ဒဳဝါလဳ

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="mnw">
  <siteinfo>
    <sitename>ဝဳကဳပဳဒဳယာ</sitename>
    <dbname>mnwwiki</dbname>
    <base>https://mnw.wikipedia.org/wiki/%E1%80%99%E1%80%AF%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%AD%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%99%E1%80%BA</base>
    <generator>MediaWiki 1.48.0-wmf.3</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">မဳဒဳယာ</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">တၟေင်</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">ဓရီုကျာ</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">ညးလွပ်</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">ညးလွပ် ဓရီုကျာ</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">ဝဳကဳပဳဒဳယာ</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">ဝဳကဳပဳဒဳယာ ဓရီုကျာ</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">ဝှာင်</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">ဝှာင် ဓရီုကျာ</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">မဳဒဳယာဝဳကဳ</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">မဳဒဳယာဝဳကဳ ဓရီုကျာ</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">ထာမ်ပလိက်</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">ထာမ်ပလိက် ဓရီုကျာ</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">ရီု</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">ရီု ဓရီုကျာ</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">ကဏ္ဍ</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">ကဏ္ဍ ဓရီုကျာ</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">ပါင်မုက်</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">ပါင်မုက် ဓရီုကျာ</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">မဝ်ဂျူ</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">မဝ်ဂျူ ဓရီုကျာ</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>ဒဳဝါလဳ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>689</id>
    <revision>
      <id>59773</id>
      <parentid>59451</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T01:28:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>1698</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>59773</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16349" sha1="bdfiy6x0lcxjp4hkkb18fow1yxgm68q" xml:space="preserve">{{Infobox holiday
| holiday_name = ဒဳဝါလဳ (Diwali)
| type = ပရေင်ဘာသာ, ယေန်သၞာင်, ပရေင်မၞိဟ်
| image = Diwali (Deepavali) oil lamps, India.jpg
| caption = ပၞာင်ကၠေင် (Diyas) မစုတ်လဝ် ပ္ဍဲအခိင်သဘင်ဒဳဝါလဳ သွက်ဂွံပူဇဴလျး
| official_name = ဒဳပါဝလဳ (Deepavali)
| observedby = [[ဘာသာဟိန္ဒူ]]၊ [[ဘာသာဂျိန်]]၊ [[ဘာသာသဳခ်]]၊ ကေုာံ [[ဘာသာဗုဒ္ဓ]] လ္ၚဵု
| date = ဂိတု အသုတ် (Ashvin) - ကထိုန် (Kartika) ပ္ဍဲ ကြက္ကဒိန်ဟိန္ဒူ
| scheduling = ရာဇာဝံသ ဟိန္ဒူ ကေုာံ သၞောတ်ဂိတု
| celebrations = ပူဇဴပၞာင်သ္ဍဴ၊ သ္ပပူဇဴ ဒေဝတဴ (ပူဇဴ လက္ချမဳ)၊ ပယျေဝ်သ္ၚိဌာန် ကဵု ပကဴ၊ စၞစ၊ ကဵုဒါန်၊ ဗလးမဂ္ဂဇြန်
| relatedto = သဘင်ဒေဝါလဳ ပ္ဍဲ ဂၠးကဝ်၊ တ္ၚဲသၞာံတၟိ ဟိန္ဒူ
}}

'''ဒဳဝါလဳ''' ({{lang-en|Diwali}} ဟွံသေင်မ္ဂး Deepavali) ဝွံ ဒှ်သဘင် ပၞာင်သ္ဍဴ မဇၞော်အိုတ် ပ္ဍဲကဵု [[ဘာသာဟိန္ဒူ]] ကေုာံ အခိုက်ကၞာ အိန္ဒိယ တုဲ မလေပ်ကၠောန်ဗဒှ် ဇၟာပ်ဇၟာပ်သၞာံ ပ္ဍဲအခိင်ကညင်စိုပ်ကၞောတ် (ဟွံသေင်မ္ဂး မစိုပ်အခိင်ဂံက်) ပ္ဍဲကၟိန်ဍုင်အိန္ဒိယ ကေုာံ ဒေသနာနာ ပ္ဍဲဂၠးကဝ်ရ။ သဘင်ဏအ်ဂှ် မဒှ်သင်္ကေတ &quot;လျး မအံင်ဇၞး ဒမၠု&quot; (light over darkness)၊ &quot;ဒ္ဂေတ်ခိုဟ် မအံင်ဇၞး ဒ္ဂေတ်ပရေအ်&quot; (good over evil)၊ ကေုာံ &quot;ပညာ မအံင်ဇၞး အဝိဇ္ဇာ&quot; (knowledge over ignorance) ရ။&lt;ref name=&quot;diwali_origin&quot;&gt;{{cite book |last=Lochtefeld |first=James G. |title=The Illustrated Encyclopedia of Hinduism: A-M |year=2002 |publisher=The Rosen Publishing Group |isbn=978-0823931798 |page=200}}&lt;/ref&gt; 

== ၁။ နိဒါန် ==
သဘင်ဒဳဝါလဳ ဝွံ ဒှ်သဘင် မနွံကဵု အဓိပ္ပါယ် ပရေင်ဘာသာ ကေုာံ ပရေင်မၞိဟ် ဗွဲမဇြိုဟ်နက်ရ။ အခိင်သဘင်ဏအ်မ္ဂး ညးတအ် ပယျေဝ်သ္ၚိဌာန် နကဵု ပၞာင်ကၠေင် (diyas)၊ ပၞာင်လလဳ၊ ကေုာံ ဍောင်ပကဴနာနာသာ် ရ။ ပ္ဍဲကဵု အိန္ဒိယ ကေုာံ ဍုင်မနွံကဵု ဂကူဟိန္ဒူဂၠိုင်တအ်မ္ဂး သဘင်ဏအ် ဒှ်တ္ၚဲကၟာတ်ရုင် အလဵုအသဳမွဲရ။ 

== ၂။ နိရုတ္တိ ကေုာံ ယၟုနာနာ ==
ယၟုမ္ဂး &quot;ဒဳဝါလဳ&quot; (Diwali) ဝွံ ကၠုင်နူ အရေဝ်သက္ကတ &quot;ဒဳပါဝလဳ&quot; (Dīpāvali) တုဲ မဂွံအဓိပ္ပါယ် &quot;လၟေင်ပၞာင်&quot; ဟွံသေင်မ္ဂး &quot;ပၞာင်မစွံလဝ် နကဵုလၟေင်&quot; ရ (Deepa = ပၞာင်လျး၊ Avali = လၟေင်)။ ပ္ဍဲကဵု ရးဒေသ အိန္ဒိယ လပါ်သၠုင်ကျာ မပ္တံကဵု [[တွဵုရးတာမဳနာဒူ]] ကေုာံ သဳရိလင်္ကာ မ္ဂး ညးကော်စ &quot;ဒဳပါဝလဳ&quot; တုဲ၊ ပ္ဍဲဒေသလပါ်သၟဝ်ကျာမ္ဂး ညးကော်စ &quot;ဒဳဝါလဳ&quot; ရ။&lt;ref name=&quot;etymology&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.britannica.com/topic/Diwali |title=Diwali |publisher=Encyclopedia Britannica |access-date=2023-10-15 |author=Britannica Editors}}&lt;/ref&gt;

== ၃။ ဝင် ကေုာံ တမ်မူလ ==
ဝင်သဘင်ဒဳဝါလဳ ဝွံ ဆက်စပ်ဒၟံင် ကုပြကိုဟ်ပုရာဏ ဟိန္ဒူတြေံဂမၠိုင်ရ။ ပ္ဍဲကဵု ပြကိုဟ်ပဒၟပုရာဏ (Padma Purana) ကေုာံ သကန္ဒပုရာဏ (Skanda Purana) တအ်ဂှ် ချူလဝ် ပရူပူဇဴပၞာင် ပ္ဍဲအခိင်ဏအ်ရ။ သဘင်ဝွံ နူတမ်မူလတေအ် ဒှ်သဘင် မပတိုန်ဂုဏ်စရာဲ သွက်သြောအ်ဂျိုင် မကလိဂွံ ပ္ဍဲကၞောတ်ရာသဳဗြဲ ရ။

== ၄။ ပရေင်ဘာသာ ကေုာံ အဓိပ္ပါယ် ==
ဒဳဝါလဳ ဝွံ ဒှ်သဘင်အဓိက သွက်ဘာသာဂၠိုင်ကဵုသာ်-
* '''ဘာသာဟိန္ဒူ-''' သွက်ဂကူဟိန္ဒူ ဗွဲမဂၠိုင်မ္ဂး သဘင်ဏအ်ဂှ် ဒှ်တ္ၚဲ [[သၟိင်ရာမ]]၊ ဂၞကျာ်သဳတာ ကေုာံ လက္ခဏ တအ် ကလေင်စဴစိုပ် [[ဍုင်အယောဓျာ]] ကြဴနူ မဒးဒုင်ပါလုပ် ပ္ဍဲဂြိုပ် လုကဴ ၁၄ သၞာံ ကေုာံ အံင်ဇၞးကေတ် သၟိင်ဒေဝရာဇ် ရာဝဏ (Ravana) ရ။ တုဲပၠန် ဒှ်တ္ၚဲ မပူဇဴ [[ဒေဝတဴ လက္ချမဳ]] (Lakshmi) မဒှ်ဒေဝတဴ ပိုန်ဒြပ် ရ။
* '''ဘာသာဂျိန် (Jainism)-''' သွက်ဂကူဂျိန်တအ်မ္ဂး သဘင်ဏအ် ဒှ်တ္ၚဲ တၠရသိ မဟာဝဳရ (Mahavira) ကလိဂွံ နိဗ္ဗာန် (Nirvana) ရ။
* '''ဘာသာသဳခ် (Sikhism)-''' ညးတအ် ကော်စ Bandi Chhor Divas မဒှ်တ္ၚဲ ဂုရု ဟာရ် ဂေါဗိန် (Guru Hargobind) ဗၠးတိတ် နူထံင် သၟိင်မဂေါလ် ရ။&lt;ref name=&quot;religions&quot;&gt;{{cite book |last=Fowler |first=Jeaneane D. |title=Hinduism: Beliefs and Practices |year=1997 |publisher=Sussex Academic Press |isbn=978-1898723608 |page=69}}&lt;/ref&gt;

== ၅။ လၟေင်တ္ၚဲသဘင်ဂမၠိုင် (မသုန်တ္ၚဲ) ==
သဘင်ဒဳဝါလဳ ဂှ် ကၠောန်ဗဒှ် လုကဴ မသုန်တ္ၚဲ နကဵု အခိုက်ကၞာ တၞဟ်ဟ်သာ်ရ။

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width: 100%; text-align: left;&quot;
|+ '''လၟေင်တ္ၚဲသဘင် ဒဳဝါလဳ'''
|-
! တ္ၚဲ (Day)
! ယၟု (Name)
! အဓိပ္ပါယ် ကေုာံ ပရေင်ကမၠောန် (Significance &amp; Activities)
|-
| တ္ၚဲပထမ
| [[ဓန်တေရသ်]] (Dhanteras)
| သ္အးဇ္ၚးသ္ၚိဌာန်၊ ရာန်ထဝ် ဟွံသေင်မ္ဂး ကပေါတ်ပသဲ သွက်ပိုန်ဒြပ်။ ပူဇဴ ညးမကဵု ပိုန်ဒြပ်။
|-
| တ္ၚဲဒုတိယ
| [[နရက စတုရ်ဒသဳ]] (Naraka Chaturdashi)
| ဍာ်ရမတ် ဒ္ဂေတ်ပရေအ် အိုတ်အာ။ ပူဇဴပၞာင် ပ္ဍဲသ္ၚိ၊ လေပ်စုတ် ကယျိုင်တၟိ ကေုာံ သ္ပပူဇဴရ။
|-
| တ္ၚဲတတိယ
| '''ဒဳဝါလဳ ကေုာံ လက္ချမဳ ပူဇဴ''' (Lakshmi Puja)
| တ္ၚဲအဓိက သဘင်။ ပယျေဝ်ပၞာင် အလုံသ္ၚိ။ သ္ပပူဇဴ ဒေဝတဴ လက္ချမဳ သွက်ဂွံ ဂွံပိုန်ဒြပ်။ ဍေင်မဂ္ဂဇြန်။
|-
| တ္ၚဲစတုတ္ထ
| [[ဂေါဝါရ်ဓန် ပူဇဴ]] (Govardhan Puja)
| သ္ပပူဇဴ သွက် ပရေင်တဵုလွဳ ကေုာံ ဂၠဴ။ ဗွဲတၟေင် ပ္ဍဲဒေသလပါ်သၟဝ်ကျာ အိန္ဒိယ။
|-
| တ္ၚဲပဉ္စမ
| [[ဘာဲ ဒူဇ်]] (Bhai Dooj)
| တ္ၚဲမပတိုန်စရာဲ ဆက်ဆောံ အကြာ ကော ကေုာံ ဒေအ် (မၞိဟ်တြုဟ် ကဵု ညးဗြဴ)။ ဒေအ်ဗြဴ ကဵုစၞစ ကုကော၊ ကော ကဵုဒါန် ကုဒေအ်ဗြဴ။
|}

== ၆။ အခိုက်ကၞာ ကေုာံ ယေန်သၞာင် ==
ပ္ဍဲအခိင်သဘင်ဏအ်မ္ဂး အခိုက်ကၞာ မပြာကတ်အိုတ်ဂှ် ဒှ်အရာ မချူ ဗီုရုပ် ''ရန်ဂေါလဳ'' (Rangoli) ပ္ဍဲဂၠံင် မုက်သ္ၚိ နကဵု ဍာ်သီုအရံင်နာနာ ဟွံသေင်မ္ဂး ပ္ကဴဂမၠိုင်ရ။ ညးတအ် ပတှ်ေကေတ် ဒဒှ်ရ ဒေဝတဴ လက္ချမဳ က္ညကၠုင်တုဲ ကဵုပိုန်ဒြပ်ရ။ ပရေင်ပူဇဴဂှ် ညးတအ် သ္ပလဝ် ပ္ဍဲအခိင်ဗတံ မၞုံကဵု လျးပၞာင်ပေင်ဒၟံင်ရ။&lt;ref name=&quot;culture&quot;&gt;{{cite web |url=https://nationalgeographic.com/culture/article/diwali |title=How Diwali is celebrated around the world |publisher=National Geographic |access-date=2023-10-15 |author=National Geographic Society}} {{Dead link|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== ၇။ စၞစ ကေုာံ လွပ် (Food and Sweets) ==
စၞစအဓိက ပ္ဍဲသဘင်ဒဳဝါလဳ ဂှ် ဒှ် ကွာင်မၞုံကဵု ရှ်သာမကတင် (Mithai) တအ်ရ။ ညးတအ် ကၠောန်ဗဒှ် ကွာင်မပ္တံကဵု [[လာဒူ]] (Ladoo)၊ [[ဘာရ်ဖဳ]] (Barfi)၊ ကေုာံ [[ဂူလာဗ် ဂျာမုန်]] (Gulab Jamun) တုဲ ညးမွဲကဵုညးမွဲ ပြင်ကဵု ရေင်သကအ်ရ။ ကွာင်တအ်ဏအ် ဒှ်သင်္ကေတ ပရေင်မိပ်မြဟ် ကေုာံ တင်ရန်တၟအ် သၞာံတၟိရ။ 

== ၈။ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ဍုင်သွံရာန် ==
သဘင်ဒဳဝါလဳ ဝွံ ဒှ်အခိင် မသွံရာန်ကပေါတ် မခိုဟ်အိုတ် ပ္ဍဲကၟိန်ဍုင်အိန္ဒိယ ရ။ ပ္ဍဲတ္ၚဲ ဓန်တေရသ် မ္ဂး မၞိဟ်တအ် ရာန်ထဝ်၊ ကပေါတ်စက် ကေုာံ ကယျိုင်ကယဝ်တၟိဂမၠိုင် ဗွဲမဂၠိုင်ရ။ ကုမ္ပဏဳ ကေုာံ သၟာပရေင်ပိုန်ဒြပ်တအ် ပံက်အကံက်တၟိ ပ္ဍဲတ္ၚဲဏအ်တုဲ ပတှ်ေကေတ်မ္ဂး ကလိဂွံ ပရေင်အံင်ဇၞး သွက်သၞာံဂတရ။

== ၉။ သဘင် ပ္ဍဲကၟိန်ဍုင်အိန္ဒိယ ကေုာံ ဂၠးကဝ် ==
ၜိုန်ရ ဒဳဝါလဳ ဒှ်သဘင်အဓိက ပ္ဍဲအိန္ဒိယကီုလေဝ်၊ ပ္ဍဲကဵု ဍုင်သအာင် မပ္တံကဵု [[ဍုင်နဳပေါဝ်]]၊ [[သဳရိလင်္ကာ]]၊ [[မလေယှာ]]၊ [[သိင်္ဃပူရ်]]၊ [[ဖဳဂျဳ]]၊ [[အင်္ဂလာန်]] ကေုာံ [[ကၟိန်ဍုင်အမေရိကာန်]] တအ်လေဝ် ညးတအ် ကၠောန်ဗဒှ် သဘင်ဏအ် ဗွဲမဇၞော်ကဵုဒြဟတ်ရ။ ပ္ဍဲ သိင်္ဃပူရ် ကေုာံ မလေယှာ မ္ဂး ဒှ်တ္ၚဲကၟာတ်ရုင် အလဵုအသဳရ။

&lt;gallery&gt;
File:Rangoli pattern.jpg|ဗီုရုပ် ရန်ဂေါလဳ မချူလဝ် နကဵု ဍာ်အရံင်
File:Diwali sweets.jpg|ကွာင် (Mithai) မကၠောန်လဝ် သွက်သဘင်ဒဳဝါလဳ
File:Diwali Fireworks in Delhi.jpg|ပရေင်ဍေင်မဂ္ဂဇြန် (Fireworks) 
&lt;/gallery&gt;

== ၁၀။ ပရေင်စဵုဒၞာသဘာဝ ကေုာံ ပြသၞာ ==
ပ္ဍဲအခိင်လၟုဟ်မ္ဂး ပရေင်ဍေင်မဂ္ဂဇြန် (firecrackers) မလောန်ၜက် ပ္ဍဲအခိင်ဒဳဝါလဳ ဂှ် ကဵုကတဵုဒှ် ပြသၞာ [[ကျာကၠိခတိုက်]] (Air pollution) ဗွဲမဇၞော်အိုတ် ပ္ဍဲဍုင် ညျူဒေလဳ ကေုာံ ဍုင်ဇၞော်ဇၞော်တအ်ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ အလဵုအသဳ အိန္ဒိယ ကေုာံ ဂကောံစဵုဒၞာသဘာဝတအ် ကဵုလဝ် သမ္တီ ညံင်ဂွံ ဖအောန်ဖျေံ ပရေင်စကာ မဂ္ဂဇြန် ကေုာံ ကၠောန်ဗဒှ် ဒဳဝါလဳ မစဵုဒၞာသဘာဝ (Eco-friendly Diwali) ရ။&lt;ref name=&quot;pollution&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-india-54942918 |title=Diwali: Why India's festival of lights is seeing less fireworks |publisher=BBC News |date=14 November 2020 |access-date=2023-10-15}} {{Dead link|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== ၁၁။ သံခိပ် ကေုာံ လိက်နိဿဲ ==
သရုပ်တုဲဟီုမ္ဂး သဘင်ဒဳဝါလဳ ဝွံ ဟွံသေင်ဆ ပရေင်ယေန်သၞာင် ဟိန္ဒူမွဲသၟး၊ မဒှ်ပရေင် မပံင်ကောံ မၞိဟ်နာနာသာ် သွက်ဂွံ ပတိုန်ဂုဏ်စရာဲ လျး မပြဲ မအံင်ဇၞး ဒမၠု၊ ကေုာံ မပလံင်ဗစိုပ် ပရေင်ရာဒနာ သွက်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ တသိုက်စိုတ် ကုညးဂၠးကဝ် သီုဖအိုတ်ရ။

=== လိက်နိဿဲဂမၠိုင် (References) ===
&lt;references /&gt;

== ဆက်ဗှ် (See also) ==
* [[ဘာသာဟိန္ဒူ]]
* [[သဘင်ပၞာင်သ္ဍဴ]]
* [[:Category:သဘင်ဟိန္ဒူ]]

{| class=&quot;navbox&quot; style=&quot;border: 1px solid #ccc; width: 100%; text-align: center; margin-top: 15px;&quot;
|-
| style=&quot;background-color: #ffdead; font-weight: bold; padding: 5px;&quot; | သဘင် ပ္ဍဲဘာသာဟိန္ဒူ ကေုာံ အခိုက်ကၞာ အိန္ဒိယ
|-
| style=&quot;padding: 10px;&quot; | [[ဒဳဝါလဳ]] • [[ဟိုလဳ]] • [[နဝရာတြဳ]] • [[ဒူရ်ဂါ ပူဇဴ]] • [[မဟာ သိဝရာတြဳ]] • [[ဂနေရှ စတုရ်ထဳ]]
|}

{{DEFAULTSORT:ဒဳဝါလဳ}}
[[Category:သဘင်ဟိန္ဒူ]]
[[Category:ယေန်သၞာင်အိန္ဒိယ]]
[[Category:သဘင် ပ္ဍဲ ဂၠးကဝ်]]
[[Category:ဘာသာဟိန္ဒူ]]</text>
      <sha1>bdfiy6x0lcxjp4hkkb18fow1yxgm68q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဝေါဟာရ ဗေဒသဏ္ဌာန် တၞး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>924</id>
    <revision>
      <id>59779</id>
      <parentid>46997</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T03:00:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>1698</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>59779</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29702" sha1="jk2wh6h6rhhzvsnftkwvarmtgqly3gn" xml:space="preserve">ဗွဲသၟဝ်ဝွံ မဒှ်အရာ မပံက်ပွံက် ယၟုဝေါဟာရ ပ္ဍဲအရာမစကာ ကာလ ဗၟံက်ထ္ၜး ဗီုသဏ္ဌာန် တၞးဆု တၞံဆုဂမၠိုင်ရ၊၊ တၞးဆုတအ်ဂှ် လ္ၚဵုရံင်ကြပ်တုပ်ကီုလေဝ် တၞးဆုတအ်ဂှ် မွဲတၞးကဵုမွဲတၞး ဗီုသဏ္ဌာန်ဍေဟ် ဟွံတုပ် ရေင်သကအ်ရ၊၊ တၞုင်တၞးတအ်ဂှ် လ္ၚဵုမ္ဂး ဒှ်ဗီုဓမ္မတာ၊ လ္ၚဵုဗီုဓမ္မတာဟွံသေင်၊ လ္ၚဵု ကလိတ်တုဲ လ္ၚဵု မၞုံကဵုကသော်၊ လ္ၚဵုဓရအ် လ္ၚဵု မၞုံကဵု ဇလ မြဴသာ်ဝွံ ဟွံတုပ်ရေင်သကအ်ရ၊၊ တၞဟ်နဂွံပါ် ဗီုသဏ္ဌာန်တအ်ဂွံတုဲ ကဵုလဝ်ယၟု အတိုင်ဗွဲသၟဝ်ဏအ်ရ၊

[[File:Leaf morphology.svg|thumb|right|Chart illustrating leaf morphology terms]]

==ဗီုလဒက်ပ္တန် တၞး (Leaf structure)==

[[File:Leaf morphology type ternately-compound palmate-ternate sessile.png|thumb|A ternate compound leaf with a [[petiole (botany)|petiole]] but no [[rachis]] (or rachillae)]]

တၞး နူတၞံဗွဲမဂၠိုင်မ္ဂး နွံကဵု ဗီုလဒက်ပ္တန် မထပေဟ် မကော်ဂး သၠ၊ ဆဂး တၞးသီုဖအိုတ်ဂှ် ထပေဟ်ဒၟံင် ဖအိုတ် ဟွံသေင်၊ လ္ၚဵုဂှ် ထၜေါမ် (cylindrical)လေဝ် နွံကီုရ၊၊ တၞး ဗွဲမဂၠိုင်တအ်ဂှ် မွဲတၞး မွဲဓဝ်လေဝ်နွံကီု လ္ၚဵုဂှ် ဒှ်ဒၟံင်ကမာ မဂၠိုင်ကဵုတၞး မစာတ်ဗာန်ဒၟံင်လေဝ် နွံကီုရ၊၊ တၞံပ္ကဴဂမၠိုင်မ္ဂး ညံင်ရဴမၞုံကဵုတၞး သၠမွဲတၞးဂှ် ပ္ဍဲတဝ်တၞးမွဲဂှ် နွံကဵုတၞးဗွဲမဂၠိုင် မကော်စ petiole၊ တုဲပၠန် နွံကဵု ဓရှ် (stipule) မပံင်ပကောံလဝ် နကဵုတဝ် (rachis) လေဝ် နွံကီုရ၊၊ 


{| class=&quot;wikitable sortable centre&quot;

! scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; | ဗီုရုပ် (Image)

! scope=&quot;col&quot; | ဝေါဟာရ (Term)

! scope=&quot;col&quot; | လေတ္တေန် (Latin)

! scope=&quot;col&quot; | ဗမံက်ထ္ၜး (Description)

|-

| rowspan=&quot;3&quot; | [[File:Leaf morphology Bifoliolate.png|64px]] || ဒွိပဏ္ဏ (bifoliolate) || rowspan=&quot;3&quot; | || rowspan=&quot;3&quot; | မၞုံကဵု သၠတၞး ၜါ (Having two leaflets) 

|-

| ကဝါန် (geminate)

|-

| ကမာ (jugate)

|-

| [[File:Leaf morphology Bigeminate.png|64px]] ||ဒွိကဝါန် (bigeminate) || || မၞုံကဵု သၠတၞးၜါ၊ ဇၟာပ်သၠတၞး နွံကဵု ကဝါန် (Having two leaflets, each leaflet being bifoliolate)

|-


| [[File:Leaf morphology bipinnate.png|64px]] || ဒွိဇၟန်ကဝါန် (bipinnate) || bipinnatus || အလဵုဇကု သၠတၞးတအ်ဂှ် မဒက်ပ္တန်လဝ် နကဵုဇၟန်တုဲ ဇၟန်ဂှ် နွံကဵုကဝါန် (The leaflets are themselves pinnately-compound; twice pinnate)

|-

| [[File:Leaf morphology Biternate.png|64px]] || ဒွိတြိပဏ္ဏ (biternate) || || နွံကဵု ပိထာင် ဇၟာပ်ထာင် မၞုံကဵု သၠတၞးပိ (With three components, each with three leaflets)

|-

| rowspan=&quot;2&quot; | [[File:Leaf morphology odd pinnate.png|64px]] || ဒိုဟ်ဇၟန်ကဝါန်(imparipinnate) || || rowspan=&quot;2&quot; | မၞုံကဵု သၠတၞး အထောတ်မွဲတုဲ ဇၟန်ကဝါန် မၞုံကဵုသၠတၞးဇၞော်ဇၞော် (With an odd number of leaflets, pinnate with a terminal leaflet (the opposite of paripinnate))

|-

| မွဲဒိုဟ်-ဇၟန်ကဝါန် (odd-pinnate) ||

|-

| rowspan=&quot;2&quot; | [[File:Leaf morphology even pinnate.png|64px]] || လ္ၚောဝ်ဇၟန်ကဝါန် (paripinnate)]] || || rowspan=&quot;2&quot; | ဇၟန်ကဝါန် မၞုံကဵု လၟိဟ်သၠတၞး သီုၜါလပါ် တုပ်ပ် (Pinnate with an even number of leaflets, lacking a terminal leaflet (the opposite of imparipinnate))

|-

| လၟိဟ်တုပ်-ဇၟန်ကဝါန် (even-pinnate) ||

|-

| [[File:Leaf morphology Palmately compound.png|64px]] || ဒွန်တောဲ နဲဂတာတဲ (palmately compound) || || မတောဲဗစိုပ်လဝ် သၠတၞးတအ် သီုဖအိုတ် ပ္ဍဲဗဟဵုမွဲဒၞာဲ(Consisting of leaflets all radiating from one point)

|-


| || ဒွန်တောဲ ဇၟန်ကဝါန်(pinnately compound) || || မၞုံကဵု သၠတၞးၜါကရုင် ပ္ဍဲတၞုင်တဝ်ဂှ် နွံသၠတၞးမွဲ (ရံင် ဒိုဟ်ဇၟန်ကဝါန် ကေုာံ လ္ၚောဝ်ဇၟန်ကဝါန်) (Having two rows of leaflets on opposite sides of a central axis, see imparipinnate and paripinnate)

|-

|[[File:Leaf morphology Acute.png|64px]] || သောင်ရောင်(simple) || || တၞး မွဲတၞးဓဝ် ဟွံမဲ ကဵုသၠတၞး (ဟွံမဲကဵု ဒွန်တောဲ) (Leaf blade in one continuous section, without leaflets (not compound))

|-

| rowspan=&quot;3&quot; | [[File:Leaf morphology trifoliolate.png|64px]] || တြိပဏ္ဏ(ternate) || (ternatus) || rowspan=&quot;3&quot; | မၞုံကဵု သၠတၞး ပိ (With three leaflets)

|-

| တြိသၠတၞး (trifoliate)

| (trifoliatus)

|-

| (trifoliolate)

| (trifoliolatus)

|-

| [[File:Leaf morphology tripinnate.png|64px]] || တြိဇၟန်ကဝါန် (tripinnate || (tripinnatus) || ဒွန်တောဲ နကဵု ဇၟန်ကဝါန် ပ္ဍဲဇၟာပ်သၠတၞးဂှ် နွံကဵုဇၟန်ကဝါန်မွဲမွဲ (Pinnately compound in which each leaflet is itself bipinnate)

|}

== ဗီုပြင်တၞး ကေုာံ သၠတၞး(Leaf and leaflet shapes) ==

အရာတၟေင် ကေုာံ ဗီုပြင် တၞးတအ်ဂှ် ဒှ်အရာ သွက်ဂွံစၟတ်သမ္တီ ဗၟံက်ထ္ၜး ပါ် ဂကူတၞံဆု နာနာတအ်ရ၊၊ ပါဲနူဂှ်တုဲ ဗီုပြင် သဏ္ဌာန်ပ္ကဴတအ်လေဝ် စကာ ပ္ဍဲအရာ မပါ်စၟတ်သမ္တီ ဂကူတၞံဆုတအ်ကီုရ၊၊

[[File:Cilantro leaf.jpg|thumb|right|Oddly pinnate, pinnatifid leaves (''Apium graveolens,'' [[celery]])]]

[[File:Hibiscus mutabilis 5.JPG|thumb|Partial [[chlorosis]] revealing palmate [[Leaf#Venation|venation]] in simple leaves of ''[[Hibiscus mutabilis]]'']]

{| class=&quot;wikitable sortable centre&quot;

! scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; | 
ဗီုရုပ် &lt;br&gt;
(Image)

! scope=&quot;col&quot; | 
ဝေါဟာရ &lt;br&gt;
(Term)

! scope=&quot;col&quot; | 
လေတ္တေန် &lt;br&gt;
(Latin)

! scope=&quot;col&quot; | 
စၞောန် ဒၞာဲအဓိက မၞုံဒၟံင် &lt;br&gt;
(Refers principally to)

! scope=&quot;col&quot; | 
ဗမံက်ထ္ၜး &lt;br&gt;
(Description)

|-

| [[File:Leaf morphology acicular.png|64px]] || တၞိင်စာမ် ({{Vanchor|acicular}}) || {{Lang|la|acicularis}} || အလုံမွဲတၞး (entire leaf) || သောဲ တုဲ ကေက် ညံင်ကဵုတၞုင် (Slender and pointed, needle-like.)

|-

| [[File:Leaf morphology acuminate.png|64px]] || တၞုင်စာမ်({{Vanchor|acuminate}}) || {{Lang|la|acuminatus}} || ကၞောတ် တၞး (leaf tip) || မသောဲကေက်အာ နူကဵုလဒေါဝ် (Tapering to a long point in a concave manner.)

|-

| [[File:Leaf morphology Acute.png|64px]] || အခုတ် ({{Vanchor|acute}}) || || ကၞောတ် (ဟွံ) တမ်တၞး (leaf tip or base) || ကၞောတ် ကဵု တမ် တုပ်သၟဟ် - မၞုံကဵု ကၞောတ် မကေက် ဇမၠေအ်၊ ဒကဴ အောန်နူ 90° ဒဳဂရဳ (Pointed, having a short sharp apex angled less than 90°.)

|-

| [[File:Leaf morphology Apiculate.png|64px]] || အခုတ္ထမုက်({{Vanchor|apiculate}}) || {{Lang|la|apiculatus}} || ကၞောတ်တၞး (leaf tip) || သောဲဍောတ်စှ်ေတုဲ ပ္ဍဲကၞောတ် နွံကဵု ထမုက် မသောဲကေက် (Tapering and ending in a short, slender point.)

|-

| [[File:Leaf morphology aristate.png|64px]] || တၞုၚ်သောဲကေက်({{Vanchor|aristate}}) || {{Lang|la|aristatus}} || ကၞောတ်တၞး(leaf tip) ||မကယျောဝ်သောဲစှ်ေ တၞုင်ဂၠိၚ်ကေက် (Ending in a stiff, bristle-like point.)

|-

| [[File:Leaf morphology Attenuate.png|64px]] || ထၞောတ်({{Vanchor|attenuate}}) || || တမ်တၞး (leaf base) || မၞုံကဵု ဗီုပြင်တၞး မဍောတ်သောဲစှ်ေ လပါ်တဝ်တုဲ ပ္ဍဲတဝ် ၜါလပါ် မၞုံကဵုတၞးညိည (Having leaf tissue taper down the petiole to a narrow base, always having some leaf material on each side of the petiole.)

|-

| [[File:Leaf morphology base auriculate.png|64px]] || ကတောဝ် ({{Vanchor|auriculate}}) || || တမ်တၞး (leaf base) ||မၞုံကဵု ကတောဝ် ၜါလပါ် ပ္ဍဲဒၞာဲမကြပ် ကုတဝ် (ဟွံ) တမ် (တန်တဴကဵု ဒၞာဲလဵု တၞးမၞုံ) (Having ear-shaped appendages reaching beyond the attachment to the petiole or to the stem (in case of a seated leaf).)

|-

| || သက်သၟဟ်({{Vanchor|asymmetrical}}) || || အလုံမွဲတၞး (entire leaf) || ဗီုပြင်တၞး မွဲလပါ် ကု မွဲလပါ် ဟွံတုပ်သၟဟ် ရေင်သကအ် (With the blade shape different on each side of the midrib.)

|-

| [[File:Leaf morphology Caudate.png|64px]] || ဗတ ({{Vanchor|caudate }}) || || ကၞောတ်တၞး (leaf tip) || မဂၠိင်တိတ် ဒၞာဲ ပ္ဍဲကၞောတ် ညံင်ကဵု ဗတ (Tailed at the apex.)

|-

| [[File:Leaf morphology cordate.png|64px]] || ဟဒယ ({{Vanchor|cordate}}) || {{Lang|la|cordatus}} || အလုံမွဲတၞး(entire leaf) || မတုပ်ဗီုပြင် ကောန်တၟအ် ဟဒယ တဝ် (ဟွံ) တမ် နွံ ဒၞာဲသလံက် (Heart-shaped, with the petiole or stem attached to the notch.)

|-

| [[File:Leaf morphology cuneate.png|64px]] || {{Vanchor|cuneate}} || {{Lang|la|cuneatus}} || leaf base || Triangular, wedge-shaped, stem attaches to point.

|-

| [[File:Handdrawn Cuspidate.png|64px]] || {{Vanchor|cuspidate}} || || leaf tip || With a sharp, elongated, rigid tip; tipped with a cusp.

|-

| [[File:Leaf morphology deltoid.png|64px]] || {{Vanchor|deltoid}} or deltate || {{Lang|la|deltoideus}} || entire leaf || Shaped like Greek letter [[delta (letter)|Delta]], triangular, stem attaches to side.

|-

| [[File:Leaf morphology digitate.png|64px]] || {{Vanchor|digitate}} || {{Lang|la|digitatus}} || entire leaf || With finger-like lobes, similar to [[#palmate|palmate]].&lt;ref&gt;Also used to describe compound leaves with finger-like leaflets.&lt;/ref&gt;

|-

| [[File:Leaf morphology elliptic.png|64px]] || {{Vanchor|elliptic}} || {{Lang|la|ellipticus}} || entire leaf || Oval, with a short or no point.

|-

| [[File:Leaf_morphology_ensiforme.PNG|64px]] || {{Vanchor|ensiform}} || {{Lang|la|ensiformis}} || entire leaf || Shaped like a sword, long and narrow with a sharp pointed tip.

|-

| [[File:Leaf morphology apex emarginate.png|64px]] || {{Vanchor|emarginate}} || || leaf tip || Slightly indented at the tip.

|-

| [[File:Leaf morphology falcate.png|64px]] || {{Vanchor|falcate}} || {{Lang|la|falcatus}} || entire leaf || [[Sickle]]-shaped.

|-

| [[File:Leaf morphology Fenestrate.png|64px]] || {{Vanchor|fenestrate}}|| {{Lang|la|fenestratus}} || surface features || Large openings through the leaf, see [[#perforate|perforate]]. Sometimes use to describes leaf [[epidermal window]]s.

|-

| [[File:Plant morphology solid filiform.png|64px]] || {{Vanchor|filiform}} || {{Lang|la|filiformis}} || entire leaf || Thread- or filament-shaped.

|-

| [[File:Leaf morphology flabelate.png|64px]] || {{Vanchor|flabellate}} || {{Lang|la|flabellatus}} || entire leaf || Semi-circular, or fan-like.

|-

| [[File:Leaf morphology hastate.png|64px]] || {{Vanchor|hastate}} || {{Lang|la|hastatus}} || entire leaf || Spear-shaped: Pointed, with barbs, shaped like a spear point, with flaring pointed lobes at the base.

|-

| [[File:Leaf morphology division laciniate.png|64px]] || {{Vanchor|laciniate}} || || entire leaf || Very deeply lobed, the lobes being very drawn out, often making the leaf look somewhat like a branch or a pitchfork.

|-

| [[File:Leaf morphology lanceolate.png|64px]] || {{Vanchor|lanceolate}} || {{Lang|la|lanceolatus}} || entire leaf || Long, wider in the middle, shaped like a [[lance]] tip.

|-

| || {{Vanchor|laminar}} || || || Flat (like most leaves)

|-

| [[File:Leaf morphology linear.png|64px]] || {{Vanchor|linear}} || {{Lang|la|linearis}} || entire leaf || Long and very narrow like a blade of grass.

|-

| [[File:Leaf morphology lobed.png|64px]] || {{Vanchor|lobed}} || {{Lang|la|lobatus}} || entire leaf || Being divided by clefts, may be pinnately lobed or palmately lobed.

|-

| [[File:Leaf morphology Lorate.png|64px]] || {{Vanchor|lorate}} || {{Lang|la|loratus}} || entire leaf || Having the form of a thong or strap.

|-

| [[File:Leaf morphology Lyrate.png|64px]] || {{Vanchor|lyrate}} || {{Lang|la|lyratus}} || entire leaf || Shaped like a [[lyre]], pinnately lobed leaf with an enlarged terminal lobe and smaller lateral lobes.  {{See also|List of lyrate plants}}

|-

| [[File:Leaf morphology Mucronate.png|64px]] || {{Vanchor|mucronate }} || || leaf tip || Ending abruptly in a small sharp point as a continuation of the midrib.&lt;ref&gt;[http://www.answers.com/main/ntquery?s=Mucronate&amp;gwp=13 Mucronate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303215034/http://www.answers.com/main/ntquery?s=Mucronate&amp;gwp=13 |date=2016-03-03 }}, Answers.com, from Roget's Thesaurus.&lt;/ref&gt;

|-

| [[File:Leaf morphology multifide.svg|64px]] || {{Vanchor|multifid}} || {{Lang|la|multi}} + {{Lang|la|findere}} || entire leaf || Cleft into many parts or lobes.

|-

| [[File:Leaf morphology obcordate.png|64px]] || {{Vanchor|obcordate}} || {{Lang|la|obcordatus}} || entire leaf || [[Heart (symbol)|Heart]]-shaped, stem attaches at the tapering end.

