen |title=South Asian Religions: Tradition and Today |publisher=Routledge |year=2013 |isbn=978-0415448512 |pages=152–155}}&lt;/ref&gt;

== ၆။ လွပ် ကေုာံ အခိင်ကာလ (Usage and Occasions) ==
အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝွံ စကာ ပ္ဍဲ အခိင်ကာလ မဆေင်စပ် ကု ပရေင် ဘာသာ ကေုာံ ပရေင် ယေန်သၞာင် အဓိက ဂမၠိုင် ရ:
* '''သဘင် တ္ၚဲ ကျာ် (Vesak):''' ဒှ် အခိင် မစကာ အလာံ ဏအ် ဂၠိုင်အိုတ် ရ။ ညးဗုဒ္ဓဘာသာ တအ် ကွက် အလာံ ပ္ဍဲ သ္ၚိ၊ ဘာလကျာ်၊ ကေုာံ လတူ ဂၠံင် သွက်ဂွံ ရှ်ေသှ်ေ ပူဇဴ တ္ၚဲ ကျာ်တြဲ ဒှ် မၞိဟ်၊ ဒှ် ကျာ်၊ ကေုာံ ပရိနိဗ္ဗာန် ရ။
* '''အခိင် ဓမ္မစက် ကေုာံ ဝှ် (Vassa &amp; Uposatha):''' ပ္ဍဲ အခိင် ခမဳ သင် တအ် လုပ် ဝှ် ပိ ဂိတု ကေုာံ ပ္ဍဲ တ္ၚဲ သဳ (Uposatha days) ဂှ်၊ ဘာလကျာ် ဗွဲမဂၠိုင် ကွက် လဝ် အလာံ ဏအ် ရ။
* '''ပေါဲ ကောံသန္နိပါတ် ဗုဒ္ဓဘာသာ:''' ပ္ဍဲ ပေါဲ ကောံသန္နိပါတ် မပ္တံကဵု WFB, ပေါဲ သင်္ဂါယနာ၊ ကေုာံ သဘင် မဆေင်ကဵု ဗုဒ္ဓဘာသာ အလုံဂၠးတိ တအ် ဂှ် အလာံ ဏအ် ဒးဒုင် စကာ တွဵု ရ။

== ၇။ ဗီုပြင် အလာံ မပြံင်လှာဲ ပ္ဍဲ ဍုင်တၞဟ်ဟ် (Variations in Different Countries) ==
ၜိုန်ရ အလာံ အလုံဂၠးတိ ဏအ် ဂှ် ဒှ် ဗီုပြင် အဓိက ကီုလေဝ်၊ နိကာယ် ကေုာံ ဒေသ လ္ၚဵု တအ် စကာ အလာံ ဗီုပြင် မပြံင်လှာဲ ညိည (Variations) နွံ ကီု ရ:
* '''ဘာသာ Jōdo Shinshū (ဂျပါန်):''' ပ္ဍဲ ဘာသာ Jōdo Shinshū ပ္ဍဲ ဂျပါန် မ္ဂး၊ ညးတအ် သၠာဲ ထောအ် အသာ် လိမ္မဴ (Orange) နကဵု အသာ် ပ္ကဴ မ္ၚဵု/သာ် ဍာ်မိတ် (Pink) ရ။
* '''ဗုဒ္ဓဘာသာ တိဗေတ် (Tibetan Buddhism):''' တိဗေတ် တအ် နွံကဵု အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ အလဵုဇကု ညးတအ် (Tibetan Buddhist Flag) မၞုံကဵု ဗီုပြင် အသာ် မတၞဟ်ခြာ သွက်ဂွံ စၞောန် ထ္ၜး ဂကောံ နိကာယ် ညးတအ် ရ။
* '''ဂကောံ Soka Gakkai (SGI):''' ဂကောံ ဏအ် စကာ အလာံ မၞုံကဵု အသာ် သ္ၚေက်၊ ဍာ်မိတ် ကေုာံ ဗကေတ် (Tricolor) မဒှ် သင်္ကေတ အလဵုဇကု ညးတအ် ရ။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Buddhist Flags |url=https://www.crwflags.com/fotw/flags/rel-budd.html |website=Flags of the World |access-date=2024-01-20}}&lt;/ref&gt;

== ၈။ အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ ပ္ဍဲ ဒေသ အာရှအဂၞဲ (The Flag in Southeast Asia) ==
ပ္ဍဲ ဒေသ အာရှအဂၞဲ မပ္တံကဵု ဍုင်သေံ၊ မျာန်မာ၊ ကေုာံ လာအဝ် တအ် ဝွံ လွပ် အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဂှ် ဇၞော် လောန် ရ။
* '''ဍုင်သေံ (Thailand):''' ဍုင်သေံ ဝွံ စကာ အလာံ ဓမ္မစက် (Dhammacakka flag) မၞုံကဵု အသာ် ဍာ်မိတ် ကေုာံ ရုပ် ဓမ္မစက် သာ် ဗကေတ် ဂၠိုင် နူကဵု အလာံ တြဴ သာ် ဏအ် ရ။ ဆဂး ပ္ဍဲ သဘင် ဇၞော်ဇၞော် တအ် မ္ဂး အလာံ သီု ၜါ ဂှ် ကွက် မွဲစွံ ရ။
* '''ဍုင် မျာန်မာ ကေုာံ ဒေသ မန် (Myanmar &amp; Mon State):''' ပ္ဍဲ မျာန်မာ ကေုာံ ဒေသ မန် တအ် ဂှ် အလာံ တြဴ သာ် ဝွံ စကာ ဗွဲမလှဲလး ပ္ဍဲ ဘာလကျာ်၊ ကွဳစက် (ကာလ အာ တရဴ ဖျဴ ကျာ်) ကေုာံ လတူ စေတဳ ရ။ လဆောဝ် မ္ဂး အသာ် လိမ္မဴ ဂှ် ဍေဟ်တအ် ဍောတ် ဖျေဟ် ကဵု ဒှ် အသာ် ပ္ကဴ မ္ၚဵု ညိည (Pinkish hue) ပ္ဍဲ လ္ၚဵု ဒၞာဲ ရ။

== ၉။ အခန်ကဏ္ဍ အလာံ ပ္ဍဲ ပရေင်ယေန်သၞာင် (Role of the Flag in Culture) ==
အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝွံ ဍေဟ် ဒှ် မံင် သင်္ကေတ ယေန်သၞာင် (Cultural symbol) မွဲ ပ္ဍဲ ဇရေင် ညးဗုဒ္ဓဘာသာ တအ် ရ။
ဍေဟ် ပစၞး ကု ပရေင် ဒုင်စသိုင် ပတှ်ေ လတူ ဓရ် ကျာ် (Faith) ကေုာံ ပရေင် မင်မွဲ သာသနာ ရ။ ဆဂး အတိုင် လညာတ် ဗုဒ္ဓဘာသာ မ္ဂး၊ အလာံ ဏအ် ဝွံ ဟွံသေင် အရာ သွက်ဂွံ ရှ်ေသှ်ေ ပူဇဴ ညံင်ရဴ ကျာ် ဟွံသေင်မ္ဂး ဒေဝတဴ (Not an object of worship) ရ။ ဍေဟ် ဒှ် ဆ သင်္ကေတ သွက်ဂွံ ဗ္စာရဏာ လတူ ဂုဏ် ကျာ်တြဲ ကေုာံ ဓရ် သၟး ဓဝ် ရ။ ပ္ဍဲ ပရေင် ယေန်သၞာင် မန် လေဝ်၊ ပ္ဍဲ တ္ၚဲ ကိစ္စ ဇၞော် မပ္တံကဵု ပေါဲ ကလင် ဓရ် တအ် မ္ဂး အလာံ ဏအ် တန်တဴ ဒၟံင် ပ္ဍဲ ကဆံင် မသၠုင် တွဵု ရ။

== ၁၀။ ပရေင် ဂီုကၠီု ကေုာံ သၞောဝ် လတူ အလာံ (Regulations and Respect) ==
ဟိုတ်နူ အလာံ ဝွံ ဒှ် သင်္ကေတ သာသနာ ဂှ်ရ၊ ညးဗုဒ္ဓဘာသာ တအ် စွံ ဓဝ် ရှ်ေသှ်ေ လတူ အလာံ ဏအ် ဗွဲမဇၞော် ရ။
နွံ သၞောတ်ဝ် အခိုက်အလိုက် (Customary rules) သွက်ဂွံ စကာ အလာံ ဏအ် မပ္တံကဵု:
* အလာံ ဂှ် ဒး ကွက် လဝ် ပ္ဍဲ ဒၞာဲ မသၠုင် ကေုာံ မသ္အးဇ္ၚး တွဵု ရ။
* ဟွံကဵု အခေါင် စကာ အလာံ ဏအ် နဒဒှ် ယာတ် ဂြောပ် ခုင်၊ ယာတ် သ္အးဇ္ၚး ဒၞာဲ، ဟွံသေင်မ္ဂး ကပေါတ် ဗိုက်လတက် မစုတ် လပါ် သၟဝ် ခန္ဓကာယ (Below the waist) လးလး ရ။
* ယဝ်ရ အလာံ လီုလာ် အာ ဟွံသေင်မ္ဂး တြေံ အာ မ္ဂး၊ ညးတအ် ဟွံ ထောအ် ပ္ဍဲ ခၟိက် ဓမ္မတာ ရ။ ညးတအ် စံင် ထောအ် ဟွံသေင်မ္ဂး စွံ ပ္ဍဲ ဒၞာဲ မသ္အးဇ္ၚး သွက်ဂွံ ထိင် ဂုဏ်သိက္ခာ အလာံ ရ。&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Guidelines on the Usage of the Buddhist Flag |url=https://wfbhq.org/ |website=World Fellowship of Buddhists |access-date=2024-01-20}}&lt;/ref&gt;

== ၁၁။ အနာဂတ် ကေုာံ သင်္ကေတ ပရေင်ညဳသၟဟ် (Future and Symbol of Unity) ==
ပ္ဍဲ ခေတ် ပစ္စုပ္ပန် ဏအ်၊ အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝွံ ဆက် ဒှ် သင်္ကေတ ပရေင် ညဳသၟဟ် (Symbol of Unity) အကြာ နိကာယ် ဗုဒ္ဓဘာသာ သီုဖအိုတ် မပ္တံကဵု ထေရဝါဒ (Theravada)၊ မဟာယာန (Mahayana)၊ ကေုာံ ဝဇိရယာန (Vajrayana) ရ။
ၜိုန်ရ နိကာယ် တအ် ဏအ် နွံ ကဵု လညာတ် ကေုာံ အခိုက်အလိုက် တၞဟ်ခြာ ကီုလေဝ်၊ အလာံ တြဴ သာ် ဏအ် ဝွံ ရီုဗင် စၠောအ် ခြာ ညးတအ် ကဵု တန်တဴ မွဲစွံ ပ္ဍဲ သမၞိင် ဓရ် ကျာ်တြဲ ဓဝ် ရ။ သွက် အနာဂတ် ဂှ်၊ အလာံ ဏအ် ဆက် တန်တဴ အာ နဒဒှ် သင်္ကေတ အလုံဂၠးတိ မထ္ၜး ဏာ ပရေင် ၜိုဟ်သြိုဟ် (Peace) ကေုာံ မေတ္တာ သွက် ညးလောက သီုဖအိုတ် ရ။

== ဗှ်လ္ၚတ် ==
* [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]
* [[ဓမ္မစက်]]
* [[သဘင် တ္ၚဲ ကျာ်]]
* [[ကောံသန္နိပါတ် ညးဗုဒ္ဓဘာသာ အလုံဂၠးတိ]]
* [[ဟေန်ရဳ သတဳလ် အဝ်ကတ်]]

== နိဿဲ ==
&lt;references /&gt;

{{Navbox
| name = Buddhism
| title = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]
| listclass = hlist
| list1 = 
* [[ကျာ်တြဲ ဂေါတမ]]
* [[ဓရ်]]
* [[သင်]]
* [[အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]
* [[ဓမ္မစက်]]
* [[သဘင် တ္ၚဲ ကျာ်]]
* [[ထေရဝါဒ]]
* [[မဟာယာန]]
}}

{{DEFAULTSORT:အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ}}
[[ကဏ္ဍ:အလာံဂမၠိုင်]]
[[ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ]]
[[ကဏ္ဍ:သင်္ကေတ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]
[[ကဏ္ဍ:ယေန်သၞာင် ဗုဒ္ဓဘာသာ]]</text>
      <sha1>rkqgck3dbv28wipbrk0h4qh08bm88ai</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>59361</id>
      <parentid>59360</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T23:52:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>/* ၃။ အသာ်ဂမၠိုင် ကေုာံ အဓိပ္ပါယ် (Colors and Meanings) */</comment>
      <origin>59361</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24782" sha1="lzriacov7wj7exieb6y1zc52x7cne79" xml:space="preserve">{{Infobox flag
| name = အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ
| article = 
| image = Flag of Buddhism.svg
| alt = အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ အလုံဂၠးတိ
| caption = အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ အလုံဂၠးတိ မၞုံကဵု အသာ် တြဴ သာ်
| nickname = ရောင်စိင် တြဴ သာ် (Six-colored flag)
| proportion = 2:3
| adoption = ၂၈ ဨပြဳ ၁၈၈၅ (သဳရိလင်္ကာ);&lt;br&gt;၁၉၅၂ (အလုံဂၠးတိ)
| design = အသာ် သ္ၚေက်၊ ဍာ်မိတ်၊ ဗကေတ်၊ ဗု၊ ကေုာံ လိမ္မဴ မဖျေဟ်လဝ် နကဵု လဒက်ပ္တန် ဒေါင်လိုက် ၅ တၞုင် တုဲ လပါ် ကၞောတ် ဂှ် ပံင်နှဴ လဝ် အသာ် သီု (၅) သာ် အတိုင် လၟေင် ဗွဲလတူ ရ။
| designer = ကမ္မတဳ ကိုလံဗို (Colombo Committee) ကေုာံ ဟေန်ရဳ သတဳလ် အဝ်ကတ် (Henry Steel Olcott)
}}

'''အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ''' ({{lang-en|Buddhist flag}}) ဝွံ ဒှ် သင်္ကေတ အလုံဂၠးတိ မွဲ သွက် ဘာသာ ဗုဒ္ဓ တုဲ ဍေဟ် ပစၞး ကု ပရေင် ညဳသၟဟ်၊ ပရေင် ၜိုဟ်သြိုဟ်၊ ကေုာံ ပရေင် မေတ္တာ ကရုဏာ အလုံ ဂကောံ ဗုဒ္ဓဘာသာ နာနာ သာ် ပ္ဍဲ ဂၠးတိ ဏအ် ရ။ အလာံ ဝွံ ဒက်ပ္တန် လဝ် ပ္ဍဲ လက္ကရဴ ဗွဝ်ကၠံ ၁၉ ပ္ဍဲ ဍုင် သဳရိလင်္ကာ (Sri Lanka) သွက်ဂွံ ဒှ် သင်္ကေတ ပရေင် ကလေင် ဂျိုင်တိုန် ဗုဒ္ဓဘာသာ (Buddhist revival) ရ။ လၟုဟ် မ္ဂး အလာံ ဏအ် ဂှ် ဒးဒုင် စၟတ်သမ္တီ လဝ် နကဵု ဂကောံ ညးဗုဒ္ဓဘာသာ အလုံဂၠးတိ (World Fellowship of Buddhists - WFB) သွက်ဂွံ စကာ ပ္ဍဲ သဘင် ကိစ္စ ဇၞော် မပ္တံကဵု သဘင် တ္ၚဲ ကျာ် (Vesak) ကေုာံ သဘင် ပရေင် ဘာသာ တၞဟ်ဟ် ရ။ အလာံ ဝွံ နွံကဵု အသာ် (၆) သာ် မပစၞး ကု ရောင်စိင် တြဴ သာ် မတိတ် ကၠုင် နူကဵု ခန္ဓကာယ ကျာ်တြဲ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓ အခိင် တၠဳမၞုံကုပိုည် ကျာ်တြဲ ကလိဂွံ သဗ္ဗညုတညာဏ် ရ။

== ၁။ နိဒါန် ကေုာံ ဝင် (Introduction and History) ==
ဝင် အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝွံ စက္တဵုဒှ် ကၠုင် ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၈၈၅ ပ္ဍဲ ဍုင် သဳရိလင်္ကာ (အခိင် တေအ် ကော်ဂး Ceylon) မဒှ် အခိင် သၟဝ် တဲ အုပ်ဓုပ် အေန်ဂလိတ် (British colonial rule) ရ။
ပ္ဍဲ အခိင် ဂှ်၊ ကောန်ဍုင် သဳရိလင်္ကာ တအ် မဒှ် ညးဗုဒ္ဓဘာသာ ဗွဲမဂၠိုင် ဒးဒုင် ပလီုပလာ် ပရေင် ယေန်သၞာင် ကေုာံ ပရေင် ဘာသာ ညးတအ် နူကဵု အလဵုအသဳ အေန်ဂလိတ် တအ် ရ။ အလဵုအသဳ အေန်ဂလိတ် ကၟာတ် လဒဵု သဘင် ဗုဒ္ဓဘာသာ ကေုာံ ဟွံကဵု အခေါင် ကၠောန် သဘင် တ္ၚဲ ကျာ် (Vesak) နကဵု ပရေင် သၠးပွး ရ။ ဆဂး ဟိုတ်နူ ပရေင် ချဳဒရာင် ပရေင် ကလေင် ဂျိုင်တိုန် ဗုဒ္ဓဘာသာ (Buddhist revival movement) မက္ဍိုက်ပ် နူကဵု ခမဳ သင် ကေုာံ ခရှ် သဳရိလင်္ကာ တအ် ဂှ်ရ၊ ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၈၈၅ ဂှ် အလဵုအသဳ အေန်ဂလိတ် ဒး ကလေင် ပံက် ကဵု အခေါင် ကၠောန် သဘင် တ္ၚဲ ကျာ် နဒဒှ် တ္ၚဲ ဒေါအ် ဇူ ရုင် အလဵုအသဳ (Public holiday) ပၠန် ရ။ သွက်ဂွံ စၟတ်သမ္တီ ပရေင် အံင်ဇၞး ဏအ် ကေုာံ သွက်ဂွံ နွံ သင်္ကေတ မွဲ သွက် ညးဗုဒ္ဓဘာသာ သီုဖအိုတ် ဂှ်၊ ညးတအ် စ ဖန်ဗဒှ် လဝ် အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဏအ် ရ။&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Guruge |first=Ananda W. P. |title=Return to Righteousness: A Collection of Speeches, Essays, and Letters of the Anagarika Dharmapala |publisher=Ministry of Education and Cultural Affairs, Sri Lanka |year=1965 |pages=105–110}}&lt;/ref&gt;

== ၂။ ကမ္မတဳ ကိုလံဗို ကေုာံ ညးမခၞံဗဒှ် (Colombo Committee and Creators) ==
အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဏအ် ဝွံ ဟွံသေင် ဖန်ဗဒှ် လဝ် နကဵု ပူဂိုလ် မွဲ ဓဝ် တုဲ၊ ဍေဟ် ဒှ် ကမၠောန် မကၠောန်ဗဒှ် လဝ် နကဵု &quot;ကမ္မတဳ ကိုလံဗို&quot; (Colombo Committee) ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၈၈၅ ရ။
ကမ္မတဳ ဏအ် ဂှ် ပါလုပ် လဝ် ခမဳ သင် ဇၞော်ဇၞော် ကေုာံ ခရှ် ညးမစိုန်သကီု တအ် မပ္တံကဵု Ven. Hikkaduwe Sri Sumangala Thera (ကျာ်ဇၞော် ဟေက်ကဒူဝေ သြဳ သုမင်္ဂလ), Ven. Migettuwatte Gunananda Thera, Don Carolis Hewavitharana, ကေုာံ J.R. de Silva တအ် ရ။ ညးတအ် ဖန်ဗဒှ် လဝ် ဗီုပြင် အလာံ မၞုံကဵု အရံင် တြဴ သာ် ကီုလေဝ်၊ ပ္ဍဲ အခိင် စတမ် တေအ် ဗီုပြင် ဍေဟ် ဒှ် ဗီုပြင် မဇၠိင် တုဲ ဟွံကိတ်ညဳ ကု ဗီုပြင် အလာံ ဓမ္မတာ (Standard flag shape) ရ။ ကြဴနူ ဂှ် ဗိုလ်ဇၞော် အမေရိကာန် ကေုာံ ညးမရှ်ေသှ်ေ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဟေန်ရဳ သတဳလ် အဝ်ကတ် (Henry Steel Olcott) ကၠုင် စိုပ် ဍုင် သဳရိလင်္ကာ တုဲ၊ ညး ကဵု ကသပ် ညံင်ဂွံ ပလေဝ် ဗီုပြင် အလာံ ဂှ် ညံင်ဂွံ တုပ် ကု ဗီုပြင် အလာံ ဍုင် (National flag dimensions) ညံင်ဂွံ ကွက် ပ္ဍဲ တိုင် လောဲသွာ ရ။ ဗီုပြင် မပလေဝ် လဝ် နကဵု ဟေန်ရဳ အဝ်ကတ် ဂှ် ဒှ် ဗီုပြင် အလာံ မစကာ ဒၟံင် စဵုကဵု တ္ၚဲဏအ် ရ။

== ၃။ အသာ်ဂမၠိုင် ကေုာံ အဓိပ္ပါယ် (Colors and Meanings) ==
အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝွံ နွံကဵု အသာ် (၆) သာ် (ပ္ဍဲ ဗီုပြင် မ္ဂး ညာတ် ၅ သာ် ဒေါင်လိုက် ကေုာံ ၁ သာ် မပံင်နှဴ လဝ် လပါ် ကၞောတ်) ရ။ အသာ် တအ် ဏအ် ပစၞး ကု ရောင်စိင် တြဴ သာ် မတိတ် နူကဵု ခန္ဓကာယ ကျာ်တြဲ ရ:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! အသာ် (Color) !! အရေဝ် ပါဠိ (Pali) !! အဓိပ္ပါယ် ကေုာံ သင်္ကေတ (Meaning)
|-
| '''သာ် ဍီု''' (Blue)
| နဳလ (Nīla)
| ပစၞး ကု မေတ္တာ ကရုဏာ အလုံ စက္ကဝါ (Universal Compassion) ကေုာံ ပရေင် ၜိုဟ်သြိုဟ် ရ။
|-
| '''သာ် ဍာ်မိတ်''' (Yellow)
| ပဳတ (Pīta)
| ပစၞး ကု ဂၠံင်တရဴ လဒေါဝ် (The Middle Path) မဒှ် ဂၠံင်တရဴ ဟွံလောန်ၜက် တုဲ မာန် တိတ် ဗၠး နူ ဒဒိုက် ရ။
|-
| '''သာ် ဗကေတ်''' (Red)
| လောဟိတ (Lohita)
| ပစၞး ကု ဂုဏ်ဖိုလ် ကေုာံ မင်မွဲ ဓရ် ကျာ်တြဲ (Blessings of Practice) ကေုာံ ဉာဏ်ပညာ မဇြိုဟ်နက် ရ။
|-
| '''သာ် ဗု''' (White)
| ဩဒါတ (Odāta)
| ပစၞး ကု ပရေင် အးဇ္ၚး ဓရ် (Purity of Dhamma) ကေုာံ လွောတ် ဗၠး နူ ကိလေသ ရ။
|-
| '''သာ် လိမ္မဴ''' (Orange)
| မဉ္ဇိဋ္ဌ (Mañjeṭṭha)
| ပစၞး ကု ဉာဏ်ပညာ ကျာ်တြဲ (Wisdom of the Buddha) ကေုာံ အစောံ ဓရ် ရ။
|-
| '''သာ် ပံင်နှဴ''' (Combination)
| ပဘဿရ (Prabhāsvara)
| ပစၞး ကု ပရေင် သစ္စ ဓရ် မဍာံစၟတ် (Truth) မပံင်နှဴ လဝ် အသာ် သီု မသုန် သာ် ရ။
|}
အသာ် မရနုက်ကဵု တြဴ ဂှ် ညာတ် ကေတ် ပ္ဍဲ လပါ် တိုင် ကၞောတ် မၞုံကဵု အသာ် မသုန် သာ် ဒေါင်လိုက် (Vertical bars) ရ။

== ၄။ ဒြပ်ရတ် တြဴသာ် ပ္ဍဲ သုတ်ဗုဒ္ဓဘာသာ (The Six Rays and Pabhassara) ==
ပ္ဍဲကဵု သုတ် ဗုဒ္ဓဘာသာ ကေုာံ ပြကိုဟ် အဘိဓရ် (Abhidhamma) မ္ဂး၊ အသာ် တြဴ သာ် ဝွံ ဆက်စပ် ဒၟံင် ကု အခိင် ကျာ်တြဲ ကလိဂွံ သဗ္ဗညုတညာဏ် (Enlightenment) ရ။
ကာလ ကျာ်တြဲ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓ စိုပ် ဒတုဲ သဗ္ဗညုတညာဏ် သၟဝ် တၞံ ဇြဲ ဗောဓိ (Bodhi Tree) တုဲ ညး တွံ ဓရ် အဘိဓရ် သွက် မိမ ညး ပ္ဍဲ ဍုင် သွဝ် ဂှ်၊ ဟိုတ်နူ ဓါတ် ဉာဏ်ပညာ ကေုာံ ပဳတိ (Joy) မဇၞော် လောန် ဂှ်ရ၊ ရောင်စိင် တြဴ သာ် (Six-colored aura) မကော်ဂး &quot;ပဘဿရ&quot; (Pabhassara / Prabhasvara) တိတ် ကၠုင် နူကဵု ခန္ဓကာယ ညး ရ။ ရောင်စိင် တအ် ဏအ် ဒှ် သက်သဳ ညာဏ်ပညာ ကေုာံ မေတ္တာ ကျာ်တြဲ မတြး အာ အလုံ ဂၠးတိ ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝွံ ဟွံသေင် သင်္ကေတ ပရေင် ဍုင်ကွာန်၊ ဍေဟ် ဒှ် သင်္ကေတ လပါ် ဓရ် ကေုာံ ပရေင် ပတှ်ေ (Faith) အလုံ ညးဗုဒ္ဓဘာသာ သီုဖအိုတ် ရ。&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Buddhist Flag |url=http://www.buddhanet.net/e-learning/history/b_flag.htm |website=BuddhaNet |access-date=2024-01-20}}&lt;/ref&gt;

== ၅။ ပရေင် သ္ပဒတန် အလုံဂၠးတိ (Global Adoption and WFB) ==
ၜိုန်ရ အလာံ ဝွံ ခၞံဗဒှ် လဝ် ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၈၈၅ ပ္ဍဲ သဳရိလင်္ကာ ကီုလေဝ်၊ ပရေင် စကာ အလာံ ဏအ် အလုံဂၠးတိ ဂှ် က္တဵုဒှ် လက္ကရဴ ဗွဲမလောန် ရ။
ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၅၀ ဂှ်၊ ပရေင် ကောံသန္နိပါတ် ညးဗုဒ္ဓဘာသာ အလုံဂၠးတိ (World Fellowship of Buddhists - WFB) ပထမအိုတ် ကိုပ်ကၠာအိုတ် ကၠောန်ဗဒှ် ပ္ဍဲ ဍုင် ကိုလံဗို ရ။ ပ္ဍဲ ကောံသန္နိပါတ် ဏအ်၊ ညးစၞး နူကဵု ဍုင် ဗုဒ္ဓဘာသာ နာနာ သာ် (မပ္တံကဵု သေံ၊ မျာန်မာ၊ ကြုက်၊ ဂျပါန်၊ အိန္ဒိယ) တအ် တုပ် စိုတ် သ္ပဒတန် လတူ အလာံ ဏအ် နဒဒှ် သင်္ကေတ အလုံဂၠးတိ သွက် ဗုဒ္ဓဘာသာ ရ။ စိုပ် သၞာံ ၁၉၅၂ ဂှ် WFB သ္ပဒတန် အလာံ ဏအ် ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် တုဲ စတမ် နူ အခိင် ဂှ် မ္ဂး အလာံ ဏအ် ပြးဇး အာ အလုံ ဂၠးတိ စကာ ပ္ဍဲ သဘင် ကေုာံ ဘာလကျာ် ပ္ဍဲ ဇၟာပ် ဍုင် ရ။&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Pechilis |first=Karen |title=South Asian Religions: Tradition and Today |publisher=Routledge |year=2013 |isbn=978-0415448512 |pages=152–155}}&lt;/ref&gt;

== ၆။ လွပ် ကေုာံ အခိင်ကာလ (Usage and Occasions) ==
အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝွံ စကာ ပ္ဍဲ အခိင်ကာလ မဆေင်စပ် ကု ပရေင် ဘာသာ ကေုာံ ပရေင် ယေန်သၞာင် အဓိက ဂမၠိုင် ရ:
* '''သဘင် တ္ၚဲ ကျာ် (Vesak):''' ဒှ် အခိင် မစကာ အလာံ ဏအ် ဂၠိုင်အိုတ် ရ။ ညးဗုဒ္ဓဘာသာ တအ် ကွက် အလာံ ပ္ဍဲ သ္ၚိ၊ ဘာလကျာ်၊ ကေုာံ လတူ ဂၠံင် သွက်ဂွံ ရှ်ေသှ်ေ ပူဇဴ တ္ၚဲ ကျာ်တြဲ ဒှ် မၞိဟ်၊ ဒှ် ကျာ်၊ ကေုာံ ပရိနိဗ္ဗာန် ရ။
* '''အခိင် ဓမ္မစက် ကေုာံ ဝှ် (Vassa &amp; Uposatha):''' ပ္ဍဲ အခိင် ခမဳ သင် တအ် လုပ် ဝှ် ပိ ဂိတု ကေုာံ ပ္ဍဲ တ္ၚဲ သဳ (Uposatha days) ဂှ်၊ ဘာလကျာ် ဗွဲမဂၠိုင် ကွက် လဝ် အလာံ ဏအ် ရ။
* '''ပေါဲ ကောံသန္နိပါတ် ဗုဒ္ဓဘာသာ:''' ပ္ဍဲ ပေါဲ ကောံသန္နိပါတ် မပ္တံကဵု WFB, ပေါဲ သင်္ဂါယနာ၊ ကေုာံ သဘင် မဆေင်ကဵု ဗုဒ္ဓဘာသာ အလုံဂၠးတိ တအ် ဂှ် အလာံ ဏအ် ဒးဒုင် စကာ တွဵု ရ။

== ၇။ ဗီုပြင် အလာံ မပြံင်လှာဲ ပ္ဍဲ ဍုင်တၞဟ်ဟ် (Variations in Different Countries) ==
ၜိုန်ရ အလာံ အလုံဂၠးတိ ဏအ် ဂှ် ဒှ် ဗီုပြင် အဓိက ကီုလေဝ်၊ နိကာယ် ကေုာံ ဒေသ လ္ၚဵု တအ် စကာ အလာံ ဗီုပြင် မပြံင်လှာဲ ညိည (Variations) နွံ ကီု ရ:
* '''ဘာသာ Jōdo Shinshū (ဂျပါန်):''' ပ္ဍဲ ဘာသာ Jōdo Shinshū ပ္ဍဲ ဂျပါန် မ္ဂး၊ ညးတအ် သၠာဲ ထောအ် အသာ် လိမ္မဴ (Orange) နကဵု အသာ် ပ္ကဴ မ္ၚဵု/သာ် ဍာ်မိတ် (Pink) ရ။
* '''ဗုဒ္ဓဘာသာ တိဗေတ် (Tibetan Buddhism):''' တိဗေတ် တအ် နွံကဵု အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ အလဵုဇကု ညးတအ် (Tibetan Buddhist Flag) မၞုံကဵု ဗီုပြင် အသာ် မတၞဟ်ခြာ သွက်ဂွံ စၞောန် ထ္ၜး ဂကောံ နိကာယ် ညးတအ် ရ။
* '''ဂကောံ Soka Gakkai (SGI):''' ဂကောံ ဏအ် စကာ အလာံ မၞုံကဵု အသာ် သ္ၚေက်၊ ဍာ်မိတ် ကေုာံ ဗကေတ် (Tricolor) မဒှ် သင်္ကေတ အလဵုဇကု ညးတအ် ရ။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Buddhist Flags |url=https://www.crwflags.com/fotw/flags/rel-budd.html |website=Flags of the World |access-date=2024-01-20}}&lt;/ref&gt;

== ၈။ အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ ပ္ဍဲ ဒေသ အာရှအဂၞဲ (The Flag in Southeast Asia) ==
ပ္ဍဲ ဒေသ အာရှအဂၞဲ မပ္တံကဵု ဍုင်သေံ၊ မျာန်မာ၊ ကေုာံ လာအဝ် တအ် ဝွံ လွပ် အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဂှ် ဇၞော် လောန် ရ။
* '''ဍုင်သေံ (Thailand):''' ဍုင်သေံ ဝွံ စကာ အလာံ ဓမ္မစက် (Dhammacakka flag) မၞုံကဵု အသာ် ဍာ်မိတ် ကေုာံ ရုပ် ဓမ္မစက် သာ် ဗကေတ် ဂၠိုင် နူကဵု အလာံ တြဴ သာ် ဏအ် ရ။ ဆဂး ပ္ဍဲ သဘင် ဇၞော်ဇၞော် တအ် မ္ဂး အလာံ သီု ၜါ ဂှ် ကွက် မွဲစွံ ရ။
* '''ဍုင် မျာန်မာ ကေုာံ ဒေသ မန် (Myanmar &amp; Mon State):''' ပ္ဍဲ မျာန်မာ ကေုာံ ဒေသ မန် တအ် ဂှ် အလာံ တြဴ သာ် ဝွံ စကာ ဗွဲမလှဲလး ပ္ဍဲ ဘာလကျာ်၊ ကွဳစက် (ကာလ အာ တရဴ ဖျဴ ကျာ်) ကေုာံ လတူ စေတဳ ရ။ လဆောဝ် မ္ဂး အသာ် လိမ္မဴ ဂှ် ဍေဟ်တအ် ဍောတ် ဖျေဟ် ကဵု ဒှ် အသာ် ပ္ကဴ မ္ၚဵု ညိည (Pinkish hue) ပ္ဍဲ လ္ၚဵု ဒၞာဲ ရ။

== ၉။ အခန်ကဏ္ဍ အလာံ ပ္ဍဲ ပရေင်ယေန်သၞာင် (Role of the Flag in Culture) ==
အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝွံ ဍေဟ် ဒှ် မံင် သင်္ကေတ ယေန်သၞာင် (Cultural symbol) မွဲ ပ္ဍဲ ဇရေင် ညးဗုဒ္ဓဘာသာ တအ် ရ။
ဍေဟ် ပစၞး ကု ပရေင် ဒုင်စသိုင် ပတှ်ေ လတူ ဓရ် ကျာ် (Faith) ကေုာံ ပရေင် မင်မွဲ သာသနာ ရ။ ဆဂး အတိုင် လညာတ် ဗုဒ္ဓဘာသာ မ္ဂး၊ အလာံ ဏအ် ဝွံ ဟွံသေင် အရာ သွက်ဂွံ ရှ်ေသှ်ေ ပူဇဴ ညံင်ရဴ ကျာ် ဟွံသေင်မ္ဂး ဒေဝတဴ (Not an object of worship) ရ။ ဍေဟ် ဒှ် ဆ သင်္ကေတ သွက်ဂွံ ဗ္စာရဏာ လတူ ဂုဏ် ကျာ်တြဲ ကေုာံ ဓရ် သၟး ဓဝ် ရ။ ပ္ဍဲ ပရေင် ယေန်သၞာင် မန် လေဝ်၊ ပ္ဍဲ တ္ၚဲ ကိစ္စ ဇၞော် မပ္တံကဵု ပေါဲ ကလင် ဓရ် တအ် မ္ဂး အလာံ ဏအ် တန်တဴ ဒၟံင် ပ္ဍဲ ကဆံင် မသၠုင် တွဵု ရ။

== ၁၀။ ပရေင် ဂီုကၠီု ကေုာံ သၞောဝ် လတူ အလာံ (Regulations and Respect) ==
ဟိုတ်နူ အလာံ ဝွံ ဒှ် သင်္ကေတ သာသနာ ဂှ်ရ၊ ညးဗုဒ္ဓဘာသာ တအ် စွံ ဓဝ် ရှ်ေသှ်ေ လတူ အလာံ ဏအ် ဗွဲမဇၞော် ရ။
နွံ သၞောတ်ဝ် အခိုက်အလိုက် (Customary rules) သွက်ဂွံ စကာ အလာံ ဏအ် မပ္တံကဵု:
* အလာံ ဂှ် ဒး ကွက် လဝ် ပ္ဍဲ ဒၞာဲ မသၠုင် ကေုာံ မသ္အးဇ္ၚး တွဵု ရ။
* ဟွံကဵု အခေါင် စကာ အလာံ ဏအ် နဒဒှ် ယာတ် ဂြောပ် ခုင်၊ ယာတ် သ္အးဇ္ၚး ဒၞာဲ، ဟွံသေင်မ္ဂး ကပေါတ် ဗိုက်လတက် မစုတ် လပါ် သၟဝ် ခန္ဓကာယ (Below the waist) လးလး ရ။
* ယဝ်ရ အလာံ လီုလာ် အာ ဟွံသေင်မ္ဂး တြေံ အာ မ္ဂး၊ ညးတအ် ဟွံ ထောအ် ပ္ဍဲ ခၟိက် ဓမ္မတာ ရ။ ညးတအ် စံင် ထောအ် ဟွံသေင်မ္ဂး စွံ ပ္ဍဲ ဒၞာဲ မသ္အးဇ္ၚး သွက်ဂွံ ထိင် ဂုဏ်သိက္ခာ အလာံ ရ。&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Guidelines on the Usage of the Buddhist Flag |url=https://wfbhq.org/ |website=World Fellowship of Buddhists |access-date=2024-01-20}}&lt;/ref&gt;

== ၁၁။ အနာဂတ် ကေုာံ သင်္ကေတ ပရေင်ညဳသၟဟ် (Future and Symbol of Unity) ==
ပ္ဍဲ ခေတ် ပစ္စုပ္ပန် ဏအ်၊ အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝွံ ဆက် ဒှ် သင်္ကေတ ပရေင် ညဳသၟဟ် (Symbol of Unity) အကြာ နိကာယ် ဗုဒ္ဓဘာသာ သီုဖအိုတ် မပ္တံကဵု ထေရဝါဒ (Theravada)၊ မဟာယာန (Mahayana)၊ ကေုာံ ဝဇိရယာန (Vajrayana) ရ။
ၜိုန်ရ နိကာယ် တအ် ဏအ် နွံ ကဵု လညာတ် ကေုာံ အခိုက်အလိုက် တၞဟ်ခြာ ကီုလေဝ်၊ အလာံ တြဴ သာ် ဏအ် ဝွံ ရီုဗင် စၠောအ် ခြာ ညးတအ် ကဵု တန်တဴ မွဲစွံ ပ္ဍဲ သမၞိင် ဓရ် ကျာ်တြဲ ဓဝ် ရ။ သွက် အနာဂတ် ဂှ်၊ အလာံ ဏအ် ဆက် တန်တဴ အာ နဒဒှ် သင်္ကေတ အလုံဂၠးတိ မထ္ၜး ဏာ ပရေင် ၜိုဟ်သြိုဟ် (Peace) ကေုာံ မေတ္တာ သွက် ညးလောက သီုဖအိုတ် ရ။

== ဗှ်လ္ၚတ် ==
* [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]
* [[ဓမ္မစက်]]
* [[သဘင် တ္ၚဲ ကျာ်]]
* [[ကောံသန္နိပါတ် ညးဗုဒ္ဓဘာသာ အလုံဂၠးတိ]]
* [[ဟေန်ရဳ သတဳလ် အဝ်ကတ်]]

== နိဿဲ ==
&lt;references /&gt;

{{Navbox
| name = Buddhism
| title = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]
| listclass = hlist
| list1 = 
* [[ကျာ်တြဲ ဂေါတမ]]
* [[ဓရ်]]
* [[သင်]]
* [[အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]
* [[ဓမ္မစက်]]
* [[သဘင် တ္ၚဲ ကျာ်]]
* [[ထေရဝါဒ]]
* [[မဟာယာန]]
}}

{{DEFAULTSORT:အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ}}
[[ကဏ္ဍ:အလာံဂမၠိုင်]]
[[ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ]]
[[ကဏ္ဍ:သင်္ကေတ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]
[[ကဏ္ဍ:ယေန်သၞာင် ဗုဒ္ဓဘာသာ]]</text>
      <sha1>lzriacov7wj7exieb6y1zc52x7cne79</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>59362</id>
      <parentid>59361</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T23:52:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <origin>59362</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24776" sha1="535mkwnzc728fxkqaf86qgqm59t3f6m" xml:space="preserve">{{Infobox flag
| name = အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ
| article = 
| image = Flag of Buddhism.svg
| alt = အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ အလုံဂၠးတိ
| caption = အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ အလုံဂၠးတိ မၞုံကဵု အသာ် တြဴ သာ်
| nickname = လျးကျာ် တြဴ သာ် (Six-colored flag)
| proportion = 2:3
| adoption = ၂၈ ဨပြဳ ၁၈၈၅ (သဳရိလင်္ကာ);&lt;br&gt;၁၉၅၂ (အလုံဂၠးတိ)
| design = အသာ် သ္ၚေက်၊ ဍာ်မိတ်၊ ဗကေတ်၊ ဗု၊ ကေုာံ လိမ္မဴ မဖျေဟ်လဝ် နကဵု လဒက်ပ္တန် ဒေါင်လိုက် ၅ တၞုင် တုဲ လပါ် ကၞောတ် ဂှ် ပံင်နှဴ လဝ် အသာ် သီု (၅) သာ် အတိုင် လၟေင် ဗွဲလတူ ရ။
| designer = ကမ္မတဳ ကိုလံဗို (Colombo Committee) ကေုာံ ဟေန်ရဳ သတဳလ် အဝ်ကတ် (Henry Steel Olcott)
}}

'''အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ''' ({{lang-en|Buddhist flag}}) ဝွံ ဒှ် သင်္ကေတ အလုံဂၠးတိ မွဲ သွက် ဘာသာ ဗုဒ္ဓ တုဲ ဍေဟ် ပစၞး ကု ပရေင် ညဳသၟဟ်၊ ပရေင် ၜိုဟ်သြိုဟ်၊ ကေုာံ ပရေင် မေတ္တာ ကရုဏာ အလုံ ဂကောံ ဗုဒ္ဓဘာသာ နာနာ သာ် ပ္ဍဲ ဂၠးတိ ဏအ် ရ။ အလာံ ဝွံ ဒက်ပ္တန် လဝ် ပ္ဍဲ လက္ကရဴ ဗွဝ်ကၠံ ၁၉ ပ္ဍဲ ဍုင် သဳရိလင်္ကာ (Sri Lanka) သွက်ဂွံ ဒှ် သင်္ကေတ ပရေင် ကလေင် ဂျိုင်တိုန် ဗုဒ္ဓဘာသာ (Buddhist revival) ရ။ လၟုဟ် မ္ဂး အလာံ ဏအ် ဂှ် ဒးဒုင် စၟတ်သမ္တီ လဝ် နကဵု ဂကောံ ညးဗုဒ္ဓဘာသာ အလုံဂၠးတိ (World Fellowship of Buddhists - WFB) သွက်ဂွံ စကာ ပ္ဍဲ သဘင် ကိစ္စ ဇၞော် မပ္တံကဵု သဘင် တ္ၚဲ ကျာ် (Vesak) ကေုာံ သဘင် ပရေင် ဘာသာ တၞဟ်ဟ် ရ။ အလာံ ဝွံ နွံကဵု အသာ် (၆) သာ် မပစၞး ကု ရောင်စိင် တြဴ သာ် မတိတ် ကၠုင် နူကဵု ခန္ဓကာယ ကျာ်တြဲ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓ အခိင် တၠဳမၞုံကုပိုည် ကျာ်တြဲ ကလိဂွံ သဗ္ဗညုတညာဏ် ရ။

== ၁။ နိဒါန် ကေုာံ ဝင် (Introduction and History) ==
ဝင် အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝွံ စက္တဵုဒှ် ကၠုင် ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၈၈၅ ပ္ဍဲ ဍုင် သဳရိလင်္ကာ (အခိင် တေအ် ကော်ဂး Ceylon) မဒှ် အခိင် သၟဝ် တဲ အုပ်ဓုပ် အေန်ဂလိတ် (British colonial rule) ရ။
ပ္ဍဲ အခိင် ဂှ်၊ ကောန်ဍုင် သဳရိလင်္ကာ တအ် မဒှ် ညးဗုဒ္ဓဘာသာ ဗွဲမဂၠိုင် ဒးဒုင် ပလီုပလာ် ပရေင် ယေန်သၞာင် ကေုာံ ပရေင် ဘာသာ ညးတအ် နူကဵု အလဵုအသဳ အေန်ဂလိတ် တအ် ရ။ အလဵုအသဳ အေန်ဂလိတ် ကၟာတ် လဒဵု သဘင် ဗုဒ္ဓဘာသာ ကေုာံ ဟွံကဵု အခေါင် ကၠောန် သဘင် တ္ၚဲ ကျာ် (Vesak) နကဵု ပရေင် သၠးပွး ရ။ ဆဂး ဟိုတ်နူ ပရေင် ချဳဒရာင် ပရေင် ကလေင် ဂျိုင်တိုန် ဗုဒ္ဓဘာသာ (Buddhist revival movement) မက္ဍိုက်ပ် နူကဵု ခမဳ သင် ကေုာံ ခရှ် သဳရိလင်္ကာ တအ် ဂှ်ရ၊ ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၈၈၅ ဂှ် အလဵုအသဳ အေန်ဂလိတ် ဒး ကလေင် ပံက် ကဵု အခေါင် ကၠောန် သဘင် တ္ၚဲ ကျာ် နဒဒှ် တ္ၚဲ ဒေါအ် ဇူ ရုင် အလဵုအသဳ (Public holiday) ပၠန် ရ။ သွက်ဂွံ စၟတ်သမ္တီ ပရေင် အံင်ဇၞး ဏအ် ကေုာံ သွက်ဂွံ နွံ သင်္ကေတ မွဲ သွက် ညးဗုဒ္ဓဘာသာ သီုဖအိုတ် ဂှ်၊ ညးတအ် စ ဖန်ဗဒှ် လဝ် အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဏအ် ရ။&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Guruge |first=Ananda W. P. |title=Return to Righteousness: A Collection of Speeches, Essays, and Letters of the Anagarika Dharmapala |publisher=Ministry of Education and Cultural Affairs, Sri Lanka |year=1965 |pages=105–110}}&lt;/ref&gt;

== ၂။ ကမ္မတဳ ကိုလံဗို ကေုာံ ညးမခၞံဗဒှ် (Colombo Committee and Creators) ==
အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဏအ် ဝွံ ဟွံသေင် ဖန်ဗဒှ် လဝ် နကဵု ပူဂိုလ် မွဲ ဓဝ် တုဲ၊ ဍေဟ် ဒှ် ကမၠောန် မကၠောန်ဗဒှ် လဝ် နကဵု &quot;ကမ္မတဳ ကိုလံဗို&quot; (Colombo Committee) ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၈၈၅ ရ။
ကမ္မတဳ ဏအ် ဂှ် ပါလုပ် လဝ် ခမဳ သင် ဇၞော်ဇၞော် ကေုာံ ခရှ် ညးမစိုန်သကီု တအ် မပ္တံကဵု Ven. Hikkaduwe Sri Sumangala Thera (ကျာ်ဇၞော် ဟေက်ကဒူဝေ သြဳ သုမင်္ဂလ), Ven. Migettuwatte Gunananda Thera, Don Carolis Hewavitharana, ကေုာံ J.R. de Silva တအ် ရ။ ညးတအ် ဖန်ဗဒှ် လဝ် ဗီုပြင် အလာံ မၞုံကဵု အရံင် တြဴ သာ် ကီုလေဝ်၊ ပ္ဍဲ အခိင် စတမ် တေအ် ဗီုပြင် ဍေဟ် ဒှ် ဗီုပြင် မဇၠိင် တုဲ ဟွံကိတ်ညဳ ကု ဗီုပြင် အလာံ ဓမ္မတာ (Standard flag shape) ရ။ ကြဴနူ ဂှ် ဗိုလ်ဇၞော် အမေရိကာန် ကေုာံ ညးမရှ်ေသှ်ေ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဟေန်ရဳ သတဳလ် အဝ်ကတ် (Henry Steel Olcott) ကၠုင် စိုပ် ဍုင် သဳရိလင်္ကာ တုဲ၊ ညး ကဵု ကသပ် ညံင်ဂွံ ပလေဝ် ဗီုပြင် အလာံ ဂှ် ညံင်ဂွံ တုပ် ကု ဗီုပြင် အလာံ ဍုင် (National flag dimensions) ညံင်ဂွံ ကွက် ပ္ဍဲ တိုင် လောဲသွာ ရ။ ဗီုပြင် မပလေဝ် လဝ် နကဵု ဟေန်ရဳ အဝ်ကတ် ဂှ် ဒှ် ဗီုပြင် အလာံ မစကာ ဒၟံင် စဵုကဵု တ္ၚဲဏအ် ရ။

== ၃။ အသာ်ဂမၠိုင် ကေုာံ အဓိပ္ပါယ် (Colors and Meanings) ==
အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝွံ နွံကဵု အသာ် (၆) သာ် (ပ္ဍဲ ဗီုပြင် မ္ဂး ညာတ် ၅ သာ် ဒေါင်လိုက် ကေုာံ ၁ သာ် မပံင်နှဴ လဝ် လပါ် ကၞောတ်) ရ။ အသာ် တအ် ဏအ် ပစၞး ကု ရောင်စိင် တြဴ သာ် မတိတ် နူကဵု ခန္ဓကာယ ကျာ်တြဲ ရ:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! အသာ် (Color) !! အရေဝ် ပါဠိ (Pali) !! အဓိပ္ပါယ် ကေုာံ သင်္ကေတ (Meaning)
|-
| '''သာ် ဍီု''' (Blue)
| နဳလ (Nīla)
| ပစၞး ကု မေတ္တာ ကရုဏာ အလုံ စက္ကဝါ (Universal Compassion) ကေုာံ ပရေင် ၜိုဟ်သြိုဟ် ရ။
|-
| '''သာ် ဍာ်မိတ်''' (Yellow)
| ပဳတ (Pīta)
| ပစၞး ကု ဂၠံင်တရဴ လဒေါဝ် (The Middle Path) မဒှ် ဂၠံင်တရဴ ဟွံလောန်ၜက် တုဲ မာန် တိတ် ဗၠး နူ ဒဒိုက် ရ။
|-
| '''သာ် ဗကေတ်''' (Red)
| လောဟိတ (Lohita)
| ပစၞး ကု ဂုဏ်ဖိုလ် ကေုာံ မင်မွဲ ဓရ် ကျာ်တြဲ (Blessings of Practice) ကေုာံ ဉာဏ်ပညာ မဇြိုဟ်နက် ရ။
|-
| '''သာ် ဗု''' (White)
| ဩဒါတ (Odāta)
| ပစၞး ကု ပရေင် အးဇ္ၚး ဓရ် (Purity of Dhamma) ကေုာံ လွောတ် ဗၠး နူ ကိလေသ ရ။
|-
| '''သာ် လိမ္မဴ''' (Orange)
| မဉ္ဇိဋ္ဌ (Mañjeṭṭha)
| ပစၞး ကု ဉာဏ်ပညာ ကျာ်တြဲ (Wisdom of the Buddha) ကေုာံ အစောံ ဓရ် ရ။
|-
| '''သာ် ပံင်နှဴ''' (Combination)
| ပဘဿရ (Prabhāsvara)
| ပစၞး ကု ပရေင် သစ္စ ဓရ် မဍာံစၟတ် (Truth) မပံင်နှဴ လဝ် အသာ် သီု မသုန် သာ် ရ။
|}
အသာ် မရနုက်ကဵု တြဴ ဂှ် ညာတ် ကေတ် ပ္ဍဲ လပါ် တိုင် ကၞောတ် မၞုံကဵု အသာ် မသုန် သာ် ဒေါင်လိုက် (Vertical bars) ရ။

== ၄။ ဒြပ်ရတ် တြဴသာ် ပ္ဍဲ သုတ်ဗုဒ္ဓဘာသာ (The Six Rays and Pabhassara) ==
ပ္ဍဲကဵု သုတ် ဗုဒ္ဓဘာသာ ကေုာံ ပြကိုဟ် အဘိဓရ် (Abhidhamma) မ္ဂး၊ အသာ် တြဴ သာ် ဝွံ ဆက်စပ် ဒၟံင် ကု အခိင် ကျာ်တြဲ ကလိဂွံ သဗ္ဗညုတညာဏ် (Enlightenment) ရ။
ကာလ ကျာ်တြဲ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓ စိုပ် ဒတုဲ သဗ္ဗညုတညာဏ် သၟဝ် တၞံ ဇြဲ ဗောဓိ (Bodhi Tree) တုဲ ညး တွံ ဓရ် အဘိဓရ် သွက် မိမ ညး ပ္ဍဲ ဍုင် သွဝ် ဂှ်၊ ဟိုတ်နူ ဓါတ် ဉာဏ်ပညာ ကေုာံ ပဳတိ (Joy) မဇၞော် လောန် ဂှ်ရ၊ ရောင်စိင် တြဴ သာ် (Six-colored aura) မကော်ဂး &quot;ပဘဿရ&quot; (Pabhassara / Prabhasvara) တိတ် ကၠုင် နူကဵု ခန္ဓကာယ ညး ရ။ ရောင်စိင် တအ် ဏအ် ဒှ် သက်သဳ ညာဏ်ပညာ ကေုာံ မေတ္တာ ကျာ်တြဲ မတြး အာ အလုံ ဂၠးတိ ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝွံ ဟွံသေင် သင်္ကေတ ပရေင် ဍုင်ကွာန်၊ ဍေဟ် ဒှ် သင်္ကေတ လပါ် ဓရ် ကေုာံ ပရေင် ပတှ်ေ (Faith) အလုံ ညးဗုဒ္ဓဘာသာ သီုဖအိုတ် ရ。&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Buddhist Flag |url=http://www.buddhanet.net/e-learning/history/b_flag.htm |website=BuddhaNet |access-date=2024-01-20}}&lt;/ref&gt;