|-

| [[File:Leaf morphology oblanceolate.png|64px]] || {{Vanchor|oblanceolate}} || {{Lang|la|oblanceolatus}} || entire leaf || Much longer than wide and with the widest portion near the tip, reversed lanceolate.

|-

| [[File:Leaf morphology oblique.png|64px]] || {{Vanchor|oblique}} || || leaf base || Asymmetrical leaf base, with one side lower than the other

|-

| [[File:Leaf morphology oblong.png|64px]] || {{Vanchor|oblong}} || {{Lang|la|oblongus}} || entire leaf || Having an elongated form with slightly parallel sides, roughly rectangular.

|-

| [[File:Leaf morphology obovate.png|72px]] || {{Vanchor|obovate}} || {{Lang|la|obovatus}} || entire leaf || Teardrop-shaped, stem attaches to the tapering end; reversed ovate.

|-

| || obtrullate || || entire leaf || Reversed trullate, the longer sides meet at the base rather than the apex.

|-

| [[File:Leaf morphology obtuse.png|64px]] || {{Vanchor|obtuse}} || {{Lang|la|obtusus}} || tip || Blunt, forming an angle &gt; 90°.

|-

| [[File:Leaf morphology orbicular.png|64px]] || {{Vanchor|orbicular}} || {{Lang|la|orbicularis}} || entire leaf || Circular.

|-

| [[File:Leaf morphology ovate.png|64px]] || {{Vanchor|ovate}} || {{Lang|la|ovatus}} || entire leaf || Oval, egg-shaped, with a tapering point and the widest portion near the petiole.

|-

| [[File:Leaf morphology palmate.png|64px]] || {{Vanchor|palmate}} || {{Lang|la|palmatus}} || entire leaf || Palm-shaped, i.e., with lobes or leaflets stemming from the leaf base.&lt;ref&gt;{{Cite web | url = http://glossary.gardenweb.com/glossary/palmate.html | title = palmate (adj. palmately) | work = GardenWeb Glossary of Botanical Terms | accessdate = 2018-10-27 | archivedate = 2009-02-13 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20090213124631/http://glossary.gardenweb.com/glossary/palmate.html }}&lt;/ref&gt;

|-

| [[Image:Palmatilobé.svg|64px]] || {{Vanchor|palmately lobed}} || {{Lang|la|palmatus}} || entire leaf || Lobes spread radially from a point. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cs.rochester.edu/~nelson/wildflowers/glossaries/leaves/index.html#lobed|title=Leaf description glossary|website=www.cs.rochester.edu|access-date=2017-11-02|accessdate=2018-10-27|archivedate=2020-08-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200801032721/https://www.cs.rochester.edu/~nelson/wildflowers/glossaries/leaves/index.html#lobed}}&lt;/ref&gt;

|-

| [[Image:Palmatifide.svg|64px]] || {{Vanchor|palmatifid }} || {{Lang|la|palma}} + {{Lang|la|findere}} || entire leaf || Palm-shaped, having lobes with incisions that extend less than half-way toward the petiole.

|-

| [[Image:Palmatipartite.svg|64px]] || {{Vanchor|palmatipartite}} || {{Lang|la|palma}} + {{Lang|la|partiri}} || entire leaf || Having lobes with incisions that extend over half-way toward the petiole.

|-

| [[Image:Palmatiséquée.svg|64px]] || {{Vanchor|palmatisect}} || {{Lang|la|palma}} + {{Lang|la|secare}} || entire leaf || Having lobes with incisions that extend almost up, but not quite to the petiole.

|-

| [[Image:Leaf morphology pandurate.png|64px]] || {{Vanchor|pandurate }} || || entire leaf || Fiddle-shaped; obovate with a constriction near the middle.

|-

| [[File:Leaf morphology pedate.png|64px]] || {{Vanchor|pedate }} || {{Lang|la|pedatus}} || entire leaf || Palmate, with cleft lobes.&lt;ref&gt;{{Cite web | url=http://dictionary.reference.com/browse/pedate+leaf | title=Pedate leaf | accessdate=February 24, 2014}}&lt;/ref&gt;

|-

| [[File:Leaf morphology peltate.png|64px]] || {{Vanchor|peltate}} || {{Lang|la|peltatus}} || stem attachment || A round leaf where the petiole attaches near the center.  An example would be a [[Nelumbo|lotus]] leaf.

|-

| [[File:Leaf morphology attachment connate-perfoliate.png|64px]] || {{Vanchor|perfoliate}} || {{Lang|la|perfoliatus}} || stem attachment || With the leaf blade surrounding the stem such that the stem appears to pass through the leaf.

|-

| [[File:Leaf morphology Perforate.png|64px]] || {{Vanchor|perforate}} || {{Lang|la|perforatus}} || leaf surface features

| Many holes, or [[perforate leaf|perforations]] on leaf surface. Compare with [[#fenestrate|fenestrate]].

|-

| [[File:Pennatilobé.svg|64px]] || {{Vanchor|pinnately }}lobed || {{Lang|la|pinna}} + {{Lang|la|lobus}} || entire leaf || Having lobes pinnately arranged on the central axis.

|-

| [[File:Pennatifide.svg|64px]] || {{Vanchor|pinnatifid }} || {{Lang|la|pinna}} + {{Lang|la|findere}} || entire leaf || Having lobes with incisions that extend less than half-way toward the midrib.

|-

| [[Image:Pennatipartite2.svg|64px]] || {{Vanchor|pinnatipartite}} || {{Lang|la|pinnatus}} + {{Lang|la|partiri}} || entire leaf || Having lobes with incisions that extend more than half-way toward the midrib.

|-

| [[Image:Pennatiséquée.svg|64px]] || {{Vanchor|pinnatisect }} || {{Lang|la|pinnatus}} + {{Lang|la|sectus}} || entire leaf || Having lobes with incisions that extend almost, or up to midrib.

|-

| [[File:Leaf morphology posture plicate.png|64px]] || {{Vanchor|plicate}} || {{Lang|la|plicatus}} || 3-d shape || Folded into [[Wiktionary:pleat|pleats]], usually lengthwise, serving the function of stiffening a large leaf.

|-

| [[File:Leaf morphology reniform.png|64px]] || {{Vanchor|reniform}} || {{Lang|la|reniformis}} || entire leaf || Shaped like a [[kidney]]: an oval with an inward curve on one side.

|-

| [[File:Leaf morphology apex retuse.png|64px]] || {{Vanchor|retuse }} || || leaf tip || With a shallow notch in a round apex.

|-

| [[File:Leaf morphology rhomboid.png|64px]] || {{Vanchor|rhomboid}} or rhombic || {{Lang|la|rhomboidalis}} || entire leaf || Diamond-shaped.

|-

| [[File:Leaf morphology apex rounded.png|64px]] || {{Vanchor|rounded}} || {{Lang|la|rotundifolius}} || leaf tip or base || Circular, no distinct point.

|-

| || semiterete || || 3-d shape || Rounded on one side, but flat on the other.

|-

| [[File:Leaf morphology division sinuate.png|64px]]|| {{Vanchor|sinuate|[[]]}} || || 3-d shape || Circularly-lobed kind of leaves

|-


| [[File:Leaf morphology spear-shaped.png|64px]] || {{Vanchor|sagittate}} || {{Lang|la|sagittatus}} || entire leaf || [[Arrowhead]]-shaped with the lower lobes folded, or curled downward

|-

| [[File:Leaf morphology spatulate.png|64px]] || {{Vanchor|spatulate}} || {{Lang|la|spathulatus}} || entire leaf || Spoon-shaped; having a broad flat end which tapers to the base

|-

| [[File:Leaf morphology hastate.png|64px]] || {{Vanchor|spear}}-shaped || || entire leaf || see [[#hastate|hastate]].

|-

| [[File:Leaf morphology subobtuse.png|64px]] || {{Vanchor|subobtuse}} || {{Lang|la|subobtusus}} || leaf tip or base || Somewhat blunted, neither blunt nor sharp

|-

| [[File:Leaf morphology subulate.png|64px]] || {{Vanchor|subulate}} || {{Lang|la|subulatus}} || leaf tip || [[Bradawl|Awl]]-shaped with a tapering point

|-

| [[File:Plant morphology solid terete.png|64px]] || {{Vanchor|[[terete]]}} || || 3-d shape || Circular in cross-section; more or less cylindrical without grooves or ridges.

|-

| [[File:Leaf morphology trullate.png|64px]] || {{Vanchor|trullate }} || || entire leaf || Shaped like a bricklayer's trowel

|-

| [[File:Leaf morphology truncate.png|64px]] || {{Vanchor|truncate}} || {{Lang|la|truncatus}} || leaf tip or base || With a squared-off end

|-

| || {{Vanchor|undulate}} || {{Lang|la|undulatus}} || 3-d shape || Wave-like

|-

| [[File:Leaf morphology unifoliate.png|64px]] || {{Vanchor|unifoliate}} || {{Lang|la|unifoliatus}} || compound leaves || With a single leaflet. It is distinct from a simple leaf by the presence of two [[abcission layer]]s and often by [[petiolule]]s and [[stipel]]s

|}

== Edge ==

Leaf margins (edges) are frequently used in visual plant identification because they are usually consistent within a species or group of species, and are an easy characteristic to observe. Edge and margin are interchangeable in the sense that they both refer to the outside perimeter of a leaf.

{| class=&quot;wikitable sortable centre&quot;

! scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; | Image

! scope=&quot;col&quot; | Term

! scope=&quot;col&quot; | Latin adjective

! scope=&quot;col&quot; | Description

|-

| [[File:Leaf morphology entire.png|64px]] || {{Vanchor|entire}} || ''Forma''&lt;br /&gt;''integra'' || Even; with a smooth margin; without toothing

|-

| [[File:Leaf morphology ciliate.png|64px]] || {{Vanchor|ciliate}} || ''ciliatus'' || Fringed with hairs

|-

| [[File:Leaf morphology crenate.png|64px]] || {{Vanchor|crenate}} || ''crenatus'' || Wavy-toothed; dentate with rounded teeth

|-

| |{{Vanchor|crenulate}} || ''crenulate'' || Finely crenate

|-

| |{{Vanchor|crisped}} || ''crispus'' || curly

|-

| [[File:Leaf morphology dentate.png|64px]] || {{Vanchor|dentate}} || ''dentatus'' || Toothed. May be '''coarsely dentate''', having large teeth, or '''glandular dentate''', having teeth which bear glands

|-

| [[File:Leaf morphology denticulate.png|64px]] || {{Vanchor|denticulate}} || ''denticulatus'' || Finely toothed

|-

| [[File:Leaf morphology doubly serrate.png|64px]] || {{Vanchor|doubly serrate}} || ''duplicato-dentatus'' || Each tooth bearing smaller teeth

|-

| [[File:Leaf morphology serrate.png|64px]] || {{Vanchor|serrate}} || ''serratus'' || Saw-toothed; with asymmetrical teeth pointing forward

|-

| [[File:Leaf morphology serrulate.png|64px]] || {{Vanchor|serrulate}} || ''serrulatus'' || Finely serrate

|-

| [[File:Leaf morphology sinuate.png|64px]] || {{Vanchor|sinuate}} || ''sinuosus'' || With deep, wave-like indentations; coarsely crenate

|-

| [[File:Leaf morphology lobate.png|64px]] || {{Vanchor|lobate}} || ''lobatus'' || Indented, with the indentations not reaching the center

|-

| |{{Vanchor|lobulate}} || ''lobulatus'' || With small lobes

|-

| [[File:Leaf morphology undulate.png|64px]] || {{Vanchor|undulate}} || ''undulatus'' || With a wavy edge, shallower than sinuate

|-

| [[File:Leaf morphology spiny.png|64px]] || {{Vanchor|spiny}} or {{Vanchor|pungent}} || ''spiculatus'' || With stiff, sharp points such as [[thistle]]s

|}

==Leaf folding==

Leaves may also be folded or rolled in various ways. The folding of leaves within a bud is [[vernation]], [[wikt:ptyxis|ptyxis]] is the folding of an individual leaf in a bud.

{| class=&quot;wikitable sortable centre&quot;

! scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; | Image

! scope=&quot;col&quot; | Term

! scope=&quot;col&quot; | Latin

! scope=&quot;col&quot; | Description

|-

| |{{Vanchor|carinate}} or keeled || ''carinatus'' || with a longitudinal ridge

|-

| |{{Vanchor|conduplicate}} || || folded upwards, with the surfaces close to parallel

|-

| |[[File:Mimetes fimbrifolius (5211424654).jpg|64px]] || {{Vanchor|cucullate}} || forming a hood, margins and tip curved downward

|-

| |{{Vanchor|involute}} || || rolled upwards (towards the adaxial surface)

|-

| [[File:Palm leaf washingtonia robusta.jpg|64px]] || {{Vanchor|plicate}} || ''plicatus'' || with parallel folds

|-

| |{{Vanchor|reduplicate}} || || folded downwards, with the surfaces close to parallel

|-

| [[File:Ledum groenlandicum.jpg|64px]] || {{Vanchor|revolute}} || || rolled downwards (towards the abaxial surface)

|-

| |{{Vanchor|supervolute}} || || opposing left and right halves of lamina folded along longitudinal axis, with one half rolled completely within the other

|}

==Latin descriptions==

The Latin word for 'leaf', {{Lang|la|folium}}, is neuter. In descriptions of a single leaf, the neuter singular ending of the adjective is used, e.g. {{Lang|la|folium lanceolatum}} 'lanceolate leaf', {{Lang|la|folium lineare}} 'linear leaf'. In descriptions of multiple leaves, the neuter plural is used, e.g. {{Lang|la|folia linearia}} 'linear leaves'. Descriptions commonly refer to the plant using the ablative singular or plural, e.g. {{Lang|la|foliis ovatis}} 'with ovate leaves'.{{Sfnp|Stearn|2004|pp=439–440}}

==See also==


* [[Glossary of botanical terms]]

* [[Cladophyll]]s are leaf-like petioles

* [[Leaf size]]

* [[Sinus (botany)|Sinus]]

* [[Leaflet (botany)]] and [[Rachis]]

* [[Petiole (botany)]] and [[Plant stem]]

* [[Phylloclade]]s are flattened stems that resemble leaves

* [[Pinnation]]

* [[Plant morphology]]

* [[Taxonomy (biology)]]


==References==

{{Reflist|30em}}

== Bibliography ==

{{refbegin}}

* {{Cite book |first=W.T. |last=Stearn |year=2004 |title=Botanical Latin |edition=4th (p/b) |location=Portland, Oregon |isbn=978-0-7153-1643-6 |publisher=Timber Press |ref=harv}}

* {{cite web|title=Leaves|url=http://www.ibiblio.org/botnet/glossary/a_v.html}}, in {{harvtxt|Massey|Murphy|1996}}

* {{cite web|title=Shapes|url=http://www.ibiblio.org/botnet/glossary/b_iii.html}}, in {{harvtxt|Massey|Murphy|1996}}

* {{cite web|last1=Massey|first1=Jimmy R.|last2=Murphy|first2=James C.|title=Vascular plant systematics|url=http://www.ibiblio.org/botnet/glossary/|website=NC Botnet|publisher=University of North Carolina at Chapel Hill|accessdate=19 January 2016|date=1996|ref=harv}}

{{refend}}


== External links ==

* [https://www.cs.rochester.edu/users/faculty/nelson/wildflowers/glossaries/leaves/index.html#shape The Description of Leaves, University of Rochester]

* [https://web.archive.org/web/20161017122258/http://www.virtualherbarium.org/glossary/glossary.php?cid=29 Fairchild Tropical Botanic Garden]

* [http://www.vplants.org/plants/glossary/plate03.html Vplants] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160222055914/http://www.vplants.org/plants/glossary/plate03.html |date=2016-02-22 }}

* [http://waynesword.palomar.edu/termlf2.htm Botany 115] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151228221759/http://waynesword.palomar.edu/termlf2.htm |date=2015-12-28 }}

* [http://theseedsite.co.uk/leafshapes.html The seed site]


{{commons|Category:Leaf margins}}

{{commons|Category:Leaf diagrams|position=left}}


{{Botany}}

[[Category:Glossaries of botany]]

[[Category:Plant morphology]]

[[Category:Leaves]]
[[Category:ရုက္ခဗေဒ]]
[[Category:ကဏ္ဍအဓိက!]]
[[Category:BEHM]]
{{DEFAULTSORT:ဝေါဟာရ ဗေဒသဏ္ဌာန် တၞး}}</text>
      <sha1>jk2wh6h6rhhzvsnftkwvarmtgqly3gn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>လပအ် သၟိင် ပဿိုန် (၁၆) သာ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2016</id>
    <revision>
      <id>59778</id>
      <parentid>42405</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T02:43:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>1698</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>59778</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28399" sha1="7v56rof1vzq38npkxmjxkkwngn8amyf" xml:space="preserve">'''လိက်လပအ် သၟိင်ပဿိုန် (၁၆) သာ်''' ({{Lang-en|The sixteen dreams of King Pasenadi}})ဝွံ ပၞောဝ်ကဵု လိက်ပတ် ဗုဒ္ဓဘာသာဂမၠိုင်ဂှ် ဒှ်လိက် မၞိဟ်မတီဂၠိုင်မွဲရ။ ပရူဝွံ ဂွံဆဵုကေတ် ပ္ဍဲကဵု မဟာသုပန ဇာတက (Mahāsupina Jātaka) မဒှ် ပရူ သၟိင်ပဿိုန် (Pasenadi) ညးမဒှ်သၟိင် ဍုင်ကောသလရး လပအ်ညာတ်တုဲ ကျာ်တြဲဂေါတမ သှ်ကဵု အဓိပ္ပါယ်သွပ်လပအ်တအ်ဂှ်ရ။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.tsemrinpoche.com/tsem-tulku-rinpoche/external-article/the-sixteen-dreams-of-king-pasenadi-kosol-and-their-interpretations-by-the-buddha|title=The sixteen dreams of King Pasenadi Kosol and their Interpretations by the Buddha|website=www.tsemrinpoche.com|access-date=2019-02-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191121140509/https://www.tsemrinpoche.com/tsem-tulku-rinpoche/external-article/the-sixteen-dreams-of-king-pasenadi-kosol-and-their-interpretations-by-the-buddha|archivedate=2019-11-21|accessdate=2020-03-13}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://archives.sundayobserver.lk/2010/06/13/spe13.asp|title=King Pasenadi of Kosala and his sixteen dreams|website=Sunday Observer|access-date=2019-02-02}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://what-buddha-said.net/library/DPPN/maha/mahasupina_jat_077.htm|title=Mahasupina Jataka|website=what-buddha-said.net|access-date=2019-02-02|accessdate=2020-03-13|archivedate=2019-02-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190202153602/https://what-buddha-said.net/library/DPPN/maha/mahasupina_jat_077.htm}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;a&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.scribd.com/document/37467937/The-Sixteen-Dreams-of-King-Pasenadi-Kosala|title=The Sixteen Dreams of King Pasenadi Kosala|website=Scribd|language=en|access-date=2019-02-01}}&lt;/ref&gt;
အတိုင်ဇာတ်ဂှ်မ္ဂး ကျာ်တြဲဂေါတမ ညးစကာ အနာဂတံသညာဏ်တုဲ ညးဟီုတွဟ်ကဵု သွဟ်လပအ် သၟိင်ပဿိုန် အရာ မကြက်ကတဵုဒှ်&lt;ref name=&quot;a&quot;/&gt; ပ္ဍဲအခိင်သာသနာကျာ် မစိုပ် ၂၅၀၀ တုဲ (ၜိုတ် အေဒဳ ၁၉၅၇) မဒှ်အခိင် သာသနာကျာ်မဟုတ်စှ်ေအာရ။&lt;ref&gt;ဧကနိပါတ်ဇာတ်၊ အဋ္ဌာကထာမဟာသုပိနဇာတ်&lt;/ref&gt; ပရူလပအ်သၟိင်ပဿိုန် ၁၆ သာ် မချူပျးလဝ် နကဵုရုပ်ဂှ် ပ္ဍဲကဵု အရှာံကျာ် ဍုင်မန်ဗၟာဂှ် ဂွံဆဵုကေတ်မာန် ဗွဲမဂၠိုင်ကဵု ဒၞာဲရ။ 

လိက်လပအ် သၟိင်ပဿိုန်ဝွံလေဝ် ဒှ်လိက် ဓရ်ဒၠောအ်ဗတောန် ကောန်မၞိဟ်တအ်တုဲ ဒုင်သဇိုင် ကုဒ္ဂေတ်လၟေတ် ကောန်ဗုဒ္ဓဘာသာတုဲ အရာလဵု မဒှ်အရာ မနွံကဵု ဓရ်၊ အရာလဵု မဟွံမဲ ကုဓရ်ဂှ် ချူဗၟံက်ထ္ၜးလဝ် နကဵုဇာတ်လေဝ် ဟီုမာန်ရ။

== လပအ် သၟိင်ပဿိုန် (၁၆) သာ် ==
ဗွဲသၟဝ်ဝွံ ကံက်နုက်ကေတ် ဆပ္ဍဲ သွပ်လပအ် ကေုာံ တင်သွဟ် နူလိက်သၠပတ် လိက်ဇၟန်တုဲ ဗၟံက်ထ္ၜးဏာရ။ 

===လပအ် ပထမ===
'''ဂၠဴပန်သၟိက်ဇဵု ကဵုခရာပၠ၊'''&lt;br&gt;

('''သွဟ်''') ဗြဲပန်ဒိုဟ်ဗိုန် ဍေဟ်ပ္တိုန်မတ်သၞ၊ ဟွံဂူဟဲအာ သ္ၚးခြာစာ်သၠ၊ ဗြဲဟွံဓဝ်သၟတ် သတ်ဒှ်ဒုက္ခ၊ အနာဂတ်ဂတ စိုပ်ရပဿိုန်။

===လပအ်ဒုတိယ===
'''ၝောအ်ဂၠဴ မဴတှ်ကောန်''' &lt;br&gt;

('''သွဟ်''') ကာလဂှ်စၟတ် အိုတ်သတ်တအ်ရ၊ မိမအစာ ဥပဇျှာယျ၊ ညးဗျုဇၞော်ကီု အိုဿီုသဗ္ဗ၊ ဇၟာပ်ကိစ္စရော ဂၠိုင်ပယောဂ၊ ကောန်စးဂလာန် ပါင်မိကဵုမ၊ ဟီုကဵုဟွံကေတ် ဝေတ်ဒှ်သောံဗျ၊ ဇၟာပ်ပူဂိုလ်ကီု သီုအဲညးရ၊ မိမဖေက်ကောန် ဗၠန်ပ္ဍဲကာလ၊ စိုပ်ဝိသုံဂျ ဒှ်ရပဿိုန်။

===လပအ် တတိယ===
'''တၞံဆုမွဲဟတ် ပ္ကဴသတ်လမိုန်၊''' &lt;br&gt;


ကုမ္မာရဳဒှ် စှ်အခါပြင်၊ ပြေင်ဝိဝါဟ ပမှုစရင်၊ ညာတ်မုက်ကောန် တြုဟ်ဗြဴဇၟာပ်တင်၊ ပတုပ်စအဲ ညးရး၀င်၊ အိုတ်သတ်တအ်သၟတ် ဟွံဆောတ်မွဲတင်၊ သာသနာ ၜါလ္ၚီလောန်ပြင်၊ ဒ္ဂေတ်ဟိုတ်မာဲ ပြးချာဲဂၠိုင်ဂၠင်၊ တိုင်လပအ်ကၠာ သၟီရာဇာ၀င်၊ ညံင်ကဵုပၞောန်တင် လ္မေင်သွပ်ဗိုန်၊ ယွံလေပဿိုန် လ္မိုန်ဂတ၊ အနာဂတ်ဂျ စိုပ်ကၠုင်ရညန်။ 

===လပအ်စတုတ္ထ===
'''ၝောအ်ဍေဟ်နွံတဴ ကောန်ဂၠဴရပ်ဗ္ဂန်၊''' &lt;br&gt;

စိုပ်ပ္ဍဲကာလ ဗွဲဂတညန်၊ ညးနွံပညာ တီဝေါဟာနန်၊ လေပ်သၞောဝ်သ္ဂုတ်သွာတ် ဓမ္မသာတ်ပၠန်၊ ညးဟွံကၠုင်အာ အိုတ်ဝေါဟာဇန်၊ ညးဟွံစင်ခြင် ဓုတင်ဇၟာပ်တန်၊ ပူဂ်ိုလ်ဂှ်သွိင် လာပ်သၟီတအ်အန်၊ မၞိဟ်သမၠီုပၠန် လုလန်မောဟ၊ ဟွံတီဓဝ်ယာ ဝါစာသောံဗျ၊ ဂှ်ပူဂိုလ်အဴ စဴဒှ်ရာဇ၊ ညးဗျုဇၞော်ပြဲ တီပ္ဍဲဓမ္မ၊ ဍေဟ်ဟွံထံက်ပင် ဟွံစင်ခြင်စ၊ မၞိဟ်သွတ်ပသၟီ လဟိင်စိတ္တ၊ သၞောဝ်ဟွံဓဝ်ယာ ယောင်အာသဗ္ဗ၊ ဟိုတ်ဟွံထံက်ပင် ဟွံစင်ခြင်စ၊ ကဵုညးနွံကၠာ ပညာညာဏ၊ ဟိုတ်ဂှ်သ္ကဲ ဂၠိုင်ဘဲဒုက္ခ၊ ဗွဲအနာဂတ် သၟတ်ဨကန္တ၊ စိုပ်ဝိသုံဂျ ဒှ်ရပဿိုန်။ 

===လပအ် ပဉ္စမ===
'''ချေဟ်စပါင်ၜါ''' &lt;br&gt;

သၟီရာဇဆက် ကြက်ဂတဗိုန်၊ ၜါလ္ၚီလောန်အာ သာသနာကွိုန်၊ သၟီတအ်ဟိုတ်မာဲ မြအ်မြာဲဂၠိုန်တိုန်၊ ဒ္ဂေတ်ဟွံလဝ် ဓဝ်ဟွံမင်ဗိုန်၊ သီုစှ်ပြကာ ယောင်ခြာလမိုန်၊ ညးဒိုက်တအ်ဒှ် ကာလဂှ်ဗိုန်။ ယွံညးတိက္ခ ညာဏပဿိုန်၊ ပင်မှိင်မွဲချိုန် လၟိုန်ဒဒှ်၊ ကာလဂှ်သ္တိုတ် အိုတ်တြုဟ်ဗြဴဂှ်၊ ဍေဟ်ကဵုဍေဟ်ကၠာ ဝါစာဟွံသ္မဟ်၊ ဂၠိုင်ဝါဒရ ဒေါသလေဒှ်၊ တိဗ္ၚကၠံပ္ညုင် ဂၠုင်ကွဳတအ်ဂှ်၊ ပ္ဍဲအာဲတၟာဲ ဂၠိုက်ဂၠဲာက္တဵုဒှ်၊ ယဝ်အာစိုပ်သွိင် သ္မီကာလဂှ်၊ စဳစတ်ဂၠိုင်ဒၞဲာ သ္မာန်ဂၠဲာလပှ်၊ ညးနွံဒုဟ်ပြဲ ဟွံမဲတင်တှ်၊ သီုအမှုစာ ကြာညးတအ်ဂှ်၊ စသဳဖဵုဒှ် ဂၠဲာလပှ်တွိင်၊ ၜါလ္ပာ်အဵု ဒးကဵုလာပ်သ္မီ၊ အမှုသ္ဇိုင်သာ ဟွံဗ္စာဂၠိင်၊ သ္မီဟွံဓဝ်သ္မတ် သတ်ဒှ်လဟိင်၊ ဂၠိုင်တဴသိင်သာ ပူဆာဝိဝိင်၊ သ္ၚောဝ်ဟွံဓဝ်ပြဲ ဗြဲဂူဂြိင်ဂြိင်၊ မိတ်ဒှ်သတြု အမှုဂၠိုင်ဂၠိင်၊ ကြက်ဨကန္တ သုပိဏ္ဏသ္မိင်၊ ဒှ်ဟွံဆောတ်သွိင် ရသ္မီပဿိုန်။

===လပအ်ဆဋ္ဌမ===
'''နုင်ဇၞော်မ္ဂး ညာတ်ဒးမွဲချိုန်၊ နုင်ဍောတ်ဂမၠိုင် ဗိုင်တုက်ဗိုန်၊ ပေင်ဟွံမာန်ကၞာတ် ဂွံညာတ်လ္မိုန်၊''' &lt;br&gt;

('''သွဟ်''') ကၠံမွဲဘာသာ ဝေါဟာဂၠိုင်တဴ၊ အိုတ်ရးနိဂီု ဂြီုဂြီုလိုက်လဴ၊ ပၠောပ်အခေါန်သွိင် ကဵုသ္မီသ္ဘဴ၊ သီုညးဂမၠိုင် ရိုင်င်ဗွဲကြဴ၊ ဒးကၠုင်ဆက်ကွာဲ နာဲရာဇပ္ကဴ၊ ဟွံပေင်စိုတ်သွိင် သ္မီတအ်လိုက်ဗာ၊ ယွံလေပဿိုန် ပိုန်ဒှ်ဗွဲကြဴ။ 

===လပအ် သတ္တမ===
'''ပုင်မွဲထမာဲ မြအ်မြာဲဂၠိုင်ပိ၊ တူသ္ၚေက်သ္ၚုသ္ၚုဲ ဗ္စဲလွုဲယုတ္တိ၊''' &lt;br&gt;

('''သွဟ်''') စိုပ်အနာဂတ် ဨကန်မှတ်ကြဴ၊ ဗြဲဂူလယတ် ဇၞော်ဒြဟတ်နုဘဴ၊ ဟွံတီအခါ ကျာဆံင်ဒေဝဴ၊ ဗြဲတံဂှ်ပ္ညဳ ဂူဟွံညဳတဴ၊ ညံင်ပုင်သ္ၚေက်သ္ၚုဲ ထုဲကြာန်ဂၠိုက်ဏှဴ၊ ဗြဲဟွံဓဝ်ကီု လီုသစ္ဆုပ္ကဴ၊ မၞိဟ်ဟွံဓဝ်ယာ ဂၠိုင်စာ်ခြာတဴ၊ သ္မီတအ်သဘဴ . သ္ဂုတ်သွာတ်သၞောဝ်၊ ဒၞဲာထံက်ထံက်ပင် ဒၞဲာဒးလင်ဇွောဝ်၊ ဗြဲဟွံဓဝ်ကီု သ္မီတအ်လီုသၞောဝ်၊ ဓာတ်တိဆတ္တဝ် ဟွံမောဝ်ဗၠိုက်အာ၊ တၞံဆုသၠပ္ကဴ သတ်တဴယောင်ယာ၊ လ္ၚဵုကဴသ္မတ် လ္ၚဵုသတ်အာ၊ မသြောအ်သစ္ဆု အန်ကုရှ်သာ၊ အိုတ်တြုဟ်ဗြဴရ ပတဴအဟာ၊ စသစ္ဆုဂှ် ဂၠိုင်ဒှ်ရောဂါ၊ ဓာတ်ဟွံညဳသာ ဝေဒနာဂၠိုင်၊ ရိုဟ်ဂဥုဲပၠန် အန်ဣဓိဂွိုင်၊ ၝဲဒေံကောရ မိမနာံမြိုင်၊ ဟွံညဳသာသၟတ် ဇၟာပ်သတ်ဂမၠိုင်၊ ဟိုတ်ဟွံညဳသာ ဗြဲကျာထတ်ဂၠိုင်၊ ဒးက္တဵုဒှ်သၟတ် အနာဂတ်ဗျိုင်၊

===လပအ် အဋ္ဌမ===
'''နွံကမာမွဲ ဇၞော်ဇျှာသြဲလောန်၊ ဒေါဝ်ကမာစိ ကၠိတဴလစောန်၊ ဇိုင်ကမာဂှ် ကၠေင်သွဟ်ဟွံလောန်၊ ဍာ်မွဲကမာ ဟွံညဳသာပၠန်။''' &lt;br&gt;

('''သွဟ်''') အနာတဂတ်ပ္ညုင် ဍုင်ကွာန်လိုက်လဴ၊ ပ္ဍဲကာလဂှ် သတ္တံဒှ်က္တဴ၊ ရိုင်ဇိုင်လိုက်လဴ ညးတဴဒေါဝ်ဍုင်၊ သ္မီခါန်စကာ အိုတ်ဝေါဟာကၠုင်၊ ဒှ်တဴသိုက် တိုက်တိုက်ဂၠုင်(ဂၠုင်)၊ သ္မီတံက္တဴလောန် ကောန်ကွာန်ဒေင်လ္ၚုင်၊ မၞိဟ်တဴပ္ဍဲဍုင် သ္မီဍုင်စကာ၊ သ္မီကဵုသ္မီပ္ညဳ ဟညဳသစ္စာ၊ ပပၞာန်ဒမၠ ကာလဂၠိုင်ရာ၊ ဟိုတ်ဂှ်ဆတ္တဝ် ဒေါဝ်ကၠိသေင်ဟာ၊ လ္ၚဵုတအ်ဂှ် ဒြေပ်တၞဟ်ခြာ၊ ဍုင်ဒှ်လ္ၚု အမှုဂၠိုင်အာ၊ ညးဒြေပ်တအ်ဂှ် ပှ်လှ်ပေင်အာ၊ ဇိုင်ဍုင်မုဟ်ရး အိုတ်ညးနိဂါ၊ သ္ၚောဲကဵုဍုင်ကွာန် ထာန်ရညဝါ၊ ညံင်တအ်ဂှ်သွိင် အမှုသ္မီသာ၊ မိပ်သ္ၚိပ်ၜိုဟ်လောန် ကၠောန်ဟွံလီုကာ၊ ဟိုတ်ဂှ်သေင်ဟာ ဍာ်ကၟာဖျိုင်၊ ဒေါဝ်ကၠိဓဝ် ကေဝ်တဴဇိုင်ဇိုင်၊ 

===လပအ် နဝမ===
'''လဵုတၞီဇၟအ် တၟအ်ဂတဝ်အာ၊''' &lt;br&gt;

('''သွဟ်''') လဵုတၞီစၟတ် အနာဂတ်စိ၊ ပူဂဵုတီကၠာ သမ္မာဒိတှိ၊ မဂ္ဂအတှာ သဳလာပက္ခိ၊ ကုသလာကီု သီုအဗျာဓိ၊ ညးနွံပညာ တီဝေါ(ဟာ)ဂၠိ၊ ဗ္စာရဏာပြဲ နဲတင်ပလိ၊ ဍိုက်ပေင်ဂကူ စိုတ်တမူဂ္ညိ၊ ပူဂဵုဂှ်စိ နွံဟိရိပြဲ၊ ညးဂမၠိုင်ရ ဟွံပနိသြဲ၊ ညးဟွံညှာတာ ဟွံပကာမွဲ၊ ဟွံသ္မာန်သ္မုက်ရ သုက္ခနဲကဲ၊ စဴဒှ်လ္ၚု ဝွံလက်သန်မွဲ၊ 

===လပအ် ဒဿမ===
('''သွဟ်''') '''တၟအ်ဂတဝ်'''ပၠန် ဟီုပၠန်ထံက်ပင်၊ မၞိဟ်သမၠီုကၠာ ဟွံဗစာဂြင်၊ ဒ္ဂေတ်ဗာလာနံင် ဂၠံင်ဓဝ်ဟွံမင်၊ ဟိုတ်မောဟဂၠု ဟွံတီဓုတင်၊ မၞိဟ်အန်ဂကူ ပူဂဵုဂၠိုင်ဂၠင်၊ ဍေံကဵုဍေံဂှ် သှ်ၜးစင်ခြင်၊ မၞိဟ်သာ်ဂှ်သွိင် သ္မီတအ်ထံက်ပင်၊ ခိုဟ်စပ္ဍဲလိုက် သိုက်တဴဂမြင်၊ အိုတ်သီုဝုတ်ဗၠာဲ ရာင်ဆာဲလောန်က္ဍင်၊ ဟွံချပ်စင်ခြင် ဓုတင်ဂတ၊ ဓဝ်ဍေံဟွံကေတ် ဒ္ဂေတ်သောံဗျ၊ ၜးနူဘာကၠာ တိရစ္ဆာဏ၊ ပ္ဍဲလိုက်ဂွံသိုက် ပလိုက်ဒုက္ခ၊ က္တဵုဒှ်ကဵုသတ် မှတ်ဨကန္တ၊ သုပိဏ္ဏဆိတ် လမိတ်ရာဇ၊ 

===လပအ် ဨကဒသ===
'''ဂဍာ်အရိုင် ၜိုပ်ထဝ်ဗိုင်တဴ၊''' &lt;br&gt;
('''သွဟ်''') ၜိုပ်ဗိုင်ခဍာ် လ္မာ်ဗွဲကြဴ၊ ညးဒိုက်ဒှ်သ္မိင် လွိင်မုက္ခဝါ၊ ဍိက်က္တဵုဒှ်နာဲ ရာင်ဆာဲလောန်တဴ၊ ဂဍာ်သဘဴ ရဴၜိုပ်ဇံသဝ်၊ ညးနွံဂကူ စိုတ်လ္ဂူမောဝ်၊ ဒးခစပြဲ မၞိဟ်ဟွံမဲဓဝ်၊ ဂကူယုတ်သိုက် ညးဒိုက်ဂတဝ်၊ ဂဍာ်ကိကာ ဟံသာဇံသဝ်၊ အနာဂတ်ကြဴ စဴဒှ်ဆတ္တဝ်၊ 

===လပအ် ဒွါဒသ===
'''ကၠဵုပယျာလဝ် ထးထဝ်သေင်လေင်၊''' &lt;br&gt;

('''သွဟ်''') ဗြဴနွံဂကူ ၜိုန်ဥူသိပ်ဇၟံ၊ ကဵုတြုဟ်ယုတ်ပြဲ ဒှ်မွဲတၟအ်၊ ဟွံမွဲလ္မေတ် ဒ္ဂေတ်ဍေံတံ၊ လီုပဝေဏဳ အိန်ရဳဟွံဇၟအ်၊ ဂၠိုင်သာသပအ် သတ်တအ်ဂမၠိုင်၊ ဗက်ပ္တုပ်စသ္ကဲ အိုတ်အဲညးဖျိုင်၊ ဂကူယုတ်ဂှ် ဒှ်သမ္ဘာဂွိုင်၊ ဟွံယိုက်ဒိုက်ကၠာ သာသနာဖျိုင်၊ ယောင်အာဇၟာပ်ဒၞဲာ မြာဲလီုဂၠိုင်ဂၠိုင်၊ ဗွဲအနာဂတ် အိုတ်သတ်ဂမၠိုင်၊ က္တဵုဒှ်သေင်ဟာ ယွံရာဇာပိုင်၊ ညံင်ကဵုတၟံတိုင် ပါင်နာဲက္ဍိုင်ရတ်၊ စဴဒှ်အဆတ် ဗွဲသ္မတ်ဨကန်။ 

===လပအ် တေရသမ===
'''ၚဴၚိတ်ဇြုံ၊ ၚဴသ္မတ်(ဂမ္ကိတ်) ၚိတ်ဇြုံဇၞော်ဂှ်၊''' &lt;br&gt;

('''သွဟ်''') ဣတ္ထဳနာမ ဗွဲဂတမာ၊ ဗြဴသ္မတ်ဆိတ် ဒက်မိတ်သမ္ဘာ၊ တြုဟ်ဗျုလောန်တဲ ဒှ်မွဲဘာဂါ၊ ဇၞော်သ္မတ်ကီုတၟုဲ ဟွံရုဲစှ်ကၠာ၊ စၞးယာဲဣတ ယဝ်ရဒြပ်မြာ၊ ဍေဟ်ဒက်မိတ်ဟေင် ရောင်ဟွံသေင်ဟာ။ 

===လပအ် စုဒ္ဒသမ===
'''တြုဟ်စၞာံဂၠဴ ကၠဵုဗြဴစမာ၊''' &lt;br&gt;

('''သွဟ်''') ဗွဲအနာဂတ် ဟွံဆောတ်ယောင်ယာ၊ ဗြဴဟွံမင်စိ ဟိရိတဗ္ဗာ၊ အောန်ဒ္ဂေတ်သ္မတ် ပတိပတ်မာ၊ စွံစိုတ်စနာဲ လောန်ကာဲဂၠိုင်ရာ၊ ဝဵုမတ်တုန်စိ တလသ္ၚိကၠာ၊ တြုဟ်ပံက်သွံရာန် ဇၟာပ်ဍုင်ကွာန်အာ၊ အာတိုက်က္ဍိုက်က္ၜင် လှောင်ထာန်ဂင်ဂါ၊ ဟွံဗှ်ဗ္စာ စိတ္တာဟိဏ္ဏ၊ သုင်စဝေင်ဂြိုင် ဂၠိုင်ကဵုဘာဂ၊ ဒဂေတ်အဟိုတ် ကၠတ်စိုတ်ဍေံပ၊ ဟွံမင်ဂကူ လလူရာဂ၊ ဟွံလ္ဂူစိ ကဵုတြုဟ်ဟိဂျ၊ ဗြဴသာ်ဂှ်ရ ဂၠိုင်ထလ္မော၊ အနာဂတ်ရော သမ္ဗုဒ္ဓေါတွံ၊ ဟွံဆောတ်ညိဖျိုင် ညံင်တိုင်အတှ်၊ အိုတ်သတ်တံဂှ် ဒးက္တဵုဒှ်ဟေင်။ 

===လပအ် ပန္နရသမ===
'''ဆုမြမောဝ်ဆက် ကြက်စလန်ဟေင်၊ ၜိုဟ်ကဵုဍာ်သံ တၞံတဴလွေင်၊ အမြာဲလီုဗျဟ် လ္မိတ်ဂှ်တ္မေင်၊''' &lt;br&gt;

('''သွဟ်''') အနာဂတ်ပၠန် ပတူဇန်သ္မဟ်၊ ပသာ်က္တဵုဒှ် တဝှ်လက်သန်၊ နူဝွံတုန်ကၠာ သာသၞာပတန်၊ မသုန်လ္ၚီကၞာတ် နာဲကျာ်ဂကန်၊ သုတ်ဝိနဲစိ အဘိဓဝ်ပၠန်၊ ဓဝ်ဟံင်သတ်ချာဲ နူအပါဲပန်၊ သွက်ပတုဇန် ဂကန်ကျာ်တြဲ၊ ကဵုဂွံတီကီု အိုတ်သီုညးအဲ၊ ကဵုဒဂေတ်ညိ ပတိပတ်ပြဲ၊ သာသနာကၠာ ၜါလ္ၚီလောန်တဲ၊ အိုတ်သတ်တအ်ဂှ် ဟွံဗှ်ဂုန်အဲ၊ ဓဝ်အဲကျာ်တွံ သ္မဟ်ရတ်မပြဲ၊ သုတ်ဇာတ်နိပါတ် သေသာတ်ဂၠိုင်နဲ၊ ကဵုဒဂေတ်ချာဲ အပါဲဂွံသ္ၚောဲ၊ စွံပ္တန်လဝ်စိ ပိတကတ်ပြဲ၊ ဍေဟ်ဟွံမင်မဲ အိုတ်ဇၟာပ်အဲညး၊ ဒဂေတ်ဟိုတ်မာဲ ဍေံဂၠဲာပနး၊ ညးလ္ၚဵုပၠန် ဂၠဲာသန်ထဝ်ဂး၊ သွံစဓဝ်အဲ ဟွံမင်မဲသ္အး၊ သုတ်ဇာတ်နိပါတ် ဍေံကၞာတ်ဟီုဂး၊ ကြာဂၠံင်ဍာန်ချာဲ ဂၠဲာဟီုတွံပျး၊ ဟွံတီဒၞဲာဝါဲ ဂၠဲာဟီုလုတ်ဒး၊ ဓဝ်အဲကျာ်ဖျိုင် ဒှ်အရိုင်ညး၊ အလုံရး အိုတ်ညးနဳဂီု၊ ဂၠဲာပံက်သွံရာန် ကွာန်အိုတ်သီု၊ ဓဝ်အဲကျာ်ဂှ် ဍေံဂၠဲာတွံဟီု၊ ဟရှ်ေသှ်ေကၠာ ဟွံစင်ခြာကီု၊ သတ်ဟွံမင်မွဲ ဓဝ်အဲကျာ်လီု၊ အမြာဲဂှ်ဓဝ် ဟွံမောဝ်ဂၠုထီု၊ ပိတကတ်ချာဲ ယောင်ဒၞဲာအိုတ်သီု၊ ဓာတ်အဲကျာ်ရုပ် ဒက်ပတုပ်ဗီု၊ ပုတ်ဂၠတ်ဂၞတ်ချာဲ ဂၠဲာသွံစကီု၊ လောဘဒေါသ မောဟဍေံသ္တီု၊ အိုတ်သတ်တအ်ကီု ဂြီုဂြီုရုရု၊ ဟွံရှ်ေသှ်ေချာဲ ဓဝ်နာဲက္ဍိုင်မြု၊ ၜးအဿဘဴ စဴဒှ်မစ္စု၊ ပ္ဍဲအပါဲဗျာံ ဂၠိုင်သၞာံစနု၊ အိုတ်ပူဂိုလ်ဂှ် စဴဒှ်သာ်ဝွံ၊ 

===လပအ် သောဠသမ===
'''ဇာဒိသိုင်ချာဲ နာဲသတ်သဳဟ၊ ညာတ်ဗ္ၜေအ်ကၠာ ဟွံသွာစိတ္တ၊ ဒဴထောအ်ကၠေအ်ပၠန် ဟေမ၀န်ဏ၊ သ္မီသဳဟကီု သီုဗျက္ဃကၠ၊ သီုပူဂိုလ်ၜါ ဒြေပ်အာရည၊ ဗၜေအ်ဂှ်အဴ ဒှ်တဴရာဇ၊ ဇၞော်သိဒ္ဓိက နာမဒဒှ်၊''' &lt;br&gt;

('''သွဟ်''') သတ်တအ်လဟိင် ရသ္မီရာဇာ၊ ညးလ္ၚဵုပြဲ တီပ္ဍဲဟောရာ၊ လ္ၚဵုလေပ်သ္မတ် ပိတကတ်ကၠာ၊ လ္ၚဵုလေပ်ကၞာတ် သုတ်ဇာတ်နာနာ၊ လ္ၚဵုတီစိ ပါလိဂါထာ၊ လ္ၚဵုဂှ်ပြဲ တီပ္ဍဲရောဂါ၊ သဗှနိဒါန် ဂလာန်ဂၠိုင်ရာ၊ ဥုံယန်မန်သွး အိုတ်ညးသံသာ၊ ဇၟာပ်ဇန်တြုဟ်ဗြဴ ဂၠိုင်လေပ်တဴကၠာ၊ ဟိုတ်တီညာတ်ရ မာနသင်ကာ၊ ဍေဟ်လဟိင်ပြဲ ပ္ဍဲသာသနာ၊ ကောန်ကျာ်အရဳ ဂမှဳသင်မှာ၊ ဟွံပဗၞတ်သၟဟ် ဆဒှ်ဟီုအာ၊ ဇၟာပ်ဂလာန်ကောံ နွံပ္ဍဲဒကာ၊ သင်အရဳတွဟ် ဍေဟ်ဒှ်ပၟာ၊ အိုတ်သတ်သံသာ အိုတ်ဝေါဟာဇန်၊ ဟွံပ္တေဟ်ဂလာန် ပါင်ကျာ်ဂကန်၊ သုတ်ဇာတ်နိပါတ်ကွေဟ် ဍေဟ်တအ်တီပၠန်၊ တီညာတ်ဂၠိုင်ပ္ညုင် သၠုင်မာနလောန်၊ ဒဂေတ်ဟိုတ်မာဲ မြဟ်မြာဲဂၠိုင်လောန်၊ မၞိဟ်ယိုက်ဒိုက်ကၠာ သာသနာအောန်၊ မၞိဟ်ဒဂေတ်သွိင် ဓဝ်သ္မီအရှန်၊ ပူဂိုလ်ဂှ်အောန် ဇန်ပုထုဇ၊ မၞိဟ်အောန်သမ္မာ မိစ္ဆာဇိ၀၊ ပ္တေဟ်ဂလာန်စိ ဒိတှိသောံဗျ၊ ပ္တေဟ်အစာပၠန် အုံယန္ဒ၊ သင်ကာပ္ဍဲဓဝ် သက်သွဝ်ဂျ၊ အောန်ပညာကၠာ သဳလဒါန၊ ဟွံပ္တေဟ်ကံဖိုလ် ကုသိုလ်ဟွံပ၊ အိုတ်သတ်တအ်ရ ပွဝေင်တဴ၊ သိက္ခာပိုတ် သင်အရဳကြဴ၊ ဍိုက်ပေင်အိန်ရဳ ကျာ်သြဳတ္ၜတ်သြဴ၊ ပင်မှိင်ခန္တဳ မင်သဳလတဴ၊ ဟွံပဗၞတ်သ္မဟ် ဍေံဟွံသှ်ပ္တဴ၊ ဍေဟ်ဟွံညှာတာ အောန်အာ . . ၊ လ္ၚဵုတ္ၜေဟ်တဴ စောရကလဴ၊ လ္ၚဵုတအ်ကီု ဗျိပၠုတ်ဟီုသၞဴ၊ ဟွံမဲဒုဟ်တင် နင်ဒုဟ်ဂဝဴ၊ ဂၠိုင်သတ်တြုဟ်ဗြဴ ပျုတ်ပဒေက်တဴပၠန်၊ ကာလဂှ်ပ္ညဳ ဂမှဳဗိုန်က္ညန်၊ ပဲါကၠေအ်ဇကု ထာန်လ္ၚုတန်၊ ဟွံဂံင်ဆိုက်ကြပ် တရပ်မှာဇန်၊ ထာန်ရညကၠာ မင်သိက္ခာပ္တန်၊ ဒိပ်ဇကုကြဴ စဴဟေမ၀န်၊ သဳဟပေက်ဂျ နာဲအဇ္ဇပၠန်၊ ဗွဲအနာဂတ် ဟွံဆောတ်မွဲတန်၊ တွံကဵုပဿိုန် သီုကဵုဗိုန်က္ညန်၊ ဂိုင်သမ္တီကၠာ ယွံသတ်မှာဇန်။ 


== နိဿဲ ==
&lt;references/&gt;
[[ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ]]</text>
      <sha1>7v56rof1vzq38npkxmjxkkwngn8amyf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဂရိန်လာန်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3746</id>
    <revision>
      <id>59770</id>
      <parentid>57100</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T00:38:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>1698</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>59770</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30254" sha1="aw20xnfjkqu0rce82yk183s3yejdvce" xml:space="preserve">{{Infobox country
| name = Greenland
| native_name = {{nobold|{{native name|kl|Kalaallit Nunaat}}}}&lt;br /&gt;{{nobold|{{native name|da|Grønland}}}}
| settlement_type = [[The unity of the Realm|Autonomous territory within the Kingdom of Denmark]]
| image_flag = Flag of Greenland.svg
| flag_size = 125px
| flag_link = Flag of Greenland
| image_seal = Coat of arms Greenland.svg
| seal_size = 85px
| seal_type = Coat of arms
| seal_link = Coat of arms of Greenland
| nickname =
| nickname_link =
| motto_link =
| motto =
| anthem_link =
| anthem = {{native name|kl|&quot;[[Nunarput utoqqarsuanngoravit]]&quot;|italics=off}}&lt;br /&gt;({{Lang-en|&quot;You Our Ancient Land&quot;}})&lt;!-- Self government and national anthem --&gt;
| song_type = [[Kalaallit]] anthem
| song = {{native name|kl|&quot;[[Nuna asiilasooq]]&quot;|italics=off}}&lt;br /&gt;({{Lang-en|&quot;The Land of Great Length&quot;}}){{efn|1=''Nuna asiilasooq'' has equal status as a [[regional anthem]] but is generally used only on the [[Self-governance|self-government]] of Greenland.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=7 October 2003 |title=03EM/01.25.01-50 Spørgsmål til Landsstyret: Hvornår fremsætter Landsstyret beslutning om Grønlands |trans-title=03EM/01.25.01-50 Questions to the Home Rule Government: When does the Home Rule Government make a decision on Greenland |url=http://www.inatsisartut.gl/groenlands_landsting/landstingssamlinger/em_2003/dgopkt_behdato/spoergsmaal/50.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141213120446/http://www.inatsisartut.gl/groenlands_landsting/landstingssamlinger/em_2003/dgopkt_behdato/spoergsmaal/50.html |archive-date=13 December 2014 |access-date=13 December 2014 |publisher=[[Inatsisartut|Government of Greenland]]}}&lt;/ref&gt;}}
| image_map = Greenland (orthographic projection).svg
| map_caption = Location of Greenland
| mapsize = 290px
| image_map2 = Greenland in the Kingdom of Denmark (globe zoom).svg
| map_caption2 = {{map caption |location_color=red |region=the [[Kingdom of Denmark]] |region_color=red and beige}}
| mapsize2 = 290px
| subdivision_type = [[Sovereign state]]
| subdivision_name = [[Kingdom of Denmark]]
| established_title = [[Kingdom of Norway (872–1397)|Union with Norway]]
| established_date = 1262
| established_title2 = [[Dano-Norwegian empire|Danish-Norwegian recolonization]]
| established_date2 = 1721
| established_title3 = [[Treaty of Kiel|Cession to Denmark]]
| established_date3 = 14 January 1814
| established_title4 = [[Home rule]]
| established_date4 = 1 May 1979
| established_title5 = Further [[autonomy]] and [[self rule]]
| established_date5 = 21 June 2009&lt;ref name=selvstyre /&gt;&lt;ref name=&quot;selfrule&quot;&gt;{{Cite news |date=21 June 2009 |title=Self-rule introduced in Greenland |work=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/8111292.stm |url-status=live |access-date=4 May 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100425041746/http://news.bbc.co.uk/2/hi/8111292.stm |archive-date=25 April 2010}}&lt;/ref&gt;
| official_languages = [[Greenlandic language|Greenlandic]]{{efn|name=languages|Greenlandic has been the sole official language of Greenland since 2009.&lt;ref name=&quot;selvstyre&quot;&gt;{{in lang|da}} [http://nyhederne-dyn.tv2.dk/article.php/id-23165644:gr%C3%B8nland-g%C3%A5r-over-til-selvstyre.html?rss TV 2 Nyhederne – &quot;Grønland går over til selvstyre&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230809031528/https://nyheder.tv2.dk/2009-06-21-groenland-gaar-over-til-selvstyre |date=2023-08-09 }} TV 2 Nyhederne (''[[TV 2 (Denmark)|TV 2]] News'') – Ved overgangen til selvstyre, er grønlandsk nu det officielle sprog. Retrieved 22 January 2012.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;law&quot;&gt;{{in lang|da}} [http://www.stm.dk/multimedia/selvstyreloven.pdf Law of Greenlandic Selfrule] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120208032617/http://www.stm.dk/multimedia/selvstyreloven.pdf |date=8 February 2012 }} (see chapter 7)&lt;/ref&gt;}}&lt;br /&gt;{{hlist|style=font-size: 85%;|([[West Greenlandic|Kalaallisut]]|[[Inuktun]]|[[Tunumiisut]])}}
| languages_type = Recognised languages
| languages = [[Danish language|Danish]], [[English Language|English]] and other languages if necessary{{efn|name=languages}}
| capital = [[Nuuk]]
| coordinates = {{Coord|64|10|N|51|44|W|type:city}}
| largest_city = capital
|ethnic_groups = Indigenous status:&lt;ref&gt;{{Cite web |date=9 October 1997 |title=Bekendtgørelse af ILO-konvention nr. 169 af 28. juni 1989 vedrørende oprindelige folk og stammefolk i selvstændige stater |url=https://www.retsinformation.dk/eli/ltc/1997/97 |website=Retsinformation.dk}}&lt;/ref&gt;
*88.9% [[Greenlandic Inuit|Inuit]] {{small|(including multi-ethnic [[Ethnic groups in Europe|European]]-[[Inuit]], mainly [[Danish people in Greenland|Danish]] and other [[Nordic countries|Nordic]])}} 
Non-Indigenous: 
*7.8% [[Danish people in Greenland|Danish]] 
*1.1% [[Nordic countries|Nordic]] 
*1.4% others
| ethnic_groups_year = 2018&lt;ref name=&quot;cia.gov&quot; /&gt;{{ref label|bbb|b}}
| religion = [[Christianity]] ([[Church of Greenland]])
| demonym = {{hlist|Greenlander|Greenlandic}}
| government_type = [[Devolution|Devolved government]] within a [[Parliamentary system|parliamentary]] [[constitutional monarchy]]
| leader_title1 = [[Monarchy of Denmark|Monarch]]
| leader_name1 = [[Margrethe II of Denmark|Margrethe II]]
| leader_title2 = {{nowrap|[[List of Danish High Commissioners in Greenland|High Commissioner]]}}
| leader_name2 = [[Mikaela Engell]]
| leader_title3 = [[List of Prime Ministers of Greenland|Premier]]
| leader_name3 = [[Kim Kielsen]]
| leader_title4 = [[List of Speakers of the Inatsisartut|Speaker of the ''Inatsisartut'']]
| leader_name4 = Vivian Motzfeldt
| legislature = [[Parliament of Greenland|''Inatsisartut'']]
| upper_house =
| lower_house =
| national_representation_type1 = ''[[Folketing]]''
| national_representation1 = [[List of members of the Folketing, 2019–2023|2 members]]
| area_km2 = 2,166,086&lt;!-- (410,449 ice-free) --&gt;
| area_rank = &lt;!-- Area rank should match [[List of countries and dependencies by area]];should not be any here --&gt;
| area_sq_mi = 836,109&lt;!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--&gt;
| percent_water = 83.1{{efn|As of 2000: {{convert|410449|km2|abbr=on|0}} ice-free; {{convert|1755637|km2|abbr=on|0}} ice-covered.&lt;br /&gt;Density: 0.14/km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; (0.36 /sq.&amp;nbsp;mi) for ice-free areas.}}
| elevation_max_ft =
| elevation_max_m = 3,700
| population_estimate = 56,081&lt;ref name=&quot;population&quot;&gt;{{Cite web |title=Population and Population Growth 1901-2020 |url=https://bank.stat.gl/pxweb/en/Greenland/Greenland__BE__BE01/BEXSAT1.PX/table/tableViewLayout1/?rxid=27d6ab46-03f8-43bd-868c-24a2a5a0a8e0 |access-date=7 April 2020 |publisher=Statistical Greenland |accessdate=7 April 2021 |archivedate=13 November 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221113070950/https://bank.stat.gl/pxweb/en/Greenland/Greenland__BE__BE01/BEXSAT1.PX/table/tableViewLayout1/?rxid=27d6ab46-03f8-43bd-868c-24a2a5a0a8e0 }}&lt;/ref&gt;
| population_census =
| population_estimate_year = 2020
| population_estimate_rank = 210th
| population_census_year =
| population_density_km2 = 0.028 &lt;!-- (0.16 on ice-free areas) --&gt;
| population_density_sq_mi = 0.069 &lt;!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--&gt;
| population_density_rank =
| GDP_PPP = $1.8 billion&lt;ref name=&quot;Greenland in Figures 2013&quot;&gt;{{Cite book |url=http://www.stat.gl/publ/en/GF/2013/pdf/Greenland%20in%20Figures%202013.pdf |title=Greenland in Figures 2013 |work=Greenland in Figures |publisher=[[Statistics Greenland]] |isbn=978-87-986787-7-9 |issn=1602-5709 |access-date=2 September 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130921054558/http://www.stat.gl/publ/en/GF/2013/pdf/Greenland%20in%20Figures%202013.pdf |archive-date=21 September 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;
| GDP_PPP_year = 2011
| GDP_PPP_rank = not ranked
| GDP_PPP_per_capita = $37,000
| GDP_PPP_per_capita_rank = 40-th
| GDP_nominal =
| GDP_nominal_year =
| GDP_nominal_rank =
| GDP_nominal_per_capita =
| GDP_nominal_per_capita_rank =
| Gini =
| Gini_year =
| Gini_ref =
| HDI = 0.786 &lt;!--number only--&gt;
| HDI_year = 2010 &lt;!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year--&gt;
| HDI_change = increase &lt;!--increase/decrease/steady--&gt;
| HDI_ref = &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Avakov |first=Aleksandr Vladimirovich |url=https://books.google.com/books?id=p--IYwyuog0C&amp;pg=PA51 |title=Quality of Life, Balance of Powers, and Nuclear Weapons (2012): A Statistical Yearbook for Statesmen and Citizens |date=2012 |publisher=Algora Publishing |isbn=978-0-87586-892-9 |page=51}}&lt;/ref&gt;
| HDI_rank = 61st
| currency = [[Danish krone]]
| currency_code = DKK
| timezone =
| utc_offset_list = [[UTC±00:00]] to [[UTC-04:00]]
| date_format = dd-mm-yyyy
| drives_on = right
| calling_code = [[Telephone numbers in Greenland|+299]]
| postal_code_type = [[List of postal codes in Greenland|Postal codes]]
| postal_code = 39xx
| iso_code = [[ISO 3166-2:GL|GL]]
| cctld = [[.gl]]
}}

'''ဂရိန်လာန်''' (အရေဝ်ဂရိန်လာန်: Kalaallit Nunaat), [{{IPA|kaˈla:ɬit ˈnuna:t}}]&lt;ref name=&quot;InuitDictionary&quot;&gt;{{cite book|last1=Stern |first1=Pamela |title=Historical dictionary of the Inuit |url=https://archive.org/details/historicaldictio00ster |accessdate=21. juni 2009|year= juli 2004 |publisher=The Scarecrow Press, Inc. |location=Lanham, Maryland |isbn=0810850583 |oclc=54768167 |page=[https://archive.org/details/historicaldictio00ster/page/n131 89] |chapter=The Dictionary}}&lt;/ref&gt;) ဂှ် ဒှ်ဍုင် မနွံကဵု အခေါင်ပကင်ရင်ဇကုအပိုင် အပ္ဍဲရးနိဂီုသၟိင်တၠဒိန်မက်တုဲ နွံဒၟံင် အကြာၜဳဍာ်ကမြံင် ကေုာံ ၜဳအာတ္တလာန်တိစ်၊ ဗၟံက် တကအ်ဒေသပၞိဟ် ကနေဒါဂမၠိုင်ရ။ ဂရိန်လာန်ဂှ် နကဵုပထဝဳမ္ဂး နွံပ္ဍဲတိုက်အမေရိကသၟဝ်ကျာ၊ ဆဂး နကဵုပထဝဳပရေင်ဍုင်ကွာန်မ္ဂး နွံဒၟံင် ပ္ဍဲကဵုတိုက်ဥရဝ်ပ ရ။ ဂရိန်လာန်ဂှ် နကဵုယေန်သၞာင်ပရေင်ဍုင်ကွာန်မ္ဂး ကြပ်ညောန် ကုဥရဝ်ပ (ဗွဲတၟေင် ရးသကေန်ဒိနေဗိယျာ ကေုာံ ဍုင်ဒိန်မက် ပ္ဍဲကဵုခေတ်လ္ၚီသၟာံ ဗွဲကြဴဏအ်ရ။ ပ္ဍဲ ၂၀၀၈ ဂှ် ကၠောန်သဘင်ဆန္ဒညးဍုင်ကွာန် ဂရိန်လာန် သွက်အခေါင်ပကင်ရင်ဇကုအပိုင်တုဲ မာဲ ၇၅%ဂှ် စုတ်မာဲ သွက်ကလိဂွံ အခေါင်ပကင်ရင်ဇကုအပိုင်ရ။

စတမ်နူ သၞာံ ၂၀၁၈ ဇာန်နဝါရဳ ၁ တုဲ ဍုင်ဂရိန်လာန်ဂှ် ပါ်ခြာလဝ် နကဵု ပွိုင်ဍုင် မသုန်ပွိုင်ဍုင်ရ။ 

ဂရိန်လာန်ဂှ် ဒှ်တကအ်ဇမၞော်မွဲတုဲ ဂၠးတိဏအ် ဒှ်ကအ်ဇၞော်အိုတ်မွဲ၊&lt;ref name=&quot;jc&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.worldislandinfo.com |title=Joshua Calder's World Island Info |publisher=Worldislandinfo.com |date= |accessdate=6. september 2010}}&lt;/ref&gt; တကအ်ဂှ် ၃/၄ (ပန်ဂအုံ ပိဂအုံ)ဂှ် ဂြောပ်ဒၟံင် နကဵု ဍာ်ကမြံင်တုဲ ပ္ဍဲဂၠးတိဏအ် ဍာ်ကမြံင်မဂြောပ်လဝ် မ္ၚးပွဳပွူပၞိဟ်ဂှ် နွံဆ ပ္ဍဲဂရိန်လာန်ဏအ်မွဲဟေင်ရ။ ဂရိန်လာန်ဂှ် ပါဲနူ တကအ်ဇၞော်မွဲဂှ်တုဲ တကအ်သၟတ် ဂၠိုင်နူ မွဲကၠံတကအ် နွံဒၟံင်ရ။ ဂရိတ်လာန်ဂှ် ကောန်ဍုင်ကွာန် သီုဖအိုတ် နွံ ၅၅,၈၆၀ (၂၀၁၇)&lt;ref&gt;[http://www.stat.gl/publ/da/BE/201701/pdf/Gr%C3%B8nlands%20befolkning%202017.pdf ''Greenland in Figures'']''.'' [[Grønlands Statistik]]. Hentet 10. marts 2018.&lt;/ref&gt;တုဲ မဒှ်ဒၞာဲဒေသ မၞိဟ်မပဒတဴကြဳအိုတ် ပ္ဍဲကဵုဂၠးတိဝွံရ။&lt;ref&gt;&quot;[http://data.worldbank.org/indicator/EN.POP.DNST?order=wbapi_data_value_2010+wbapi_data_value+wbapi_data_value-last&amp;sort=asc Population density (people per sq. km of land area)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130605122932/http://data.worldbank.org/indicator/EN.POP.DNST?order=wbapi_data_value_2010+wbapi_data_value+wbapi_data_value-last&amp;sort=asc |date=2013-06-05 }}&quot;. Verdensbanken. Hentet 3. november 2012&lt;/ref&gt; တုဲပၠန် ကောန်ဍုင်ဂရိန်လာန် ၁၈,၅၆၃ ဂှ် ပဒတဴဒၟံင် ပ္ဍဲဍုင်ဒိန်မက်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.udsattegroenlaendere.dk/wp-content/uploads/dnag-groenlaendere-20i-20danmark-201-1.pdf|title=Grønlændere bosiddende i Danmark|publisher=Den Nordatlantiske Gruppe i Folketinget|date=|accessdate=10. marts 2012|archivedate=2020-10-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201030034658/http://www.udsattegroenlaendere.dk/wp-content/uploads/dnag-groenlaendere-20i-20danmark-201-1.pdf}}&lt;/ref&gt;

ပ္ဍဲကဵု ဂရိန်လာန်ဂှ် ကောန်မၞိဟ်စပဒတဴကၠုင် နူသၞာံမတုဲကၠုင် ၜိုတ် ၄,၅၀၀ သၞာံတေအ်ရ။ မၞိဟ်တအ်ဂှ် ပြံင်မံင်စိုပ်ကၠုင် နူကဵု ကနေဒါ။&lt;ref&gt;[http://natmus.dk/forsknings-og-formidlingsafdelingen/etnografisk-samling/sila-arctic-centre/prehistory-of-greenland/saqqaq/ &quot;Saqqaq-kulturen kronologi&quot;].[[Nationalmuseet]]. Modtaget 2. august 2013&lt;/ref&gt; ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၀ ဗွဝ်ကၠံ လပါ်စဂှ် ဝိခိန် နူကဵု သကေန်ဒိနေဗဳယျာ စမံင်ကၠုင် ပ္ဍဲဂရိန်လာန် ကရေက်လပါ်သၟဝ်ကျာ။ ကောန်ဂကူဣနိုတ် (Inuit) စစိုပ်ကၠုင် ပ္ဍဲဂရိန်လာန်ဂှ် ပ္ဍဲကဵု ၁၃ ဗွဝ်ကၠံ။ ပ္ဍဲကၞောတ် ၁၅ ဗွဝ်ကၠံဂှ် ကဝ်လဝ်နဳ နူသကေန်ဒိနေဗဳယျာ အလန်ကိုပ်ကၠာဂှ် ပိုတ်အာ။ ပ္ဍဲ ၁၈ ဗွဝ်ကၠံ လပါ်စဂှ် ကောန်သကေန်ဒိနေဗိယျာ ကလေင်ဆက်ကဵု ဂရိန်လာန်ပၠန်တုဲ စနူအခိင်ဂှ် နကဵု ဍုင်ဒိန်မက် ပိုင်ပြဳကၠုင်ဒၟံင် အဝဵုကၞောတ်အထောအ် ဂရိန်လာန်ရ။

ဍုင်ဂရိန်လာန်ဂှ် စဵုကဵုသၞာံ ၁၈၁၄ ဂှ် နွံသၟဝ် ဍုင်ဒိန်မက်-နဝ်ဝေတုဲ ကြဴနူဂှ် ဍုင်ဒိန်မက် ကဵု နဝ်ဝေ ဒကးအာရေင်သကအ်တုဲ ဂရိန်လာန်ဂှ် စိုပ်အာ သၟဝ်ဍုင်ဒိန်မက်သၟးရ။ ပ္ဍဲအခိင်ပၞာန်ဂၠးတိဒုတိယဂှ် အဆက် အကြာ ဒိန်မက် ကဵု ဂရိန်လာန် ပိုတ်အာ ရေင်သကအ်ရ။ ကလုတ်ဒိန်မက် ဟေန်ရိက် ဝေါန် ခေါပ်မာန် (Henrik Von Kauffmann (ၜံင် 1888) ကေတ်တင်တုပ်စိုတ် ကုရးနိဂီုပံင်ကောံအမေရိကာန် မကော် လိက်ကသုက်ဂရိန်လာန်၊ ဒဒှ်ရ နကဵုအမေရိကာန် နွံအခေါင်ပဒတဴ ပ္ဍဲကဵုတကအ်ဂှ် စဵုကဵု အခိင် နကဵုဍုင်ဒိန်မက် မဒုင်တဲတုပ်စိုတ်ရ။ အရာဏအ်ဂှ် ဒှ်အရာ မဖန်ကဵု ဒပ်ပၞာန်အမေရိကာန် မဂွံတန်တဴဒၟံင် ပ္ဍဲဂရိန်လာန်ရ။ ပၞာန်ဂၠးတိဒုတိယတုဲ အလဵုအသဳဒိန်မက် ကလေင်ကလိဂွံ အဝဵုအာဏာ လတူဂရိန်လာန်ပၠန်ရ။ ဆဂး ဒပ်ပၞာန် အမေရိကာန်ဂှ် ဟွံတိတ်အာ နူကဵုတကအ်ဂှ်ရ။ သၞာံ ၁၉၄၆ ဂှ် နကဵုအမေရိကာန် အာတ်ရာန်ကေတ် ဂရိန်လာန် နူဒိန်မက် နကဵု င္ၚုဟ် ၁၀၀ မဳလဳယာန်ဒဝ်လာ၊ ဆဂး အလဵုအသဳ ဒိန်မက် ဟွံဒုင်တဲ။ သၞာံကြဴနူဂှ် ၜိုန်ရ ဒိန်မက် ဂစာန် ညံင်အမေရိကာန် ဂွံနုက်တိတ် ဒပ်ပၞာန်ဇကု နူဂရိန်လာန်ကီုလေဝ် ဟွံအံင်ဇၞး၊ ဆဂး နကဵုဒိန်မက် ဂွံအခေါင်ပလေဝ် ဘဝကောန်ဂကောံပၞာန်ပံင်ကောံ နေတဝ် ရ။ သၞာံဗွဲကြဴဂှ် ပ္ဍဲလတူဂရိန်လာန်ဂှ် ကၠောန်ဗဒှ် ဗဒိုပ်က္ၜင်ကျာထူလေ (Thule Air base)။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Archive copy |url=https://time.com/5653894/trump-greenland-history/ |accessdate=2021-04-07 |archivedate=2020-10-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201020125236/https://time.com/5653894/trump-greenland-history/ }}&lt;/ref&gt;

သၞာံ ၁၉၅၃ ဂိတုဂျောန် ၅ ဂှ် သၞောဝ်ဥပဒေသဇိုင်ဒိန်မက် ပြံင်လှာဲအာတုဲ သၞောတ်ကဝ်လဝ်နဳဂှ် ပလီုထောအ်တုဲ ဂရိန်လာန်ဂှ် ဒှ်အာ ခရိုင်သၟဝ်ဒိန်မက်မွဲရ။ သၞာံ ၁၉၇၃ ဍုင်ဒိန်မက် လုပ်ဂကောံပံင်ကောံဥရဝ်ပတုဲ နကဵုဂရိန်လာန်လေဝ် ကရောမ်မွဲစွံ ကုဒိန်မက်ဂှ် ပါလုပ် ပ္ဍဲဂကောံပံင်ကောံဥရဝ်ပကီုရ။ သၞာံ ၁၉၈၂ ဂှ် ကေတ်ဆန္ဒ ညးဍုင်ကွာန် ဂရိန်လာန်တုဲ နကဵု ပၟိက်မၞိဟ်လပါ်ဂၠိုင်ဂှ် ဂရိန်လာန် တိတ်အာ နူကဵု ဂကောံပံင်ကောံဥရဝ်ပ။ သၞာံ ၁၉၇၉ ဂိတုမေ ၁ ဂှ် နကဵု ဂရိန်လာန် ကလိဂွံ အခေါင်ပကင်ရင်ဇကုအပိုင်၊ သၞာံ ၂၀၀၈ ဂှ် နကဵု အလဵုအသဳဒိန်မက် ပါ်ဂလိုင်ကဵု ဂရိန်လာန် အခေါင်ပကင်ရင်ဇကု အခေါင်ဖန်ကေတ်တ် ဂၠိုင်တိုန်တုဲ အခေါင်မပါ်ပရအ်လဝ်ဂှ် လမျီုစလုပ် နူကဵု တ္ၚဲ ၂၁ ဂျောန် ၂၀၀၉ ရ။ နကဵု ဍုင်ဒိန်မက် ဆက်ကေတ်လဝ် အဝဵုမဆေင်ကဵု ကေင်ကာဍုင်သအာင်၊ စဵုဒၞာ၊ ဗၠာဲသၟိင် ကေုာံ သၞောတ်သၞောဝ်ဓဝ်တအ်တုဲ သၟေဟ်တအ်ဂှ် နကဵုဂရိန်လာန် ဖန်ကေတ်တ်ရ။ ပါဲနူဂှ်တုဲ ကိစ္စလှုဲလာ်လေဝ် နကဵု ဍုင်ဒိန်မက် ဆက်ထိင်လဝ်ဖိုဟ်ရ။ နကဵု ဍုင်ဒိန်မက် မွဲမွဲသၞာံ ဒးထံက်ပင်ဒၟံင် ကုဂရိန်လာန် သြန်ခရဝ်နာ ၃.၆၄ ဗဳလဳယာန်ရ။ ပါဲနူ သြန်မဒးကဵု လၟေင်သၞာံတုဲ သြန်ကိစ္စတၞဟ်သအာင်လေဝ် နကဵု ဒိန်မက် ဒးကဵုဒၟံင် ကုဂရိန်လာန် ဥပမာ သၞာံ ၂၀၁၇ ဂှ် ၄.၃ ဘဳလဳယာန်ခရဝ်နာရ။ ယဝ်ရ ဒးတော် ကုလၟိဟ်မၞိဟ်မ္ဂး ကောန်ဂရိန်လာန်မွဲမွဲ နကဵု ဍုင်ဒိန်မက် ဒးထံက်ပင်ဒၟံင် မွဲမွဲသၞာံ ၇၆,၅၀၀ ခရဝ်နာ (= ၁၂,၂၃၂.၁၅ $) ဒှ်ရ။ 

== ဝင် ==
[[File:Arctic cultures 900-1500.png|thumb|ဂရိန်လာန် ၜိုန်သၞာံ ၁၅၀၀]]

=== ယေန်သၞာင် ကိုပ်ကၠာဝင် ===
ပ္ဍဲအခိင် ခေတ်ကိုပ်ကၠာဝင်တေအ်ဂှ် ဂရိန်လာန်ဂှ် ဒှ်ဒတန် ဂကူဣနိုတ် (ဣသကဳမဝ်)ဂမၠိုင်ရ။&lt;ref name=&quot;HCG&quot;&gt;{{cite web|url=http://books.google.gl/books?id=aSaxAnPvgqIC&amp;pg=PA358&amp;lpg=PA358&amp;dq=pal%C3%A6oeskimoiske+kulturer+gr%C3%B8nland&amp;source=bl&amp;ots=iIpr4yJVbl&amp;sig=VCE6DWPFvhk_pQ37xz5bbDTzQv4&amp;hl=da&amp;sa=X&amp;ei=2-R0T82YK8bb0QHo2oWqDQ&amp;ved=0CCcQ6AEwAjgK#v=onepage&amp;q=pal%C3%A6oeskimoiske%20kulturer%20gr%C3%B8nland&amp;f=false|title=''Grønlands forhistorie'' af Hans Christian Gulløv|publisher=[[Gyldendal]] via [[Google Books]]||accessdate=29. marts 2012}}&lt;/ref&gt; ဂကူဣနိုတ် (ဗွဲမဂၠိုင် ကော်စ ဂကူဣသကဳမဝ်)တအ်ဂှ် တမ်မူလ ကၠုင်နူ အာရှ၊ မၞိဟ်တအ်ဏအ်ဂှ် နူအာရှ၊ ပြံင်စိုပ် အလသကာ (အမေရိကာန်)၊ နူဂှ် မွဲအဆက် ပြံင်စိုပ် ဂရိန်လာန်၊ ပတှ်ေကေတ် နူကဵုသၞာံ ဘဳသဳ ၂၅၀၀ တေအ်ရ။ ဂကောံမၞိဟ်ဏအ်ဂှ် ညးကော်စ ဂကောံမၞိဟ်ဗၠးၜးမွဲရ။&lt;ref name=&quot;GTE&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.greenland.com/da/about-greenland/kultur-sjael/historie/indvandringerne-til-groenland.aspx|publisher=Grønlands Turist og Erhvervsråd|title=Indvandringerne til Grønland|accessdate=29. marts 2012|archivedate=2012-03-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120324163303/http://www.greenland.com/da/about-greenland/kultur-sjael/historie/indvandringerne-til-groenland.aspx}}&lt;/ref&gt; ဂကောံမၞိဟ်ဏအ် ပဒတဴလဝ် စဵုကဵု စိုပ်သၞာံၜိုတ် ဘဳသဳ ၁၃၀၀ သၞာံ။&lt;ref name=&quot;natmus&quot;/&gt;

နူသၞာံ ၜိုတ် ၂၅၀၀ ဘဳသဳ စဵုကဵု ၈၀၀ ဘဳသဳဂှ် ဂရိန်လာန် ကရေက်သၠုင်ကျာ ကဵု ပလိုတ်ဂှ် ဂကောံမၞိဟ် ဂကူသဳကွတ် (Saqqaq) မဒှ်ဂကောံမၞိဟ်လၟ စပဒတဴလဝ်ရ။&lt;ref name=&quot;natmus&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.natmus.dk/sw18632.asp|title=Saqqaq-kulturen|accessdate=29. marts 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110419200203/http://www.natmus.dk/sw18632.asp|archivedate=2011-04-19}}&lt;/ref&gt; ဗွဲကြဴ ဂကောံမၞိဟ်သဳကွတ်ဂှ် ကၠေအ်ကၠက်အာတုဲ ဂကောံမၞိဟ်ယေန်သၞာင်ဗၠးၜး အလန်ဒုတိယ ကတဵုဒှ် ပ္ဍဲကဵု ဂရိန်လာန် ကရေက်သၟဝ်ကျာ၊ တုဲ ဂကောံမၞိဟ်ဒဝ်သေတ် ကတဵုဒှ် ပ္ဍဲကရေက်ပလိုတ်။ အခိင်အခါ အကြာ ဂကောံမၞိဟ်သဳကွတ် ကဵု ဂကောံမၞိဟ် ဒဝ်သေတ်ဂှ် လညာတ်ဟွံတုပ် ရေင်သကအ်ရ။&lt;ref name=&quot;natmus&quot;/&gt;