== ၅။ ပရေင် သ္ပဒတန် အလုံဂၠးတိ (Global Adoption and WFB) ==
ၜိုန်ရ အလာံ ဝွံ ခၞံဗဒှ် လဝ် ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၈၈၅ ပ္ဍဲ သဳရိလင်္ကာ ကီုလေဝ်၊ ပရေင် စကာ အလာံ ဏအ် အလုံဂၠးတိ ဂှ် က္တဵုဒှ် လက္ကရဴ ဗွဲမလောန် ရ။
ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၅၀ ဂှ်၊ ပရေင် ကောံသန္နိပါတ် ညးဗုဒ္ဓဘာသာ အလုံဂၠးတိ (World Fellowship of Buddhists - WFB) ပထမအိုတ် ကိုပ်ကၠာအိုတ် ကၠောန်ဗဒှ် ပ္ဍဲ ဍုင် ကိုလံဗို ရ။ ပ္ဍဲ ကောံသန္နိပါတ် ဏအ်၊ ညးစၞး နူကဵု ဍုင် ဗုဒ္ဓဘာသာ နာနာ သာ် (မပ္တံကဵု သေံ၊ မျာန်မာ၊ ကြုက်၊ ဂျပါန်၊ အိန္ဒိယ) တအ် တုပ် စိုတ် သ္ပဒတန် လတူ အလာံ ဏအ် နဒဒှ် သင်္ကေတ အလုံဂၠးတိ သွက် ဗုဒ္ဓဘာသာ ရ။ စိုပ် သၞာံ ၁၉၅၂ ဂှ် WFB သ္ပဒတန် အလာံ ဏအ် ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် တုဲ စတမ် နူ အခိင် ဂှ် မ္ဂး အလာံ ဏအ် ပြးဇး အာ အလုံ ဂၠးတိ စကာ ပ္ဍဲ သဘင် ကေုာံ ဘာလကျာ် ပ္ဍဲ ဇၟာပ် ဍုင် ရ။&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Pechilis |first=Karen |title=South Asian Religions: Tradition and Today |publisher=Routledge |year=2013 |isbn=978-0415448512 |pages=152–155}}&lt;/ref&gt;

== ၆။ လွပ် ကေုာံ အခိင်ကာလ (Usage and Occasions) ==
အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝွံ စကာ ပ္ဍဲ အခိင်ကာလ မဆေင်စပ် ကု ပရေင် ဘာသာ ကေုာံ ပရေင် ယေန်သၞာင် အဓိက ဂမၠိုင် ရ:
* '''သဘင် တ္ၚဲ ကျာ် (Vesak):''' ဒှ် အခိင် မစကာ အလာံ ဏအ် ဂၠိုင်အိုတ် ရ။ ညးဗုဒ္ဓဘာသာ တအ် ကွက် အလာံ ပ္ဍဲ သ္ၚိ၊ ဘာလကျာ်၊ ကေုာံ လတူ ဂၠံင် သွက်ဂွံ ရှ်ေသှ်ေ ပူဇဴ တ္ၚဲ ကျာ်တြဲ ဒှ် မၞိဟ်၊ ဒှ် ကျာ်၊ ကေုာံ ပရိနိဗ္ဗာန် ရ။
* '''အခိင် ဓမ္မစက် ကေုာံ ဝှ် (Vassa &amp; Uposatha):''' ပ္ဍဲ အခိင် ခမဳ သင် တအ် လုပ် ဝှ် ပိ ဂိတု ကေုာံ ပ္ဍဲ တ္ၚဲ သဳ (Uposatha days) ဂှ်၊ ဘာလကျာ် ဗွဲမဂၠိုင် ကွက် လဝ် အလာံ ဏအ် ရ။
* '''ပေါဲ ကောံသန္နိပါတ် ဗုဒ္ဓဘာသာ:''' ပ္ဍဲ ပေါဲ ကောံသန္နိပါတ် မပ္တံကဵု WFB, ပေါဲ သင်္ဂါယနာ၊ ကေုာံ သဘင် မဆေင်ကဵု ဗုဒ္ဓဘာသာ အလုံဂၠးတိ တအ် ဂှ် အလာံ ဏအ် ဒးဒုင် စကာ တွဵု ရ။

== ၇။ ဗီုပြင် အလာံ မပြံင်လှာဲ ပ္ဍဲ ဍုင်တၞဟ်ဟ် (Variations in Different Countries) ==
ၜိုန်ရ အလာံ အလုံဂၠးတိ ဏအ် ဂှ် ဒှ် ဗီုပြင် အဓိက ကီုလေဝ်၊ နိကာယ် ကေုာံ ဒေသ လ္ၚဵု တအ် စကာ အလာံ ဗီုပြင် မပြံင်လှာဲ ညိည (Variations) နွံ ကီု ရ:
* '''ဘာသာ Jōdo Shinshū (ဂျပါန်):''' ပ္ဍဲ ဘာသာ Jōdo Shinshū ပ္ဍဲ ဂျပါန် မ္ဂး၊ ညးတအ် သၠာဲ ထောအ် အသာ် လိမ္မဴ (Orange) နကဵု အသာ် ပ္ကဴ မ္ၚဵု/သာ် ဍာ်မိတ် (Pink) ရ။
* '''ဗုဒ္ဓဘာသာ တိဗေတ် (Tibetan Buddhism):''' တိဗေတ် တအ် နွံကဵု အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ အလဵုဇကု ညးတအ် (Tibetan Buddhist Flag) မၞုံကဵု ဗီုပြင် အသာ် မတၞဟ်ခြာ သွက်ဂွံ စၞောန် ထ္ၜး ဂကောံ နိကာယ် ညးတအ် ရ။
* '''ဂကောံ Soka Gakkai (SGI):''' ဂကောံ ဏအ် စကာ အလာံ မၞုံကဵု အသာ် သ္ၚေက်၊ ဍာ်မိတ် ကေုာံ ဗကေတ် (Tricolor) မဒှ် သင်္ကေတ အလဵုဇကု ညးတအ် ရ။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Buddhist Flags |url=https://www.crwflags.com/fotw/flags/rel-budd.html |website=Flags of the World |access-date=2024-01-20}}&lt;/ref&gt;

== ၈။ အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ ပ္ဍဲ ဒေသ အာရှအဂၞဲ (The Flag in Southeast Asia) ==
ပ္ဍဲ ဒေသ အာရှအဂၞဲ မပ္တံကဵု ဍုင်သေံ၊ မျာန်မာ၊ ကေုာံ လာအဝ် တအ် ဝွံ လွပ် အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဂှ် ဇၞော် လောန် ရ။
* '''ဍုင်သေံ (Thailand):''' ဍုင်သေံ ဝွံ စကာ အလာံ ဓမ္မစက် (Dhammacakka flag) မၞုံကဵု အသာ် ဍာ်မိတ် ကေုာံ ရုပ် ဓမ္မစက် သာ် ဗကေတ် ဂၠိုင် နူကဵု အလာံ တြဴ သာ် ဏအ် ရ။ ဆဂး ပ္ဍဲ သဘင် ဇၞော်ဇၞော် တအ် မ္ဂး အလာံ သီု ၜါ ဂှ် ကွက် မွဲစွံ ရ။
* '''ဍုင် မျာန်မာ ကေုာံ ဒေသ မန် (Myanmar &amp; Mon State):''' ပ္ဍဲ မျာန်မာ ကေုာံ ဒေသ မန် တအ် ဂှ် အလာံ တြဴ သာ် ဝွံ စကာ ဗွဲမလှဲလး ပ္ဍဲ ဘာလကျာ်၊ ကွဳစက် (ကာလ အာ တရဴ ဖျဴ ကျာ်) ကေုာံ လတူ စေတဳ ရ။ လဆောဝ် မ္ဂး အသာ် လိမ္မဴ ဂှ် ဍေဟ်တအ် ဍောတ် ဖျေဟ် ကဵု ဒှ် အသာ် ပ္ကဴ မ္ၚဵု ညိည (Pinkish hue) ပ္ဍဲ လ္ၚဵု ဒၞာဲ ရ။

== ၉။ အခန်ကဏ္ဍ အလာံ ပ္ဍဲ ပရေင်ယေန်သၞာင် (Role of the Flag in Culture) ==
အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝွံ ဍေဟ် ဒှ် မံင် သင်္ကေတ ယေန်သၞာင် (Cultural symbol) မွဲ ပ္ဍဲ ဇရေင် ညးဗုဒ္ဓဘာသာ တအ် ရ။
ဍေဟ် ပစၞး ကု ပရေင် ဒုင်စသိုင် ပတှ်ေ လတူ ဓရ် ကျာ် (Faith) ကေုာံ ပရေင် မင်မွဲ သာသနာ ရ။ ဆဂး အတိုင် လညာတ် ဗုဒ္ဓဘာသာ မ္ဂး၊ အလာံ ဏအ် ဝွံ ဟွံသေင် အရာ သွက်ဂွံ ရှ်ေသှ်ေ ပူဇဴ ညံင်ရဴ ကျာ် ဟွံသေင်မ္ဂး ဒေဝတဴ (Not an object of worship) ရ။ ဍေဟ် ဒှ် ဆ သင်္ကေတ သွက်ဂွံ ဗ္စာရဏာ လတူ ဂုဏ် ကျာ်တြဲ ကေုာံ ဓရ် သၟး ဓဝ် ရ။ ပ္ဍဲ ပရေင် ယေန်သၞာင် မန် လေဝ်၊ ပ္ဍဲ တ္ၚဲ ကိစ္စ ဇၞော် မပ္တံကဵု ပေါဲ ကလင် ဓရ် တအ် မ္ဂး အလာံ ဏအ် တန်တဴ ဒၟံင် ပ္ဍဲ ကဆံင် မသၠုင် တွဵု ရ။

== ၁၀။ ပရေင် ဂီုကၠီု ကေုာံ သၞောဝ် လတူ အလာံ (Regulations and Respect) ==
ဟိုတ်နူ အလာံ ဝွံ ဒှ် သင်္ကေတ သာသနာ ဂှ်ရ၊ ညးဗုဒ္ဓဘာသာ တအ် စွံ ဓဝ် ရှ်ေသှ်ေ လတူ အလာံ ဏအ် ဗွဲမဇၞော် ရ။
နွံ သၞောတ်ဝ် အခိုက်အလိုက် (Customary rules) သွက်ဂွံ စကာ အလာံ ဏအ် မပ္တံကဵု:
* အလာံ ဂှ် ဒး ကွက် လဝ် ပ္ဍဲ ဒၞာဲ မသၠုင် ကေုာံ မသ္အးဇ္ၚး တွဵု ရ။
* ဟွံကဵု အခေါင် စကာ အလာံ ဏအ် နဒဒှ် ယာတ် ဂြောပ် ခုင်၊ ယာတ် သ္အးဇ္ၚး ဒၞာဲ، ဟွံသေင်မ္ဂး ကပေါတ် ဗိုက်လတက် မစုတ် လပါ် သၟဝ် ခန္ဓကာယ (Below the waist) လးလး ရ။
* ယဝ်ရ အလာံ လီုလာ် အာ ဟွံသေင်မ္ဂး တြေံ အာ မ္ဂး၊ ညးတအ် ဟွံ ထောအ် ပ္ဍဲ ခၟိက် ဓမ္မတာ ရ။ ညးတအ် စံင် ထောအ် ဟွံသေင်မ္ဂး စွံ ပ္ဍဲ ဒၞာဲ မသ္အးဇ္ၚး သွက်ဂွံ ထိင် ဂုဏ်သိက္ခာ အလာံ ရ。&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Guidelines on the Usage of the Buddhist Flag |url=https://wfbhq.org/ |website=World Fellowship of Buddhists |access-date=2024-01-20}}&lt;/ref&gt;

== ၁၁။ အနာဂတ် ကေုာံ သင်္ကေတ ပရေင်ညဳသၟဟ် (Future and Symbol of Unity) ==
ပ္ဍဲ ခေတ် ပစ္စုပ္ပန် ဏအ်၊ အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝွံ ဆက် ဒှ် သင်္ကေတ ပရေင် ညဳသၟဟ် (Symbol of Unity) အကြာ နိကာယ် ဗုဒ္ဓဘာသာ သီုဖအိုတ် မပ္တံကဵု ထေရဝါဒ (Theravada)၊ မဟာယာန (Mahayana)၊ ကေုာံ ဝဇိရယာန (Vajrayana) ရ။
ၜိုန်ရ နိကာယ် တအ် ဏအ် နွံ ကဵု လညာတ် ကေုာံ အခိုက်အလိုက် တၞဟ်ခြာ ကီုလေဝ်၊ အလာံ တြဴ သာ် ဏအ် ဝွံ ရီုဗင် စၠောအ် ခြာ ညးတအ် ကဵု တန်တဴ မွဲစွံ ပ္ဍဲ သမၞိင် ဓရ် ကျာ်တြဲ ဓဝ် ရ။ သွက် အနာဂတ် ဂှ်၊ အလာံ ဏအ် ဆက် တန်တဴ အာ နဒဒှ် သင်္ကေတ အလုံဂၠးတိ မထ္ၜး ဏာ ပရေင် ၜိုဟ်သြိုဟ် (Peace) ကေုာံ မေတ္တာ သွက် ညးလောက သီုဖအိုတ် ရ။

== ဗှ်လ္ၚတ် ==
* [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]
* [[ဓမ္မစက်]]
* [[သဘင် တ္ၚဲ ကျာ်]]
* [[ကောံသန္နိပါတ် ညးဗုဒ္ဓဘာသာ အလုံဂၠးတိ]]
* [[ဟေန်ရဳ သတဳလ် အဝ်ကတ်]]

== နိဿဲ ==
&lt;references /&gt;

{{Navbox
| name = Buddhism
| title = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]
| listclass = hlist
| list1 = 
* [[ကျာ်တြဲ ဂေါတမ]]
* [[ဓရ်]]
* [[သင်]]
* [[အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]
* [[ဓမ္မစက်]]
* [[သဘင် တ္ၚဲ ကျာ်]]
* [[ထေရဝါဒ]]
* [[မဟာယာန]]
}}

{{DEFAULTSORT:အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ}}
[[ကဏ္ဍ:အလာံဂမၠိုင်]]
[[ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ]]
[[ကဏ္ဍ:သင်္ကေတ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]
[[ကဏ္ဍ:ယေန်သၞာင် ဗုဒ္ဓဘာသာ]]</text>
      <sha1>535mkwnzc728fxkqaf86qgqm59t3f6m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>59363</id>
      <parentid>59362</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T23:53:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <origin>59363</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24752" sha1="sfatxszwr9k99a2rypafwd60r2fvcyq" xml:space="preserve">{{Infobox flag
| name = အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ
| article = 
| image = Flag of Buddhism.svg
| alt = အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ အလုံဂၠးတိ
| caption = အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ အလုံဂၠးတိ မၞုံကဵု အသာ် တြဴ သာ်
| nickname = လျးကျာ် တြဴ သာ် (Six-colored flag)
| proportion = 2:3
| adoption = ၂၈ ဨပြဳ ၁၈၈၅ (သဳရိလင်္ကာ);&lt;br&gt;၁၉၅၂ (အလုံဂၠးတိ)
| design = အသာ် သ္ၚေက်၊ ဍာ်မိတ်၊ ဗကေတ်၊ ဗု၊ ကေုာံ လိမ္မဴ မဖျေဟ်လဝ် နကဵု လဒက်ပ္တန် ဒေါင်လိုက် ၅ တၞုင် တုဲ လပါ် ကၞောတ် ဂှ် ပံင်နှဴ လဝ် အသာ် သီု (၅) သာ် အတိုင် လၟေင် ဗွဲလတူ ရ။
| designer = ကမ္မတဳ ကိုလံဗို (Colombo Committee) ကေုာံ ဟေန်ရဳ သတဳလ် အဝ်ကတ် (Henry Steel Olcott)
}}

'''အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ''' ({{lang-en|Buddhist flag}}) ဝွံ ဒှ် သင်္ကေတ အလုံဂၠးတိ မွဲ သွက် ဘာသာ ဗုဒ္ဓ တုဲ ဍေဟ် ပစၞး ကု ပရေင် ညဳသၟဟ်၊ ပရေင် ၜိုဟ်သြိုဟ်၊ ကေုာံ ပရေင် မေတ္တာ ကရုဏာ အလုံ ဂကောံ ဗုဒ္ဓဘာသာ နာနာ သာ် ပ္ဍဲ ဂၠးတိ ဏအ် ရ။ အလာံ ဝွံ ဒက်ပ္တန် လဝ် ပ္ဍဲ လက္ကရဴ ဗွဝ်ကၠံ ၁၉ ပ္ဍဲ ဍုင် သဳရိလင်္ကာ (Sri Lanka) သွက်ဂွံ ဒှ် သင်္ကေတ ပရေင် ကလေင် ဂျိုင်တိုန် ဗုဒ္ဓဘာသာ (Buddhist revival) ရ။ လၟုဟ် မ္ဂး အလာံ ဏအ် ဂှ် ဒးဒုင် စၟတ်သမ္တီ လဝ် နကဵု ဂကောံ ညးဗုဒ္ဓဘာသာ အလုံဂၠးတိ (World Fellowship of Buddhists - WFB) သွက်ဂွံ စကာ ပ္ဍဲ သဘင် ကိစ္စ ဇၞော် မပ္တံကဵု သဘင် တ္ၚဲ ကျာ် (Vesak) ကေုာံ သဘင် ပရေင် ဘာသာ တၞဟ်ဟ် ရ။ အလာံ ဝွံ နွံကဵု အသာ် (၆) သာ် မပစၞး ကု လျးကျာ် တြဴ သာ် မတိတ် ကၠုင် နူကဵု ခန္ဓကာယ ကျာ်တြဲ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓ အခိင် တၠဳမၞုံကုပိုည် ကျာ်တြဲ ကလိဂွံ သဗ္ဗညုတညာဏ် ရ။

== ၁။ နိဒါန် ကေုာံ ဝင် (Introduction and History) ==
ဝင် အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝွံ စက္တဵုဒှ် ကၠုင် ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၈၈၅ ပ္ဍဲ ဍုင် သဳရိလင်္ကာ (အခိင် တေအ် ကော်ဂး Ceylon) မဒှ် အခိင် သၟဝ် တဲ အုပ်ဓုပ် အေန်ဂလိတ် (British colonial rule) ရ။
ပ္ဍဲ အခိင် ဂှ်၊ ကောန်ဍုင် သဳရိလင်္ကာ တအ် မဒှ် ညးဗုဒ္ဓဘာသာ ဗွဲမဂၠိုင် ဒးဒုင် ပလီုပလာ် ပရေင် ယေန်သၞာင် ကေုာံ ပရေင် ဘာသာ ညးတအ် နူကဵု အလဵုအသဳ အေန်ဂလိတ် တအ် ရ။ အလဵုအသဳ အေန်ဂလိတ် ကၟာတ် လဒဵု သဘင် ဗုဒ္ဓဘာသာ ကေုာံ ဟွံကဵု အခေါင် ကၠောန် သဘင် တ္ၚဲ ကျာ် (Vesak) နကဵု ပရေင် သၠးပွး ရ။ ဆဂး ဟိုတ်နူ ပရေင် ချဳဒရာင် ပရေင် ကလေင် ဂျိုင်တိုန် ဗုဒ္ဓဘာသာ (Buddhist revival movement) မက္ဍိုက်ပ် နူကဵု ခမဳ သင် ကေုာံ ခရှ် သဳရိလင်္ကာ တအ် ဂှ်ရ၊ ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၈၈၅ ဂှ် အလဵုအသဳ အေန်ဂလိတ် ဒး ကလေင် ပံက် ကဵု အခေါင် ကၠောန် သဘင် တ္ၚဲ ကျာ် နဒဒှ် တ္ၚဲ ဒေါအ် ဇူ ရုင် အလဵုအသဳ (Public holiday) ပၠန် ရ။ သွက်ဂွံ စၟတ်သမ္တီ ပရေင် အံင်ဇၞး ဏအ် ကေုာံ သွက်ဂွံ နွံ သင်္ကေတ မွဲ သွက် ညးဗုဒ္ဓဘာသာ သီုဖအိုတ် ဂှ်၊ ညးတအ် စ ဖန်ဗဒှ် လဝ် အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဏအ် ရ။&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Guruge |first=Ananda W. P. |title=Return to Righteousness: A Collection of Speeches, Essays, and Letters of the Anagarika Dharmapala |publisher=Ministry of Education and Cultural Affairs, Sri Lanka |year=1965 |pages=105–110}}&lt;/ref&gt;

== ၂။ ကမ္မတဳ ကိုလံဗို ကေုာံ ညးမခၞံဗဒှ် (Colombo Committee and Creators) ==
အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဏအ် ဝွံ ဟွံသေင် ဖန်ဗဒှ် လဝ် နကဵု ပူဂိုလ် မွဲ ဓဝ် တုဲ၊ ဍေဟ် ဒှ် ကမၠောန် မကၠောန်ဗဒှ် လဝ် နကဵု &quot;ကမ္မတဳ ကိုလံဗို&quot; (Colombo Committee) ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၈၈၅ ရ။
ကမ္မတဳ ဏအ် ဂှ် ပါလုပ် လဝ် ခမဳ သင် ဇၞော်ဇၞော် ကေုာံ ခရှ် ညးမစိုန်သကီု တအ် မပ္တံကဵု Ven. Hikkaduwe Sri Sumangala Thera (ကျာ်ဇၞော် ဟေက်ကဒူဝေ သြဳ သုမင်္ဂလ), Ven. Migettuwatte Gunananda Thera, Don Carolis Hewavitharana, ကေုာံ J.R. de Silva တအ် ရ။ ညးတအ် ဖန်ဗဒှ် လဝ် ဗီုပြင် အလာံ မၞုံကဵု အရံင် တြဴ သာ် ကီုလေဝ်၊ ပ္ဍဲ အခိင် စတမ် တေအ် ဗီုပြင် ဍေဟ် ဒှ် ဗီုပြင် မဇၠိင် တုဲ ဟွံကိတ်ညဳ ကု ဗီုပြင် အလာံ ဓမ္မတာ (Standard flag shape) ရ။ ကြဴနူ ဂှ် ဗိုလ်ဇၞော် အမေရိကာန် ကေုာံ ညးမရှ်ေသှ်ေ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဟေန်ရဳ သတဳလ် အဝ်ကတ် (Henry Steel Olcott) ကၠုင် စိုပ် ဍုင် သဳရိလင်္ကာ တုဲ၊ ညး ကဵု ကသပ် ညံင်ဂွံ ပလေဝ် ဗီုပြင် အလာံ ဂှ် ညံင်ဂွံ တုပ် ကု ဗီုပြင် အလာံ ဍုင် (National flag dimensions) ညံင်ဂွံ ကွက် ပ္ဍဲ တိုင် လောဲသွာ ရ။ ဗီုပြင် မပလေဝ် လဝ် နကဵု ဟေန်ရဳ အဝ်ကတ် ဂှ် ဒှ် ဗီုပြင် အလာံ မစကာ ဒၟံင် စဵုကဵု တ္ၚဲဏအ် ရ။

== ၃။ အသာ်ဂမၠိုင် ကေုာံ အဓိပ္ပါယ် (Colors and Meanings) ==
အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝွံ နွံကဵု အသာ် (၆) သာ် (ပ္ဍဲ ဗီုပြင် မ္ဂး ညာတ် ၅ သာ် ဒေါင်လိုက် ကေုာံ ၁ သာ် မပံင်နှဴ လဝ် လပါ် ကၞောတ်) ရ။ အသာ် တအ် ဏအ် ပစၞး ကု လျးကျာ် တြဴ သာ် မတိတ် နူကဵု ခန္ဓကာယ ကျာ်တြဲ ရ:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! အသာ် (Color) !! အရေဝ် ပါဠိ (Pali) !! အဓိပ္ပါယ် ကေုာံ သင်္ကေတ (Meaning)
|-
| '''သာ် ဍီု''' (Blue)
| နဳလ (Nīla)
| ပစၞး ကု မေတ္တာ ကရုဏာ အလုံ စက္ကဝါ (Universal Compassion) ကေုာံ ပရေင် ၜိုဟ်သြိုဟ် ရ။
|-
| '''သာ် ဍာ်မိတ်''' (Yellow)
| ပဳတ (Pīta)
| ပစၞး ကု ဂၠံင်တရဴ လဒေါဝ် (The Middle Path) မဒှ် ဂၠံင်တရဴ ဟွံလောန်ၜက် တုဲ မာန် တိတ် ဗၠး နူ ဒဒိုက် ရ။
|-
| '''သာ် ဗကေတ်''' (Red)
| လောဟိတ (Lohita)
| ပစၞး ကု ဂုဏ်ဖိုလ် ကေုာံ မင်မွဲ ဓရ် ကျာ်တြဲ (Blessings of Practice) ကေုာံ ဉာဏ်ပညာ မဇြိုဟ်နက် ရ။
|-
| '''သာ် ဗု''' (White)
| ဩဒါတ (Odāta)
| ပစၞး ကု ပရေင် အးဇ္ၚး ဓရ် (Purity of Dhamma) ကေုာံ လွောတ် ဗၠး နူ ကိလေသ ရ။
|-
| '''သာ် လိမ္မဴ''' (Orange)
| မဉ္ဇိဋ္ဌ (Mañjeṭṭha)
| ပစၞး ကု ဉာဏ်ပညာ ကျာ်တြဲ (Wisdom of the Buddha) ကေုာံ အစောံ ဓရ် ရ။
|-
| '''သာ် ပံင်နှဴ''' (Combination)
| ပဘဿရ (Prabhāsvara)
| ပစၞး ကု ပရေင် သစ္စ ဓရ် မဍာံစၟတ် (Truth) မပံင်နှဴ လဝ် အသာ် သီု မသုန် သာ် ရ။
|}
အသာ် မရနုက်ကဵု တြဴ ဂှ် ညာတ် ကေတ် ပ္ဍဲ လပါ် တိုင် ကၞောတ် မၞုံကဵု အသာ် မသုန် သာ် ဒေါင်လိုက် (Vertical bars) ရ။

== ၄။ ဒြပ်ရတ် တြဴသာ် ပ္ဍဲ သုတ်ဗုဒ္ဓဘာသာ (The Six Rays and Pabhassara) ==
ပ္ဍဲကဵု သုတ် ဗုဒ္ဓဘာသာ ကေုာံ ပြကိုဟ် အဘိဓရ် (Abhidhamma) မ္ဂး၊ အသာ် တြဴ သာ် ဝွံ ဆက်စပ် ဒၟံင် ကု အခိင် ကျာ်တြဲ ကလိဂွံ သဗ္ဗညုတညာဏ် (Enlightenment) ရ။
ကာလ ကျာ်တြဲ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓ စိုပ် ဒတုဲ သဗ္ဗညုတညာဏ် သၟဝ် တၞံ ဇြဲ ဗောဓိ (Bodhi Tree) တုဲ ညး တွံ ဓရ် အဘိဓရ် သွက် မိမ ညး ပ္ဍဲ ဍုင် သွဝ် ဂှ်၊ ဟိုတ်နူ ဓါတ် ဉာဏ်ပညာ ကေုာံ ပဳတိ (Joy) မဇၞော် လောန် ဂှ်ရ၊ လျးကျာ် တြဴ သာ် (Six-colored aura) မကော်ဂး &quot;ပဘဿရ&quot; (Pabhassara / Prabhasvara) တိတ် ကၠုင် နူကဵု ခန္ဓကာယ ညး ရ။ လျးကျာ် တအ် ဏအ် ဒှ် သက်သဳ ညာဏ်ပညာ ကေုာံ မေတ္တာ ကျာ်တြဲ မတြး အာ အလုံ ဂၠးတိ ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝွံ ဟွံသေင် သင်္ကေတ ပရေင် ဍုင်ကွာန်၊ ဍေဟ် ဒှ် သင်္ကေတ လပါ် ဓရ် ကေုာံ ပရေင် ပတှ်ေ (Faith) အလုံ ညးဗုဒ္ဓဘာသာ သီုဖအိုတ် ရ。&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Buddhist Flag |url=http://www.buddhanet.net/e-learning/history/b_flag.htm |website=BuddhaNet |access-date=2024-01-20}}&lt;/ref&gt;

== ၅။ ပရေင် သ္ပဒတန် အလုံဂၠးတိ (Global Adoption and WFB) ==
ၜိုန်ရ အလာံ ဝွံ ခၞံဗဒှ် လဝ် ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၈၈၅ ပ္ဍဲ သဳရိလင်္ကာ ကီုလေဝ်၊ ပရေင် စကာ အလာံ ဏအ် အလုံဂၠးတိ ဂှ် က္တဵုဒှ် လက္ကရဴ ဗွဲမလောန် ရ။
ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၅၀ ဂှ်၊ ပရေင် ကောံသန္နိပါတ် ညးဗုဒ္ဓဘာသာ အလုံဂၠးတိ (World Fellowship of Buddhists - WFB) ပထမအိုတ် ကိုပ်ကၠာအိုတ် ကၠောန်ဗဒှ် ပ္ဍဲ ဍုင် ကိုလံဗို ရ။ ပ္ဍဲ ကောံသန္နိပါတ် ဏအ်၊ ညးစၞး နူကဵု ဍုင် ဗုဒ္ဓဘာသာ နာနာ သာ် (မပ္တံကဵု သေံ၊ မျာန်မာ၊ ကြုက်၊ ဂျပါန်၊ အိန္ဒိယ) တအ် တုပ် စိုတ် သ္ပဒတန် လတူ အလာံ ဏအ် နဒဒှ် သင်္ကေတ အလုံဂၠးတိ သွက် ဗုဒ္ဓဘာသာ ရ။ စိုပ် သၞာံ ၁၉၅၂ ဂှ် WFB သ္ပဒတန် အလာံ ဏအ် ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် တုဲ စတမ် နူ အခိင် ဂှ် မ္ဂး အလာံ ဏအ် ပြးဇး အာ အလုံ ဂၠးတိ စကာ ပ္ဍဲ သဘင် ကေုာံ ဘာလကျာ် ပ္ဍဲ ဇၟာပ် ဍုင် ရ။&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Pechilis |first=Karen |title=South Asian Religions: Tradition and Today |publisher=Routledge |year=2013 |isbn=978-0415448512 |pages=152–155}}&lt;/ref&gt;

== ၆။ လွပ် ကေုာံ အခိင်ကာလ (Usage and Occasions) ==
အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝွံ စကာ ပ္ဍဲ အခိင်ကာလ မဆေင်စပ် ကု ပရေင် ဘာသာ ကေုာံ ပရေင် ယေန်သၞာင် အဓိက ဂမၠိုင် ရ:
* '''သဘင် တ္ၚဲ ကျာ် (Vesak):''' ဒှ် အခိင် မစကာ အလာံ ဏအ် ဂၠိုင်အိုတ် ရ။ ညးဗုဒ္ဓဘာသာ တအ် ကွက် အလာံ ပ္ဍဲ သ္ၚိ၊ ဘာလကျာ်၊ ကေုာံ လတူ ဂၠံင် သွက်ဂွံ ရှ်ေသှ်ေ ပူဇဴ တ္ၚဲ ကျာ်တြဲ ဒှ် မၞိဟ်၊ ဒှ် ကျာ်၊ ကေုာံ ပရိနိဗ္ဗာန် ရ။
* '''အခိင် ဓမ္မစက် ကေုာံ ဝှ် (Vassa &amp; Uposatha):''' ပ္ဍဲ အခိင် ခမဳ သင် တအ် လုပ် ဝှ် ပိ ဂိတု ကေုာံ ပ္ဍဲ တ္ၚဲ သဳ (Uposatha days) ဂှ်၊ ဘာလကျာ် ဗွဲမဂၠိုင် ကွက် လဝ် အလာံ ဏအ် ရ။
* '''ပေါဲ ကောံသန္နိပါတ် ဗုဒ္ဓဘာသာ:''' ပ္ဍဲ ပေါဲ ကောံသန္နိပါတ် မပ္တံကဵု WFB, ပေါဲ သင်္ဂါယနာ၊ ကေုာံ သဘင် မဆေင်ကဵု ဗုဒ္ဓဘာသာ အလုံဂၠးတိ တအ် ဂှ် အလာံ ဏအ် ဒးဒုင် စကာ တွဵု ရ။

== ၇။ ဗီုပြင် အလာံ မပြံင်လှာဲ ပ္ဍဲ ဍုင်တၞဟ်ဟ် (Variations in Different Countries) ==
ၜိုန်ရ အလာံ အလုံဂၠးတိ ဏအ် ဂှ် ဒှ် ဗီုပြင် အဓိက ကီုလေဝ်၊ နိကာယ် ကေုာံ ဒေသ လ္ၚဵု တအ် စကာ အလာံ ဗီုပြင် မပြံင်လှာဲ ညိည (Variations) နွံ ကီု ရ:
* '''ဘာသာ Jōdo Shinshū (ဂျပါန်):''' ပ္ဍဲ ဘာသာ Jōdo Shinshū ပ္ဍဲ ဂျပါန် မ္ဂး၊ ညးတအ် သၠာဲ ထောအ် အသာ် လိမ္မဴ (Orange) နကဵု အသာ် ပ္ကဴ မ္ၚဵု/သာ် ဍာ်မိတ် (Pink) ရ။
* '''ဗုဒ္ဓဘာသာ တိဗေတ် (Tibetan Buddhism):''' တိဗေတ် တအ် နွံကဵု အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ အလဵုဇကု ညးတအ် (Tibetan Buddhist Flag) မၞုံကဵု ဗီုပြင် အသာ် မတၞဟ်ခြာ သွက်ဂွံ စၞောန် ထ္ၜး ဂကောံ နိကာယ် ညးတအ် ရ။
* '''ဂကောံ Soka Gakkai (SGI):''' ဂကောံ ဏအ် စကာ အလာံ မၞုံကဵု အသာ် သ္ၚေက်၊ ဍာ်မိတ် ကေုာံ ဗကေတ် (Tricolor) မဒှ် သင်္ကေတ အလဵုဇကု ညးတအ် ရ။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Buddhist Flags |url=https://www.crwflags.com/fotw/flags/rel-budd.html |website=Flags of the World |access-date=2024-01-20}}&lt;/ref&gt;

== ၈။ အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ ပ္ဍဲ ဒေသ အာရှအဂၞဲ (The Flag in Southeast Asia) ==
ပ္ဍဲ ဒေသ အာရှအဂၞဲ မပ္တံကဵု ဍုင်သေံ၊ မျာန်မာ၊ ကေုာံ လာအဝ် တအ် ဝွံ လွပ် အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဂှ် ဇၞော် လောန် ရ။
* '''ဍုင်သေံ (Thailand):''' ဍုင်သေံ ဝွံ စကာ အလာံ ဓမ္မစက် (Dhammacakka flag) မၞုံကဵု အသာ် ဍာ်မိတ် ကေုာံ ရုပ် ဓမ္မစက် သာ် ဗကေတ် ဂၠိုင် နူကဵု အလာံ တြဴ သာ် ဏအ် ရ။ ဆဂး ပ္ဍဲ သဘင် ဇၞော်ဇၞော် တအ် မ္ဂး အလာံ သီု ၜါ ဂှ် ကွက် မွဲစွံ ရ။
* '''ဍုင် မျာန်မာ ကေုာံ ဒေသ မန် (Myanmar &amp; Mon State):''' ပ္ဍဲ မျာန်မာ ကေုာံ ဒေသ မန် တအ် ဂှ် အလာံ တြဴ သာ် ဝွံ စကာ ဗွဲမလှဲလး ပ္ဍဲ ဘာလကျာ်၊ ကွဳစက် (ကာလ အာ တရဴ ဖျဴ ကျာ်) ကေုာံ လတူ စေတဳ ရ။ လဆောဝ် မ္ဂး အသာ် လိမ္မဴ ဂှ် ဍေဟ်တအ် ဍောတ် ဖျေဟ် ကဵု ဒှ် အသာ် ပ္ကဴ မ္ၚဵု ညိည (Pinkish hue) ပ္ဍဲ လ္ၚဵု ဒၞာဲ ရ။

== ၉။ အခန်ကဏ္ဍ အလာံ ပ္ဍဲ ပရေင်ယေန်သၞာင် (Role of the Flag in Culture) ==
အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝွံ ဍေဟ် ဒှ် မံင် သင်္ကေတ ယေန်သၞာင် (Cultural symbol) မွဲ ပ္ဍဲ ဇရေင် ညးဗုဒ္ဓဘာသာ တအ် ရ။
ဍေဟ် ပစၞး ကု ပရေင် ဒုင်စသိုင် ပတှ်ေ လတူ ဓရ် ကျာ် (Faith) ကေုာံ ပရေင် မင်မွဲ သာသနာ ရ။ ဆဂး အတိုင် လညာတ် ဗုဒ္ဓဘာသာ မ္ဂး၊ အလာံ ဏအ် ဝွံ ဟွံသေင် အရာ သွက်ဂွံ ရှ်ေသှ်ေ ပူဇဴ ညံင်ရဴ ကျာ် ဟွံသေင်မ္ဂး ဒေဝတဴ (Not an object of worship) ရ။ ဍေဟ် ဒှ် ဆ သင်္ကေတ သွက်ဂွံ ဗ္စာရဏာ လတူ ဂုဏ် ကျာ်တြဲ ကေုာံ ဓရ် သၟး ဓဝ် ရ။ ပ္ဍဲ ပရေင် ယေန်သၞာင် မန် လေဝ်၊ ပ္ဍဲ တ္ၚဲ ကိစ္စ ဇၞော် မပ္တံကဵု ပေါဲ ကလင် ဓရ် တအ် မ္ဂး အလာံ ဏအ် တန်တဴ ဒၟံင် ပ္ဍဲ ကဆံင် မသၠုင် တွဵု ရ။

== ၁၀။ ပရေင် ဂီုကၠီု ကေုာံ သၞောဝ် လတူ အလာံ (Regulations and Respect) ==
ဟိုတ်နူ အလာံ ဝွံ ဒှ် သင်္ကေတ သာသနာ ဂှ်ရ၊ ညးဗုဒ္ဓဘာသာ တအ် စွံ ဓဝ် ရှ်ေသှ်ေ လတူ အလာံ ဏအ် ဗွဲမဇၞော် ရ။
နွံ သၞောတ်ဝ် အခိုက်အလိုက် (Customary rules) သွက်ဂွံ စကာ အလာံ ဏအ် မပ္တံကဵု:
* အလာံ ဂှ် ဒး ကွက် လဝ် ပ္ဍဲ ဒၞာဲ မသၠုင် ကေုာံ မသ္အးဇ္ၚး တွဵု ရ။
* ဟွံကဵု အခေါင် စကာ အလာံ ဏအ် နဒဒှ် ယာတ် ဂြောပ် ခုင်၊ ယာတ် သ္အးဇ္ၚး ဒၞာဲ، ဟွံသေင်မ္ဂး ကပေါတ် ဗိုက်လတက် မစုတ် လပါ် သၟဝ် ခန္ဓကာယ (Below the waist) လးလး ရ။
* ယဝ်ရ အလာံ လီုလာ် အာ ဟွံသေင်မ္ဂး တြေံ အာ မ္ဂး၊ ညးတအ် ဟွံ ထောအ် ပ္ဍဲ ခၟိက် ဓမ္မတာ ရ။ ညးတအ် စံင် ထောအ် ဟွံသေင်မ္ဂး စွံ ပ္ဍဲ ဒၞာဲ မသ္အးဇ္ၚး သွက်ဂွံ ထိင် ဂုဏ်သိက္ခာ အလာံ ရ。&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Guidelines on the Usage of the Buddhist Flag |url=https://wfbhq.org/ |website=World Fellowship of Buddhists |access-date=2024-01-20}}&lt;/ref&gt;

== ၁၁။ အနာဂတ် ကေုာံ သင်္ကေတ ပရေင်ညဳသၟဟ် (Future and Symbol of Unity) ==
ပ္ဍဲ ခေတ် ပစ္စုပ္ပန် ဏအ်၊ အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝွံ ဆက် ဒှ် သင်္ကေတ ပရေင် ညဳသၟဟ် (Symbol of Unity) အကြာ နိကာယ် ဗုဒ္ဓဘာသာ သီုဖအိုတ် မပ္တံကဵု ထေရဝါဒ (Theravada)၊ မဟာယာန (Mahayana)၊ ကေုာံ ဝဇိရယာန (Vajrayana) ရ။
ၜိုန်ရ နိကာယ် တအ် ဏအ် နွံ ကဵု လညာတ် ကေုာံ အခိုက်အလိုက် တၞဟ်ခြာ ကီုလေဝ်၊ အလာံ တြဴ သာ် ဏအ် ဝွံ ရီုဗင် စၠောအ် ခြာ ညးတအ် ကဵု တန်တဴ မွဲစွံ ပ္ဍဲ သမၞိင် ဓရ် ကျာ်တြဲ ဓဝ် ရ။ သွက် အနာဂတ် ဂှ်၊ အလာံ ဏအ် ဆက် တန်တဴ အာ နဒဒှ် သင်္ကေတ အလုံဂၠးတိ မထ္ၜး ဏာ ပရေင် ၜိုဟ်သြိုဟ် (Peace) ကေုာံ မေတ္တာ သွက် ညးလောက သီုဖအိုတ် ရ။

== ဗှ်လ္ၚတ် ==
* [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]
* [[ဓမ္မစက်]]
* [[သဘင် တ္ၚဲ ကျာ်]]
* [[ကောံသန္နိပါတ် ညးဗုဒ္ဓဘာသာ အလုံဂၠးတိ]]
* [[ဟေန်ရဳ သတဳလ် အဝ်ကတ်]]

== နိဿဲ ==
&lt;references /&gt;

{{Navbox
| name = Buddhism
| title = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]
| listclass = hlist
| list1 = 
* [[ကျာ်တြဲ ဂေါတမ]]
* [[ဓရ်]]
* [[သင်]]
* [[အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]
* [[ဓမ္မစက်]]
* [[သဘင် တ္ၚဲ ကျာ်]]
* [[ထေရဝါဒ]]
* [[မဟာယာန]]
}}

{{DEFAULTSORT:အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ}}
[[ကဏ္ဍ:အလာံဂမၠိုင်]]
[[ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ]]
[[ကဏ္ဍ:သင်္ကေတ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]
[[ကဏ္ဍ:ယေန်သၞာင် ဗုဒ္ဓဘာသာ]]</text>
      <sha1>sfatxszwr9k99a2rypafwd60r2fvcyq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ထရူမာန်နဳ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12907</id>
    <revision>
      <id>59364</id>
      <timestamp>2026-10-28T00:02:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Infobox company | name = ထရူမာန်နဳ | english_name = TrueMoney | logo = TrueMoney logo.svg | image = TrueMoney_Wallet_app_on_a_smartphone.jpg | caption = လွပ် ထရူမာန်နဳ ပ္ဍဲ မဝ်ဗာင်ဖုန် | type = ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ် | industry = [[နဲကဲပညာ ပရေင်ပိုန်ဒြပ်]] (Financial Technology / Fint...&quot;</comment>
      <origin>59364</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17741" sha1="qyoziud345xm66lxdy7k9wl7fsv02ht" xml:space="preserve">{{Infobox company
| name = ထရူမာန်နဳ
| english_name = TrueMoney
| logo = TrueMoney logo.svg
| image = TrueMoney_Wallet_app_on_a_smartphone.jpg
| caption = လွပ် ထရူမာန်နဳ ပ္ဍဲ မဝ်ဗာင်ဖုန်
| type = ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ်
| industry = [[နဲကဲပညာ ပရေင်ပိုန်ဒြပ်]] (Financial Technology / Fintech)
| founded = ၂၀၀၃
| founders = [[True Corporation]]
| headquarters = [[ၜင်ကံက်]], [[ဍုင်သေံ]]
| area_served = [[အာရှအဂၞဲ]] (ဍုင်သေံ၊ မျာန်မာ၊ ကမ္ဗောဒဳယာ၊ အေန်ဒဝ်နဳရှာ၊ ဖဳလိပ်ပေန်၊ ဗဳယေတ်နာမ်)
| key_people = Suphachai Chearavanont (ဥက္ကဌ)
| products = ပရေင် သြန် ဒဳဂျဳတေဝ် (E-wallet), ပရေင် ပလံင် သြန် (Remittance), ပရေင် ထံက်ပင် ပရေင်ပိုန်ဒြပ်
| parent = [[Ascend Money]] (CP Group ကေုာံ Ant Group)
| website = {{URL|https://www.truemoney.com}}
}}

'''ထရူမာန်နဳ''' ({{lang-en|TrueMoney}}) ဝွံ ဒှ် ကမ္ပဏဳ ကေုာံ လွပ် မပ္တံကဵု သြန် ဒဳဂျဳတေဝ် (E-wallet) ကေုာံ [[နဲကဲပညာ ပရေင်ပိုန်ဒြပ်]] (Fintech) မွဲ မၞုံ သဇိုင် အဓိက ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ တုဲ မတြး လဝ် ကမၠောန် ပ္ဍဲ ဒေသ အာရှအဂၞဲ ရ။ ကမ္ပဏဳ ဝွံ ဒှ် ကဏ္ဍ မွဲ နူကဵု ဂကောံ အေသ်သေန် မာန်နဳ (Ascend Money) မဒှ် ပရေင် ပံင်ကောံ အကြာ ဂကောံ သဳပဳ (CP Group) ကေုာံ ဂကောံ အာန် (Ant Group / Alipay) ရ။ ထရူမာန်နဳ ဝွံ ကဵု လဝ် ပရေင် ဝန်ဆောင် မပ္တံကဵု ပရေင် သွံရာန် လတူ အေန်တာနေတ်၊ ပရေင် ပလံင် သြန်၊ ကေုာံ ပရေင် ပတိတ် သြန် (Cash-out) သွက် ညးမဟွံမဲ ကု စရင် ဘဏ် တအ် ဗွဲမပြဟ် ကေုာံ လောဲသွာ ရ။ 

== ၁။ နိဒါန် ကေုာံ သဇိုင်ကမၠောန် ==
ထရူမာန်နဳ ဝွံ ဒှ် သၞောတ်ဝ် ပရေင် ပိုန်ဒြပ် ဒဳဂျဳတေဝ် အဓိက မွဲ ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ကေုာံ ဍုင် ညောန်ကြပ် တအ် ရ။ 
ပရေင် ကမၠောန် အဓိက ဍေဟ် ဂှ် ဒှ် TrueMoney Wallet မဒှ် လွပ် အပ် (App) လတူ မဝ်ဗာင်ဖုန် မသ္ပ ကဵု ညးစကာ တအ် သွံရာန် ကပေါတ်၊ ကဵု ၚုဟ် စရိတ် နာနာ (Bill payments)၊ ကေုာံ ပလံင် သြန် ဇရေင် မၞိဟ် တၞဟ် ဂွံ ရ။ နကဵု လညာတ် &quot;Financial Inclusion&quot; (ပရေင် ပိုန်ဒြပ် သွက် ညးဂမၠိုင်) ဂှ်၊ ထရူမာန်နဳ ပံက် လဝ် အခေါင် သွက် ညးဍုင်ကွာန် မဟွံမဲ ကု စရင် ဘဏ် (Unbanked population) တအ် ညံင်ဂွံ ပါလုပ် ပ္ဍဲ သၞောတ်ဝ် ပိုန်ဒြပ် ဒဳဂျဳတေဝ် မာန် ရ。&lt;ref&gt;{{Cite web |title=TrueMoney Overview and Fintech Impact |url=https://www.bloomberg.com/profile/company/0680373D:TB |website=Bloomberg |access-date=2023-11-20}}&lt;/ref&gt;

== ၂။ ဝင် ကေုာံ ပရေင်ဒက်ပ္တန် ==
ကမ္ပဏဳ ဝွံ ဒက်ပ္တန် လဝ် ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၀၃ နကဵု ကမ္ပဏဳ ဆက်စၠောအ် ထရူ (True Corporation) မဒှ် ကမ္ပဏဳ မပိုင်ပြဳ နကဵု ဂကောံ သဳပဳ (CP Group) ရ။ 
ပ္ဍဲ အခိင် စတမ် တေအ်၊ ဍေဟ် ဒှ် ဆ ပရေင် ကဵု သြန် သွက် ဖုန် ဟွံသေင်မ္ဂး ပရေင် ကဵု စရိတ် အေန်တာနေတ် သၟး ရ။ ဆဂး ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၄ ဂှ် ကမ္ပဏဳ ဏအ် ဒးဒုင် ပြံင်လှာဲ စုတ် ပ္ဍဲ သၟဝ် ဂကောံ တၟိ မကော်ဂး Ascend Group သွက်ဂွံ ဇၞော်မောဝ် လပါ် ဒဳဂျဳတေဝ် ကေုာံ ပရေင် ပိုန်ဒြပ် (Digital financial services) တပ်တပ် ရ။ ပရေင် ပြံင်လှာဲ ဏအ် သ္ပ ကဵု ထရူမာန်နဳ ဇၞော်မောဝ် တိုန် ဗွဲမပြဟ် ရ။

== ၃။ အုပ်ဓုပ် ကေုာံ တၠပိုင်ပြဳ ==
ထရူမာန်နဳ ဂှ် ဒှ် ကမ္ပဏဳ သၟဝ် တဲ နူကဵု Ascend Money ရ။ 
Ascend Money ဝွံ ဒှ် ပရေင် ပံင်ကောံ (Joint Venture) အကြာ:
* '''CP Group:''' ဂကောံ ကမ္ပဏဳ ဇၞော်အိုတ် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ (မပိုင်ပြဳ 7-Eleven သေံ ကေုာံ True)။
* '''Ant Group:''' ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၆ ဂှ် ကမ္ပဏဳ Ant Financial (မိမ Alipay နူ ဍုင် ကြုက်) ရာန် ကေတ် လဝ် ရှယ်ယာ ၂၀% ပ္ဍဲ Ascend Money တုဲ ပံင်တောဲ ပရေင် နဲကဲပညာ ရ။
ပရေင် ပံင်ကောံ ဏအ် သ္ပ ကဵု ထရူမာန်နဳ ကလိဂွံ နဲကဲ ပညာ သၠုင် ကေုာံ သြန် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု (Investment) ဗွဲမဇၞော် ရ。&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Ant Financial buys 20% stake in Thailand's Ascend Money |url=https://www.reuters.com/article/us-ascendmoney-m-a-antfinancial-idUSKBN12W3EK |work=Reuters |date=2016-11-01 |access-date=2023-11-20}}&lt;/ref&gt;

== ၄။ ထရူမာန်နဳ ဝဝ်လေတ် (TrueMoney Wallet) ==
ကပေါတ် အဓိက သွက် ထရူမာန်နဳ ဂှ် ဒှ် လွပ် အပ် (Application) TrueMoney Wallet ရ။
ညးစကာ တအ် ဍောင်လောဒ် (Download) ကေတ် အပ် ဏအ် ပ္ဍဲ မဝ်ဗာင်ဖုန် တုဲ:
* '''စုတ် သြန် (Top-up):''' စုတ် သြန် နူကဵု ဘဏ်၊ 7-Eleven ဟွံသေင်မ္ဂး ကာတ် ခရက်ဒေတ် (Credit card) မာန် ရ။
* '''ကဵု ၚုဟ်မး (Payments):''' စကာ သွက်ဂွံ ရာန် ကပေါတ် ပ္ဍဲ ဆေင်၊ ရာန် ဂိမ်း လတူ အေန်တာနေတ်၊ ဟွံသေင်မ္ဂး ရာန် စၞစ (Food delivery) ရ။
* '''ပလံင် သြန် (Transfer):''' ပလံင် သြန် ဇရေင် မၞိဟ် မစကာ ထရူမာန်နဳ တၞဟ် နကဵု လၟိဟ် ဖုန် သက်ကု ၚုဟ် စရိတ် (No fee) ရ။

== ၅။ ပရေင်သၠဲပတိတ် အလုံဒေသ အာရှအဂၞဲ ==
ထရူမာန်နဳ ဝွံ ဇၞော်မောဝ် သၠဲ ပတိတ် လဝ် ကမၠောန် ဍေဟ် ပ္ဍဲ ၆ ဍုင် ပ္ဍဲ ဒေသ အာရှအဂၞဲ:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! ဍုင် !! သၞာံ မစ ပံက် !! ပရေင် ဝန်ဆောင် အဓိက
|-
| '''ဍုင်သေံ''' (Thailand)
| ၂၀၀၃
| E-wallet, လွပ် 7-Eleven, ပရေင် ဘဏ်, ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု
|-
| '''မျာန်မာ''' (Myanmar)
| ၂၀၁၄
| ပလံင် သြန် (Remittance), ဌာန ကိုယ်စားလှယ် (Agent network)
|-
| '''ကမ္ဗောဒဳယာ''' (Cambodia)
| ၂၀၁၆
| ပလံင် သြန်, ကဵု စရိတ် ဍာ် ပၟတ်, ဌာန ကိုယ်စားလှယ်
|-
| '''အေန်ဒဝ်နဳရှာ''' (Indonesia)
| ၂၀၁၆
| E-wallet တွဲဖက် အေန်တာနေတ်
|-
| '''ဖဳလိပ်ပေန်''' (Philippines)
| ၂၀၁၆
| ဌာန ကိုယ်စားလှယ် သွက် မၞိဟ် ဟွံမဲ စရင် ဘဏ်
|-
| '''ဗဳယေတ်နာမ်''' (Vietnam)
| ၂၀၁၇
| ပရေင် သွံရာန် ဒဳဂျဳတေဝ်
|}