ဂကောံမၞိဟ် ဒဝ်သေတ်ဂှ် ဒှ်ဂကောံမၞိဟ် အလုံမန်တကအ်ဂရိန်လာန် မပဒတဴ ပ္ဍဲဇိုင်သြင်ၜဳဂမၠိုင် ကရေက်ဗမံက်ကီု သီုကဵု ကရေက်လပါ်ပလိုတ်ရ။ ဂကောံမၞိဟ်ဒဝ်သေတ်တအ်ဂှ် ဂယိုင်လမျီု နကဵု သတ်တိရစ္ဆာန်လတူဒဵု ဗီုကဵု ဂြာဲဍာ်တအ်ရ။&lt;ref name=&quot;GTE&quot;/&gt;

=== မၞိဟ် နူသကေန်ဒိနေဗိယျာ ===
ပ္ဍဲအခိင် ဂကူဣနိုတ်ဂမၠိုင် မပဒတဴဒၟံင် ပ္ဍဲဂရိန်လာန် နဒဒှ် ဘဝလၟဂှ် ဂကောံမၞိဟ် နူသကေန်ဒိနေဗိယျာ (ဒိန်မက်၊ နဝ်ဝေ) တအ်လေဝ် နူအခိင်တမၠာတေအ်ရ ကၠုင်ပဒတဴ မဂျိုင်တဴ နကဵု ကမၠောန်တဵုလွဳ ပ္ဍဲဂရိန်လာန်ဂှ် နွံကီုရ။ ပ္ဍဲအခိင်ဂှ် ညးတအ် ပဒတဴ ပ္ဍဲဒေသကရေက်သၠုင်ကျာ မဒှ်အခိင်ကာလ ရာသဳကမ္တဴ မကတဵုဒှ် မွဲအခေတ်ဍောတ်ဂှ်ရ။ မၞိဟ်တအ်ဏအ်ရ ကဵုလဝ်ယၟု တကအ်ဂှ် ဂရိန်လာန် မဂွံအဓိပ္ပါယ် ဍုင်သင္ၚေက်။ ပ္ဍဲအခိင်ဂှ် ပ္ဍဲဂရိန်လာန်ဂှ် ရာသဳဥတုကတဴၜိုတ်ဒးရးတုဲ နွံကဵု ဂြိုပ်ဆု၊ သတ်ဂြိုပ်ဂမၠိုင်တုဲ မၞိဟ်တအ် ကၠောန်ဗ္ၚ တဵုသြောအ်ဂျာင်ဂွံကီုရ။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.gutenberg.org/files/17946/17946-h/17946-h.htm |title=12. februar 2007 |publisher=Gutenberg.org|date=8. marts 2006|accessdate=6. september 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Þorgilsson, Ari. [http://ia331434.us.archive.org/3/items/slendingasgu0104valduoft/slendingasgu0104valduoft.pdf &quot;Íslendingabók.&quot;] fra ''Íslendinga Sögur.'' Reykjavik: Sigurður Kristjánsson, 1891. p. 10, set 29. maj 2009&lt;/ref&gt;&lt;ref name = ancientstandard&gt;[http://ancientstandard.com/2010/12/17/how-greenland-got-its-name/ How Greenland got its name]. ''The Ancient Standard''. Set 2. januar 2012.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Grove, Jonathan. [http://cambridge.academia.edu/JonathanGrove/Papers/397439/The_Place_of_Greenland_In_Medieval_Icelandic_Saga_Narrative &quot;The place of Greenland in medieval Icelandic saga narrative&quot;], fra ''Norse Greenland: Selected Papers of the Hvalsey Conference 2008'', Journal of the North Atlantic Special Volume 2 (2009), 30–51, p. 30&lt;/ref&gt;

[[File:Hvalsey Church.jpg|thumb|left| De sidste skriftlige vidnesbyrd om [[nordboerne|norrøne]] grønlændere er fra et ægteskab i 1408 i [[Hvalsey Kirke]], der i dag er de bedst bevarede ruiner efter nordboerne i Grønland.]]
နူ သၞာံဘဳသဳ ၉၈၆ ဂှ် ဂရိန်လာန် ကရေက်ပလိုတ် ဒှ်လဝ် ကဝ်လဝ်နဳ အာက်သလာန် ကေုာံ နဝ်ဝေ ညးတအ် ပဒတဴလဝ် ပ္ဍဲကရေက်နေရတိ တကအ်ဂှ်ရ။&lt;ref&gt;[http://www.archaeology.org/online/features/greenland/ The Fate of Greenland's Vikings] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121104204345/http://www.archaeology.org/online/features/greenland/ |date=2012-11-04 }}, af Dale Mackenzie Brown, ''Archaeological Institute of America'', 28. februar 2000&lt;/ref&gt; ညးတအ် ပဒတဴမံင်ကၠုင် ကုဂကောံမၞိဟ်ဒဝ်သေတ် ညးမပဒတဴ ကရေက်သၟဝ်ကျာ ကဵု ကရေက်ဗမံက်၊ ဗွဲကြဴ စုက်လုက် ကုဂကောံမၞိဟ်ထူလေ မပဒတဴဒၟံင် ကရေက်သၟဝ်ကျာတအ်ကီုရ။ ပ္ဍဲ ၁၃ ဗွဝ်ကၠံဂှ် နဝ်ဝေ လုပ်စိုပ် ကရောမ်ဒိန်မက်မွဲရ။ နကဵုဨကရာဇ်နဝ်ဝေဂှ် ပံင်ကောံ ကုဍုင်ဒိန်မက် နူကဵု သၞာံ ၁၃၈၀ တုဲ နူသၞာံ ၁၃၉၇ ဂှ် ပံင်ကောံ ရေင်သကအ် နကဵုသမဂ္ဂ မကော်ဂး သမဂ္ဂကာမာ (Kalmar Union)ရ။&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Boraas | first=Tracey | year=2002|title=Sweden|url=https://archive.org/details/sweden0000bora |publisher=Capstone Press | page=[https://archive.org/details/sweden0000bora/page/24 24] | isbn=0-7368-0939-2 }}&lt;/ref&gt;

==နိဿဲ==</text>
      <sha1>aw20xnfjkqu0rce82yk183s3yejdvce</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကုယ်၊ ဂကူ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6848</id>
    <revision>
      <id>59767</id>
      <parentid>45607</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T00:16:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>1698</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>59767</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11265" sha1="eqo9bxb9ieoqxsr965lw9tewpc4xu1p" xml:space="preserve">{{Infobox language
|name=ကုယ်
|altname=Kui, Kuay, Cuoi
|nativename=กูย, កួយ, ກູຢ
|states= [[Thailand]], [[Laos]], [[Cambodia]]
|speakers= ca. 450,000 
|date=2005–2006
|ref=e18
|familycolor=Austro-Asiatic
|fam2 = [[Katuic languages|Katuic]]
|fam3 = West Katuic
|fam4 = 
|lc1=kdt|ld1=Kuy (Kuay)
|lc2=nyl|ld2=Nyeu (Yoe)
|glotto=kuys1235
|glottorefname=Kuy–Souei
|ELP=4908
|ELPname=Nyeu
|script=[[Thai script|Thai]], [[Khmer script|Khmer]], [[Lao script|Lao]]&lt;br&gt;(depends on countries they live)
}}
'''ဂကူကုယ်''' ({{lang-en|Kuy}} လဆောဝ် ချူ နဘာသာအင်္ဂလိက် '''Kui''', '''Suay'''  or '''Kuay''', {{lang-th|ภาษากูย}}; {{lang-km|ភាសាកួយ}}), ဂှ် ဒှ် ဂကူညးမဟီုအရေဝ် (Katuic language) မပါလုပ် ပ္ဍဲ ဂြောဝ်အရေဝ် သြသတြောအေရှတိစ်၊ ဒှ် မွဲဂကောံ ကုအရေဝ်မန်တုဲ ပဒတဴ ပ္ဍဲ အာရှအဂၞဲရ။

ဂကူကုယ် ဝွံ လၟိဟ်မၞိဟ် နွံ ပ္ဍဲ ရးမရာဇ်သေံမ္ဂး ပ္ဍဲအိသာန်ဂှ် ၜိုတ် ၃၀၀,၀၀၀၊ ပ္ဍဲ ရးနိဂီုလဴ ခရိုင်သလဝါန်၊ ခရိုင်သဝဏ္ဏခေတ် ကောံ ကုခရိုင်သေကောင် ၜိုတ် ၆၄,၀၀၀၊ ပ္ဍဲ ရးနိဂီုကမ္ဗောဒဳယျာ ခရိုင်ဗြးဝိဟာရ်၊ ခရိုင်သတုန်တြေင် ကောံ ကုခရိုင်ကမ်ပေါင်ထောမ် ၜိုတ် ၁၅,၅၀၀ ရ။ 

==ယၟုဂမၠိုင်==
ဂကူကုယ်ဝွံ နကု ဘာသာအင်္ဂလိက်ဂှ် ချူဒၟံင် နာနာသာ် ဗီုဏအ်ရ (Sidwell 2005:11)။
*Kui
*Kuy
*Kuay
*Koay
*Souei. The term &quot;Souei&quot; is also applied to other groups, such as a [[Pearic languages|Pearic]] community in [[Cambodia]].
*Yeu
*Nanhang
*Kouy. A textbook in French is published for this variant ([http://www.microsofttranslator.com/bv.aspx?from=fr&amp;to=en&amp;a=http%3A%2F%2Fwww.editions-harmattan.fr%2Findex.asp%3Fnavig%3Dcatalogue%26obj%3Dlivre%26no%3D20692 Parlons Kouy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170405224625/http://www.microsofttranslator.com/bv.aspx?from=fr&amp;to=en&amp;a=http%3A%2F%2Fwww.editions-harmattan.fr%2Findex.asp%3Fnavig%3Dcatalogue%26obj%3Dlivre%26no%3D20692 |date=2017-04-05 }}).

== ရမ္သာင်တၞဟ် (Dialects)==
Van der haak &amp; Woykos (1987-1988) ဗၟံက်ထ္ၜးလဝ် ဂကူကုယ်ဝွံ နွံ ရမ္သာင်တၞဟ်ခြာ အဓိက ၜါ ပ္ဍဲ ရးမရာဇ်သေံလပါ်ဗမံက် ပ္ဍဲခရိုင်သုရိန် ကု သိသကေတ်၊ ဂကူကုယ် ကု ဂကူကေယ်။ ညးတအ် သီုပါ်လဝ် အတိုင် ဗွဲသၟဝ်ဝွံကီုရ။&lt;ref&gt;Van der haak, F. and Woykos, B. (1987-1988). &quot;Kui dialect survey in Surin and Sisaket&quot;, in ''The Mon-Khmer Studies Journal'', vol. 16-17, pp. 109–142. http://sealang.net/sala/archives/pdf8/vanderhaak1987-1988kui.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210523015028/http://sealang.net/sala/archives/pdf8/vanderhaak1987-1988kui.pdf |date=2021-05-23 }}&lt;/ref&gt;
*'''Kui Nhə''': [[Mueang Sisaket District|Sisaket District]] (10 villages), [[Phrai Bueng District|Phraibung District]] (5 villages), [[Rasi Salai District|Rasisalai District]] (4 villages). About 8,000 people.
*'''Kui Nthaw''' ('''Kui M'ai'''): [[Rasi Salai District|Rasisalai District]] (5 villages), [[Uthumphon Phisai District|Uthumphornphisai District]] (9 villages). All villages mixed with Lao/Isaan.
*'''Kui Preu Yai''': Prue Yai Subdistrict, [[Khukhan District]]. 

Mann &amp; Markowski (2005) reported the following four Kuy dialects spoken in north-central [[Provinces of Cambodia|Cambodia]].
*'''Ntua'''
*'''Ntra''': includes the subdialects of '''Auk''' and '''Wa'''
*'''Mla''': 567 speakers in the single village of Krala Peas, [[Choam Khsant District|Choam Ksan District]], [[Preah Vihear Province]]
*&quot;'''Thmei'''&quot;

A variety of Kui/Kuy called '''Nyeu''' (''ɲə'') is spoken in the villages of Ban Phon Kho, Ban Khamin, Ban Nonkat, Ban Phon Palat, and Ban Prasat Nyeu in [[Sisaket Province]], Thailand.&lt;ref&gt;Taweeporn Suwannaraj. 1980. [http://www.sealang.net/archives/mahidol/Taweeporn.pdf ''The phonology of the Nyeu language'']. MA thesis, Mahidol University.&lt;/ref&gt; The Nyeu of Ban Phon Kho claim that their ancestors had migrated from Muang Khong, [[Rasi Salai District|Amphoe Rasisalai]], Sisaket Province.

In [[Buriram Province]], Kuy is spoken in the 4 districts of [[Nong Ki District|Nong Ki]], [[Prakhon Chai District|Prakhon Chai]], [[Lam Plai Mat District|Lam Plai Mat]], and [[Nong Hong District|Nong Hong]] (Sa-ing Sangmeen 1992:14).&lt;ref&gt;Sa-ing Sangmeen. 1992. ''[http://www.thaithesis.org/detail.php?id=56284&amp;amp%3Blanguage=english The Kooy language of Tambon Yoeyprasat, Amphoe Nongki, Burirum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170405223332/http://www.thaithesis.org/detail.php?id=56284&amp;amp%3Blanguage=english |date=2017-04-05 }}''. M.A. dissertation. Nakhon Pathom: Silpakorn University.&lt;/ref&gt; Within [[Nong Ki District]], Kuy villages are located in the southern part of Yoei Prasat (เย้ยปราสาท) Subdistrict and in the western part of Mueang Phai (เมืองไผ่) Subdistrict (Sa-ing Sangmeen 1992:16).

== သဒ္ဒဗေဒ (Phonology) ==
သဒ္ဒဗေဒ ဂကူကုယ် (သုရိန်) နွံ အတိုင်ဗွဲသၟဝ်ဝွံရ။&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Yantreesingh|first=Pailin|title=The phonology of the Kuay language of Suphanburi with comparison to the Kuy language of Surin|publisher=Nakhon Pathom: University|year=1980}}&lt;/ref&gt;

=== ဗျည် ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
! colspan=&quot;2&quot; |
![[Labial consonant|Labial]]
![[Alveolar consonant|Alveolar]]
![[Palatal consonant|Palatal]]
![[Velar consonant|Velar]]
![[Glottal consonant|Glottal]]
|-
! rowspan=&quot;3&quot; |[[Plosive]]/&lt;br&gt;[[Affricate]]
!&lt;small&gt;[[voiceless]]&lt;/small&gt;
|{{IPAlink|p}}
|{{IPAlink|t}}
|{{IPAlink|tɕ}}
|{{IPAlink|k}}
| rowspan=&quot;3&quot; |{{IPAlink|ʔ}}
|-
!&lt;small&gt;[[Aspirated consonant|aspirated]]&lt;/small&gt;
|{{IPAlink|pʰ}}
|{{IPAlink|tʰ}}
|{{IPAlink|tɕʰ}}
|{{IPAlink|kʰ}}
|-
!&lt;small&gt;[[Voice (phonetics)|voiced]]&lt;/small&gt;
|{{IPAlink|b}}
|{{IPAlink|d}}
|{{IPAlink|dʑ}}
|
|-
! colspan=&quot;2&quot; |[[Nasal consonant|Nasal]]
|{{IPAlink|m}}
|{{IPAlink|n}}
|{{IPAlink|ɲ}}
|{{IPAlink|ŋ}}
|
|-
! colspan=&quot;2&quot; |[[Fricative]]
|{{IPAlink|f}}
|{{IPAlink|s}}
|
|
|{{IPAlink|h}}
|-
! rowspan=&quot;2&quot; |[[Liquid consonant|Liquid]]
!&lt;small&gt;[[Rhotic consonant|rhotic]]&lt;/small&gt;
|
|{{IPAlink|r}}
|
|
|
|-
!&lt;small&gt;[[Lateral consonant|lateral]]&lt;/small&gt;
|
|{{IPAlink|l}}
|
|
|
|-
! colspan=&quot;2&quot; |[[Semivowel|Glide]]
|{{IPAlink|w}}
|
|{{IPAlink|j}}
|
|
|}

=== သွိုရ် ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
!
![[Front vowel|Front]]
![[Central vowel|Central]]
![[Back vowel|Back]]
|-
![[Close vowel|Close]]
|{{IPAlink|i}} {{IPAlink|iː}}
|{{IPAlink|ɯ}} {{IPAlink|ɯː}}
|{{IPAlink|u}} {{IPAlink|uː}}
|-
![[Close-mid vowel|Close-mid]]
|{{IPAlink|e}} {{IPAlink|eː}}
|{{IPAlink|ɤ}} {{IPAlink|ɤː}}
|{{IPAlink|o}} {{IPAlink|oː}}
|-
![[Open-mid vowel|Open-mid]]
|{{IPAlink|ɛ}} {{IPAlink|ɛː}}
|{{IPAlink|ʌ}} {{IPAlink|ʌː}}
|{{IPAlink|ɔ}} {{IPAlink|ɔː}}
|-
![[Open vowel|Open]]
|
|{{IPAlink|a}} {{IPAlink|aː}}
|{{IPAlink|ɑ}} {{IPAlink|ɑː}}
|}

Vowel sounds may also be distinguished using breathy voice:

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|+Breathy vowels
!
![[Front vowel|Front]]
![[Central vowel|Central]]
![[Back vowel|Back]]
|-
![[Close vowel|Close]]
|i̤ i̤ː
|ɯ̤ ɯ̤ː
|ṳ ṳː
|-
![[Close-mid vowel|Close-mid]]
|e̤ e̤ː
|ɤ̤ ɤ̤ː
|o̤ o̤ː
|-
![[Open-mid vowel|Open-mid]]
|ɛ̤ ɛ̤ː
|ʌ̤ ʌ̤ː
|ɔ̤ ɔ̤ː
|-
![[Open vowel|Open]]
|
|a̤ a̤ː
|ɑ̤ ɑ̤ː
|}

==Locations==
The following list of Kuy village locations in [[Sisaket Province]] is from Van der haak &amp; Woykos (1987-1988:129). Asterisks (placed before village names) denote ethnically mixed villages, in which ethnic Kuy reside with ethnic [[Lao people|Lao]] or [[Khmer people|Khmer]].

===Kui Nhə===
*[[Mueang Sisaket District|Mueang District]] เมือง
**''Tambon Phonkho'' โพนค้อ: Phonkho โพนค้อ, Nong, Yanang, Klang, Non
**''Tambon Thum'' ทุ่ม: Khamin
*[[Phayu District]] พยุห์
**''Tambon Phayu'' พยุห์: *Nongthum
**''Tambon Phromsawat'' พรหมสวัสดิ์: Samrong, Khothaw
**''Tambon Nongphek'' โนนเพ็ก: *Khokphek โคกเพ็ก
*[[Phrai Bueng District|Phraibung District]] ไพรบึง
**''Tambon Prasatyae'' ปราสาทเยอ: Prasatyaenua ปราสาทเยอเหนือ, Prasatyaetai ปราสาทเยอใต้, Khawaw, Phonpalat, Cangun
*[[Rasi Salai District|Rasisalai District]] ราษีไศล
**''Tambon Mueangkhong'' เมืองคง: Yai ใหญ่
*[[Sila Lat District]] ศิลาลาด
**''Tambon Kung'' กุง: Kung กุง, Muangkaw เมืองเก่า, *Chok

===Kui Nthaw/M'ai===
All Kui Nthaw/M'ai live in mixed villages.

*[[Rasi Salai District|Rasisalai District]] ราษีไศล
**''Tambon Nong Ing'' หนองอึ่ง: *Tongton, *Huai Yai ห้วยใหญ่, *Dnmuang, *Kokeow, *Hang
*[[Uthumphon Phisai District|Uthumphornphisai District]] อุทุมพรพิสัย
**''Tambon Khaem'' แขม: *Phanong, *Sangthong, *Sawai, *Nongphae, *Phae
*[[Pho Si Suwan District]] โพธิ์ศรีสุวรรณ
**''Tambon Naengma'' หนองม้า: *Nongma หนองม้า, *Songhong, *Songleng, *Nongphae

===Kuay Prue Yai===
*[[Khukhan District]] ขุขันธ์
**''Tambon Prueyai'' ปรือใหญ่: Preu Yai, Makham, Pruekhan, and village no.12

==ဆက်ဗှ်==
*[[Ethnic groups in Cambodia]]
*[[List of ethnic groups in Laos]]
*[[Ethnic groups in Thailand]]

==နိဿဲ==
{{Reflist}}

==ပြကိုဟ်==
*Mann, N., &amp; Markowski, L. (2004). ''A rapid appraisal survey of Kuy dialects spoken in Cambodia''. Chiang Mai: Dept. of Linguistics, Graduate School, Payap University.
*Mann, N., &amp; Markowski, L. (2005). [http://www.sil.org/resources/archives/901 ''A rapid appraisal survey of Kuy dialects spoken in Cambodia'']. SIL International.
*Sidwell, Paul. (2005). ''[https://www.academia.edu/1540083/The_Katuic_Languages_classification_reconstruction_and_comparative_lexicon The Katuic languages: classification, reconstruction and comparative lexicon] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201204214526/https://www.academia.edu/1540083/The_Katuic_Languages_classification_reconstruction_and_comparative_lexicon |date=2020-12-04 }}''. LINCOM studies in Asian linguistics, 58. Muenchen: Lincom Europa. {{ISBN|3-89586-802-7}}</text>
      <sha1>eqo9bxb9ieoqxsr965lw9tewpc4xu1p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မစက်က္တောဝ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12870</id>
    <revision>
      <id>59777</id>
      <parentid>59282</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T02:22:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>1698</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>59777</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15892" sha1="3pysacglt4khhnf5ky2nmog7t5ybnvz" xml:space="preserve">{{Infobox technology
| name = မစက်က္တောဝ် (Earbuds)
| image = Earbuds_with_charging_case.jpg
| caption = မစက်က္တောဝ် ဟွံမဲကဵု ဇုက် (True Wireless Stereo Earbuds)
| inventor = [[Nathaniel Baldwin]] (ကိုပ်ကၠာအိုတ်), [[Sony]], [[Apple Inc.]]
| inception = ၁၉၁၀ (Headphones), ၁၉၈၀s (Earbuds), ၂၀၁၀s (TWS Earbuds)
| types = In-ear, On-ear, Over-ear, True Wireless (TWS)
| connectivity = [[ဗလူးတုသ်]] (Bluetooth), 3.5mm Audio Jack, USB-C
| application = ကလင် ဒွက်, ဆက်ဖုန်, ပရေင် ဂီတ
}}

'''မစက်က္တောဝ်''' ({{lang-en|Earbuds}} ဟွံသေင်မ္ဂး Headphones/Earphones) ဝွံ ဒှ် ကိရိယာ အဳလက်ထရဝ်နေတ် (Electronic device) သွက်ဂွံ ကလင် ရမ္သာင် မကၠောန်ဗဒှ်လဝ် သွက်ဂွံ စုတ် ပ္ဍဲ က္တောဝ် ဟွံသေင်မ္ဂး ဂြောပ်လဝ် လတူ က္တောဝ် ရ။ မစက်က္တောဝ် ဝွံ ဍေဟ် ပလံင်ဗစိုပ် ရမ္သာင် နူကဵု စက် (ဥပမာ - မဝ်ဗာင်ဖုန်၊ ကောမ်ပျူတာ၊ စက်ကလင်ဒွက်) စိုပ်အာ ဇရေင် က္တောဝ် ညးမစကာ တပ်တပ် တုဲ၊ ညးတၞဟ် ဟွံဂွံ မိင် ကေတ် ရမ္သာင် ဂှ် ရ။ ပ္ဍဲကဵု ခေတ် တ္ၚဲဏအ် မစက်က္တောဝ် ဗီုပြင် (Earbuds) မစုတ် ပ္ဍဲ ပထောင် က္တောဝ် ဂှ် ဒှ် အရာ မစကာ ဂၠိုင်အိုတ် ရ။

== ၁။ နိဒါန် ကေုာံ အဓိပ္ပါယ် ==
မစက်က္တောဝ် ဟီုမ္ဂး ဂှ် ဒှ် ကိရိယာ သွက်ဂွံ ပြံင်လှာဲ ဒြဟတ် လလဳ (Electrical signal) ကဵု ဒှ်အာ ဒြဟတ် ရမ္သာင် (Sound wave) ပ္ဍဲ ဗဒါဲ က္တောဝ် ပိုယ် ရ။ 
Earbuds ဂှ် ဒှ် မစက်က္တောဝ် ဂကူ မစုတ် ပ္ဍဲ ပထောင် က္တောဝ် (In-ear) တုဲ ဍေဟ် နွံကဵု ဇမၞော် ဍောတ်၊ လျိုင် သာ၊ ကေုာံ ယိုက်ဂၠေင် ဏာ မာန် လောဲသွာ ရ။ ပ္ဍဲ အခိင် ပစ္စုပ္ပန် ဏအ်၊ မစက်က္တောဝ် မဟွံမဲ ကု ဇုက် (Wireless earbuds) မစကာ စက် ဗလူးတုသ် (Bluetooth) ဂှ် က္တဵုဒှ် ကၠုင် ခေတ် ဗွဲမလောန် ရ。&lt;ref name=&quot;Katz2017&quot;&gt;Katz, M. (2017). &quot;The History of Headphones&quot;. ''Smithsonian Magazine''. Retrieved from [https://www.smithsonianmag.com/arts-culture/a-partial-history-of-headphones-1470387/ Smithsonian] {{Dead link|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}.&lt;/ref&gt;

== ၂။ ဝင် ကေုာံ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ==
ဝင် မစက်က္တောဝ် ဝွံ စက္တဵုဒှ် ကၠုင် နူကဵု လက္ကရဴ သၞာံ ၁၈၉၀ တေအ် ရ။ 
* '''ခေတ် ကိုပ်ကၠာ (၁၈၉၀ - ၁၉၅၀):''' ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၈၉၁ ဂှ် အေန်ဂျေန်နဳယာ ပြင်သေတ် Ernest Mercadier ကလိဂွံ အခေါင် မူပိုင် (Patent) သွက် မစက်က္တောဝ် မစုတ် ပ္ဍဲ က္တောဝ် အလန်ပထမအိုတ် သွက်ဂွံ စကာ ပ္ဍဲ ကမၠောန် ဆက်စၠောအ် တယ်လဳဖုန် ရ။ စိုပ် သၞာံ ၁၉၁၀ ဂှ် Nathaniel Baldwin ကၠောန်ဗဒှ် မစက်က္တောဝ် ဗီုပြင် ဂြောပ် က္တောဝ် (Headphones) တုဲ သွံ ကု ဒပ် ရေဝ် အမေရိကာန် (US Navy) ရ。&lt;ref name=&quot;Baldwin1910&quot;&gt;Stamp, J. (2013). &quot;A Partial History of Headphones&quot;. ''Smithsonian''.&lt;/ref&gt;
* '''ခေတ် ဂီတ (၁၉၈၀ - ၂၀၀၀):''' ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၇၉ ဂှ် ကမ္ပဏဳ သဝ်နဳ (Sony) ပ္တိတ် စက်ကလင်ဒွက် ဍောတ်တ် မကော်ဂး Sony Walkman မွဲစွံ ကု မစက်က္တောဝ် ဍောတ်တ် (Earphones) တုဲ၊ ပရေင် ကလင် ဂီတ အလဵုဇကု က္တဵုဒှ် ကၠုင် ရ။
* '''ခေတ် ဟွံမဲကဵု ဇုက် (၂၀၁၀ - ပစ္စုပ္ပန်):''' စိုပ် သၞာံ ၂၀၁၅ ကေုာံ ၂၀၁၆ (အခိင် Apple ပ္တိတ် AirPods) ဂှ် မစက်က္တောဝ် TWS (True Wireless Stereo) မဟွံမဲ ကု ဇုက် လးလး ဂှ် က္တဵုဒှ် ကၠုင် ပရေင် ပြံင်လှာဲ ဇၞော်အိုတ် ပ္ဍဲ ဗွိုက်လွာ ရ。&lt;ref name=&quot;Apple2016&quot;&gt;Apple Inc. (2016). &quot;Apple Reinvents the Wireless Headphone with AirPods&quot;. ''Apple Newsroom''.&lt;/ref&gt;

== ၃။ ဗီုပြင် ကေုာံ ဂကူဂမၠိုင် ==
မစက်က္တောဝ် ဂှ် ပါ်လဝ် နကဵု ဗီုပြင် မစကာ ဍေဟ် နွံ ပိ ဂကူ အဓိက ရ:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! ဂကူ မစက်က္တောဝ် !! အဓိပ္ပါယ် !! ခိုဟ် !! ပရေအ်
|-
| '''In-ear (Earbuds)'''
| မစုတ် ပ္ဍဲ ပထောင် က္တောဝ်
| ဍောတ်၊ သာ၊ ဇိုတ် ရမ္သာင် မ္ၚး ခိုဟ်
| က္တောဝ် လေပ် ဂိ ယဝ် စကာ လအ်
|-
| '''On-ear (Supra-aural)'''
| မဂြောပ် လတူ က္တောဝ် (ဟွံလုပ် ပထောင်)
| သာ၊ မိင် ရမ္သာင် မ္ၚး ညိည (ဂီုကၠီု)
| ပရေင် ဇိုတ် ရမ္သာင် ဍိုန်
|-
| '''Over-ear (Circumaural)'''
| မဂြောပ် လဝ် က္တောဝ် ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင်
| ရမ္သာင် ခိုဟ်အိုတ်၊ သက်သာအိုတ်
| ဇၞော်၊ ဇြိုင်၊ ကတဴ က္တောဝ်
|}

== ၄။ နဲကဲ ပရေင်ချဳဒရာင် (Technology) ==
မစက်က္တောဝ် တအ် စကာ ကိရိယာ မကော်ဂး Driver သွက်ဂွံ ပ္တိတ် ရမ္သာင် ရ။ 
* '''Dynamic Driver:''' ဒှ် ဂကူ စကာ ဂၠိုင်အိုတ် တုဲ စကာ ပရေင် သံလိုက် (Magnet) သွက်ဂွံ ချဳဒရာင် စက္ခော တုဲ ပ္တိတ် ရမ္သာင် ရ။ ဍေဟ် ပ္တိတ် ရမ္သာင် ဘေ့သ် (Bass) ခိုဟ် ရ။
* '''Balanced Armature (BA):''' စကာ ပ္ဍဲ Earbuds ၚုဟ်က္ဍင် တအ် တုဲ ဍေဟ် နွံ ဇမၞော် ဍောတ် လောန် ရ။ ဍေဟ် ပ္တိတ် ရမ္သာင် တြး (Treble) တၟး ခိုဟ် ရ။
* '''Bluetooth Technology:''' မစက်က္တောဝ် ခေတ်တၟိ တအ် စကာ Bluetooth 5.0 တွဵု သွက်ဂွံ ဆက်စၠောအ် ဒြဟတ် ဟွံမဲ ကု ဇုက် (Wireless) နကဵု ပရေင် ပြဟ် ကေုာံ ဟွံစ ပၟတ် ဘက်ထရဳ ဂၠိုင် ရ。&lt;ref name=&quot;BluetoothSIG&quot;&gt;Bluetooth SIG. (2020). &quot;Bluetooth Core Specification Version 5.2&quot;.&lt;/ref&gt;

== ၅။ အစောံစဵုဒၞာ ရမ္သာင် (Noise Cancellation) ==
ပရေင် စဵုဒၞာ ရမ္သာင် (Noise cancellation) ဂှ် ဒှ် အစောံစောန် တၟေင် ပ္ဍဲ မစက်က္တောဝ် ခေတ်တၟိ တအ် ရ။ ဍေဟ် နွံ ၜါ သာ်:
# '''Passive Noise Cancellation (PNC):''' ဒှ် ပရေင် စဵုဒၞာ နကဵု ရုပ်ဝတ္ထု (ဥပမာ - ရာဗာ မစုတ် ပ္ဍဲ က္တောဝ် မကၟာတ် လဝ် ပထောင် က္တောဝ် ညံင် ရမ္သာင် မ္ၚး ဟွံဂွံ လုပ်) ရ။
# '''Active Noise Cancellation (ANC):''' ဒှ် ပရေင် စဵုဒၞာ နကဵု စက် အဳလက်ထရဝ်နေတ် ရ။ မစက်က္တောဝ် ဂှ် နွံ ကဵု မာက်ကရဝ်ဖုန် (Microphone) သွက်ဂွံ ကလင် ရမ္သာင် မ္ၚး တုဲ ဍေဟ် ပ္တိတ် ရမ္သာင် မဒှ် ဒစး (Anti-noise wave) သွက်ဂွံ ဇိုတ် ပလီု ထောအ် ရမ္သာင် မ္ၚး တအ် ဂှ် ရ (ဥပမာ - ရမ္သာင် စက် က္ၜင်ကျာ၊ ရမ္သာင် ကွဳစက်)။

== ၆။ လွပ် ပ္ဍဲ ပရေင်ထတ်ယုက် ကေုာံ အန္တရာယ် ==
ပရေင် စကာ မစက်က္တောဝ် ဂၠိုင်လောန် ဟွံသေင်မ္ဂး ထတ်လောန် ဂှ် လေပ် ကဵု အန္တရာယ် ကု ပရေင် ထတ်ယုက် က္တောဝ် မာန် ရ:
* '''ယဲ က္တောဝ် ဍိုင် (Hearing Loss):''' အစာ ဂဥုဲ တအ် ကဵု လဝ် သတိ ဒဒှ်ရ ယဝ်ရ ကလင် ရမ္သာင် ထတ် နူ 85 ဒေသဳဗေလ် (Decibels) လအ် နူ ကဝက် နာဍဳ မ္ဂး ဍေဟ် လေပ် ပလီု သဲလ် က္တောဝ် မာန် ရ。&lt;ref name=&quot;WHO2019&quot;&gt;World Health Organization. (2019). &quot;Make Listening Safe&quot;. WHO.&lt;/ref&gt;
* '''သၞောဝ် 60/60:''' သၟာ ပရေင်ထတ်ယုက် တအ် ကဵု ကသပ် ညံင်ဂွံ စကာ မစက်က္တောဝ် ၆၀% ဇြဟတ် ရမ္သာင် (Volume) တုဲ ဟွံဂၠိုင် နူ ၆၀ မိနေတ် ပ္ဍဲ မွဲ အခိင် ရ။
* '''ပရေင် အးဇ္ၚး:''' Earbuds တအ် ဂှ် လုပ် ပ္ဍဲ က္တောဝ် တပ်တပ် တုဲ ယဝ်ရ ဟွံသ္အးဇ္ၚး မ္ဂး လေပ် က္တဵုဒှ် ယဲ စၟ မလုပ် ပ္ဍဲ က္တောဝ် (Ear infections) မာန် ရ။

== ၇။ ပရေင်ဆက်စၠောအ် (Connectivity) ==
မစက်က္တောဝ် တအ် ဆက်စၠောအ် ကု စက် တၞဟ် နကဵု ၜါ နဲကဲ အဓိက:
* '''နကဵု ဇုက် (Wired):''' စကာ ထွာဲ 3.5mm (Headphone jack), USB-C, ဟွံသေင်မ္ဂး Lightning cable ရ။ ဍေဟ် ခိုဟ် သွက်ဂွံ ကလိဂွံ ရမ္သာင် အပြည့်အဝ တုဲ ဟွံဒး ချာတ် ပၟတ် ရ။
* '''ဟွံမဲ ကု ဇုက် (Wireless):''' စကာ Bluetooth ရ။ ဍေဟ် ခိုဟ် သွက် ပရေင် ချဳဒရာင် လောဲသွာ ကေုာံ ပရေင် ဝေင် ဇြဟတ် (Sports) ရ။ ခေတ် တ္ၚဲဏအ် မဝ်ဗာင်ဖုန် ဗွဲမဂၠိုင် ပတိတ် ထောအ် ထွာဲ 3.5mm တုဲ မၞိဟ်တအ် ဒးစကာ Wireless earbuds ဂၠိုင် ကၠုင် ရ。

== ၈။ လွပ် ပ္ဍဲ ကမၠောန်ဂမၠိုင် ==
မစက်က္တောဝ် ဂှ် စကာ ပ္ဍဲ ကမၠောန် နာနာ သာ်:
* '''သွက် သၟာ ဂီတ ကေုာံ ရုင်စက် (Professional Studio):''' ညးတအ် စကာ ဂကူ Over-ear မၞုံကဵု ရမ္သာင် ဍာံ (Flat response) သွက်ဂွံ ပလေဝ် ရမ္သာင် (Mixing) ရ။
* '''သွက် ပရေင် ဝေင် ဇြဟတ် (Sports):''' စကာ Earbuds မဟွံမဲ ကု ဇုက် မၞုံကဵု အစောံ စဵုဒၞာ ဍာ် တုဲ ဟွံပြဟ် စှ်ေ လောဲသွာ ရ။
* '''သွက် ဂိမ်း (Gaming):''' စကာ မစက်က္တောဝ် ဇၞော် (Gaming headset) မၞုံကဵု မာက်ကရဝ်ဖုန် ခိုဟ် တုဲ သီုကဵု ရမ္သာင် ၃၆၀ ဒဳဂရဳ (Surround sound) ရ။

== ၉။ ၚုဟ်မး ကေုာံ ဗွိုက်လွာ (Market) ==
ဗွိုက်လွာ မစက်က္တောဝ် (Earbuds market) ဝွံ ဇၞော်မောဝ် တိုန် ဗွဲမမောဝ် ပ္ဍဲ သၞာံ လက္ကရဴ ဏအ် ရ။ 
ကမ္ပဏဳ ဇၞော်ဇၞော် ဗီုကဵု Apple (AirPods), Sony, Samsung (Galaxy Buds), ကေုာံ Bose တအ် ဒှ် ကမ္ပဏဳ မသွံ ဂွံ ဂၠိုင်အိုတ် ရ။ သၞာံ ၂၀၂၃ ဂှ် ဗွိုက်လွာ TWS earbuds အလုံဂၠးတိ နွံ ၚုဟ်မး ၜိုတ် ထရဳလဳယာန် ဒဝ်လာ ရ တုဲ မၞိဟ် စကာ ဂၠိုင်အိုတ် ဂှ် ပ္ဍဲ တိုက် အာရှ ကေုာံ အမေရိကာန် ရ။

== ၁၀။ အနာဂတ် မစက်က္တောဝ် ==
ပ္ဍဲ အနာဂတ် ဂှ် မစက်က္တောဝ် တအ် လေပ် ပြံင်လှာဲ ဒှ်အာ ကိရိယာ သမၠး ဉာဏ် (Smart devices) မာန် ရ:
# '''ပရေင် ကၠာဲဘာသာ လ္တူ အခိင် (Real-time Translation):''' Earbuds တအ် လေပ် ကၠာဲ ဘာသာ ရမ္သာင် မၞိဟ် တၞဟ် ဟီု တပ်တပ် ကဵု မၞိဟ် ကလင် မာန် ရ (ဥပမာ Google Pixel Buds)။
# '''ပရေင် ၜတ်ကၞာတ် ထတ်ယုက် (Health Tracking):''' လေပ် စုတ် ကိရိယာ ၜတ် ဓါတ်ဂမ္တဴ ခန္ဓကာယ၊ လၟိဟ် တက် ကောန်တၟအ် (Heart rate) နူကဵု က္တောဝ် မာန် ရ。

== နိဿဲ ==
&lt;references /&gt;

{{Navbox
| name = Audio technology
| title = ကိရိယာ ရမ္သာင် ကေုာံ အဳလက်ထရောနစ်
| listclass = hlist
| list1 =
* [[မစက်က္တောဝ်]] (Earbuds)
* [[သပဳကာ]] (Speaker)
* [[မာက်ကရဝ်ဖုန်]] (Microphone)
* [[ဗလူးတုသ်]] (Bluetooth)
}}