== ၆။ လွပ် ပ္ဍဲ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ သွံရာန် ==
ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ၊ ထရူမာန်နဳ ဂှ် ဆက်စပ် ဒၟံင် ကု ပရေင် ဂျိုင်တန်တဴ ညးဍုင်ကွာန် လၟိုန် တ္ၚဲ ရ။ 
ဟိုတ်နူ ဂကောံ သဳပဳ ပိုင်ပြဳ လဝ် ဆေင် 7-Eleven သီုဖအိုတ် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ (လၟိဟ် ဂၠိုင် နူ ၁၃,၀၀၀ ဆေင်) ဂှ်ရ၊ ညးစကာ တအ် လေပ် စကာ ထရူမာန်နဳ သွက်ဂွံ ကဵု ၚုဟ် ကပေါတ် ပ္ဍဲ 7-Eleven လောဲလောဲ သွာသွာ ရ။ ပါဲနူ ဂှ်ပၠန် လွပ် ဏအ် ဆက်စၠောအ် လဝ် ကု App Store (Apple), Google Play, လာဇာဒါ (Lazada) ကေုာံ စၞောန် ဂၠံင် တရဴ တၞဟ်ဟ် ဗွဲမဂၠိုင် ရ။

== ၇။ ပရေင်ပလံင်သြန် ကေုာံ ဘဏ် ==
သွက် ညးမကၠောန် ကမၠောန် ပ္ဍဲ ဍုင် သအာင် (Migrant workers) မပ္တံကဵု ကောန် မျာန်မာ ကေုာံ ကမ္ဗောဒဳယာ မနွံ ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ တအ် ဂှ်၊ ထရူမာန်နဳ နွံ ကဵု ပရေင် ဝန်ဆောင် ပလံင် သြန် (Cross-border remittance) ရ။
ညးတအ် ပလံင် သြန် နူ ဍုင်သေံ ဇရေင် ဌာန ကိုယ်စားလှယ် (Agents) ထရူမာန်နဳ ပ္ဍဲ ဍုင် မိမ ညးတအ် မာန် နကဵု ၚုဟ် စရိတ် မသက်သာ ကေုာံ မဂီုကၠီု ရ။ ပ္ဍဲ သၞာံ လက္ကရဴ ဏအ်၊ ထရူမာန်နဳ ပံင်ကောံ ကု ဘဏ် Kiatnakin Phatra (KKP) တုဲ ပံက် လဝ် အခေါင် သွက် ညးစကာ တအ် ဂွံ စွံ သြန် (Savings) ကေုာံ ကလိဂွံ အတိုး (Interest) နူကဵု အပ် ဍေဟ် တပ်တပ် မာန် ရ。&lt;ref&gt;{{Cite web |title=TrueMoney launches digital savings account with KKP |url=https://www.bangkokpost.com/business/1987303/truemoney-launches-digital-savings-account |website=Bangkok Post |access-date=2023-11-20}}&lt;/ref&gt;

== ၈။ သၞောတ်ဝ် ဂီုကၠီု ကေုာံ ပရေင်စဵုဒၞာ ==
ဟိုတ်နူ မဒှ် လွပ် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ဂှ်ရ၊ ထရူမာန်နဳ ဒး သ္ပ အဓိက လတူ ပရေင် ဂီုကၠီု (Cybersecurity) ဗွဲမဇၞော် ရ။
* '''KYC (Know Your Customer):''' ညးစကာ သီုဖအိုတ် ဒး ထ္ၜး ကာတ် မှတ်ပုံတင် ဟွံသေင်မ္ဂး ပတ်သပုတ် တုဲ ဒး တက် ရုပ် မုက် (Face scan) သွက်ဂွံ ပဒတန် သမ္တီ ရ။
* '''OTP &amp; PIN:''' ဇၟာပ်ပ် အခိင် ပလံင် သြန် ဒး စုတ် ဂၞန် ပၞုက် (PIN) ဟွံသေင်မ္ဂး ဂၞန် မွဲ အလန် (OTP) ရ။
* '''Ant Financial Tech:''' စကာ သၞောတ်ဝ် စဵုဒၞာ ဒေတာ (Data encryption) කေုာံ AI နူကဵု Ant Group သွက်ဂွံ စၟတ်သမ္တီ ပရေင် ဟွံဓမ္မတာ (Fraud detection) ရ。

== ၉။ ပရေင်ပြိုင်ပကာန် ပ္ဍဲ ဗွိုက်လွာ ==
ဗွိုက်လွာ ပရေင် သြန် ဒဳဂျဳတေဝ် ဝွံ နွံ ကဵု ပြိုင်ပကာန် (Market Competition) မထတ် ဗွဲမလောန် ရ။ 
ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ဂှ် ထရူမာန်နဳ ဒး ပြိုင် ကု Rabbit LINE Pay (မပံင်ကောံ ကု လွပ် ကလင် စကား LINE), GrabPay (နူကဵု လွပ် Grab), ကေုာံ လွပ် ဘဏ် နာနာ (Mobile Banking apps ဗီုကဵု K PLUS ကေုာံ SCB EASY) ရ။ ၜိုန်ဂှ် လေဝ်၊ ဟိုတ်နူ သၞောတ်ဝ် 7-Eleven ကေုာံ ဂကောံ သဳပဳ ဂှ်ရ၊ ထရူမာန်နဳ ဒှ် E-wallet မၞုံကဵု ညးစကာ ဂၠိုင်အိုတ် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ တွဵု ရ。&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Chuen |first=David Lee Kuo |title=Handbook of Blockchain, Digital Finance, and Inclusion |publisher=Academic Press |year=2017 |isbn=978-0128104415 |pages=145–150}}&lt;/ref&gt;

== ၁၀။ ပရေင်ပံင်ကောံ မဟာမိတ် ==
ထရူမာန်နဳ ဝွံ ပံင်ကောံ လဝ် ကု မဟာမိတ် (Strategic Partnerships) အလုံဂၠးတိ ဗွဲမဂၠိုင် ရ:
* '''Mastercard &amp; Visa:''' ထရူမာန်နဳ ပ္တိတ် လဝ် ကာတ် ဒဳဂျဳတေဝ် (WeCard) မစကာ သၞောတ်ဝ် Mastercard သွက်ဂွံ ရာန် ကပေါတ် ပ္ဍဲ အေန်တာနေတ် အလုံဂၠးတိ ရ။
* '''Google &amp; Apple:''' ညးစကာ တအ် ဆက်စၠောအ် ထရူမာန်နဳ ကု App Store ကေုာံ Google Play သွက်ဂွံ ရာန် အပ် လောဲလောဲ သွာသွာ မာန် ရ။
* '''Alipay:''' ညးစကာ Alipay နူ ဍုင် ကြုက် တအ် လေပ် ကဵု ၚုဟ် စရိတ် ပ္ဍဲ ဆေင် ဍုင်သေံ မဒုင် တဲ ထရူမာန်နဳ မာန် ရ။

== ၁၁။ အနာဂတ် ကေုာံ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် တၟိ ==
သွက် အနာဂတ် ဂှ် ထရူမာန်နဳ နွံ အစဳအဇန် ပြံင်လှာဲ ဇကု နူကဵု &quot;E-wallet ဓမ္မတာ&quot; ကဵု ဒှ် အာ &quot;Super App ပရေင်ပိုန်ဒြပ်&quot; (Financial Super App) ရ။ 
ညးတအ် ပံက် လဝ် အခေါင် သွက် ညးစကာ ဂွံ ရာန် သြန် ၚုဟ် (Mutual funds)၊ ရာန် ကာတ် ဂီုကၠီု (Insurance)၊ ကေုာံ ဂွံ လွဳ သြန် (Micro-loans/Pay Later) နကဵု လွပ် ဏအ် တပ်တပ် မာန် ရ။ ပရေင် ဏအ် ဂှ် ဒှ် အရာ မရီုဗင် ညးဍုင်ကွာန် တအ် ဂွံ ကလိဂွံ ပရေင် ထံက်ပင် လပါ် သြန် မဍိုက်ပေင် မာန် ရ。&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Ascend Money achieves unicorn status with $150M funding |url=https://techcrunch.com/2021/09/27/thailands-ascend-money-achieves-unicorn-status-with-150m-funding/ |website=TechCrunch |access-date=2023-11-20}}&lt;/ref&gt;

== ဗှ်လ္ၚတ် ==
* [[နဲကဲပညာ ပရေင်ပိုန်ဒြပ်]] (Fintech)
* [[ဂကောံ သဳပဳ]] (CP Group)
* [[အေန်တာနေတ်]] (Internet)
* [[ဘဏ်]] (Bank)

== နိဿဲ ==
&lt;references /&gt;

{{Navbox
| name = Fintech in Southeast Asia
| title = [[နဲကဲပညာ ပရေင်ပိုန်ဒြပ်]] ကေုာံ E-wallets ပ္ဍဲ [[အာရှအဂၞဲ]]
| listclass = hlist
| list1 =
* [[ထရူမာန်နဳ]] (TrueMoney)
* [[Rabbit LINE Pay]]
* [[GrabPay]]
* [[MoMo (e-wallet)|MoMo]]
* [[GoPay]]
* [[OVO (payment)|OVO]]
* [[GCash]]
}}

{{DEFAULTSORT:ထရူမာန်နဳ}}
[[ကဏ္ဍ:ထရူမာန်နဳ]]
[[ကဏ္ဍ:နဲကဲပညာ ပရေင်ပိုန်ဒြပ်]]
[[ကဏ္ဍ:ကမ္ပဏဳ ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ]]
[[ကဏ္ဍ:အာရှအဂၞဲ]]
[[ကဏ္ဍ:ဘဏ် ကေုာံ ပရေင်ပိုန်ဒြပ်]]</text>
      <sha1>qyoziud345xm66lxdy7k9wl7fsv02ht</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဂရာဗ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12908</id>
    <revision>
      <id>59365</id>
      <timestamp>2026-10-28T00:09:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Infobox company | name = ဂရာဗ် (Grab) | logo = Grab Logo.svg | image = Grab taxi in Bangkok.jpg | caption = ကွဳစက် တက်သဳ မစကာ လဝ် အပ်ပလဳကေယှေန် ဂရာဗ် (Grab) ပ္ဍဲ ဍုင်ၜင်ကံက် | type = [[ကမ္ပဏဳ မဟာဇန်]] (Public company) | traded_as = NASDAQ: GRAB | industry = [[နဲကဲပညာ]]...&quot;</comment>
      <origin>59365</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19939" sha1="qycdgj4k5vs3sve6h15t5x3439mh7d4" xml:space="preserve">{{Infobox company
| name = ဂရာဗ် (Grab)
| logo = Grab Logo.svg
| image = Grab taxi in Bangkok.jpg
| caption = ကွဳစက် တက်သဳ မစကာ လဝ် အပ်ပလဳကေယှေန် ဂရာဗ် (Grab) ပ္ဍဲ ဍုင်ၜင်ကံက်
| type = [[ကမ္ပဏဳ မဟာဇန်]] (Public company)
| traded_as = NASDAQ: GRAB
| industry = [[နဲကဲပညာ]] (Technology), ပရေင် ပလံင်ဗစိုပ် (Transportation), ပလံင် စၞစ (Food delivery), ပရေင် သြန် ဒဳဂျဳတေဝ် (Digital finance)
| founded = မေ ၂၀၁၂ (နကဵု ယၟု MyTeksi)
| founders = Anthony Tan (အာန်တဝ်နဳ တာန်), Tan Hooi Ling (တာန် ဟူလဳ)
| headquarters = [[သေင်ကာပူ]]
| area_served = [[အာရှအဂၞဲ]] (Southeast Asia)
| key_people = Anthony Tan (CEO)
| revenue = US$ 2.36 billion (2023)
| net_income = US$ -485 million (2023)
| employees = ၜိုတ် ၁၁,၀၀၀+
| website = {{URL|https://www.grab.com}}
}}

'''ဂရာဗ်''' ({{lang-en|Grab Holdings Inc.}}) ဝွံ ဒှ် ကမ္ပဏဳ နဲကဲပညာ ကေုာံ ပရေင် ပလံင်ဗစိုပ် ခေတ်တၟိ (Technology and transportation company) မၞုံ ဌာန်သဇိုင် အဓိက ပ္ဍဲ ဍုင် [[သေင်ကာပူ]] ရ။ ကမ္ပဏဳ ဝွံ ဖန်ဗဒှ် လဝ် သၞောတ်ဝ် အပ်ပလဳကေယှေန် ဇၞော် (Super-app) မပံင်စပ် လဝ် ပရေင် ဝန်ဆောင် နာနာ သာ် မပ္တံကဵု ပရေင် ကော် ကွဳစက် တက်သဳ (Ride-hailing), ပရေင် ပလံင် စၞစ (Food delivery), ကေုာံ ပရေင် ပလံင် သြန် ဒဳဂျဳတေဝ် (Digital payments) ပ္ဍဲ မွဲ အပ်ပလဳကေယှေန် ဓဝ် ရ။ တ္ၚဲဏအ် ဂရာဗ် ဝွံ ဒှ် ကမ္ပဏဳ နဲကဲပညာ ဇၞော်အိုတ် မွဲ ပ္ဍဲ ဒေသ [[အာရှအဂၞဲ]] (Southeast Asia) တုဲ ဍေဟ် ဖြေန် ဏာ ပရေင် ဝန်ဆောင် ပ္ဍဲ ဍုင် မပ္တံကဵု မလေရှာ၊ သေင်ကာပူ၊ ကမ္ဗောဒဳယာ၊ အေန်ဒဝ်နဳရှာ၊ မျာန်မာ၊ ဖဳလိပ်ပေန်၊ ဍုင်သေံ ကေုာံ ဗဳယေတ်နာမ် ရ။

== ၁။ နိဒါန် ကေုာံ သဇိုင် ကမၠောန် ==
ဂရာဗ် (Grab) ဂှ် ဒှ် သၞောတ်ဝ် မကၠောန်ဗဒှ် လဝ် ပရေင် ပြံင်လှာဲ ဇၞော်အိုတ် ပ္ဍဲ ဗွိုက်လွာ ပရေင် ပလံင်ဗစိုပ် ဍုင် အာရှအဂၞဲ ရ။
သဇိုင် ကမၠောန် ဍေဟ် ဂှ် ဒှ် ပရေင် ဆက်စၠောအ် အကြာ ညးမနွံ ပၟိက် ကွဳစက် (Passengers) ကေုာံ ညးမစဝ် ကွဳစက် (Drivers) နကဵု လပှ်ကျာ အေန်တာနေတ် ရ။ ဗွဲကြဴ ဏအ် ဍေဟ် ဇၞော်မောဝ် တိုန် အာ စဵုကဵု ဒှ် အာ &quot;Super-app&quot; မကဵု ပရေင် ဝန်ဆောင် တၞဟ်ဟ် နာနာ သာ် သွက် ညးဍုင်ကွာန် တအ် ဂွံ စကာ ဇၟာပ်ပ် တ္ၚဲ ရ။ အစောံစောန် အဓိက ဍေဟ် ဂှ် ဒှ် သၞောတ်ဝ် ဓဝ်ပတှ်ေ (Trust)၊ ပရေင် ဂီုကၠီု (Safety) ကေုာံ ၚုဟ်မး မချိုတ်ပၠိုတ် (Transparent pricing) မဒှ် အရာ မဟွံမဲ လဝ် ပ္ဍဲ သၞောတ်ဝ် တက်သဳ တြေံ တအ် ရ။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=How Grab Became a Southeast Asian Super App |url=https://hbr.org/2021/01/how-grab-became-a-southeast-asian-super-app |website=Harvard Business Review |access-date=2024-01-15}}&lt;/ref&gt;

== ၂။ ဝင် ကေုာံ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ကိုပ်ကၠာ ==
ကမ္ပဏဳ ဝွံ ဒက်ပ္တန် လဝ် ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၂ နကဵု ယၟု MyTeksi (မာင်တက်သဳ) ပ္ဍဲ ဍုင် ကွာလာလာမ်ပူ (Kuala Lumpur)၊ ဍုင် မလေရှာ ရ။
ညးမခၞံဗဒှ် အဓိက သီု ၜါ တၠ မတွဟ်ဂး Anthony Tan ကေုာံ Tan Hooi Ling တအ် ဂှ် ဒှ် ကွးဘာ နူကဵု တက္ကသိုလ် ဟာဗတ် (Harvard Business School) ရ။ ညးတအ် ညာတ် ကေတ် ပြသၞာ ပရေင် ဂီုကၠီု ပ္ဍဲ တက်သဳ ဍုင် မလေရှာ တုဲ ခၞံဗဒှ် လဝ် အပ်ပလဳကေယှေန် ဏအ် ရ။ ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၃ ဂှ် ဍေဟ် ပြံင် ယၟု ဒှ် အာ GrabTaxi တုဲ စ သၠဲ ပတိတ် ဗွိုက်လွာ ဇရေင် ဍုင် ဖဳလိပ်ပေန်၊ သေင်ကာပူ ကေုာံ ဍုင်သေံ ရ။ စိုပ် သၞာံ ၂၀၁၄ ဂှ် ကမ္ပဏဳ ဏအ် ပြံင် ဏာ ဌာန်သဇိုင် အဓိက ဇရေင် ဍုင် သေင်ကာပူ သွက်ဂွံ ကလိဂွံ ဓါတ် သြန် ထံက်ပင် ဇၞော် (Venture capital) မာန် ရ။

== ၃။ ပရေင် ပံင်ကောံ ကေုာံ ပရေင်ပြိုင်ပကာန် ==
ပ္ဍဲ ဗွိုက်လွာ Ride-hailing ဂှ် ဂရာဗ် ဒး ပြိုင်ပကာန် ဗွဲမထတ် ကု ဥူဗာ (Uber) မဒှ် ကမ္ပဏဳ နူ အမေရိကာန် ရ။
ဆဂး ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၈ လပါ် စ ဂှ်၊ ပရေင် ဇၞော်အိုတ် မွဲ က္တဵုဒှ် လဝ် ပ္ဍဲ ဒေသ အာရှအဂၞဲ ဂှ် ဒှ် ပရေင် ဂရာဗ် ရာန် ကေတ် ထောအ် သၞောတ်ဝ် ပရေင် ကမၠောန် ဥူဗာ သီုဖအိုတ် ပ္ဍဲ ဒေသ ဏအ် ရ။ အလန် ဏအ် ဥူဗာ ကလိဂွံ ရှယ်ယာ ၂၇.၅% ပ္ဍဲ ဂရာဗ် တုဲ ဥူဗာ နုက် တိတ် အာ နူ ဗွိုက်လွာ အာရှအဂၞဲ ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် ရ။ ပရေင် ဏအ် သ္ပ ကဵု ဂရာဗ် ဒှ် အာ ကမ္ပဏဳ အဓိက မွဲ ဓဝ် မဟွံမဲ ကု ညးပြိုင်ပကာန် ဇၞော်ဇၞော် ပ္ဍဲ အခိင် ဂှ် ရ (ကိုပ်ကၠာ Gojek ဟွံစိုပ် ဏီ)။&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Grab acquires Uber's Southeast Asia operations |url=https://www.cnbc.com/2018/03/25/grab-acquires-ubers-southeast-asia-operations.html |work=CNBC |date=2018-03-25 |access-date=2024-01-15}}&lt;/ref&gt;

== ၄။ သၞောတ်ဝ် အပ်ပလဳကေယှေန် ကေုာံ နဲကဲပညာ (Super-app) ==
ဂရာဗ် ဂှ် ဟွံသေင် ဆ အပ်ပလဳကေယှေန် ကော် ကွဳစက် ဓဝ် တုဲ၊ ဍေဟ် ဇၞော်မောဝ် တိုန် ဒှ် အာ သၞောတ်ဝ် &quot;Super-app&quot; မွဲ ရ။
လညာတ် Super-app ဏအ် ဝွံ တုပ် ကု WeChat ပ္ဍဲ ကြုက် ကီု တုဲ၊ ဍေဟ် ကဵု အခေါင် ကု ညးစကာ တအ် ညံင်ဂွံ ကၠောန် ကမၠောန် နာနာ သာ် ပ္ဍဲ အပ်ပလဳကေယှေန် မွဲ ဓဝ် မာန် ရ။ 
* '''နဲကဲပညာ ဍေဟ်:''' ဂရာဗ် စကာ သၞောတ်ဝ် Cloud computing ဇၞော်ဇၞော် ကေုာံ Machine Learning သွက်ဂွံ တော် ၚုဟ်မး အတိုင် အကာဲအရာ (Dynamic pricing)၊ ထ္ၜး လပှ်ကျာ ဂၠံင် (Routing) ကေုာံ ၜတ်ကၞာတ် ပရေင် ဂီုကၠီု ညးစဝ် ကွဳစက် ရ။

== ၅။ ပရေင် ဝန်ဆောင် ကွဳစက် ကေုာံ တရဴ (Ride-hailing) ==
ပရေင် ကော် ကွဳစက် ဝွံ ဒှ် သဇိုင် ကမၠောန် အဓိက သွက် ဂရာဗ် ရ။ 
ဍေဟ် နွံ ကဵု လၟေင် ဝန်ဆောင် နာနာ သာ် သွက် ညးဍုင်ကွာန် တအ်:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! ဂကူ ဝန်ဆောင် !! အဓိပ္ပါယ် ကေုာံ လွပ် !! ဥပမာ
|-
| '''JustGrab / GrabCar'''
| ကော် ကွဳစက် အလဵုဇကု ဟွံသေင်မ္ဂး တက်သဳ မၞုံကဵု ၚုဟ်မး ချိုတ်ပၠိုတ်
| သွက် တရဴ ဓမ္မတာ
|-
| '''GrabBike'''
| ကော် ကွဳလိုန်ဓါတ် (Motorcycle) သွက် တရဴ ဂၠေအ် ကေုာံ ပြဟ်
| သွက် ဍုင် မၞုံကဵု ကွဳစက် ဍိုက် (ဥပမာ ၜင်ကံက်)
|-
| '''GrabShare'''
| ပါ်ပရအ် ကွဳစက် မွဲစွံ ကု ညးတၞဟ် (Carpooling) သွက် ၚုဟ် သက်သာ
| သွက် ညးမအာ တရဴ တုပ်
|-
| '''GrabPremium / Plus'''
| ကွဳစက် ကဆံင် သၠုင် ကေုာံ သၠဲလး 
| သွက် ရုင် ဟွံသေင်မ္ဂး တရဴ ဇမ္ၚောဲ
|}

== ၆။ ပရေင် ဝန်ဆောင် ပလံင် စၞစ ကေုာံ ကပေါတ် (GrabFood &amp; GrabMart) ==
ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၈ ဂှ် ဂရာဗ် ပံက် လဝ် ဝန်ဆောင် GrabFood (ဂရာဗ် ဖုတ်) မဒှ် သၞောတ်ဝ် ပလံင် စၞစ ရ။
* '''GrabFood:''' ညးစကာ တအ် လေပ် ရာန် စၞစ နူကဵု ဖဴဍာ် (Restaurants) နာနာ သာ် တုဲ ညးစဝ် ကွဳလိုန်ဓါတ် (Delivery partners) တအ် အာ ပလံင် ဇရေင် သ္ၚိ ညးတအ် တပ်တပ် ရ။ ပရေင် ဏအ် ဇၞော်မောဝ် တိုန် ဗွဲမပြဟ် ပ္ဍဲ အခိင် ယဲ ကိုဗစ်-၁၉ ရ။
* '''GrabMart ကေုာံ GrabExpress:''' ဍေဟ် သီု ပလံင် ကပေါတ် စၞစ သွက် သ္ၚိ (Groceries) ကေုာံ ဝန်ဆောင် ပလံင် ကပေါတ် လိက်စံင် အကြာ ရုင် ဗွဲမပြဟ် ရ。&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Grab sees food delivery business overtaking ride-hailing |url=https://www.reuters.com/article/us-grab-food-idUSKCN1TK0YS |work=Reuters |date=2019-06-18 |access-date=2024-01-15}}&lt;/ref&gt;

== ၇။ ပရေင် ပိုန်ဒြပ် ဒဳဂျဳတေဝ် (GrabPay &amp; Grab Financial) ==
ဂရာဗ် ဝွံ ဟွံသေင် ဆ ပလံင် ကပေါတ် ဓဝ် တုဲ၊ ဍေဟ် ဒှ် ကမ္ပဏဳ ပရေင် သြန် ခေတ်တၟိ (Fintech) မွဲ လေဝ် ရ။
* '''GrabPay:''' ဒှ် တိုက် သြန် အီလက်ထရောနစ် (E-wallet) သွက်ဂွံ ကဵု သြန် ပ္ဍဲ အပ်ပလဳကေယှေန် ဟွံသေင်မ္ဂး ပ္ဍဲ ဆေင် ဗွိုက်လွာ နာနာ သာ် ရ။
* '''GXS Bank / GXBank:''' ဂရာဗ် ပံင်ကောံ ကု Singtel တုဲ ပံက် လဝ် ဘဏ် ဒဳဂျဳတေဝ် (Digital Bank) ပ္ဍဲ သေင်ကာပူ ကေုာံ မလေရှာ သွက်ဂွံ ကဵု လဒုဲ သြန် (Loans) ကေုာံ ပရေင် ဂိုင် သြန် (Savings) သွက် ညးဍုင်ကွာန် တအ် ရ။

== ၈။ ပရေင် အုပ်ဓုပ် ကေုာံ လတူ ရုင်စတော့ (SPAC IPO) ==
ပ္ဍဲ စၟတ်တ္ၚဲ ၂ ဒဳဇြေမ်ဗါ သၞာံ ၂၀၂၁ ဂှ် ဂရာဗ် လုပ် သွံရာန် ရှယ်ယာ ပ္ဍဲ ရုင်စတော့ NASDAQ အမေရိကာန် နကဵု ယၟု (Ticker: GRAB) ရ။
ပရေင် လုပ် IPO ဏအ် ဝွံ ကၠောန်ဗဒှ် လဝ် နကဵု နဲကဲ SPAC (Special Purpose Acquisition Company) ပံင်ကောံ ကု ကမ္ပဏဳ Altimeter Growth Corp ရ။ ၚုဟ်မး ကမ္ပဏဳ (Valuation) ပ္ဍဲ အခိင် ဂှ် နွံ စဵုကဵု ၃၉.၆ ဘဳလဳယာန် ဒဝ်လာ မဒှ် ပရေင် IPO နကဵု SPAC ဇၞော်အိုတ် ပ္ဍဲ ဝင် အလုံဂၠးတိ ရ။ ဆဂး ကြဴနူ ဂှ် ၚုဟ် ရှယ်ယာ ဍေဟ် စှ်ေ အာ ဗွဲမဂၠိုင် ဟိုတ်နူ ပရေင် ပိုန်ဒြပ် ဟွံ ခိုင်ကၠိုက် ရ。&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Grab IPO marks biggest US listing by a Southeast Asian company |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2021-12-02/grab-completes-spac-merger-paving-way-for-historic-u-s-listing |website=Bloomberg |access-date=2024-01-15}}&lt;/ref&gt;

== ၉။ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ဗွိုက်လွာ ==
ဂရာဗ် ဝွံ ဒှ် ကမ္ပဏဳ မၞုံကဵု ပရေင် ဇၞော်မောဝ် ထတ် လောန် ကီုလေဝ်၊ ဍေဟ် ဆက် ဒးဒုင် အရှောန် (Operating losses) လၟိုန် သၞာံ ရ။
ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၂၃ ဂှ် ကမ္ပဏဳ ကလိဂွံ သြန် လုပ် (Revenue) ၂.၃၆ ဘဳလဳယာန် ဒဝ်လာ ကီုလေဝ်၊ သြန် အရှောန် (Net loss) ဂှ် နွံ ၜိုတ် ၄၈၅ မဳလဳယာန် ဒဝ်လာ ရ။ ဆဂး ပရေင် သြန် အရှောန် ဏအ် ဖ္အောန် စှ်ေ ကၠုင် ဒၟံင် ရ လၟေင်င် တုဲ ကမ္ပဏဳ နွံ ရန်တၟအ် သွက်ဂွံ ကလိဂွံ ပရေင် အမြဲ (Profitability) အလုံ မွဲ သၞာံ ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၂၄-၂၀၂၅ ဏအ် ရ။ ဍေဟ် ဒး ပြိုင်ပကာန် ထတ်ထတ် ကု GoTo (Gojek) ကေုာံ Foodpanda လၟိုန် ရ。

== ၁၀။ ပရေင် ပြသၞာ ကေုာံ တင်ပါ်ပဲါဂမၠိုင် (Controversies) ==
ဂရာဗ် ဝွံ လေဝ် ဒးဒုင် ပါ်ပဲါ ကေုာံ က္တဵုဒှ် ပြသၞာ နာနာ သာ် ပ္ဍဲ ဍုင် ဒေသ ဍေဟ် တအ် ရ:
* '''အခေါင် သၟာကမၠောန် (Worker Rights):''' ညးစဝ် ကွဳစက် (Drivers) တအ် တေင် ပါ်ပဲါ လတူ ပရေင် သြန် လုပ် အောန် ကေုာံ ဍေဟ်တအ် ဟွံဂွံ ဒုင် စၟတ်သမ္တီ နဒဒှ် ကောန်ကမၠောန် အပြည့်အဝ (Independent contractors issue) တုဲ ဟွံမဲ ကု ပရေင် စဵုဒၞာ ထတ်ယုက် ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် ရ။
* '''ပိုင်ပြဳ ဗွိုက်လွာ (Monopoly Concerns):''' ကြဴနူ ရာန် ကေတ် ဥူဗာ တုဲ၊ အလဵုအသဳ သေင်ကာပူ ကေုာံ ဖဳလိပ်ပေန် တအ် ကဵု ဒဏ် သြန် လတူ ဂရာဗ် ဟိုတ်နူ ဍေဟ် သ္ပ လဝ် ပရေင် ပိုင်ပြဳ ဗွိုက်လွာ (Anti-competitive behavior) ကေုာံ သၠုင် ပတိုန် ၚုဟ်မး လောန် အာ ရ。&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Singapore fines Grab and Uber $9.5 million for anti-competitive merger |url=https://www.reuters.com/article/us-grab-uber-singapore-idUSKCN1M40AL |work=Reuters |date=2018-09-24 |access-date=2024-01-15}}&lt;/ref&gt;

== ၁၁။ အနာဂတ် ကေုာံ ပရေင်မင်မွဲ သဘာဝ ==
သွက် အနာဂတ် ဂှ် ဂရာဗ် နွံ အစဳအဇန် သွက်ဂွံ ဇၞော်မောဝ် နဲကဲပညာ AI ကေုာံ ဖ္အောန် ဖျေဟ် ဓါတ် ကာဗေါန် (Carbon footprint) ရ။
ကမ္ပဏဳ ကတိ လဝ် ဒဒှ်ရ ညးတအ် ဂစာန် ညံင်ဂွံ ဒှ် ကမ္ပဏဳ ဟွံမဲ ကု ဓါတ် ကာဗေါန် (Carbon neutral) ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၄၀ ရ။ ဍေဟ်တအ် ထံက်ပင် လဝ် ညးစဝ် ကွဳစက် တအ် ညံင်ဂွံ ပြံင်လှာဲ စကာ ကွဳစက် လလဳ (Electric vehicles - EV) ကေုာံ ဖ္အောန် ဖျေဟ် လွပ် ပလာသတေတ် ပ္ဍဲ ပရေင် ပလံင် စၞစ ရ။ ပါဲနူ ဂှ်ပၠန် ဍေဟ် နွံ အစဳအဇန် သွက်ဂွံ သၠဲ ပတိတ် ဝန်ဆောင် လပါ် ပရေင် ထတ်ယုက် (GrabHealth) ကေုာံ ဗွိုက်လွာ တၟိ ပ္ဍဲ အနာဂတ် မာန် ရ。

== ဗှ်လ္ၚတ် ==
* [[ဥူဗာ]] (Uber)
* [[ဂဝ်ဂျေက်]] (Gojek)
* [[အာရှအဂၞဲ]] (Southeast Asia)
* [[ပရေင် သြန် ဒဳဂျဳတေဝ်]] (Digital finance)

== နိဿဲ ==
&lt;references /&gt;

{{Navbox
| name = Ride-hailing companies
| title = ကမ္ပဏဳ ပရေင် ကော် ကွဳစက် (Ride-hailing) ကေုာံ ပလံင်ဗစိုပ်
| listclass = hlist
| list1 =
* [[ဂရာဗ်]] (Grab)
* [[ဥူဗာ]] (Uber)
* [[ဂဝ်ဂျေက်]] (Gojek)
* [[လဖှ်]] (Lyft)
* [[ဒဳဒဳ]] (DiDi)
* [[ဗဝ်လာ]] (Bolt)
}}

{{DEFAULTSORT:ဂရာဗ်}}
[[ကဏ္ဍ:ဂရာဗ်]]
[[ကဏ္ဍ:ကမ္ပဏဳ ပ္ဍဲ သေင်ကာပူ]]
[[ကဏ္ဍ:ပရေင် ပလံင်ဗစိုပ် ပ္ဍဲ အာရှအဂၞဲ]]
[[ကဏ္ဍ:သၞောတ်ဝ် အပ်ပလဳကေယှေန်]]
[[ကဏ္ဍ:ပလံင် စၞစ]]
```&lt;FollowUp label=&quot;Would you like to build an article on 'Uber' or 'Gojek' next?&quot; query=&quot;Construct article for Gojek&quot;/&gt;</text>
      <sha1>qycdgj4k5vs3sve6h15t5x3439mh7d4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>59366</id>
      <parentid>59365</parentid>
      <timestamp>2026-10-28T00:10:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Aue Nai ပြံင်ပဆုဲလဝ် မုက်လိက် [[ဂရာပ်၊ ကွဳစက်ကာ]] ဇရေင် [[ဂရာဗ်]]</comment>
      <origin>59365</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19939" sha1="qycdgj4k5vs3sve6h15t5x3439mh7d4" xml:space="preserve">{{Infobox company
| name = ဂရာဗ် (Grab)
| logo = Grab Logo.svg
| image = Grab taxi in Bangkok.jpg
| caption = ကွဳစက် တက်သဳ မစကာ လဝ် အပ်ပလဳကေယှေန် ဂရာဗ် (Grab) ပ္ဍဲ ဍုင်ၜင်ကံက်
| type = [[ကမ္ပဏဳ မဟာဇန်]] (Public company)
| traded_as = NASDAQ: GRAB
| industry = [[နဲကဲပညာ]] (Technology), ပရေင် ပလံင်ဗစိုပ် (Transportation), ပလံင် စၞစ (Food delivery), ပရေင် သြန် ဒဳဂျဳတေဝ် (Digital finance)
| founded = မေ ၂၀၁၂ (နကဵု ယၟု MyTeksi)
| founders = Anthony Tan (အာန်တဝ်နဳ တာန်), Tan Hooi Ling (တာန် ဟူလဳ)
| headquarters = [[သေင်ကာပူ]]
| area_served = [[အာရှအဂၞဲ]] (Southeast Asia)
| key_people = Anthony Tan (CEO)
| revenue = US$ 2.36 billion (2023)
| net_income = US$ -485 million (2023)
| employees = ၜိုတ် ၁၁,၀၀၀+
| website = {{URL|https://www.grab.com}}
}}

'''ဂရာဗ်''' ({{lang-en|Grab Holdings Inc.}}) ဝွံ ဒှ် ကမ္ပဏဳ နဲကဲပညာ ကေုာံ ပရေင် ပလံင်ဗစိုပ် ခေတ်တၟိ (Technology and transportation company) မၞုံ ဌာန်သဇိုင် အဓိက ပ္ဍဲ ဍုင် [[သေင်ကာပူ]] ရ။ ကမ္ပဏဳ ဝွံ ဖန်ဗဒှ် လဝ် သၞောတ်ဝ် အပ်ပလဳကေယှေန် ဇၞော် (Super-app) မပံင်စပ် လဝ် ပရေင် ဝန်ဆောင် နာနာ သာ် မပ္တံကဵု ပရေင် ကော် ကွဳစက် တက်သဳ (Ride-hailing), ပရေင် ပလံင် စၞစ (Food delivery), ကေုာံ ပရေင် ပလံင် သြန် ဒဳဂျဳတေဝ် (Digital payments) ပ္ဍဲ မွဲ အပ်ပလဳကေယှေန် ဓဝ် ရ။ တ္ၚဲဏအ် ဂရာဗ် ဝွံ ဒှ် ကမ္ပဏဳ နဲကဲပညာ ဇၞော်အိုတ် မွဲ ပ္ဍဲ ဒေသ [[အာရှအဂၞဲ]] (Southeast Asia) တုဲ ဍေဟ် ဖြေန် ဏာ ပရေင် ဝန်ဆောင် ပ္ဍဲ ဍုင် မပ္တံကဵု မလေရှာ၊ သေင်ကာပူ၊ ကမ္ဗောဒဳယာ၊ အေန်ဒဝ်နဳရှာ၊ မျာန်မာ၊ ဖဳလိပ်ပေန်၊ ဍုင်သေံ ကေုာံ ဗဳယေတ်နာမ် ရ။

== ၁။ နိဒါန် ကေုာံ သဇိုင် ကမၠောန် ==
ဂရာဗ် (Grab) ဂှ် ဒှ် သၞောတ်ဝ် မကၠောန်ဗဒှ် လဝ် ပရေင် ပြံင်လှာဲ ဇၞော်အိုတ် ပ္ဍဲ ဗွိုက်လွာ ပရေင် ပလံင်ဗစိုပ် ဍုင် အာရှအဂၞဲ ရ။
သဇိုင် ကမၠောန် ဍေဟ် ဂှ် ဒှ် ပရေင် ဆက်စၠောအ် အကြာ ညးမနွံ ပၟိက် ကွဳစက် (Passengers) ကေုာံ ညးမစဝ် ကွဳစက် (Drivers) နကဵု လပှ်ကျာ အေန်တာနေတ် ရ။ ဗွဲကြဴ ဏအ် ဍေဟ် ဇၞော်မောဝ် တိုန် အာ စဵုကဵု ဒှ် အာ &quot;Super-app&quot; မကဵု ပရေင် ဝန်ဆောင် တၞဟ်ဟ် နာနာ သာ် သွက် ညးဍုင်ကွာန် တအ် ဂွံ စကာ ဇၟာပ်ပ် တ္ၚဲ ရ။ အစောံစောန် အဓိက ဍေဟ် ဂှ် ဒှ် သၞောတ်ဝ် ဓဝ်ပတှ်ေ (Trust)၊ ပရေင် ဂီုကၠီု (Safety) ကေုာံ ၚုဟ်မး မချိုတ်ပၠိုတ် (Transparent pricing) မဒှ် အရာ မဟွံမဲ လဝ် ပ္ဍဲ သၞောတ်ဝ် တက်သဳ တြေံ တအ် ရ။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=How Grab Became a Southeast Asian Super App |url=https://hbr.org/2021/01/how-grab-became-a-southeast-asian-super-app |website=Harvard Business Review |access-date=2024-01-15}}&lt;/ref&gt;

== ၂။ ဝင် ကေုာံ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ကိုပ်ကၠာ ==
ကမ္ပဏဳ ဝွံ ဒက်ပ္တန် လဝ် ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၂ နကဵု ယၟု MyTeksi (မာင်တက်သဳ) ပ္ဍဲ ဍုင် ကွာလာလာမ်ပူ (Kuala Lumpur)၊ ဍုင် မလေရှာ ရ။
ညးမခၞံဗဒှ် အဓိက သီု ၜါ တၠ မတွဟ်ဂး Anthony Tan ကေုာံ Tan Hooi Ling တအ် ဂှ် ဒှ် ကွးဘာ နူကဵု တက္ကသိုလ် ဟာဗတ် (Harvard Business School) ရ။ ညးတအ် ညာတ် ကေတ် ပြသၞာ ပရေင် ဂီုကၠီု ပ္ဍဲ တက်သဳ ဍုင် မလေရှာ တုဲ ခၞံဗဒှ် လဝ် အပ်ပလဳကေယှေန် ဏအ် ရ။ ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၃ ဂှ် ဍေဟ် ပြံင် ယၟု ဒှ် အာ GrabTaxi တုဲ စ သၠဲ ပတိတ် ဗွိုက်လွာ ဇရေင် ဍုင် ဖဳလိပ်ပေန်၊ သေင်ကာပူ ကေုာံ ဍုင်သေံ ရ။ စိုပ် သၞာံ ၂၀၁၄ ဂှ် ကမ္ပဏဳ ဏအ် ပြံင် ဏာ ဌာန်သဇိုင် အဓိက ဇရေင် ဍုင် သေင်ကာပူ သွက်ဂွံ ကလိဂွံ ဓါတ် သြန် ထံက်ပင် ဇၞော် (Venture capital) မာန် ရ။

== ၃။ ပရေင် ပံင်ကောံ ကေုာံ ပရေင်ပြိုင်ပကာန် ==
ပ္ဍဲ ဗွိုက်လွာ Ride-hailing ဂှ် ဂရာဗ် ဒး ပြိုင်ပကာန် ဗွဲမထတ် ကု ဥူဗာ (Uber) မဒှ် ကမ္ပဏဳ နူ အမေရိကာန် ရ။
ဆဂး ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၈ လပါ် စ ဂှ်၊ ပရေင် ဇၞော်အိုတ် မွဲ က္တဵုဒှ် လဝ် ပ္ဍဲ ဒေသ အာရှအဂၞဲ ဂှ် ဒှ် ပရေင် ဂရာဗ် ရာန် ကေတ် ထောအ် သၞောတ်ဝ် ပရေင် ကမၠောန် ဥူဗာ သီုဖအိုတ် ပ္ဍဲ ဒေသ ဏအ် ရ။ အလန် ဏအ် ဥူဗာ ကလိဂွံ ရှယ်ယာ ၂၇.၅% ပ္ဍဲ ဂရာဗ် တုဲ ဥူဗာ နုက် တိတ် အာ နူ ဗွိုက်လွာ အာရှအဂၞဲ ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် ရ။ ပရေင် ဏအ် သ္ပ ကဵု ဂရာဗ် ဒှ် အာ ကမ္ပဏဳ အဓိက မွဲ ဓဝ် မဟွံမဲ ကု ညးပြိုင်ပကာန် ဇၞော်ဇၞော် ပ္ဍဲ အခိင် ဂှ် ရ (ကိုပ်ကၠာ Gojek ဟွံစိုပ် ဏီ)။&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Grab acquires Uber's Southeast Asia operations |url=https://www.cnbc.com/2018/03/25/grab-acquires-ubers-southeast-asia-operations.html |work=CNBC |date=2018-03-25 |access-date=2024-01-15}}&lt;/ref&gt;

== ၄။ သၞောတ်ဝ် အပ်ပလဳကေယှေန် ကေုာံ နဲကဲပညာ (Super-app) ==
ဂရာဗ် ဂှ် ဟွံသေင် ဆ အပ်ပလဳကေယှေန် ကော် ကွဳစက် ဓဝ် တုဲ၊ ဍေဟ် ဇၞော်မောဝ် တိုန် ဒှ် အာ သၞောတ်ဝ် &quot;Super-app&quot; မွဲ ရ။
လညာတ် Super-app ဏအ် ဝွံ တုပ် ကု WeChat ပ္ဍဲ ကြုက် ကီု တုဲ၊ ဍေဟ် ကဵု အခေါင် ကု ညးစကာ တအ် ညံင်ဂွံ ကၠောန် ကမၠောန် နာနာ သာ် ပ္ဍဲ အပ်ပလဳကေယှေန် မွဲ ဓဝ် မာန် ရ။ 
* '''နဲကဲပညာ ဍေဟ်:''' ဂရာဗ် စကာ သၞောတ်ဝ် Cloud computing ဇၞော်ဇၞော် ကေုာံ Machine Learning သွက်ဂွံ တော် ၚုဟ်မး အတိုင် အကာဲအရာ (Dynamic pricing)၊ ထ္ၜး လပှ်ကျာ ဂၠံင် (Routing) ကေုာံ ၜတ်ကၞာတ် ပရေင် ဂီုကၠီု ညးစဝ် ကွဳစက် ရ။

== ၅။ ပရေင် ဝန်ဆောင် ကွဳစက် ကေုာံ တရဴ (Ride-hailing) ==
ပရေင် ကော် ကွဳစက် ဝွံ ဒှ် သဇိုင် ကမၠောန် အဓိက သွက် ဂရာဗ် ရ။ 
ဍေဟ် နွံ ကဵု လၟေင် ဝန်ဆောင် နာနာ သာ် သွက် ညးဍုင်ကွာန် တအ်:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! ဂကူ ဝန်ဆောင် !! အဓိပ္ပါယ် ကေုာံ လွပ် !! ဥပမာ
|-
| '''JustGrab / GrabCar'''
| ကော် ကွဳစက် အလဵုဇကု ဟွံသေင်မ္ဂး တက်သဳ မၞုံကဵု ၚုဟ်မး ချိုတ်ပၠိုတ်
| သွက် တရဴ ဓမ္မတာ
|-
| '''GrabBike'''
| ကော် ကွဳလိုန်ဓါတ် (Motorcycle) သွက် တရဴ ဂၠေအ် ကေုာံ ပြဟ်
| သွက် ဍုင် မၞုံကဵု ကွဳစက် ဍိုက် (ဥပမာ ၜင်ကံက်)
|-
| '''GrabShare'''
| ပါ်ပရအ် ကွဳစက် မွဲစွံ ကု ညးတၞဟ် (Carpooling) သွက် ၚုဟ် သက်သာ
| သွက် ညးမအာ တရဴ တုပ်
|-
| '''GrabPremium / Plus'''
| ကွဳစက် ကဆံင် သၠုင် ကေုာံ သၠဲလး 
| သွက် ရုင် ဟွံသေင်မ္ဂး တရဴ ဇမ္ၚောဲ
|}

== ၆။ ပရေင် ဝန်ဆောင် ပလံင် စၞစ ကေုာံ ကပေါတ် (GrabFood &amp; GrabMart) ==
ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၈ ဂှ် ဂရာဗ် ပံက် လဝ် ဝန်ဆောင် GrabFood (ဂရာဗ် ဖုတ်) မဒှ် သၞောတ်ဝ် ပလံင် စၞစ ရ။
* '''GrabFood:''' ညးစကာ တအ် လေပ် ရာန် စၞစ နူကဵု ဖဴဍာ် (Restaurants) နာနာ သာ် တုဲ ညးစဝ် ကွဳလိုန်ဓါတ် (Delivery partners) တအ် အာ ပလံင် ဇရေင် သ္ၚိ ညးတအ် တပ်တပ် ရ။ ပရေင် ဏအ် ဇၞော်မောဝ် တိုန် ဗွဲမပြဟ် ပ္ဍဲ အခိင် ယဲ ကိုဗစ်-၁၉ ရ။
* '''GrabMart ကေုာံ GrabExpress:''' ဍေဟ် သီု ပလံင် ကပေါတ် စၞစ သွက် သ္ၚိ (Groceries) ကေုာံ ဝန်ဆောင် ပလံင် ကပေါတ် လိက်စံင် အကြာ ရုင် ဗွဲမပြဟ် ရ。&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Grab sees food delivery business overtaking ride-hailing |url=https://www.reuters.com/article/us-grab-food-idUSKCN1TK0YS |work=Reuters |date=2019-06-18 |access-date=2024-01-15}}&lt;/ref&gt;

== ၇။ ပရေင် ပိုန်ဒြပ် ဒဳဂျဳတေဝ် (GrabPay &amp; Grab Financial) ==
ဂရာဗ် ဝွံ ဟွံသေင် ဆ ပလံင် ကပေါတ် ဓဝ် တုဲ၊ ဍေဟ် ဒှ် ကမ္ပဏဳ ပရေင် သြန် ခေတ်တၟိ (Fintech) မွဲ လေဝ် ရ။
* '''GrabPay:''' ဒှ် တိုက် သြန် အီလက်ထရောနစ် (E-wallet) သွက်ဂွံ ကဵု သြန် ပ္ဍဲ အပ်ပလဳကေယှေန် ဟွံသေင်မ္ဂး ပ္ဍဲ ဆေင် ဗွိုက်လွာ နာနာ သာ် ရ။
* '''GXS Bank / GXBank:''' ဂရာဗ် ပံင်ကောံ ကု Singtel တုဲ ပံက် လဝ် ဘဏ် ဒဳဂျဳတေဝ် (Digital Bank) ပ္ဍဲ သေင်ကာပူ ကေုာံ မလေရှာ သွက်ဂွံ ကဵု လဒုဲ သြန် (Loans) ကေုာံ ပရေင် ဂိုင် သြန် (Savings) သွက် ညးဍုင်ကွာန် တအ် ရ။

== ၈။ ပရေင် အုပ်ဓုပ် ကေုာံ လတူ ရုင်စတော့ (SPAC IPO) ==
ပ္ဍဲ စၟတ်တ္ၚဲ ၂ ဒဳဇြေမ်ဗါ သၞာံ ၂၀၂၁ ဂှ် ဂရာဗ် လုပ် သွံရာန် ရှယ်ယာ ပ္ဍဲ ရုင်စတော့ NASDAQ အမေရိကာန် နကဵု ယၟု (Ticker: GRAB) ရ။
ပရေင် လုပ် IPO ဏအ် ဝွံ ကၠောန်ဗဒှ် လဝ် နကဵု နဲကဲ SPAC (Special Purpose Acquisition Company) ပံင်ကောံ ကု ကမ္ပဏဳ Altimeter Growth Corp ရ။ ၚုဟ်မး ကမ္ပဏဳ (Valuation) ပ္ဍဲ အခိင် ဂှ် နွံ စဵုကဵု ၃၉.၆ ဘဳလဳယာန် ဒဝ်လာ မဒှ် ပရေင် IPO နကဵု SPAC ဇၞော်အိုတ် ပ္ဍဲ ဝင် အလုံဂၠးတိ ရ။ ဆဂး ကြဴနူ ဂှ် ၚုဟ် ရှယ်ယာ ဍေဟ် စှ်ေ အာ ဗွဲမဂၠိုင် ဟိုတ်နူ ပရေင် ပိုန်ဒြပ် ဟွံ ခိုင်ကၠိုက် ရ。&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Grab IPO marks biggest US listing by a Southeast Asian company |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2021-12-02/grab-completes-spac-merger-paving-way-for-historic-u-s-listing |website=Bloomberg |access-date=2024-01-15}}&lt;/ref&gt;

== ၉။ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ဗွိုက်လွာ ==
ဂရာဗ် ဝွံ ဒှ် ကမ္ပဏဳ မၞုံကဵု ပရေင် ဇၞော်မောဝ် ထတ် လောန် ကီုလေဝ်၊ ဍေဟ် ဆက် ဒးဒုင် အရှောန် (Operating losses) လၟိုန် သၞာံ ရ။
ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၂၃ ဂှ် ကမ္ပဏဳ ကလိဂွံ သြန် လုပ် (Revenue) ၂.၃၆ ဘဳလဳယာန် ဒဝ်လာ ကီုလေဝ်၊ သြန် အရှောန် (Net loss) ဂှ် နွံ ၜိုတ် ၄၈၅ မဳလဳယာန် ဒဝ်လာ ရ။ ဆဂး ပရေင် သြန် အရှောန် ဏအ် ဖ္အောန် စှ်ေ ကၠုင် ဒၟံင် ရ လၟေင်င် တုဲ ကမ္ပဏဳ နွံ ရန်တၟအ် သွက်ဂွံ ကလိဂွံ ပရေင် အမြဲ (Profitability) အလုံ မွဲ သၞာံ ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၂၄-၂၀၂၅ ဏအ် ရ။ ဍေဟ် ဒး ပြိုင်ပကာန် ထတ်ထတ် ကု GoTo (Gojek) ကေုာံ Foodpanda လၟိုန် ရ。

== ၁၀။ ပရေင် ပြသၞာ ကေုာံ တင်ပါ်ပဲါဂမၠိုင် (Controversies) ==
ဂရာဗ် ဝွံ လေဝ် ဒးဒုင် ပါ်ပဲါ ကေုာံ က္တဵုဒှ် ပြသၞာ နာနာ သာ် ပ္ဍဲ ဍုင် ဒေသ ဍေဟ် တအ် ရ:
* '''အခေါင် သၟာကမၠောန် (Worker Rights):''' ညးစဝ် ကွဳစက် (Drivers) တအ် တေင် ပါ်ပဲါ လတူ ပရေင် သြန် လုပ် အောန် ကေုာံ ဍေဟ်တအ် ဟွံဂွံ ဒုင် စၟတ်သမ္တီ နဒဒှ် ကောန်ကမၠောန် အပြည့်အဝ (Independent contractors issue) တုဲ ဟွံမဲ ကု ပရေင် စဵုဒၞာ ထတ်ယုက် ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် ရ။
* '''ပိုင်ပြဳ ဗွိုက်လွာ (Monopoly Concerns):''' ကြဴနူ ရာန် ကေတ် ဥူဗာ တုဲ၊ အလဵုအသဳ သေင်ကာပူ ကေုာံ ဖဳလိပ်ပေန် တအ် ကဵု ဒဏ် သြန် လတူ ဂရာဗ် ဟိုတ်နူ ဍေဟ် သ္ပ လဝ် ပရေင် ပိုင်ပြဳ ဗွိုက်လွာ (Anti-competitive behavior) ကေုာံ သၠုင် ပတိုန် ၚုဟ်မး လောန် အာ ရ。&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Singapore fines Grab and Uber $9.5 million for anti-competitive merger |url=https://www.reuters.com/article/us-grab-uber-singapore-idUSKCN1M40AL |work=Reuters |date=2018-09-24 |access-date=2024-01-15}}&lt;/ref&gt;

== ၁၁။ အနာဂတ် ကေုာံ ပရေင်မင်မွဲ သဘာဝ ==
သွက် အနာဂတ် ဂှ် ဂရာဗ် နွံ အစဳအဇန် သွက်ဂွံ ဇၞော်မောဝ် နဲကဲပညာ AI ကေုာံ ဖ္အောန် ဖျေဟ် ဓါတ် ကာဗေါန် (Carbon footprint) ရ။
ကမ္ပဏဳ ကတိ လဝ် ဒဒှ်ရ ညးတအ် ဂစာန် ညံင်ဂွံ ဒှ် ကမ္ပဏဳ ဟွံမဲ ကု ဓါတ် ကာဗေါန် (Carbon neutral) ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၄၀ ရ။ ဍေဟ်တအ် ထံက်ပင် လဝ် ညးစဝ် ကွဳစက် တအ် ညံင်ဂွံ ပြံင်လှာဲ စကာ ကွဳစက် လလဳ (Electric vehicles - EV) ကေုာံ ဖ္အောန် ဖျေဟ် လွပ် ပလာသတေတ် ပ္ဍဲ ပရေင် ပလံင် စၞစ ရ။ ပါဲနူ ဂှ်ပၠန် ဍေဟ် နွံ အစဳအဇန် သွက်ဂွံ သၠဲ ပတိတ် ဝန်ဆောင် လပါ် ပရေင် ထတ်ယုက် (GrabHealth) ကေုာံ ဗွိုက်လွာ တၟိ ပ္ဍဲ အနာဂတ် မာန် ရ。

== ဗှ်လ္ၚတ် ==
* [[ဥူဗာ]] (Uber)
* [[ဂဝ်ဂျေက်]] (Gojek)
* [[အာရှအဂၞဲ]] (Southeast Asia)
* [[ပရေင် သြန် ဒဳဂျဳတေဝ်]] (Digital finance)

== နိဿဲ ==
&lt;references /&gt;

{{Navbox
| name = Ride-hailing companies
| title = ကမ္ပဏဳ ပရေင် ကော် ကွဳစက် (Ride-hailing) ကေုာံ ပလံင်ဗစိုပ်
| listclass = hlist
| list1 =
* [[ဂရာဗ်]] (Grab)
* [[ဥူဗာ]] (Uber)
* [[ဂဝ်ဂျေက်]] (Gojek)
* [[လဖှ်]] (Lyft)
* [[ဒဳဒဳ]] (DiDi)
* [[ဗဝ်လာ]] (Bolt)
}}

{{DEFAULTSORT:ဂရာဗ်}}
[[ကဏ္ဍ:ဂရာဗ်]]
[[ကဏ္ဍ:ကမ္ပဏဳ ပ္ဍဲ သေင်ကာပူ]]
[[ကဏ္ဍ:ပရေင် ပလံင်ဗစိုပ် ပ္ဍဲ အာရှအဂၞဲ]]
[[ကဏ္ဍ:သၞောတ်ဝ် အပ်ပလဳကေယှေန်]]
[[ကဏ္ဍ:ပလံင် စၞစ]]
```&lt;FollowUp label=&quot;Would you like to build an article on 'Uber' or 'Gojek' next?&quot; query=&quot;Construct article for Gojek&quot;/&gt;</text>
      <sha1>qycdgj4k5vs3sve6h15t5x3439mh7d4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>59368</id>
      <parentid>59366</parentid>
      <timestamp>2026-10-28T00:12:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <origin>59368</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19818" sha1="84fdrtqkofu46n3pa5ltfef2jkvxi61" xml:space="preserve">{{Infobox company
| name = ဂရာဗ် (Grab)
| logo = Grab Logo.svg
| image = Grab taxi in Bangkok.jpg
| caption = ကွဳစက် တက်သဳ မစကာ လဝ် အပ်ပလဳကေယှေန် ဂရာဗ် (Grab) ပ္ဍဲ ဍုင်ၜင်ကံက်
| type = [[ကမ္ပဏဳ မဟာဇန်]] (Public company)
| traded_as = NASDAQ: GRAB
| industry = [[နဲကဲပညာ]] (Technology), ပရေင် ပလံင်ဗစိုပ် (Transportation), ပလံင် စၞစ (Food delivery), ပရေင် သြန် ဒဳဂျဳတေဝ် (Digital finance)
| founded = မေ ၂၀၁၂ (နကဵု ယၟု MyTeksi)
| founders = Anthony Tan (အာန်တဝ်နဳ တာန်), Tan Hooi Ling (တာန် ဟူလဳ)
| headquarters = [[သေင်ကာပူ]]
| area_served = [[အာရှအဂၞဲ]] (Southeast Asia)
| key_people = Anthony Tan (CEO)
| revenue = US$ 2.36 billion (2023)
| net_income = US$ -485 million (2023)
| employees = ၜိုတ် ၁၁,၀၀၀+
| website = {{URL|https://www.grab.com}}
}}

'''ဂရာဗ်''' ({{lang-en|Grab Holdings Inc.}}) ဝွံ ဒှ် ကမ္ပဏဳ နဲကဲပညာ ကေုာံ ပရေင် ပလံင်ဗစိုပ် ခေတ်တၟိ (Technology and transportation company) မၞုံ ဌာန်သဇိုင် အဓိက ပ္ဍဲ ဍုင် [[သေင်ကာပူ]] ရ။ ကမ္ပဏဳ ဝွံ ဖန်ဗဒှ် လဝ် သၞောတ်ဝ် အပ်ပလဳကေယှေန် ဇၞော် (Super-app) မပံင်စပ် လဝ် ပရေင် ဝန်ဆောင် နာနာ သာ် မပ္တံကဵု ပရေင် ကော် ကွဳစက် တက်သဳ (Ride-hailing), ပရေင် ပလံင် စၞစ (Food delivery), ကေုာံ ပရေင် ပလံင် သြန် ဒဳဂျဳတေဝ် (Digital payments) ပ္ဍဲ မွဲ အပ်ပလဳကေယှေန် ဓဝ် ရ။ တ္ၚဲဏအ် ဂရာဗ် ဝွံ ဒှ် ကမ္ပဏဳ နဲကဲပညာ ဇၞော်အိုတ် မွဲ ပ္ဍဲ ဒေသ [[အာရှအဂၞဲ]] (Southeast Asia) တုဲ ဍေဟ် ဖြေန် ဏာ ပရေင် ဝန်ဆောင် ပ္ဍဲ ဍုင် မပ္တံကဵု မလေရှာ၊ သေင်ကာပူ၊ ကမ္ဗောဒဳယာ၊ အေန်ဒဝ်နဳရှာ၊ မျာန်မာ၊ ဖဳလိပ်ပေန်၊ ဍုင်သေံ ကေုာံ ဗဳယေတ်နာမ် ရ။

== ၁။ နိဒါန် ကေုာံ သဇိုင် ကမၠောန် ==
ဂရာဗ် (Grab) ဂှ် ဒှ် သၞောတ်ဝ် မကၠောန်ဗဒှ် လဝ် ပရေင် ပြံင်လှာဲ ဇၞော်အိုတ် ပ္ဍဲ ဗွိုက်လွာ ပရေင် ပလံင်ဗစိုပ် ဍုင် အာရှအဂၞဲ ရ။
သဇိုင် ကမၠောန် ဍေဟ် ဂှ် ဒှ် ပရေင် ဆက်စၠောအ် အကြာ ညးမနွံ ပၟိက် ကွဳစက် (Passengers) ကေုာံ ညးမစဝ် ကွဳစက် (Drivers) နကဵု လပှ်ကျာ အေန်တာနေတ် ရ။ ဗွဲကြဴ ဏအ် ဍေဟ် ဇၞော်မောဝ် တိုန် အာ စဵုကဵု ဒှ် အာ &quot;Super-app&quot; မကဵု ပရေင် ဝန်ဆောင် တၞဟ်ဟ် နာနာ သာ် သွက် ညးဍုင်ကွာန် တအ် ဂွံ စကာ ဇၟာပ်ပ် တ္ၚဲ ရ။ အစောံစောန် အဓိက ဍေဟ် ဂှ် ဒှ် သၞောတ်ဝ် ဓဝ်ပတှ်ေ (Trust)၊ ပရေင် ဂီုကၠီု (Safety) ကေုာံ ၚုဟ်မး မချိုတ်ပၠိုတ် (Transparent pricing) မဒှ် အရာ မဟွံမဲ လဝ် ပ္ဍဲ သၞောတ်ဝ် တက်သဳ တြေံ တအ် ရ။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=How Grab Became a Southeast Asian Super App |url=https://hbr.org/2021/01/how-grab-became-a-southeast-asian-super-app |website=Harvard Business Review |access-date=2024-01-15}}&lt;/ref&gt;

== ၂။ ဝင် ကေုာံ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ကိုပ်ကၠာ ==
ကမ္ပဏဳ ဝွံ ဒက်ပ္တန် လဝ် ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၂ နကဵု ယၟု MyTeksi (မာင်တက်သဳ) ပ္ဍဲ ဍုင် ကွာလာလာမ်ပူ (Kuala Lumpur)၊ ဍုင် မလေရှာ ရ။
ညးမခၞံဗဒှ် အဓိက သီု ၜါ တၠ မတွဟ်ဂး Anthony Tan ကေုာံ Tan Hooi Ling တအ် ဂှ် ဒှ် ကွးဘာ နူကဵု တက္ကသိုလ် ဟာဗတ် (Harvard Business School) ရ။ ညးတအ် ညာတ် ကေတ် ပြသၞာ ပရေင် ဂီုကၠီု ပ္ဍဲ တက်သဳ ဍုင် မလေရှာ တုဲ ခၞံဗဒှ် လဝ် အပ်ပလဳကေယှေန် ဏအ် ရ။ ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၃ ဂှ် ဍေဟ် ပြံင် ယၟု ဒှ် အာ GrabTaxi တုဲ စ သၠဲ ပတိတ် ဗွိုက်လွာ ဇရေင် ဍုင် ဖဳလိပ်ပေန်၊ သေင်ကာပူ ကေုာံ ဍုင်သေံ ရ။ စိုပ် သၞာံ ၂၀၁၄ ဂှ် ကမ္ပဏဳ ဏအ် ပြံင် ဏာ ဌာန်သဇိုင် အဓိက ဇရေင် ဍုင် သေင်ကာပူ သွက်ဂွံ ကလိဂွံ ဓါတ် သြန် ထံက်ပင် ဇၞော် (Venture capital) မာန် ရ။

== ၃။ ပရေင် ပံင်ကောံ ကေုာံ ပရေင်ပြိုင်ပကာန် ==
ပ္ဍဲ ဗွိုက်လွာ Ride-hailing ဂှ် ဂရာဗ် ဒး ပြိုင်ပကာန် ဗွဲမထတ် ကု ဥူဗာ (Uber) မဒှ် ကမ္ပဏဳ နူ အမေရိကာန် ရ။
ဆဂး ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၈ လပါ် စ ဂှ်၊ ပရေင် ဇၞော်အိုတ် မွဲ က္တဵုဒှ် လဝ် ပ္ဍဲ ဒေသ အာရှအဂၞဲ ဂှ် ဒှ် ပရေင် ဂရာဗ် ရာန် ကေတ် ထောအ် သၞောတ်ဝ် ပရေင် ကမၠောန် ဥူဗာ သီုဖအိုတ် ပ္ဍဲ ဒေသ ဏအ် ရ။ အလန် ဏအ် ဥူဗာ ကလိဂွံ ရှယ်ယာ ၂၇.၅% ပ္ဍဲ ဂရာဗ် တုဲ ဥူဗာ နုက် တိတ် အာ နူ ဗွိုက်လွာ အာရှအဂၞဲ ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် ရ။ ပရေင် ဏအ် သ္ပ ကဵု ဂရာဗ် ဒှ် အာ ကမ္ပဏဳ အဓိက မွဲ ဓဝ် မဟွံမဲ ကု ညးပြိုင်ပကာန် ဇၞော်ဇၞော် ပ္ဍဲ အခိင် ဂှ် ရ (ကိုပ်ကၠာ Gojek ဟွံစိုပ် ဏီ)။&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Grab acquires Uber's Southeast Asia operations |url=https://www.cnbc.com/2018/03/25/grab-acquires-ubers-southeast-asia-operations.html |work=CNBC |date=2018-03-25 |access-date=2024-01-15}}&lt;/ref&gt;

== ၄။ သၞောတ်ဝ် အပ်ပလဳကေယှေန် ကေုာံ နဲကဲပညာ (Super-app) ==
ဂရာဗ် ဂှ် ဟွံသေင် ဆ အပ်ပလဳကေယှေန် ကော် ကွဳစက် ဓဝ် တုဲ၊ ဍေဟ် ဇၞော်မောဝ် တိုန် ဒှ် အာ သၞောတ်ဝ် &quot;Super-app&quot; မွဲ ရ။
လညာတ် Super-app ဏအ် ဝွံ တုပ် ကု WeChat ပ္ဍဲ ကြုက် ကီု တုဲ၊ ဍေဟ် ကဵု အခေါင် ကု ညးစကာ တအ် ညံင်ဂွံ ကၠောန် ကမၠောန် နာနာ သာ် ပ္ဍဲ အပ်ပလဳကေယှေန် မွဲ ဓဝ် မာန် ရ။ 
* '''နဲကဲပညာ ဍေဟ်:''' ဂရာဗ် စကာ သၞောတ်ဝ် Cloud computing ဇၞော်ဇၞော် ကေုာံ Machine Learning သွက်ဂွံ တော် ၚုဟ်မး အတိုင် အကာဲအရာ (Dynamic pricing)၊ ထ္ၜး လပှ်ကျာ ဂၠံင် (Routing) ကေုာံ ၜတ်ကၞာတ် ပရေင် ဂီုကၠီု ညးစဝ် ကွဳစက် ရ။

== ၅။ ပရေင် ဝန်ဆောင် ကွဳစက် ကေုာံ တရဴ (Ride-hailing) ==
ပရေင် ကော် ကွဳစက် ဝွံ ဒှ် သဇိုင် ကမၠောန် အဓိက သွက် ဂရာဗ် ရ။ 
ဍေဟ် နွံ ကဵု လၟေင် ဝန်ဆောင် နာနာ သာ် သွက် ညးဍုင်ကွာန် တအ်:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! ဂကူ ဝန်ဆောင် !! အဓိပ္ပါယ် ကေုာံ လွပ် !! ဥပမာ
|-
| '''JustGrab / GrabCar'''
| ကော် ကွဳစက် အလဵုဇကု ဟွံသေင်မ္ဂး တက်သဳ မၞုံကဵု ၚုဟ်မး ချိုတ်ပၠိုတ်
| သွက် တရဴ ဓမ္မတာ
|-
| '''GrabBike'''
| ကော် ကွဳလိုန်ဓါတ် (Motorcycle) သွက် တရဴ ဂၠေအ် ကေုာံ ပြဟ်
| သွက် ဍုင် မၞုံကဵု ကွဳစက် ဍိုက် (ဥပမာ ၜင်ကံက်)
|-
| '''GrabShare'''
| ပါ်ပရအ် ကွဳစက် မွဲစွံ ကု ညးတၞဟ် (Carpooling) သွက် ၚုဟ် သက်သာ
| သွက် ညးမအာ တရဴ တုပ်
|-
| '''GrabPremium / Plus'''
| ကွဳစက် ကဆံင် သၠုင် ကေုာံ သၠဲလး 
| သွက် ရုင် ဟွံသေင်မ္ဂး တရဴ ဇမ္ၚောဲ
|}

== ၆။ ပရေင် ဝန်ဆောင် ပလံင် စၞစ ကေုာံ ကပေါတ် (GrabFood &amp; GrabMart) ==
ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၈ ဂှ် ဂရာဗ် ပံက် လဝ် ဝန်ဆောင် GrabFood (ဂရာဗ် ဖုတ်) မဒှ် သၞောတ်ဝ် ပလံင် စၞစ ရ။
* '''GrabFood:''' ညးစကာ တအ် လေပ် ရာန် စၞစ နူကဵု ဖဴဍာ် (Restaurants) နာနာ သာ် တုဲ ညးစဝ် ကွဳလိုန်ဓါတ် (Delivery partners) တအ် အာ ပလံင် ဇရေင် သ္ၚိ ညးတအ် တပ်တပ် ရ။ ပရေင် ဏအ် ဇၞော်မောဝ် တိုန် ဗွဲမပြဟ် ပ္ဍဲ အခိင် ယဲ ကိုဗစ်-၁၉ ရ။
* '''GrabMart ကေုာံ GrabExpress:''' ဍေဟ် သီု ပလံင် ကပေါတ် စၞစ သွက် သ္ၚိ (Groceries) ကေုာံ ဝန်ဆောင် ပလံင် ကပေါတ် လိက်စံင် အကြာ ရုင် ဗွဲမပြဟ် ရ。&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Grab sees food delivery business overtaking ride-hailing |url=https://www.reuters.com/article/us-grab-food-idUSKCN1TK0YS |work=Reuters |date=2019-06-18 |access-date=2024-01-15}}&lt;/ref&gt;

== ၇။ ပရေင် ပိုန်ဒြပ် ဒဳဂျဳတေဝ် (GrabPay &amp; Grab Financial) ==
ဂရာဗ် ဝွံ ဟွံသေင် ဆ ပလံင် ကပေါတ် ဓဝ် တုဲ၊ ဍေဟ် ဒှ် ကမ္ပဏဳ ပရေင် သြန် ခေတ်တၟိ (Fintech) မွဲ လေဝ် ရ။
* '''GrabPay:''' ဒှ် တိုက် သြန် အီလက်ထရောနစ် (E-wallet) သွက်ဂွံ ကဵု သြန် ပ္ဍဲ အပ်ပလဳကေယှေန် ဟွံသေင်မ္ဂး ပ္ဍဲ ဆေင် ဗွိုက်လွာ နာနာ သာ် ရ။
* '''GXS Bank / GXBank:''' ဂရာဗ် ပံင်ကောံ ကု Singtel တုဲ ပံက် လဝ် ဘဏ် ဒဳဂျဳတေဝ် (Digital Bank) ပ္ဍဲ သေင်ကာပူ ကေုာံ မလေရှာ သွက်ဂွံ ကဵု လဒုဲ သြန် (Loans) ကေုာံ ပရေင် ဂိုင် သြန် (Savings) သွက် ညးဍုင်ကွာန် တအ် ရ။

== ၈။ ပရေင် အုပ်ဓုပ် ကေုာံ လတူ ရုင်စတော့ (SPAC IPO) ==
ပ္ဍဲ စၟတ်တ္ၚဲ ၂ ဒဳဇြေမ်ဗါ သၞာံ ၂၀၂၁ ဂှ် ဂရာဗ် လုပ် သွံရာန် ရှယ်ယာ ပ္ဍဲ ရုင်စတော့ NASDAQ အမေရိကာန် နကဵု ယၟု (Ticker: GRAB) ရ။
ပရေင် လုပ် IPO ဏအ် ဝွံ ကၠောန်ဗဒှ် လဝ် နကဵု နဲကဲ SPAC (Special Purpose Acquisition Company) ပံင်ကောံ ကု ကမ္ပဏဳ Altimeter Growth Corp ရ။ ၚုဟ်မး ကမ္ပဏဳ (Valuation) ပ္ဍဲ အခိင် ဂှ် နွံ စဵုကဵု ၃၉.၆ ဘဳလဳယာန် ဒဝ်လာ မဒှ် ပရေင် IPO နကဵု SPAC ဇၞော်အိုတ် ပ္ဍဲ ဝင် အလုံဂၠးတိ ရ။ ဆဂး ကြဴနူ ဂှ် ၚုဟ် ရှယ်ယာ ဍေဟ် စှ်ေ အာ ဗွဲမဂၠိုင် ဟိုတ်နူ ပရေင် ပိုန်ဒြပ် ဟွံ ခိုင်ကၠိုက် ရ。&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Grab IPO marks biggest US listing by a Southeast Asian company |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2021-12-02/grab-completes-spac-merger-paving-way-for-historic-u-s-listing |website=Bloomberg |access-date=2024-01-15}}&lt;/ref&gt;

== ၉။ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ဗွိုက်လွာ ==
ဂရာဗ် ဝွံ ဒှ် ကမ္ပဏဳ မၞုံကဵု ပရေင် ဇၞော်မောဝ် ထတ် လောန် ကီုလေဝ်၊ ဍေဟ် ဆက် ဒးဒုင် အရှောန် (Operating losses) လၟိုန် သၞာံ ရ။
ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၂၃ ဂှ် ကမ္ပဏဳ ကလိဂွံ သြန် လုပ် (Revenue) ၂.၃၆ ဘဳလဳယာန် ဒဝ်လာ ကီုလေဝ်၊ သြန် အရှောန် (Net loss) ဂှ် နွံ ၜိုတ် ၄၈၅ မဳလဳယာန် ဒဝ်လာ ရ။ ဆဂး ပရေင် သြန် အရှောန် ဏအ် ဖ္အောန် စှ်ေ ကၠုင် ဒၟံင် ရ လၟေင်င် တုဲ ကမ္ပဏဳ နွံ ရန်တၟအ် သွက်ဂွံ ကလိဂွံ ပရေင် အမြဲ (Profitability) အလုံ မွဲ သၞာံ ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၂၄-၂၀၂၅ ဏအ် ရ။ ဍေဟ် ဒး ပြိုင်ပကာန် ထတ်ထတ် ကု GoTo (Gojek) ကေုာံ Foodpanda လၟိုန် ရ。

== ၁၀။ ပရေင် ပြသၞာ ကေုာံ တင်ပါ်ပဲါဂမၠိုင် (Controversies) ==
ဂရာဗ် ဝွံ လေဝ် ဒးဒုင် ပါ်ပဲါ ကေုာံ က္တဵုဒှ် ပြသၞာ နာနာ သာ် ပ္ဍဲ ဍုင် ဒေသ ဍေဟ် တအ် ရ:
* '''အခေါင် သၟာကမၠောန် (Worker Rights):''' ညးစဝ် ကွဳစက် (Drivers) တအ် တေင် ပါ်ပဲါ လတူ ပရေင် သြန် လုပ် အောန် ကေုာံ ဍေဟ်တအ် ဟွံဂွံ ဒုင် စၟတ်သမ္တီ နဒဒှ် ကောန်ကမၠောန် အပြည့်အဝ (Independent contractors issue) တုဲ ဟွံမဲ ကု ပရေင် စဵုဒၞာ ထတ်ယုက် ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် ရ။
* '''ပိုင်ပြဳ ဗွိုက်လွာ (Monopoly Concerns):''' ကြဴနူ ရာန် ကေတ် ဥူဗာ တုဲ၊ အလဵုအသဳ သေင်ကာပူ ကေုာံ ဖဳလိပ်ပေန် တအ် ကဵု ဒဏ် သြန် လတူ ဂရာဗ် ဟိုတ်နူ ဍေဟ် သ္ပ လဝ် ပရေင် ပိုင်ပြဳ ဗွိုက်လွာ (Anti-competitive behavior) ကေုာံ သၠုင် ပတိုန် ၚုဟ်မး လောန် အာ ရ。&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Singapore fines Grab and Uber $9.5 million for anti-competitive merger |url=https://www.reuters.com/article/us-grab-uber-singapore-idUSKCN1M40AL |work=Reuters |date=2018-09-24 |access-date=2024-01-15}}&lt;/ref&gt;

== ၁၁။ အနာဂတ် ကေုာံ ပရေင်မင်မွဲ သဘာဝ ==
သွက် အနာဂတ် ဂှ် ဂရာဗ် နွံ အစဳအဇန် သွက်ဂွံ ဇၞော်မောဝ် နဲကဲပညာ AI ကေုာံ ဖ္အောန် ဖျေဟ် ဓါတ် ကာဗေါန် (Carbon footprint) ရ။
ကမ္ပဏဳ ကတိ လဝ် ဒဒှ်ရ ညးတအ် ဂစာန် ညံင်ဂွံ ဒှ် ကမ္ပဏဳ ဟွံမဲ ကု ဓါတ် ကာဗေါန် (Carbon neutral) ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၄၀ ရ။ ဍေဟ်တအ် ထံက်ပင် လဝ် ညးစဝ် ကွဳစက် တအ် ညံင်ဂွံ ပြံင်လှာဲ စကာ ကွဳစက် လလဳ (Electric vehicles - EV) ကေုာံ ဖ္အောန် ဖျေဟ် လွပ် ပလာသတေတ် ပ္ဍဲ ပရေင် ပလံင် စၞစ ရ။ ပါဲနူ ဂှ်ပၠန် ဍေဟ် နွံ အစဳအဇန် သွက်ဂွံ သၠဲ ပတိတ် ဝန်ဆောင် လပါ် ပရေင် ထတ်ယုက် (GrabHealth) ကေုာံ ဗွိုက်လွာ တၟိ ပ္ဍဲ အနာဂတ် မာန် ရ。

== ဗှ်လ္ၚတ် ==
* [[ဥူဗာ]] (Uber)
* [[ဂဝ်ဂျေက်]] (Gojek)
* [[အာရှအဂၞဲ]] (Southeast Asia)
* [[ပရေင် သြန် ဒဳဂျဳတေဝ်]] (Digital finance)

== နိဿဲ ==
&lt;references /&gt;

{{Navbox
| name = Ride-hailing companies
| title = ကမ္ပဏဳ ပရေင် ကော် ကွဳစက် (Ride-hailing) ကေုာံ ပလံင်ဗစိုပ်
| listclass = hlist
| list1 =
* [[ဂရာဗ်]] (Grab)
* [[ဥူဗာ]] (Uber)
* [[ဂဝ်ဂျေက်]] (Gojek)
* [[လဖှ်]] (Lyft)
* [[ဒဳဒဳ]] (DiDi)
* [[ဗဝ်လာ]] (Bolt)
}}

{{DEFAULTSORT:ဂရာဗ်}}
[[ကဏ္ဍ:ဂရာဗ်]]
[[ကဏ္ဍ:ကမ္ပဏဳ ပ္ဍဲ သေင်ကာပူ]]
[[ကဏ္ဍ:ပရေင် ပလံင်ဗစိုပ် ပ္ဍဲ အာရှအဂၞဲ]]
[[ကဏ္ဍ:သၞောတ်ဝ် အပ်ပလဳကေယှေန်]]
[[ကဏ္ဍ:ပလံင် စၞစ]]</text>
      <sha1>84fdrtqkofu46n3pa5ltfef2jkvxi61</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဂရာပ်၊ ကွဳစက်ကာ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12909</id>
    <redirect title="ဂရာဗ်" />
    <revision>
      <id>59367</id>
      <timestamp>2026-10-28T00:10:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>Aue Nai ပြံင်ပဆုဲလဝ် မုက်လိက် [[ဂရာပ်၊ ကွဳစက်ကာ]] ဇရေင် [[ဂရာဗ်]]</comment>
      <origin>59367</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29" sha1="bpeutfqqelzq7t0k7upinva2x6hsggu" xml:space="preserve">#REDIRECT [[ဂရာဗ်]]</text>
      <sha1>bpeutfqqelzq7t0k7upinva2x6hsggu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကမ္ပဏဳ မဟာဇန်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12910</id>
    <revision>
      <id>59369</id>
      <timestamp>2026-10-28T00:16:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Infobox organization | name = ကမ္ပဏဳ မဟာဇန် | english_name = Public Company / Public Limited Company | image = New_York_Stock_Exchange.jpg | caption = ရုင်စတော့ နျူယံက် (New York Stock Exchange) မဒှ် ဒၞာဲ သွံရာန် ရှယ်ယာ ကမ္ပဏဳ မဟာဇန် ဇၞော်အိုတ် ပ္ဍဲ ဂၠးတိ | t...&quot;</comment>
      <origin>59369</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22734" sha1="ltfibv046bnq61nxw3osxddi5mbz3hi" xml:space="preserve">{{Infobox organization
| name = ကမ္ပဏဳ မဟာဇန်
| english_name = Public Company / Public Limited Company
| image = New_York_Stock_Exchange.jpg
| caption = ရုင်စတော့ နျူယံက် (New York Stock Exchange) မဒှ် ဒၞာဲ သွံရာန် ရှယ်ယာ ကမ္ပဏဳ မဟာဇန် ဇၞော်အိုတ် ပ္ဍဲ ဂၠးတိ
| type = လဒက်ပ္တန် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် (Business entity)
| ownership = [[တၠရှယ်ယာ]] (Shareholders) / ညးဍုင်ကွာန် (Public)
| governing_body = [[ဂကောံ ဒါရိုက်တာ]] (Board of Directors)
| purpose = ပရေင်ပိုန်ဒြပ်၊ ပရေင်သွံရာန် ရှယ်ယာ လတူ ဗွိုက်လွာ
| key_characteristics = ပရေင်တာလျိုင် အပိုင်အခြာ (Limited liability), ရှယ်ယာ မသွံရာန် ဂွံ လောဲသွာ (Transferable shares)
}}

'''ကမ္ပဏဳ မဟာဇန်''' ({{lang-en|Public company}} ဟွံသေင်မ္ဂး Public limited company - PLC) ဝွံ ဒှ် ဗီုပြင် လဒက်ပ္တန် ကမ္ပဏဳ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် မွဲ မၞုံကဵု အခေါင် သွံရာန် ပ္တိတ် ရှယ်ယာ (Shares/Stocks) ဇရေင် ညးဍုင်ကွာန် မဟာဇန် တအ် နကဵု သၞောတ်ဝ် အလဵုအသဳ ရ။ တၠရှယ်ယာ (Shareholders) တအ် ဝွံ ဒှ် ညးမပိုင်ပြဳ ကမ္ပဏဳ တုဲ၊ ညးတအ် နွံ အခေါင် သွံရာန် ရှယ်ယာ ဍေဟ်တအ် လတူ ရုင်စတော့ (Stock exchange) ဟွံသေင်မ္ဂး ဗွိုက်လွာ လဒေါဝ် (Over-the-counter market) ဗွဲမသၠးပွး ရ။ ကမ္ပဏဳ မဟာဇန် ဂှ် တၞဟ်ခြာ နူကဵု ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ် (Private company) ဟိုတ်နူ ဍေဟ် ဒး ဒ္ဂေတ် ဗက် သၞောဝ်ဥပဒေ ထိင်ဒဝ် (Regulations) ဗွဲမချိုတ်ပၠိုတ် ကေုာံ ဒး ထ္ၜး ဏာ စရင် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် (Financial statements) ဇရေင် မဟာဇန် ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် ရ။

== ၁။ နိဒါန် ကေုာံ အဓိပ္ပါယ် ==
ကမ္ပဏဳ မဟာဇန် ဟီုမ္ဂး ဂှ် ဒှ် ဂကောံ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် မဒက်ပ္တန် လဝ် နကဵု သၞောဝ်ဥပဒေ (Legal entity) မွဲ တုဲ၊ ဍေဟ် တၞဟ်ခြာ နူကဵု ညးမပိုင်ပြဳ (Owners) ကေုာံ ညးမအုပ်ဓုပ် (Managers) ရ။ 
ပ္ဍဲ ကမ္ပဏဳ မဟာဇန် ဂှ်၊ ပိုင်ပြဳ ဂှ် ဒှ် အရာ မပါ် လဝ် နကဵု ကလောံ ရှယ်ယာ (Shares of stock) ရ။ ညးလဵု မွဲ ဟွံဟီု ယဝ်ရ ရာန် ကေတ် ရှယ်ယာ မ္ဂး ဒှ် အာ တၠရှယ်ယာ မွဲ တုဲ၊ ဂွံ အခေါင် ပိုင်ပြဳ ကမ္ပဏဳ အတိုင် လၟိဟ် ရှယ်ယာ ဇကု မပိုင် လဝ် ဂှ် ရ။ ကမ္ပဏဳ ဏအ် ဝွံ အုပ်ဓုပ် လဝ် နကဵု ဂကောံ ဒါရိုက်တာ (Board of Directors) မဒးဒုင် ရုဲစှ် လဝ် နူကဵု ပေါဲကောံ တၠရှယ်ယာ (Shareholders' meeting) ရ။ လဒက်ပ္တန် ဏအ် ဝွံ သ္ပ ကဵု ကမ္ပဏဳ မွဲ ညံင်ဂွံ ကလိဂွံ သြန် ရင်နှီ (Capital) ဇၞော်ဇၞော် နူကဵု ညးဍုင်ကွာန် သွက်ဂွံ ဇၞော်မောဝ် သၠဲ ပတိတ် ကမၠောန် ရ。&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Cheffins |first=B. R. |title=Corporate Ownership and Control: British Business Transformed |publisher=Oxford University Press |year=2008 |isbn=978-0199236978 |pages=15–20}}&lt;/ref&gt;

== ၂။ ဝင် ကေုာံ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ==
ဝင် လဒက်ပ္တန် ကမ္ပဏဳ မဟာဇန် ဝွံ က္တဵုဒှ် ကၠုင် ပ္ဍဲ အခိင် ခေတ် လဒေါဝ် ဥရောပ တေအ် ရ။ 
* '''ခေတ် ကိုပ်ကၠာအိုတ် (Early Era):''' ကမ္ပဏဳ မဟာဇန် ပထမအိုတ် မပ္တိတ် ရှယ်ယာ ဇရေင် ညးဍုင်ကွာန် ဂှ် ဒှ် ကမ္ပဏဳ Dutch East India Company (VOC) မဒက်ပ္တန် လဝ် ပ္ဍဲ ဍုင် နေသာလာန် ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၆၀၂ ရ။ VOC ဝွံ ဒှ် ကမ္ပဏဳ ပထမအိုတ် မသွံရာန် ရှယ်ယာ လတူ ရုင်စတော့ အာမ်သတာဒါမ် (Amsterdam Stock Exchange) ရ။
* '''ခေတ် ပရေင် ဇၞော်မောဝ် စက်ရုံ (Industrial Revolution):''' ပ္ဍဲ ဗွဝ်ကၠံ ၁၈ ကေုာံ ၁၉ ဂှ်၊ ပရေင် ဇၞော်မောဝ် စက်ရုံ က္တဵုဒှ် ကၠုင် တုဲ၊ ကမၠောန် မပ္တံကဵု တရဴ ကွဳပၟတ် ကေုာံ ရုင်စက် တအ် နွံ ပၟိက် သြန် ရင်နှီ ဗွဲမဇၞော် ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ သၞောဝ်ဥပဒေ ကမ္ပဏဳ မဟာဇန် (Joint-stock companies act) တအ် စ ပတိတ် ကၠုင် ပ္ဍဲ ဍုင် အင်ဂလာန် ကေုာံ အမေရိကာန် ရ။
* '''ခေတ် ပစ္စုပ္ပန်:''' ပ္ဍဲ ဗွဝ်ကၠံ ၂၀ ကေုာံ ၂၁ ဂှ်၊ ကမ္ပဏဳ မဟာဇန် တအ် ဒှ် အာ ဒြဟတ် အဓိက သွက် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ဂၠးတိ တုဲ၊ ကမ္ပဏဳ ဇၞော်ဇၞော် ဗီုကဵု Apple, Microsoft, ကေုာံ Toyota တအ် သီုဖအိုတ် ဒှ် ကမ္ပဏဳ မဟာဇန် ရ။

== ၃။ အင်္ဂလက္ခဏာ အဓိကဂမၠိုင် ==
ကမ္ပဏဳ မဟာဇန် မွဲ သ္ဒး နွံ ကဵု အင်္ဂလက္ခဏာ (Characteristics) အဓိက အတိုင် ဗွဲသၟဝ် ဏအ် ရ:
# '''ပရေင်တာလျိုင် အပိုင်အခြာ (Limited Liability):''' တၠရှယ်ယာ တအ် ဝွံ နွံ တာလျိုင် ဆ ၜိုတ် သြန် မရင်နှီ လဝ် ပ္ဍဲ ရှယ်ယာ ဓဝ် ရ။ ယဝ်ရ ကမ္ပဏဳ ဒးဒုင် အရှောန် ဟွံသေင်မ္ဂး ကျ သြန် ဂှ် ပိုင်ပြဳ ပူဂိုလ် (Personal assets) တၠရှယ်ယာ တအ် ဟွံဒးဒုင် သီ ကေတ် ရ။
# '''ရှယ်ယာ မသွံရာန် ဂွံ (Transferability of Shares):''' ရှယ်ယာ ကမ္ပဏဳ မဟာဇန် ဝွံ လေပ် သွံရာန် ဟွံသေင်မ္ဂး ပြံင်လှာဲ တၠပိုင်ပြဳ လောဲသွာ လတူ ရုင်စတော့ သက်ကု ဒး ကလိဂွံ အခေါင် နူကဵု တၠရှယ်ယာ တၞဟ် တအ် ရ။
# '''ပရေင် တန်တဴ နကဵု သၞောဝ် (Separate Legal Entity):''' ကမ္ပဏဳ ဂှ် ဒှ် ပူဂိုလ် နကဵု သၞောဝ် (Legal person) မွဲ တုဲ၊ နွံ အခေါင် ပိုင်ပြဳ ဒြပ်၊ ကၠောန် လိက်ကသုက် ကေုာံ တောဲ ကေတ် အမှု ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် ရ。&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Hansmann |first=H. |last2=Kraakman |first2=R. |date=2001 |title=The End of History for Corporate Law |journal=Georgetown Law Journal |volume=89 |pages=439-468}}&lt;/ref&gt;

== ၄။ ပရေင်ပတိတ် ရှယ်ယာ မဟာဇန် (IPO) ==
ပရေင်ပတိတ် ရှယ်ယာ မဟာဇန် အလန် ပထမ (Initial Public Offering - IPO) ဂှ် ဒှ် လၟေင် ကမၠောန် မပြံင်လှာဲ ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ် (Private) ညံင်ဂွံ ဒှ် အာ ကမ္ပဏဳ မဟာဇန် (Public) ရ။
ပ္ဍဲ လၟေင် ကမၠောန် IPO ဂှ်၊ ကမ္ပဏဳ မွဲ ပံင်တောဲ ကၠောန် ကု ဘဏ် ရင်နှီ (Investment banks) တအ် သွက်ဂွံ တော် ၚုဟ်မး ကမ္ပဏဳ ကေုာံ ဖျေဟ် ၚုဟ်မး ရှယ်ယာ ရ။ ကမ္ပဏဳ ဒး ပတိုန် လိက်စၟတ်သမ္တီ (Prospectus) ဇရေင် ဌာန အလဵုအသဳ မထိင်ဒဝ် ရုင်စတော့ သွက်ဂွံ ပံက် ထ္ၜး တင်နင် ပရေင်ပိုန်ဒြပ်၊ အန္တရာယ် (Risks)၊ ကေုာံ ရန်တၟအ် ပရေင် စကာ သြန် မကလိဂွံ နူ IPO ဂှ် ရ။ ကာလ IPO အံင်ဇၞး တုဲ မ္ဂး၊ ရှယ်ယာ ကမ္ပဏဳ ဂှ် စ သွံရာန် လတူ ရုင်စတော့ (Stock market) မာန် ရ။

== ၅။ သၞောတ်ဝ် အုပ်ဓုပ် ကေုာံ ဒါရိုက်တာ (Corporate Governance) ==
သၞောတ်ဝ် အုပ်ဓုပ် ကမ္ပဏဳ (Corporate governance) ဝွံ ဒှ် အရာ အဓိက သွက် ကမ္ပဏဳ မဟာဇန် သွက်ဂွံ မင်မွဲ ဂုဏ်ဖိုလ် တၠရှယ်ယာ တအ် ရ။
ဟိုတ်နူ တၠရှယ်ယာ တအ် (Principals) ကေုာံ ညးမအုပ်ဓုပ် (Agents) တအ် ပြးဇး ဒၟံင် ရေင်သကအ် (Separation of ownership and control) ဂှ်ရ၊ ညးတအ် ဒက်ပ္တန် လဝ် သၞောတ်ဝ် အုပ်ဓုပ် ရ။ တၠရှယ်ယာ တအ် ရုဲစှ် ပ္တိုန် '''ဂကောံ ဒါရိုက်တာ''' (Board of Directors) ပ္ဍဲ ပေါဲကောံ လၟေင် သၞာံ (AGM) ရ။ ဂကောံ ဒါရိုက်တာ ဝွံ ဒုင် တာလျိုင် ဖျေဟ် လညာတ် မဟာဗျူဟာ (Strategy)၊ ရုဲစှ် CEO ကေုာံ စၟတ် သ္ၚေဝ် စရင် သြန် (Audit) ညံင်ဂွံ ဒှ် ဍာံပြ ရ。&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Fama |first=E. F. |last2=Jensen |first2=M. C. |date=1983 |title=Separation of Ownership and Control |journal=Journal of Law and Economics |volume=26 |issue=2 |pages=301-325}}&lt;/ref&gt;

== ၆။ ဂကူ ကမ္ပဏဳ မဟာဇန် ကေုာံ သင်္ကေတဂမၠိုင် ==
ကမ္ပဏဳ မဟာဇန် ဂှ် ပါ် လဝ် နကဵု ပရေင် သွံရာန် ဍေဟ် (Listing status) ၜါ သာ်:
# '''ကမ္ပဏဳ စၟတ်သမ္တီ လတူ ရုင်စတော့ (Listed Public Company):''' ဒှ် ကမ္ပဏဳ မသွံရာန် ရှယ်ယာ ပ္ဍဲ ရုင်စတော့ အဓိက (ဥပမာ SET, NYSE)။
# '''ကမ္ပဏဳ ဟွံစၟတ်သမ္တီ (Unlisted Public Company):''' ၜိုန်ရ ဒှ် ကမ္ပဏဳ မဟာဇန် နကဵု သၞောဝ် ကီုလေဝ်၊ ရှယ်ယာ ဍေဟ် ဟွံမဲ လတူ ရုင်စတော့ အဓိက တုဲ ဒး သွံရာန် နကဵု ဗွိုက်လွာ လဒေါဝ် (OTC) ရ။

ပ္ဍဲ ဍုင် နာနာ ဂှ် စကာ သင်္ကေတ မပစၞး ကု ကမ္ပဏဳ မဟာဇန် တၞဟ်ခြာ ရေင်သကအ် ရ:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! သင်္ကေတ (Abbreviation) !! ဍုင် (Country) !! အဓိပ္ပါယ် (Meaning)
|-
| '''PLC''' (plc)
| ကၟိန်ဍုင် သဟရာဇ် (UK), အိန္ဒိယ
| Public Limited Company
|-
| '''Inc. / Corp.'''
| အမေရိကာန် (USA)
| Incorporated / Corporation
|-
| '''AG'''
| ဂျာမနဳ (Germany), သွိဇြာလာန်
| Aktiengesellschaft
|-
| '''SA'''
| ပြင်သေတ်, သပေန်
| Société Anonyme / Sociedad Anónima
|-
| '''PCL''' (จก.มหาชน)
| ဍုင်သေံ (Thailand)
| Public Company Limited
|-
| '''NV'''
| နေသာလာန် (Netherlands)
| Naamloze vennootschap
|}

== ၇။ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ရုင်စတော့ ==
ရုင်စတော့ (Stock exchanges) ဝွံ ဒှ် ဗွိုက်လွာ အဓိက သွက် ရှယ်ယာ ကမ္ပဏဳ မဟာဇန် တအ် ရ။ 
ရုင်စတော့ ဇၞော်ဇၞော် ပ္ဍဲ ဂၠးတိ မပ္တံကဵု New York Stock Exchange (NYSE), NASDAQ, Tokyo Stock Exchange, ကေုာံ London Stock Exchange (LSE) တအ် ဝွံ ဖန်ဗဒှ် ကဵု ပရေင် သွံရာန် ဗွဲမပြဟ် ကေုာံ ထိင်ဒဝ် ၚုဟ်မး ရှယ်ယာ (Liquidity) ရ။ ပ္ဍဲ ဒေသ ပိုယ် မ္ဂး ရုင်စတော့ ဍုင်သေံ (Stock Exchange of Thailand - SET) ကေုာံ ရုင်စတော့ သေင်ကာပူ (SGX) တအ် လေဝ် ဒှ် ဒၞာဲ အဓိက သွက် ကမ္ပဏဳ ပ္ဍဲ အာရှအဂၞဲ တအ် ရ။ ၚုဟ်မး ရှယ်ယာ ဝွံ ပြံင်လှာဲ ဒၟံင် အတိုင် ပရေင် အာတ်မိက် ကေုာံ ပရေင် ပ္တိတ် (Supply and Demand) ကေုာံ အကာဲအရာ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကမ္ပဏဳ ရ။

== ၈။ တာလျိုင် ကေုာံ သၞောဝ်ဥပဒေ (Legal Responsibilities) ==
ကမ္ပဏဳ မဟာဇန် မွဲ ဒး ဒ္ဂေတ် ဗက် သၞောဝ်ဥပဒေ ထိင်ဒဝ် ဗွဲမသၠုင် နူကဵု ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ် ရ။
* '''ပရေင် ပံက် ထ္ၜး (Disclosure and Transparency):''' ကမ္ပဏဳ ဒး ပတိတ် လိက်လလောင်တြး ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ဇၟာပ်ပ် ပိ ဂိတု (Quarterly reports) ကေုာံ လိက် အစီရင်ခံစာ လၟေင် သၞာံ (Annual reports) သွက် မဟာဇန် ရ။
* '''ဌာန ထိင်ဒဝ် (Regulatory Bodies):''' ပ္ဍဲ အမေရိကာန် မ္ဂး ဂကောံ SEC (Securities and Exchange Commission) ကေုာံ ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ မ္ဂး ဌာန กลต. (SEC Thailand) တအ် မင်မဲ ဒၟံင် ညံင် ပရေင် ကမၠောန် ဂွံ ဒှ် အတိုင် သၞောဝ် ကေုာံ စဵုဒၞာ ပရေင် လေတ် ကၠတ် လတူ ဗွိုက်လွာ ရ (Insider trading)。&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Baskin |first=J. B. |last2=Miranti |first2=P. J. |title=A History of Corporate Finance |publisher=Cambridge University Press |year=1997 |isbn=978-0521655361 |pages=150-165}}&lt;/ref&gt;

== ၉။ ဂုဏ်ဖိုလ် ကေုာံ ပရေင်အဆင်ပြေ (Advantages) ==
ပရေင် ဒက်ပ္တန် ကမ္ပဏဳ မဟာဇန် ဝွံ နွံ ကဵု ဂုဏ်ဖိုလ် (Benefits) ဗွဲမဂၠိုင်:
# '''ပရေင် ကလိဂွံ သြန် ရင်နှီ (Access to Capital):''' ကမ္ပဏဳ လေပ် ကလိဂွံ သြန် ရင်နှီ ဗွဲမဇၞော် နူကဵု ပရေင် သွံရာန် ရှယ်ယာ သွက်ဂွံ ဇၞော်မောဝ် ကမၠောန်၊ သွံရာန် ကပေါတ် တၟိ ဟွံသေင်မ္ဂး ရာန် ကေတ် ကမ္ပဏဳ တၞဟ် (M&amp;A) ရ။
# '''ပရေင် သြန် မလှာဲ ဂွံ လောဲ (Liquidity):''' တၠရှယ်ယာ တအ် လေပ် သွံ ထောအ် ရှယ်ယာ ဇကု တုဲ ကလေင် ကလိဂွံ သြန် တပ်တပ် မာန် ပြဟ်ပြဟ် ရ။
# '''ပရေင် စၟတ်သမ္တီ ကေုာံ ယၟုမြဟ် (Brand Prestige):''' ကမ္ပဏဳ မဟာဇန် ဗွဲမဂၠိုင် ကလိဂွံ ပရေင် ပတှ်ေ ဖျေဟ် စိုတ် နူကဵု ညးစကာ ကပေါတ် ကေုာံ ဘဏ် တအ် ဂၠိုင် နူ ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ် ရ။

== ၁၀။ တင်ခက်ခုဲ ကေုာံ အန္တရာယ် (Disadvantages) ==
ၜိုန်ရ နွံ ကဵု ဂုဏ်ဖိုလ် ကီုလေဝ်၊ ကမ္ပဏဳ မဟာဇန် လေဝ် ဒး ဆဵုဂဗ ကု တင်ခက်ခုဲ (Disadvantages) တအ် ရ:
# '''ပရေင် ကျ ဆောမ် အဝဵု အုပ်ဓုပ် (Loss of Control):''' တၠပိုင်ပြဳ တြေံ (Founders) တအ် လေပ် ကျ အာ အဝဵု ပ္ဍဲ ပရေင် ဖျေဟ် သ္ဂုတ်စုတ် ယဝ်ရ ညးတအ် ပိုင်ပြဳ လဝ် ရှယ်ယာ အောန် နူ ၅၀% ရ။
# '''စရိတ် ဥပဒေ ကေုာံ ပရေင် အုပ်ဓုပ် (Regulatory Costs):''' ကမ္ပဏဳ ဒး သုင်စောဲ သြန် ဗွဲမဂၠိုင် သွက် စရိတ် စၟတ် စရင် (Audit fees)၊ စရိတ် ဥပဒေ ကေုာံ ပရေင် ပံက် ထ္ၜး တင်နင် ရ။
# '''ဒြဟတ် ဍဵုဍိုက် လၟေင် ပိ ဂိတု (Short-term Pressure):''' တၠရှယ်ယာ တအ် မင် စၟဳ ဒၟံင် ပရေင် အမြဲ သြန် (Profits) ဇၟာပ်ပ် ပိ ဂိတု တုဲ၊ ဍေဟ် သ္ပ ကဵု ညးမအုပ်ဓုပ် တအ် ဒး ဖျေဟ် သ္ဂုတ်စုတ် ကမၠောန် ဇမ္ၚောဲ (Long-term investments) ဝါတ်ဂါတ် ရ。&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Megginson |first=W. L. |title=The Financial Economics of Privatization |publisher=Oxford University Press |year=2001 |isbn=978-0195150624 |pages=55-60}}&lt;/ref&gt;

== ၁၁။ အနာဂတ် ကေုာံ ပရေင်ပြံင်လှာဲ (Future Trends) ==
သွက် အနာဂတ် ဂှ် ကမ္ပဏဳ မဟာဇန် တအ် ဒး ဒုင် ပြံင်လှာဲ ညံင်ဂွံ ကိတ်ညဳ ကု ခေတ် တၟိ ရ။
* '''ပရေင် ရင်နှီ ESG (ESG Investing):''' တၠရှယ်ယာ တအ် အာတ်မိက် ကၠုင် ညံင် ကမ္ပဏဳ မဟာဇန် တအ် ဂွံ စွံ သတိ လတူ ပွဳပွူ သဘာဝ (Environmental)၊ ပရေင် မၞိဟ် (Social) ကေုာံ သၞောတ်ဝ် အုပ်ဓုပ် မခိုဟ် (Governance) ဂၠိုင် တိုန် ရ။
* '''ဒဳဂျဳတေဝ် ရှယ်ယာ (Digital Shares):''' လွပ် နဲကဲ ဘလံက်ချိန်း (Blockchain technology) တအ် လေပ် ပြံင်လှာဲ ပရေင် သွံရာန် ရှယ်ယာ ညံင်ဂွံ ဒှ် လောဲသွာ ကေုာံ ဟွံဒး စကာ ရုင်စတော့ လဒေါဝ် ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် မာန် ပ္ဍဲ အနာဂတ် ရ။

== ဗှ်လ္ၚတ် ==
* [[ရှယ်ယာ]] (Shares)
* [[ရုင်စတော့]] (Stock exchange)
* [[ပရေင်ပိုန်ဒြပ်]] (Business)
* [[ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ်]] (Private company)
* [[ပေါဲကောံ တၠရှယ်ယာ]] (Shareholders' meeting)

== နိဿဲ ==
&lt;references /&gt;

{{Navbox
| name = Business Entities
| title = ဂကူ လဒက်ပ္တန် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် (Business Entities)
| listclass = hlist
| list1 =
* [[ကမ္ပဏဳ မဟာဇန်]] (Public company)
* [[ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ်]] (Private company)
* [[ပရေင် ပံင်တောဲ ပိုန်ဒြပ်]] (Partnership)
* [[ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ပိုင်ပြဳ မွဲ တၠ]] (Sole proprietorship)
* [[ကမ္ပဏဳ ပရေင်တာလျိုင် အပိုင်အခြာ]] (Limited liability company - LLC)
* [[ရုင်စတော့]] (Stock exchange)
}}

{{DEFAULTSORT:ကမ္ပဏဳ မဟာဇန်}}
[[ကဏ္ဍ:ပရေင်ပိုန်ဒြပ်]]
[[ကဏ္ဍ:ကမ္ပဏဳ]]
[[ကဏ္ဍ:သၞောဝ် ပရေင်ပိုန်ဒြပ်]]
[[ကဏ္ဍ:ရှယ်ယာ ကေုာံ ရင်နှီ]]</text>
      <sha1>ltfibv046bnq61nxw3osxddi5mbz3hi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>59370</id>
      <parentid>59369</parentid>
      <timestamp>2026-10-28T00:17:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <origin>59370</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22758" sha1="4vcxzeg631agkx3t5rnzl63td9z4jg4" xml:space="preserve">{{Infobox organization
| name = ကမ္ပဏဳ မဟာဇန်
| english_name = Public Company / Public Limited Company
| image = New_York_Stock_Exchange.jpg
| caption = ရုင်စတော့ နျူယံက် (New York Stock Exchange) မဒှ် ဒၞာဲ သွံရာန် ရှယ်ယာ ကမ္ပဏဳ မဟာဇန် ဇၞော်အိုတ် ပ္ဍဲ ဂၠးတိ
| type = လဒက်ပ္တန် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် (Business entity)
| ownership = [[တၠရှယ်ယာ]] (Shareholders) / ညးဍုင်ကွာန် (Public)
| governing_body = [[ဂကောံ ဒါရိုက်တာ]] (Board of Directors)
| purpose = ပရေင်ပိုန်ဒြပ်၊ ပရေင်သွံရာန် ရှယ်ယာ လတူ ဗွိုက်လွာ
| key_characteristics = ပရေင်တာလျိုင် အပိုင်အခြာ (Limited liability), ရှယ်ယာ မသွံရာန် ဂွံ လောဲသွာ (Transferable shares)
}}