[[ကဏ္ဍ:အဳလက်ထရောနစ်]]
[[ကဏ္ဍ:ကိရိယာ ရမ္သာင်]]
[[ကဏ္ဍ:မစက်က္တောဝ်]]</text>
      <sha1>3pysacglt4khhnf5ky2nmog7t5ybnvz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>နဳဗဳယာ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12899</id>
    <revision>
      <id>59774</id>
      <parentid>59351</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T01:39:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>1698</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 3 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>59774</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19250" sha1="qac7wz0jei3ubhemtaz5r9p5d2ebhjg" xml:space="preserve">{{Infobox brand
| name           = နဳဗဳယာ
| english_name   = NIVEA
| logo           = Nivea_logo.svg
| image          = Nivea Creme.jpg
| caption        = ကလောံ ကပေါတ် နဳဗဳယာ (Nivea Creme) မၞုံကဵု ဗီုပြင် ခလာတ် အသာ် သ္ၚေက်-ဗု
| producttype    = [[ကပေါတ် လွဳလွတ် ပူဂိုလ်]] (Personal care)
| owner          = [[ဘိုင်ယာဒေါ့ဖ်]] (Beiersdorf)
| country        = [[ဂျာမနဳ]]
| introduced     = ၁၉၁၁; (၁၁၅ သၞာံ မတုဲကၠုင်)
| markets        = အလုံဂၠးတိ
| website        = {{URL|https://www.nivea.com}}
}}

'''နဳဗဳယာ''' ({{lang-en|Nivea}}) ဝွံ ဒှ် စၟတ်တဆိပ် [[ကပေါတ် လွဳလွတ် ပူဂိုလ်]] (Personal care brand) ဂကူ ဂျာမနဳ မွဲ မဒးဒုင် ပိုင်ပြဳ လဝ် နကဵု ကမ္ပဏဳ ဇၞော် [[ဘိုင်ယာဒေါ့ဖ်]] (Beiersdorf Global AG) မနွံ ဌာန်သဇိုင် ပ္ဍဲ ဍုင် ဟာမ်ဗာဂ် (Hamburg)၊ ကၟိန်ဍုင် ဂျာမနဳ ရ။ ကမ္ပဏဳ ဝွံ သ္ပ အဓိက လတူ ပရေင် ကၠောန်ဗဒှ် ကပေါတ် လွဳလွတ် စၞာံ (Skin care) ကေုာံ လွဳလွတ် ဇကု (Body care) ရ။ နဳဗဳယာ ဝွံ ဒှ် စၟတ်တဆိပ် အဓိက ကေုာံ ယၟုမြဟ် အိုတ် မွဲ ပ္ဍဲ ဂၠးတိ သွက် ပရေင် လွဳလွတ် စၞာံ မပ္တံကဵု ဍာ်ဂဥုဲ (Lotion)၊ ကြဳမ် (Creme)၊ ကေုာံ ဂဥုဲ စဵုဒၞာ လျး တ္ၚဲ (Sunscreen) ရ။ 

== ၁။ နိဒါန် ကေုာံ အဓိပ္ပါယ် ယၟု ==
ယၟုမ္ဂး &quot;နဳဗဳယာ&quot; (Nivea) ဝွံ ကၠုင် နူကဵု အရေဝ် ဘာသာ လေတ်တေန် (Latin adjective) မဟီုဂး &quot;niveus, nivea, niveum&quot; ရ။ အဓိပ္ပါယ် အရေဝ် ဏအ် ဂှ် ဒှ် &quot;သာ်ဗု ညံင်ရဴ မနှင်&quot; (Snow-white) ရ။
ယၟု ဏအ် ဝွံ သၟဟ် ကဵု ဗီုပြင် ကြဳမ် နဳဗဳယာ (Nivea Creme) ပထမအိုတ် မၞုံကဵု အသာ် ဗု အးဇ္ၚး ဗွဲမလောန် ဂှ် ရ။ ခေတ် တ္ၚဲဏအ်၊ နဳဗဳယာ ဂှ် ဟွံသေင် ဆ ကပေါတ် ကြဳမ် မွဲ ဓဝ် တုဲ၊ ဍေဟ် ဒှ် အာ ယၟု မပစၞး ကု သၞောတ်ဝ် ကပေါတ် လွဳလွတ် သာ် စၞာံ အလုံဂၠးတိ မွဲ ရ။ ကမ္ပဏဳ ဏအ် လွဳစ လဝ် နဲကဲ သုတေသန သိပ္ပံ မသၠုင် သွက်ဂွံ ဖန်ဗဒှ် ကပေါတ် မကိတ်ညဳ ကု ဇၟာပ် ဂကူ စၞာံ မၞိဟ် ရ။

== ၂။ ဝင် ကေုာံ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ကိုပ်ကၠာ ==
ဝင် နဳဗဳယာ ဝွံ စက္တဵုဒှ် ကၠုင် ပ္ဍဲ လက္ကရဴ သၞာံ ၁၈၈၀ တအ် ရ။ 
ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၈၈၂ ဂှ် အစာ ဂဥုဲ Paul Carl Beiersdorf (ပေါလ် ကာလ် ဘိုင်ယာဒေါ့ဖ်) ဒက်ပ္တန် လဝ် ကမ္ပဏဳ ဏအ် ရ။ စိုပ် သၞာံ ၁၈၉၀ ဂှ် အစာ ဂဥုဲ Oscar Troplowitz (အံက်သကာ တရဝ်ပလဝ်ဝေတ်) ရာန် ကေတ် ကမ္ပဏဳ ဏအ် ရ။ ပရေင် အံင်ဇၞး အဓိက ဂှ် က္တဵုဒှ် ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၁၁ အခိင် ညးမကၠောန် ဓာတုဗေဒ Isaac Lifschütz (အာင်သေတ် လစ်ဖ်ရှုဇ်) ဖန်ဗဒှ် ဂွံ အဳမာလ်ရှေန် (Water-in-oil emulsion) မညိင်ဝတ် ပထမအိုတ် မကော်ဂး &quot;Eucerit&quot; (အဳယူသဳရိတ်) ရ။ Eucerit ဝွံ ဒှ် သဇိုင် အဓိက သွက် နဳဗဳယာ ကြဳမ် တုဲ၊ ဍေဟ် သ္ပ ကဵု ဍာ် ကေုာံ ကၠေင် ပံင်နှဴ ရေင်သကအ် ညိင်ညိင် ဝတ်ဝတ် မာန် ရ။ ပရေင် ဏအ် ဒှ် ကမၠောန် တၟိ ဇၞော်အိုတ် ပ္ဍဲ ဗွိုက်လွာ လွဳလွတ် စၞာံ အခိင် ဂှ် ရ။

== ၃။ ပရေင်ပြံင်လှာဲ ဗီုပြင် ကေုာံ အသာ် ==
ကိုပ်ကၠာ တေအ် (၁၉၁၁)၊ နဳဗဳယာ ကြဳမ် ဂှ် စုတ် လဝ် ပ္ဍဲ ခလာတ် သာ် ဍာ်မိတ် (Yellow tin) မၞုံကဵု ရုပ် ကနက် ပ္ကဴ နာနာ သာ် အတိုင် အခိုက် Art Nouveau ရ။
ဆဂး ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၂၅ ဂှ် သၟာ ပရေင် သွံရာန် (Head of Advertising) Juan Gregorio Clausen (ဂျူအာန် ဂရေဂဝ်ရဳယဝ် ကလောသေန်) ဂွံ ညာတ် ကေတ် ဒဒှ်ရ ဗီုပြင် တြေံ ဂှ် ဟွံကိတ်ညဳ ကု ခေတ် တၟိ တုဲ၊ ညး ပြံင်လှာဲ ထောအ် ဗီုပြင် ခလာတ် ဂှ် ကဵု ဒှ် အသာ် သ္ၚေက်-ဗု (Blue and White) ရ။ အရံင် သ္ၚေက် ဂှ် ပစၞး ကု ပရေင် ဒုင်စသိုင် မခိုင်ကၠိုက် ကေုာံ ပတှ်ေ ဖျေဟ် စိုတ် မာန် တုဲ၊ အရံင် ဗု ဂှ် ပစၞး ကု ပရေင် အးဇ္ၚး ရ။ ဗီုပြင် ဏအ် ဂှ် ဒှ် အာ သင်္ကေတ အဓိက သွက် နဳဗဳယာ စဵုကဵု တ္ၚဲဏအ် ရ။

== ၄။ ခေတ် အကြာ ပၞာန် ကေုာံ ပရေင်သၠဲပတိတ် ==
ပ္ဍဲ အခိင် အကြာ ပၞာန် ဂၠးတိ အလန် ပထမ ကေုာံ ဒုတိယ (၁၉၃၀ တအ်) ဂှ် နဳဗဳယာ သၠဲ ပတိတ် လၟေင် ကပေါတ် ဍေဟ် နာနာ သာ် ရ။
ကမ္ပဏဳ ပ္တိတ် ကပေါတ် တၟိ ဗီုကဵု ဍာ်ဂဥုဲ ကြာတ် က္ဍိုပ် (Shampoo)၊ ကပေါတ် ကး သော် မုက် (Shaving cream) ကေုာံ ကပေါတ် စဵုဒၞာ လျး တ္ၚဲ (Sunscreen) ရ။ ပ္ဍဲ အခိင် ဏအ် ညးတအ် ပံက် လညာတ် ပရေင်  реклама (Advertising) မဆက်စပ် ကု ပရေင် ဝေင် ဇြဟတ် ကေုာံ ပရေင် ထတ်ယုက် ပ္ဍဲ သဘာဝ မ္ၚး ရ။ Elly Heuss-Knapp (အဳလဳ ဟုက်-ခနပ်) မဒှ် ညးမကၠောန် ပရေင် သွံရာန် အဓိက ဂှ် ဒှ် မၞိဟ် မဖန်ဗဒှ် ပရေင် ပရိုမဝ်ရှေန် သာ် သ္ၚေက် ကေုာံ ဗု ဏအ် ဗွဲမအံင်ဇၞး ရ။

== ၅။ ခေတ် လက္ကရဴ ပၞာန် ကေုာံ ပရေင်ကလေင်ဒက်ပ္တန် ==
ပၞာန် ဂၠးတိ အလန် ဒုတိယ အိုတ် အာ တုဲ၊ ကမ္ပဏဳ ဘိုင်ယာဒေါ့ဖ် ဒးဒုင် အရှောန် ဇၞော် ဗွဲမလောန် ရ။ 
အခေါင် အရာ ပိုင်ပြဳ စၟတ်တဆိပ် (Trade marks) နဳဗဳယာ ပ္ဍဲ ဍုင် သအာင် ဗွဲမဂၠိုင် ဂှ် ဒးဒုင် သီ ကေတ် နကဵု ဍုင် မဇၞး ပၞာန် တအ် ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ပ္ဍဲ အခိင် ၁၉၅၀ တအ် ကေုာံ ၁၉၆၀ တအ် ဂှ်၊ ကမ္ပဏဳ ဏအ် ဒး ကလေင် ရာန် ကေတ် အခေါင် ပိုင်ပြဳ ဍေဟ် တအ် နူကဵု ဍုင် တၞဟ်ဟ် မွဲ သၞာံ မွဲ သၞာံ စဵုကဵု သၞာံ ၁၉၉၀ တအ် လပါ် အိုတ် အာ ဂှ် ဍေဟ် ကလေင် ကလိဂွံ အခေါင် ပိုင်ပြဳ အလုံဂၠးတိ ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် ပၠန် ရ။ ၜိုန်ဂှ် လေဝ် ကပေါတ် နဳဗဳယာ ဂှ် ဇၞော်မောဝ် တိုန် လၟေင်င် ရ။

== ၆။ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ဗွိုက်လွာ သွက် မၞိဟ်တြုဟ် ==
ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၈၀ ဂှ် နဳဗဳယာ စ ပံက် ဗွိုက်လွာ တၟိ မကော်ဂး &quot;NIVEA Men&quot; သွက် မၞိဟ်တြုဟ် ရ။
ကိုပ်ကၠာ တေအ် လွဳလွတ် စၞာံ ဂှ် ဒှ် ကမၠောန် သွက် မၞိဟ်ဗြဴ သၟး ဟီု စၟတ်သမ္တီ လဝ် ရ။ ဆဂး နဳဗဳယာ ပ္တိတ် ကပေါတ် (Aftershave balm) မဟွံမဲ ကု ဓါတ် အရက် (Alcohol-free) မသ္ပ ကဵု စၞာံ ဟွံဂိ ဟွံပသ် ကာလ ကး သော် မုက် တုဲ ဂှ်၊ ကပေါတ် သွက် မၞိဟ်တြုဟ် ဝွံ ကလိဂွံ ပရေင် အံင်ဇၞး ဇၞော် ဗွဲမလောန် ရ။ တ္ၚဲဏအ် NIVEA Men ဝွံ ဒှ် စၟတ်တဆိပ် ကပေါတ် လွဳလွတ် စၞာံ မၞိဟ်တြုဟ် မသွံ ဂွံ ဂၠိုင်အိုတ် ပ္ဍဲ ဂၠးတိ ရ။

== ၇။ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ပ္ဍဲ ခေတ်ဂၠးတိ ==
စိုပ် သၞာံ ၁၉၉၀ တအ် ကေုာံ ၂၀၀၀ တအ် ဂှ် နဳဗဳယာ ဇၞော်မောဝ် သၠဲ ပတိတ် စိုပ် ခေတ် ဂၠးတိ (Global Expansion) ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် ရ။
ဍေဟ် ပ္တိတ် ကပေါတ် တၟိ ဗီုကဵု Nivea Visage (သွက် စၞာံ မုက်), Nivea Body (သွက် ဇကု), ကေုာံ Nivea Sun (သွက် စဵုဒၞာ တ္ၚဲ) ရ။ ပရေင် အံင်ဇၞး အဓိက မွဲပၠန် ဂှ် ဒှ် ပရေင် မဂၠာဲဆဵု ဓါတ် Q10 (Coenzyme Q10) ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၉၈ တုဲ၊ စုတ် လဝ် ပ္ဍဲ ကြဳမ် သွက်ဂွံ စဵုဒၞာ အာယုက် ဇၞော် (Anti-aging) ရ။ Nivea Q10 ဝွံ ဒှ် ကပေါတ် Anti-aging မသွံ ဂွံ ဂၠိုင်အိုတ် မွဲ ပ္ဍဲ ဗွိုက်လွာ ရ။

== ၈။ ကပေါတ် အဓိကဂမၠိုင် ==
နဳဗဳယာ နွံ ကဵု လၟေင် ကပေါတ် အဓိက နာနာ သာ် သွက် ပရေင် လွဳလွတ် နာနာ:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! လၟေင် ကပေါတ် !! အဓိပ္ပါယ် ကေုာံ လွပ် !! ဥပမာ
|-
| '''Nivea Creme'''
| ကြဳမ် အဓိက မစုတ် လဝ် ပ္ဍဲ ခလာတ် သ္ၚေက် သွက်ဂွံ ထိင် ဓါတ် ဍာ် ပ္ဍဲ စၞာံ။
| Original Blue Tin
|-
| '''Nivea Men'''
| ကပေါတ် သွက် မၞိဟ်တြုဟ် మပ္တံကဵု ဍာ် ကြာတ် မုက်၊ ကပေါတ် ကး သော် မုက်။
| Aftershave Balm, Men Deo
|-
| '''Nivea Sun'''
| ကပေါတ် စဵုဒၞာ လျး တ္ၚဲ (UV) ကေုာံ ထိင် ဓါတ် ဍာ် ကြဴနူ တ္ၚဲ စဲ။
| Sun Protect &amp; Moisture
|-
| '''Nivea Body'''
| လဝ်ရှေန် (Lotion) ကေုာံ ကြဳမ် သွက် ဇကု ညံင်ဂွံ ဍိုန် ၜတ်။
| Body Milk, Q10 Firming
|-
| '''Nivea Face / Visage'''
| ကပေါတ် လွဳလွတ် စၞာံ မုက် မပ္တံကဵု ကြာတ် မုက်၊ စဵုဒၞာ အာယုက် ဇၞော်။
| Q10 Anti-Wrinkle, Micellar Water
|}

== ၉။ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ဗွိုက်လွာ ==
နဳဗဳယာ ဝွံ ဒှ် ကပေါတ် မပ္တိတ် သြန် လုပ် အဓိက အိုတ် သွက် ကမ္ပဏဳ ဘိုင်ယာဒေါ့ဖ် ရ။
အတိုင် စရင် ပရေင်ပိုန်ဒြပ်၊ နဳဗဳယာ မွဲ ဓဝ် ပ္တိတ် သြန် လုပ် (Revenue) ဘဳလဳယာန် ယူရဝ် ဗွဲမဂၠိုင် ပ္ဍဲ မွဲ သၞာံ မွဲ သၞာံ ရ။ ဍေဟ် နွံ ပ္ဍဲ ဗွိုက်လွာ ဍုင် လတူ ၂၀၀ ဍုင် ပ္ဍဲ ဂၠးတိ တုဲ၊ ဒှ် စၟတ်တဆိပ် မၞိဟ် ဂၠးတိ တအ် ပတှ်ေ ဖျေဟ် စိုတ် အိုတ် မွဲ (Most Trusted Brand) ပ္ဍဲ ကဏ္ဍ လွဳလွတ် စၞာံ ရ။

== ၁၀။ ပရေင်ပြသၞာ ကေုာံ တင်ပါ်ပဲါဂမၠိုင် ==
စၟတ်တဆိပ် နဳဗဳယာ ဝွံ လေဝ် ကေင် က္တဵုဒှ် လဝ် ပြသၞာ ကေုာံ တင်ပါ်ပဲါ (Controversies) ပ္ဍဲ ပရေင် သွံရာန် ဍေဟ် ညိည ကီု ရ:
* ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၁ ဂှ် နဳဗဳယာ ပ္တိတ် ပရိုမဝ်ရှေန် &quot;Re-civilize yourself&quot; (ကလေင် ယေန်သၞာင် ပတိုန် ဇကု ဇကု) မၞုံကဵု ရုပ် မၞိဟ် လမ္စံက် ကး ထောအ် သော်။ ပရေင် ဏအ် ဒးဒုင် ပါ်ပဲါ ဗွဲမဇၞော် ဟိုတ်နူ ဆေင်စပ် ကု ပရေင် ဝါဒ ဂကူ (Racism) ရ။
* ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၇ ဂှ် လေဝ် ဍေဟ် ပ္တိတ် ပရေင် သွံရာန် &quot;White is purity&quot; (သာ်ဗု ဂှ် ဒှ် ပရေင် အးဇ္ၚး) ပ္ဍဲ ဒေသ လဒေါဝ် ဗၟံက် ရ။ ပရေင် ဏအ် လေဝ် ဒးဒုင် ပါ်ပဲါ ထတ်ထတ် တုဲ ကမ္ပဏဳ ဒး ကလေင် ပတိတ် ထောအ် နူကဵု [[အေန်တာနေတ်]] (Internet) ဗွဲမပြဟ် ကေုာံ ဒး အာတ် ဒုင် ဂၠိုင် ရ။

== ၁၁။ အနာဂတ် ကေုာံ ပရေင်မင်မွဲ သဘာဝ ==
သွက် အနာဂတ် ဂှ် နဳဗဳယာ စွံ သတိ လတူ ပရေင် မင်မွဲ သဘာဝ (Sustainability) ကေုာံ ပရေင် ထတ်ယုက် ပွဳပွူ ဗွဲမဇၞော် ရ။
ကမ္ပဏဳ ကတိ လဝ် ဒဒှ်ရ ညးတအ် သ္ပလီု ထောအ် ပရေင် စကာ ပလာသတေတ် ဍောတ်တ် (Microplastics) ပ္ဍဲ ကပေါတ် ဍေဟ်တအ် သီုဖအိုတ် ရ။ ပါဲနူ ဂှ်ပၠန် ညးတအ် ပြံင်လှာဲ စကာ ကပေါတ် ထုပ် (Packaging) မလေပ် ကလေင် ကၠောန် (Recyclable) ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် ကေုာံ ပ္တိတ် လၟေင် ကပေါတ် မဟွံမဲ ကု ဓာတ် သတ် (Vegan formulas) မကော်ဂး &quot;Nivea Naturally Good&quot; ညံင်ဂွံ ကိတ်ညဳ ကု ပရေင် အာတ်မိက် ခေတ် တၟိ ရ။

== ဗှ်လ္ၚတ် ==
* [[ဘိုင်ယာဒေါ့ဖ်]] (Beiersdorf)
* [[ကပေါတ် လွဳလွတ် ပူဂိုလ်]] (Personal care)
* [[ယူသဳရိန်]] (Eucerin)

== နိဿဲ ==
&lt;references&gt;
&lt;ref&gt;{{Cite web |title=History of NIVEA |url=https://www.beiersdorf.com/about-us/our-history/history-of-nivea |website=Beiersdorf |access-date=2023-11-20}} {{Dead link|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{Cite news |title=How the Nivea creme tin became a design classic |url=https://www.dw.com/en/how-the-nivea-creme-tin-became-a-design-classic/a-18919639 |work=Deutsche Welle |date=2015-12-16 |access-date=2023-11-20}} {{Dead link|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The NIVEA Story |url=https://www.nivea.co.uk/about-us/nivea-history |website=NIVEA UK |access-date=2023-11-20}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Nivea pulls 'White is purity' advert after racism claims |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-39503289 |work=BBC News |date=2017-04-05 |access-date=2023-11-20}} {{Dead link|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{Cite web |title=NIVEA's commitment to sustainability |url=https://www.nivea.com/about-us/sustainability |website=NIVEA Global |access-date=2023-11-20}}&lt;/ref&gt;
&lt;/references&gt;

{{Navbox
| name      = Beiersdorf brands
| title     = စၟတ်တဆိပ် အဓိက နူကဵု [[ဘိုင်ယာဒေါ့ဖ်]] (Beiersdorf)
| listclass = hlist
| list1     = 
* [[နဳဗဳယာ]] (Nivea)
* [[ယူသဳရိန်]] (Eucerin)
* [[Hansaplast]]
* [[Elastoplast]]
* [[Labello]]
* [[La Prairie]]
}}

[[ကဏ္ဍ:စၟတ်တဆိပ် ဂျာမနဳဂမၠိုင်]]
[[ကဏ္ဍ:ကပေါတ် လွဳလွတ် ပူဂိုလ်]]
[[ကဏ္ဍ:ကမ္ပဏဳ ပ္ဍဲ ဂျာမနဳ]]
[[ကဏ္ဍ:စၟတ်တဆိပ် စၞာံ]]</text>
      <sha1>qac7wz0jei3ubhemtaz5r9p5d2ebhjg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဂကောံ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဂၠးတိ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12905</id>
    <revision>
      <id>59768</id>
      <parentid>59359</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T00:29:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>1698</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 2 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>59768</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18931" sha1="05mwsj1xcyemxisvw4lku5f02b4p9vb" xml:space="preserve">{{Infobox organization
| name = ဂကောံ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဂၠးတိ
| native_name = World Fellowship of Buddhists (WFB)
| image = Flag of Buddhism.svg
| caption = အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ (Buddhist flag) မဒှ် သင်္ကေတ အဓိက ဂကောံ
| abbreviation = WFB
| formation = ၂၅ မေ ၁၉၅၀ (1950-05-25)
| founder = [[ဂုဏပါလ ပိယသေန မလာလသေကရ]] (Gunapala Piyasena Malalasekera)
| type = [[ဂကောံ ဘာသာ]] (Religious organization), [[ဂကောံ ဟွံသေင် အလဵုအသဳ]] (NGO)
| headquarters = [[ၜင်ကံက်]], [[ဍုင်သေံ]] (Bangkok, Thailand)
| region_served = အလုံဂၠးတိ
| president = Phallop Thaiarry
| main_organ = သဘင်သဳကၠဳ ဂၠးတိ (General Conference)
| affiliations = [[ကုလသမဂ္ဂ]] (UNESCO)
| website = {{URL|http://wfbhq.org}}
}}

'''ဂကောံ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဂၠးတိ''' ({{lang-en|World Fellowship of Buddhists}}, က္ဍိုပ်လိက် ဂၠေအ်: '''WFB''') ဝွံ ဒှ် ဂကောံ မဟာမိတ် ဗုဒ္ဓဘာသာ အလုံဂၠးတိ ဇၞော်အိုတ် မွဲ တုဲ၊ မဒက်ပ္တန် လဝ် သွက်ဂွံ ပံင်ကောံ ဂိုဏ် ဗုဒ္ဓဘာသာ နာနာ သာ် ပ္ဍဲ ဂၠးတိ ဏအ် ရ။ ဂကောံ ဝွံ ဒက်ပ္တန် လဝ် ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၅၀ ပ္ဍဲ ဍုင် ကဝ်လာမ်ဗဝ် (Colombo)၊ ဍုင် သိရဳလင်ကာ (Sri Lanka)၊ နကဵု လညာတ် ဥက္ကဌ ပထမအိုတ် အစာ သုတေသန ဂကူ သိရဳလင်ကာ ဂုဏပါလ ပိယသေန မလာလသေကရ (Gunapala Piyasena Malalasekera) ရ။ လၟုဟ် ဌာန်သဇိုင် အဓိက ဂကောံ ဝွံ နွံ ပ္ဍဲ ဍုင် ၜင်ကံက် (Bangkok)၊ ဍုင် သေံ (Thailand) ရ။

== ၁။ နိဒါန် ကေုာံ အဓိပ္ပါယ် ==
ဂကောံ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဂၠးတိ (WFB) ဝွံ ဒှ် ပရေင် ပံင်ကောံ မဟာဇန် ကေုာံ ဂကောံ သာသနာ မၞုံကဵု လညာတ် ဇၞော်မောဝ် ပရေင် ညိင်ဝတ် ဂၠးတိ ရ။ 
ဂကောံ ဏအ် ဒှ် ဒၞာဲ ပလက်ဖံင် (Platform) ပထမအိုတ် မပံင်ကောံ ကဵု ညးစၞး ဂိုဏ် ဗုဒ္ဓဘာသာ ဇၞော် ပိ သာ် မတွဟ်ဂး ထေရဝါဒ (Theravada)၊ မဟာယာန (Mahayana)၊ ကေုာံ ဝဇိရယာန (Vajrayana) တအ် ညံင်ဂွံ ကၠောန် ကမၠောန် မွဲစွံ မာန် ရ။ ပရေင် ဒက်ပ္တန် WFB ဝွံ ဒှ် သက်သဳ ဝင် သာသနာ ခေတ် တၟိ မထ္ၜး ဏာ ဒဒှ်ရ ကောန် ဗုဒ္ဓဘာသာ ပ္ဍဲ အလုံ ဂၠးတိ ဏအ် နွံ ကု ဒြဟတ် မွဲစွံ တုဲ၊ လေပ် ရေင်တၠုင် ဓမ္မ သွက် ပရေင် ၜိုဟ်သြိုဟ် လောက မာန် ရ。&lt;ref&gt;{{Cite web |title=History of the World Fellowship of Buddhists |url=http://wfbhq.org/about-wfb/history |website=The World Fellowship of Buddhists |access-date=2024-01-10}} {{Dead link|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== ၂။ ဝင် ကေုာံ ပရေင်ဒက်ပ္တန် ==
ဝင် ပရေင် ဒက်ပ္တန် ဂကောံ WFB ဝွံ စက္တဵုဒှ် ကၠုင် ကြဴနူ ပၞာန် ဂၠးတိ အလန် ဒုတိယ အိုတ် အာ တုဲ ရ။
ပ္ဍဲ စၟတ်တ္ၚဲ ၂၅ မေ သၞာံ ၁၉၅၀ ဂှ် ညးစၞး ၁၂၉ တၠ နူကဵု ဍုင် ၂၇ ဍုင် ကၠုင် စိုပ် သဘင် သဳကၠဳ ဇၞော် မကၠောန်ဗဒှ် ပ္ဍဲ ဍုင် ကဝ်လာမ်ဗဝ်၊ သိရဳလင်ကာ ရ။ သဘင် သဳကၠဳ ဏအ် ဍိုက်က္ဍိုပ် လဝ် နကဵု ဒံက်တာ မလာလသေကရ (Dr. G.P. Malalasekera) ရ။ ပ္ဍဲ အခိင် ဂှ် ဂကောံ ဏအ် ရန်တၟအ် သွက်ဂွံ ပံင်စပ် ကောန် ဗုဒ္ဓဘာသာ အလုံဂၠးတိ ညံင်ဂွံ တီကၠိုဟ် ညးသကအ်၊ ကေုာံ ပခိုင်ကၠိုက် ပတိုန် ပရေင် ရီုဗင် မၞိဟ် (Humanitarian aid) ရ။

== ၃။ တင်ရန်တၟအ် ကေုာံ ပရေင်ကမၠောန် ==
ဂကောံ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဂၠးတိ နွံ ကု တင်ရန်တၟအ် အဓိက (Objectives) ၅ သာ် ရ:
# ညံင် ကောန် ဗုဒ္ဓဘာသာ တအ် ဂွံ ဒ္ဂေတ် ဗက် တင် စဵုဒၞာ ကေုာံ သိက္ခာပိုဒ် (Precepts) ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင်။
# သွက်ဂွံ ပခိုင်ကၠိုက် ပရေင် ပံင်ကောံ ကေုာံ မိတ်သဟာဲ အကြာ ကောန် ဗုဒ္ဓဘာသာ အလုံဂၠးတိ။
# သွက်ဂွံ ပရး ဏာ ဓမ္မ (Propagate the Dhamma) လတူ ဂၠးတိ နကဵု နဲကဲ သမ္မာ။
# သွက်ဂွံ ထံက်ပင် ပရေင် ပညာ (Education)၊ ပရေင် ယေန်သၞာင် ကေုာံ ကမၠောန် ရီုဗင် မဟာဇန်။
# သွက်ဂွံ ပံင်တောဲ ကု ဂကောံ တၞဟ်ဟ် ညံင်ဂွံ ဖန်ဗဒှ် ပရေင် ၜိုဟ်သြိုဟ် កေုာံ ပရေင် ညိင်ဝတ် ဂၠးတိ (Global peace) ရ。&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Prebish |first=Charles S. |title=Buddhism in the Modern World |publisher=Oxford University Press |year=2003 |isbn=978-0195146981 |pages=245-247}}&lt;/ref&gt;

== ၄။ ဌာန်သဇိုင် အဓိက (Headquarters) ==
ဌာန်သဇိုင် အဓိက (Headquarters) ဂကောံ WFB ဝွံ ပြံင်လှာဲ ကၠုင် ဒၞာဲ ဗွဲမဂၠိုင် ပ္ဍဲ ဝင် ဍေဟ် ရ:
* '''၁၉၅၀ – ၁၉၅၈:''' နွံ ပ္ဍဲ ဍုင် ကဝ်လာမ်ဗဝ် (Colombo)၊ ဍုင် သိရဳလင်ကာ ရ။ ဒံက်တာ မလာလသေကရ ဒှ် ဥက္ကဌ ရ။
* '''၁၉၅၈ – ၁၉၆၉:''' ပြံင် ဏာ ဌာန်သဇိုင် ဇရေင် ဍုင် လ္ဂုင် (Yangon)၊ ဍုင် မျာန်မာ (Myanmar) နကဵု ဥက္ကဌ ဥူချာန်ထောန် (U Chan Htoon) ရ။
* '''၁၉၆၉ – ပစ္စုပ္ပန်:''' ပြံင် စိုပ် ကၠုင် ဍုင် ၜင်ကံက် (Bangkok)၊ ဍုင် သေံ (Thailand) ရ။ သၞာံ ၁၉၉၆ ဂှ် အလဵုအသဳ သေံ ကဵု လဝ် အခေါင် သွက်ဂွံ သ္ပ ဒတန် ဌာန်သဇိုင် လၟိုန် (Permanent Headquarters) ပ္ဍဲ ဍုင် သေံ ရ。

== ၅။ သင်္ကေတ အဓိက ကေုာံ အလာံ ==
ပ္ဍဲ သဘင် သဳကၠဳ ပထမအိုတ် (၁၉၅၀) ဂှ်၊ ဂကောံ WFB သ္ပ လဝ် ဒတန် လတူ သင်္ကေတ အဓိက ဂမၠိုင် မသ္ပ စၞး ကု ဗုဒ္ဓဘာသာ အလုံဂၠးတိ ရ:
* '''အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ (Buddhist Flag):''' အလာံ မၞုံကဵု အရံင် တရဴ သာ် (Chabbannaransi) မဖန်ဗဒှ် လဝ် နကဵု J.R. de Silva ကေုာံ C.P. Gunawardena ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၈၈၅ ဂှ်၊ WFB သ္ပ ဒတန် နဒဒှ် အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ အလုံဂၠးတိ (International Buddhist Flag) ရ။
* '''ဓမ္မစက် (Dharmacakra):''' စက် ဓမ္မ မၞုံကဵု ဇမၞင် ဒစာံ (Eight-spoked wheel) ဂှ် ဒှ် သင်္ကေတ တဆိပ် (Logo) အဓိက သွက် ဂကောံ ရ。&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Harding |first=John A. |title=The World Fellowship of Buddhists: Institutionalizing Global Buddhism |journal=Journal of Global Buddhism |year=2014 |volume=15 |pages=47-66}}&lt;/ref&gt;

== ၆။ လဒက်ပ္တန် ဂကောံ ကေုာံ ကမ္မတဳ ==
ဂကောံ WFB ဂှ် ဒက်ပ္တန် လဝ် နကဵု သၞောတ်ဝ် အုပ်ဓုပ် (Organizational Structure) မခိုင်ကၠိုက် ရ:
# '''သဘင် သဳကၠဳ ဂၠးတိ (General Conference):''' ဒှ် ကမ္မတဳ သၠုင်အိုတ် (Supreme authority) မကၠောန်ဗဒှ် ဇၟာပ် ၜါ သၞာံ မွဲ ဝါ ရ။ ညးစၞး နူကဵု ဂကောံ ဌာန်ဒေသ (Regional Centres) တအ် တိုန် စိုပ် သဳကၠဳ ရ။
# '''ကံင်စဳ အုပ်ဓုပ် (Executive Council):''' ပါလုပ် ဥက္ကဌ (President)၊ ဒုတိယ ဥက္ကဌ (Vice Presidents) ကေုာံ ညးအုပ်ကာ နာနာ (Secretary General) ရ။
# '''ကမ္မတဳ လၟိုန် (Standing Committees):''' နွံ ကမ္မတဳ ဗီုကဵု ကမ္မတဳ ပရေင် သြန် (Finance)، ကမ္မတဳ လိက် ပတိတ် (Publication)، ကမ္မတဳ ပရေင် ပညာ (Education)، ကေုာံ ကမ္မတဳ ရီုဗင် မၞိဟ် ရ。

== ၇။ ဂကောံ မဟာမိတ် ကေုာံ ဌာနလပါ် ==
WFB ဝွံ ဒက်ပ္တန် လဝ် ဂကောံ သၟဝ် တဲ ကေုာံ ဂကောံ မဟာမိတ် (Affiliates) ဗွဲမဂၠိုင် သွက်ဂွံ ထံက်ပင် ကမၠောန် သာသနာ ရ:
* '''WFBY (World Fellowship of Buddhist Youth):''' ဒှ် ဂကောံ သၟတ် ဗုဒ္ဓဘာသာ ဂၠးတိ မဒက်ပ္တန် လဝ် ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၇၂ သွက်ဂွံ ပံင်ကောံ သၟတ် တအ် ပ္ဍဲ ကမၠောန် ဓမ္မ ရ။
* '''WBU (World Buddhist University):''' တက္ကသိုလ် ဗုဒ္ဓဘာသာ ဂၠးတိ မဒက်ပ္တန် လဝ် ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၉၈ သွက်ဂွံ လ္ၚတ် သုတေသန (Research) ကေုာံ ဖန်ဗဒှ် ပရေင် ပညာ ဗုဒ္ဓဘာသာ ကဆံင် သၠုင် ရ။ ဌာန်သဇိုင် WBU လေဝ် နွံ ပ္ဍဲ ၜင်ကံက် ကီု ရ。&lt;ref&gt;{{Cite web |title=World Buddhist University |url=http://worldbuddhistuniversity.com/ |website=WBU Official Site |access-date=2024-01-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240229204348/http://www.worldbuddhistuniversity.com/ |archivedate=2024-02-29 |accessdate=2026-10-27}}&lt;/ref&gt;

== ၈။ သဘင်သဳကၠဳ ဂၠးတိ (General Conferences) ==
WFB ဝွံ ကၠောန်ဗဒှ် သဘင် သဳကၠဳ ဂၠးတိ ဇၟာပ် ၜါ သၞာံ မွဲ ဝါ (Bi-annually) ပ္ဍဲ ဍုင် နာနာ သာ် ရ။ 
သဘင် သဳကၠဳ တအ် ဏအ် ဝွံ ဒှ် ဒၞာဲ ညးစၞး (Delegates) တအ် ညဳသၟဟ် တုဲ သဳကၠဳ လတူ ပြသၞာ သာသနာ ကေုာံ ပြသၞာ ဂၠးတိ ရ။ သဘင် သဳကၠဳ မကိစ္စ ဇၞော် တအ် ဂှ် မပ္တံကဵု သဘင် ပထမ ပ္ဍဲ ဍုင် ကဝ်လာမ်ဗဝ် (၁၉၅၀)၊ သဘင် တတိယ ပ္ဍဲ ဍုင် လ္ဂုင် (၁၉၅၄)، ကေုာံ သဘင် ပ္ဍဲ ဍုင် တဝ်ကျဝ် (Tokyo)၊ ထာင်ပေ (Taipei) ကေုာံ သိုးလ် (Seoul) တအ် ရ။ လၟိဟ် ဂကောံ ဌာန်ဒေသ လၟုဟ် ဂှ် နွံ လတူ ၂၀၀ ဂကောံ နူကဵု ဍုင် ၅၀ ပြင် ပြင် ရ။

== ၉။ ပရေင်ပံင်ကောံ ဂိုဏ်နာနာ (Sectarian Unity) ==
ကမၠောန် အဓိက အိုတ် သွက် WFB ဂှ် ဒှ် ပရေင် ပံင်ကောံ (Unity) အကြာ ဂိုဏ် ဗုဒ္ဓဘာသာ သီုဖအိုတ် ရ။
ကိုပ်ကၠာ နူ ဟွံဒက်ပ္တန် ဂကောံ ဏအ် ဏီ၊ ဂိုဏ် ထေရဝါဒ (Theravada) မနွံ ပ္ဍဲ အာရှ လပါ် သၠုင်ကျာ ကေုာံ အာရှအဂၞဲ၊ တုဲ ဂိုဏ် မဟာယာန (Mahayana) မနွံ ပ္ဍဲ အာရှ လပါ် ဗၟံက် တအ် ဂှ် ဟွံကေင် ကၠောန် ကမၠောန် မွဲစွံ ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် ဏီ ရ။ WFB ဂှ် သ္ပ ကဵု သင် ကေုာံ ခရှ် နူကဵု ဂိုဏ် နာနာ သာ် ဂွံ ဂဇအ် သဳကၠဳ ညးသကအ်၊ ပံက် လညာတ်၊ ကေုာံ သ္ပ ဒတန် လတူ အရာ မတုပ် သၟဟ် ရေင်သကအ် (Common ground) မာန် ကၠုင် ရ။

== ၁၀။ ပရေင် ဍုင်ကွာန် ကေုာံ ပြသၞာဂမၠိုင် (Political Involvement) ==
WFB ဝွံ ၜိုန်ရ ဒှ် ဂကောံ ဘာသာ ကီုလေဝ်၊ ပ္ဍဲ ဝင် ဍေဟ် ဒးဒုင် ဆေင်စပ် ကု ပြသၞာ ဍုင်ကွာန် (Politics) ညိည နွံ ကီု ရ:
* '''ကုလသမဂ္ဂ (UN):''' WFB ဝွံ ကလိဂွံ လဝ် အခေါင် ညးမကဵု ကသပ် (Consultative status) ကု ဂကောံ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ မဟာဇန် ကုလသမဂ္ဂ (ECOSOC) ကေုာံ UNESCO သွက်ဂွံ ထံက်ပင် ပရေင် ပညာ ကေုာံ ပရေင် ညိင်ဝတ် ရ။
* '''ပြသၞာ ဍုင် ကြုက်-ထာင်ဝါန်:''' ပ္ဍဲ သဘင် သဳကၠဳ လ္ၚဵု၊ ပရေင် တိုန် စိုပ် ညးစၞး နူ ထာင်ဝါန် (Taiwan) ကေုာံ ဍုင် ကြုက် (China) တအ် လေပ် က္တဵုဒှ် ပြသၞာ ဍုင်ကွာန် မာန် ရ (ဥပမာ ဒဒှ် မက္တဵုဒှ် ပ္ဍဲ ထာင်ဝါန်)۔
* '''ပရေင် ဓမ္မ ကေုာံ ဒလိုက် လာမာ:''' ပရေင် ဆက်စၠောအ် ကု ဗုဒ္ဓဘာသာ တိဗေတ် (Tibetan Buddhism) ကေုာံ က္ဍိုပ်သကိုပ် ဘာသာ ဒလိုက် လာမာ (Dalai Lama) လေဝ် ဒှ် အရာ မဒး ရပ်စပ် နကဵု သတိ ပ္ဍဲ ဂကောံ ဂၠးတိ ဏအ် ရ。&lt;ref&gt;{{Cite web |title=NGOs in consultative status with ECOSOC |url=https://ecosoc.un.org/en/ngos |website=United Nations ECOSOC |access-date=2024-01-10}} {{Dead link|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== ၁၁။ အနာဂတ် ကေုာံ သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် (Future and Outlook) ==
သွက် အနာဂတ် ဂှ်၊ ဂကောံ WFB နွံ တင်ရန်တၟအ် သွက်ဂွံ ဆက် စကာ နဲကဲပညာ (Technology) ကေုာံ မဳဒဳယျာ ဒဳဂျဳတေဝ် တအ် သွက်ဂွံ ပရး ဏာ ဓမ္မ ရ။
ပြသၞာ ခေတ် တၟိ မပ္တံကဵု ပရေင် ပြံင်လှာဲ ရာသဳဥတု (Climate change)၊ ပရေင် ဝါတ်ဂါတ် သြန်၊ ကေုာံ ပရေင် ဟွံညိင်ဝတ် ပ္ဍဲ မဟာဇန် တအ် ဂှ် WFB လွဳစ ဓမ္မ သွက်ဂွံ ကဵု သွဟ် လတူ ပြသၞာ ဏအ် ရ။ ပါဲနူ ဂှ်ပၠန် ဂကောံ ဝွံ သ္ပ အဓိက လတူ ပရေင် ပါလုပ် သၟတ် (Youth involvement) ညံင်ဂွံ ဆက် မင်မွဲ အာ သာသနာ ပ္ဍဲ ဗွဝ်ကၠံ ၂၁ ဏအ် ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် ရ。

== ဗှ်လ္ၚတ် ==
* [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]
* [[အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]
* [[ဂုဏပါလ ပိယသေန မလာလသေကရ]]

== နိဿဲ ==
&lt;references /&gt;

{{Navbox
| name = Buddhism
| title = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] ကေုာံ ဂကောံ အလုံဂၠးတိ
| listclass = hlist
| list1 =
* [[ဂကောံ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဂၠးတိ]] (WFB)
* [[ဂကောံ သၟတ် ဗုဒ္ဓဘာသာ ဂၠးတိ]] (WFBY)
* [[တက္ကသိုလ် ဗုဒ္ဓဘာသာ ဂၠးတိ]] (WBU)
* [[ထေရဝါဒ]]
* [[မဟာယာန]]
* [[ဝဇိရယာန]]
}}

{{DEFAULTSORT:ဂကောံ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဂၠးတိ}}
[[ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ]]
[[ကဏ္ဍ:ဂကောံ ဗုဒ္ဓဘာသာဂမၠိုင်]]
[[ကဏ္ဍ:ဂကောံ ဟွံသေင် အလဵုအသဳ အလုံဂၠးတိ]]
[[ကဏ္ဍ:ဂကောံ မဒက်ပ္တန်လဝ် ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၅၀]]</text>
      <sha1>05mwsj1xcyemxisvw4lku5f02b4p9vb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12906</id>
    <revision>
      <id>59780</id>
      <parentid>59564</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T03:26:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>1698</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>59780</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24986" sha1="3l9x39zo4pa3j0w8hqk8m20y3dz6as4" xml:space="preserve">{{Infobox flag
| name = အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ
| article = 
| image = Flag of Buddhism.svg
| alt = အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ အလုံဂၠးတိ
| caption = အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ အလုံဂၠးတိ မၞုံကဵု အသာ် တြဴ သာ်
| nickname = လျးကျာ် တြဴ သာ် (Six-colored flag)
| proportion = 2:3
| adoption = ၂၈ ဨပြဳ ၁၈၈၅ (သဳရိလင်္ကာ);&lt;br&gt;၁၉၅၂ (အလုံဂၠးတိ)
| design = အသာ် သ္ၚေက်၊ ဍာ်မိတ်၊ ဗကေတ်၊ ဗု၊ ကေုာံ လိမ္မဴ မဖျေဟ်လဝ် နကဵု လဒက်ပ္တန် ဒေါင်လိုက် ၅ တၞုင် တုဲ လပါ် ကၞောတ် ဂှ် ပံင်နှဴ လဝ် အသာ် သီု (၅) သာ် အတိုင် လၟေင် ဗွဲလတူ ရ။
| designer = ကမ္မတဳ ကိုလံဗို (Colombo Committee) ကေုာံ ဟေန်ရဳ သတဳလ် အဝ်ကတ် (Henry Steel Olcott)
}}

'''အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ''' ({{lang-en|Buddhist flag}}) ဝွံ ဒှ် သင်္ကေတ အလုံဂၠးတိ မွဲ သွက် ဘာသာ ဗုဒ္ဓ တုဲ ဍေဟ် ပစၞး ကု ပရေင် ညဳသၟဟ်၊ ပရေင် ၜိုဟ်သြိုဟ်၊ ကေုာံ ပရေင် မေတ္တာ ကရုဏာ အလုံ ဂကောံ ဗုဒ္ဓဘာသာ နာနာ သာ် ပ္ဍဲ ဂၠးတိ ဏအ် ရ။ အလာံ ဝွံ ဒက်ပ္တန် လဝ် ပ္ဍဲ လက္ကရဴ ဗွဝ်ကၠံ ၁၉ ပ္ဍဲ ဍုင် သဳရိလင်္ကာ (Sri Lanka) သွက်ဂွံ ဒှ် သင်္ကေတ ပရေင် ကလေင် ဂျိုင်တိုန် ဗုဒ္ဓဘာသာ (Buddhist revival) ရ။ လၟုဟ် မ္ဂး အလာံ ဏအ် ဂှ် ဒးဒုင် စၟတ်သမ္တီ လဝ် နကဵု ဂကောံ ညးဗုဒ္ဓဘာသာ အလုံဂၠးတိ (World Fellowship of Buddhists - WFB) သွက်ဂွံ စကာ ပ္ဍဲ သဘင် ကိစ္စ ဇၞော် မပ္တံကဵု သဘင် တ္ၚဲ ကျာ် (Vesak) ကေုာံ သဘင် ပရေင် ဘာသာ တၞဟ်ဟ် ရ။ အလာံ ဝွံ နွံကဵု အသာ် (၆) သာ် မပစၞး ကု လျးကျာ် တြဴ သာ် မတိတ် ကၠုင် နူကဵု ခန္ဓကာယ ကျာ်တြဲ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓ အခိင် တၠဳမၞုံကုပိုည် ကျာ်တြဲ ကလိဂွံ သဗ္ဗညုတညာဏ် ရ။

== ၁။ နိဒါန် ကေုာံ ဝင် (Introduction and History) ==
ဝင် အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝွံ စက္တဵုဒှ် ကၠုင် ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၈၈၅ ပ္ဍဲ ဍုင် သဳရိလင်္ကာ (အခိင် တေအ် ကော်ဂး Ceylon) မဒှ် အခိင် သၟဝ် တဲ အုပ်ဓုပ် အေန်ဂလိတ် (British colonial rule) ရ။
ပ္ဍဲ အခိင် ဂှ်၊ ကောန်ဍုင် သဳရိလင်္ကာ တအ် မဒှ် ညးဗုဒ္ဓဘာသာ ဗွဲမဂၠိုင် ဒးဒုင် ပလီုပလာ် ပရေင် ယေန်သၞာင် ကေုာံ ပရေင် ဘာသာ ညးတအ် နူကဵု အလဵုအသဳ အေန်ဂလိတ် တအ် ရ။ အလဵုအသဳ အေန်ဂလိတ် ကၟာတ် လဒဵု သဘင် ဗုဒ္ဓဘာသာ ကေုာံ ဟွံကဵု အခေါင် ကၠောန် သဘင် တ္ၚဲ ကျာ် (Vesak) နကဵု ပရေင် သၠးပွး ရ။ ဆဂး ဟိုတ်နူ ပရေင် ချဳဒရာင် ပရေင် ကလေင် ဂျိုင်တိုန် ဗုဒ္ဓဘာသာ (Buddhist revival movement) မက္ဍိုက်ပ် နူကဵု ခမဳ သင် ကေုာံ ခရှ် သဳရိလင်္ကာ တအ် ဂှ်ရ၊ ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၈၈၅ ဂှ် အလဵုအသဳ အေန်ဂလိတ် ဒး ကလေင် ပံက် ကဵု အခေါင် ကၠောန် သဘင် တ္ၚဲ ကျာ် နဒဒှ် တ္ၚဲ ဒေါအ် ဇူ ရုင် အလဵုအသဳ (Public holiday) ပၠန် ရ။ သွက်ဂွံ စၟတ်သမ္တီ ပရေင် အံင်ဇၞး ဏအ် ကေုာံ သွက်ဂွံ နွံ သင်္ကေတ မွဲ သွက် ညးဗုဒ္ဓဘာသာ သီုဖအိုတ် ဂှ်၊ ညးတအ် စ ဖန်ဗဒှ် လဝ် အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဏအ် ရ။&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Guruge |first=Ananda W. P. |title=Return to Righteousness: A Collection of Speeches, Essays, and Letters of the Anagarika Dharmapala |publisher=Ministry of Education and Cultural Affairs, Sri Lanka |year=1965 |pages=105–110}}&lt;/ref&gt;

== ၂။ ကမ္မတဳ ကိုလံဗို ကေုာံ ညးမခၞံဗဒှ် (Colombo Committee and Creators) ==
အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဏအ် ဝွံ ဟွံသေင် ဖန်ဗဒှ် လဝ် နကဵု ပူဂိုလ် မွဲ ဓဝ် တုဲ၊ ဍေဟ် ဒှ် ကမၠောန် မကၠောန်ဗဒှ် လဝ် နကဵု &quot;ကမ္မတဳ ကိုလံဗို&quot; (Colombo Committee) ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၈၈၅ ရ။
ကမ္မတဳ ဏအ် ဂှ် ပါလုပ် လဝ် ခမဳ သင် ဇၞော်ဇၞော် ကေုာံ ခရှ် ညးမစိုန်သကီု တအ် မပ္တံကဵု Ven. Hikkaduwe Sri Sumangala Thera (ကျာ်ဇၞော် ဟေက်ကဒူဝေ သြဳ သုမင်္ဂလ), Ven. Migettuwatte Gunananda Thera, Don Carolis Hewavitharana, ကေုာံ J.R. de Silva တအ် ရ။ ညးတအ် ဖန်ဗဒှ် လဝ် ဗီုပြင် အလာံ မၞုံကဵု အရံင် တြဴ သာ် ကီုလေဝ်၊ ပ္ဍဲ အခိင် စတမ် တေအ် ဗီုပြင် ဍေဟ် ဒှ် ဗီုပြင် မဇၠိင် တုဲ ဟွံကိတ်ညဳ ကု ဗီုပြင် အလာံ ဓမ္မတာ (Standard flag shape) ရ။ ကြဴနူ ဂှ် ဗိုလ်ဇၞော် အမေရိကာန် ကေုာံ ညးမရှ်ေသှ်ေ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဟေန်ရဳ သတဳလ် အဝ်ကတ် (Henry Steel Olcott) ကၠုင် စိုပ် ဍုင် သဳရိလင်္ကာ တုဲ၊ ညး ကဵု ကသပ် ညံင်ဂွံ ပလေဝ် ဗီုပြင် အလာံ ဂှ် ညံင်ဂွံ တုပ် ကု ဗီုပြင် အလာံ ဍုင် (National flag dimensions) ညံင်ဂွံ ကွက် ပ္ဍဲ တိုင် လောဲသွာ ရ။ ဗီုပြင် မပလေဝ် လဝ် နကဵု ဟေန်ရဳ အဝ်ကတ် ဂှ် ဒှ် ဗီုပြင် အလာံ မစကာ ဒၟံင် စဵုကဵု တ္ၚဲဏအ် ရ။

== ၃။ အသာ်ဂမၠိုင် ကေုာံ အဓိပ္ပါယ် (Colors and Meanings) ==
အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝွံ နွံကဵု အသာ် (၆) သာ် (ပ္ဍဲ ဗီုပြင် မ္ဂး ညာတ် ၅ သာ် ဒေါင်လိုက် ကေုာံ ၁ သာ် မပံင်နှဴ လဝ် လပါ် ကၞောတ်) ရ။ အသာ် တအ် ဏအ် ပစၞး ကု လျးကျာ် တြဴ သာ် မတိတ် နူကဵု ခန္ဓကာယ ကျာ်တြဲ ရ:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! အသာ် (Color) !! အရေဝ် ပါဠိ (Pali) !! အဓိပ္ပါယ် ကေုာံ သင်္ကေတ (Meaning)
|-
| '''သာ် ဍီု''' (Blue)
| နဳလ (Nīla)
| ပစၞး ကု မေတ္တာ ကရုဏာ အလုံ စက္ကဝါ (Universal Compassion) ကေုာံ ပရေင် ၜိုဟ်သြိုဟ် ရ။
|-
| '''သာ် ဍာ်မိတ်''' (Yellow)
| ပဳတ (Pīta)
| ပစၞး ကု ဂၠံင်တရဴ လဒေါဝ် (The Middle Path) မဒှ် ဂၠံင်တရဴ ဟွံလောန်ၜက် တုဲ မာန် တိတ် ဗၠး နူ ဒဒိုက် ရ။
|-
| '''သာ် ဗကေတ်''' (Red)
| လောဟိတ (Lohita)
| ပစၞး ကု ဂုဏ်ဖိုလ် ကေုာံ မင်မွဲ ဓရ် ကျာ်တြဲ (Blessings of Practice) ကေုာံ ဉာဏ်ပညာ မဇြိုဟ်နက် ရ။
|-
| '''သာ် ဗု''' (White)
| ဩဒါတ (Odāta)
| ပစၞး ကု ပရေင် အးဇ္ၚး ဓရ် (Purity of Dhamma) ကေုာံ လွောတ် ဗၠး နူ ကိလေသ ရ။
|-
| '''သာ် လိမ္မဴ''' (Orange)
| မဉ္ဇိဋ္ဌ (Mañjeṭṭha)
| ပစၞး ကု ဉာဏ်ပညာ ကျာ်တြဲ (Wisdom of the Buddha) ကေုာံ အစောံ ဓရ် ရ။
|-
| '''သာ် ပံင်နှဴ''' (Combination)
| ပဘဿရ (Prabhāsvara)
| ပစၞး ကု ပရေင် သစ္စ ဓရ် မဍာံစၟတ် (Truth) မပံင်နှဴ လဝ် အသာ် သီု မသုန် သာ် ရ။
|}
အသာ် မရနုက်ကဵု တြဴ ဂှ် ညာတ် ကေတ် ပ္ဍဲ လပါ် တိုင် ကၞောတ် မၞုံကဵု အသာ် မသုန် သာ် ဒေါင်လိုက် (Vertical bars) ရ။

== ၄။ ဒြပ်ရတ် တြဴသာ် ပ္ဍဲ သုတ်ဗုဒ္ဓဘာသာ (The Six Rays and Pabhassara) ==
ပ္ဍဲကဵု သုတ် ဗုဒ္ဓဘာသာ ကေုာံ ပြကိုဟ် အဘိဓရ် (Abhidhamma) မ္ဂး၊ အသာ် တြဴ သာ် ဝွံ ဆက်စပ် ဒၟံင် ကု အခိင် ကျာ်တြဲ ကလိဂွံ သဗ္ဗညုတညာဏ် (Enlightenment) ရ။
ကာလ ကျာ်တြဲ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓ စိုပ် ဒတုဲ သဗ္ဗညုတညာဏ် သၟဝ် တၞံ ဇြဲ ဗောဓိ (Bodhi Tree) တုဲ ညး တွံ ဓရ် အဘိဓရ် သွက် မိမ ညး ပ္ဍဲ ဍုင် သွဝ် ဂှ်၊ ဟိုတ်နူ ဓါတ် ဉာဏ်ပညာ ကေုာံ ပဳတိ (Joy) မဇၞော် လောန် ဂှ်ရ၊ လျးကျာ် တြဴ သာ် (Six-colored aura) မကော်ဂး &quot;ပဘဿရ&quot; (Pabhassara / Prabhasvara) တိတ် ကၠုင် နူကဵု ခန္ဓကာယ ညး ရ။ လျးကျာ် တအ် ဏအ် ဒှ် သက်သဳ ညာဏ်ပညာ ကေုာံ မေတ္တာ ကျာ်တြဲ မတြး အာ အလုံ ဂၠးတိ ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝွံ ဟွံသေင် သင်္ကေတ ပရေင် ဍုင်ကွာန်၊ ဍေဟ် ဒှ် သင်္ကေတ လပါ် ဓရ် ကေုာံ ပရေင် ပတှ်ေ (Faith) အလုံ ညးဗုဒ္ဓဘာသာ သီုဖအိုတ် ရ。&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Buddhist Flag |url=http://www.buddhanet.net/e-learning/history/b_flag.htm |website=BuddhaNet |access-date=2024-01-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150315021051/http://www.buddhanet.net/e-learning/history/b_flag.htm |archivedate=2015-03-15 |accessdate=2026-10-27}}&lt;/ref&gt;

== ၅။ ပရေင် သ္ပဒတန် အလုံဂၠးတိ (Global Adoption and WFB) ==
ၜိုန်ရ အလာံ ဝွံ ခၞံဗဒှ် လဝ် ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၈၈၅ ပ္ဍဲ သဳရိလင်္ကာ ကီုလေဝ်၊ ပရေင် စကာ အလာံ ဏအ် အလုံဂၠးတိ ဂှ် က္တဵုဒှ် လက္ကရဴ ဗွဲမလောန် ရ။
ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၅၀ ဂှ်၊ ပရေင် ကောံသန္နိပါတ် ညးဗုဒ္ဓဘာသာ အလုံဂၠးတိ (World Fellowship of Buddhists - WFB) ပထမအိုတ် ကိုပ်ကၠာအိုတ် ကၠောန်ဗဒှ် ပ္ဍဲ ဍုင် ကိုလံဗို ရ။ ပ္ဍဲ ကောံသန္နိပါတ် ဏအ်၊ ညးစၞး နူကဵု ဍုင် ဗုဒ္ဓဘာသာ နာနာ သာ် (မပ္တံကဵု သေံ၊ မျာန်မာ၊ ကြုက်၊ ဂျပါန်၊ အိန္ဒိယ) တအ် တုပ် စိုတ် သ္ပဒတန် လတူ အလာံ ဏအ် နဒဒှ် သင်္ကေတ အလုံဂၠးတိ သွက် ဗုဒ္ဓဘာသာ ရ။ စိုပ် သၞာံ ၁၉၅၂ ဂှ် WFB သ္ပဒတန် အလာံ ဏအ် ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် တုဲ စတမ် နူ အခိင် ဂှ် မ္ဂး အလာံ ဏအ် ပြးဇး အာ အလုံ ဂၠးတိ စကာ ပ္ဍဲ သဘင် ကေုာံ ဘာလကျာ် ပ္ဍဲ ဇၟာပ် ဍုင် ရ။&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Pechilis |first=Karen |title=South Asian Religions: Tradition and Today |publisher=Routledge |year=2013 |isbn=978-0415448512 |pages=152–155}}&lt;/ref&gt;

== ၆။ လွပ် ကေုာံ အခိင်ကာလ (Usage and Occasions) ==
အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝွံ စကာ ပ္ဍဲ အခိင်ကာလ မဆေင်စပ် ကု ပရေင် ဘာသာ ကေုာံ ပရေင် ယေန်သၞာင် အဓိက ဂမၠိုင် ရ:
* '''သဘင် တ္ၚဲ ကျာ် (Vesak):''' ဒှ် အခိင် မစကာ အလာံ ဏအ် ဂၠိုင်အိုတ် ရ။ ညးဗုဒ္ဓဘာသာ တအ် ကွက် အလာံ ပ္ဍဲ သ္ၚိ၊ ဘာလကျာ်၊ ကေုာံ လတူ ဂၠံင် သွက်ဂွံ ရှ်ေသှ်ေ ပူဇဴ တ္ၚဲ ကျာ်တြဲ ဒှ် မၞိဟ်၊ ဒှ် ကျာ်၊ ကေုာံ ပရိနိဗ္ဗာန် ရ။
* '''အခိင် ဓမ္မစက် ကေုာံ ဝှ် (Vassa &amp; Uposatha):''' ပ္ဍဲ အခိင် ခမဳ သင် တအ် လုပ် ဝှ် ပိ ဂိတု ကေုာံ ပ္ဍဲ တ္ၚဲ သဳ (Uposatha days) ဂှ်၊ ဘာလကျာ် ဗွဲမဂၠိုင် ကွက် လဝ် အလာံ ဏအ် ရ။
* '''ပေါဲ ကောံသန္နိပါတ် ဗုဒ္ဓဘာသာ:''' ပ္ဍဲ ပေါဲ ကောံသန္နိပါတ် မပ္တံကဵု WFB, ပေါဲ သင်္ဂါယနာ၊ ကေုာံ သဘင် မဆေင်ကဵု ဗုဒ္ဓဘာသာ အလုံဂၠးတိ တအ် ဂှ် အလာံ ဏအ် ဒးဒုင် စကာ တွဵု ရ။

== ၇။ ဗီုပြင် အလာံ မပြံင်လှာဲ ပ္ဍဲ ဍုင်တၞဟ်ဟ် (Variations in Different Countries) ==
ၜိုန်ရ အလာံ အလုံဂၠးတိ ဏအ် ဂှ် ဒှ် ဗီုပြင် အဓိက ကီုလေဝ်၊ နိကာယ် ကေုာံ ဒေသ လ္ၚဵု တအ် စကာ အလာံ ဗီုပြင် မပြံင်လှာဲ ညိည (Variations) နွံ ကီု ရ:
* '''ဘာသာ Jōdo Shinshū (ဂျပါန်):''' ပ္ဍဲ ဘာသာ Jōdo Shinshū ပ္ဍဲ ဂျပါန် မ္ဂး၊ ညးတအ် သၠာဲ ထောအ် အသာ် လိမ္မဴ (Orange) နကဵု အသာ် ပ္ကဴ မ္ၚဵု/သာ် ဍာ်မိတ် (Pink) ရ။
* '''ဗုဒ္ဓဘာသာ တိဗေတ် (Tibetan Buddhism):''' တိဗေတ် တအ် နွံကဵု အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ အလဵုဇကု ညးတအ် (Tibetan Buddhist Flag) မၞုံကဵု ဗီုပြင် အသာ် မတၞဟ်ခြာ သွက်ဂွံ စၞောန် ထ္ၜး ဂကောံ နိကာယ် ညးတအ် ရ။
* '''ဂကောံ Soka Gakkai (SGI):''' ဂကောံ ဏအ် စကာ အလာံ မၞုံကဵု အသာ် သ္ၚေက်၊ ဍာ်မိတ် ကေုာံ ဗကေတ် (Tricolor) မဒှ် သင်္ကေတ အလဵုဇကု ညးတအ် ရ။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Buddhist Flags |url=https://www.crwflags.com/fotw/flags/rel-budd.html |website=Flags of the World |access-date=2024-01-20}} {{Dead link|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== ၈။ အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ ပ္ဍဲ ဒေသ အာရှအဂၞဲ (The Flag in Southeast Asia) ==
ပ္ဍဲ ဒေသ အာရှအဂၞဲ မပ္တံကဵု ဍုင်သေံ၊ မျာန်မာ၊ ကေုာံ လာအဝ် တအ် ဝွံ လွပ် အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဂှ် ဇၞော် လောန် ရ။
* '''ဍုင်သေံ (Thailand):''' ဍုင်သေံ ဝွံ စကာ အလာံ ဓမ္မစက် (Dhammacakka flag) မၞုံကဵု အသာ် ဍာ်မိတ် ကေုာံ ရုပ် ဓမ္မစက် သာ် ဗကေတ် ဂၠိုင် နူကဵု အလာံ တြဴ သာ် ဏအ် ရ။ ဆဂး ပ္ဍဲ သဘင် ဇၞော်ဇၞော် တအ် မ္ဂး အလာံ သီု ၜါ ဂှ် ကွက် မွဲစွံ ရ။
* '''ဍုင် မျာန်မာ ကေုာံ ဒေသ မန် (Myanmar &amp; Mon State):''' ပ္ဍဲ မျာန်မာ ကေုာံ ဒေသ မန် တအ် ဂှ် အလာံ တြဴ သာ် ဝွံ စကာ ဗွဲမလှဲလး ပ္ဍဲ ဘာလကျာ်၊ ကွဳစက် (ကာလ အာ တရဴ ဖျဴ ကျာ်) ကေုာံ လတူ စေတဳ ရ။ လဆောဝ် မ္ဂး အသာ် လိမ္မဴ ဂှ် ဍေဟ်တအ် ဍောတ် ဖျေဟ် ကဵု ဒှ် အသာ် ပ္ကဴ မ္ၚဵု ညိည (Pinkish hue) ပ္ဍဲ လ္ၚဵု ဒၞာဲ ရ။

== ၉။ အခန်ကဏ္ဍ အလာံ ပ္ဍဲ ပရေင်ယေန်သၞာင် (Role of the Flag in Culture) ==
အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝွံ ဍေဟ် ဒှ် မံင် သင်္ကေတ ယေန်သၞာင် (Cultural symbol) မွဲ ပ္ဍဲ ဇရေင် ညးဗုဒ္ဓဘာသာ တအ် ရ။
ဍေဟ် ပစၞး ကု ပရေင် ဒုင်စသိုင် ပတှ်ေ လတူ ဓရ် ကျာ် (Faith) ကေုာံ ပရေင် မင်မွဲ သာသနာ ရ။ ဆဂး အတိုင် လညာတ် ဗုဒ္ဓဘာသာ မ္ဂး၊ အလာံ ဏအ် ဝွံ ဟွံသေင် အရာ သွက်ဂွံ ရှ်ေသှ်ေ ပူဇဴ ညံင်ရဴ ကျာ် ဟွံသေင်မ္ဂး ဒေဝတဴ (Not an object of worship) ရ။ ဍေဟ် ဒှ် ဆ သင်္ကေတ သွက်ဂွံ ဗ္စာရဏာ လတူ ဂုဏ် ကျာ်တြဲ ကေုာံ ဓရ် သၟး ဓဝ် ရ။ ပ္ဍဲ ပရေင် ယေန်သၞာင် မန် လေဝ်၊ ပ္ဍဲ တ္ၚဲ ကိစ္စ ဇၞော် မပ္တံကဵု ပေါဲ ကလင် ဓရ် တအ် မ္ဂး အလာံ ဏအ် တန်တဴ ဒၟံင် ပ္ဍဲ ကဆံင် မသၠုင် တွဵု ရ။

== ၁၀။ ပရေင် ဂီုကၠီု ကေုာံ သၞောဝ် လတူ အလာံ (Regulations and Respect) ==
ဟိုတ်နူ အလာံ ဝွံ ဒှ် သင်္ကေတ သာသနာ ဂှ်ရ၊ ညးဗုဒ္ဓဘာသာ တအ် စွံ ဓဝ် ရှ်ေသှ်ေ လတူ အလာံ ဏအ် ဗွဲမဇၞော် ရ။
နွံ သၞောတ်ဝ် အခိုက်အလိုက် (Customary rules) သွက်ဂွံ စကာ အလာံ ဏအ် မပ္တံကဵု:
* အလာံ ဂှ် ဒး ကွက် လဝ် ပ္ဍဲ ဒၞာဲ မသၠုင် ကေုာံ မသ္အးဇ္ၚး တွဵု ရ။
* ဟွံကဵု အခေါင် စကာ အလာံ ဏအ် နဒဒှ် ယာတ် ဂြောပ် ခုင်၊ ယာတ် သ္အးဇ္ၚး ဒၞာဲ، ဟွံသေင်မ္ဂး ကပေါတ် ဗိုက်လတက် မစုတ် လပါ် သၟဝ် ခန္ဓကာယ (Below the waist) လးလး ရ။
* ယဝ်ရ အလာံ လီုလာ် အာ ဟွံသေင်မ္ဂး တြေံ အာ မ္ဂး၊ ညးတအ် ဟွံ ထောအ် ပ္ဍဲ ခၟိက် ဓမ္မတာ ရ။ ညးတအ် စံင် ထောအ် ဟွံသေင်မ္ဂး စွံ ပ္ဍဲ ဒၞာဲ မသ္အးဇ္ၚး သွက်ဂွံ ထိင် ဂုဏ်သိက္ခာ အလာံ ရ。&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Guidelines on the Usage of the Buddhist Flag |url=https://wfbhq.org/ |website=World Fellowship of Buddhists |access-date=2024-01-20}}&lt;/ref&gt;

== ၁၁။ အနာဂတ် ကေုာံ သင်္ကေတ ပရေင်ညဳသၟဟ် (Future and Symbol of Unity) ==
ပ္ဍဲ ခေတ် ပစ္စုပ္ပန် ဏအ်၊ အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝွံ ဆက် ဒှ် သင်္ကေတ ပရေင် ညဳသၟဟ် (Symbol of Unity) အကြာ နိကာယ် ဗုဒ္ဓဘာသာ သီုဖအိုတ် မပ္တံကဵု ထေရဝါဒ (Theravada)၊ မဟာယာန (Mahayana)၊ ကေုာံ ဝဇိရယာန (Vajrayana) ရ။
ၜိုန်ရ နိကာယ် တအ် ဏအ် နွံ ကဵု လညာတ် ကေုာံ အခိုက်အလိုက် တၞဟ်ခြာ ကီုလေဝ်၊ အလာံ တြဴ သာ် ဏအ် ဝွံ ရီုဗင် စၠောအ် ခြာ ညးတအ် ကဵု တန်တဴ မွဲစွံ ပ္ဍဲ သမၞိင် ဓရ် ကျာ်တြဲ ဓဝ် ရ။ သွက် အနာဂတ် ဂှ်၊ အလာံ ဏအ် ဆက် တန်တဴ အာ နဒဒှ် သင်္ကေတ အလုံဂၠးတိ မထ္ၜး ဏာ ပရေင် ၜိုဟ်သြိုဟ် (Peace) ကေုာံ မေတ္တာ သွက် ညးလောက သီုဖအိုတ် ရ။

== ဗှ်လ္ၚတ် ==
* [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]
* [[ဓမ္မစက်]]
* [[သဘင် တ္ၚဲ ကျာ်]]
* [[ကောံသန္နိပါတ် ညးဗုဒ္ဓဘာသာ အလုံဂၠးတိ]]
* [[ဟေန်ရဳ သတဳလ် အဝ်ကတ်]]

== နိဿဲ ==
&lt;references /&gt;

{{Navbox
| name = Buddhism
| title = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]
| listclass = hlist
| list1 = 
* [[ကျာ်တြဲ ဂေါတမ]]
* [[ဓရ်]]
* [[သင်]]
* [[အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]
* [[ဓမ္မစက်]]
* [[သဘင် တ္ၚဲ ကျာ်]]
* [[ထေရဝါဒ]]
* [[မဟာယာန]]
}}

{{DEFAULTSORT:အလာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ}}
[[ကဏ္ဍ:အလာံဂမၠိုင်]]
[[ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ]]
[[ကဏ္ဍ:သင်္ကေတ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]
[[ကဏ္ဍ:ယေန်သၞာင် ဗုဒ္ဓဘာသာ]]</text>
      <sha1>3l9x39zo4pa3j0w8hqk8m20y3dz6as4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ထရူမာန်နဳ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12907</id>
    <revision>
      <id>59771</id>
      <parentid>59364</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T01:17:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>1698</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>59771</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17818" sha1="7bau4467zo7480gb5n45udvhp2zbedt" xml:space="preserve">{{Infobox company
| name = ထရူမာန်နဳ
| english_name = TrueMoney
| logo = TrueMoney logo.svg
| image = TrueMoney_Wallet_app_on_a_smartphone.jpg
| caption = လွပ် ထရူမာန်နဳ ပ္ဍဲ မဝ်ဗာင်ဖုန်
| type = ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ်
| industry = [[နဲကဲပညာ ပရေင်ပိုန်ဒြပ်]] (Financial Technology / Fintech)
| founded = ၂၀၀၃
| founders = [[True Corporation]]
| headquarters = [[ၜင်ကံက်]], [[ဍုင်သေံ]]
| area_served = [[အာရှအဂၞဲ]] (ဍုင်သေံ၊ မျာန်မာ၊ ကမ္ဗောဒဳယာ၊ အေန်ဒဝ်နဳရှာ၊ ဖဳလိပ်ပေန်၊ ဗဳယေတ်နာမ်)
| key_people = Suphachai Chearavanont (ဥက္ကဌ)
| products = ပရေင် သြန် ဒဳဂျဳတေဝ် (E-wallet), ပရေင် ပလံင် သြန် (Remittance), ပရေင် ထံက်ပင် ပရေင်ပိုန်ဒြပ်
| parent = [[Ascend Money]] (CP Group ကေုာံ Ant Group)
| website = {{URL|https://www.truemoney.com}}
}}

'''ထရူမာန်နဳ''' ({{lang-en|TrueMoney}}) ဝွံ ဒှ် ကမ္ပဏဳ ကေုာံ လွပ် မပ္တံကဵု သြန် ဒဳဂျဳတေဝ် (E-wallet) ကေုာံ [[နဲကဲပညာ ပရေင်ပိုန်ဒြပ်]] (Fintech) မွဲ မၞုံ သဇိုင် အဓိက ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ တုဲ မတြး လဝ် ကမၠောန် ပ္ဍဲ ဒေသ အာရှအဂၞဲ ရ။ ကမ္ပဏဳ ဝွံ ဒှ် ကဏ္ဍ မွဲ နူကဵု ဂကောံ အေသ်သေန် မာန်နဳ (Ascend Money) မဒှ် ပရေင် ပံင်ကောံ အကြာ ဂကောံ သဳပဳ (CP Group) ကေုာံ ဂကောံ အာန် (Ant Group / Alipay) ရ။ ထရူမာန်နဳ ဝွံ ကဵု လဝ် ပရေင် ဝန်ဆောင် မပ္တံကဵု ပရေင် သွံရာန် လတူ အေန်တာနေတ်၊ ပရေင် ပလံင် သြန်၊ ကေုာံ ပရေင် ပတိတ် သြန် (Cash-out) သွက် ညးမဟွံမဲ ကု စရင် ဘဏ် တအ် ဗွဲမပြဟ် ကေုာံ လောဲသွာ ရ။ 

== ၁။ နိဒါန် ကေုာံ သဇိုင်ကမၠောန် ==
ထရူမာန်နဳ ဝွံ ဒှ် သၞောတ်ဝ် ပရေင် ပိုန်ဒြပ် ဒဳဂျဳတေဝ် အဓိက မွဲ ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ကေုာံ ဍုင် ညောန်ကြပ် တအ် ရ။ 
ပရေင် ကမၠောန် အဓိက ဍေဟ် ဂှ် ဒှ် TrueMoney Wallet မဒှ် လွပ် အပ် (App) လတူ မဝ်ဗာင်ဖုန် မသ္ပ ကဵု ညးစကာ တအ် သွံရာန် ကပေါတ်၊ ကဵု ၚုဟ် စရိတ် နာနာ (Bill payments)၊ ကေုာံ ပလံင် သြန် ဇရေင် မၞိဟ် တၞဟ် ဂွံ ရ။ နကဵု လညာတ် &quot;Financial Inclusion&quot; (ပရေင် ပိုန်ဒြပ် သွက် ညးဂမၠိုင်) ဂှ်၊ ထရူမာန်နဳ ပံက် လဝ် အခေါင် သွက် ညးဍုင်ကွာန် မဟွံမဲ ကု စရင် ဘဏ် (Unbanked population) တအ် ညံင်ဂွံ ပါလုပ် ပ္ဍဲ သၞောတ်ဝ် ပိုန်ဒြပ် ဒဳဂျဳတေဝ် မာန် ရ。&lt;ref&gt;{{Cite web |title=TrueMoney Overview and Fintech Impact |url=https://www.bloomberg.com/profile/company/0680373D:TB |website=Bloomberg |access-date=2023-11-20}}&lt;/ref&gt;

== ၂။ ဝင် ကေုာံ ပရေင်ဒက်ပ္တန် ==
ကမ္ပဏဳ ဝွံ ဒက်ပ္တန် လဝ် ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၀၃ နကဵု ကမ္ပဏဳ ဆက်စၠောအ် ထရူ (True Corporation) မဒှ် ကမ္ပဏဳ မပိုင်ပြဳ နကဵု ဂကောံ သဳပဳ (CP Group) ရ။ 
ပ္ဍဲ အခိင် စတမ် တေအ်၊ ဍေဟ် ဒှ် ဆ ပရေင် ကဵု သြန် သွက် ဖုန် ဟွံသေင်မ္ဂး ပရေင် ကဵု စရိတ် အေန်တာနေတ် သၟး ရ။ ဆဂး ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၄ ဂှ် ကမ္ပဏဳ ဏအ် ဒးဒုင် ပြံင်လှာဲ စုတ် ပ္ဍဲ သၟဝ် ဂကောံ တၟိ မကော်ဂး Ascend Group သွက်ဂွံ ဇၞော်မောဝ် လပါ် ဒဳဂျဳတေဝ် ကေုာံ ပရေင် ပိုန်ဒြပ် (Digital financial services) တပ်တပ် ရ။ ပရေင် ပြံင်လှာဲ ဏအ် သ္ပ ကဵု ထရူမာန်နဳ ဇၞော်မောဝ် တိုန် ဗွဲမပြဟ် ရ။

== ၃။ အုပ်ဓုပ် ကေုာံ တၠပိုင်ပြဳ ==
ထရူမာန်နဳ ဂှ် ဒှ် ကမ္ပဏဳ သၟဝ် တဲ နူကဵု Ascend Money ရ။ 
Ascend Money ဝွံ ဒှ် ပရေင် ပံင်ကောံ (Joint Venture) အကြာ:
* '''CP Group:''' ဂကောံ ကမ္ပဏဳ ဇၞော်အိုတ် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ (မပိုင်ပြဳ 7-Eleven သေံ ကေုာံ True)။
* '''Ant Group:''' ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၆ ဂှ် ကမ္ပဏဳ Ant Financial (မိမ Alipay နူ ဍုင် ကြုက်) ရာန် ကေတ် လဝ် ရှယ်ယာ ၂၀% ပ္ဍဲ Ascend Money တုဲ ပံင်တောဲ ပရေင် နဲကဲပညာ ရ။
ပရေင် ပံင်ကောံ ဏအ် သ္ပ ကဵု ထရူမာန်နဳ ကလိဂွံ နဲကဲ ပညာ သၠုင် ကေုာံ သြန် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု (Investment) ဗွဲမဇၞော် ရ。&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Ant Financial buys 20% stake in Thailand's Ascend Money |url=https://www.reuters.com/article/us-ascendmoney-m-a-antfinancial-idUSKBN12W3EK |work=Reuters |date=2016-11-01 |access-date=2023-11-20}}&lt;/ref&gt;