'''ကမ္ပဏဳ မဟာဇန်''' ({{lang-en|Public company}} ဟွံသေင်မ္ဂး Public limited company - PLC) ဝွံ ဒှ် ဗီုပြင် လဒက်ပ္တန် ကမ္ပဏဳ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် မွဲ မၞုံကဵု အခေါင် သွံရာန် ပ္တိတ် ရှယ်ယာ (Shares/Stocks) ဇရေင် ညးဍုင်ကွာန် မဟာဇန် တအ် နကဵု သၞောတ်ဝ် အလဵုအသဳ ရ။ တၠရှယ်ယာ (Shareholders) တအ် ဝွံ ဒှ် ညးမပိုင်ပြဳ ကမ္ပဏဳ တုဲ၊ ညးတအ် နွံ အခေါင် သွံရာန် ရှယ်ယာ ဍေဟ်တအ် လတူ ရုင်စတော့ (Stock exchange) ဟွံသေင်မ္ဂး ဗွိုက်လွာ လဒေါဝ် (Over-the-counter market) ဗွဲမသၠးပွး ရ။ ကမ္ပဏဳ မဟာဇန် ဂှ် တၞဟ်ခြာ နူကဵု ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ် (Private company) ဟိုတ်နူ ဍေဟ် ဒး ဒ္ဂေတ် ဗက် သၞောဝ်ဥပဒေ ထိင်ဒဝ် (Regulations) ဗွဲမချိုတ်ပၠိုတ် ကေုာံ ဒး ထ္ၜး ဏာ စရင် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် (Financial statements) ဇရေင် မဟာဇန် ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် ရ။

== ၁။ နိဒါန် ကေုာံ အဓိပ္ပါယ် ==
ကမ္ပဏဳ မဟာဇန် ဟီုမ္ဂး ဂှ် ဒှ် ဂကောံ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် မဒက်ပ္တန် လဝ် နကဵု သၞောဝ်ဥပဒေ (Legal entity) မွဲ တုဲ၊ ဍေဟ် တၞဟ်ခြာ နူကဵု ညးမပိုင်ပြဳ (Owners) ကေုာံ ညးမအုပ်ဓုပ် (Managers) ရ။ 
ပ္ဍဲ ကမ္ပဏဳ မဟာဇန် ဂှ်၊ ပိုင်ပြဳ ဂှ် ဒှ် အရာ မပါ် လဝ် နကဵု ကလောံ ရှယ်ယာ (Shares of stock) ရ။ ညးလဵု မွဲ ဟွံဟီု ယဝ်ရ ရာန် ကေတ် ရှယ်ယာ မ္ဂး ဒှ် အာ တၠရှယ်ယာ မွဲ တုဲ၊ ဂွံ အခေါင် ပိုင်ပြဳ ကမ္ပဏဳ အတိုင် လၟိဟ် ရှယ်ယာ ဇကု မပိုင် လဝ် ဂှ် ရ။ ကမ္ပဏဳ ဏအ် ဝွံ အုပ်ဓုပ် လဝ် နကဵု ဂကောံ ဒါရိုက်တာ (Board of Directors) မဒးဒုင် ရုဲစှ် လဝ် နူကဵု ပေါဲကောံ တၠရှယ်ယာ (Shareholders' meeting) ရ။ လဒက်ပ္တန် ဏအ် ဝွံ သ္ပ ကဵု ကမ္ပဏဳ မွဲ ညံင်ဂွံ ကလိဂွံ သြန် ရင်နှီ (Capital) ဇၞော်ဇၞော် နူကဵု ညးဍုင်ကွာန် သွက်ဂွံ ဇၞော်မောဝ် သၠဲ ပတိတ် ကမၠောန် ရ。&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Cheffins |first=B. R. |title=Corporate Ownership and Control: British Business Transformed |publisher=Oxford University Press |year=2008 |isbn=978-0199236978 |pages=15–20}}&lt;/ref&gt;

== ၂။ ဝင် ကေုာံ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ==
ဝင် လဒက်ပ္တန် ကမ္ပဏဳ မဟာဇန် ဝွံ က္တဵုဒှ် ကၠုင် ပ္ဍဲ အခိင် ခေတ် လဒေါဝ် ဥရောပ တေအ် ရ။ 
* '''ခေတ် ကိုပ်ကၠာအိုတ် (Early Era):''' ကမ္ပဏဳ မဟာဇန် ပထမအိုတ် မပ္တိတ် ရှယ်ယာ ဇရေင် ညးဍုင်ကွာန် ဂှ် ဒှ် ကမ္ပဏဳ Dutch East India Company (VOC) မဒက်ပ္တန် လဝ် ပ္ဍဲ ဍုင် နေသာလာန် ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၆၀၂ ရ။ VOC ဝွံ ဒှ် ကမ္ပဏဳ ပထမအိုတ် မသွံရာန် ရှယ်ယာ လတူ ရုင်စတော့ အာမ်သတာဒါမ် (Amsterdam Stock Exchange) ရ။
* '''ခေတ် ပရေင် ဇၞော်မောဝ် စက်ရုံ (Industrial Revolution):''' ပ္ဍဲ ဗွဝ်ကၠံ ၁၈ ကေုာံ ၁၉ ဂှ်၊ ပရေင် ဇၞော်မောဝ် စက်ရုံ က္တဵုဒှ် ကၠုင် တုဲ၊ ကမၠောန် မပ္တံကဵု တရဴ ကွဳပၟတ် ကေုာံ ရုင်စက် တအ် နွံ ပၟိက် သြန် ရင်နှီ ဗွဲမဇၞော် ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ သၞောဝ်ဥပဒေ ကမ္ပဏဳ မဟာဇန် (Joint-stock companies act) တအ် စ ပတိတ် ကၠုင် ပ္ဍဲ ဍုင် အင်ဂလာန် ကေုာံ အမေရိကာန် ရ။
* '''ခေတ် ပစ္စုပ္ပန်:''' ပ္ဍဲ ဗွဝ်ကၠံ ၂၀ ကေုာံ ၂၁ ဂှ်၊ ကမ္ပဏဳ မဟာဇန် တအ် ဒှ် အာ ဒြဟတ် အဓိက သွက် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ဂၠးတိ တုဲ၊ ကမ္ပဏဳ ဇၞော်ဇၞော် ဗီုကဵု Apple, Microsoft, ကေုာံ Toyota တအ် သီုဖအိုတ် ဒှ် ကမ္ပဏဳ မဟာဇန် ရ။

== ၃။ အင်္ဂလက္ခဏာ အဓိကဂမၠိုင် ==
ကမ္ပဏဳ မဟာဇန် မွဲ သ္ဒး နွံ ကဵု အင်္ဂလက္ခဏာ (Characteristics) အဓိက အတိုင် ဗွဲသၟဝ် ဏအ် ရ:
# '''ပရေင်တာလျိုင် အပိုင်အခြာ (Limited Liability):''' တၠရှယ်ယာ တအ် ဝွံ နွံ တာလျိုင် ဆ ၜိုတ် သြန် မရင်နှီ လဝ် ပ္ဍဲ ရှယ်ယာ ဓဝ် ရ။ ယဝ်ရ ကမ္ပဏဳ ဒးဒုင် အရှောန် ဟွံသေင်မ္ဂး ကျ သြန် ဂှ် ပိုင်ပြဳ ပူဂိုလ် (Personal assets) တၠရှယ်ယာ တအ် ဟွံဒးဒုင် သီ ကေတ် ရ။
# '''ရှယ်ယာ မသွံရာန် ဂွံ (Transferability of Shares):''' ရှယ်ယာ ကမ္ပဏဳ မဟာဇန် ဝွံ လေပ် သွံရာန် ဟွံသေင်မ္ဂး ပြံင်လှာဲ တၠပိုင်ပြဳ လောဲသွာ လတူ ရုင်စတော့ သက်ကု ဒး ကလိဂွံ အခေါင် နူကဵု တၠရှယ်ယာ တၞဟ် တအ် ရ။
# '''ပရေင် တန်တဴ နကဵု သၞောဝ် (Separate Legal Entity):''' ကမ္ပဏဳ ဂှ် ဒှ် ပူဂိုလ် နကဵု သၞောဝ် (Legal person) မွဲ တုဲ၊ နွံ အခေါင် ပိုင်ပြဳ ဒြပ်၊ ကၠောန် လိက်ကသုက် ကေုာံ တောဲ ကေတ် အမှု ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် ရ。&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Hansmann |first=H. |last2=Kraakman |first2=R. |date=2001 |title=The End of History for Corporate Law |journal=Georgetown Law Journal |volume=89 |pages=439-468}}&lt;/ref&gt;

== ၄။ ပရေင်ပတိတ် ရှယ်ယာ မဟာဇန် (IPO) ==
ပရေင်ပတိတ် ရှယ်ယာ မဟာဇန် အလန် ပထမ (Initial Public Offering - IPO) ဂှ် ဒှ် လၟေင် ကမၠောန် မပြံင်လှာဲ ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ် (Private) ညံင်ဂွံ ဒှ် အာ ကမ္ပဏဳ မဟာဇန် (Public) ရ။
ပ္ဍဲ လၟေင် ကမၠောန် IPO ဂှ်၊ ကမ္ပဏဳ မွဲ ပံင်တောဲ ကၠောန် ကု ဘဏ် ရင်နှီ (Investment banks) တအ် သွက်ဂွံ တော် ၚုဟ်မး ကမ္ပဏဳ ကေုာံ ဖျေဟ် ၚုဟ်မး ရှယ်ယာ ရ။ ကမ္ပဏဳ ဒး ပတိုန် လိက်စၟတ်သမ္တီ (Prospectus) ဇရေင် ဌာန အလဵုအသဳ မထိင်ဒဝ် ရုင်စတော့ သွက်ဂွံ ပံက် ထ္ၜး တင်နင် ပရေင်ပိုန်ဒြပ်၊ အန္တရာယ် (Risks)၊ ကေုာံ ရန်တၟအ် ပရေင် စကာ သြန် မကလိဂွံ နူ IPO ဂှ် ရ။ ကာလ IPO အံင်ဇၞး တုဲ မ္ဂး၊ ရှယ်ယာ ကမ္ပဏဳ ဂှ် စ သွံရာန် လတူ ရုင်စတော့ (Stock market) မာန် ရ။

== ၅။ သၞောတ်ဝ် အုပ်ဓုပ် ကေုာံ ဒါရိုက်တာ (Corporate Governance) ==
သၞောတ်ဝ် အုပ်ဓုပ် ကမ္ပဏဳ (Corporate governance) ဝွံ ဒှ် အရာ အဓိက သွက် ကမ္ပဏဳ မဟာဇန် သွက်ဂွံ မင်မွဲ ဂုဏ်ဖိုလ် တၠရှယ်ယာ တအ် ရ။
ဟိုတ်နူ တၠရှယ်ယာ တအ် (Principals) ကေုာံ ညးမအုပ်ဓုပ် (Agents) တအ် ပြးဇး ဒၟံင် ရေင်သကအ် (Separation of ownership and control) ဂှ်ရ၊ ညးတအ် ဒက်ပ္တန် လဝ် သၞောတ်ဝ် အုပ်ဓုပ် ရ။ တၠရှယ်ယာ တအ် ရုဲစှ် ပ္တိုန် '''ဂကောံ ဒါရိုက်တာ''' (Board of Directors) ပ္ဍဲ ပေါဲကောံ လၟေင် သၞာံ (AGM) ရ။ ဂကောံ ဒါရိုက်တာ ဝွံ ဒုင် တာလျိုင် ဖျေဟ် လညာတ် မဟာဗျူဟာ (Strategy)၊ ရုဲစှ် CEO ကေုာံ စၟတ် သ္ၚေဝ် စရင် သြန် (Audit) ညံင်ဂွံ ဒှ် ဍာံပြ ရ。&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Fama |first=E. F. |last2=Jensen |first2=M. C. |date=1983 |title=Separation of Ownership and Control |journal=Journal of Law and Economics |volume=26 |issue=2 |pages=301-325}}&lt;/ref&gt;

== ၆။ ဂကူ ကမ္ပဏဳ မဟာဇန် ကေုာံ သင်္ကေတဂမၠိုင် ==
ကမ္ပဏဳ မဟာဇန် ဂှ် ပါ် လဝ် နကဵု ပရေင် သွံရာန် ဍေဟ် (Listing status) ၜါ သာ်:
# '''ကမ္ပဏဳ စၟတ်သမ္တီ လတူ ရုင်စတော့ (Listed Public Company):''' ဒှ် ကမ္ပဏဳ မသွံရာန် ရှယ်ယာ ပ္ဍဲ ရုင်စတော့ အဓိက (ဥပမာ SET, NYSE)။
# '''ကမ္ပဏဳ ဟွံစၟတ်သမ္တီ (Unlisted Public Company):''' ၜိုန်ရ ဒှ် ကမ္ပဏဳ မဟာဇန် နကဵု သၞောဝ် ကီုလေဝ်၊ ရှယ်ယာ ဍေဟ် ဟွံမဲ လတူ ရုင်စတော့ အဓိက တုဲ ဒး သွံရာန် နကဵု ဗွိုက်လွာ လဒေါဝ် (OTC) ရ။

ပ္ဍဲ ဍုင် နာနာ ဂှ် စကာ သင်္ကေတ မပစၞး ကု ကမ္ပဏဳ မဟာဇန် တၞဟ်ခြာ ရေင်သကအ် ရ:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! သင်္ကေတ (Abbreviation) !! ဍုင် (Country) !! အဓိပ္ပါယ် (Meaning)
|-
| '''PLC''' (plc)
| ကၟိန်ဍုင် သဟရာဇ် (UK), အိန္ဒိယ
| Public Limited Company
|-
| '''Inc. / Corp.'''
| အမေရိကာန် (USA)
| Incorporated / Corporation
|-
| '''AG'''
| ဂျာမနဳ (Germany), သွိဇြာလာန်
| Aktiengesellschaft
|-
| '''SA'''
| ပြင်သေတ်, သပေန်
| Société Anonyme / Sociedad Anónima
|-
| '''PCL''' (จก.มหาชน)
| ဍုင်သေံ (Thailand)
| Public Company Limited
|-
| '''NV'''
| နေသာလာန် (Netherlands)
| Naamloze vennootschap
|}

== ၇။ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ရုင်စတော့ ==
ရုင်စတော့ (Stock exchanges) ဝွံ ဒှ် ဗွိုက်လွာ အဓိက သွက် ရှယ်ယာ ကမ္ပဏဳ မဟာဇန် တအ် ရ။ 
ရုင်စတော့ ဇၞော်ဇၞော် ပ္ဍဲ ဂၠးတိ မပ္တံကဵု New York Stock Exchange (NYSE), NASDAQ, Tokyo Stock Exchange, ကေုာံ London Stock Exchange (LSE) တအ် ဝွံ ဖန်ဗဒှ် ကဵု ပရေင် သွံရာန် ဗွဲမပြဟ် ကေုာံ ထိင်ဒဝ် ၚုဟ်မး ရှယ်ယာ (Liquidity) ရ။ ပ္ဍဲ ဒေသ ပိုယ် မ္ဂး ရုင်စတော့ ဍုင်သေံ (Stock Exchange of Thailand - SET) ကေုာံ ရုင်စတော့ သေင်ကာပူ (SGX) တအ် လေဝ် ဒှ် ဒၞာဲ အဓိက သွက် ကမ္ပဏဳ ပ္ဍဲ အာရှအဂၞဲ တအ် ရ။ ၚုဟ်မး ရှယ်ယာ ဝွံ ပြံင်လှာဲ ဒၟံင် အတိုင် ပရေင် အာတ်မိက် ကေုာံ ပရေင် ပ္တိတ် (Supply and Demand) ကေုာံ အကာဲအရာ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကမ္ပဏဳ ရ။

== ၈။ တာလျိုင် ကေုာံ သၞောဝ်ဥပဒေ (Legal Responsibilities) ==
ကမ္ပဏဳ မဟာဇန် မွဲ ဒး ဒ္ဂေတ် ဗက် သၞောဝ်ဥပဒေ ထိင်ဒဝ် ဗွဲမသၠုင် နူကဵု ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ် ရ။
* '''ပရေင် ပံက် ထ္ၜး (Disclosure and Transparency):''' ကမ္ပဏဳ ဒး ပတိတ် လိက်လလောင်တြး ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ဇၟာပ်ပ် ပိ ဂိတု (Quarterly reports) ကေုာံ လိက် အစီရင်ခံစာ လၟေင် သၞာံ (Annual reports) သွက် မဟာဇန် ရ။
* '''ဌာန ထိင်ဒဝ် (Regulatory Bodies):''' ပ္ဍဲ အမေရိကာန် မ္ဂး ဂကောံ SEC (Securities and Exchange Commission) ကေုာံ ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ မ္ဂး ဌာန กลต. (SEC Thailand) တအ် မင်မဲ ဒၟံင် ညံင် ပရေင် ကမၠောန် ဂွံ ဒှ် အတိုင် သၞောဝ် ကေုာံ စဵုဒၞာ ပရေင် လေတ် ကၠတ် လတူ ဗွိုက်လွာ ရ (Insider trading)。&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Baskin |first=J. B. |last2=Miranti |first2=P. J. |title=A History of Corporate Finance |publisher=Cambridge University Press |year=1997 |isbn=978-0521655361 |pages=150-165}}&lt;/ref&gt;

== ၉။ ဂုဏ်ဖိုလ် ကေုာံ ပရေင်အဆင်ပြေ (Advantages) ==
ပရေင် ဒက်ပ္တန် ကမ္ပဏဳ မဟာဇန် ဝွံ နွံ ကဵု ဂုဏ်ဖိုလ် (Benefits) ဗွဲမဂၠိုင်:
# '''ပရေင် ကလိဂွံ သြန် ရင်နှီ (Access to Capital):''' ကမ္ပဏဳ လေပ် ကလိဂွံ သြန် ရင်နှီ ဗွဲမဇၞော် နူကဵု ပရေင် သွံရာန် ရှယ်ယာ သွက်ဂွံ ဇၞော်မောဝ် ကမၠောန်၊ သွံရာန် ကပေါတ် တၟိ ဟွံသေင်မ္ဂး ရာန် ကေတ် ကမ္ပဏဳ တၞဟ် (M&amp;A) ရ။
# '''ပရေင် သြန် မလှာဲ ဂွံ လောဲ (Liquidity):''' တၠရှယ်ယာ တအ် လေပ် သွံ ထောအ် ရှယ်ယာ ဇကု တုဲ ကလေင် ကလိဂွံ သြန် တပ်တပ် မာန် ပြဟ်ပြဟ် ရ။
# '''ပရေင် စၟတ်သမ္တီ ကေုာံ ယၟုမြဟ် (Brand Prestige):''' ကမ္ပဏဳ မဟာဇန် ဗွဲမဂၠိုင် ကလိဂွံ ပရေင် ပတှ်ေ ဖျေဟ် စိုတ် နူကဵု ညးစကာ ကပေါတ် ကေုာံ ဘဏ် တအ် ဂၠိုင် နူ ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ် ရ။

== ၁၀။ တင်ခက်ခုဲ ကေုာံ အန္တရာယ် (Disadvantages) ==
ၜိုန်ရ နွံ ကဵု ဂုဏ်ဖိုလ် ကီုလေဝ်၊ ကမ္ပဏဳ မဟာဇန် လေဝ် ဒး ဆဵုဂဗ ကု တင်ခက်ခုဲ (Disadvantages) တအ် ရ:
# '''ပရေင် ကျ ဆောမ် အဝဵု အုပ်ဓုပ် (Loss of Control):''' တၠပိုင်ပြဳ တြေံ (Founders) တအ် လေပ် ကျ အာ အဝဵု ပ္ဍဲ ပရေင် ဖျေဟ် သ္ဂုတ်စုတ် ယဝ်ရ ညးတအ် ပိုင်ပြဳ လဝ် ရှယ်ယာ အောန် နူ ၅၀% ရ။
# '''စရိတ် ဥပဒေ ကေုာံ ပရေင် အုပ်ဓုပ် (Regulatory Costs):''' ကမ္ပဏဳ ဒး သုင်စောဲ သြန် ဗွဲမဂၠိုင် သွက် စရိတ် စၟတ် စရင် (Audit fees)၊ စရိတ် ဥပဒေ ကေုာံ ပရေင် ပံက် ထ္ၜး တင်နင် ရ။
# '''ဒြဟတ် ဍဵုဍိုက် လၟေင် ပိ ဂိတု (Short-term Pressure):''' တၠရှယ်ယာ တအ် မင် စၟဳ ဒၟံင် ပရေင် အမြဲ သြန် (Profits) ဇၟာပ်ပ် ပိ ဂိတု တုဲ၊ ဍေဟ် သ္ပ ကဵု ညးမအုပ်ဓုပ် တအ် ဒး ဖျေဟ် သ္ဂုတ်စုတ် ကမၠောန် ဇမ္ၚောဲ (Long-term investments) ဝါတ်ဂါတ် ရ。&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Megginson |first=W. L. |title=The Financial Economics of Privatization |publisher=Oxford University Press |year=2001 |isbn=978-0195150624 |pages=55-60}}&lt;/ref&gt;

== ၁၁။ အနာဂတ် ကေုာံ ပရေင်ပြံင်လှာဲ (Future Trends) ==
သွက် အနာဂတ် ဂှ် ကမ္ပဏဳ မဟာဇန် တအ် ဒး ဒုင် ပြံင်လှာဲ ညံင်ဂွံ ကိတ်ညဳ ကု ခေတ် တၟိ ရ။
* '''ပရေင် ရင်နှီ ESG (ESG Investing):''' တၠရှယ်ယာ တအ် အာတ်မိက် ကၠုင် ညံင် ကမ္ပဏဳ မဟာဇန် တအ် ဂွံ စွံ သတိ လတူ ပွဳပွူ သဘာဝ (Environmental)၊ ပရေင် မၞိဟ် (Social) ကေုာံ သၞောတ်ဝ် အုပ်ဓုပ် မခိုဟ် (Governance) ဂၠိုင် တိုန် ရ။
* '''ဒဳဂျဳတေဝ် ရှယ်ယာ (Digital Shares):''' လွပ် နဲကဲ ဘလံက်ချိန်း (Blockchain technology) တအ် လေပ် ပြံင်လှာဲ ပရေင် သွံရာန် ရှယ်ယာ ညံင်ဂွံ ဒှ် လောဲသွာ ကေုာံ ဟွံဒး စကာ ရုင်စတော့ လဒေါဝ် ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် မာန် ပ္ဍဲ အနာဂတ် ရ။

== ဗှ်လ္ၚတ် ==
* [[ရှယ်ယာ]] (Shares)
* [[ရုင်စတော့]] (Stock exchange)
* [[ပရေင်ပိုန်ဒြပ်]] (Business)
* [[ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ်]] (Private company)
* [[ပေါဲကောံ တၠရှယ်ယာ]] (Shareholders' meeting)

== နိဿဲ ==
&lt;references /&gt;

{{Navbox
| name = Business Entities
| title = ဂကူ လဒက်ပ္တန် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် (Business Entities)
| listclass = hlist
| list1 =
* [[ကမ္ပဏဳ မဟာဇန်]] (Public company)
* [[ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ်]] (Private company)
* [[ပရေင် ပံင်တောဲ ပိုန်ဒြပ်]] (Partnership)
* [[ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ပိုင်ပြဳ မွဲ တၠ]] (Sole proprietorship)
* [[ကမ္ပဏဳ ပရေင်တာလျိုင် အပိုင်အခြာ]] (Limited liability company - LLC)
* [[ရုင်စတော့]] (Stock exchange)
}}

{{DEFAULTSORT:ကမ္ပဏဳ မဟာဇန်}}
[[ကဏ္ဍ:ပရေင်ပိုန်ဒြပ်]]
[[ကဏ္ဍ:ကမ္ပဏဳ]]
[[ကဏ္ဍ:သၞောဝ် ပရေင်ပိုန်ဒြပ်]]
[[ကဏ္ဍ:ဗွဝ်ပါ် ကေုာံ ဓလုက်တမ်ရိုဟ်]]</text>
      <sha1>4vcxzeg631agkx3t5rnzl63td9z4jg4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>59371</id>
      <parentid>59370</parentid>
      <timestamp>2026-10-28T00:18:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <origin>59371</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22884" sha1="dhhatc8l8i90dnfkm2wquus1n37ypzk" xml:space="preserve">{{Infobox organization
| name = ကမ္ပဏဳ မဟာဇန်
| english_name = Public Company / Public Limited Company
| image = New_York_Stock_Exchange.jpg
| caption = ရုင်စတော့ နျူယံက် (New York Stock Exchange) မဒှ် ဒၞာဲ သွံရာန် ဗွဝ်ပါ် ကမ္ပဏဳ မဟာဇန် ဇၞော်အိုတ် ပ္ဍဲ ဂၠးတိ
| type = လဒက်ပ္တန် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် (Business entity)
| ownership = [[တၠဗွဝ်ပါ်]] (Shareholders) / ညးဍုင်ကွာန် (Public)
| governing_body = [[ဂကောံ ဒါရိုက်တာ]] (Board of Directors)
| purpose = ပရေင်ပိုန်ဒြပ်၊ ပရေင်သွံရာန် ဗွဝ်ပါ် လတူ ဗွိုက်လွာ
| key_characteristics = ပရေင်တာလျိုင် အပိုင်အခြာ (Limited liability), ဗွဝ်ပါ် မသွံရာန် ဂွံ လောဲသွာ (Transferable shares)
}}

'''ကမ္ပဏဳ မဟာဇန်''' ({{lang-en|Public company}} ဟွံသေင်မ္ဂး Public limited company - PLC) ဝွံ ဒှ် ဗီုပြင် လဒက်ပ္တန် ကမ္ပဏဳ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် မွဲ မၞုံကဵု အခေါင် သွံရာန် ပ္တိတ် ဗွဝ်ပါ် (Shares/Stocks) ဇရေင် ညးဍုင်ကွာန် မဟာဇန် တအ် နကဵု သၞောတ်ဝ် အလဵုအသဳ ရ။ တၠဗွဝ်ပါ် (Shareholders) တအ် ဝွံ ဒှ် ညးမပိုင်ပြဳ ကမ္ပဏဳ တုဲ၊ ညးတအ် နွံ အခေါင် သွံရာန် ဗွဝ်ပါ် ဍေဟ်တအ် လတူ ရုင်စတော့ (Stock exchange) ဟွံသေင်မ္ဂး ဗွိုက်လွာ လဒေါဝ် (Over-the-counter market) ဗွဲမသၠးပွး ရ။ ကမ္ပဏဳ မဟာဇန် ဂှ် တၞဟ်ခြာ နူကဵု ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ် (Private company) ဟိုတ်နူ ဍေဟ် ဒး ဒ္ဂေတ် ဗက် သၞောဝ်ဥပဒေ ထိင်ဒဝ် (Regulations) ဗွဲမချိုတ်ပၠိုတ် ကေုာံ ဒး ထ္ၜး ဏာ စရင် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် (Financial statements) ဇရေင် မဟာဇန် ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် ရ။

== ၁။ နိဒါန် ကေုာံ အဓိပ္ပါယ် ==
ကမ္ပဏဳ မဟာဇန် ဟီုမ္ဂး ဂှ် ဒှ် ဂကောံ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် မဒက်ပ္တန် လဝ် နကဵု သၞောဝ်ဥပဒေ (Legal entity) မွဲ တုဲ၊ ဍေဟ် တၞဟ်ခြာ နူကဵု ညးမပိုင်ပြဳ (Owners) ကေုာံ ညးမအုပ်ဓုပ် (Managers) ရ။ 
ပ္ဍဲ ကမ္ပဏဳ မဟာဇန် ဂှ်၊ ပိုင်ပြဳ ဂှ် ဒှ် အရာ မပါ် လဝ် နကဵု ကလောံ ဗွဝ်ပါ် (Shares of stock) ရ။ ညးလဵု မွဲ ဟွံဟီု ယဝ်ရ ရာန် ကေတ် ဗွဝ်ပါ် မ္ဂး ဒှ် အာ တၠဗွဝ်ပါ် မွဲ တုဲ၊ ဂွံ အခေါင် ပိုင်ပြဳ ကမ္ပဏဳ အတိုင် လၟိဟ် ဗွဝ်ပါ် ဇကု မပိုင် လဝ် ဂှ် ရ။ ကမ္ပဏဳ ဏအ် ဝွံ အုပ်ဓုပ် လဝ် နကဵု ဂကောံ ဒါရိုက်တာ (Board of Directors) မဒးဒုင် ရုဲစှ် လဝ် နူကဵု ပေါဲကောံ တၠဗွဝ်ပါ် (Shareholders' meeting) ရ။ လဒက်ပ္တန် ဏအ် ဝွံ သ္ပ ကဵု ကမ္ပဏဳ မွဲ ညံင်ဂွံ ကလိဂွံ သြန် ရင်နှီ (Capital) ဇၞော်ဇၞော် နူကဵု ညးဍုင်ကွာန် သွက်ဂွံ ဇၞော်မောဝ် သၠဲ ပတိတ် ကမၠောန် ရ。&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Cheffins |first=B. R. |title=Corporate Ownership and Control: British Business Transformed |publisher=Oxford University Press |year=2008 |isbn=978-0199236978 |pages=15–20}}&lt;/ref&gt;

== ၂။ ဝင် ကေုာံ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ==
ဝင် လဒက်ပ္တန် ကမ္ပဏဳ မဟာဇန် ဝွံ က္တဵုဒှ် ကၠုင် ပ္ဍဲ အခိင် ခေတ် လဒေါဝ် ဥရောပ တေအ် ရ။ 
* '''ခေတ် ကိုပ်ကၠာအိုတ် (Early Era):''' ကမ္ပဏဳ မဟာဇန် ပထမအိုတ် မပ္တိတ် ဗွဝ်ပါ် ဇရေင် ညးဍုင်ကွာန် ဂှ် ဒှ် ကမ္ပဏဳ Dutch East India Company (VOC) မဒက်ပ္တန် လဝ် ပ္ဍဲ ဍုင် နေသာလာန် ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၆၀၂ ရ။ VOC ဝွံ ဒှ် ကမ္ပဏဳ ပထမအိုတ် မသွံရာန် ဗွဝ်ပါ် လတူ ရုင်စတော့ အာမ်သတာဒါမ် (Amsterdam Stock Exchange) ရ။
* '''ခေတ် ပရေင် ဇၞော်မောဝ် စက်ရုံ (Industrial Revolution):''' ပ္ဍဲ ဗွဝ်ကၠံ ၁၈ ကေုာံ ၁၉ ဂှ်၊ ပရေင် ဇၞော်မောဝ် စက်ရုံ က္တဵုဒှ် ကၠုင် တုဲ၊ ကမၠောန် မပ္တံကဵု တရဴ ကွဳပၟတ် ကေုာံ ရုင်စက် တအ် နွံ ပၟိက် သြန် ရင်နှီ ဗွဲမဇၞော် ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ သၞောဝ်ဥပဒေ ကမ္ပဏဳ မဟာဇန် (Joint-stock companies act) တအ် စ ပတိတ် ကၠုင် ပ္ဍဲ ဍုင် အင်ဂလာန် ကေုာံ အမေရိကာန် ရ။
* '''ခေတ် ပစ္စုပ္ပန်:''' ပ္ဍဲ ဗွဝ်ကၠံ ၂၀ ကေုာံ ၂၁ ဂှ်၊ ကမ္ပဏဳ မဟာဇန် တအ် ဒှ် အာ ဒြဟတ် အဓိက သွက် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ဂၠးတိ တုဲ၊ ကမ္ပဏဳ ဇၞော်ဇၞော် ဗီုကဵု Apple, Microsoft, ကေုာံ Toyota တအ် သီုဖအိုတ် ဒှ် ကမ္ပဏဳ မဟာဇန် ရ။

== ၃။ အင်္ဂလက္ခဏာ အဓိကဂမၠိုင် ==
ကမ္ပဏဳ မဟာဇန် မွဲ သ္ဒး နွံ ကဵု အင်္ဂလက္ခဏာ (Characteristics) အဓိက အတိုင် ဗွဲသၟဝ် ဏအ် ရ:
# '''ပရေင်တာလျိုင် အပိုင်အခြာ (Limited Liability):''' တၠဗွဝ်ပါ် တအ် ဝွံ နွံ တာလျိုင် ဆ ၜိုတ် သြန် မရင်နှီ လဝ် ပ္ဍဲ ဗွဝ်ပါ် ဓဝ် ရ။ ယဝ်ရ ကမ္ပဏဳ ဒးဒုင် အရှောန် ဟွံသေင်မ္ဂး ကျ သြန် ဂှ် ပိုင်ပြဳ ပူဂိုလ် (Personal assets) တၠဗွဝ်ပါ် တအ် ဟွံဒးဒုင် သီ ကေတ် ရ။
# '''ဗွဝ်ပါ် မသွံရာန် ဂွံ (Transferability of Shares):''' ဗွဝ်ပါ် ကမ္ပဏဳ မဟာဇန် ဝွံ လေပ် သွံရာန် ဟွံသေင်မ္ဂး ပြံင်လှာဲ တၠပိုင်ပြဳ လောဲသွာ လတူ ရုင်စတော့ သက်ကု ဒး ကလိဂွံ အခေါင် နူကဵု တၠဗွဝ်ပါ် တၞဟ် တအ် ရ။
# '''ပရေင် တန်တဴ နကဵု သၞောဝ် (Separate Legal Entity):''' ကမ္ပဏဳ ဂှ် ဒှ် ပူဂိုလ် နကဵု သၞောဝ် (Legal person) မွဲ တုဲ၊ နွံ အခေါင် ပိုင်ပြဳ ဒြပ်၊ ကၠောန် လိက်ကသုက် ကေုာံ တောဲ ကေတ် အမှု ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် ရ。&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Hansmann |first=H. |last2=Kraakman |first2=R. |date=2001 |title=The End of History for Corporate Law |journal=Georgetown Law Journal |volume=89 |pages=439-468}}&lt;/ref&gt;

== ၄။ ပရေင်ပတိတ် ဗွဝ်ပါ် မဟာဇန် (IPO) ==
ပရေင်ပတိတ် ဗွဝ်ပါ် မဟာဇန် အလန် ပထမ (Initial Public Offering - IPO) ဂှ် ဒှ် လၟေင် ကမၠောန် မပြံင်လှာဲ ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ် (Private) ညံင်ဂွံ ဒှ် အာ ကမ္ပဏဳ မဟာဇန် (Public) ရ။
ပ္ဍဲ လၟေင် ကမၠောန် IPO ဂှ်၊ ကမ္ပဏဳ မွဲ ပံင်တောဲ ကၠောန် ကု ဘဏ် ရင်နှီ (Investment banks) တအ် သွက်ဂွံ တော် ၚုဟ်မး ကမ္ပဏဳ ကေုာံ ဖျေဟ် ၚုဟ်မး ဗွဝ်ပါ် ရ။ ကမ္ပဏဳ ဒး ပတိုန် လိက်စၟတ်သမ္တီ (Prospectus) ဇရေင် ဌာန အလဵုအသဳ မထိင်ဒဝ် ရုင်စတော့ သွက်ဂွံ ပံက် ထ္ၜး တင်နင် ပရေင်ပိုန်ဒြပ်၊ အန္တရာယ် (Risks)၊ ကေုာံ ရန်တၟအ် ပရေင် စကာ သြန် မကလိဂွံ နူ IPO ဂှ် ရ။ ကာလ IPO အံင်ဇၞး တုဲ မ္ဂး၊ ဗွဝ်ပါ် ကမ္ပဏဳ ဂှ် စ သွံရာန် လတူ ရုင်စတော့ (Stock market) မာန် ရ။

== ၅။ သၞောတ်ဝ် အုပ်ဓုပ် ကေုာံ ဒါရိုက်တာ (Corporate Governance) ==
သၞောတ်ဝ် အုပ်ဓုပ် ကမ္ပဏဳ (Corporate governance) ဝွံ ဒှ် အရာ အဓိက သွက် ကမ္ပဏဳ မဟာဇန် သွက်ဂွံ မင်မွဲ ဂုဏ်ဖိုလ် တၠဗွဝ်ပါ် တအ် ရ။
ဟိုတ်နူ တၠဗွဝ်ပါ် တအ် (Principals) ကေုာံ ညးမအုပ်ဓုပ် (Agents) တအ် ပြးဇး ဒၟံင် ရေင်သကအ် (Separation of ownership and control) ဂှ်ရ၊ ညးတအ် ဒက်ပ္တန် လဝ် သၞောတ်ဝ် အုပ်ဓုပ် ရ။ တၠဗွဝ်ပါ် တအ် ရုဲစှ် ပ္တိုန် '''ဂကောံ ဒါရိုက်တာ''' (Board of Directors) ပ္ဍဲ ပေါဲကောံ လၟေင် သၞာံ (AGM) ရ။ ဂကောံ ဒါရိုက်တာ ဝွံ ဒုင် တာလျိုင် ဖျေဟ် လညာတ် မဟာဗျူဟာ (Strategy)၊ ရုဲစှ် CEO ကေုာံ စၟတ် သ္ၚေဝ် စရင် သြန် (Audit) ညံင်ဂွံ ဒှ် ဍာံပြ ရ。&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Fama |first=E. F. |last2=Jensen |first2=M. C. |date=1983 |title=Separation of Ownership and Control |journal=Journal of Law and Economics |volume=26 |issue=2 |pages=301-325}}&lt;/ref&gt;

== ၆။ ဂကူ ကမ္ပဏဳ မဟာဇန် ကေုာံ သင်္ကေတဂမၠိုင် ==
ကမ္ပဏဳ မဟာဇန် ဂှ် ပါ် လဝ် နကဵု ပရေင် သွံရာန် ဍေဟ် (Listing status) ၜါ သာ်:
# '''ကမ္ပဏဳ စၟတ်သမ္တီ လတူ ရုင်စတော့ (Listed Public Company):''' ဒှ် ကမ္ပဏဳ မသွံရာန် ဗွဝ်ပါ် ပ္ဍဲ ရုင်စတော့ အဓိက (ဥပမာ SET, NYSE)။
# '''ကမ္ပဏဳ ဟွံစၟတ်သမ္တီ (Unlisted Public Company):''' ၜိုန်ရ ဒှ် ကမ္ပဏဳ မဟာဇန် နကဵု သၞောဝ် ကီုလေဝ်၊ ဗွဝ်ပါ် ဍေဟ် ဟွံမဲ လတူ ရုင်စတော့ အဓိက တုဲ ဒး သွံရာန် နကဵု ဗွိုက်လွာ လဒေါဝ် (OTC) ရ။

ပ္ဍဲ ဍုင် နာနာ ဂှ် စကာ သင်္ကေတ မပစၞး ကု ကမ္ပဏဳ မဟာဇန် တၞဟ်ခြာ ရေင်သကအ် ရ:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! သင်္ကေတ (Abbreviation) !! ဍုင် (Country) !! အဓိပ္ပါယ် (Meaning)
|-
| '''PLC''' (plc)
| ကၟိန်ဍုင် သဟရာဇ် (UK), အိန္ဒိယ
| Public Limited Company
|-
| '''Inc. / Corp.'''
| အမေရိကာန် (USA)
| Incorporated / Corporation
|-
| '''AG'''
| ဂျာမနဳ (Germany), သွိဇြာလာန်
| Aktiengesellschaft
|-
| '''SA'''
| ပြင်သေတ်, သပေန်
| Société Anonyme / Sociedad Anónima
|-
| '''PCL''' (จก.มหาชน)
| ဍုင်သေံ (Thailand)
| Public Company Limited
|-
| '''NV'''
| နေသာလာန် (Netherlands)
| Naamloze vennootschap
|}

== ၇။ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ရုင်စတော့ ==
ရုင်စတော့ (Stock exchanges) ဝွံ ဒှ် ဗွိုက်လွာ အဓိက သွက် ဗွဝ်ပါ် ကမ္ပဏဳ မဟာဇန် တအ် ရ။ 
ရုင်စတော့ ဇၞော်ဇၞော် ပ္ဍဲ ဂၠးတိ မပ္တံကဵု New York Stock Exchange (NYSE), NASDAQ, Tokyo Stock Exchange, ကေုာံ London Stock Exchange (LSE) တအ် ဝွံ ဖန်ဗဒှ် ကဵု ပရေင် သွံရာန် ဗွဲမပြဟ် ကေုာံ ထိင်ဒဝ် ၚုဟ်မး ဗွဝ်ပါ် (Liquidity) ရ။ ပ္ဍဲ ဒေသ ပိုယ် မ္ဂး ရုင်စတော့ ဍုင်သေံ (Stock Exchange of Thailand - SET) ကေုာံ ရုင်စတော့ သေင်ကာပူ (SGX) တအ် လေဝ် ဒှ် ဒၞာဲ အဓိက သွက် ကမ္ပဏဳ ပ္ဍဲ အာရှအဂၞဲ တအ် ရ။ ၚုဟ်မး ဗွဝ်ပါ် ဝွံ ပြံင်လှာဲ ဒၟံင် အတိုင် ပရေင် အာတ်မိက် ကေုာံ ပရေင် ပ္တိတ် (Supply and Demand) ကေုာံ အကာဲအရာ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကမ္ပဏဳ ရ။

== ၈။ တာလျိုင် ကေုာံ သၞောဝ်ဥပဒေ (Legal Responsibilities) ==
ကမ္ပဏဳ မဟာဇန် မွဲ ဒး ဒ္ဂေတ် ဗက် သၞောဝ်ဥပဒေ ထိင်ဒဝ် ဗွဲမသၠုင် နူကဵု ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ် ရ။
* '''ပရေင် ပံက် ထ္ၜး (Disclosure and Transparency):''' ကမ္ပဏဳ ဒး ပတိတ် လိက်လလောင်တြး ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ဇၟာပ်ပ် ပိ ဂိတု (Quarterly reports) ကေုာံ လိက် အစီရင်ခံစာ လၟေင် သၞာံ (Annual reports) သွက် မဟာဇန် ရ။
* '''ဌာန ထိင်ဒဝ် (Regulatory Bodies):''' ပ္ဍဲ အမေရိကာန် မ္ဂး ဂကောံ SEC (Securities and Exchange Commission) ကေုာံ ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ မ္ဂး ဌာန กลต. (SEC Thailand) တအ် မင်မဲ ဒၟံင် ညံင် ပရေင် ကမၠောန် ဂွံ ဒှ် အတိုင် သၞောဝ် ကေုာံ စဵုဒၞာ ပရေင် လေတ် ကၠတ် လတူ ဗွိုက်လွာ ရ (Insider trading)。&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Baskin |first=J. B. |last2=Miranti |first2=P. J. |title=A History of Corporate Finance |publisher=Cambridge University Press |year=1997 |isbn=978-0521655361 |pages=150-165}}&lt;/ref&gt;

== ၉။ ဂုဏ်ဖိုလ် ကေုာံ ပရေင်အဆင်ပြေ (Advantages) ==
ပရေင် ဒက်ပ္တန် ကမ္ပဏဳ မဟာဇန် ဝွံ နွံ ကဵု ဂုဏ်ဖိုလ် (Benefits) ဗွဲမဂၠိုင်:
# '''ပရေင် ကလိဂွံ သြန် ရင်နှီ (Access to Capital):''' ကမ္ပဏဳ လေပ် ကလိဂွံ သြန် ရင်နှီ ဗွဲမဇၞော် နူကဵု ပရေင် သွံရာန် ဗွဝ်ပါ် သွက်ဂွံ ဇၞော်မောဝ် ကမၠောန်၊ သွံရာန် ကပေါတ် တၟိ ဟွံသေင်မ္ဂး ရာန် ကေတ် ကမ္ပဏဳ တၞဟ် (M&amp;A) ရ။
# '''ပရေင် သြန် မလှာဲ ဂွံ လောဲ (Liquidity):''' တၠဗွဝ်ပါ် တအ် လေပ် သွံ ထောအ် ဗွဝ်ပါ် ဇကု တုဲ ကလေင် ကလိဂွံ သြန် တပ်တပ် မာန် ပြဟ်ပြဟ် ရ။
# '''ပရေင် စၟတ်သမ္တီ ကေုာံ ယၟုမြဟ် (Brand Prestige):''' ကမ္ပဏဳ မဟာဇန် ဗွဲမဂၠိုင် ကလိဂွံ ပရေင် ပတှ်ေ ဖျေဟ် စိုတ် နူကဵု ညးစကာ ကပေါတ် ကေုာံ ဘဏ် တအ် ဂၠိုင် နူ ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ် ရ။

== ၁၀။ တင်ခက်ခုဲ ကေုာံ အန္တရာယ် (Disadvantages) ==
ၜိုန်ရ နွံ ကဵု ဂုဏ်ဖိုလ် ကီုလေဝ်၊ ကမ္ပဏဳ မဟာဇန် လေဝ် ဒး ဆဵုဂဗ ကု တင်ခက်ခုဲ (Disadvantages) တအ် ရ:
# '''ပရေင် ကျ ဆောမ် အဝဵု အုပ်ဓုပ် (Loss of Control):''' တၠပိုင်ပြဳ တြေံ (Founders) တအ် လေပ် ကျ အာ အဝဵု ပ္ဍဲ ပရေင် ဖျေဟ် သ္ဂုတ်စုတ် ယဝ်ရ ညးတအ် ပိုင်ပြဳ လဝ် ဗွဝ်ပါ် အောန် နူ ၅၀% ရ။
# '''စရိတ် ဥပဒေ ကေုာံ ပရေင် အုပ်ဓုပ် (Regulatory Costs):''' ကမ္ပဏဳ ဒး သုင်စောဲ သြန် ဗွဲမဂၠိုင် သွက် စရိတ် စၟတ် စရင် (Audit fees)၊ စရိတ် ဥပဒေ ကေုာံ ပရေင် ပံက် ထ္ၜး တင်နင် ရ။
# '''ဒြဟတ် ဍဵုဍိုက် လၟေင် ပိ ဂိတု (Short-term Pressure):''' တၠဗွဝ်ပါ် တအ် မင် စၟဳ ဒၟံင် ပရေင် အမြဲ သြန် (Profits) ဇၟာပ်ပ် ပိ ဂိတု တုဲ၊ ဍေဟ် သ္ပ ကဵု ညးမအုပ်ဓုပ် တအ် ဒး ဖျေဟ် သ္ဂုတ်စုတ် ကမၠောန် ဇမ္ၚောဲ (Long-term investments) ဝါတ်ဂါတ် ရ。&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Megginson |first=W. L. |title=The Financial Economics of Privatization |publisher=Oxford University Press |year=2001 |isbn=978-0195150624 |pages=55-60}}&lt;/ref&gt;

== ၁၁။ အနာဂတ် ကေုာံ ပရေင်ပြံင်လှာဲ (Future Trends) ==
သွက် အနာဂတ် ဂှ် ကမ္ပဏဳ မဟာဇန် တအ် ဒး ဒုင် ပြံင်လှာဲ ညံင်ဂွံ ကိတ်ညဳ ကု ခေတ် တၟိ ရ။
* '''ပရေင် ရင်နှီ ESG (ESG Investing):''' တၠဗွဝ်ပါ် တအ် အာတ်မိက် ကၠုင် ညံင် ကမ္ပဏဳ မဟာဇန် တအ် ဂွံ စွံ သတိ လတူ ပွဳပွူ သဘာဝ (Environmental)၊ ပရေင် မၞိဟ် (Social) ကေုာံ သၞောတ်ဝ် အုပ်ဓုပ် မခိုဟ် (Governance) ဂၠိုင် တိုန် ရ။
* '''ဒဳဂျဳတေဝ် ဗွဝ်ပါ် (Digital Shares):''' လွပ် နဲကဲ ဘလံက်ချိန်း (Blockchain technology) တအ် လေပ် ပြံင်လှာဲ ပရေင် သွံရာန် ဗွဝ်ပါ် ညံင်ဂွံ ဒှ် လောဲသွာ ကေုာံ ဟွံဒး စကာ ရုင်စတော့ လဒေါဝ် ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် မာန် ပ္ဍဲ အနာဂတ် ရ။

== ဗှ်လ္ၚတ် ==
* [[ဗွဝ်ပါ်]] (Shares)
* [[ရုင်စတော့]] (Stock exchange)
* [[ပရေင်ပိုန်ဒြပ်]] (Business)
* [[ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ်]] (Private company)
* [[ပေါဲကောံ တၠဗွဝ်ပါ်]] (Shareholders' meeting)

== နိဿဲ ==
&lt;references /&gt;

{{Navbox
| name = Business Entities
| title = ဂကူ လဒက်ပ္တန် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် (Business Entities)
| listclass = hlist
| list1 =
* [[ကမ္ပဏဳ မဟာဇန်]] (Public company)
* [[ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ်]] (Private company)
* [[ပရေင် ပံင်တောဲ ပိုန်ဒြပ်]] (Partnership)
* [[ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ပိုင်ပြဳ မွဲ တၠ]] (Sole proprietorship)
* [[ကမ္ပဏဳ ပရေင်တာလျိုင် အပိုင်အခြာ]] (Limited liability company - LLC)
* [[ရုင်စတော့]] (Stock exchange)
}}

{{DEFAULTSORT:ကမ္ပဏဳ မဟာဇန်}}
[[ကဏ္ဍ:ပရေင်ပိုန်ဒြပ်]]
[[ကဏ္ဍ:ကမ္ပဏဳ]]
[[ကဏ္ဍ:သၞောဝ် ပရေင်ပိုန်ဒြပ်]]
[[ကဏ္ဍ:ဗွဝ်ပါ် ကေုာံ ဓလုက်တမ်ရိုဟ်]]</text>
      <sha1>dhhatc8l8i90dnfkm2wquus1n37ypzk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12911</id>
    <revision>
      <id>59372</id>
      <timestamp>2026-10-28T08:21:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Infobox business term | name = ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ် | english_name = Privately held company / Private company | image = IKEA_Kungens_Kurva_2021.jpg | caption = ကမ္ပဏဳ IKEA (အဳကဳယာ) မဒှ် ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ် ဇၞော်အိုတ် မွဲ ပ္ဍဲ ဂၠးတိ မၞုံကဵု ဌာန်သဇိုင် ပ္ဍဲ ဍ...&quot;</comment>
      <origin>59372</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23518" sha1="dk1ps0o9czhj15bzkd47cknw0uyy0kb" xml:space="preserve">{{Infobox business term
| name = ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ်
| english_name = Privately held company / Private company
| image = IKEA_Kungens_Kurva_2021.jpg
| caption = ကမ္ပဏဳ IKEA (အဳကဳယာ) မဒှ် ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ် ဇၞော်အိုတ် မွဲ ပ္ဍဲ ဂၠးတိ မၞုံကဵု ဌာန်သဇိုင် ပ္ဍဲ ဍုင် သွဳဒေန်
| type = [[ဂကောံ ပရေင်ပိုန်ဒြပ်]] (Business organization)
| characteristics = ဟွံသွံရာန် ရှယ်ယာ ပ္ဍဲ ရုင်စတော့၊ တၠပိုင်ပြဳ လၟိဟ် အောန်
| variations = [[ပရေင်ပိုန်ဒြပ် တၠပိုင် မွဲဓဝ်]] (Sole proprietorship), [[ပရေင် ပံင်ကောံ]] (Partnership), [[ကမ္ပဏဳ တာလျိုင် ပိုင်ခြာ]] (LLC)
| contrast = [[ကမ္ပဏဳ မဟာဇန်]] (Public company)
}}

'''ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ်''' ({{lang-en|Privately held company}} ဟွံသေင်မ္ဂး Private company / Private corporation) ဝွံ ဒှ် ဂကောံ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ဟွံသေင်မ္ဂး ကမ္ပဏဳ မွဲ မဟွံကဵု အခေါင် သွံရာန် ရှယ်ယာ (Shares) ဍေဟ်တအ် ကု သာမည ညးဍုင်ကွာန် ပ္ဍဲကဵု ဗွိုက်လွာ ရုင် စတော့ (Stock market / Public exchange) ရ။ ကမ္ပဏဳ ဗီုဏအ် ဂှ် ဒးဒုင် ပိုင်ပြဳ လဝ် နကဵု ညးဒက်ပ္တန် ကမ္ပဏဳ (Founders)၊ ဂကောံ သ္ၚိကၟိန် (Family members)၊ ဟွံသေင်မ္ဂး ဂကောံ ဓလိုက်တမ် ရိုဟ် (Private investors) လၟိဟ် ညိည သၟး ဓဝ် ရ။ ၜိုန်ရ ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ် ဗွဲမဂၠိုင် ဂှ် ဒှ် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် အလဒေါဝ် ဟွံသေင်မ္ဂး ဍောတ်တ် ကီုလေဝ်၊ ကမ္ပဏဳ ဇၞော်ဇၞော် မၞုံ ၚုဟ်မး ဘဳလဳယာန် ဒဝ်လာ ဗီုကဵု Cargill, Mars, ကေုာံ IKEA တအ် ဂှ် လေဝ် ဒှ် ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ် ဇၞော်အိုတ် ပ္ဍဲ ဂၠးတိ ကီု ရ။

== ၁။ နိဒါန် ကေုာံ အဓိပ္ပါယ် ==
ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ် ဟီုမ္ဂး ဂှ် ဒှ် ကမ္ပဏဳ မၞုံကဵု အခေါင် ပိုင်ပြဳ လပါ် ပူဂိုလ် (Private ownership) ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် ရ။ 
တင်တၞဟ်ခြာ အဓိက နူကဵု ကမ္ပဏဳ မဟာဇန် (Public company) ဂှ်၊ ရှယ်ယာ နူကဵု ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ် တအ် ဂှ် ဟွံဂွံ အခေါင် သွံရာန် ဗွဲမသၠးပွး ပ္ဍဲကဵု ရုင် စတော့ (Stock exchange) မပ္တံကဵု New York Stock Exchange (NYSE) ဟွံသေင်မ္ဂး London Stock Exchange တအ် ရ။ ပရေင် သွံရာန် ရှယ်ယာ သီုဖအိုတ် ဂှ် ဒး ကၠောန်ဗဒှ် နကဵု လိက် ကသုက် လပါ် အပ္ဍဲ (Private agreement) အကြာ ညးမပိုင်ပြဳ တအ် သၟး ဓဝ် ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ၊ ကမ္ပဏဳ ဏအ် ဝွံ ဟွံဒး သ္ပ ပရေင် သွံ ရှယ်ယာ ကု မဟာဇန် အလန် ပထမ (Initial Public Offering - IPO) ရ။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Privately Held Company Definition |url=https://www.investopedia.com/terms/p/privately-held-company.asp |website=Investopedia |access-date=2024-01-15}}&lt;/ref&gt;