== ၄။ ထရူမာန်နဳ ဝဝ်လေတ် (TrueMoney Wallet) ==
ကပေါတ် အဓိက သွက် ထရူမာန်နဳ ဂှ် ဒှ် လွပ် အပ် (Application) TrueMoney Wallet ရ။
ညးစကာ တအ် ဍောင်လောဒ် (Download) ကေတ် အပ် ဏအ် ပ္ဍဲ မဝ်ဗာင်ဖုန် တုဲ:
* '''စုတ် သြန် (Top-up):''' စုတ် သြန် နူကဵု ဘဏ်၊ 7-Eleven ဟွံသေင်မ္ဂး ကာတ် ခရက်ဒေတ် (Credit card) မာန် ရ။
* '''ကဵု ၚုဟ်မး (Payments):''' စကာ သွက်ဂွံ ရာန် ကပေါတ် ပ္ဍဲ ဆေင်၊ ရာန် ဂိမ်း လတူ အေန်တာနေတ်၊ ဟွံသေင်မ္ဂး ရာန် စၞစ (Food delivery) ရ။
* '''ပလံင် သြန် (Transfer):''' ပလံင် သြန် ဇရေင် မၞိဟ် မစကာ ထရူမာန်နဳ တၞဟ် နကဵု လၟိဟ် ဖုန် သက်ကု ၚုဟ် စရိတ် (No fee) ရ။

== ၅။ ပရေင်သၠဲပတိတ် အလုံဒေသ အာရှအဂၞဲ ==
ထရူမာန်နဳ ဝွံ ဇၞော်မောဝ် သၠဲ ပတိတ် လဝ် ကမၠောန် ဍေဟ် ပ္ဍဲ ၆ ဍုင် ပ္ဍဲ ဒေသ အာရှအဂၞဲ:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! ဍုင် !! သၞာံ မစ ပံက် !! ပရေင် ဝန်ဆောင် အဓိက
|-
| '''ဍုင်သေံ''' (Thailand)
| ၂၀၀၃
| E-wallet, လွပ် 7-Eleven, ပရေင် ဘဏ်, ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု
|-
| '''မျာန်မာ''' (Myanmar)
| ၂၀၁၄
| ပလံင် သြန် (Remittance), ဌာန ကိုယ်စားလှယ် (Agent network)
|-
| '''ကမ္ဗောဒဳယာ''' (Cambodia)
| ၂၀၁၆
| ပလံင် သြန်, ကဵု စရိတ် ဍာ် ပၟတ်, ဌာန ကိုယ်စားလှယ်
|-
| '''အေန်ဒဝ်နဳရှာ''' (Indonesia)
| ၂၀၁၆
| E-wallet တွဲဖက် အေန်တာနေတ်
|-
| '''ဖဳလိပ်ပေန်''' (Philippines)
| ၂၀၁၆
| ဌာန ကိုယ်စားလှယ် သွက် မၞိဟ် ဟွံမဲ စရင် ဘဏ်
|-
| '''ဗဳယေတ်နာမ်''' (Vietnam)
| ၂၀၁၇
| ပရေင် သွံရာန် ဒဳဂျဳတေဝ်
|}

== ၆။ လွပ် ပ္ဍဲ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ သွံရာန် ==
ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ၊ ထရူမာန်နဳ ဂှ် ဆက်စပ် ဒၟံင် ကု ပရေင် ဂျိုင်တန်တဴ ညးဍုင်ကွာန် လၟိုန် တ္ၚဲ ရ။ 
ဟိုတ်နူ ဂကောံ သဳပဳ ပိုင်ပြဳ လဝ် ဆေင် 7-Eleven သီုဖအိုတ် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ (လၟိဟ် ဂၠိုင် နူ ၁၃,၀၀၀ ဆေင်) ဂှ်ရ၊ ညးစကာ တအ် လေပ် စကာ ထရူမာန်နဳ သွက်ဂွံ ကဵု ၚုဟ် ကပေါတ် ပ္ဍဲ 7-Eleven လောဲလောဲ သွာသွာ ရ။ ပါဲနူ ဂှ်ပၠန် လွပ် ဏအ် ဆက်စၠောအ် လဝ် ကု App Store (Apple), Google Play, လာဇာဒါ (Lazada) ကေုာံ စၞောန် ဂၠံင် တရဴ တၞဟ်ဟ် ဗွဲမဂၠိုင် ရ။

== ၇။ ပရေင်ပလံင်သြန် ကေုာံ ဘဏ် ==
သွက် ညးမကၠောန် ကမၠောန် ပ္ဍဲ ဍုင် သအာင် (Migrant workers) မပ္တံကဵု ကောန် မျာန်မာ ကေုာံ ကမ္ဗောဒဳယာ မနွံ ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ တအ် ဂှ်၊ ထရူမာန်နဳ နွံ ကဵု ပရေင် ဝန်ဆောင် ပလံင် သြန် (Cross-border remittance) ရ။
ညးတအ် ပလံင် သြန် နူ ဍုင်သေံ ဇရေင် ဌာန ကိုယ်စားလှယ် (Agents) ထရူမာန်နဳ ပ္ဍဲ ဍုင် မိမ ညးတအ် မာန် နကဵု ၚုဟ် စရိတ် မသက်သာ ကေုာံ မဂီုကၠီု ရ။ ပ္ဍဲ သၞာံ လက္ကရဴ ဏအ်၊ ထရူမာန်နဳ ပံင်ကောံ ကု ဘဏ် Kiatnakin Phatra (KKP) တုဲ ပံက် လဝ် အခေါင် သွက် ညးစကာ တအ် ဂွံ စွံ သြန် (Savings) ကေုာံ ကလိဂွံ အတိုး (Interest) နူကဵု အပ် ဍေဟ် တပ်တပ် မာန် ရ。&lt;ref&gt;{{Cite web |title=TrueMoney launches digital savings account with KKP |url=https://www.bangkokpost.com/business/1987303/truemoney-launches-digital-savings-account |website=Bangkok Post |access-date=2023-11-20}}&lt;/ref&gt;

== ၈။ သၞောတ်ဝ် ဂီုကၠီု ကေုာံ ပရေင်စဵုဒၞာ ==
ဟိုတ်နူ မဒှ် လွပ် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ဂှ်ရ၊ ထရူမာန်နဳ ဒး သ္ပ အဓိက လတူ ပရေင် ဂီုကၠီု (Cybersecurity) ဗွဲမဇၞော် ရ။
* '''KYC (Know Your Customer):''' ညးစကာ သီုဖအိုတ် ဒး ထ္ၜး ကာတ် မှတ်ပုံတင် ဟွံသေင်မ္ဂး ပတ်သပုတ် တုဲ ဒး တက် ရုပ် မုက် (Face scan) သွက်ဂွံ ပဒတန် သမ္တီ ရ။
* '''OTP &amp; PIN:''' ဇၟာပ်ပ် အခိင် ပလံင် သြန် ဒး စုတ် ဂၞန် ပၞုက် (PIN) ဟွံသေင်မ္ဂး ဂၞန် မွဲ အလန် (OTP) ရ။
* '''Ant Financial Tech:''' စကာ သၞောတ်ဝ် စဵုဒၞာ ဒေတာ (Data encryption) කေုာံ AI နူကဵု Ant Group သွက်ဂွံ စၟတ်သမ္တီ ပရေင် ဟွံဓမ္မတာ (Fraud detection) ရ。

== ၉။ ပရေင်ပြိုင်ပကာန် ပ္ဍဲ ဗွိုက်လွာ ==
ဗွိုက်လွာ ပရေင် သြန် ဒဳဂျဳတေဝ် ဝွံ နွံ ကဵု ပြိုင်ပကာန် (Market Competition) မထတ် ဗွဲမလောန် ရ။ 
ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ ဂှ် ထရူမာန်နဳ ဒး ပြိုင် ကု Rabbit LINE Pay (မပံင်ကောံ ကု လွပ် ကလင် စကား LINE), GrabPay (နူကဵု လွပ် Grab), ကေုာံ လွပ် ဘဏ် နာနာ (Mobile Banking apps ဗီုကဵု K PLUS ကေုာံ SCB EASY) ရ။ ၜိုန်ဂှ် လေဝ်၊ ဟိုတ်နူ သၞောတ်ဝ် 7-Eleven ကေုာံ ဂကောံ သဳပဳ ဂှ်ရ၊ ထရူမာန်နဳ ဒှ် E-wallet မၞုံကဵု ညးစကာ ဂၠိုင်အိုတ် ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ တွဵု ရ。&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Chuen |first=David Lee Kuo |title=Handbook of Blockchain, Digital Finance, and Inclusion |publisher=Academic Press |year=2017 |isbn=978-0128104415 |pages=145–150}}&lt;/ref&gt;

== ၁၀။ ပရေင်ပံင်ကောံ မဟာမိတ် ==
ထရူမာန်နဳ ဝွံ ပံင်ကောံ လဝ် ကု မဟာမိတ် (Strategic Partnerships) အလုံဂၠးတိ ဗွဲမဂၠိုင် ရ:
* '''Mastercard &amp; Visa:''' ထရူမာန်နဳ ပ္တိတ် လဝ် ကာတ် ဒဳဂျဳတေဝ် (WeCard) မစကာ သၞောတ်ဝ် Mastercard သွက်ဂွံ ရာန် ကပေါတ် ပ္ဍဲ အေန်တာနေတ် အလုံဂၠးတိ ရ။
* '''Google &amp; Apple:''' ညးစကာ တအ် ဆက်စၠောအ် ထရူမာန်နဳ ကု App Store ကေုာံ Google Play သွက်ဂွံ ရာန် အပ် လောဲလောဲ သွာသွာ မာန် ရ။
* '''Alipay:''' ညးစကာ Alipay နူ ဍုင် ကြုက် တအ် လေပ် ကဵု ၚုဟ် စရိတ် ပ္ဍဲ ဆေင် ဍုင်သေံ မဒုင် တဲ ထရူမာန်နဳ မာန် ရ။

== ၁၁။ အနာဂတ် ကေုာံ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် တၟိ ==
သွက် အနာဂတ် ဂှ် ထရူမာန်နဳ နွံ အစဳအဇန် ပြံင်လှာဲ ဇကု နူကဵု &quot;E-wallet ဓမ္မတာ&quot; ကဵု ဒှ် အာ &quot;Super App ပရေင်ပိုန်ဒြပ်&quot; (Financial Super App) ရ။ 
ညးတအ် ပံက် လဝ် အခေါင် သွက် ညးစကာ ဂွံ ရာန် သြန် ၚုဟ် (Mutual funds)၊ ရာန် ကာတ် ဂီုကၠီု (Insurance)၊ ကေုာံ ဂွံ လွဳ သြန် (Micro-loans/Pay Later) နကဵု လွပ် ဏအ် တပ်တပ် မာန် ရ။ ပရေင် ဏအ် ဂှ် ဒှ် အရာ မရီုဗင် ညးဍုင်ကွာန် တအ် ဂွံ ကလိဂွံ ပရေင် ထံက်ပင် လပါ် သြန် မဍိုက်ပေင် မာန် ရ。&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Ascend Money achieves unicorn status with $150M funding |url=https://techcrunch.com/2021/09/27/thailands-ascend-money-achieves-unicorn-status-with-150m-funding/ |website=TechCrunch |access-date=2023-11-20}} {{Dead link|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== ဗှ်လ္ၚတ် ==
* [[နဲကဲပညာ ပရေင်ပိုန်ဒြပ်]] (Fintech)
* [[ဂကောံ သဳပဳ]] (CP Group)
* [[အေန်တာနေတ်]] (Internet)
* [[ဘဏ်]] (Bank)

== နိဿဲ ==
&lt;references /&gt;

{{Navbox
| name = Fintech in Southeast Asia
| title = [[နဲကဲပညာ ပရေင်ပိုန်ဒြပ်]] ကေုာံ E-wallets ပ္ဍဲ [[အာရှအဂၞဲ]]
| listclass = hlist
| list1 =
* [[ထရူမာန်နဳ]] (TrueMoney)
* [[Rabbit LINE Pay]]
* [[GrabPay]]
* [[MoMo (e-wallet)|MoMo]]
* [[GoPay]]
* [[OVO (payment)|OVO]]
* [[GCash]]
}}

{{DEFAULTSORT:ထရူမာန်နဳ}}
[[ကဏ္ဍ:ထရူမာန်နဳ]]
[[ကဏ္ဍ:နဲကဲပညာ ပရေင်ပိုန်ဒြပ်]]
[[ကဏ္ဍ:ကမ္ပဏဳ ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ]]
[[ကဏ္ဍ:အာရှအဂၞဲ]]
[[ကဏ္ဍ:ဘဏ် ကေုာံ ပရေင်ပိုန်ဒြပ်]]</text>
      <sha1>7bau4467zo7480gb5n45udvhp2zbedt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဂရာဗ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12908</id>
    <revision>
      <id>59769</id>
      <parentid>59368</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T00:38:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>1698</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>59769</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19895" sha1="9svvexdromacmq6q22z541j6eotbniv" xml:space="preserve">{{Infobox company
| name = ဂရာဗ် (Grab)
| logo = Grab Logo.svg
| image = Grab taxi in Bangkok.jpg
| caption = ကွဳစက် တက်သဳ မစကာ လဝ် အပ်ပလဳကေယှေန် ဂရာဗ် (Grab) ပ္ဍဲ ဍုင်ၜင်ကံက်
| type = [[ကမ္ပဏဳ မဟာဇန်]] (Public company)
| traded_as = NASDAQ: GRAB
| industry = [[နဲကဲပညာ]] (Technology), ပရေင် ပလံင်ဗစိုပ် (Transportation), ပလံင် စၞစ (Food delivery), ပရေင် သြန် ဒဳဂျဳတေဝ် (Digital finance)
| founded = မေ ၂၀၁၂ (နကဵု ယၟု MyTeksi)
| founders = Anthony Tan (အာန်တဝ်နဳ တာန်), Tan Hooi Ling (တာန် ဟူလဳ)
| headquarters = [[သေင်ကာပူ]]
| area_served = [[အာရှအဂၞဲ]] (Southeast Asia)
| key_people = Anthony Tan (CEO)
| revenue = US$ 2.36 billion (2023)
| net_income = US$ -485 million (2023)
| employees = ၜိုတ် ၁၁,၀၀၀+
| website = {{URL|https://www.grab.com}}
}}

'''ဂရာဗ်''' ({{lang-en|Grab Holdings Inc.}}) ဝွံ ဒှ် ကမ္ပဏဳ နဲကဲပညာ ကေုာံ ပရေင် ပလံင်ဗစိုပ် ခေတ်တၟိ (Technology and transportation company) မၞုံ ဌာန်သဇိုင် အဓိက ပ္ဍဲ ဍုင် [[သေင်ကာပူ]] ရ။ ကမ္ပဏဳ ဝွံ ဖန်ဗဒှ် လဝ် သၞောတ်ဝ် အပ်ပလဳကေယှေန် ဇၞော် (Super-app) မပံင်စပ် လဝ် ပရေင် ဝန်ဆောင် နာနာ သာ် မပ္တံကဵု ပရေင် ကော် ကွဳစက် တက်သဳ (Ride-hailing), ပရေင် ပလံင် စၞစ (Food delivery), ကေုာံ ပရေင် ပလံင် သြန် ဒဳဂျဳတေဝ် (Digital payments) ပ္ဍဲ မွဲ အပ်ပလဳကေယှေန် ဓဝ် ရ။ တ္ၚဲဏအ် ဂရာဗ် ဝွံ ဒှ် ကမ္ပဏဳ နဲကဲပညာ ဇၞော်အိုတ် မွဲ ပ္ဍဲ ဒေသ [[အာရှအဂၞဲ]] (Southeast Asia) တုဲ ဍေဟ် ဖြေန် ဏာ ပရေင် ဝန်ဆောင် ပ္ဍဲ ဍုင် မပ္တံကဵု မလေရှာ၊ သေင်ကာပူ၊ ကမ္ဗောဒဳယာ၊ အေန်ဒဝ်နဳရှာ၊ မျာန်မာ၊ ဖဳလိပ်ပေန်၊ ဍုင်သေံ ကေုာံ ဗဳယေတ်နာမ် ရ။

== ၁။ နိဒါန် ကေုာံ သဇိုင် ကမၠောန် ==
ဂရာဗ် (Grab) ဂှ် ဒှ် သၞောတ်ဝ် မကၠောန်ဗဒှ် လဝ် ပရေင် ပြံင်လှာဲ ဇၞော်အိုတ် ပ္ဍဲ ဗွိုက်လွာ ပရေင် ပလံင်ဗစိုပ် ဍုင် အာရှအဂၞဲ ရ။
သဇိုင် ကမၠောန် ဍေဟ် ဂှ် ဒှ် ပရေင် ဆက်စၠောအ် အကြာ ညးမနွံ ပၟိက် ကွဳစက် (Passengers) ကေုာံ ညးမစဝ် ကွဳစက် (Drivers) နကဵု လပှ်ကျာ အေန်တာနေတ် ရ။ ဗွဲကြဴ ဏအ် ဍေဟ် ဇၞော်မောဝ် တိုန် အာ စဵုကဵု ဒှ် အာ &quot;Super-app&quot; မကဵု ပရေင် ဝန်ဆောင် တၞဟ်ဟ် နာနာ သာ် သွက် ညးဍုင်ကွာန် တအ် ဂွံ စကာ ဇၟာပ်ပ် တ္ၚဲ ရ။ အစောံစောန် အဓိက ဍေဟ် ဂှ် ဒှ် သၞောတ်ဝ် ဓဝ်ပတှ်ေ (Trust)၊ ပရေင် ဂီုကၠီု (Safety) ကေုာံ ၚုဟ်မး မချိုတ်ပၠိုတ် (Transparent pricing) မဒှ် အရာ မဟွံမဲ လဝ် ပ္ဍဲ သၞောတ်ဝ် တက်သဳ တြေံ တအ် ရ။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=How Grab Became a Southeast Asian Super App |url=https://hbr.org/2021/01/how-grab-became-a-southeast-asian-super-app |website=Harvard Business Review |access-date=2024-01-15}} {{Dead link|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== ၂။ ဝင် ကေုာံ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ကိုပ်ကၠာ ==
ကမ္ပဏဳ ဝွံ ဒက်ပ္တန် လဝ် ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၂ နကဵု ယၟု MyTeksi (မာင်တက်သဳ) ပ္ဍဲ ဍုင် ကွာလာလာမ်ပူ (Kuala Lumpur)၊ ဍုင် မလေရှာ ရ။
ညးမခၞံဗဒှ် အဓိက သီု ၜါ တၠ မတွဟ်ဂး Anthony Tan ကေုာံ Tan Hooi Ling တအ် ဂှ် ဒှ် ကွးဘာ နူကဵု တက္ကသိုလ် ဟာဗတ် (Harvard Business School) ရ။ ညးတအ် ညာတ် ကေတ် ပြသၞာ ပရေင် ဂီုကၠီု ပ္ဍဲ တက်သဳ ဍုင် မလေရှာ တုဲ ခၞံဗဒှ် လဝ် အပ်ပလဳကေယှေန် ဏအ် ရ။ ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၃ ဂှ် ဍေဟ် ပြံင် ယၟု ဒှ် အာ GrabTaxi တုဲ စ သၠဲ ပတိတ် ဗွိုက်လွာ ဇရေင် ဍုင် ဖဳလိပ်ပေန်၊ သေင်ကာပူ ကေုာံ ဍုင်သေံ ရ။ စိုပ် သၞာံ ၂၀၁၄ ဂှ် ကမ္ပဏဳ ဏအ် ပြံင် ဏာ ဌာန်သဇိုင် အဓိက ဇရေင် ဍုင် သေင်ကာပူ သွက်ဂွံ ကလိဂွံ ဓါတ် သြန် ထံက်ပင် ဇၞော် (Venture capital) မာန် ရ။

== ၃။ ပရေင် ပံင်ကောံ ကေုာံ ပရေင်ပြိုင်ပကာန် ==
ပ္ဍဲ ဗွိုက်လွာ Ride-hailing ဂှ် ဂရာဗ် ဒး ပြိုင်ပကာန် ဗွဲမထတ် ကု ဥူဗာ (Uber) မဒှ် ကမ္ပဏဳ နူ အမေရိကာန် ရ။
ဆဂး ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၈ လပါ် စ ဂှ်၊ ပရေင် ဇၞော်အိုတ် မွဲ က္တဵုဒှ် လဝ် ပ္ဍဲ ဒေသ အာရှအဂၞဲ ဂှ် ဒှ် ပရေင် ဂရာဗ် ရာန် ကေတ် ထောအ် သၞောတ်ဝ် ပရေင် ကမၠောန် ဥူဗာ သီုဖအိုတ် ပ္ဍဲ ဒေသ ဏအ် ရ။ အလန် ဏအ် ဥူဗာ ကလိဂွံ ရှယ်ယာ ၂၇.၅% ပ္ဍဲ ဂရာဗ် တုဲ ဥူဗာ နုက် တိတ် အာ နူ ဗွိုက်လွာ အာရှအဂၞဲ ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် ရ။ ပရေင် ဏအ် သ္ပ ကဵု ဂရာဗ် ဒှ် အာ ကမ္ပဏဳ အဓိက မွဲ ဓဝ် မဟွံမဲ ကု ညးပြိုင်ပကာန် ဇၞော်ဇၞော် ပ္ဍဲ အခိင် ဂှ် ရ (ကိုပ်ကၠာ Gojek ဟွံစိုပ် ဏီ)။&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Grab acquires Uber's Southeast Asia operations |url=https://www.cnbc.com/2018/03/25/grab-acquires-ubers-southeast-asia-operations.html |work=CNBC |date=2018-03-25 |access-date=2024-01-15}}&lt;/ref&gt;

== ၄။ သၞောတ်ဝ် အပ်ပလဳကေယှေန် ကေုာံ နဲကဲပညာ (Super-app) ==
ဂရာဗ် ဂှ် ဟွံသေင် ဆ အပ်ပလဳကေယှေန် ကော် ကွဳစက် ဓဝ် တုဲ၊ ဍေဟ် ဇၞော်မောဝ် တိုန် ဒှ် အာ သၞောတ်ဝ် &quot;Super-app&quot; မွဲ ရ။
လညာတ် Super-app ဏအ် ဝွံ တုပ် ကု WeChat ပ္ဍဲ ကြုက် ကီု တုဲ၊ ဍေဟ် ကဵု အခေါင် ကု ညးစကာ တအ် ညံင်ဂွံ ကၠောန် ကမၠောန် နာနာ သာ် ပ္ဍဲ အပ်ပလဳကေယှေန် မွဲ ဓဝ် မာန် ရ။ 
* '''နဲကဲပညာ ဍေဟ်:''' ဂရာဗ် စကာ သၞောတ်ဝ် Cloud computing ဇၞော်ဇၞော် ကေုာံ Machine Learning သွက်ဂွံ တော် ၚုဟ်မး အတိုင် အကာဲအရာ (Dynamic pricing)၊ ထ္ၜး လပှ်ကျာ ဂၠံင် (Routing) ကေုာံ ၜတ်ကၞာတ် ပရေင် ဂီုကၠီု ညးစဝ် ကွဳစက် ရ။

== ၅။ ပရေင် ဝန်ဆောင် ကွဳစက် ကေုာံ တရဴ (Ride-hailing) ==
ပရေင် ကော် ကွဳစက် ဝွံ ဒှ် သဇိုင် ကမၠောန် အဓိက သွက် ဂရာဗ် ရ။ 
ဍေဟ် နွံ ကဵု လၟေင် ဝန်ဆောင် နာနာ သာ် သွက် ညးဍုင်ကွာန် တအ်:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! ဂကူ ဝန်ဆောင် !! အဓိပ္ပါယ် ကေုာံ လွပ် !! ဥပမာ
|-
| '''JustGrab / GrabCar'''
| ကော် ကွဳစက် အလဵုဇကု ဟွံသေင်မ္ဂး တက်သဳ မၞုံကဵု ၚုဟ်မး ချိုတ်ပၠိုတ်
| သွက် တရဴ ဓမ္မတာ
|-
| '''GrabBike'''
| ကော် ကွဳလိုန်ဓါတ် (Motorcycle) သွက် တရဴ ဂၠေအ် ကေုာံ ပြဟ်
| သွက် ဍုင် မၞုံကဵု ကွဳစက် ဍိုက် (ဥပမာ ၜင်ကံက်)
|-
| '''GrabShare'''
| ပါ်ပရအ် ကွဳစက် မွဲစွံ ကု ညးတၞဟ် (Carpooling) သွက် ၚုဟ် သက်သာ
| သွက် ညးမအာ တရဴ တုပ်
|-
| '''GrabPremium / Plus'''
| ကွဳစက် ကဆံင် သၠုင် ကေုာံ သၠဲလး 
| သွက် ရုင် ဟွံသေင်မ္ဂး တရဴ ဇမ္ၚောဲ
|}

== ၆။ ပရေင် ဝန်ဆောင် ပလံင် စၞစ ကေုာံ ကပေါတ် (GrabFood &amp; GrabMart) ==
ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၈ ဂှ် ဂရာဗ် ပံက် လဝ် ဝန်ဆောင် GrabFood (ဂရာဗ် ဖုတ်) မဒှ် သၞောတ်ဝ် ပလံင် စၞစ ရ။
* '''GrabFood:''' ညးစကာ တအ် လေပ် ရာန် စၞစ နူကဵု ဖဴဍာ် (Restaurants) နာနာ သာ် တုဲ ညးစဝ် ကွဳလိုန်ဓါတ် (Delivery partners) တအ် အာ ပလံင် ဇရေင် သ္ၚိ ညးတအ် တပ်တပ် ရ။ ပရေင် ဏအ် ဇၞော်မောဝ် တိုန် ဗွဲမပြဟ် ပ္ဍဲ အခိင် ယဲ ကိုဗစ်-၁၉ ရ။
* '''GrabMart ကေုာံ GrabExpress:''' ဍေဟ် သီု ပလံင် ကပေါတ် စၞစ သွက် သ္ၚိ (Groceries) ကေုာံ ဝန်ဆောင် ပလံင် ကပေါတ် လိက်စံင် အကြာ ရုင် ဗွဲမပြဟ် ရ。&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Grab sees food delivery business overtaking ride-hailing |url=https://www.reuters.com/article/us-grab-food-idUSKCN1TK0YS |work=Reuters |date=2019-06-18 |access-date=2024-01-15}}&lt;/ref&gt;

== ၇။ ပရေင် ပိုန်ဒြပ် ဒဳဂျဳတေဝ် (GrabPay &amp; Grab Financial) ==
ဂရာဗ် ဝွံ ဟွံသေင် ဆ ပလံင် ကပေါတ် ဓဝ် တုဲ၊ ဍေဟ် ဒှ် ကမ္ပဏဳ ပရေင် သြန် ခေတ်တၟိ (Fintech) မွဲ လေဝ် ရ။
* '''GrabPay:''' ဒှ် တိုက် သြန် အီလက်ထရောနစ် (E-wallet) သွက်ဂွံ ကဵု သြန် ပ္ဍဲ အပ်ပလဳကေယှေန် ဟွံသေင်မ္ဂး ပ္ဍဲ ဆေင် ဗွိုက်လွာ နာနာ သာ် ရ။
* '''GXS Bank / GXBank:''' ဂရာဗ် ပံင်ကောံ ကု Singtel တုဲ ပံက် လဝ် ဘဏ် ဒဳဂျဳတေဝ် (Digital Bank) ပ္ဍဲ သေင်ကာပူ ကေုာံ မလေရှာ သွက်ဂွံ ကဵု လဒုဲ သြန် (Loans) ကေုာံ ပရေင် ဂိုင် သြန် (Savings) သွက် ညးဍုင်ကွာန် တအ် ရ။

== ၈။ ပရေင် အုပ်ဓုပ် ကေုာံ လတူ ရုင်စတော့ (SPAC IPO) ==
ပ္ဍဲ စၟတ်တ္ၚဲ ၂ ဒဳဇြေမ်ဗါ သၞာံ ၂၀၂၁ ဂှ် ဂရာဗ် လုပ် သွံရာန် ရှယ်ယာ ပ္ဍဲ ရုင်စတော့ NASDAQ အမေရိကာန် နကဵု ယၟု (Ticker: GRAB) ရ။
ပရေင် လုပ် IPO ဏအ် ဝွံ ကၠောန်ဗဒှ် လဝ် နကဵု နဲကဲ SPAC (Special Purpose Acquisition Company) ပံင်ကောံ ကု ကမ္ပဏဳ Altimeter Growth Corp ရ။ ၚုဟ်မး ကမ္ပဏဳ (Valuation) ပ္ဍဲ အခိင် ဂှ် နွံ စဵုကဵု ၃၉.၆ ဘဳလဳယာန် ဒဝ်လာ မဒှ် ပရေင် IPO နကဵု SPAC ဇၞော်အိုတ် ပ္ဍဲ ဝင် အလုံဂၠးတိ ရ။ ဆဂး ကြဴနူ ဂှ် ၚုဟ် ရှယ်ယာ ဍေဟ် စှ်ေ အာ ဗွဲမဂၠိုင် ဟိုတ်နူ ပရေင် ပိုန်ဒြပ် ဟွံ ခိုင်ကၠိုက် ရ。&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Grab IPO marks biggest US listing by a Southeast Asian company |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2021-12-02/grab-completes-spac-merger-paving-way-for-historic-u-s-listing |website=Bloomberg |access-date=2024-01-15}}&lt;/ref&gt;

== ၉။ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ဗွိုက်လွာ ==
ဂရာဗ် ဝွံ ဒှ် ကမ္ပဏဳ မၞုံကဵု ပရေင် ဇၞော်မောဝ် ထတ် လောန် ကီုလေဝ်၊ ဍေဟ် ဆက် ဒးဒုင် အရှောန် (Operating losses) လၟိုန် သၞာံ ရ။
ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၂၃ ဂှ် ကမ္ပဏဳ ကလိဂွံ သြန် လုပ် (Revenue) ၂.၃၆ ဘဳလဳယာန် ဒဝ်လာ ကီုလေဝ်၊ သြန် အရှောန် (Net loss) ဂှ် နွံ ၜိုတ် ၄၈၅ မဳလဳယာန် ဒဝ်လာ ရ။ ဆဂး ပရေင် သြန် အရှောန် ဏအ် ဖ္အောန် စှ်ေ ကၠုင် ဒၟံင် ရ လၟေင်င် တုဲ ကမ္ပဏဳ နွံ ရန်တၟအ် သွက်ဂွံ ကလိဂွံ ပရေင် အမြဲ (Profitability) အလုံ မွဲ သၞာံ ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၂၄-၂၀၂၅ ဏအ် ရ။ ဍေဟ် ဒး ပြိုင်ပကာန် ထတ်ထတ် ကု GoTo (Gojek) ကေုာံ Foodpanda လၟိုန် ရ。

== ၁၀။ ပရေင် ပြသၞာ ကေုာံ တင်ပါ်ပဲါဂမၠိုင် (Controversies) ==
ဂရာဗ် ဝွံ လေဝ် ဒးဒုင် ပါ်ပဲါ ကေုာံ က္တဵုဒှ် ပြသၞာ နာနာ သာ် ပ္ဍဲ ဍုင် ဒေသ ဍေဟ် တအ် ရ:
* '''အခေါင် သၟာကမၠောန် (Worker Rights):''' ညးစဝ် ကွဳစက် (Drivers) တအ် တေင် ပါ်ပဲါ လတူ ပရေင် သြန် လုပ် အောန် ကေုာံ ဍေဟ်တအ် ဟွံဂွံ ဒုင် စၟတ်သမ္တီ နဒဒှ် ကောန်ကမၠောန် အပြည့်အဝ (Independent contractors issue) တုဲ ဟွံမဲ ကု ပရေင် စဵုဒၞာ ထတ်ယုက် ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် ရ။
* '''ပိုင်ပြဳ ဗွိုက်လွာ (Monopoly Concerns):''' ကြဴနူ ရာန် ကေတ် ဥူဗာ တုဲ၊ အလဵုအသဳ သေင်ကာပူ ကေုာံ ဖဳလိပ်ပေန် တအ် ကဵု ဒဏ် သြန် လတူ ဂရာဗ် ဟိုတ်နူ ဍေဟ် သ္ပ လဝ် ပရေင် ပိုင်ပြဳ ဗွိုက်လွာ (Anti-competitive behavior) ကေုာံ သၠုင် ပတိုန် ၚုဟ်မး လောန် အာ ရ。&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Singapore fines Grab and Uber $9.5 million for anti-competitive merger |url=https://www.reuters.com/article/us-grab-uber-singapore-idUSKCN1M40AL |work=Reuters |date=2018-09-24 |access-date=2024-01-15}}&lt;/ref&gt;

== ၁၁။ အနာဂတ် ကေုာံ ပရေင်မင်မွဲ သဘာဝ ==
သွက် အနာဂတ် ဂှ် ဂရာဗ် နွံ အစဳအဇန် သွက်ဂွံ ဇၞော်မောဝ် နဲကဲပညာ AI ကေုာံ ဖ္အောန် ဖျေဟ် ဓါတ် ကာဗေါန် (Carbon footprint) ရ။
ကမ္ပဏဳ ကတိ လဝ် ဒဒှ်ရ ညးတအ် ဂစာန် ညံင်ဂွံ ဒှ် ကမ္ပဏဳ ဟွံမဲ ကု ဓါတ် ကာဗေါန် (Carbon neutral) ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၄၀ ရ။ ဍေဟ်တအ် ထံက်ပင် လဝ် ညးစဝ် ကွဳစက် တအ် ညံင်ဂွံ ပြံင်လှာဲ စကာ ကွဳစက် လလဳ (Electric vehicles - EV) ကေုာံ ဖ္အောန် ဖျေဟ် လွပ် ပလာသတေတ် ပ္ဍဲ ပရေင် ပလံင် စၞစ ရ။ ပါဲနူ ဂှ်ပၠန် ဍေဟ် နွံ အစဳအဇန် သွက်ဂွံ သၠဲ ပတိတ် ဝန်ဆောင် လပါ် ပရေင် ထတ်ယုက် (GrabHealth) ကေုာံ ဗွိုက်လွာ တၟိ ပ္ဍဲ အနာဂတ် မာန် ရ。

== ဗှ်လ္ၚတ် ==
* [[ဥူဗာ]] (Uber)
* [[ဂဝ်ဂျေက်]] (Gojek)
* [[အာရှအဂၞဲ]] (Southeast Asia)
* [[ပရေင် သြန် ဒဳဂျဳတေဝ်]] (Digital finance)

== နိဿဲ ==
&lt;references /&gt;

{{Navbox
| name = Ride-hailing companies
| title = ကမ္ပဏဳ ပရေင် ကော် ကွဳစက် (Ride-hailing) ကေုာံ ပလံင်ဗစိုပ်
| listclass = hlist
| list1 =
* [[ဂရာဗ်]] (Grab)
* [[ဥူဗာ]] (Uber)
* [[ဂဝ်ဂျေက်]] (Gojek)
* [[လဖှ်]] (Lyft)
* [[ဒဳဒဳ]] (DiDi)
* [[ဗဝ်လာ]] (Bolt)
}}

{{DEFAULTSORT:ဂရာဗ်}}
[[ကဏ္ဍ:ဂရာဗ်]]
[[ကဏ္ဍ:ကမ္ပဏဳ ပ္ဍဲ သေင်ကာပူ]]
[[ကဏ္ဍ:ပရေင် ပလံင်ဗစိုပ် ပ္ဍဲ အာရှအဂၞဲ]]
[[ကဏ္ဍ:သၞောတ်ဝ် အပ်ပလဳကေယှေန်]]
[[ကဏ္ဍ:ပလံင် စၞစ]]</text>
      <sha1>9svvexdromacmq6q22z541j6eotbniv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12911</id>
    <revision>
      <id>59766</id>
      <parentid>59373</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T23:58:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>1698</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>59766</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23559" sha1="gi5cn8ziekcbimaeckyrgm4m9adquem" xml:space="preserve">{{Infobox business term
| name = ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ်
| english_name = Privately held company / Private company
| image = IKEA_Kungens_Kurva_2021.jpg
| caption = ကမ္ပဏဳ IKEA (အဳကဳယာ) မဒှ် ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ် ဇၞော်အိုတ် မွဲ ပ္ဍဲ ဂၠးတိ မၞုံကဵု ဌာန်သဇိုင် ပ္ဍဲ ဍုင် သွဳဒေန်
| type = [[ဂကောံ ပရေင်ပိုန်ဒြပ်]] (Business organization)
| characteristics = ဟွံသွံရာန် ရှယ်ယာ ပ္ဍဲ ရုင်စတော့၊ တၠပိုင်ပြဳ လၟိဟ် အောန်
| variations = [[ပရေင်ပိုန်ဒြပ် တၠပိုင် မွဲဓဝ်]] (Sole proprietorship), [[ပရေင် ပံင်ကောံ]] (Partnership), [[ကမ္ပဏဳ တာလျိုင် ပိုင်ခြာ]] (LLC)
| contrast = [[ကမ္ပဏဳ မဟာဇန်]] (Public company)
}}

'''ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ်''' ({{lang-en|Privately held company}} ဟွံသေင်မ္ဂး Private company / Private corporation) ဝွံ ဒှ် ဂကောံ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ဟွံသေင်မ္ဂး ကမ္ပဏဳ မွဲ မဟွံကဵု အခေါင် သွံရာန် ရှယ်ယာ (Shares) ဍေဟ်တအ် ကု သာမည ညးဍုင်ကွာန် ပ္ဍဲကဵု ဗွိုက်လွာ ရုင် စတော့ (Stock market / Public exchange) ရ။ ကမ္ပဏဳ ဗီုဏအ် ဂှ် ဒးဒုင် ပိုင်ပြဳ လဝ် နကဵု ညးဒက်ပ္တန် ကမ္ပဏဳ (Founders)၊ ဂကောံ သ္ၚိကၟိန် (Family members)၊ ဟွံသေင်မ္ဂး ဂကောံ ဓလိုက်တမ် ရိုဟ် (Private investors) လၟိဟ် ညိည သၟး ဓဝ် ရ။ ၜိုန်ရ ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ် ဗွဲမဂၠိုင် ဂှ် ဒှ် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် အလဒေါဝ် ဟွံသေင်မ္ဂး ဍောတ်တ် ကီုလေဝ်၊ ကမ္ပဏဳ ဇၞော်ဇၞော် မၞုံ ၚုဟ်မး ဘဳလဳယာန် ဒဝ်လာ ဗီုကဵု Cargill, Mars, ကေုာံ IKEA တအ် ဂှ် လေဝ် ဒှ် ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ် ဇၞော်အိုတ် ပ္ဍဲ ဂၠးတိ ကီု ရ။

== ၁။ နိဒါန် ကေုာံ အဓိပ္ပါယ် ==
ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ် ဟီုမ္ဂး ဂှ် ဒှ် ကမ္ပဏဳ မၞုံကဵု အခေါင် ပိုင်ပြဳ လပါ် ပူဂိုလ် (Private ownership) ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် ရ။ 
တင်တၞဟ်ခြာ အဓိက နူကဵု ကမ္ပဏဳ မဟာဇန် (Public company) ဂှ်၊ ရှယ်ယာ နူကဵု ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ် တအ် ဂှ် ဟွံဂွံ အခေါင် သွံရာန် ဗွဲမသၠးပွး ပ္ဍဲကဵု ရုင် စတော့ (Stock exchange) မပ္တံကဵု New York Stock Exchange (NYSE) ဟွံသေင်မ္ဂး London Stock Exchange တအ် ရ။ ပရေင် သွံရာန် ရှယ်ယာ သီုဖအိုတ် ဂှ် ဒး ကၠောန်ဗဒှ် နကဵု လိက် ကသုက် လပါ် အပ္ဍဲ (Private agreement) အကြာ ညးမပိုင်ပြဳ တအ် သၟး ဓဝ် ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ၊ ကမ္ပဏဳ ဏအ် ဝွံ ဟွံဒး သ္ပ ပရေင် သွံ ရှယ်ယာ ကု မဟာဇန် အလန် ပထမ (Initial Public Offering - IPO) ရ။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Privately Held Company Definition |url=https://www.investopedia.com/terms/p/privately-held-company.asp |website=Investopedia |access-date=2024-01-15}}&lt;/ref&gt;