== ၂။ ဝင် ကေုာံ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ==
ဝင် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ဂၠးတိ ဂှ် စက္တဵုဒှ် ကၠုင် နူကဵု ဗီုပြင် ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ် ကိုပ်ကၠာ အိုတ် ရ။
* '''ခေတ် ကိုပ်ကၠာ ကေုာံ ခေတ် လဒေါဝ်:''' ကမၠောန် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် တြေံအိုတ် တအ် ဂှ် ဒှ် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ဂကောံ သ္ၚိကၟိန် (Family-owned businesses) မဟွံမဲ ကု ပရေင် ပါ်ပရအ် ရှယ်ယာ ကု ညးတၞဟ် ရ။ ဥပမာ ရုင် ကမၠောန် တက် လိက်၊ ရုင် ကမၠောန် တောဝ် တအ် ဒှ်တမ် ရ။
* '''ခေတ် ပရေင် ဇၞော်မောဝ် စက်ရုံ (Industrial Revolution):''' ကာလ မက္တဵုဒှ် စက်ရုံ ဇၞော်ဇၞော် ပ္ဍဲ ဗွဝ်ကၠံ ၁၈ ကေုာံ ၁၉ ဂှ်၊ သြန် ဓလိုက်တမ် ဇၞော်ဇၞော် ဒး စကာ ကၠုင် ရ။ အခိင် ဏအ် ဂှ် ကမ္ပဏဳ လ္ၚဵု တအ် စ ပြံင်လှာဲ အာ ဒှ် ကမ္ပဏဳ မဟာဇန် ကီုလေဝ်၊ ကမ္ပဏဳ ဗွဲမဂၠိုင် လေဝ် ဆက် တန်တဴ နဒဒှ် ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ် သွက်ဂွံ ထိင် အဝဵု ဂကောံ သ္ၚိကၟိန် ရ။
* '''ခေတ် ပစ္စုပ္ပန်:''' ပ္ဍဲ ခေတ် တ္ၚဲဏအ် (Startup era)၊ ကမ္ပဏဳ နဲကဲပညာ (Tech companies) ဗွဲမဂၠိုင် ဒက်ပ္တန် နဒဒှ် ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ် (Privately held startups) တုဲ ဇၞော်မောဝ် အာ စဵုကဵု ဒှ် ယူနဳကံန် (Unicorn - ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ် မၞုံ ၚုဟ်မး လတူ ၁ ဘဳလဳယာန် ဒဝ်လာ) ကိုပ်ကၠာ ဟွံဂွံ ပြံင် အာ ဒှ် ကမ္ပဏဳ မဟာဇန် ရ။

== ၃။ အင်္ဂလက္ခဏာ အဓိကဂမၠိုင် (Key Characteristics) ==
ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ် ဝွံ နွံ ကဵု အင်္ဂလက္ခဏာ တၟေင် မတွဟ်ဂး:
# '''ပရေင် ပိုင်ပြဳ ချိုတ်ပၠိုတ် (Concentrated Ownership):''' တၠရှယ်ယာ လၟိဟ် အောန် (ဥပမာ ၁ တၠ နူ စဵုကဵု ၅၀ တၠ) ဓဝ် ဟေင် ပိုင်ပြဳ လဝ် ကမ္ပဏဳ ရ။ ညးတအ် ဂှ် ဗွဲမဂၠိုင် ဒှ် မၞိဟ် မဒက်ပ္တန် (Founders) ဟွံသေင်မ္ဂး သ္ၚိကၟိန် ရ။
# '''ဟွံဒး ဍိုက်ပေင် ကု သၞောဝ် ထိင်ဒဝ် (Less Regulatory Burden):''' ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ် ဝွံ ဟွံဒး ဒ္ဂေတ် ဗက် သၞောဝ် ထိင်ဒဝ် ရုင် စတော့ (Securities and Exchange Commission - SEC) မသၠုင် ဗီု ကမ္ပဏဳ မဟာဇန် တအ် ရ။ ညးတအ် ဟွံဒး တြး ပတိတ် စရင် သြန်ဘဏ္ဍာ ကု ညးဍုင်ကွာန် ဇၟာပ်ပ် ပိ ဂိတု (Quarterly earnings reports) ရ。
# '''သ္ဂုတ်စုတ် အခိင် လအ် (Long-term Focus):''' ဟိုတ်နူ ဟွံဒး ဒုင် ဒြဟတ် ဓရိုတ် (Pressure) နူကဵု တၠရှယ်ယာ မဟာဇန် သွက်ဂွံ ဂွံ အမြဲ ဇၟာပ်ပ် ပိ ဂိတု ဂှ်ရ၊ ဂကောံ အုပ်ဓုပ် တအ် လေပ် ဖန်ဇန် အစဳအဇန် မဟာဗျူဟာ သွက် အနာဂတ် အခိင် လအ် ဂွံ ရ။

== ၄။ ဗီုပြင် လဒက်ပ္တန်ဂမၠိုင် (Types of Private Companies) ==
ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ် ဂှ် လဒက်ပ္တန် လဝ် နကဵု ဗီုပြင် သၞောဝ်ဥပဒေ (Legal structures) နာနာ သာ် ရ:
* '''ပရေင်ပိုန်ဒြပ် တၠပိုင် မွဲဓဝ် (Sole Proprietorship):''' ပရေင်ပိုန်ဒြပ် မပိုင်ပြဳ ကေုာံ အုပ်ဓုပ် လဝ် နကဵု ပူဂိုလ် မွဲ တၠ ဓဝ် ရ။ ညးပိုင်ပြဳ ဂှ် ဒး ဒုင် တာလျိုင် သီုဖအိုတ် (Unlimited liability) လတူ ဂрыန် သြန် ကမ္ပဏဳ ရ။
* '''ပရေင် ပံင်ကောံ (Partnership):''' ပရေင်ပိုန်ဒြပ် မပိုင်ပြဳ လဝ် နကဵု မၞိဟ် ၜါ တၠ ဟွံသေင်မ္ဂး ဂၠိုင် နူ ဂှ် ရ။ ဍေဟ် ပါ် လဝ် နဒဒှ် ပရေင် ပံင်ကောံ ဓမ္မတာ (General Partnership) ကေုာံ ပရေင် ပံင်ကောံ တာလျိုင် ပိုင်ခြာ (Limited Partnership) ရ။
* '''ကမ္ပဏဳ မၞုံကဵု တာလျိုင် ပိုင်ခြာ (Limited Liability Company - LLC / Private Limited Company - Ltd):''' ဒှ် ဗီုပြင် မစကာ ဂၠိုင်အိုတ် ရ။ တၠရှယ်ယာ တအ် ဂှ် နွံ ကု တာလျိုင် ပိုင်ခြာ (Limited liability) ဆ ဗၞတ် သြန် မဓလိုက် လဝ် တမ် ဓဝ် တုဲ၊ သြန် ပူဂိုလ် ညးတအ် ဂှ် တန်တဴ ပ္ဍဲ ပရေင် ဂီုကၠီု ရ。&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Bainbridge |first=Stephen |title=Corporate Law |publisher=Foundation Press |year=2015 |isbn=978-1609303310 |pages=85–90}}&lt;/ref&gt;

== ၅။ အခေါင်အရာ တၠပိုင်ပြဳ (Ownership Structure) ==
ပ္ဍဲ ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ်၊ အခေါင်အရာ တၠပိုင်ပြဳ ဂှ် ဒှ် အရာ မကိစ္စ ဇၞော်အိုတ် မွဲ ရ။
ရှယ်ယာ ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ် (Private shares) ဂှ် ကၠောအ် ဏာ ကု ညးတၞဟ် ဝါတ်ဂါတ် ရ (Illiquid)။ ယဝ်ရ တၠရှယ်ယာ မွဲ မိက်ဂွံ သွံ ရှယ်ယာ ဇကု မ္ဂး၊ ညး ဂှ် ဒး ကလိဂွံ အခေါင် တုပ် စိုတ် နူကဵု တၠရှယ်ယာ တၞဟ် တအ် ကိုပ်ကၠာ ရ။ ပါဲနူ ဂှ်ပၠန်၊ အခေါင် ဂွံ ရာန် ကိုပ်ကၠာ (Right of first refusal) ဂှ် ဗွဲမဂၠိုင် နွံ ပ္ဍဲ လိက် ကသုက် ညံင်ဂွံ စဵုဒၞာ လဝ် ဟွံကဵု မၞိဟ် မ္ၚး (Outsiders) လုပ် ပိုင်ပြဳ ကမ္ပဏဳ ရ။

== ၆။ ပရေင် သြန်ဘဏ္ဍာ ကေုာံ တင်ဂိုင်သိပ် (Financing and Confidentiality) ==
ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ် တအ် ဝွံ နွံ ကဵု လညာတ် ပရေင် တင်ဂိုင်သိပ် (Confidentiality) ဗွဲမသၠုင် ရ။
* '''ပရေင် ဓလိုက်တမ် (Fundraising):''' ဟိုတ်နူ ဟွံဂွံ အခေါင် သွံ ရှယ်ယာ ကု မဟာဇန် တုဲ၊ ကမ္ပဏဳ တအ် ဒး ဂၠာဲ သြန် ဓလိုက်တမ် နူကဵု ဘာဏ် (Bank loans)၊ သြန်ဘဏ္ဍာ ဓလိုက်တမ် (Venture Capital - VC)၊ ဟွံသေင်မ္ဂး သြန်ဘဏ္ဍာ ပူဂိုလ် (Private Equity - PE) ရ။ 
* '''ပရေင် ဓလုက် စရင် (Financial Privacy):''' ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ် တအ် ဟွံဒး ထ္ၜး ပရေင် သြန် လုပ် တိတ် ဍေဟ်တအ် (Financial statements) ကု မဟာဇန် ရ။ ပရေင် ဏအ် သ္ပ ကဵု ဍေဟ်တအ် ဂွံ အခေါင် စဵုဒၞာ တင်နင် ကမၠောန် နူကဵု ကမ္ပဏဳ ပြိုင်ပကာန် (Competitors) တအ် မာန် ရ။

== ၇။ တၞဟ်ခြာ ကု ကမ္ပဏဳ မဟာဇန် (Differences from Public Companies) ==
ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ် ကေုာံ ကမ္ပဏဳ မဟာဇန် ဝွံ နွံ ကဵု တင်တၞဟ်ခြာ အဓိက အတိုင် ဗွဲသၟဝ် ဏအ် ရ:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! အင်္ဂလက္ခဏာ !! ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ် (Private Company) !! ကမ္ပဏဳ မဟာဇန် (Public Company)
|-
| '''ပရေင် သွံရာန် ရှယ်ယာ'''
| ဟွံဂွံ အခေါင် သွံ ပ္ဍဲ ရုင် စတော့
| သွံရာန် ဗွဲမသၠးပွး ပ္ဍဲ ရုင် စတော့
|-
| '''လၟိဟ် တၠရှယ်ယာ'''
| လၟိဟ် အောန် (ပိုင်ခြာ လဝ်)
| လၟိဟ် ဂၠိုင် (ဟွံမဲ ပိုင်ခြာ)
|-
| '''ပရေင် တြး တင်နင်'''
| ဟွံဒး တြး စရင် သြန် ကု မဟာဇန်
| ဒး တြး စရင် သြန် အတိုင် သၞောဝ် (ဥပမာ SEC)
|-
| '''ပရေင် ဂၠာဲ သြန် တမ်'''
| ဝါတ်ဂါတ် (နူကဵု ဘာဏ်၊ VC၊ PE)
| လောဲသွာ (သွံ ရှယ်ယာ ကေုာံ ဘွန်း/Bonds)
|-
| '''ပရေင် အုပ်ဓုပ်'''
| တၠပိုင် ကေုာံ ဂကောံ အုပ်ဓုပ် (ကြပ်ညောန်)
| ဂကောံ အုပ်ဓုပ် မရုဲစှ် လဝ် နကဵု တၠရှယ်ယာ
|}

== ၈။ ဂုဏ်ဖိုလ် ကေုာံ အခေါင် (Advantages) ==
လဒက်ပ္တန် နဒဒှ် ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ် ဝွံ ကလိဂွံ ဂုဏ်ဖိုလ် ဗွဲမဂၠိုင် ရ:&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Advantages of a Private Company |url=https://corporatefinanceinstitute.com/resources/management/private-company/ |website=Corporate Finance Institute |access-date=2024-01-15}}&lt;/ref&gt;
# '''အဝဵု အုပ်ဓုပ် ဍိုက်ပေင် (Complete Control):''' ညးမဒက်ပ္တန် ကေုာံ ဂကောံ သ္ၚိကၟိန် တအ် ကလိဂွံ အဝဵု သ္ဂုတ်စုတ် (Decision-making power) ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် သက်ကု ဒး ဒုင် အသံ နူ တၠရှယ်ယာ မ္ၚး ရ။
# '''ပရေင် ပြဟ် ကေုာံ သၠဲလး (Flexibility):''' ကမ္ပဏဳ လေပ် ပြံင်လှာဲ လညာတ် မဟာဗျူဟာ မာန် ပြဟ်ပြဟ် ဟိုတ်နူ ဟွံဒး သ္ပ ပေါဲ ကောံဓရီု ဇၞော် (General meetings) အတိုင် သၞောဝ် ရ။
# '''ဖ္အောန် စရိတ် သၞောဝ် (Lower Compliance Costs):''' ဟွံဒး စကာ သြန် သွက်ဂွံ စၟတ် စရင် (Auditing) နကဵု ကမ္ပဏဳ စၟတ် စရင် ဇၞော်ဇၞော် သွက် မဟာဇန် တုဲ စရိတ် ဥပဒေ လေဝ် သက်သာ ရ။

== ၉။ အခက်အခုဲ ကေုာံ တင်ဍိုန်လျ (Disadvantages) ==
ၜိုန်ရ နွံ ကဵု ဂုဏ်ဖိုလ် ကီုလေဝ်၊ ဍေဟ် လေဝ် နွံ ကု အခက်အခုဲ (Challenges) ကီု ရ:
# '''ပရေင် ဂၠာဲ သြန် တမ် ဝါတ် (Limited Access to Capital):''' ယဝ်ရ ကမ္ပဏဳ မိက်ဂွံ သၠဲ ပတိတ် ကမၠောန် ဇၞော်ဇၞော် မ္ဂး၊ ဍေဟ် ဟွံဂွံ အခေါင် သွံ ရှယ်ယာ ကု မဟာဇန် တုဲ ဒး အာတ် ဒုင် လဒ် သြန် (Loans) နူ ဘာဏ် မၞုံကဵု အတိုး (Interest rates) သၠုင် ရ။
# '''ပရေင် လီုလာ် ရှယ်ယာ ဝါတ် (Illiquidity of Shares):''' တၠရှယ်ယာ တအ် ဟွံမာန် သွံ ထောအ် ရှယ်ယာ ဇကု ကလိဂွံ သြန် တပ်တပ် (Cash) ဗွဲမလောဲသွာ ရ။ ဍေဟ် ဒး ဂၠာဲ မၞိဟ် ရာန် အပ္ဍဲ (Internal buyers) မာန် ဓဝ် ရ။
# '''ပရေင် ဓလိုက်တမ် ဟွံချိုတ်ပၠိုတ် (Valuation Difficulty):''' ၚုဟ်မး ကမ္ပဏဳ (Company valuation) ဂှ် တော် ကေတ် ဝါတ်ဂါတ် ဟိုတ်နူ ဟွံမဲ ၚုဟ်မး ဗွိုက်လွာ ရုင် စတော့ တပ်တပ် ရ။

== ၁၀။ ဥပမာ ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ် ဇၞော်ဇၞော်ဂမၠိုင် (Examples) ==
ပ္ဍဲ ဂၠးတိ ဏအ် ကမ္ပဏဳ ဇၞော်ဇၞော် မၞုံ ၚုဟ်မး ဘဳလဳယာန် ဒဝ်လာ ဗွဲမဂၠိုင် ဆက် တန်တဴ နဒဒှ် ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ် ရ:
* '''Cargill (ကာဂဳလ်):''' ဒှ် ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ် ဇၞော်အိုတ် ပ္ဍဲ ကၟိန်ဍုင် အမေရိကာန် မကၠောန် ပရေင် စၞစ ကေုာံ တဵုလွဳ ရ။ ဍေဟ် ပိုင်ပြဳ လဝ် နကဵု ဂကောံ သ္ၚိကၟိန် Cargill-MacMillan ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် ရ။
* '''Mars, Inc. (မာသ်):''' ကမ္ပဏဳ မကၠောန် ၜဲ ချံက်ကလေတ် (Snickers, M&amp;M's) ကေုာံ စၞ တိရစ္ဆာန် မဒးဒုင် ပိုင်ပြဳ လဝ် နကဵု ဂကောံ သ္ၚိကၟိန် Mars ရ။
* '''IKEA (အဳကဳယာ):''' ကမ္ပဏဳ ဇၞော်အိုတ် မသွံရာန် ကပေါတ် သ္ၚိ (Furniture) နူ ဍုင် သွဳဒေန် ဂှ် လေဝ် ဒှ် ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ် ရ။
* '''Koch Industries (ကံက်):''' ကမ္ပဏဳ ပရေင် ဓာတုဗေဒ ကေုာံ ဒြဟတ် ပၟတ် ပ္ဍဲ အမေရိကာန် ရ။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=America's Largest Private Companies |url=https://www.forbes.com/largest-private-companies/ |website=Forbes |access-date=2024-01-15}}&lt;/ref&gt;

== ၁၁။ သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် အနာဂတ် (Future Outlook) ==
ပ္ဍဲ အနာဂတ် ဂှ် ဗီုပြင် ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ် ဝွံ ဆက် ဇၞော်မောဝ် တိုန် အာ တွဵု ရ။
လၟုဟ် ကမ္ပဏဳ နဲကဲပညာ (Tech Startups) ဗွဲမဂၠိုင် ဒး ဂၞပ် စိုတ် ဆက် တန်တဴ နဒဒှ် ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ် အခိင် လအ် ဂၠိုင် နူ ကိုပ်ကၠာ တေအ် ရ။ ပရေင် ဏအ် က္တဵုဒှ် ဟိုတ်နူ သြန်ဘဏ္ဍာ ပူဂိုလ် (Private equity funds) ကေုာံ သြန် ဓလိုက်တမ် (Venture capital) တအ် နွံ ဒၟံင် ဗွဲမဂၠိုင် တုဲ၊ ကမ္ပဏဳ တအ် ဟွံဒး ပြံင်လှာဲ အာ ဒှ် ကမ္ပဏဳ မဟာဇန် (IPO) သွက်ဂွံ ဂၠာဲ သြန် ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ၊ ဗွိုက်လွာ Private Market ဂှ် ဇၞော် တိုန် လၟိုန် တုဲ ဍေဟ် ဒှ် အာ ဒြဟတ် အဓိက သွက် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ဂၠးတိ ရ。&lt;ref&gt;{{Cite report |last=McKinsey |title=McKinsey Global Private Markets Review |date=2023 |url=https://www.mckinsey.com/industries/private-equity-and-principal-investors/our-insights/mckinseys-private-markets-annual-review |publisher=McKinsey &amp; Company}}&lt;/ref&gt;

== ဗှ်လ္ၚတ် ==
* [[ကမ္ပဏဳ မဟာဇန်]] (Public company)
* [[ပရေင် သွံ ရှယ်ယာ ကု မဟာဇန် အလန် ပထမ]] (Initial Public Offering - IPO)
* [[ကမ္ပဏဳ တာလျိုင် ပိုင်ခြာ]] (Limited Liability Company)
* [[ရုင် စတော့]] (Stock exchange)

== နိဿဲ ==
&lt;references /&gt;

{{Navbox
| name = Business organization types
| title = ဗီုပြင် လဒက်ပ္တန် ဂကောံ ပရေင်ပိုန်ဒြပ်ဂမၠိုင်
| listclass = hlist
| list1 =
* [[ပရေင်ပိုန်ဒြပ် တၠပိုင် မွဲဓဝ်]] (Sole proprietorship)
* [[ပရေင် ပံင်ကောံ]] (Partnership)
* [[ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ်]] (Private company)
* [[ကမ္ပဏဳ မဟာဇန်]] (Public company)
* [[ကမ္ပဏဳ တာလျိုင် ပိုင်ခြာ]] (LLC)
* [[ကမ္ပဏဳ ရုင် အလဵုအသဳ]] (State-owned enterprise)
}}

{{DEFAULTSORT:ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ်}}
[[ကဏ္ဍ:ဂကောံ ပရေင်ပိုန်ဒြပ်]]
[[ကဏ္ဍ:ကမ္ပဏဳဂမၠိုင်]]
[[ကဏ္ဍ:သၞောဝ် ပရေင်ပိုန်ဒြပ်]]
[[ကဏ္ဍ:သြန်ဘဏ္ဍာ]]
```&lt;FollowUp label=&quot;Would you like to build an article on 'Public company' (ကမ္ပဏဳ မဟာဇန်) next?&quot; query=&quot;Construct article for Public company (ကမ္ပဏဳ မဟာဇန်)&quot;/&gt;</text>
      <sha1>dk1ps0o9czhj15bzkd47cknw0uyy0kb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>59373</id>
      <parentid>59372</parentid>
      <timestamp>2026-10-28T08:21:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <origin>59373</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23309" sha1="08qid2ts1cy7yj61mah76j1sgcj6q2x" xml:space="preserve">{{Infobox business term
| name = ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ်
| english_name = Privately held company / Private company
| image = IKEA_Kungens_Kurva_2021.jpg
| caption = ကမ္ပဏဳ IKEA (အဳကဳယာ) မဒှ် ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ် ဇၞော်အိုတ် မွဲ ပ္ဍဲ ဂၠးတိ မၞုံကဵု ဌာန်သဇိုင် ပ္ဍဲ ဍုင် သွဳဒေန်
| type = [[ဂကောံ ပရေင်ပိုန်ဒြပ်]] (Business organization)
| characteristics = ဟွံသွံရာန် ရှယ်ယာ ပ္ဍဲ ရုင်စတော့၊ တၠပိုင်ပြဳ လၟိဟ် အောန်
| variations = [[ပရေင်ပိုန်ဒြပ် တၠပိုင် မွဲဓဝ်]] (Sole proprietorship), [[ပရေင် ပံင်ကောံ]] (Partnership), [[ကမ္ပဏဳ တာလျိုင် ပိုင်ခြာ]] (LLC)
| contrast = [[ကမ္ပဏဳ မဟာဇန်]] (Public company)
}}

'''ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ်''' ({{lang-en|Privately held company}} ဟွံသေင်မ္ဂး Private company / Private corporation) ဝွံ ဒှ် ဂကောံ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ဟွံသေင်မ္ဂး ကမ္ပဏဳ မွဲ မဟွံကဵု အခေါင် သွံရာန် ရှယ်ယာ (Shares) ဍေဟ်တအ် ကု သာမည ညးဍုင်ကွာန် ပ္ဍဲကဵု ဗွိုက်လွာ ရုင် စတော့ (Stock market / Public exchange) ရ။ ကမ္ပဏဳ ဗီုဏအ် ဂှ် ဒးဒုင် ပိုင်ပြဳ လဝ် နကဵု ညးဒက်ပ္တန် ကမ္ပဏဳ (Founders)၊ ဂကောံ သ္ၚိကၟိန် (Family members)၊ ဟွံသေင်မ္ဂး ဂကောံ ဓလိုက်တမ် ရိုဟ် (Private investors) လၟိဟ် ညိည သၟး ဓဝ် ရ။ ၜိုန်ရ ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ် ဗွဲမဂၠိုင် ဂှ် ဒှ် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် အလဒေါဝ် ဟွံသေင်မ္ဂး ဍောတ်တ် ကီုလေဝ်၊ ကမ္ပဏဳ ဇၞော်ဇၞော် မၞုံ ၚုဟ်မး ဘဳလဳယာန် ဒဝ်လာ ဗီုကဵု Cargill, Mars, ကေုာံ IKEA တအ် ဂှ် လေဝ် ဒှ် ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ် ဇၞော်အိုတ် ပ္ဍဲ ဂၠးတိ ကီု ရ။

== ၁။ နိဒါန် ကေုာံ အဓိပ္ပါယ် ==
ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ် ဟီုမ္ဂး ဂှ် ဒှ် ကမ္ပဏဳ မၞုံကဵု အခေါင် ပိုင်ပြဳ လပါ် ပူဂိုလ် (Private ownership) ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် ရ။ 
တင်တၞဟ်ခြာ အဓိက နူကဵု ကမ္ပဏဳ မဟာဇန် (Public company) ဂှ်၊ ရှယ်ယာ နူကဵု ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ် တအ် ဂှ် ဟွံဂွံ အခေါင် သွံရာန် ဗွဲမသၠးပွး ပ္ဍဲကဵု ရုင် စတော့ (Stock exchange) မပ္တံကဵု New York Stock Exchange (NYSE) ဟွံသေင်မ္ဂး London Stock Exchange တအ် ရ။ ပရေင် သွံရာန် ရှယ်ယာ သီုဖအိုတ် ဂှ် ဒး ကၠောန်ဗဒှ် နကဵု လိက် ကသုက် လပါ် အပ္ဍဲ (Private agreement) အကြာ ညးမပိုင်ပြဳ တအ် သၟး ဓဝ် ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ၊ ကမ္ပဏဳ ဏအ် ဝွံ ဟွံဒး သ္ပ ပရေင် သွံ ရှယ်ယာ ကု မဟာဇန် အလန် ပထမ (Initial Public Offering - IPO) ရ။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Privately Held Company Definition |url=https://www.investopedia.com/terms/p/privately-held-company.asp |website=Investopedia |access-date=2024-01-15}}&lt;/ref&gt;

== ၂။ ဝင် ကေုာံ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ==
ဝင် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ဂၠးတိ ဂှ် စက္တဵုဒှ် ကၠုင် နူကဵု ဗီုပြင် ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ် ကိုပ်ကၠာ အိုတ် ရ။
* '''ခေတ် ကိုပ်ကၠာ ကေုာံ ခေတ် လဒေါဝ်:''' ကမၠောန် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် တြေံအိုတ် တအ် ဂှ် ဒှ် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ဂကောံ သ္ၚိကၟိန် (Family-owned businesses) မဟွံမဲ ကု ပရေင် ပါ်ပရအ် ရှယ်ယာ ကု ညးတၞဟ် ရ။ ဥပမာ ရုင် ကမၠောန် တက် လိက်၊ ရုင် ကမၠောန် တောဝ် တအ် ဒှ်တမ် ရ။
* '''ခေတ် ပရေင် ဇၞော်မောဝ် စက်ရုံ (Industrial Revolution):''' ကာလ မက္တဵုဒှ် စက်ရုံ ဇၞော်ဇၞော် ပ္ဍဲ ဗွဝ်ကၠံ ၁၈ ကေုာံ ၁၉ ဂှ်၊ သြန် ဓလိုက်တမ် ဇၞော်ဇၞော် ဒး စကာ ကၠုင် ရ။ အခိင် ဏအ် ဂှ် ကမ္ပဏဳ လ္ၚဵု တအ် စ ပြံင်လှာဲ အာ ဒှ် ကမ္ပဏဳ မဟာဇန် ကီုလေဝ်၊ ကမ္ပဏဳ ဗွဲမဂၠိုင် လေဝ် ဆက် တန်တဴ နဒဒှ် ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ် သွက်ဂွံ ထိင် အဝဵု ဂကောံ သ္ၚိကၟိန် ရ။
* '''ခေတ် ပစ္စုပ္ပန်:''' ပ္ဍဲ ခေတ် တ္ၚဲဏအ် (Startup era)၊ ကမ္ပဏဳ နဲကဲပညာ (Tech companies) ဗွဲမဂၠိုင် ဒက်ပ္တန် နဒဒှ် ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ် (Privately held startups) တုဲ ဇၞော်မောဝ် အာ စဵုကဵု ဒှ် ယူနဳကံန် (Unicorn - ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ် မၞုံ ၚုဟ်မး လတူ ၁ ဘဳလဳယာန် ဒဝ်လာ) ကိုပ်ကၠာ ဟွံဂွံ ပြံင် အာ ဒှ် ကမ္ပဏဳ မဟာဇန် ရ။

== ၃။ အင်္ဂလက္ခဏာ အဓိကဂမၠိုင် (Key Characteristics) ==
ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ် ဝွံ နွံ ကဵု အင်္ဂလက္ခဏာ တၟေင် မတွဟ်ဂး:
# '''ပရေင် ပိုင်ပြဳ ချိုတ်ပၠိုတ် (Concentrated Ownership):''' တၠရှယ်ယာ လၟိဟ် အောန် (ဥပမာ ၁ တၠ နူ စဵုကဵု ၅၀ တၠ) ဓဝ် ဟေင် ပိုင်ပြဳ လဝ် ကမ္ပဏဳ ရ။ ညးတအ် ဂှ် ဗွဲမဂၠိုင် ဒှ် မၞိဟ် မဒက်ပ္တန် (Founders) ဟွံသေင်မ္ဂး သ္ၚိကၟိန် ရ။
# '''ဟွံဒး ဍိုက်ပေင် ကု သၞောဝ် ထိင်ဒဝ် (Less Regulatory Burden):''' ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ် ဝွံ ဟွံဒး ဒ္ဂေတ် ဗက် သၞောဝ် ထိင်ဒဝ် ရုင် စတော့ (Securities and Exchange Commission - SEC) မသၠုင် ဗီု ကမ္ပဏဳ မဟာဇန် တအ် ရ။ ညးတအ် ဟွံဒး တြး ပတိတ် စရင် သြန်ဘဏ္ဍာ ကု ညးဍုင်ကွာန် ဇၟာပ်ပ် ပိ ဂိတု (Quarterly earnings reports) ရ。
# '''သ္ဂုတ်စုတ် အခိင် လအ် (Long-term Focus):''' ဟိုတ်နူ ဟွံဒး ဒုင် ဒြဟတ် ဓရိုတ် (Pressure) နူကဵု တၠရှယ်ယာ မဟာဇန် သွက်ဂွံ ဂွံ အမြဲ ဇၟာပ်ပ် ပိ ဂိတု ဂှ်ရ၊ ဂကောံ အုပ်ဓုပ် တအ် လေပ် ဖန်ဇန် အစဳအဇန် မဟာဗျူဟာ သွက် အနာဂတ် အခိင် လအ် ဂွံ ရ။

== ၄။ ဗီုပြင် လဒက်ပ္တန်ဂမၠိုင် (Types of Private Companies) ==
ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ် ဂှ် လဒက်ပ္တန် လဝ် နကဵု ဗီုပြင် သၞောဝ်ဥပဒေ (Legal structures) နာနာ သာ် ရ:
* '''ပရေင်ပိုန်ဒြပ် တၠပိုင် မွဲဓဝ် (Sole Proprietorship):''' ပရေင်ပိုန်ဒြပ် မပိုင်ပြဳ ကေုာံ အုပ်ဓုပ် လဝ် နကဵု ပူဂိုလ် မွဲ တၠ ဓဝ် ရ။ ညးပိုင်ပြဳ ဂှ် ဒး ဒုင် တာလျိုင် သီုဖအိုတ် (Unlimited liability) လတူ ဂрыန် သြန် ကမ္ပဏဳ ရ။
* '''ပရေင် ပံင်ကောံ (Partnership):''' ပရေင်ပိုန်ဒြပ် မပိုင်ပြဳ လဝ် နကဵု မၞိဟ် ၜါ တၠ ဟွံသေင်မ္ဂး ဂၠိုင် နူ ဂှ် ရ။ ဍေဟ် ပါ် လဝ် နဒဒှ် ပရေင် ပံင်ကောံ ဓမ္မတာ (General Partnership) ကေုာံ ပရေင် ပံင်ကောံ တာလျိုင် ပိုင်ခြာ (Limited Partnership) ရ။
* '''ကမ္ပဏဳ မၞုံကဵု တာလျိုင် ပိုင်ခြာ (Limited Liability Company - LLC / Private Limited Company - Ltd):''' ဒှ် ဗီုပြင် မစကာ ဂၠိုင်အိုတ် ရ။ တၠရှယ်ယာ တအ် ဂှ် နွံ ကု တာလျိုင် ပိုင်ခြာ (Limited liability) ဆ ဗၞတ် သြန် မဓလိုက် လဝ် တမ် ဓဝ် တုဲ၊ သြန် ပူဂိုလ် ညးတအ် ဂှ် တန်တဴ ပ္ဍဲ ပရေင် ဂီုကၠီု ရ。&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Bainbridge |first=Stephen |title=Corporate Law |publisher=Foundation Press |year=2015 |isbn=978-1609303310 |pages=85–90}}&lt;/ref&gt;

== ၅။ အခေါင်အရာ တၠပိုင်ပြဳ (Ownership Structure) ==
ပ္ဍဲ ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ်၊ အခေါင်အရာ တၠပိုင်ပြဳ ဂှ် ဒှ် အရာ မကိစ္စ ဇၞော်အိုတ် မွဲ ရ။
ရှယ်ယာ ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ် (Private shares) ဂှ် ကၠောအ် ဏာ ကု ညးတၞဟ် ဝါတ်ဂါတ် ရ (Illiquid)။ ယဝ်ရ တၠရှယ်ယာ မွဲ မိက်ဂွံ သွံ ရှယ်ယာ ဇကု မ္ဂး၊ ညး ဂှ် ဒး ကလိဂွံ အခေါင် တုပ် စိုတ် နူကဵု တၠရှယ်ယာ တၞဟ် တအ် ကိုပ်ကၠာ ရ။ ပါဲနူ ဂှ်ပၠန်၊ အခေါင် ဂွံ ရာန် ကိုပ်ကၠာ (Right of first refusal) ဂှ် ဗွဲမဂၠိုင် နွံ ပ္ဍဲ လိက် ကသုက် ညံင်ဂွံ စဵုဒၞာ လဝ် ဟွံကဵု မၞိဟ် မ္ၚး (Outsiders) လုပ် ပိုင်ပြဳ ကမ္ပဏဳ ရ။

== ၆။ ပရေင် သြန်ဘဏ္ဍာ ကေုာံ တင်ဂိုင်သိပ် (Financing and Confidentiality) ==
ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ် တအ် ဝွံ နွံ ကဵု လညာတ် ပရေင် တင်ဂိုင်သိပ် (Confidentiality) ဗွဲမသၠုင် ရ။
* '''ပရေင် ဓလိုက်တမ် (Fundraising):''' ဟိုတ်နူ ဟွံဂွံ အခေါင် သွံ ရှယ်ယာ ကု မဟာဇန် တုဲ၊ ကမ္ပဏဳ တအ် ဒး ဂၠာဲ သြန် ဓလိုက်တမ် နူကဵု ဘာဏ် (Bank loans)၊ သြန်ဘဏ္ဍာ ဓလိုက်တမ် (Venture Capital - VC)၊ ဟွံသေင်မ္ဂး သြန်ဘဏ္ဍာ ပူဂိုလ် (Private Equity - PE) ရ။ 
* '''ပရေင် ဓလုက် စရင် (Financial Privacy):''' ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ် တအ် ဟွံဒး ထ္ၜး ပရေင် သြန် လုပ် တိတ် ဍေဟ်တအ် (Financial statements) ကု မဟာဇန် ရ။ ပရေင် ဏအ် သ္ပ ကဵု ဍေဟ်တအ် ဂွံ အခေါင် စဵုဒၞာ တင်နင် ကမၠောန် နူကဵု ကမ္ပဏဳ ပြိုင်ပကာန် (Competitors) တအ် မာန် ရ။

== ၇။ တၞဟ်ခြာ ကု ကမ္ပဏဳ မဟာဇန် (Differences from Public Companies) ==
ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ် ကေုာံ ကမ္ပဏဳ မဟာဇန် ဝွံ နွံ ကဵု တင်တၞဟ်ခြာ အဓိက အတိုင် ဗွဲသၟဝ် ဏအ် ရ:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! အင်္ဂလက္ခဏာ !! ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ် (Private Company) !! ကမ္ပဏဳ မဟာဇန် (Public Company)
|-
| '''ပရေင် သွံရာန် ရှယ်ယာ'''
| ဟွံဂွံ အခေါင် သွံ ပ္ဍဲ ရုင် စတော့
| သွံရာန် ဗွဲမသၠးပွး ပ္ဍဲ ရုင် စတော့
|-
| '''လၟိဟ် တၠရှယ်ယာ'''
| လၟိဟ် အောန် (ပိုင်ခြာ လဝ်)
| လၟိဟ် ဂၠိုင် (ဟွံမဲ ပိုင်ခြာ)
|-
| '''ပရေင် တြး တင်နင်'''
| ဟွံဒး တြး စရင် သြန် ကု မဟာဇန်
| ဒး တြး စရင် သြန် အတိုင် သၞောဝ် (ဥပမာ SEC)
|-
| '''ပရေင် ဂၠာဲ သြန် တမ်'''
| ဝါတ်ဂါတ် (နူကဵု ဘာဏ်၊ VC၊ PE)
| လောဲသွာ (သွံ ရှယ်ယာ ကေုာံ ဘွန်း/Bonds)
|-
| '''ပရေင် အုပ်ဓုပ်'''
| တၠပိုင် ကေုာံ ဂကောံ အုပ်ဓုပ် (ကြပ်ညောန်)
| ဂကောံ အုပ်ဓုပ် မရုဲစှ် လဝ် နကဵု တၠရှယ်ယာ
|}

== ၈။ ဂုဏ်ဖိုလ် ကေုာံ အခေါင် (Advantages) ==
လဒက်ပ္တန် နဒဒှ် ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ် ဝွံ ကလိဂွံ ဂုဏ်ဖိုလ် ဗွဲမဂၠိုင် ရ:&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Advantages of a Private Company |url=https://corporatefinanceinstitute.com/resources/management/private-company/ |website=Corporate Finance Institute |access-date=2024-01-15}}&lt;/ref&gt;
# '''အဝဵု အုပ်ဓုပ် ဍိုက်ပေင် (Complete Control):''' ညးမဒက်ပ္တန် ကေုာံ ဂကောံ သ္ၚိကၟိန် တအ် ကလိဂွံ အဝဵု သ္ဂုတ်စုတ် (Decision-making power) ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် သက်ကု ဒး ဒုင် အသံ နူ တၠရှယ်ယာ မ္ၚး ရ။
# '''ပရေင် ပြဟ် ကေုာံ သၠဲလး (Flexibility):''' ကမ္ပဏဳ လေပ် ပြံင်လှာဲ လညာတ် မဟာဗျူဟာ မာန် ပြဟ်ပြဟ် ဟိုတ်နူ ဟွံဒး သ္ပ ပေါဲ ကောံဓရီု ဇၞော် (General meetings) အတိုင် သၞောဝ် ရ။
# '''ဖ္အောန် စရိတ် သၞောဝ် (Lower Compliance Costs):''' ဟွံဒး စကာ သြန် သွက်ဂွံ စၟတ် စရင် (Auditing) နကဵု ကမ္ပဏဳ စၟတ် စရင် ဇၞော်ဇၞော် သွက် မဟာဇန် တုဲ စရိတ် ဥပဒေ လေဝ် သက်သာ ရ။

== ၉။ အခက်အခုဲ ကေုာံ တင်ဍိုန်လျ (Disadvantages) ==
ၜိုန်ရ နွံ ကဵု ဂုဏ်ဖိုလ် ကီုလေဝ်၊ ဍေဟ် လေဝ် နွံ ကု အခက်အခုဲ (Challenges) ကီု ရ:
# '''ပရေင် ဂၠာဲ သြန် တမ် ဝါတ် (Limited Access to Capital):''' ယဝ်ရ ကမ္ပဏဳ မိက်ဂွံ သၠဲ ပတိတ် ကမၠောန် ဇၞော်ဇၞော် မ္ဂး၊ ဍေဟ် ဟွံဂွံ အခေါင် သွံ ရှယ်ယာ ကု မဟာဇန် တုဲ ဒး အာတ် ဒုင် လဒ် သြန် (Loans) နူ ဘာဏ် မၞုံကဵု အတိုး (Interest rates) သၠုင် ရ။
# '''ပရေင် လီုလာ် ရှယ်ယာ ဝါတ် (Illiquidity of Shares):''' တၠရှယ်ယာ တအ် ဟွံမာန် သွံ ထောအ် ရှယ်ယာ ဇကု ကလိဂွံ သြန် တပ်တပ် (Cash) ဗွဲမလောဲသွာ ရ။ ဍေဟ် ဒး ဂၠာဲ မၞိဟ် ရာန် အပ္ဍဲ (Internal buyers) မာန် ဓဝ် ရ။
# '''ပရေင် ဓလိုက်တမ် ဟွံချိုတ်ပၠိုတ် (Valuation Difficulty):''' ၚုဟ်မး ကမ္ပဏဳ (Company valuation) ဂှ် တော် ကေတ် ဝါတ်ဂါတ် ဟိုတ်နူ ဟွံမဲ ၚုဟ်မး ဗွိုက်လွာ ရုင် စတော့ တပ်တပ် ရ။

== ၁၀။ ဥပမာ ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ် ဇၞော်ဇၞော်ဂမၠိုင် (Examples) ==
ပ္ဍဲ ဂၠးတိ ဏအ် ကမ္ပဏဳ ဇၞော်ဇၞော် မၞုံ ၚုဟ်မး ဘဳလဳယာန် ဒဝ်လာ ဗွဲမဂၠိုင် ဆက် တန်တဴ နဒဒှ် ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ် ရ:
* '''Cargill (ကာဂဳလ်):''' ဒှ် ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ် ဇၞော်အိုတ် ပ္ဍဲ ကၟိန်ဍုင် အမေရိကာန် မကၠောန် ပရေင် စၞစ ကေုာံ တဵုလွဳ ရ။ ဍေဟ် ပိုင်ပြဳ လဝ် နကဵု ဂကောံ သ္ၚိကၟိန် Cargill-MacMillan ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် ရ။
* '''Mars, Inc. (မာသ်):''' ကမ္ပဏဳ မကၠောန် ၜဲ ချံက်ကလေတ် (Snickers, M&amp;M's) ကေုာံ စၞ တိရစ္ဆာန် မဒးဒုင် ပိုင်ပြဳ လဝ် နကဵု ဂကောံ သ္ၚိကၟိန် Mars ရ။
* '''IKEA (အဳကဳယာ):''' ကမ္ပဏဳ ဇၞော်အိုတ် မသွံရာန် ကပေါတ် သ္ၚိ (Furniture) နူ ဍုင် သွဳဒေန် ဂှ် လေဝ် ဒှ် ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ် ရ။
* '''Koch Industries (ကံက်):''' ကမ္ပဏဳ ပရေင် ဓာတုဗေဒ ကေုာံ ဒြဟတ် ပၟတ် ပ္ဍဲ အမေရိကာန် ရ။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=America's Largest Private Companies |url=https://www.forbes.com/largest-private-companies/ |website=Forbes |access-date=2024-01-15}}&lt;/ref&gt;

== ၁၁။ သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် အနာဂတ် (Future Outlook) ==
ပ္ဍဲ အနာဂတ် ဂှ် ဗီုပြင် ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ် ဝွံ ဆက် ဇၞော်မောဝ် တိုန် အာ တွဵု ရ။
လၟုဟ် ကမ္ပဏဳ နဲကဲပညာ (Tech Startups) ဗွဲမဂၠိုင် ဒး ဂၞပ် စိုတ် ဆက် တန်တဴ နဒဒှ် ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ် အခိင် လအ် ဂၠိုင် နူ ကိုပ်ကၠာ တေအ် ရ။ ပရေင် ဏအ် က္တဵုဒှ် ဟိုတ်နူ သြန်ဘဏ္ဍာ ပူဂိုလ် (Private equity funds) ကေုာံ သြန် ဓလိုက်တမ် (Venture capital) တအ် နွံ ဒၟံင် ဗွဲမဂၠိုင် တုဲ၊ ကမ္ပဏဳ တအ် ဟွံဒး ပြံင်လှာဲ အာ ဒှ် ကမ္ပဏဳ မဟာဇန် (IPO) သွက်ဂွံ ဂၠာဲ သြန် ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ၊ ဗွိုက်လွာ Private Market ဂှ် ဇၞော် တိုန် လၟိုန် တုဲ ဍေဟ် ဒှ် အာ ဒြဟတ် အဓိက သွက် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ဂၠးတိ ရ。&lt;ref&gt;{{Cite report |last=McKinsey |title=McKinsey Global Private Markets Review |date=2023 |url=https://www.mckinsey.com/industries/private-equity-and-principal-investors/our-insights/mckinseys-private-markets-annual-review |publisher=McKinsey &amp; Company}}&lt;/ref&gt;

== ဗှ်လ္ၚတ် ==
* [[ကမ္ပဏဳ မဟာဇန်]] (Public company)
* [[ပရေင် သွံ ရှယ်ယာ ကု မဟာဇန် အလန် ပထမ]] (Initial Public Offering - IPO)
* [[ကမ္ပဏဳ တာလျိုင် ပိုင်ခြာ]] (Limited Liability Company)
* [[ရုင် စတော့]] (Stock exchange)

== နိဿဲ ==
&lt;references /&gt;

{{Navbox
| name = Business organization types
| title = ဗီုပြင် လဒက်ပ္တန် ဂကောံ ပရေင်ပိုန်ဒြပ်ဂမၠိုင်
| listclass = hlist
| list1 =
* [[ပရေင်ပိုန်ဒြပ် တၠပိုင် မွဲဓဝ်]] (Sole proprietorship)
* [[ပရေင် ပံင်ကောံ]] (Partnership)
* [[ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ်]] (Private company)
* [[ကမ္ပဏဳ မဟာဇန်]] (Public company)
* [[ကမ္ပဏဳ တာလျိုင် ပိုင်ခြာ]] (LLC)
* [[ကမ္ပဏဳ ရုင် အလဵုအသဳ]] (State-owned enterprise)
}}

{{DEFAULTSORT:ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ်}}
[[ကဏ္ဍ:ဂကောံ ပရေင်ပိုန်ဒြပ်]]
[[ကဏ္ဍ:ကမ္ပဏဳဂမၠိုင်]]
[[ကဏ္ဍ:သၞောဝ် ပရေင်ပိုန်ဒြပ်]]
[[ကဏ္ဍ:သြန်ဘဏ္ဍာ]]</text>
      <sha1>08qid2ts1cy7yj61mah76j1sgcj6q2x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ထာမ်ပလိက်:Infobox business term</title>
    <ns>10</ns>
    <id>12912</id>
    <revision>
      <id>59374</id>
      <timestamp>2026-10-28T08:23:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Infobox | bodyclass = vcard | titleclass = fn org | title = {{{name|{{PAGENAME}}}}}  | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image_size|250px}}}|alt={{{alt|}}}}} | caption = {{{caption|}}}  | label1 = ယၟု အင်္ဂလိက် | data1 = {{{english_name|}}}  | label2 = ဂကူ | data2 = {{{type|}}}  | label3 = အင်္ဂလက္ခဏာဂမၠိုင် | data...&quot;</comment>
      <origin>59374</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="931" sha1="m6gi7vcea4ythacuwqc6nvz8bxn2twd" xml:space="preserve">{{Infobox
| bodyclass = vcard
| titleclass = fn org
| title = {{{name|{{PAGENAME}}}}}

| image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image_size|250px}}}|alt={{{alt|}}}}}
| caption = {{{caption|}}}

| label1 = ယၟု အင်္ဂလိက်
| data1 = {{{english_name|}}}

| label2 = ဂကူ
| data2 = {{{type|}}}

| label3 = အင်္ဂလက္ခဏာဂမၠိုင်
| data3 = {{{characteristics|}}}

| label4 = ဗီုပြင် တၞဟ်ဂမၠိုင်
| data4 = {{{variations|}}}

| label5 = တင်တၞဟ်ခြာ
| data5 = {{{contrast|}}}
}}&lt;noinclude&gt;
{{Documentation|content=
== လွပ် ==
&lt;pre&gt;
{{Infobox business term
| name = 
| english_name = 
| image = 
| caption = 
| type = 
| characteristics = 
| variations = 
| contrast = 
}}
&lt;/pre&gt;
[[ကဏ္ဍ:ထာမ်ပလိက် သွက် အေန်ဖဝ်ဗံက်]]
}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>m6gi7vcea4ythacuwqc6nvz8bxn2twd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ကၟိန်ဍုင်ပံင်ကောံ အမေရိကာန်</title>
    <ns>14</ns>
    <id>12913</id>
    <revision>
      <id>59375</id>
      <timestamp>2026-10-28T08:30:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;လိက်ပရေင် အဓိက သွက် ကဏ္ဍဏအ်ဂှ် ဒှ် '''[[ကၟိန်ဍုင်ပံင်ကောံ အမေရိကာန်]]''' ရ။  ကဏ္ဍဏအ်ဂှ် ပကောံလဝ် လိက်ပရေင် ကေုာံ ကဏ္ဍလပါ် မဆေင်စပ် ကု ကၟိန်ဍုင်ပံင်ကောံ အမေရိက...&quot;</comment>
      <origin>59375</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="767" sha1="jdgj4d6ioaqp3svlaj3bnfwv3cp6m1u" xml:space="preserve">လိက်ပရေင် အဓိက သွက် ကဏ္ဍဏအ်ဂှ် ဒှ် '''[[ကၟိန်ဍုင်ပံင်ကောံ အမေရိကာန်]]''' ရ။

ကဏ္ဍဏအ်ဂှ် ပကောံလဝ် လိက်ပရေင် ကေုာံ ကဏ္ဍလပါ် မဆေင်စပ် ကု ကၟိန်ဍုင်ပံင်ကောံ အမေရိကာန် (United States)၊ ဝင်၊ ပရေင် ဍုင်ကွာန်၊ ပရေင် ပိုန်ဒြပ်၊ ကေုာံ ယေန်သၞာင် အမေရိကာန် နာနာ သာ် ရ။

[[ကဏ္ဍ:အမေရိက သၟဝ်ကျာ]]
[[ကဏ္ဍ:ဍုင်ဂမၠိုင်]]</text>
      <sha1>jdgj4d6ioaqp3svlaj3bnfwv3cp6m1u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:အမေရိက သၟဝ်ကျာ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>12914</id>
    <revision>
      <id>59376</id>
      <timestamp>2026-10-28T08:31:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;လိက်ပရေင် အဓိက သွက် ကဏ္ဍဏအ်ဂှ် ဒှ် '''[[အမေရိက သၟဝ်ကျာ]]''' ရ။  ကဏ္ဍဏအ်ဂှ် ပကောံလဝ် လိက်ပရေင် ကေုာံ ကဏ္ဍလပါ် မဆေင်စပ် ကု တိုက် အမေရိက သၟဝ်ကျာ (North America)၊ ဍုင်ဂမၠိုင်...&quot;</comment>
      <origin>59376</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="621" sha1="rlhjydw72o9eopg1zmm1y8kpe3jr743" xml:space="preserve">လိက်ပရေင် အဓိက သွက် ကဏ္ဍဏအ်ဂှ် ဒှ် '''[[အမေရိက သၟဝ်ကျာ]]''' ရ။

ကဏ္ဍဏအ်ဂှ် ပကောံလဝ် လိက်ပရေင် ကေုာံ ကဏ္ဍလပါ် မဆေင်စပ် ကု တိုက် အမေရိက သၟဝ်ကျာ (North America)၊ ဍုင်ဂမၠိုင်၊ ပထဝဳ၊ ဝင်၊ ကေုာံ ယေန်သၞာင် ပ္ဍဲ ဒေသ ဏအ် ရ။

[[ကဏ္ဍ:တိုက်ဂမၠိုင်]]
[[ကဏ္ဍ:ပထဝဳ]]</text>
      <sha1>rlhjydw72o9eopg1zmm1y8kpe3jr743</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ဍုင်ဂမၠိုင် ပ္ဍဲ အမေရိက သၟဝ်ကျာ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>12915</id>
    <revision>
      <id>59377</id>
      <timestamp>2026-10-28T08:32:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;လိက်ပရေင် အဓိက သွက် ကဏ္ဍဏအ်ဂှ် ဒှ် '''[[အမေရိက သၟဝ်ကျာ]]''' ရ။  ကဏ္ဍဏအ်ဂှ် ပကောံလဝ် လိက်ပရေင် ကေုာံ ကဏ္ဍလပါ် မဆေင်စပ် ကု ဍုင်ဂမၠိုင် မနွံ ပ္ဍဲ တိုက် အမေရိက သၟဝ်က...&quot;</comment>
      <origin>59377</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="596" sha1="hezdx94vu03f74e4shawd74m6nm58uj" xml:space="preserve">လိက်ပရေင် အဓိက သွက် ကဏ္ဍဏအ်ဂှ် ဒှ် '''[[အမေရိက သၟဝ်ကျာ]]''' ရ။

ကဏ္ဍဏအ်ဂှ် ပကောံလဝ် လိက်ပရေင် ကေုာံ ကဏ္ဍလပါ် မဆေင်စပ် ကု ဍုင်ဂမၠိုင် မနွံ ပ္ဍဲ တိုက် အမေရိက သၟဝ်ကျာ (Countries in North America) နာနာ သာ် ရ။

[[ကဏ္ဍ:အမေရိက သၟဝ်ကျာ]]
[[ကဏ္ဍ:ဍုင်ဂမၠိုင်]]</text>
      <sha1>hezdx94vu03f74e4shawd74m6nm58uj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အာဖဂါန်နေတ်သတာန်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12916</id>
    <revision>
      <id>59378</id>
      <timestamp>2026-10-28T08:42:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Infobox country | conventional_long_name = အေမဳရိတ် အစ္စလာမ် အာဖဂါန်နေတ်သတာန် | common_name = အာဖဂါန်နေတ်သတာန် | native_name = {{lang|ps|د افغانستان اسلامي امارت}}&lt;br&gt;{{lang|fa|امارت اسلامی افغانستان}} | image_flag = Flag of the Taliban.svg | image_coat = Emblem of the Islamic Emir...&quot;</comment>
      <origin>59378</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28163" sha1="e5zn1k20jfd3n8xvom4ro1wkfgg8dne" xml:space="preserve">{{Infobox country
| conventional_long_name = အေမဳရိတ် အစ္စလာမ် အာဖဂါန်နေတ်သတာန်
| common_name = အာဖဂါန်နေတ်သတာန်
| native_name = {{lang|ps|د افغانستان اسلامي امارت}}&lt;br&gt;{{lang|fa|امارت اسلامی افغانستان}}
| image_flag = Flag of the Taliban.svg
| image_coat = Emblem of the Islamic Emirate of Afghanistan.svg
| image_map = Afghanistan on the globe (Afro-Eurasia centered).svg
| map_caption = ဒတန် ဍုင် အာဖဂါန်နေတ်သတာန် ပ္ဍဲ ဂၠးတိ
| capital = [[ကာဗူလ်]] (Kabul)
| coordinates = {{Coord|34|31|N|69|11|E|type:city}}
| largest_city = ကာဗူလ်
| official_languages = [[ဘာသာပသ်တဝ်]] (Pashto), [[ဘာသာဒါရဳ]] (Dari)
| religion = [[ဘာသာအစ္စလာမ်]] (Islam - ၉၉.၇%)
| government_type = သၞောတ်ဝ် အုပ်ဓုပ် အေမဳရိတ် အစ္စလာမ် (Unitary totalitarian Islamic emirate)
| leader_title1 = ညးက္ဍိုက်ပ် သၠုင်အိုတ် (Supreme Leader)
| leader_name1 = [[ဟိဗာတုလ္လာဟ် အာခန်ဇာဒါ]] (Hibatullah Akhundzada)
| leader_title2 = သကိုပ်ဝန်ဇၞော် (Prime Minister)
| leader_name2 = [[ဟာသာန် အာခန်]] (Hasan Akhund)
| area_km2 = 652,864
| area_rank = ၄၀
| population_estimate = ၄၁,၁၂၈,၇၇၁ (၂၀၂၃)
| population_density_km2 = 60
| GDP_PPP = $81.9 billion
| GDP_nominal = $14.5 billion
| currency = အာဖဂါနဳ (Afghani - AFN)
| time_zone = UTC+4:30
| calling_code = +93
| cctld = .af
}}

'''အာဖဂါန်နေတ်သတာန်''' ({{lang-en|Afghanistan}})၊ နကဵု ယၟု ရုင် '''အေမဳရိတ် အစ္စလာမ် အာဖဂါန်နေတ်သတာန်''' ({{lang-en|Islamic Emirate of Afghanistan}}) ဝွံ ဒှ် ဍုင် မတန်တဴ ပ္ဍဲ တိုက်ဒြပ် (Landlocked country) မနွံ ပ္ဍဲ ဒၞာဲ မဆက်စၠောအ် အကြာ [[အာရှ လဒေါဝ်]] (Central Asia) ကေုာံ [[အာရှ သၠုင်ကျာ]] (South Asia) ရ။ ဍုင် ဝွံ လပါ် ဗၟံက် ကေုာံ သၠုင်ကျာ မ္ဂး စပ် ကဵု [[ပါကေတ်သတာန်]]၊ လပါ် ပလိုတ် မ္ဂး စပ် ကဵု [[အဳရန်]]၊ လပါ် သၟဝ်ကျာ မ္ဂး စပ် ကဵု [[တာက်မေနေတ်သတာန်]]၊ [[ဥဇဗေကေတ်သတာန်]] ကေုာံ [[တာဂျေကေတ်သတာန်]]၊ တုဲပၠန် လပါ် ဗၟံက်သၟဝ်ကျာ တေအ် စပ် ကဵု [[ကြုက်]] ရ။ သမၠဲ တိဍာ် ဍုင် သီုဖအိုတ် နွံ ၆၅၂,၈၆၄ စတုရံ ကဳလဝ်မဳတာ တုဲ ဒှ် ဒေသ ဒဵု ဇၞော် မၞုံကဵု တိဗလး လပါ် သၟဝ်ကျာ ကေုာံ သၠုင်ကျာပလိုတ် ရ။ [[ကာဗူလ်]] (Kabul) ဝွံ ဒှ် ဍုင်ဇၞော် ကေုာံ ဒတန် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် အဓိက ဍုင် ရ။

== ၁။ နိဒါန် ကေုာံ ဝင်ယၟု (Etymology) ==
ယၟု မ္ဂး &quot;အာဖဂါန်နေတ်သတာန်&quot; (Afghanistan) ဝွံ ဂွံ အဓိပ္ပါယ် &quot;တိဍာ် ဂကူ အာဖဂါန်တအ်&quot; (Land of the Afghans) ရ။ 
မအရေဝ် &quot;အာဖဂါန်&quot; (Afghan) ဝွံ ပ္ဍဲ ဝင် တမၠာ တေအ် စကာ လဝ် သွက်ဂွံ ကော်စ [[ဂကူပသ်တဝ်]] (Pashtun people) မဒှ် ဂကူ မၞိဟ် ဂၠိုင်အိုတ် ပ္ဍဲ ဍုင် ဏအ် ရ။ အရေဝ် လက္ကရဴ မ္ဂး &quot;-သတာန်&quot; (-stan) ဂှ် ကၠုင် နူကဵု ဘာသာ ပါရှာန် (Persian suffix) မဂွံ အဓိပ္ပါယ် &quot;ဒၞာဲ&quot; ဟွံသေင်မ္ဂး &quot;တိဍာ်&quot; ရ။ ယၟု ဏအ် ဝွံ ကေင် မံက် ကၠုင် ပ္ဍဲ လိက် ဝင် ဗွဝ်ကၠံ ၁၀ မကော်ဂး ''Hudud al-'Alam'' တုဲ၊ စိုပ် ဗွဝ်ကၠံ ၁၉ ဂှ် သ္ပဒတန် နဒဒှ် ယၟု ဍုင် ရုင် ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် ရ။ အတိုင် သၞောဝ် ဥပဒေ သဇိုင် ဍုင် မ္ဂး၊ ကောန်ဍုင် အာဖဂါန်နေတ်သတာန် ဇၟာပ်ပ် ဂကူ ဂှ် ကော်စ &quot;အာဖဂါန်&quot; သီုဖအိုတ် ရ။&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Barfield |first=Thomas |title=Afghanistan: A Cultural and Political History |publisher=Princeton University Press |year=2010 |isbn=978-0691145686 |pages=12–18}}&lt;/ref&gt;

== ၂။ ဝင် တမၠာ ကေုာံ ခေတ်လဒေါဝ် (Ancient and Medieval History) ==
တိဍာ် အာဖဂါန်နေတ်သတာန် ဝွံ မၞိဟ်တအ် စ မံင် ကၠုင် နူကဵု ခေတ် တၟအ် လဒေါဝ် (Middle Paleolithic era) တေအ် ရ။ ဟိုတ်နူ မတန်တဴ ပ္ဍဲ ဒၞာဲ [[ဂၠံင်သုတ်]] (Silk Road) မဆက်စၠောအ် အကြာ အာရှ၊ လဒေါဝ်ဗၟံက် ကေုာံ ဥရောပ ဂှ်ရ၊ ဍုင် ဝွံ ဒှ် လဝ် ဒၞာဲ ပရေင် သွံရာန် ကေုာံ ပရေင် ပၞာန် ဗွဲမဇၞော် ရ။
* '''ခေတ် တမၠာ:''' ပ္ဍဲ ဗွဝ်ကၠံ ၆ ကိုပ်ကၠာ ခရေတ် (BCE) ဂှ်၊ ဒေသ ဏအ် နွံ သၟဝ် အုပ်ဓုပ် အင်ပါယာ အာခေမေနစ် (Achaemenid Empire) တုဲ ကြဴနူ ဂှ် ဨကရာဇ် [[အလေက်ဇာန်ဒါ မဟာ]] (Alexander the Great) လုပ် သီ ကေတ် ပ္ဍဲ ၃၃၀ BCE ရ။
* '''ခေတ် ဗုဒ္ဓဘာသာ ကေုာံ ကူရှာန်:''' ပ္ဍဲ ခေတ် အင်ပါယာ မောရိယ (Maurya Empire) ကေုာံ အင်ပါယာ ကူရှာန် (Kushan Empire) ဂှ်၊ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] (Buddhism) ကေုာံ ယေန်သၞာင် ဂရေက်-ဗုဒ္ဓဘာသာ (Greco-Buddhism) ဇၞော်မောဝ် လဝ် ပ္ဍဲ ဒေသ ဂန္ဓာရ (Gandhara) ကေုာံ ဗာမဳယာန် (Bamiyan) ဗွဲမလောန် ရ။
* '''ခေတ် အစ္စလာမ်:''' ပ္ဍဲ ဗွဝ်ကၠံ ၇ ဂှ်၊ သၟာပၞာန် အာရပ် မူသလေမ်တအ် ပတိုန် ဏာ [[ဘာသာအစ္စလာမ်]] တုဲ၊ ဒက်ပ္တန် လဝ် အင်ပါယာ ဇၞော်ဇၞော် ဗီုကဵု Ghaznavids, Ghurids ကေုာံ Timurids တအ် ရ။

[[File:Taller Buddha of Bamiyan before and after destruction.jpg|thumb|ရုပ်ပဋိမာကရ ကျာ်ဗုဒ္ဓ ဗာမဳယာန် (Buddhas of Bamiyan) ကိုပ်ကၠာ ကေုာံ ကြဴနူ ဒးဒုင် ပလီု ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၀၁]]

== ၃။ ဝင် ခေတ်ပစ္စုပ္ပန် (Modern History) ==
ဝင် ဍုင် အာဖဂါန်နေတ်သတာန် ခေတ် တၟိ ဝွံ စက္တဵုဒှ် ပ္ဍဲ ဗွဝ်ကၠံ ၁၈ အခိင် သၟိင် [[အာမာတ် ရှာ ဒူရာနဳ]] (Ahmad Shah Durrani) ဒက်ပ္တန် အင်ပါယာ ဒူရာနဳ (Durrani Empire) ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၇၄၇ ရ။
* '''ပေါဲဝေင် ဇၞော် (The Great Game):''' ပ္ဍဲ ဗွဝ်ကၠံ ၁၉ ဂှ်၊ အာဖဂါန်နေတ်သတာန် ဒှ် ဒၞာဲ ပြိုင်ပကာန် အဝဵု အကြာ အင်ပါယာ ဗြိတိန် (British Empire) ကေုာံ အင်ပါယာ ရုရှာ (Russian Empire) ရ။ ဗြိတိန် ကေုာံ အာဖဂါန် က္တဵုဒှ် ပၞာန် ပိ ဝါ (Anglo-Afghan Wars) တုဲ ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၁၉ ဂှ် သၟိင် အာမာန်နုလ္လာဟ် ခါန် (Amanullah Khan) ကလေင် ကလိဂွံ ပရေင် ဗၠးၜး ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် ရ။
* '''ပၞာန် သဝ်ဗဳယေတ် ကေုာံ ပၞာန် အပ္ဍဲဍုင်:''' ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၇၉ ဂှ်၊ ကၟိန်ဍုင် သဝ်ဗဳယေတ် (Soviet Union) လုပ် ဗတိုက် ဍုင် အာဖဂါန်နေတ်သတာန် တုဲ ဒပ် ပၠန်ဂတး မူဂျာဟဳဒေန် (Mujahideen) တအ် ဒစဵုဒစး ဗတိုက် လုကဴ ၁၀ သၞာံ ရ။ သဝ်ဗဳယေတ် တိတ် အာ ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၈၉ တုဲ က္တဵုဒှ် ပၞာန် အပ္ဍဲဍုင် တုဲ ဂကောံ [[တာလဳဗာန်]] (Taliban) သီ ကေတ် အဝဵု ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၉၆ ရ။
* '''ပၞာန် ၂၀၀၁–၂၀၂၁ ကေုာံ ပရေင်ကလေင်သီအဝဵု:''' ကြဴနူ ပရေင် ပလီုပလာ် ၉/၁၁ ပ္ဍဲ အမေရိကာန် တုဲ၊ ဒပ် ပံင်ကောံ အမေရိကာန် ကေုာံ NATO လုပ် ဗတိုက် ဖျေဟ် ထောအ် အလဵုအသဳ တာလဳဗာန် ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၀၁ ရ။ ဆဂး ကြဴနူ ပၞာန် ၂၀ သၞာံ တုဲ၊ ပ္ဍဲ ဂိတု အဝ်ဂေတ် သၞာံ ၂၀၂၁ အခိင် ဒပ် အမေရိကာန် နုက် တိတ် အာ ဂှ်၊ ဂကောံ တာလဳဗာန် ကလေင် သီ ကေတ် အဝဵု ဍုင် သီုဖအိုတ် ပၠန် ရ။&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Malkasian |first=Carter |title=The American War in Afghanistan: A History |publisher=Oxford University Press |year=2021 |isbn=978-0197550779 |pages=420–450}}&lt;/ref&gt;

== ၄။ ပထဝဳ ကေုာံ ပွဳပွူသဘာဝ (Geography and Climate) ==
အာဖဂါန်နေတ်သတာန် ဝွံ တန်တဴ ပ္ဍဲ ဒေသ ဒဵု ကေုာံ တိဗလး သကှ် တုဲ နွံကဵု သမၠဲ တိ ၆၅၂,၈၆၄ စတုရံ ကဳလဝ်မဳတာ ရ။
* '''ဒဵု ဟိန္ဒူကုရှ် (Hindu Kush):''' လၟေင် ဒဵု ဟိန္ဒူကုရှ် ဝွံ တြး အာ နူကဵု လပါ် ဗၟံက်သၟဝ်ကျာ စဵုကဵု လပါ် ပလိုတ်သၠုင်ကျာ တုဲ ပါ် လဝ် ဍုင် နဒဒှ် ပိ ဒေသ အဓိက ရ။ ဒဵု သၠုင်အိုတ် ပ္ဍဲ ဍုင် ဂှ် ဒှ် ဒဵု နဝ်ရှက် (Noshaq) မသၠုင် ၇,၄၉၂ မဳတာ (၂၄,၅၈၀ ပေ) ရ။
* '''ကြုင် အဓိကဂမၠိုင်:''' ကြုင် အာမူ ဒါရ်ယာ (Amu Darya)၊ ကြုင် ဟေလ်မာန် (Helmand River)၊ ကြုင် ကာဗူလ် (Kabul River) ကေုာံ ကြုင် ဟာရဳ (Hari River) တအ် ဒှ် ကြုင် အဓိက မကဵု ဍာ် သွက် ပရေင် တဵုလွဳ ရ။
* '''ဥတုရာသဳ (Climate):''' ဍုင် ဝွံ နွံကဵု ဥတုရာသဳ သကှ် (Arid and semi-arid steppes) တုဲ ကညင် မ္ဂး ကတဴ လောန် တုဲ မုဟ်ကျာ မ္ဂး ဂံက် ဗွဲမလောန် သီု မနှင် စှ်ေ ပ္ဍဲ ဒေသ ဒဵု တအ် ရ။

[[File:Afghanistan physical map.svg|thumb|ဗီုတိ ပထဝဳ မထ္ၜး ဒဵု ကေုာံ ကြုင်ဂမၠိုင် ပ္ဍဲ အာဖဂါန်နေတ်သတာန်]]

== ၅။ ပရေင်ဍုင်ကွာန် ကေုာံ ပရေင်အုပ်ဓုပ် (Politics and Government) ==
စတမ် နူ ဂိတု အဝ်ဂေတ် သၞာံ ၂၀၂၁ ဂှ်၊ ဍုင် အာဖဂါန်နေတ်သတာန် ဒးဒုင် အုပ်ဓုပ် လဝ် နကဵု ဂကောံ တာလဳဗာန် သၟဝ် ယၟု '''အေမဳရိတ် အစ္စလာမ် အာဖဂါန်နေတ်သတာန်''' ရ။
* '''သၞောတ်ဝ် အုပ်ဓုပ်:''' သၞောတ်ဝ် အုပ်ဓုပ် လၟုဟ် ဂှ် ဒုင် သဇိုင် လတူ သၞောဝ် ရှာရဳယျာ (Sharia law) အတိုင် လညာတ် တာလဳဗာန် ရ။ ညးက္ဍိုက်ပ် သၠုင်အိုတ် (Supreme Leader) မတွဟ်ဂး [[ဟိဗာတုလ္လာဟ် အာခန်ဇာဒါ]] (Hibatullah Akhundzada) ဂှ် နွံ အဝဵု သၠုင်အိုတ် လတူ ပရေင် ဍုင်ကွာန်၊ ပရေင် ဘာသာ ကေုာံ ပရေင် ပၞာန် တုဲ ရုင် ညး နွံ ပ္ဍဲ ဍုင် ကာန်ဒါဟာ (Kandahar) ရ။
* '''အလဵုအသဳ ကာဗူလ်:''' ဂကောံ ဝန်ဇၞော်ဂမၠိုင် မနွံ ပ္ဍဲ ဍုင် ကာဗူလ် ဂှ် ဒးဒုင် က္ဍိုက်ပ် နကဵု သကိုပ်ဝန်ဇၞော် (Prime Minister) တုဲ ရေင်တၠုင် ပရေင် အုပ်ဓုပ် လၟိုန် တ္ၚဲ ရ။ ၜိုန်ဂှ်လေဝ်၊ အလဵုအသဳ တာလဳဗာန် ဝွံ ဟွံကလိဂွံ ပရေင် သ္ပစၟတ်သမ္တီ နဒဒှ် ရုင် နူကဵု [[ကုလသမဂ္ဂ]] (United Nations) ကေုာံ ဍုင် ဂၠးတိ ဗွဲမဂၠိုင် ဏီ ရ။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Afghanistan: Political and Security Situation |url=https://www.cfr.org/global-conflict-tracker/conflict/war-afghanistan |website=Council on Foreign Relations |access-date=2024-02-01}}&lt;/ref&gt;

== ၆။ ပရေင်စိုတ်ဓာတ် တွဵုရးဂမၠိုင် (Administrative Divisions) ==
ဍုင် အာဖဂါန်နေတ်သတာန် ဝွံ ပါ် လဝ် နဒဒှ် တွဵုရး (Provinces / Wilayats) သီုဖအိုတ် ၃၄ တွဵုရး တုဲ၊ ပ္ဍဲ ဇၟာပ်ပ် တွဵုရး ဂှ် ပါ် လဝ် ခရိုင် (Districts) သီုဖအိုတ် ၜိုတ် ၄၀၀ ခရိုင် ရ။ တွဵုရး အဓိက လ္ၚဵု တအ် ဂှ် ထ္ၜး လဝ် ပ္ဍဲ သ္ၚိအင် ဗွဲသၟဝ် ဏအ် ရ:
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! တွဵုရး (Province) !! ဍုင်ဇၞော် တွဵုရး (Capital) !! ဒေသ (Region) !! လၟိဟ် မၞိဟ် (ၜိုတ်)
|-
| '''[[ကာဗူလ် (တွဵုရး)|ကာဗူလ်]]''' (Kabul)
| [[ကာဗူလ်]]
| လဒေါဝ် / ဗၟံက်
| ၅,၅၀၀,၀၀၀
|-
| '''[[ဟေရတ် (တွဵုရး)|ဟေရတ်]]''' (Herat)
| [[ဟေရတ်]]
| ပလိုတ်
| ၂,၂၀၀,၀၀၀
|-
| '''[[နာန်ဂါဟာ (တွဵုရး)|နာန်ဂါဟာ]]''' (Nangarhar)
| [[ဂျာလာလာဗာတ်]]
| ဗၟံက်
| ၁,၇၀၀,၀၀၀
|-
| '''[[ဗာလ်ခ် (တွဵုရး)|ဗာလ်ခ်]]''' (Balkh)
| [[မာဇာ-အဳ-ရှာရဳဖ်]]
| သၟဝ်ကျာ
| ၁,၅၀၀,၀၀၀
|-
| '''[[ကာန်ဒါဟာ (တွဵုရး)|ကာန်ဒါဟာ]]''' (Kandahar)
| [[ကာန်ဒါဟာ]]
| သၠုင်ကျာ
| ၁,၄၀၀,၀၀၀
|}

== ၇။ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ပရေင်ပလံင်ဗစိုပ် (Economy and Infrastructure) ==
ပရေင်ပိုန်ဒြပ် အာဖဂါန်နေတ်သတာန် ဝွံ ဒှ် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် မဍိုန်လျ အိုတ် မွဲ ပ္ဍဲ ဂၠးတိ ဟိုတ်နူ ပၞာန် က္တဵုဒှ် ကၠုင် လုကဴ ပန် စှော် သၞာံ ပြင်င် ကေုာံ ပရေင် ကၟာတ် လဒဵု သြန်ဘဏ္ဍာ အလုံဂၠးတိ ရ။
* '''ပရေင် တဵုလွဳ (Agriculture):''' ကောန်ဍုင် ၜိုတ် ၆၀% စဵုကဵု ၈၀% ဂှ် ဂျိုင် လမျီု နကဵု ကမၠောန် တဵုလွဳ ကေုာံ လွဳ တိရစ္ဆာန် ရ။ သတ်ဆု မပ္တံကဵု သတ် မာဲ (Pomegranates)၊ သတ် ဇဗျေတ် (Grapes)၊ ကေုာံ မုက်ဂဥုဲ ဇာဖရာန် (Saffron) တအ် ဒှ် ကပေါတ် သွံပ္တိတ် အဓိက ရ။
* '''သယံဇာတ တိ (Natural Resources):''' အပ္ဍဲ တိ အာဖဂါန်နေတ်သတာန် ဝွံ နွံကဵု သယံဇာတ မပ္တံကဵု [[လဳသဳယာမ်]] (Lithium)၊ ပသဲ (Iron)၊ ဗဝ် (Copper)၊ ထဝ် ကေုာံ တၟအ် ၚုဟ်မး (Lapis lazuli, Emeralds) မၞုံ ၚုဟ်မး လတူ ၁ ထရဳလဳယာန် ဒဝ်လာ ရ။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The World Bank in Afghanistan: Economic Overview |url=https://www.worldbank.org/en/country/afghanistan/overview |website=World Bank |access-date=2024-02-01}}&lt;/ref&gt;
* '''ပရေင် ပလံင်ဗစိုပ်:''' ဟိုတ်နူ ဒဵု ဂၠိုင် တုဲ ဂၠံင် ကွဳပၟတ် နွံ အောန် လောန် ရ။ ဂၠံင် ကွဳစက် ဝိုင် (Ring Road / Highway 1) ဂှ် ဆက်စၠောအ် လဝ် ဍုင်ဇၞော် မပ္တံကဵု ကာဗူလ်၊ ကာန်ဒါဟာ၊ ဟေရတ် ကေုာံ မာဇာ-အဳ-ရှာရဳဖ် တအ် ရ။

== ၈။ လၟိဟ်မၞိဟ် ကေုာံ ဂကူဂမၠိုင် (Demographics and Ethnic Groups) ==
လၟိဟ် မၞိဟ် ပ္ဍဲ အာဖဂါန်နေတ်သတာန် ဝွံ ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၂၃ ဂှ် နွံ ၜိုတ် ၄၁ ပြကောဋိကိုဋ် (41 million) ရ။ ဍုင် ဝွံ ဒှ် ဍုင် မၞုံကဵု ဂကူ မၞိဟ် နာနာ သာ် (Multiethnic society) ရ:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! ဂကူ (Ethnic Group) !! ဗၞတ်ဗ္ၜတ် (%) !! ဒေသ မမံင် ဂၠိုင် (Primary Regions)
|-
| '''[[ဂကူပသ်တဝ်]]''' (Pashtun)
| ~၄၂%
| သၠုင်ကျာ ကေုာံ ဗၟံက်
|-
| '''[[ဂကူတာဂျေတ်]]''' (Tajik)
| ~၂၇%
| သၟဝ်ကျာဗၟံက်၊ ပလိုတ် ကေုာံ ဍုင်ဇၞော်ဂမၠိုင်
|-
| '''[[ဂကူဟာဇာရာ]]''' (Hazara)
| ~၉%
| ဒေသ ဒဵု လဒေါဝ် (Hazarajat)
|-
| '''[[ဂကူဥဇဗေက်]]''' (Uzbek)
| ~၉%
| ဒေသ တိဗလး သၟဝ်ကျာ
|-
| '''ဂကူ တၞဟ်ဂမၠိုင်''' (Aimaq, Turkmen, Baloch)
| ~၁၃%
| ဒေသ ပလိုတ် ကေုာံ သၠုင်ကျာပလိုတ်
|}

== ၉။ အရေဝ်ဘာသာ ကေုာံ ဘာသာရှ်ေသှ်ေ (Languages and Religion) ==
* '''အရေဝ်ဘာသာ:''' [[ဘာသာပသ်တဝ်]] (Pashto) ကေုာံ [[ဘာသာဒါရဳ]] (Dari / Afghan Persian) သီု ၜါ ဝွံ ဒှ် အရေဝ်ဘာသာ ရုင် ဍုင် ရ။ ဘာသာဒါရဳ ဂှ် ဒှ် ဘာသာ မဟီုဂး ဂၠိုင်အိုတ် နဒဒှ် ဘာသာ ဆက်စၠောအ် (Lingua franca) ပ္ဍဲ ဍုင် ကာဗူလ် ကေုာံ ဒေသ သၟဝ်ကျာ ရ။ ပါဲနူ ဂှ်ပၠန် ဘာသာ ဥဇဗေက်၊ တာက်မေန်၊ ဗလဝ်ချဳ ကေုာံ ပရှာယဳ တအ် လေဝ် ဟီုဂး ပ္ဍဲ ဒေသ ညးကုညး ရ။
* '''ဘာသာရှ်ေသှ်ေ:''' ကောန်ဍုင် ၉၉.၇% ဂှ် ဒှ် ညးမရှ်ေသှ်ေ [[ဘာသာအစ္စလာမ်]] (Islam) ရ။ ပ္ဍဲ ဂှ် ၜိုတ် ၈၅–၉၀% ဒှ် ဂကောံ သုန္နဳ (Sunni Islam) တုဲ ၁၀–၁၅% ဒှ် ဂကောံ ရှဳယျာ (Shia Islam - ဗွဲမဂၠိုင် ဂကူ ဟာဇာရာ) ရ။

[[File:Blue Mosque in Mazar-i-Sharif.jpg|thumb|ဘာကျာ် အသာ် သ္ၚေက် (Blue Mosque / Shrine of Hazrat Ali) ပ္ဍဲ ဍုင် မာဇာ-အဳ-ရှာရဳဖ်]]

== ၁၀။ ယေန်သၞာင် ကေုာံ အခိုက်အလိုက် (Culture and Society) ==
ယေန်သၞာင် အာဖဂါန်နေတ်သတာန် ဝွံ တန်တဴ ကၠုင် နူကဵု ပရေင် ပံင်နှဴ အကြာ အခိုက်အလိုက် ပါရှာန်၊ အာရှ လဒေါဝ် ကေုာံ အာရှ သၠုင်ကျာ ရ။
* '''သၞောဝ် ပသ်တုန်ဝါလဳ (Pashtunwali):''' ဒှ် သၞောဝ် အခိုက်အလိုက် ကောန်ဂကူ မစွံ ၚုဟ်မး လတူ ပရေင် ဒုင်တလုင် ကၟုဲ (Hospitality / Melmastia)၊ ပရေင် စဵုဒၞာ ဂုဏ်သြဳ (Honor / Nang) ကေုာံ ပရေင် ကဵု ဂီုကၠီု ကု ညးမအာတ် ဇူ (Asylum / Nanawatai) ရ။
* '''လိက်ပတ် ကေုာံ ကွတ်တဲ:''' လိက် ကဗျ ပါရှာန် ကေုာံ ပသ်တဝ် (ဥပမာ Rumi ကေုာံ Khushal Khan Khattak) တအ် ယၟုမြဟ် ဗွဲမလောန် ရ။ ပရေင် တက် သၞာ အာဖဂါန် (Afghan rugs) ဂှ် လေဝ် ဒှ် ကွတ်တဲ မယၟုမြဟ် အလုံဂၠးတိ ရ။
* '''ပရေင် ဝေင် ဇြဟတ် (Sports):''' ပေါဲ ဝေင် ဗုဇ်ကာရှဳ (Buzkashi - ပေါဲ ဍိုက် ချေဟ် ဇက် ဇကု ဗၜေအ်) ဂှ် ဒှ် ပေါဲ ဝေင် အခိုက်အလိုက် ကောန်ဂကူ တုဲ၊ ပေါဲ ဝေင် [[ခရေတ်ကေတ်]] (Cricket) ဂှ် ဒှ် ပေါဲ ဝေင် မၞိဟ် ဒး ဂၞပ် ဂၠိုင်အိုတ် ပ္ဍဲ ခေတ် လၟုဟ် ရ။

== ၁၁။ ပရေင်ပညာ၊ ထတ်ယုက် ကေုာံ အခေါင်အရာမၞိဟ် (Education, Health, and Human Rights) ==
ပရေင် မၞိဟ်၊ ပရေင် ပညာ ကေုာံ အခေါင်အရာ မၞိဟ် ပ္ဍဲ အာဖဂါန်နေတ်သတာန် ဝွံ ဆဵုဂဗ ဒၟံင် အခက်အခုဲ ဗွဲမဇၞော် ရ။
* '''ပရေင် ပညာ (Education):''' ပ္ဍဲ အခိင် သၞာံ ၂၀၀၁ စဵုကဵု ၂၀၂၁ ဂှ်၊ လၟိဟ် ကွးဘာ တိုန် ဘာ ကေုာံ တက္ကသိုလ် (ဗီုကဵု [[တက္ကသိုလ် ကာဗူလ်]]) ဇၞော်မောဝ် တိုန် ဗွဲမလောန် ရ။ ဆဂး ကြဴနူ သၞာံ ၂၀၂၁ ဂှ်၊ အလဵုအသဳ တာလဳဗာန် ကၟာတ် လဒဵု အခေါင် ညးဗြဴ ကေုာံ သၟတ်ဗြဴ တအ် ဟွံကဵု တိုန် ဘာ တန် သၠုင် (Secondary school) ကေုာံ တက္ကသိုလ် တုဲ ဒးဒုင် ပါ်ပဲါ နူကဵု ဂၠးတိ ဗွဲမထတ် ရ။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Afghanistan: Events of 2023 |url=https://www.hrw.org/world-report/2024/country-chapters/afghanistan |website=Human Rights Watch |access-date=2024-02-01}}&lt;/ref&gt;
* '''ပရေင် ထတ်ယုက် ကေုာံ ဒဒိုက်မၞိဟ် (Health &amp; Humanitarian Crisis):''' ဟိုတ်နူ ပရေင် ပိုန်ဒြပ် လီုလာ် ကေုာံ သြန် ထံက်ပင် ဍုင်သအာင် အောန် စှ်ေ အာ တုဲ၊ ကောန်ဍုင် သန်း ဗွဲမဂၠိုင် ဒး ဆဵုဂဗ ကု ပရေင် အောန် စၞ (Food insecurity) ကေုာံ ယဲဘဲ နာနာ သာ် ရ။ ဂကောံ UN ကေုာံ NGO တအ် ဆက် ရီုဗင် ဒၟံင် ပရေင် ထတ်ယုက် ကေုာံ စၞစ ပ္ဍဲ ဒေသ နာနာ ရ။

== ဗှ်လ္ၚတ် ==
* [[ကာဗူလ်]] (Kabul)
* [[ဂကူပသ်တဝ်]] (Pashtuns)
* [[ဟိန္ဒူကုရှ်]] (Hindu Kush)
* [[အာရှ လဒေါဝ်]] (Central Asia)

== နိဿဲ ==
&lt;references /&gt;

{{Navbox
| name = Countries in Asia
| title = ဍုင်ဂမၠိုင် ပ္ဍဲ [[အာရှ]] (Asia)
| listclass = hlist
| group1 = [[အာရှ သၠုင်ကျာ]]
| list1 =
* [[အာဖဂါန်နေတ်သတာန်]]
* [[ဗင်ဂလာဒေရှ်]]
* [[ဘူတာန်]]
* [[အိန္ဒိယ]]
* [[မာလ်ဒိုက်]]
* [[နဳပေါ]]
* [[ပါကေတ်သတာန်]]
* [[သဳရိလင်္ကာ]]
| group2 = [[အာရှ လဒေါဝ်]]
| list2 =
* [[ကာဇာက်သတာန်]]
* [[ကာဂျေတ်သတာန်]]
* [[တာဂျေကေတ်သတာန်]]
* [[တာက်မေနေတ်သတာန်]]
* [[ဥဇဗေကေတ်သတာန်]]
}}

{{DEFAULTSORT:အာဖဂါန်နေတ်သတာန်}}
[[ကဏ္ဍ:အာဖဂါန်နေတ်သတာန်]]
[[ကဏ္ဍ:ဍုင်ဂမၠိုင် ပ္ဍဲ အာရှ]]
[[ကဏ္ဍ:အာရှ သၠုင်ကျာ]]
[[ကဏ္ဍ:အာရှ လဒေါဝ်]]
[[ကဏ္ဍ:ဍုင် မတန်တဴ ပ္ဍဲ တိုက်ဒြပ်ဂမၠိုင်]]</text>
      <sha1>e5zn1k20jfd3n8xvom4ro1wkfgg8dne</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အေလ်ဗေနဳယျာ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12917</id>
    <revision>
      <id>59379</id>
      <timestamp>2026-10-28T08:50:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Infobox country | conventional_long_name = သမ္မတနိဂီု အေလ်ဗေနဳယျာ | common_name = အေလ်ဗေနဳယျာ | native_name = {{lang|sq|Republika e Shqipërisë}} | image_flag = Flag of Albania.svg | image_coat = Coat of arms of Albania.svg | image_map = Albania on the globe (Europe centered).svg | map_caption = ဒတန် ဍုင် အေလ်ဗေနဳယျ...&quot;</comment>
      <origin>59379</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30496" sha1="dq31lmu1qjg9bhxa1okunqcyrrs9r9m" xml:space="preserve">{{Infobox country
| conventional_long_name = သမ္မတနိဂီု အေလ်ဗေနဳယျာ
| common_name = အေလ်ဗေနဳယျာ
| native_name = {{lang|sq|Republika e Shqipërisë}}
| image_flag = Flag of Albania.svg
| image_coat = Coat of arms of Albania.svg
| image_map = Albania on the globe (Europe centered).svg
| map_caption = ဒတန် ဍုင် အေလ်ဗေနဳယျာ ပ္ဍဲ တိုက် ဥရောပ
| capital = [[တဳရာနာ]] (Tirana)
| coordinates = {{Coord|41|19|N|19|49|E|type:city}}
| largest_city = တဳရာနာ
| official_languages = [[ဘာသာအေလ်ဗေနဳယျာ]] (Albanian)
| religion = ၅၀.၇% [[ဘာသာအစ္စလာမ်]]&lt;br&gt;၁၆.၀% [[ခရေတ်ယာန်]]&lt;br&gt;၃၃.၃% ဘာသာဟွံမဲ / တၞဟ်ဟ်
| government_type = သၞောတ်ဝ် သမ္မတ ပါလဳမာန် မွဲဗော် (Unitary parliamentary republic)
| leader_title1 = သမ္မတ (President)
| leader_name1 = [[ဗာဂျရာမ် ဗေဂါဂျ်]] (Bajram Begaj)
| leader_title2 = သကိုပ်ဝန်ဇၞော် (Prime Minister)
| leader_name2 = [[အေဒဳ ရာမာ]] (Edi Rama)
| area_km2 = 28,748
| area_rank = ၁၄၀
| population_estimate = ၂,၄၀၂,၁၁၃ (၂၀၂၃)
| population_density_km2 = 83.6
| GDP_PPP = $58.2 billion
| GDP_nominal = $25.4 billion
| currency = လေက် အေလ်ဗေနဳယျာ (Albanian lek - ALL)
| time_zone = UTC+1 (CET)
| calling_code = +355
| cctld = .al
}}

'''အေလ်ဗေနဳယျာ''' ({{lang-en|Albania}})၊ နကဵု ယၟု ရုင် '''သမ္မတနိဂီု အေလ်ဗေနဳယျာ''' ({{lang-en|Republic of Albania}}၊ {{lang-sq|Republika e Shqipërisë}}) ဝွံ ဒှ် ဍုင် မနွံ ပ္ဍဲ [[ဥရောပ သၠုင်ကျာဗၟံက်]] (Southeast Europe) တုဲ တန်တဴ ပ္ဍဲ တကအ်ဇၞော် ဗလ်ကာန် (Balkans) ရ။ ဍုင် ဝွံ လပါ် ပလိုတ် မ္ဂး စပ် ကဵု [[ၜဳအေဒရဳယာတေတ်]] (Adriatic Sea) ကေုာံ [[ၜဳအာယဝ်နဳယာန်]] (Ionian Sea) မဒှ် လပါ် မွဲ နူကဵု [[ၜဳလဒေါဝ်တိ]] (Mediterranean Sea) ရ။ လပါ် တိုက် မ္ဂး လပါ် သၟဝ်ကျာပလိုတ် စပ် ကဵု [[မောန်တေနဳဂရဝ်]]၊ လပါ် သၟဝ်ကျာဗၟံက် စပ် ကဵု [[ကဝ်သဝ်ဗဝ်]]၊ လပါ် ဗၟံက် စပ် ကဵု [[မာသေဒဝ်နဳယျာ သၟဝ်ကျာ]]၊ တုဲပၠန် လပါ် သၠုင်ကျာ စပ် ကဵု [[ဂရေက်]] (Greece) ရ။ သမၠဲ တိဍာ် ဍုင် သီုဖအိုတ် နွံ ၂၈,၇၄၈ စတုရံ ကဳလဝ်မဳတာ တုဲ [[တဳရာနာ]] (Tirana) ဝွံ ဒှ် ဍုင်ဇၞော် ကေုာံ ဒတန် ပရေင်ပိုန်ဒြပ်၊ ပရေင်ဍုင်ကွာန် အဓိက ဍုင် ရ။

== ၁။ နိဒါန် ကေုာံ ဝင်ယၟု (Etymology) ==
ယၟု ဍုင် နကဵု ဘာသာ အင်္ဂလိက် မ္ဂး &quot;အေလ်ဗေနဳယျာ&quot; (Albania) ဝွံ ကၠုင် နူကဵု ဘာသာ လေတ်တေန် ခေတ် လဒေါဝ် (Medieval Latin) တုဲ ဆက်စပ် ဒၟံင် ကု ယၟု ဂကူ မၞိဟ် တမၠာ အဳလဳရဳယာန် (Illyrian tribe) မကော်ဂး &quot;အေလ်ဗာနွိုင်&quot; (Albanoi) ရ။ 
အစာ ပထဝဳ ဂရေက် တမၠာ Ptolemy (ပတဝ်လေမဳ) စၟတ်သမ္တီ လဝ် ယၟု ဏအ် ပ္ဍဲ ဗွဝ်ကၠံ ၂ ခရေတ် (2nd century AD) တုဲ ဍုင်ဇၞော် ညးတအ် ဂှ် ကော်စ Albanopolis ရ။ မအရေဝ် &quot;Alb-&quot; ဝွံ ကၠုင် နူကဵု တမ် အရေဝ် အေန်ဒဝ်-ယူရဝ်ပဳယာန် (Proto-Indo-European) မဂွံ အဓိပ္ပါယ် &quot;သာ်ဗု&quot; (White) ဟွံသေင်မ္ဂး &quot;ဒဵု&quot; (Mountain) ရ။
ဆဂး ကောန်ဍုင် အေလ်ဗေနဳယျာ တအ် ကော် ဍုင် ညးတအ် နကဵု ဘာသာ ဇကု မ္ဂး ''Shqipëri'' ဟွံသေင်မ္ဂး ''Shqipëria'' ရ။ ယၟု ဏအ် စ မံက် ကၠုင် ပ္ဍဲ ဗွဝ်ကၠံ ၁၄ တုဲ ကၠုင် နူကဵု မအရေဝ် ''shqip'' မဂွံ အဓိပ္ပါယ် &quot;ဟီု အရေဝ် ညံင်ဂွံ ကၠိုဟ် ကၠး&quot; တုဲ ဗွဲကြဴ ညးတအ် ပံက် အဓိပ္ပါယ် နဒဒှ် &quot;တိဍာ် ဂစေံ ဟသ္တိလိင်္ဂ (Land of the Eagles)&quot; ဟိုတ်နူ ရုပ် ဂစေံ ၜါ က္ဍိုပ် မနွံ ပ္ဍဲ အလာံ ဍုင် ညးတအ် ရ။&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Malcolm |first=Noel |title=Kosovo: A Short History |publisher=Macmillan |year=1998 |isbn=978-0333666128 |pages=28–32}}&lt;/ref&gt;

== ၂။ ဝင် တမၠာ ကေုာံ ခေတ်လဒေါဝ် (Ancient and Medieval History) ==
တိဍာ် အေလ်ဗေနဳယျာ ဝွံ နွံကဵု ဝင် မၞိဟ် မံင် ကၠုင် နူကဵု ခေတ် တၟအ် (Paleolithic period) တေအ် ရ။
* '''ခေတ် အဳလဳရဳယာန် ကေုာံ ရဝ်မ:''' ပ္ဍဲ ခေတ် တမၠာ တေအ်၊ ဒေသ ဏအ် ဒှ် ဒတန် ဂကူ အဳလဳရဳယာန် (Illyrians) မဒှ် ဂကူ အေန်ဒဝ်-ယူရဝ်ပဳယာန် တမၠာ ရ။ လပါ် ဇိုင်ၜဳ တအ် ဂှ် ဂကူ ဂရေက် တအ် ကၠုင် ဒက်ပ္တန် ဍုင် သၞေဟ် ဗီုကဵု Epidamnos (Durrës) ကေုာံ Apollonia ရ။ ပ္ဍဲ ဗွဝ်ကၠံ ၂ ကိုပ်ကၠာ ခရေတ် (BCE) ဂှ် အင်ပါယာ ရဝ်မ (Roman Empire) လုပ် သီ ကေတ် တိဍာ် ဏအ် သီုဖအိုတ် ရ။
* '''ခေတ် ဗိုင်ဇန်တိုင် ကေုာံ ပရေင်ဒစဵုဒစး:''' အင်ပါယာ ရဝ်မ ပါ် အာ တုဲ၊ အေလ်ဗေနဳယျာ လုပ် အာ သၟဝ် အုပ်ဓုပ် အင်ပါယာ ဗိုင်ဇန်တိုင် (Byzantine Empire) ရ။ ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၁၉၀ ဂှ် သၟိင် Progon ဒက်ပ္တန် ဍုင် အေလ်ဗေနဳယျာ ကိုပ်ကၠာအိုတ် မကော်ဂး Principality of Arbanon ရ။
* '''ခေတ် အံက်တဝ်မာန် ကေုာံ သကာန်ဒါဗေက်:''' ပ္ဍဲ ဗွဝ်ကၠံ ၁၅ ဂှ် အင်ပါယာ အံက်တဝ်မာန် (Ottoman Empire) လုပ် သီ ကေတ် ဒေသ ဗလ်ကာန် ရ။ သကိုပ်ပၞာန် ဂကူ အေလ်ဗေနဳယျာ [[ဂျောဂျ် ကာသတြဳယဝ်တဳ သကာန်ဒါဗေက်]] (Gjergj Kastrioti Skanderbeg) পံင်ကောံ သၟိင်ဂမၠိုင် ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၄၄၄ (League of Lezhë) တုဲ ဒစဵုဒစး ဗတိုက် ဒပ် အံက်တဝ်မာန် လုကဴ ၂၅ သၞာံ ဗွဲမအံင်ဇၞး ရ။ ကြဴနူ ညး စုတိ အာ တုဲ အေလ်ဗေနဳယျာ ဒး မံင် သၟဝ် အုပ်ဓုပ် အံက်တဝ်မာန် လုကဴ ၄၀၀ သၞာံ ပြင်င် တုဲ ကောန်ဍုင် ဗွဲမဂၠိုင် ပြံင် လုပ် ရှ်ေသှ်ေ [[ဘာသာအစ္စလာမ်]] ရ။

[[File:Krujë Castle 2018.jpg|thumb|သ္ၚိကၟိန် သၟိင် သကာန်ဒါဗေက် ကေုာံ တိုက်ထ္ၜးပျး ပ္ဍဲ ဍုင် ကရူဂျေ (Krujë Castle)]]

== ၃။ ဝင် ခေတ်ပစ္စုပ္ပန် (Modern History) ==
ဝင် ဍုင် အေလ်ဗေနဳယျာ ခေတ် ပစ္စုပ္ပန် ဝွံ စက္တဵုဒှ် နူကဵု ပရေင် ကလေင် ၚုဟ် ကောန်ဂကူ (Albanian National Awakening / Rilindja) ပ္ဍဲ ဗွဝ်ကၠံ ၁၉ ရ။
* '''ပရေင်ဗၠးၜး ကေုာံ ခေတ် ဨကရာဇ်:''' ပ္ဍဲ စၟတ်တ္ၚဲ ၂၈ နဝ်ဝေမ်ဗါ သၞာံ ၁၉၁၂ ဂှ်၊ [[အေသမာအေလ် ကေမာလဳ]] (Ismail Qemali) လလောင် တြး ပရေင် ဗၠးၜး ဍုင် အေလ်ဗေနဳယျာ နူကဵု အင်ပါယာ အံက်တဝ်မာန် ပ္ဍဲ ဍုင် ဗလဝ်ရာ (Vlorë) ရ။ ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၂၈ ဂှ် သမ္မတ [[အာမေတ် ဇဝ်ဂူ]] (Ahmet Zogu) ပတိုန် ဇကု နဒဒှ် ဨကရာဇ် Zog I တုဲ အုပ်ဓုပ် စဵုကဵု သၞာံ ၁၉၃၉ အခိင် အဳတလဳ ဖေတ်သေတ် (Fascist Italy) လုပ် သီ ကေတ် ဍုင် ရ။
* '''ခေတ် ကောမ်မူနေတ် (Communist Era):''' ကြဴနူ ပၞာန် ဂၠးတိ အလန် ဒုတိယ အိုတ် အာ ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၄၄ ဂှ်၊ ညးက္ဍိုက်ပ် ကောမ်မူနေတ် [[အေန်ဗာ ဟဝ်ဂျာ]] (Enver Hoxha) သီ ကေတ် အဝဵု တုဲ ဒက်ပ္တန် သမ္မတနိဂီု ညးဍုင်ကွာန် သဝ်ရှေလ်လေတ် အေလ်ဗေနဳယျာ ရ။ ဟဝ်ဂျာ အုပ်ဓုပ် ဍုင် နကဵု သၞောတ်ဝ် တၠအဝဵု ဗွဲမကြံင်မ္ၚိုဟ်၊ ကၟာတ် လဒဵု ဘာသာ သီုဖအိုတ် (State atheism)၊ ကေုာံ ကၟာတ် ဍုင် ညံင် ဟွံဂွံ ဆက်စၠောအ် ကု ဂၠးတိ မ္ၚး ရ။
* '''ခေတ် ဒဳမဝ်ကရေသဳ:''' ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၉၁ ဂှ် သၞောတ်ဝ် ကောမ်မူနေတ် လီုလာ် အာ တုဲ အေလ်ဗေနဳယျာ ပြံင်လှာဲ ဒှ် ကၠုင် သၞောတ်ဝ် ဒဳမဝ်ကရေသဳ ဗော် ဂမၠိုင် ရ။ ဍုင် ဝွံ လုပ် ဒှ် ကောန်ဂကောံ [[နေတဝ်]] (NATO) ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၀၉ တုဲ ပတိုန် လိက် သွက်ဂွံ လုပ် [[ဂကောံပံင်ကောံဥရောပ]] (European Union - EU) ရ။&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Vickers |first=Miranda |title=The Albanians: A Modern History |publisher=I.B. Tauris |year=2014 |isbn=978-1780766959 |pages=210–245}}&lt;/ref&gt;

== ၄။ ပထဝဳ ကေုာံ ပွဳပွူသဘာဝ (Geography and Climate) ==
အေလ်ဗေနဳယျာ ဝွံ နွံကဵု သမၠဲ တိ ၂၈,၇၄၈ စတုရံ ကဳလဝ်မဳတာ တုဲ ၜိုတ် ၇၀% နူကဵု တိဍာ် ဍုင် ဂှ် ဒှ် ဒေသ ဒဵု ကေုာံ ကုန်ဒဵု ရ။
* '''ဒဵု ကေုာံ ကြုင်ဂမၠိုင်:''' လပါ် သၟဝ်ကျာ မ္ဂး နွံကဵု ဒဵု အေလ်ဗေနဳယျာ အာလ်ပ် (Albanian Alps / Prokletije) တုဲ ဒဵု သၠုင်အိုတ် ပ္ဍဲ ဍုင် ဂှ် ဒှ် ဒဵု ကဝ်ရာပ် (Mount Korab) မသၠုင် ၂,၇၆၄ မဳတာ (၉,၀၆၈ ပေ) ပ္ဍဲ ပယျဵု မာသေဒဝ်နဳယျာ သၟဝ်ကျာ ရ။ ကြုင် အဓိက ဂှ် ဒှ် ကြုင် ဒရေန် (Drin) မဂၠိင်အိုတ် ပ္ဍဲ ဍုင် ကေုာံ ကြုင် ဗဂျဝ်သာ (Vjosa) မဒှ် ကြုင် သဘာဝ မဟွံမဲ ကု တၟအ်ဆေဝ် ပ္ဍဲ ဥရောပ ရ။
* '''ကၟာဍာ် အဓိကဂမၠိုင်:''' ပ္ဍဲ ပယျဵု ဍုင် ဂှ် နွံကဵု ကၟာဍာ် ဇၞော် ပိ မတွဟ်ဂး ကၟာဍာ် ရှကဝ်ဒါ (Lake Shkodër - ဇၞော်အိုတ် ပ္ဍဲ ဗလ်ကာန်)၊ ကၟာဍာ် အဝ်ရေတ် (Lake Ohrid - တြေံအိုတ် မွဲ ပ္ဍဲ ဂၠးတိ) ကေုာံ ကၟာဍာ် ပရေသပါ (Lake Prespa) ရ။
* '''ဥတုရာသဳ (Climate):''' ဒေသ ဇိုင်ၜဳ ဂှ် နွံကဵု ဥတုရာသဳ မေဒဳတာရေနဳယာန် (Mediterranean climate) မၞုံကဵု ကညင် ကတဴ သကှ် ကေုာံ မုဟ်ကျာ ဂံက် ၜိုဟ် တုဲ၊ ဒေသ ဒဵု လပါ် အပ္ဍဲ ဂှ် ဂံက် ဗွဲမလောန် သီု မနှင် စှ်ေ ဂၠိုင် ရ။

[[File:Albanian Riviera Ksamil.jpg|thumb|ဇိုင်ၜဳ အေလ်ဗေနဳယျာ ရဳဗဳယေရာ (Albanian Riviera) ပ္ဍဲ ဒေသ ကသာမေလ် (Ksamil)]]

== ၅။ ပရေင်ဍုင်ကွာန် ကေုာံ ပရေင်အုပ်ဓုပ် (Politics and Government) ==
အေလ်ဗေနဳယျာ ဝွံ ဒှ် သမ္မတနိဂီု ဒဳမဝ်ကရေသဳ ပါလဳမာန် မွဲဗော် (Unitary parliamentary constitutional republic) ရ။
* '''သမ္မတ ကေုာံ သကိုပ်ဝန်ဇၞော်:''' သမ္မတ (President) ဂှ် ဒှ် သကိုပ် ဍုင် (Head of state) မဒးဒုင် ရုဲစှ် နကဵု ပါလဳမာန် သွက် အာယုက် ၅ သၞာံ ရ။ သကိုပ်ဝန်ဇၞော် (Prime Minister) ဂှ် ဒှ် သကိုပ် အလဵုအသဳ (Head of government) တုဲ နွံ အဝဵု အုပ်ဓုပ် အဓိက ရ။
* '''ပါလဳမာန် (Kuvendi):''' စၠတ်ထဝ် ပါလဳမာန် အေလ်ဗေနဳယျာ ဂှ် နွံကဵု အမာတ် ၁၄၀ တၠ မဒးဒုင် ရုဲစှ် နကဵု မာဲ ညးဍုင်ကွာန် ဇၟာပ်ပ် ၄ သၞာံ ရ။ ဗော် ပရေင်ဍုင်ကွာန် အဓိက ၜါ ဂှ် ဒှ် ဗော် သဝ်ရှေလ်လေတ် (Socialist Party of Albania - PS) ကေုာံ ဗော် ဒဳမဝ်ကရေတေတ် (Democratic Party of Albania - PD) ရ။
* '''ပရေင်ဆက်စၠောအ် ဍုင်သအာင်:''' အေလ်ဗေနဳယျာ ဒှ် ကောန်ဂကောံ [[ကုလသမဂ္ဂ]] (UN), [[နေတဝ်]] (NATO), OSCE, ကေုာံ WTO တုဲ၊ စတမ် နူ သၞာံ ၂၀၁၄ ဂှ် ကလိဂွံ ကဆံင် ဍုင် မပတိုန် လိက် လုပ် ဂကောံ [[ဂကောံပံင်ကောံဥရောပ]] (EU candidate country) ရ။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Albania: European Neighbourhood Policy And Enlargement Negotiations |url=https://neighbourhood-enlargement.ec.europa.eu/enlargement-policy/albania_en |website=European Commission |access-date=2024-02-10}}&lt;/ref&gt;

== ၆။ ပရေင်စိုတ်ဓာတ် တွဵုရးဂမၠိုင် (Administrative Divisions) ==
ဍုင် အေလ်ဗေနဳယျာ ဝွံ ပါ် လဝ် နဒဒှ် တွဵုရး ဟွံသေင်မ္ဂး ခရိုင်ဇၞော် (Counties / Qarka) သီုဖအိုတ် ၁၂ ဒေသ တုဲ၊ ပ္ဍဲ ဂှ် ကလေင် ပါ် လဝ် ဍုင်ပွိုင်ဍုင် (Municipalities / Bashki) ၆၁ ဒၞာဲ ရ။ တွဵုရး အဓိက လ္ၚဵု တအ် ဂှ် ထ္ၜး လဝ် ပ္ဍဲ သ္ၚိအင် ဗွဲသၟဝ် ဏအ် ရ:
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! တွဵုရး (County) !! ဍုင်ဇၞော် တွဵုရး (Capital) !! သမၠဲ တိ (km²) !! လၟိဟ် မၞိဟ် (၂၀၂၃)
|-
| '''[[တဳရာနာ (တွဵုရး)|တဳရာနာ]]''' (Tirana)
| [[တဳရာနာ]]
| ၁,၆၅၂
| ၇၅၈,၅၁၃
|-
| '''[[ဒူရေသ် (တွဵုရး)|ဒူရေသ်]]''' (Durrës)
| [[ဒူရေသ်]]
| ၇၆၆
| ၂၂၆,၈၆၃
|-
| '''[[ဖဳယာ (တွဵုရး)|ဖဳယာ]]''' (Fier)
| [[ဖဳယာ]]
| ၁,၈၉၀
| ၂၄၀,၃၇၇
|-
| '''[[အေလ်ဗာသာန် (တွဵုရး)|အေလ်ဗာသာန်]]''' (Elbasan)
| [[အေလ်ဗာသာန်]]
| ၃,၁၉၉
| ၂၃၂,၅၈၀
|-
| '''[[ရှကဝ်ဒါ (တွဵုရး)|ရှကဝ်ဒါ]]''' (Shkodër)
| [[ရှကဝ်ဒါ]]
| ၃,၅၆၂
| ၁၅၄,၄၇၉
|-
| '''[[ဗလဝ်ရာ (တွဵုရး)|ဗလဝ်ရာ]]''' (Vlorë)
| [[ဗလဝ်ရာ]]
| ၂,၇၀၆
| ၁၄၆,၆၈၁
|}

== ၇။ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ပရေင်ပလံင်ဗစိုပ် (Economy and Infrastructure) ==
ပရေင်ပိုန်ဒြပ် အေလ်ဗေနဳယျာ ဝွံ ပြံင်လှာဲ ကၠုင် နူကဵု သၞောတ်ဝ် ကောမ်မူနေတ် ဗဟဵု ရပ်ဇုက် ဇရေင် သၞောတ်ဝ် ဗွိုက်လွာ ပံက် (Open-market economy) ရ။
* '''ကဏ္ဍ အဓိကဂမၠိုင်:''' ကဏ္ဍ ဝန်ဆောင် (Service sector) ဗွဲတၟေင် '''ပရေင် အာတရဴ''' (Tourism) ဂှ် ဒှ် ဒြဟတ် အဓိက သွက် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ဍုင် တုဲ၊ ဇၟာပ်ပ် သၞာံ ကၟုဲ အာတရဴ သန်း ၁၀ ပြင်င် ကၠုင် ဝေင် ပ္ဍဲ ဇိုင်ၜဳ ကေုာံ ဒဵု တအ် ရ။ ကဏ္ဍ တဵုလွဳ (သတ် အဝ်လဳဗ်၊ သတ် ဇဗျေတ်) ကေုာံ ကဏ္ဍ ခါဲ တိ (Chromium, Copper, Oil) တအ် လေဝ် ကိစ္စ ဇၞော် ရ။
* '''ဒြဟတ် ပၟတ် (Energy):''' အေလ်ဗေနဳယျာ ဝွံ ပ္တိတ် ဒြဟတ် ပၟတ် လလဳ နူကဵု ဍာ် (Hydroelectricity) ကြပ် ပေင် ၁၀၀% တုဲ ဒှ် ဍုင် မစကာ ဒြဟတ် သဘာဝ ကလေင် ဗပေင် မာန် (Renewable energy) သၠုင်အိုတ် မွဲ ပ္ဍဲ ဥရောပ ရ။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The World Bank in Albania: Overview |url=https://www.worldbank.org/en/country/albania/overview |website=World Bank |access-date=2024-02-10}}&lt;/ref&gt;
* '''ပရေင် ပလံင်ဗစိုပ်:''' [[သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အလုံဂၠးတိ တဳရာနာ]] (Tirana International Airport Nënë Tereza) ဂှ် ဒှ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ အဓိက တုဲ၊ သၞေဟ်က္ၜင် ဍာ် ဇၞော်အိုတ် ဂှ် နွံ ပ္ဍဲ ဍုင် ဒူရေသ် (Port of Durrës) ရ။

== ၈။ လၟိဟ်မၞိဟ် ကေုာံ ဂကူဂမၠိုင် (Demographics and Ethnic Groups) ==
အတိုင် စရင် သမ္တီ မၞိဟ် သၞာံ ၂၀၂၃ (2023 Census) မ္ဂး၊ လၟိဟ် မၞိဟ် ပ္ဍဲ အေလ်ဗေနဳယျာ နွံ ၂.၄ ပြကောဋိကိုဋ် (2,402,113) ရ။ ဟိုတ်နူ ကောန်ဍုင် ဗွဲမဂၠိုင် ပြံင် မံင် ဍုင်သအာင် (Emigration) ဗီုကဵု အဳတလဳ၊ ဂရေက်၊ ဂျာမနဳ ကေုာံ အမေရိကာန် တုဲ လၟိဟ် မၞိဟ် အပ္ဍဲ ဍုင် အောန် စှ်ေ ကၠုင် ရ။
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! ဂကူ (Ethnic Group) !! ဗၞတ်ဗ္ၜတ် (%) !! ဒေသ မမံင် ဂၠိုင် (Primary Regions)
|-
| '''[[ဂကူအေလ်ဗေနဳယျာ]]''' (Albanians)
| ~၉၁.၀%
| အလုံ မွဲ ဍုင်
|-
| '''[[ဂကူဂရေက်]]''' (Greeks)
| ~၁.၀%
| ဒေသ သၠုင်ကျာ (Dropull, Himarë)
|-
| '''[[ဂကူမာသေဒဝ်နဳယျာ]]''' (Macedonians)
| ~၀.၂%
| ဒေသ ဗၟံက် (Pustec)
|-
| '''ဂကူ တၞဟ်ဂမၠိုင်''' (Aromanians, Roma, Montenegrins)
| ~၇.၈%
| ဍုင်ဇၞော် ကေုာံ ဒေသ ပယျဵုဂမၠိုင်
|}

== ၉။ အရေဝ်ဘာသာ ကေုာံ ဘာသာရှ်ေသှ်ေ (Languages and Religion) ==
* '''အရေဝ်ဘာသာ:''' [[ဘာသာအေလ်ဗေနဳယျာ]] (Albanian / Shqip) ဝွံ ဒှ် ဘာသာ ရုင် ဍုင် တုဲ ကောန်ဍုင် ၉၈% ပြင်င် ဟီုဂး ရ။ ဘာသာ ဏအ် ဒှ် ကဏာင် တၞဟ်ခြာ မွဲ အပ္ဍဲ ဂကောံ ဘာသာ အေန်ဒဝ်-ယူရဝ်ပဳယာန် (Indo-European language family) တုဲ နွံကဵု ဒေသန္တရ ဘာသာ (Dialects) အဓိက ၜါ မတွဟ်ဂး Gheg (လပါ် သၟဝ်ကျာ) ကေုာံ Tosk (လပါ် သၠုင်ကျာ) ရ။ ဘာသာ အဳတလဳ ကေုာံ အင်္ဂလိက် လေဝ် မၞိဟ် ဟီုဂး ဂၠိုင် ရ။
* '''ဘာသာရှ်ေသှ်ေ:''' အေလ်ဗေနဳယျာ ဝွံ ဒှ် ဍုင် မဟွံမဲ ကု ဘာသာ ရုင် (Secular state) တုဲ နွံကဵု ပရေင် ညဳသာ အကြာ ဘာသာ နာနာ သာ် ရ။ ကောန်ဍုင် ဗွဲမဂၠိုင် ဒှ် ညးမရှ်ေသှ်ေ [[ဘာသာအစ္စလာမ်]] (သုန္နဳ ကေုာံ ဂကောံ သူဖဳ Bektashi Order) ကေုာံ [[ဘာသာခရေတ်ယာန်]] (ကာသဝ်လေတ် ကေုာံ အဝ်သဝ်ဒံက်) ရ။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=2023 Albania Population and Housing Census Results |url=https://www.instat.gov.al/en/ |website=INSTAT (Institute of Statistics of Albania) |access-date=2024-07-01}}&lt;/ref&gt;

[[File:Berat_Albania_2019.jpg|thumb|ဍုင် တြေံ ဗေရတ် (Berat) မဒှ် ဒတန် အာဲကၟာဲ ဂၠးတိ UNESCO မยၟုမြဟ် နဒဒှ် &quot;ဍုင် ဗတင် လ္ၚီ&quot;]]

== ၁၀။ ယေန်သၞာင် ကေုာံ အခိုက်အလိုက် (Culture and Society) ==
ယေန်သၞာင် အေလ်ဗေနဳယျာ ဝွံ ဒက်ပ္တန် လဝ် နကဵု ရိုဟ်ကၞက် အဳလဳရဳယာန် တမၠာ ကေုာံ ပရေင် ပံင်နှဴ ဂရေက်၊ ရဝ်မ၊ ဗိုင်ဇန်တိုင် ကေုာံ အံက်တဝ်မာန် ရ။
* '''သၞောဝ် ဗေသာ (Besa):''' ဒှ် လညာတ် သိက္ခာ ကောန်ဂကူ အေလ်ဗေနဳယျာ မဂွံ အဓိပ္ပါယ် &quot;မင်မွဲ ကတိသစ္စ&quot; ကေုာံ &quot;လွဳလွတ် စဵုဒၞာ ကၟုဲ&quot; ရ။ ဟိုတ်နူ သၞောဝ် Besa ဏအ် တုဲ ပ္ဍဲ အခိင် ပၞာန် ဂၠးတိ အလန် ဒုတိယ တေအ်၊ ကောန်ဍုင် အေလ်ဗေနဳယျာ တအ် ကလေင် စဵုဒၞာ ကဵု ဂီုကၠီု ကု ဂကူ ဂျူ (Jews) လ္ၚီ ဗွဲမဂၠိုင် ညံင် ဟွံဂွံ ဒးဒုင် ဂစိုတ် နကဵု ဒပ် နာဇဳ ရ။
* '''ဂဳတ ကေုာံ အာဲကၟာဲ:''' ဒွက် အခိုက်အလိုက် မဒယှ်ေ နကဵု ရမ္သာင် ဂမၠိုင် (Albanian iso-polyphony) ဂှ် ဒးဒုင် သ္ပစၟတ်သမ္တီ နဒဒှ် အာဲကၟာဲ ယေန်သၞာင် ဂၠးတိ နူကဵု UNESCO ရ။ ဍုင် တြေံ ဗေရတ် (Berat)၊ ဂျဳရဝ်ကာသတြာ (Gjirokastër) ကေုာံ ဒတန် တမၠာ ဗူတြေန် (Butrint) တအ် လေဝ် ဒှ် ဒတန် အာဲကၟာဲ ဂၠးတိ UNESCO ရ။
* '''ပူဂိုလ် ယၟုမြဟ်ဂမၠိုင်:''' အစာချူလိက် [[အေသမာအေလ် ကာဒါရေ]] (Ismail Kadare)၊ မိ မာသာ ထရေသာ ([[မာသာ ထရေသာ]] / Mother Teresa - ဂကူ အေလ်ဗေနဳယျာ မကလိဂွံ လာပ် နဝ်ဗေလ်) ကေုာံ သၟာဒယှ်ေဒွက် ခေတ် တၟိ Dua Lipa ကေုာံ Rita Ora တအ် ဒှ် ဂကူ အေလ်ဗေနဳယျာ မယၟုမြဟ် ပ္ဍဲ ဂၠးတိ ရ။

== ၁၁။ ပရေင်ပညာ ကေုာံ ပရေင်ထတ်ယုက် (Education and Health) ==
* '''ပရေင် ပညာ (Education):''' ပရေင် ပညာ ပ္ဍဲ အေလ်ဗေနဳယျာ ဝွံ ဒှ် အရာ မဟွံကေတ် ၚုဟ်မး ပ္ဍဲ ဘာ အလဵုအသဳ တုဲ ကောန်ၚာ် နူ အာယုက် ၆ သၞာံ စဵုကဵု ၁၆ သၞာံ ဒး တိုန် ဘာ ပရေင် သဇိုင် (Compulsory education) ရ။ လၟိဟ် မၞိဟ် မလေပ် လိက် (Literacy rate) ပ္ဍဲ ဍုင် ဝွံ သၠုင် စိုပ် ၉၈.၅% ရ။ [[တက္ကသိုလ် တဳရာနာ]] (University of Tirana) မဒက်ပ္တန် လဝ် ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၅၇ ဂှ် ဒှ် တက္ကသိုလ် ဇၞော်အိုတ် ကေုာံ အဓိက အိုတ် ပ္ဍဲ ဍုင် ရ။
* '''ပရေင် ထတ်ယုက် (Healthcare):''' သၞောတ်ဝ် ပရေင် ထတ်ယုက် ဍုင် ဂှ် ဒှ် သၞောတ်ဝ် အလဵုအသဳ ထံက်ပင် သီုဖအိုတ် (Universal healthcare system) ကေုာံ ရုင်ဂဥုဲ ပူဂိုလ် တအ် ပံင်တောဲ လဝ် ရ။ အာယုက် မၞိဟ် မံင် ဗွဲဓမ္မတာ (Life expectancy) ပ္ဍဲ အေလ်ဗေနဳယျာ ဂှ် နွံ ၜိုတ် ၇၈ သၞာံ တုဲ၊ ဟိုတ်နူ စၞစ အခိုက် မေဒဳတာရေနဳယာန် (သတ်ဆု၊ ဟင်းသီးဟင်းရွက် ကေုာံ ကၠေင် အဝ်လဳဗ်) တုဲ ပရေင် ထတ်ယုက် ကောန်ဍုင် တအ် ခိုဟ် ပ္ဍဲ ကဆံင် ဒေသ ရ။

== ဗှ်လ္ၚတ် ==
* [[တဳရာနာ]] (Tirana)
* [[ဘာသာအေလ်ဗေနဳယျာ]] (Albanian language)
* [[ကဝ်သဝ်ဗဝ်]] (Kosovo)
* [[ဗလ်ကာန်]] (Balkans)

== နိဿဲ ==
&lt;references /&gt;

{{Navbox
| name = Countries in Europe
| title = ဍုင်ဂမၠိုင် ပ္ဍဲ [[ဥရောပ]] (Europe)
| listclass = hlist
| group1 = [[ဥရောပ သၠုင်ကျာဗၟံက်]] (ဗလ်ကာန်)
| list1 =
* [[အေလ်ဗေနဳယျာ]]
* [[ဗဝ်သနဳယျာ ကေုာံ ဟာဇေဂဝ်ဗဳနာ]]
* [[ဗူလ်ဂေရဳယျာ]]
* [[ခရဝ်အေရှာ]]
* [[ဂရေက်]]
* [[ကဝ်သဝ်ဗဝ်]]
* [[မောန်တေနဳဂရဝ်]]
* [[မာသေဒဝ်နဳယျာ သၟဝ်ကျာ]]
* [[ရဝ်မေနဳယျာ]]
* [[သာဗဳယျာ]]
* [[သလဝ်ဗေနဳယျာ]]
| group2 = [[ဥရောပ သၠုင်ကျာ]]
| list2 =
* [[အဳတလဳ]]
* [[မဝ်လ်တာ]]
* [[ပဝ်တူဂါ]]
* [[သာန်မာရဳနဝ်]]
* [[သပေန်]]
* [[ဗာတဳကာန်]]
}}

{{DEFAULTSORT:အေလ်ဗေနဳယျာ}}
[[ကဏ္ဍ:အေလ်ဗေနဳယျာ]]
[[ကဏ္ဍ:ဍုင်ဂမၠိုင် ပ္ဍဲ ဥရောပ]]
[[ကဏ္ဍ:ဥရောပ သၠုင်ကျာဗၟံက်]]
[[ကဏ္ဍ:ဍုင် ဗလ်ကာန်ဂမၠိုင်]]
[[ကဏ္ဍ:ဍုင် မနွံ ပ္ဍဲ ဇိုင်ၜဳလဒေါဝ်တိဂမၠိုင်]]</text>
      <sha1>dq31lmu1qjg9bhxa1okunqcyrrs9r9m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အေလ်ဂျဳရဳယျာ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12918</id>
    <revision>
      <id>59380</id>
      <timestamp>2026-10-28T08:58:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Infobox country | conventional_long_name = သမ္မတနိဂီု ဒဳမဝ်ကရေတေတ် ညးဍုင်ကွာန် အေလ်ဂျဳရဳယျာ | common_name = အေလ်ဂျဳရဳယျာ | native_name = {{lang|ar|الجمهورية الجزائرية الديمقراطية الشعبية}}&lt;br&gt;{{lang|ber|ⵜⴰⴳⴷⵓⴷⴰ ⵜⴰⵎⴳⴷⴰⵢⵜ ⵜⴰⵖⵔⴼⴰ...&quot;</comment>
      <origin>59380</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30650" sha1="0c1hmtsz9zzr9vqrh97pyjj59upgh6m" xml:space="preserve">{{Infobox country
| conventional_long_name = သမ္မတနိဂီု ဒဳမဝ်ကရေတေတ် ညးဍုင်ကွာန် အေလ်ဂျဳရဳယျာ
| common_name = အေလ်ဂျဳရဳယျာ
| native_name = {{lang|ar|الجمهورية الجزائرية الديمقراطية الشعبية}}&lt;br&gt;{{lang|ber|ⵜⴰⴳⴷⵓⴷⴰ ⵜⴰⵎⴳⴷⴰⵢⵜ ⵜⴰⵖⵔⴼⴰⵏⵜ ⵜⴰⴷⵣⴰⵢⵔⵉⵜ}}
| image_flag = Flag of Algeria.svg
| image_coat = Seal of Algeria.svg
| image_map = Algeria on the globe (Africa centered).svg
| map_caption = ဒတန် ဍုင် အေလ်ဂျဳရဳယျာ ပ္ဍဲ တိုက် အာဖရိက
| capital = [[အေလ်ဂျဳယာသ်]] (Algiers)
| coordinates = {{Coord|36|45|N|3|03|E|type:city}}
| largest_city = အေလ်ဂျဳယာသ်
| official_languages = [[ဘာသာအာရပ်]] (Arabic), [[ဘာသာဗာဗာ]] (Tamazight / Berber)
| religion = ၉၉% [[ဘာသာအစ္စလာမ်]] (သုန္နဳ အစ္စလာမ် - ဘာသာ ရုင်)
| government_type = သၞောတ်ဝ် သမ္မတ ပံင်နှဴ မွဲဗော် (Unitary semi-presidential republic)
| leader_title1 = သမ္မတ (President)
| leader_name1 = [[အာဗ်ဒေလ်မာဂျေတ် တေဗ်ဗဝ်နေ]] (Abdelmadjid Tebboune)
| leader_title2 = သကိုပ်ဝန်ဇၞော် (Prime Minister)
| leader_name2 = [[နာဒဳယာ အေလ်-အာရ်ဗာဝဳ]] (Nadir Larbaoui)
| area_km2 = 2,381,741
| area_rank = ၁၀
| population_estimate = ၄၆,၇၀၀,၀၀၀ (၂၀၂၄)
| population_density_km2 = 19.6
| GDP_PPP = $776.5 billion
| GDP_nominal = $266.7 billion
| currency = ဒဳနာ အေလ်ဂျဳရဳယျာ (Algerian dinar - DZD)
| time_zone = UTC+1 (CET)
| calling_code = +213
| cctld = .dz
}}

'''အေလ်ဂျဳရဳယျာ''' ({{lang-en|Algeria}})၊ နကဵု ယၟု ရုင် '''သမ္မတနိဂီု ဒဳမဝ်ကရေတေတ် ညးဍုင်ကွာန် အေလ်ဂျဳရဳယျာ''' ({{lang-en|People's Democratic Republic of Algeria}}) ဝွံ ဒှ် ဍုင် မနွံ ပ္ဍဲ ဒေသ မာဂရေပ် (Maghreb) ပ္ဍဲ [[အာဖရိက သၟဝ်ကျာ]] (North Africa) ရ။ ဍုင် ဝွံ လပါ် သၟဝ်ကျာ မ္ဂး စပ် ကဵု [[ၜဳလဒေါဝ်တိ]] (Mediterranean Sea)၊ လပါ် ဗၟံက်သၟဝ်ကျာ စပ် ကဵု [[တူနဳရှာ]]၊ လပါ် ဗၟံက် စပ် ကဵု [[လဳဗျာ]]၊ လပါ် သၠုင်ကျာဗၟံက် စပ် ကဵု [[နာင်ဂျာ]]၊ လပါ် သၠုင်ကျာပလိုတ် စပ် ကဵု [[မာလဳ]] ကေုာံ [[မဝ်ရဳတေနဳယျာ]]၊ တုဲပၠန် လပါ် ပလိုတ် စပ် ကဵု [[သဟာရ ပလိုတ်]] ကေုာံ [[မဝ်ရဝ်ကဝ်]] ရ။ သမၠဲ တိဍာ် ဍုင် သီုဖအိုတ် နွံ ၂,၃၈၁,၇၄၁ စတုရံ ကဳလဝ်မဳတာ တုဲ ဒှ် ဍုင် သမၠဲ တိ ဇၞော်အိုတ် ပ္ဍဲ တိုက် [[အာဖရိက]]၊ ပ္ဍဲ ဂၠးတိ အာရပ် ကေုာံ ပ္ဍဲ ပွဳပွူ ၜဳလဒေါဝ်တိ တုဲ ဒှ် ဍုင် ဇၞော်အိုတ် မရနုက်ကဵု ၁၀ ပ္ဍဲ ဂၠးတိ ရ။ ဍုင်ဇၞော် ကေုာံ ဍုင် မၞိဟ် ဂၠိုင်အိုတ် ဂှ် ဒှ် [[အေလ်ဂျဳယာသ်]] (Algiers) မနွံ ပ္ဍဲ ဇိုင်ၜဳ သၟဝ်ကျာ ရ။

== ၁။ နိဒါန် ကေုာံ ဝင်ယၟု (Etymology) ==
ယၟု ဍုင် &quot;အေလ်ဂျဳရဳယျာ&quot; (Algeria) ဝွံ ကၠုင် နူကဵု ယၟု ဍုင်ဇၞော် [[အေလ်ဂျဳယာသ်]] (Algiers) ရ။ 
မအရေဝ် ဏအ် ကၠုင် နူကဵု ဘာသာ အာရပ် ''အေလ်-ဂျာဇာအဳ'' ({{lang|ar|الجزائر}} - ''al-Jazāʾir'') မဂွံ အဓိပ္ပါယ် &quot;တကအ်ဂမၠိုင်&quot; (The Islands) ရ။ ယၟု ဏအ် ဝွံ ရန်တၟအ် ကော် လဝ် တကအ် ဍောတ်တ် ပန် မ မကေင် နွံ ပ္ဍဲ ဖင်ၜဳ ဂတ မုက် ဍုင် အေလ်ဂျဳယာသ် ကိုပ်ကၠာ ဟွံဂွံ ပံင်စပ် အာ ကု တိုက်ဇၞော် ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၅၂၅ တေအ် ရ။ ယၟု တမၠာ ဂှ် ကၠုင် နူကဵု ''Jaza'ir Bani Mazghanna'' (တကအ်ဂမၠိုင် ကောန်ဂကူ Mazghanna) မဒှ် ယၟု သၟိင် [[ဂကူဗာဗာ]] (Berber) မပိုင်ပြဳ လဝ် ဒေသ ဂှ် ပ္ဍဲ ခေတ် လဒေါဝ် ရ။ နကဵု ဘာသာ ဗာဗာ (Tamazight) မ္ဂး ဍုင် ဏအ် ကော်စ ''Dzayer'' တုဲ ကောန်ဍုင် တအ် ကော် ဍုင် ဇကု နကဵု ယၟု ဏအ် လၟိုန် ရ။&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Naylor |first=Phillip C. |title=Historical Dictionary of Algeria |publisher=Rowman &amp; Littlefield |year=2015 |isbn=978-0810879188 |pages=55–58}}&lt;/ref&gt;

== ၂။ ဝင် တမၠာ ကေုာံ ခေတ်လဒေါဝ် (Ancient and Medieval History) ==
တိဍာ် အေလ်ဂျဳရဳယျာ ဝွံ မၞိဟ် တမၠာ တအ် စ မံင် ကၠုင် နူကဵု ခေတ် တၟအ် တြေံ (Lower Paleolithic) တုဲ ရုပ် ကသူ လတူ တၟအ် ပ္ဍဲ [[တသဳလဳ အေန်အာဂျာ]] (Tassili n'Ajjer) တအ် ဂှ် ဒှ် သက်သဳ ယေန်သၞာင် မနွံ ကၠုင် နူ ၆၀၀၀ သၞာံ ကိုပ်ကၠာ ခရေတ် (BCE) ရ။
* '''ခေတ် နူမဳဒဳယျာ ကေုာံ ရဝ်မ:''' ကောန်ဂကူ တမ်မူလ ပ္ဍဲ ဒေသ ဏအ် ဂှ် ဒှ် [[ဂကူဗာဗာ]] (Berbers / Imazighen) ရ။ ပ္ဍဲ ၂၀၂ BCE ဂှ် သၟိင် ဗာဗာ [[မာသဳနဳသာ]] (Masinissa) ဒက်ပ္တန် ဍုင် ဨကရာဇ် နူမဳဒဳယျာ (Kingdom of Numidia) ရ။ ဗွဲကြဴ တိဍာ် ဏအ် လုပ် အာ သၟဝ် အုပ်ဓုပ် အင်ပါယာ ရဝ်မ (Roman Empire) တုဲ ဒှ် အာ ဒၞာဲ တဵု သြောံဂျုံ အဓိက သွက် ရဝ်မ ရ။ အစာ သာသနာ ခရေတ်ယာန် ယၟုမြဟ် [[သေန် အဝ်ဂတ်သတေန်]] (Saint Augustine of Hippo) ဂှ် ဒှ် ဂကူ ဗာဗာ မက္တဵုဒှ် မၞိဟ် ပ္ဍဲ ဍုင် Thagaste (ပစ္စုပ္ပန် Souk Ahras၊ အေလ်ဂျဳရဳယျာ) ရ။
* '''ခေတ် အစ္စလာမ် ကေုာံ တၞောဝ်သၟိင် ဗာဗာ:''' ပ္ဍဲ ဗွဝ်ကၠံ ၇ ကေုာံ ၈ ဂှ်၊ ဒပ် အာရပ် အစ္စလာမ် (Umayyad Caliphate) လုပ် သီ ကေတ် ဒေသ မာဂရေပ် တုဲ ပတိုန် ဏာ [[ဘာသာအစ္စလာမ်]] ကေုာံ [[ဘာသာအာရပ်]] ရ။ ပ္ဍဲ ခေတ် လဒေါဝ် ဂှ် တၞောဝ်သၟိင် ဗာဗာ မပ္တံကဵု Rustamids, Zirids, Hammadids, Almoravids, Almohads ကေုာံ Zayyanids တအ် အုပ်ဓုပ် လဝ် ဍုင် တုဲ ဇၞော်မောဝ် ပတိုန် ပရေင် သွံရာန် ကေုာံ ပရေင် ပညာ ရ။

[[File:Timgad_Arch_of_Trajan.jpg|thumb|ဍုင် တမၠာ ရဝ်မ တေမ်ဂါတ် (Timgad) မဒှ် ဒတန် အာဲကၟာဲ ဂၠးတိ UNESCO ပ္ဍဲ အေလ်ဂျဳရဳယျာ]]

== ၃။ ဝင် ခေတ်ပစ္စုပ္ပန် ကေုာံ ပရေင်ဗၠးၜး (Modern History and Independence) ==
* '''ခေတ် အံက်တဝ်မာန် (Ottoman Regency):''' ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၅၁၆ ဂှ် ကောဒေအ် ဗာဗာရဝ်သာ (Hayreddin Barbarossa) တအ် သီ ကေတ် အေလ်ဂျဳယာသ် တုဲ ပံင်စပ် ကဵု အင်ပါယာ အံက်တဝ်မာန် ရ။ အေလ်ဂျဳရဳယျာ ဒှ် အာ ဍုင် မၞုံကဵု အဝဵု အုပ်ဓုပ် အလဵုဇကု (Regency of Algiers) သၟဝ် အံက်တဝ်မာန် လုကဴ ၃၀၀ သၞာံ တုဲ ဒပ် က္ၜင် ဍေဟ်တအ် (Barbary corsairs) ဂှ် နွံ အဝဵု ဇၞော် ပ္ဍဲ ၜဳလဒေါဝ်တိ ရ။
* '''ခေတ် ကဝ်လဝ်နဳ ပြင်သေတ် (French Rule):''' ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၈၃၀ ဂှ် ဒပ် ပၞာန် [[ပြင်သေတ်]] (France) လုပ် ဗတိုက် သီ ကေတ် အေလ်ဂျဳရဳယျာ ရ။ ညးက္ဍိုက်ပ် ဂကူ အေလ်ဂျဳရဳယျာ [[အာဗ်ဒေလ်ကာဒါ]] (Emir Abdelkader) ဒစဵုဒစး ဗတိုက် ပြင်သေတ် လုကဴ ၁၇ သၞာံ ကီုလေဝ်၊ ပြင်သေတ် သီ ကေတ် ဍုင် သီုဖအိုတ် တုဲ ပတိုန် ဏာ ကောန်ဍုင် ဥရောပ (Pieds-Noirs) သန်း မွဲ ပြင်င် ကဵု မံင် ပ္ဍဲ တိဍာ် ခိုဟ်အိုတ် တအ် ရ။
* '''ပၞာန် ဗၠးၜး ကေုာံ ခေတ် ကြဴနူ ဗၠးၜး:''' ပ္ဍဲ ဂိတု နဝ်ဝေမ်ဗါ သၞာံ ၁၉၅၄ ဂှ် ဂကောံ [[ဗော်ဗၠးၜးကောန်ဂကူ (အေလ်ဂျဳရဳယျာ)|ဗော် ဗၠးၜး ကောန်ဂကူ]] (National Liberation Front - FLN) စ ဗတိုက် ပၞာန် ဗၠးၜး အေလ်ဂျဳရဳယျာ (Algerian War of Independence) ရ။ ကြဴနူ ပၞာန် မကြံင်မ္ၚိုဟ် လုကဴ ၈ သၞာံ တုဲ၊ အေလ်ဂျဳရဳယျာ ကလိဂွံ ပရေင် ဗၠးၜး ပ္ဍဲ စၟတ်တ္ၚဲ ၅ ဂျူလာင် သၞာံ ၁၉၆၂ ရ။ ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၉၀ တအ် ဂှ် က္တဵုဒှ် ပၞာန် အပ္ဍဲဍုင် (Algerian Civil War / Black Decade) အကြာ အလဵုအသဳ ကေုာံ ဂကောံ အစ္စလာမ် ရပ်လွဟ် တုဲ စိုပ် သၞာံ ၂၀၀၂ ဂှ် ပၞာန် အိုတ် အာ ရ။ ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၉ ဂှ် ထ္ၜး ဆန္ဒ ညးဍုင်ကွာန် (Hirak movement) က္တဵုဒှ် တုဲ သမ္မတ Abdelaziz Bouteflika ဒး နုက် တိတ် နူ တာလျိုင် ရ။&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Horne |first=Alistair |title=A Savage War of Peace: Algeria 1954–1962 |publisher=New York Review Books |year=2006 |isbn=978-1590172186 |pages=505–530}}&lt;/ref&gt;

== ၄။ ပထဝဳ ကေုာံ ပွဳပွူသဘာဝ (Geography and Climate) ==
အေလ်ဂျဳရဳယျာ ဝွံ နွံကဵု သမၠဲ တိ ၂,၃၈၁,၇၄၁ စတုရံ ကဳလဝ်မဳတာ တုဲ သမၠဲ တိဍာ် လတူ ၈၀% ဂှ် ဒှ် ဒေသ [[ကန္တာရ သဟာရ]] (Sahara Desert) ရ။
* '''ဒေသ တိဍာ် အဓိကဂမၠိုင်:''' လပါ် သၟဝ်ကျာ မစပ် ကဵု ၜဳလဒေါဝ်တိ ဂှ် ဒှ် ဒေသ တိဗလး မခိုဟ် သွက် တဵုလွဳ မကော်ဂး Tell Atlas ရ။ သၟဝ် ဂှ် နွံကဵု တိဗလး သၠုင် (High Plateaus / Hautes Plaines) ကေုာံ လၟေင် ဒဵု သဟာရ အာတ်လာသ် (Saharan Atlas) ရ။ လပါ် သၠုင်ကျာ တေအ် သီုဖအိုတ် ဂှ် ဒှ် ကန္တာရ သဟာရ တုဲ နွံကဵု ဒဵု ဟဝ်ဂါ (Hoggar Mountains) ရ။ ဒဵု သၠုင်အိုတ် ပ္ဍဲ ဍုင် ဂှ် ဒှ် ဒဵု တဟာတ် (Mount Tahat) မသၠုင် ၂,၉၀၈ မဳတာ (၉,၅၄၁ ပေ) ရ။
* '''ဥတုရာသဳ (Climate):''' ဒေသ ဇိုင်ၜဳ သၟဝ်ကျာ ဂှ် နွံကဵု ဥတုရာသဳ မေဒဳတာရေနဳယာန် မၞုံကဵု မုဟ်ကျာ ဂံက် ဗြဲ ဂူ ကေုာံ ကညင် ကတဴ သကှ် ရ။ ဒေသ သဟာရ လပါ် သၠုင်ကျာ ဂှ် ကတဴ ကေုာံ သကှ် ဗွဲမလောန် တုဲ အခိင် တ္ၚဲ မ္ဂး ကတဴ စိုပ် ၅၀ ဒဳဂရဳ သေလ်သဳယာတ် (50°C) မာန် ရ။

[[File:Hoggar_mountains_Algeria.jpg|thumb|ဒဵု ဟဝ်ဂါ (Hoggar Mountains) မနွံ ပ္ဍဲ ကန္တာရ သဟာရ လပါ် သၠုင်ကျာ အေလ်ဂျဳရဳယျာ]]

== ၅။ ပရေင်ဍုင်ကွာန် ကေုာံ ပရေင်အုပ်ဓုပ် (Politics and Government) ==
အေလ်ဂျဳရဳယျာ ဝွံ ဒှ် သမ္မတနိဂီု ဒဳမဝ်ကရေတေတ် မစကာ သၞောတ်ဝ် သမ္မတ ပံင်နှဴ (Semi-presidential republic) ရ။
* '''သမ္မတ ကေုာံ အလဵုအသဳ:''' သမ္မတ (President of the Republic) ဂှ် ဒှ် သကိုပ် ဍုင် (Head of state) ကေုာံ ညးက္ဍိုက်ပ် သၠုင်အိုတ် ဒပ် ပၞာန် တုဲ ဒးဒုင် ရုဲစှ် နကဵု မာဲ ညးဍုင်ကွာန် သွက် အာယုက် ၅ သၞာံ (ရုဲစှ် ဂွံ ၜါ အလန်) ရ။ သမ္မတ ဂှ် ခပတိုန် သကိုပ်ဝန်ဇၞော် (Prime Minister) မဒှ် သကိုပ် အလဵုအသဳ ရ။
* '''စၠတ်ထဝ် ပါလဳမာန်:''' စၠတ်ထဝ် ပါလဳမာန် အေလ်ဂျဳရဳယျာ နွံ ၜါ ကဆံင် မတွဟ်ဂး စၠတ်ထဝ် သၟဝ် (People's National Assembly - အမာတ် ၄၀၇ တၠ) ကေုာံ စၠတ်ထဝ် လတူ (Council of the Nation - အမာတ် ၁၇၄ တၠ) ရ။
* '''ပရေင်ဆက်စၠောအ် ဍုင်သအာင်:''' အေလ်ဂျဳရဳယျာ ဒှ် ကောန်ဂကောံ [[ကုလသမဂ္ဂ]] (UN), [[ဂကောံပံင်ကောံအာဖရိက]] (African Union), [[ဂကောံဍုင်အာရပ်ဂမၠိုင်]] (Arab League), ကေုာံ [[အဝ်ပေက်]] (OPEC) တုဲ ဒ္ဂေတ် ဗက် မူဝါဒ မဟွံဗက် လပါ် ကေုာံ ထံက်ပင် ပရေင် ဗၠးၜး ကောန်ဂကူဂမၠိုင် ရ။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Algeria: Freedom in the World 2024 Country Report |url=https://freedomhouse.org/country/algeria/freedom-world/2024 |website=Freedom House |access-date=2024-03-01}}&lt;/ref&gt;

== ၆။ ပရေင်စိုတ်ဓာတ် တွဵုရးဂမၠိုင် (Administrative Divisions) ==
စတမ် နူ သၞာံ ၂၀၁၉–၂၀၂၁ ဂှ်၊ ဍုင် အေလ်ဂျဳရဳယျာ ပါ် လဝ် နဒဒှ် တွဵုရး (Provinces / Wilayas) သီုဖအိုတ် ၅၈ တွဵုရး (ကိုပ်ကၠာ တေအ် နွံ ၄၈ တွဵုရး) တုဲ ကလေင် ပါ် လဝ် ခရိုင် (Daïras) ၅၄၇ ဒၞာဲ ကေုာံ ပွိုင်ဍုင် (Baladiyahs) ၁,၅၄၁ ဒၞာဲ ရ။ တွဵုရး အဓိက မၞုံကဵု မၞိဟ် ဂၠိုင်အိုတ် လ္ၚဵု တအ် ဂှ် ထ္ၜး လဝ် ပ္ဍဲ သ္ၚိအင် ဗွဲသၟဝ် ဏအ် ရ:
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! စၟတ် !! တွဵုရး (Province / Wilaya) !! ဍုင်ဇၞော် တွဵုရး (Capital) !! ဒေသ (Region) !! လၟိဟ် မၞိဟ် (ၜိုတ်)
|-
| ၁၆
| '''[[အေလ်ဂျဳယာသ် (တွဵုရး)|အေလ်ဂျဳယာသ်]]''' (Algiers)
| [[အေလ်ဂျဳယာသ်]]
| သၟဝ်ကျာ (လဒေါဝ်)
| ၄,၃၀၀,၀၀၀
|-
| ၃၁
| '''[[အဝ်ရာန် (တွဵုရး)|အဝ်ရာန်]]''' (Oran)
| [[အဝ်ရာန်]]
| သၟဝ်ကျာပလိုတ်
| ၂,၁၀၀,၀၀၀
|-
| ၁၉
| '''[[သေတေဖ် (တွဵုရး)|သေတေဖ်]]''' (Sétif)
| [[သေတေဖ်]]
| သၟဝ်ကျာဗၟံက်
| ၁,၉၀၀,၀၀၀
|-
| ၂၅
| '''[[ကောန်သတာန်တေန် (တွဵုရး)|ကောန်သတာန်တေန်]]''' (Constantine)
| [[ကောန်သတာန်တေန်]]
| သၟဝ်ကျာဗၟံက်
| ၁,၃၀၀,၀၀၀
|-
| ၂၃
| '''[[အာန်နာဗာ (တွဵုရး)|အာန်နာဗာ]]''' (Annaba)
| [[အာန်နာဗာ]]
| ဇိုင်ၜဳ ဗၟံက်
| ၈၀၀,၀၀၀
|-
| ၁၁
| '''[[တာမာန်ရာသေတ် (တွဵုရး)|တာမာန်ရာသေတ်]]''' (Tamanrasset)
| [[တာမာန်ရာသေတ်]]
| သၠုင်ကျာ (သဟာရ)
| ၂၅၀,၀၀၀
|}

== ၇။ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ပရေင်ပလံင်ဗစိုပ် (Economy and Infrastructure) ==
ပရေင်ပိုန်ဒြပ် အေလ်ဂျဳရဳယျာ ဝွံ ဒှ် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ဇၞော်အိုတ် မွဲ ပ္ဍဲ တိုက် အာဖရိက တုဲ ဒုင် သဇိုင် လတူ ကဏ္ဍ ကၠေင်တိ (Petroleum) ကေုာံ သဘာဝ ဓါတ်ကျာ (Natural gas) ရ။
* '''ကၠေင်တိ ကေုာံ ဓါတ်ကျာ:''' ကဏ္ဍ ဟာက်ဒရဝ်ကာဗေါန် (Hydrocarbons) ဂှ် ဒှ် ဇြဟတ် အဓိက ဍုင် တုဲ ပ္တိတ် ကဵု သြန် လုပ် ဍုင်သအာင် (Export earnings) လတူ ၉၀% ရ။ ကမ္ပဏဳ အလဵုအသဳ [[သဝ်နာတြာက်]] (Sonatrach) ဂှ် ဒှ် ကမ္ပဏဳ ဇၞော်အိုတ် ပ္ဍဲ တိုက် အာဖရိက ရ။ အေလ်ဂျဳရဳယျာ ဒှ် ဍုင် မပလံင် ပ္တိတ် သဘာဝ ဓါတ်ကျာ ဇရေင် တိုက် ဥရောပ အဓိက မွဲ ရ။
* '''ပရေင် တဵုလွဳ ကေုာံ စက်ရုံ:''' အလဵုအသဳ ဂစာန် ဒၟံင် သွက်ဂွံ ဖ္အောန် ဖျေဟ် ပရေင် ဒုင်သဇိုင် လတူ ကၠေင်တိ မွဲ ဓဝ် နကဵု ပရေင် ဇၞော်မောဝ် ကဏ္ဍ တဵုလွဳ (သြောံဂျုံ၊ သတ် စမ္ပာလမ် / Dates၊ သတ် အဝ်လဳဗ်) ကေုာံ ကဏ္ဍ ခါဲ တိ (ပသဲ၊ ဖဝ်သဖေတ်) ရ။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The World Bank in Algeria: Overview |url=https://www.worldbank.org/en/country/algeria/overview |website=World Bank |access-date=2024-03-01}}&lt;/ref&gt;
* '''ပရေင် ပလံင်ဗစိုပ်:''' ဂၠံင် ကွဳစက် ဇၞော် ဗၟံက်-ပလိုတ် (East–West Highway) ကေုာံ ဂၠံင် ကန္တာရ သဟာရ (Trans-Saharan Highway) တအ် ဒှ် ဂၠံင် အဓိက ဍုင် ရ။ ဍုင်ဇၞော် အေလ်ဂျဳယာသ် နွံကဵု ကွဳပၟတ် သၟဝ်တိ (Algiers Metro) တုဲ [[က္ၜင်ကျာ အေလ်ဂျဳရဳယျာ]] (Air Algérie) ဂှ် ဒှ် ကမ္ပဏဳ က္ၜင်ကျာ ကောန်ဂကူ ရ။

== ၈။ လၟိဟ်မၞိဟ် ကေုာံ ဂကူဂမၠိုင် (Demographics and Ethnic Groups) ==
လၟိဟ် မၞိဟ် ပ္ဍဲ အေလ်ဂျဳရဳယျာ ဝွံ ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၂၄ ဂှ် နွံ ၜိုတ် ၄၆.၇ ပြကောဋိကိုဋ် (46.7 million) ရ။ လၟိဟ် မၞိဟ် ၉၀% ပြင်င် ဂှ် ပဒတဴ ပ္ဍဲ ဒေသ ဇိုင်ၜဳ သၟဝ်ကျာ (Tell region) မဒှ် တိဍာ် ၜိုတ် ၁၂% နူကဵု သမၠဲ ဍုင် သီုဖအိုတ် ရ။
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! ဂကူ (Ethnic Group) !! ဗၞတ်ဗ္ၜတ် (%) !! ဒေသ မမံင် ဂၠိုင် (Primary Regions)
|-
| '''[[ဂကူအာရပ်-ဗာဗာ]]''' (Arab-Berbers)
| ~၇၅–၈၀%
| ဍုင်ဇၞော်ဂမၠိုင် ကေုာံ ဒေသ ဇိုင်ၜဳ သၟဝ်ကျာ
|-
| '''[[ဂကူဗာဗာ]] (Imazighen)'''&lt;br&gt;*(Kabyles, Chaouis, Mozabites, Tuaregs)*
| ~၂၀–၂၅%
| ဒေသ ဒဵု ကာဗဳလဳယျာ (Kabylia)၊ အဝ်ရေသ် (Aurès) ကေုာံ သဟာရ
|-
| '''ဂကူ တၞဟ်ဂမၠိုင်''' (Sub-Saharan Africans, Europeans)
| &lt;၁%
| ဍုင် အေလ်ဂျဳယာသ် ကေုာံ ပယျဵု သၠုင်ကျာ
|}
*(တင်စၟတ် - တမ်မူလ ဇုဇဗဴလ ကောန်ဍုင် အေလ်ဂျဳရဳယျာ ဗွဲမဂၠိုင် ဂှ် ဒှ် ဂကူ ဗာဗာ တုဲ ကြဴနူ ဗွဝ်ကၠံ ၇ ဂှ် ပြံင်လှာဲ လုပ် အာ ပ္ဍဲ ယေန်သၞာင် ကေုာံ ဘာသာ အာရပ် ရ)။

== ၉။ အရေဝ်ဘာသာ ကေုာံ ဘာသာရှ်ေသှ်ေ (Languages and Religion) ==
* '''အရေဝ်ဘာသာ:''' [[ဘာသာအာရပ်]] (Modern Standard Arabic) ကေုာံ [[ဘာသာဗာဗာ]] (Tamazight) သီု ၜါ ဝွံ ဒှ် ဘာသာ ရုင် ဍုင် အတိုင် သၞောဝ် ဥပဒေ သဇိုင် ရ။ ပ္ဍဲ အရေဝ် လၟိုန် တ္ၚဲ မ္ဂး ကောန်ဍုင် ၈၀% ပြင်င် ဟီုဂး အရေဝ် အာရပ် အေလ်ဂျဳရဳယျာ (Algerian Arabic / Darja) ရ။ [[ဘာသာပြင်သေတ်]] (French) ဂှ် ၜိုန်ရ ဟွံမဲ ကဆံင် ဘာသာ ရုင် ကီုလေဝ်၊ စကာ ဗွဲမလှဲလး ပ္ဍဲ ပရေင် ပိုန်ဒြပ်၊ ပရေင် ပညာ တက္ကသိုလ် ကေုာံ မဳဒဳယျာ ရ။
* '''ဘာသာရှ်ေသှ်ေ:''' [[ဘာသာအစ္စလာမ်]] ဝွံ ဒှ် ဘာသာ ရုင် ဍုင် တုဲ ကောန်ဍုင် ၉၉% ဒှ် ညးမရှ်ေသှ်ေ သုန္နဳ အစ္စလာမ် (Sunni Islam of the Maliki school) ရ။ ဂကူ Mozabites ပ္ဍဲ ခိုပ် M'zab တအ် ဂှ် ဒှ် ဂကောံ Ibadi Islam ရ။

[[File:Djamaa_el_Djazaïr_2020.jpg|thumb|ဘာကျာ် ဇၞော် အေလ်ဂျဳယာသ် (Djamaa el Djazaïr) မၞုံကဵု တိုင် မဳနာရေတ် သၠုင်အိုတ် ပ္ဍဲ ဂၠးတိ (၂၆၅ မဳတာ)]]

== ၁၀။ ယေန်သၞာင် ကေုာံ အခိုက်အလိုက် (Culture and Society) ==
ယေန်သၞာင် အေလ်ဂျဳရဳယျာ ဝွံ တန်တဴ လတူ ရိုဟ်ကၞက် ဗာဗာ၊ အာရပ်၊ အစ္စလာမ် ကေုာံ မေဒဳတာရေနဳယာန် ရ။
* '''ဂဳတ ကေုာံ လိက်ပတ်:''' ဂဳတ '''ရာအဳ''' (Raï music) မစက္တဵုဒှ် နူ ဍုင် အဝ်ရာန် (Oran) နကဵု သၟာဒယှ်ေဒွက် ဗီုကဵု Khaled ကေုာံ Cheb Mami တအ် ဂှ် ယၟုမြဟ် အလုံဂၠးတိ ရ။ လပါ် လိက်ပတ် မ္ဂး အစာချူလိက် [[အေလ်ဗာတ် ကာမူ]] (Albert Camus - ညးမကလိဂွံ လာပ် နဝ်ဗေလ် မက္တဵုဒှ် မၞိဟ် ပ္ဍဲ အေလ်ဂျဳရဳယျာ)၊ [[အာသဳယျာ ဂျေဗာ]] (Assia Djebar) ကေုာံ Kateb Yacine တအ် ယၟုမြဟ် ဗွဲမလောန် ရ။
* '''စၞစ အခိုက်အလိုက် (Cuisine):''' [[ကုသ်ကုသ်]] (Couscous) ဂှ် ဒှ် စၞစ ကောန်ဂကူ အဓိက တုဲ စ ကု ဖျုန် သဵု၊ ဖျုန် စာင် ကေုာံ သၞေဝ် နာနာ သာ် ရ။ Chorba (သွသုက်)၊ Tajine ကေုာံ မုန့် Makroudh တအ် လေဝ် မၞိဟ် ဒး ဂၞပ် ဂၠိုင် ရ။
* '''အာဲကၟာဲ ဂၠးတိ:''' အေလ်ဂျဳရဳယျာ နွံကဵု ဒတန် အာဲကၟာဲ ဂၠးတိ UNESCO ၇ ဒၞာဲ မပ္တံကဵု ဍုင် တြေံ [[ကာသ်ဗာ အေလ်ဂျဳယာသ်]] (Casbah of Algiers)၊ ဍုင် ရဝ်မ တေမ်ဂါတ် (Timgad)၊ ဂျေမဳလာ (Djémila)၊ ကေုာံ တသဳလဳ အေန်အာဂျာ (Tassili n'Ajjer) ရ။

== ၁၁။ ပရေင်ပညာ ကေုာံ ပရေင်ထတ်ယုက် (Education and Health) ==
* '''ပရေင် ပညာ (Education):''' ပရေင် ပညာ ပ္ဍဲ အေလ်ဂျဳရဳယျာ ဝွံ ကောန်ၚာ် နူ အာယုက် ၆ သၞာံ စဵုကဵု ၁၅ သၞာံ ဒး တိုန် ဘာ ပရေင် သဇိုင် သက်ကု ၚုဟ်မး ရ။ ဍုင် ဝွံ နွံကဵု တက္ကသိုလ် လတူ ၅၀ ဒၞာဲ မပ္တံကဵု [[တက္ကသိုလ် အေလ်ဂျဳယာသ်]] (University of Algiers - ဒက်ပ္တန် ၁၉၀၉) ကေုာံ University of Science and Technology Houari Boumediene ရ။ လၟိဟ် မၞိဟ် မလေပ် လိက် (Literacy rate) ပ္ဍဲ ကောန်ဍုင် သီုဖအိုတ် နွံ ၜိုတ် ၈၁.၄% (ပ္ဍဲ သၟတ် တအ် သၠုင် လတူ ၉၇%) ရ။
* '''ပရေင် ထတ်ယုက် (Healthcare):''' အေလ်ဂျဳရဳယျာ နွံကဵု သၞောတ်ဝ် ပရေင် ထတ်ယုက် မခိုဟ် အိုတ် မွဲ ပ္ဍဲ တိုက် အာဖရိက ရ။ အလဵုအသဳ ကဵု ပရေင် လွဳလွတ် ယဲ သက်ကု ၚုဟ်မး ကု ကောန်ဍုင် သီုဖအိုတ် ပ္ဍဲ ရုင်ဂဥုဲ အလဵုအသဳ ရ။ အာယုက် မၞိဟ် မံင် ဗွဲဓမ္မတာ (Life expectancy) ဂှ် သၠုင် စိုပ် ၜိုတ် ၇၇ သၞာံ ရ။&lt;ref&gt;{{Cite report |title=Human Development Report 2023/2024 |publisher=United Nations Development Programme (UNDP) |year=2024 |url=https://hdr.undp.org/}}&lt;/ref&gt;

== ဗှ်လ္ၚတ် ==
* [[အေလ်ဂျဳယာသ်]] (Algiers)
* [[ဂကူဗာဗာ]] (Berbers)
* [[ကန္တာရ သဟာရ]] (Sahara Desert)
* [[အာဖရိက သၟဝ်ကျာ]] (North Africa)

== နိဿဲ ==
&lt;references /&gt;

{{Navbox
| name = Countries in Africa
| title = ဍုင်ဂမၠိုင် ပ္ဍဲ [[အာဖရိက]] (Africa)
| listclass = hlist
| group1 = [[အာဖရိက သၟဝ်ကျာ]]
| list1 =
* [[အေလ်ဂျဳရဳယျာ]]
* [[အဳဂျေပ်]]
* [[လဳဗျာ]]
* [[မဝ်ရဝ်ကဝ်]]
* [[သုဒါန်]]
* [[တူနဳရှာ]]
* [[သဟာရ ပလိုတ်]]
| group2 = [[အာဖရိက ပလိုတ်]] (မစပ် ကဵု ပယျဵု)
| list2 =
* [[မာလဳ]]
* [[မဝ်ရဳတေနဳယျာ]]
* [[နာင်ဂျာ]]
}}

{{DEFAULTSORT:အေလ်ဂျဳရဳယျာ}}
[[ကဏ္ဍ:အေလ်ဂျဳရဳယျာ]]
[[ကဏ္ဍ:ဍုင်ဂမၠိုင် ပ္ဍဲ အာဖရိက]]
[[ကဏ္ဍ:အာဖရိက သၟဝ်ကျာ]]
[[ကဏ္ဍ:ဍုင် အာရပ်ဂမၠိုင်]]
[[ကဏ္ဍ:ဍုင် မနွံ ပ္ဍဲ ဇိုင်ၜဳလဒေါဝ်တိဂမၠိုင်]]</text>
      <sha1>0c1hmtsz9zzr9vqrh97pyjj59upgh6m</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>