== ၂။ ဝင် ကေုာံ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ==
ဝင် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ဂၠးတိ ဂှ် စက္တဵုဒှ် ကၠုင် နူကဵု ဗီုပြင် ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ် ကိုပ်ကၠာ အိုတ် ရ။
* '''ခေတ် ကိုပ်ကၠာ ကေုာံ ခေတ် လဒေါဝ်:''' ကမၠောန် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် တြေံအိုတ် တအ် ဂှ် ဒှ် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ဂကောံ သ္ၚိကၟိန် (Family-owned businesses) မဟွံမဲ ကု ပရေင် ပါ်ပရအ် ရှယ်ယာ ကု ညးတၞဟ် ရ။ ဥပမာ ရုင် ကမၠောန် တက် လိက်၊ ရုင် ကမၠောန် တောဝ် တအ် ဒှ်တမ် ရ။
* '''ခေတ် ပရေင် ဇၞော်မောဝ် စက်ရုံ (Industrial Revolution):''' ကာလ မက္တဵုဒှ် စက်ရုံ ဇၞော်ဇၞော် ပ္ဍဲ ဗွဝ်ကၠံ ၁၈ ကေုာံ ၁၉ ဂှ်၊ သြန် ဓလိုက်တမ် ဇၞော်ဇၞော် ဒး စကာ ကၠုင် ရ။ အခိင် ဏအ် ဂှ် ကမ္ပဏဳ လ္ၚဵု တအ် စ ပြံင်လှာဲ အာ ဒှ် ကမ္ပဏဳ မဟာဇန် ကီုလေဝ်၊ ကမ္ပဏဳ ဗွဲမဂၠိုင် လေဝ် ဆက် တန်တဴ နဒဒှ် ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ် သွက်ဂွံ ထိင် အဝဵု ဂကောံ သ္ၚိကၟိန် ရ။
* '''ခေတ် ပစ္စုပ္ပန်:''' ပ္ဍဲ ခေတ် တ္ၚဲဏအ် (Startup era)၊ ကမ္ပဏဳ နဲကဲပညာ (Tech companies) ဗွဲမဂၠိုင် ဒက်ပ္တန် နဒဒှ် ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ် (Privately held startups) တုဲ ဇၞော်မောဝ် အာ စဵုကဵု ဒှ် ယူနဳကံန် (Unicorn - ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ် မၞုံ ၚုဟ်မး လတူ ၁ ဘဳလဳယာန် ဒဝ်လာ) ကိုပ်ကၠာ ဟွံဂွံ ပြံင် အာ ဒှ် ကမ္ပဏဳ မဟာဇန် ရ။

== ၃။ အင်္ဂလက္ခဏာ အဓိကဂမၠိုင် (Key Characteristics) ==
ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ် ဝွံ နွံ ကဵု အင်္ဂလက္ခဏာ တၟေင် မတွဟ်ဂး:
# '''ပရေင် ပိုင်ပြဳ ချိုတ်ပၠိုတ် (Concentrated Ownership):''' တၠရှယ်ယာ လၟိဟ် အောန် (ဥပမာ ၁ တၠ နူ စဵုကဵု ၅၀ တၠ) ဓဝ် ဟေင် ပိုင်ပြဳ လဝ် ကမ္ပဏဳ ရ။ ညးတအ် ဂှ် ဗွဲမဂၠိုင် ဒှ် မၞိဟ် မဒက်ပ္တန် (Founders) ဟွံသေင်မ္ဂး သ္ၚိကၟိန် ရ။
# '''ဟွံဒး ဍိုက်ပေင် ကု သၞောဝ် ထိင်ဒဝ် (Less Regulatory Burden):''' ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ် ဝွံ ဟွံဒး ဒ္ဂေတ် ဗက် သၞောဝ် ထိင်ဒဝ် ရုင် စတော့ (Securities and Exchange Commission - SEC) မသၠုင် ဗီု ကမ္ပဏဳ မဟာဇန် တအ် ရ။ ညးတအ် ဟွံဒး တြး ပတိတ် စရင် သြန်ဘဏ္ဍာ ကု ညးဍုင်ကွာန် ဇၟာပ်ပ် ပိ ဂိတု (Quarterly earnings reports) ရ。
# '''သ္ဂုတ်စုတ် အခိင် လအ် (Long-term Focus):''' ဟိုတ်နူ ဟွံဒး ဒုင် ဒြဟတ် ဓရိုတ် (Pressure) နူကဵု တၠရှယ်ယာ မဟာဇန် သွက်ဂွံ ဂွံ အမြဲ ဇၟာပ်ပ် ပိ ဂိတု ဂှ်ရ၊ ဂကောံ အုပ်ဓုပ် တအ် လေပ် ဖန်ဇန် အစဳအဇန် မဟာဗျူဟာ သွက် အနာဂတ် အခိင် လအ် ဂွံ ရ။

== ၄။ ဗီုပြင် လဒက်ပ္တန်ဂမၠိုင် (Types of Private Companies) ==
ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ် ဂှ် လဒက်ပ္တန် လဝ် နကဵု ဗီုပြင် သၞောဝ်ဥပဒေ (Legal structures) နာနာ သာ် ရ:
* '''ပရေင်ပိုန်ဒြပ် တၠပိုင် မွဲဓဝ် (Sole Proprietorship):''' ပရေင်ပိုန်ဒြပ် မပိုင်ပြဳ ကေုာံ အုပ်ဓုပ် လဝ် နကဵု ပူဂိုလ် မွဲ တၠ ဓဝ် ရ။ ညးပိုင်ပြဳ ဂှ် ဒး ဒုင် တာလျိုင် သီုဖအိုတ် (Unlimited liability) လတူ ဂрыန် သြန် ကမ္ပဏဳ ရ။
* '''ပရေင် ပံင်ကောံ (Partnership):''' ပရေင်ပိုန်ဒြပ် မပိုင်ပြဳ လဝ် နကဵု မၞိဟ် ၜါ တၠ ဟွံသေင်မ္ဂး ဂၠိုင် နူ ဂှ် ရ။ ဍေဟ် ပါ် လဝ် နဒဒှ် ပရေင် ပံင်ကောံ ဓမ္မတာ (General Partnership) ကေုာံ ပရေင် ပံင်ကောံ တာလျိုင် ပိုင်ခြာ (Limited Partnership) ရ။
* '''ကမ္ပဏဳ မၞုံကဵု တာလျိုင် ပိုင်ခြာ (Limited Liability Company - LLC / Private Limited Company - Ltd):''' ဒှ် ဗီုပြင် မစကာ ဂၠိုင်အိုတ် ရ။ တၠရှယ်ယာ တအ် ဂှ် နွံ ကု တာလျိုင် ပိုင်ခြာ (Limited liability) ဆ ဗၞတ် သြန် မဓလိုက် လဝ် တမ် ဓဝ် တုဲ၊ သြန် ပူဂိုလ် ညးတအ် ဂှ် တန်တဴ ပ္ဍဲ ပရေင် ဂီုကၠီု ရ。&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Bainbridge |first=Stephen |title=Corporate Law |publisher=Foundation Press |year=2015 |isbn=978-1609303310 |pages=85–90}}&lt;/ref&gt;

== ၅။ အခေါင်အရာ တၠပိုင်ပြဳ (Ownership Structure) ==
ပ္ဍဲ ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ်၊ အခေါင်အရာ တၠပိုင်ပြဳ ဂှ် ဒှ် အရာ မကိစ္စ ဇၞော်အိုတ် မွဲ ရ။
ရှယ်ယာ ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ် (Private shares) ဂှ် ကၠောအ် ဏာ ကု ညးတၞဟ် ဝါတ်ဂါတ် ရ (Illiquid)။ ယဝ်ရ တၠရှယ်ယာ မွဲ မိက်ဂွံ သွံ ရှယ်ယာ ဇကု မ္ဂး၊ ညး ဂှ် ဒး ကလိဂွံ အခေါင် တုပ် စိုတ် နူကဵု တၠရှယ်ယာ တၞဟ် တအ် ကိုပ်ကၠာ ရ။ ပါဲနူ ဂှ်ပၠန်၊ အခေါင် ဂွံ ရာန် ကိုပ်ကၠာ (Right of first refusal) ဂှ် ဗွဲမဂၠိုင် နွံ ပ္ဍဲ လိက် ကသုက် ညံင်ဂွံ စဵုဒၞာ လဝ် ဟွံကဵု မၞိဟ် မ္ၚး (Outsiders) လုပ် ပိုင်ပြဳ ကမ္ပဏဳ ရ။

== ၆။ ပရေင် သြန်ဘဏ္ဍာ ကေုာံ တင်ဂိုင်သိပ် (Financing and Confidentiality) ==
ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ် တအ် ဝွံ နွံ ကဵု လညာတ် ပရေင် တင်ဂိုင်သိပ် (Confidentiality) ဗွဲမသၠုင် ရ။
* '''ပရေင် ဓလိုက်တမ် (Fundraising):''' ဟိုတ်နူ ဟွံဂွံ အခေါင် သွံ ရှယ်ယာ ကု မဟာဇန် တုဲ၊ ကမ္ပဏဳ တအ် ဒး ဂၠာဲ သြန် ဓလိုက်တမ် နူကဵု ဘာဏ် (Bank loans)၊ သြန်ဘဏ္ဍာ ဓလိုက်တမ် (Venture Capital - VC)၊ ဟွံသေင်မ္ဂး သြန်ဘဏ္ဍာ ပူဂိုလ် (Private Equity - PE) ရ။ 
* '''ပရေင် ဓလုက် စရင် (Financial Privacy):''' ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ် တအ် ဟွံဒး ထ္ၜး ပရေင် သြန် လုပ် တိတ် ဍေဟ်တအ် (Financial statements) ကု မဟာဇန် ရ။ ပရေင် ဏအ် သ္ပ ကဵု ဍေဟ်တအ် ဂွံ အခေါင် စဵုဒၞာ တင်နင် ကမၠောန် နူကဵု ကမ္ပဏဳ ပြိုင်ပကာန် (Competitors) တအ် မာန် ရ။

== ၇။ တၞဟ်ခြာ ကု ကမ္ပဏဳ မဟာဇန် (Differences from Public Companies) ==
ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ် ကေုာံ ကမ္ပဏဳ မဟာဇန် ဝွံ နွံ ကဵု တင်တၞဟ်ခြာ အဓိက အတိုင် ဗွဲသၟဝ် ဏအ် ရ:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! အင်္ဂလက္ခဏာ !! ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ် (Private Company) !! ကမ္ပဏဳ မဟာဇန် (Public Company)
|-
| '''ပရေင် သွံရာန် ရှယ်ယာ'''
| ဟွံဂွံ အခေါင် သွံ ပ္ဍဲ ရုင် စတော့
| သွံရာန် ဗွဲမသၠးပွး ပ္ဍဲ ရုင် စတော့
|-
| '''လၟိဟ် တၠရှယ်ယာ'''
| လၟိဟ် အောန် (ပိုင်ခြာ လဝ်)
| လၟိဟ် ဂၠိုင် (ဟွံမဲ ပိုင်ခြာ)
|-
| '''ပရေင် တြး တင်နင်'''
| ဟွံဒး တြး စရင် သြန် ကု မဟာဇန်
| ဒး တြး စရင် သြန် အတိုင် သၞောဝ် (ဥပမာ SEC)
|-
| '''ပရေင် ဂၠာဲ သြန် တမ်'''
| ဝါတ်ဂါတ် (နူကဵု ဘာဏ်၊ VC၊ PE)
| လောဲသွာ (သွံ ရှယ်ယာ ကေုာံ ဘွန်း/Bonds)
|-
| '''ပရေင် အုပ်ဓုပ်'''
| တၠပိုင် ကေုာံ ဂကောံ အုပ်ဓုပ် (ကြပ်ညောန်)
| ဂကောံ အုပ်ဓုပ် မရုဲစှ် လဝ် နကဵု တၠရှယ်ယာ
|}

== ၈။ ဂုဏ်ဖိုလ် ကေုာံ အခေါင် (Advantages) ==
လဒက်ပ္တန် နဒဒှ် ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ် ဝွံ ကလိဂွံ ဂုဏ်ဖိုလ် ဗွဲမဂၠိုင် ရ:&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Advantages of a Private Company |url=https://corporatefinanceinstitute.com/resources/management/private-company/ |website=Corporate Finance Institute |access-date=2024-01-15}}&lt;/ref&gt;
# '''အဝဵု အုပ်ဓုပ် ဍိုက်ပေင် (Complete Control):''' ညးမဒက်ပ္တန် ကေုာံ ဂကောံ သ္ၚိကၟိန် တအ် ကလိဂွံ အဝဵု သ္ဂုတ်စုတ် (Decision-making power) ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် သက်ကု ဒး ဒုင် အသံ နူ တၠရှယ်ယာ မ္ၚး ရ။
# '''ပရေင် ပြဟ် ကေုာံ သၠဲလး (Flexibility):''' ကမ္ပဏဳ လေပ် ပြံင်လှာဲ လညာတ် မဟာဗျူဟာ မာန် ပြဟ်ပြဟ် ဟိုတ်နူ ဟွံဒး သ္ပ ပေါဲ ကောံဓရီု ဇၞော် (General meetings) အတိုင် သၞောဝ် ရ။
# '''ဖ္အောန် စရိတ် သၞောဝ် (Lower Compliance Costs):''' ဟွံဒး စကာ သြန် သွက်ဂွံ စၟတ် စရင် (Auditing) နကဵု ကမ္ပဏဳ စၟတ် စရင် ဇၞော်ဇၞော် သွက် မဟာဇန် တုဲ စရိတ် ဥပဒေ လေဝ် သက်သာ ရ။

== ၉။ အခက်အခုဲ ကေုာံ တင်ဍိုန်လျ (Disadvantages) ==
ၜိုန်ရ နွံ ကဵု ဂုဏ်ဖိုလ် ကီုလေဝ်၊ ဍေဟ် လေဝ် နွံ ကု အခက်အခုဲ (Challenges) ကီု ရ:
# '''ပရေင် ဂၠာဲ သြန် တမ် ဝါတ် (Limited Access to Capital):''' ယဝ်ရ ကမ္ပဏဳ မိက်ဂွံ သၠဲ ပတိတ် ကမၠောန် ဇၞော်ဇၞော် မ္ဂး၊ ဍေဟ် ဟွံဂွံ အခေါင် သွံ ရှယ်ယာ ကု မဟာဇန် တုဲ ဒး အာတ် ဒုင် လဒ် သြန် (Loans) နူ ဘာဏ် မၞုံကဵု အတိုး (Interest rates) သၠုင် ရ။
# '''ပရေင် လီုလာ် ရှယ်ယာ ဝါတ် (Illiquidity of Shares):''' တၠရှယ်ယာ တအ် ဟွံမာန် သွံ ထောအ် ရှယ်ယာ ဇကု ကလိဂွံ သြန် တပ်တပ် (Cash) ဗွဲမလောဲသွာ ရ။ ဍေဟ် ဒး ဂၠာဲ မၞိဟ် ရာန် အပ္ဍဲ (Internal buyers) မာန် ဓဝ် ရ။
# '''ပရေင် ဓလိုက်တမ် ဟွံချိုတ်ပၠိုတ် (Valuation Difficulty):''' ၚုဟ်မး ကမ္ပဏဳ (Company valuation) ဂှ် တော် ကေတ် ဝါတ်ဂါတ် ဟိုတ်နူ ဟွံမဲ ၚုဟ်မး ဗွိုက်လွာ ရုင် စတော့ တပ်တပ် ရ။

== ၁၀။ ဥပမာ ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ် ဇၞော်ဇၞော်ဂမၠိုင် (Examples) ==
ပ္ဍဲ ဂၠးတိ ဏအ် ကမ္ပဏဳ ဇၞော်ဇၞော် မၞုံ ၚုဟ်မး ဘဳလဳယာန် ဒဝ်လာ ဗွဲမဂၠိုင် ဆက် တန်တဴ နဒဒှ် ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ် ရ:
* '''Cargill (ကာဂဳလ်):''' ဒှ် ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ် ဇၞော်အိုတ် ပ္ဍဲ ကၟိန်ဍုင် အမေရိကာန် မကၠောန် ပရေင် စၞစ ကေုာံ တဵုလွဳ ရ။ ဍေဟ် ပိုင်ပြဳ လဝ် နကဵု ဂကောံ သ္ၚိကၟိန် Cargill-MacMillan ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် ရ။
* '''Mars, Inc. (မာသ်):''' ကမ္ပဏဳ မကၠောန် ၜဲ ချံက်ကလေတ် (Snickers, M&amp;M's) ကေုာံ စၞ တိရစ္ဆာန် မဒးဒုင် ပိုင်ပြဳ လဝ် နကဵု ဂကောံ သ္ၚိကၟိန် Mars ရ။
* '''IKEA (အဳကဳယာ):''' ကမ္ပဏဳ ဇၞော်အိုတ် မသွံရာန် ကပေါတ် သ္ၚိ (Furniture) နူ ဍုင် သွဳဒေန် ဂှ် လေဝ် ဒှ် ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ် ရ။
* '''Koch Industries (ကံက်):''' ကမ္ပဏဳ ပရေင် ဓာတုဗေဒ ကေုာံ ဒြဟတ် ပၟတ် ပ္ဍဲ အမေရိကာန် ရ။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=America's Largest Private Companies |url=https://www.forbes.com/largest-private-companies/ |website=Forbes |access-date=2024-01-15}}&lt;/ref&gt;

== ၁၁။ သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် အနာဂတ် (Future Outlook) ==
ပ္ဍဲ အနာဂတ် ဂှ် ဗီုပြင် ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ် ဝွံ ဆက် ဇၞော်မောဝ် တိုန် အာ တွဵု ရ။
လၟုဟ် ကမ္ပဏဳ နဲကဲပညာ (Tech Startups) ဗွဲမဂၠိုင် ဒး ဂၞပ် စိုတ် ဆက် တန်တဴ နဒဒှ် ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ် အခိင် လအ် ဂၠိုင် နူ ကိုပ်ကၠာ တေအ် ရ။ ပရေင် ဏအ် က္တဵုဒှ် ဟိုတ်နူ သြန်ဘဏ္ဍာ ပူဂိုလ် (Private equity funds) ကေုာံ သြန် ဓလိုက်တမ် (Venture capital) တအ် နွံ ဒၟံင် ဗွဲမဂၠိုင် တုဲ၊ ကမ္ပဏဳ တအ် ဟွံဒး ပြံင်လှာဲ အာ ဒှ် ကမ္ပဏဳ မဟာဇန် (IPO) သွက်ဂွံ ဂၠာဲ သြန် ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ၊ ဗွိုက်လွာ Private Market ဂှ် ဇၞော် တိုန် လၟိုန် တုဲ ဍေဟ် ဒှ် အာ ဒြဟတ် အဓိက သွက် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ဂၠးတိ ရ。&lt;ref&gt;{{Cite report |last=McKinsey |title=McKinsey Global Private Markets Review |date=2023 |url=https://www.mckinsey.com/industries/private-equity-and-principal-investors/our-insights/mckinseys-private-markets-annual-review |publisher=McKinsey &amp; Company |access-date=2026-10-28 |archive-date=2024-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240510044452/https://www.mckinsey.com/industries/private-equity-and-principal-investors/our-insights/mckinseys-private-markets-annual-review |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== ဗှ်လ္ၚတ် ==
* [[ကမ္ပဏဳ မဟာဇန်]] (Public company)
* [[ပရေင် သွံ ရှယ်ယာ ကု မဟာဇန် အလန် ပထမ]] (Initial Public Offering - IPO)
* [[ကမ္ပဏဳ တာလျိုင် ပိုင်ခြာ]] (Limited Liability Company)
* [[ရုင် စတော့]] (Stock exchange)

== နိဿဲ ==
&lt;references /&gt;

{{Navbox
| name = Business organization types
| title = ဗီုပြင် လဒက်ပ္တန် ဂကောံ ပရေင်ပိုန်ဒြပ်ဂမၠိုင်
| listclass = hlist
| list1 =
* [[ပရေင်ပိုန်ဒြပ် တၠပိုင် မွဲဓဝ်]] (Sole proprietorship)
* [[ပရေင် ပံင်ကောံ]] (Partnership)
* [[ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ်]] (Private company)
* [[ကမ္ပဏဳ မဟာဇန်]] (Public company)
* [[ကမ္ပဏဳ တာလျိုင် ပိုင်ခြာ]] (LLC)
* [[ကမ္ပဏဳ ရုင် အလဵုအသဳ]] (State-owned enterprise)
}}

{{DEFAULTSORT:ကမ္ပဏဳ ပူဂိုလ်}}
[[ကဏ္ဍ:ဂကောံ ပရေင်ပိုန်ဒြပ်]]
[[ကဏ္ဍ:ကမ္ပဏဳဂမၠိုင်]]
[[ကဏ္ဍ:သၞောဝ် ပရေင်ပိုန်ဒြပ်]]
[[ကဏ္ဍ:သြန်ဘဏ္ဍာ]]</text>
      <sha1>gi5cn8ziekcbimaeckyrgm4m9adquem</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပွိုင်ဍုင်ဂမၠိုင် ပ္ဍဲ တွဵုရးဍုင်မန်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12953</id>
    <revision>
      <id>59775</id>
      <parentid>59430</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T02:03:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>1698</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>59775</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20231" sha1="detrpchai5kfxrmjk3to262euhrqj0s" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name                    = ပွိုင်ဍုင်ဂမၠိုင် ပ္ဍဲ တွဵုရးဍုင်မန်
| native_name             = Townships in Mon State
| settlement_type         = [[ပရေင်အုပ်ဓုပ်|ပရေင်အုပ်ဓုပ် ဒေသ]]
| image_map               = Mon State in Myanmar.svg
| mapsize                 = 250px
| map_caption             = ဒၞာဲ တွဵုရးဍုင်မန် ပ္ဍဲ ဍုင်ဗၟာ
| subdivision_type        = ဍုင်
| subdivision_name        = [[ဍုင်ဗၟာ]]
| subdivision_type1       = တွဵုရး
| subdivision_name1       = [[တွဵုရးဍုင်မန်]]
| seat_type               = ဍုင်ဇၞော်
| seat                    = [[မတ်မလီု]]
| parts_type              = လၟိဟ် ပွိုင်ဍုင်ဂမၠိုင်
| parts                   = ၁၀ ပွိုင်ဍုင်
| population_total        = ၂,၀၅၄,၃၉၃
| population_as_of        = ၂၀၁၄
| blank_name              = ခရိုင်ဂမၠိုင်
| blank_info              = ၄ ခရိုင်
}}

'''ပွိုင်ဍုင်ဂမၠိုင် ပ္ဍဲ တွဵုရးဍုင်မန်''' ({{lang-en|Townships in Mon State}}) ဝွံ ဒှ်သၞောတ် ပရေင်အုပ်ဓုပ် ဒေသ မနွံ သၟဝ် [[တွဵုရးဍုင်မန်]]၊ [[ဍုင်ဗၟာ]] ရ။ တွဵုရးဍုင်မန်ဂှ် ဒက်ပ္တန်လဝ် နကဵု ခရိုင် (၄) ခရိုင်တုဲ၊ ပ္ဍဲခရိုင်တအ်ဂှ် ပြးဇး နွံကဵု ပွိုင်ဍုင် သီုဖအိုတ် (၁၀) ပွိုင်ဍုင် ရ။&lt;ref name=&quot;mimu&quot;&gt;{{cite web|title=Mon State Profile|url=https://themimu.info/states_regions/mon|publisher=Myanmar Information Management Unit (MIMU)|access-date=October 29, 2026}}&lt;/ref&gt; ပွိုင်ဍုင်တအ်ဝွံ ဒှ်ဒၞာဲ အဓိက သွက် ပရေင်ပိုန်ဒြပ်၊ ပရေင်ပညာ၊ ကေုာံ ပရေင်မၞိဟ် သွက် ဂကူမန် ကေုာံ ဂကူကောန်ဍုင်အရင် တၞဟ်ဟ် မပ္တံ ကု ကရေင်၊ ပအိုဝ်၊ ဗၟာ တအ် မပဒတဴရ။

== ဝင် ပရေင်အုပ်ဓုပ် (History of Administration) ==
ပ္ဍဲခေတ် ကိုပ်ကၠာ အင်္ဂလိက် ဟွံဂွံ သီကေတ် ဍုင်မန်ဗၟာဂှ် ဒေသ တွဵုရးဍုင်မန် လၟုဟ်ဝွံ ပါ်လဝ် ဒၞာဲသၟိင်စဍုင် အတိုင် အခိုက်အလိုက် သၞောတ်ဨကရာဇ်မန် ကေုာံ ဗၟာ ရ။ ကြဴနူ အင်္ဂလိက် သီကေတ် ရးတၞင်သဳ ပ္ဍဲသၞာံ ၁၈၂၄ တုဲ၊ သၞောတ်ပရေင်အုပ်ဓုပ် ခရိုင် ကေုာံ ပွိုင်ဍုင် (Township system) ဂှ် စကတဵုဒှ်ကၠုင်လဝ်ရ။ ပ္ဍဲခေတ် အလဵုအသဳ ဖဆပလ ကေုာံ မဆလ တအ်လေဝ် ပရေင်အုပ်ဓုပ် ပွိုင်ဍုင်တအ်ဂှ် ဆက်ထိင်ဒဝ်လဝ် အတိုင်တြေံရ။

စိုပ်သၞာံ ၁၉၇၄ အခိင် မဒက်ပ္တန် တွဵုရးဍုင်မန် နကဵု သၞောဝ်ဥပဒေသဇီုဂှ် ပွိုင်ဍုင် သီုဖအိုတ် (၁၀) ပွိုင်ဍုင်ဂှ် ပါ်လဝ် နကဵု ခရိုင် (၂) ခရိုင် မတွဟ်ဂး ခရိုင်မတ်မလီု ကေုာံ ခရိုင်သဓီု ရ။&lt;ref name=&quot;census2014&quot;&gt;{{cite report|title=The 2014 Myanmar Population and Housing Census: Mon State Report|publisher=Department of Population, Ministry of Labour, Immigration and Population|date=May 2015|url=https://myanmar.unfpa.org/en/publications/mon-state-census-report}} {{Dead link|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; သၞာံ ၂၀၂၂ ဂိတုဨပြဳ ၃၀ ဂှ် အလဵုအသဳ ဍုင်ဗၟာ ကလေင်ပါ် ခရိုင်တၟိတုဲ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ် ကဵု ပွိုင်ဍုင်ကျာ်ထဝ် တအ်ဂှ် ဒှ်အာ အဆံင်ခရိုင်တုဲ လၟုဟ် တွဵုရးဍုင်မန် ဝွံ နွံကဵု (၄) ခရိုင် ရ။

== ခရိုင် ကေုာံ ပွိုင်ဍုင်ဂမၠိုင် (Districts and Townships) ==
တွဵုရးဍုင်မန်ဂှ် ဒက်ပ္တန်လဝ် နကဵု (၄) ခရိုင် ကေုာံ (၁၀) ပွိုင်ဍုင် အတိုင် ဗွဲသၟဝ်ဝွံရ-

=== ခရိုင်မတ်မလီု (Mawlamyine District) ===
* '''[[ပွိုင်ဍုင်မတ်မလီု]] (Mawlamyine Township):''' ဒှ်ပွိုင်ဍုင် ဍုင်ဇၞော် တွဵုရးဍုင်မန်။ ဒှ်ဗဟဵု ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ပရေင်ပညာ။
* '''[[ပွိုင်ဍုင်ကျာ်မြဟ်]] (Kyaikmaraw Township):''' နွံဗွဲဒိုဟ်ဗၟံက် မတ်မလီု။ ဒယှ်တဴ နကဵု ဘာကျာ်မြဟ် ကေုာံ ပရေင်တဵုလွဳ။
* '''[[ပွိုင်ဍုင်ၜါသွာင်]] (Chaungzon Township):''' နွံလ္တူ တကအ်ခၟိုင်။ မၞိဟ်တီဂၠိုင် နကဵု ကွတ်တဲ ခဍမ် ကေုာံ ဝါဗ္ၚ။
* '''[[ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်]] (Mudon Township):''' ဒၞာဲကျာ်တၟအ် ဇၞော်အိုတ် ပ္ဍဲဂၠးတိ ကျာ်သ္ၚိတၟအ် နွံ။ ပရေင်တဵုလွဳ ရဝ်ပါ ခိုဟ်မွဲဒၞာဲ။
* '''[[ပွိုင်ဍုင်ဇြပ်ဗု]] (Thanbyuzayat Township):''' တီလဝ် နကဵု သုသာန်ပၞာန် ကေုာံ ဂၠံင်ကွဳပၟတ် ღိုတ်ချိုတ် ပ္ဍဲခေတ် ဒုတိယ ပၞာန်ဂၠးတိ။

=== ခရိုင်သဓီု (Thaton District) ===
* '''[[ပွိုင်ဍုင်သဓီု]] (Thaton Township):''' ဍုင်တြေံ သုဝဏ္ဏဘုမ္မိ။ ဒယှ်တဴ နကဵု ဝင် မဟာယန် ကေုာံ ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ။
* '''[[ပွိုင်ဍုင်ပံင်]] (Paung Township):''' ဒၞာဲမနွံ ကု ကွာန်မန် ဗွဲမဂၠိုင် ကေုာံ ကမၠောန် တမ္ၚာ ကဵု ဗ္ၚ။
* '''[[ပွိုင်ဍုင်ၜဳကလေင်]] (Bilin Township):''' ဒၞာဲကျာ်သိုက်၊ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ၜဳကလေင် ကေုာံ ဝါဗ္ၚ။

=== ခရိုင်ရေဝ် (Ye District) ===
* '''[[ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်]] (Ye Township):''' နွံလပါ် သၠုင်ကျာ အိုတ်။ ဒယှ် နကဵု ကမၠောန်တမ္ၚာ၊ ဥဒျာန် သတ်ဆု ကေုာံ ပရေင်တဵုလွဳ ရဝ်ပါ။

=== ခရိုင်ကျာ်ထဝ် (Kyaikto District) ===
* '''[[ပွိုင်ဍုင်ကျာ်ထဝ်]] (Kyaikto Township):''' ဒၞာဲ ကျာ်ဣသိယဵု (Kyaiktiyo Pagoda) မနွံ။ ဒှ်ဒၞာဲ ကိစ္စဇၞော် သွက် ပရေင်အာတရဴ ကေုာံ ဘာသာရှ်ေသှ်ေ။&lt;ref name=&quot;gad&quot;&gt;{{cite web|title=Township Profiles of Mon State|url=http://www.gad.gov.mm|publisher=General Administration Department (GAD), Ministry of Home Affairs|access-date=October 29, 2026}}&lt;/ref&gt;

== ဇမၞော် ကေုာံ လၟိဟ်မၞိဟ် ပွိုင်ဍုင်ဂမၠိုင် (Area and Population Details) ==
အတိုင် စရင်လၟိဟ်မၞိဟ် သၞာံ ၂၀၁၄ မ္ဂး လၟိဟ်မၞိဟ် ပ္ဍဲ ပွိုင်ဍုင်တအ်ဂှ် တၞဟ်ခြာ ရေင်သကအ် ဗွဲမဇၞော်ရ။

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ စရင် လၟိဟ်မၞိဟ် ကေုာံ ဇမၞော် ပွိုင်ဍုင်ဂမၠိုင် (၂၀၁၄)
|-
! ပွိုင်ဍုင် (Township)
! ခရိုင် (District)
! လၟိဟ်မၞိဟ် (Population)
! ဇမၞော် (Area km²)
! မၞိဟ်တန်တဴ (Density/km²)
|-
| [[ပွိုင်ဍုင်မတ်မလီု]] || မတ်မလီု || ၂၈၉,၃၈၈ || ၂၁၈.၁ || ၁,၃၂၇
|-
| [[ပွိုင်ဍုင်သဓီု]] || သဓီု || ၂၃၈,၁၀၆ || ၁,၂၃၅.၈ || ၁၉၃
|-
| [[ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်]] || ရေဝ် || ၂၆၃,၆၂၄ || ၂,၇၂၀.၇ || ၉၇
|-
| [[ပွိုင်ဍုင်ကျာ်ထဝ်]] || ကျာ်ထဝ် || ၁၅၇,၂၁၆ || ၉၅၂.၈ || ၁၆၅
|-
| [[ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်]] || မတ်မလီု || ၁၉၀,၇၃၇ || ၇၃၅.၅ || ၂၅၉
|-
| [[ပွိုင်ဍုင်ဇြပ်ဗု]] || မတ်မလီု || ၁၇၀,၅၃၆ || ၇၆၄.၁ || ၂၂၃
|-
| [[ပွိုင်ဍုင်ပံင်]] || သဓီု || ၂၁၈,၄၅၉ || ၉၆၄.၅ || ၂၂၆
|-
| [[ပွိုင်ဍုင်ၜါသွာင်]] || မတ်မလီု || ၁၂၂,၂၂၀ || ၃၂၀.၁ || ၃၈၂
|-
| [[ပွိုင်ဍုင်ကျာ်မြဟ်]] || မတ်မလီု || ၁၉၅,၈၁၁ || ၁,၅၀၉.၈ || ၁၃၀
|-
| [[ပွိုင်ဍုင်ၜဳကလေင်]] || သဓီု || ၂၀၈,၂၉၆ || ၂,၁၁၄.၇ || ၉၈
|}

== ပထဝဳ ကေုာံ ရာသဳဥတု (Geography and Climate) ==
[[File:Kyaiktiyo Pagoda (Golden Rock).jpg|thumb|right|ကျာ်ဣသိယဵု ပ္ဍဲ ပွိုင်ဍုင်ကျာ်ထဝ်]]
ပွိုင်ဍုင်ဂမၠိုင် ပ္ဍဲ တွဵုရးဍုင်မန် ဂှ် နွံ အကြာ ဒေသဒဵု ကေုာံ ပြင်ၜဳ။ လပါ်ဗၟံက်ဂှ် နွံ ကု ကွေက်ဒဵု ဒေါန ကေုာံ လပါ်ပလိုတ်ဂှ် ဍာ်ၜဳ မတ္တမ (Gulf of Martaban) နွံရ။ 
* '''ရာသဳဥတု:''' ဒေသဏအ်ဂှ် ဒှ်ဒေသ ရာသဳဥတု ဂမ္တဴ ကေုာံ ဗြဲဂၠိုင် (Tropical monsoon climate) ရ။ ပ္ဍဲအခိင် ကညင် ကတဴကွေဟ်တုဲ၊ ပ္ဍဲအခိင်ဗြဲ ဗြဲဂူဇၞော် သၠုင်ရ။

== ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ပရေင်တဵုလွဳ (Economy and Agriculture) ==
ပွိုင်ဍုင် နာနာ ပ္ဍဲတွဵုရးဍုင်မန်ဂှ် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် အဓိက တန်တဴဒၟံင် လ္တူ ပရေင်တဵုလွဳ၊ ကမၠောန်တမ္ၚာ ကေုာံ ပရေင်သွံရာန် ရ။
* '''ရဝ်ပါ (Rubber):''' ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်၊ ဇြပ်ဗု ကေုာံ ရေဝ် တအ်ဂှ် ဒှ်ဒၞာဲ တဵုလွဳ ရဝ်ပါ အဓိက ပ္ဍဲ ဍုင်ဗၟာ။&lt;ref name=&quot;unfpa&quot;&gt;{{cite web|title=Socio-Economic Profile of Mon State|url=https://myanmar.unfpa.org/en|publisher=UNFPA Myanmar|access-date=October 29, 2026}}&lt;/ref&gt;
* '''သတ်ဆု:''' ပွိုင်ဍုင်ရေဝ် ကေုာံ မုဟ်ဍုင် ဂှ် သတ်ဆု မပ္တံ ကု ဒူးရင်း၊ မင်ဂုတ်၊ ဒူရေန် တအ် တိတ်ဂၠိုင်။
* '''ကမၠောန်တမ္ၚာ:''' ပွိုင်ဍုင်ပံင်၊ ရေဝ်၊ ကေုာံ ဇြပ်ဗု ဂှ် ကမၠောန်တမ္ၚာ ဒှ် အဓိက ရ။

== ပရေင်ပလံင်ဗစိုပ် (Transportation) ==
ပွိုင်ဍုင် အလုံ တွဵုရးဍုင်မန် ဂှ် ဆက်စၠောအ်လဝ် နကဵု ဂၠံင်ဇၞော် (Highway No. 8) မဆက်လဝ် နူ ဗဂေါ စိုပ် ထဝါဲ ရ။ 
* '''ဂၠံင်ကွဳပၟတ်:''' ဂၠံင်ကွဳပၟတ် ရန်ကုန်-မတ်မလီု-ရေဝ် ဂှ် ကၠတ်အာ နူ ပွိုင်ဍုင် ကျာ်ထဝ် စိုပ် ပွိုင်ဍုင်ရေဝ် ရ။
* '''က္ၜင်ကျာ:''' သၞေဟ်က္ၜင်ကျာ မတ်မလီု (Mawlamyine Airport) နွံ ပ္ဍဲ ပွိုင်ဍုင်မတ်မလီု။

== ပရေင်ပညာ ကေုာံ ပရေင်ထတ်ယုက် (Education and Health) ==
ဇၟာပ် ပွိုင်ဍုင်ဂမၠိုင်ဂှ် နွံ ကု ဘာတန်သမၠုင် (High Schools) အလဵုအသဳ ရ။ တက္ကသိုလ် အဓိက ဂမၠိုင် မပ္တံ ကု တက္ကသိုလ် မတ်မလီု (Mawlamyine University)၊ တက္ကသိုလ် နည်းပညာ ကေုာံ တက္ကသိုလ် ကောန်ပျူတာ ဂှ် နွံ ပ္ဍဲ ပွိုင်ဍုင်မတ်မလီု ရ။&lt;ref name=&quot;moe&quot;&gt;{{cite report|title=Education Statistics in Mon State|publisher=Ministry of Education, Myanmar|year=2020|url=http://www.moe.gov.mm}}&lt;/ref&gt;
လပါ် ပရေင်ထတ်ယုက် မ္ဂး ရုင်ဂဥုဲ ခရိုင် နွံ ပ္ဍဲ မတ်မလီု၊ သဓီု၊ ရေဝ် ကေုာံ ကျာ်ထဝ် တုဲ၊ ရုင်ဂဥုဲ ပွိုင်ဍုင် (Township Hospitals) ဂှ် နွံ ဇၟာပ် ပွိုင်ဍုင် ရ။

== ဒၞာဲဒယှ် ကေုာံ တရဴအာစရင် (Famous Places and Tourism) ==
တွဵုရးဍုင်မန် ကေုာံ ပွိုင်ဍုင်ဂမၠိုင်ဂှ် ဒယှ်တဴ နကဵု ဒၞာဲဝှ် ရှ်ေသှ်ေ ကေုာံ သဘာဝ ရ။
* '''ကျာ်ဣသိယဵု (Golden Rock):''' နွံ ပ္ဍဲ ပွိုင်ဍုင်ကျာ်ထဝ်။ ({{lang-en|Kyaiktiyo Pagoda}})
* '''ကျာ်ခမဳ:''' ကျာ်ဍာ် မနွံ ပ္ဍဲ ပွိုင်ဍုင်ဇြပ်ဗု။
* '''သုသာန်ပၞာန် ဇြပ်ဗု (Thanbyuzayat War Cemetery):''' ဒၞာဲ တၟေင် ဝင် ပၞာန်ဂၠးတိ ဒုတိယ။
* '''တကအ်ခၟိုင်:''' ပွိုင်ဍုင်ၜါသွာင် မၞုံ ကု ယေန်သၞာင်မန် ကေုာံ ရုပ်ရဴ သဘာဝ ဆာဲ။&lt;ref name=&quot;tourism&quot;&gt;{{cite web|title=Tourism in Mon State|url=http://www.myanmar.travel/destinations/mon-state|publisher=Ministry of Hotels and Tourism|access-date=October 29, 2026}} {{Dead link|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== နိဿဲ (References) ==
&lt;references /&gt;

== ဆက်ဗှ် (See also) ==
* [[တွဵုရးဍုင်မန်]]
* [[ရးတၞင်သဳ]]
* [[ဝင်ဂကူမန်]]

== ဗီုရုပ် ကေုာံ ချာတ် (Infographics &amp; Charts) ==
&lt;div style=&quot;display: flex; align-items: flex-end; height: 150px; border-left: 2px solid #ccc; border-bottom: 2px solid #ccc; padding: 10px; margin-top: 20px;&quot;&gt;
  &lt;div style=&quot;margin: 0 10px; text-align: center; width: 60px;&quot;&gt;
    &lt;div style=&quot;background-color: #4CAF50; height: 100%; width: 40px; margin: 0 auto;&quot; title=&quot;Mawlamyine: ~289k&quot;&gt;&lt;/div&gt;
    &lt;span style=&quot;font-size: 10px;&quot;&gt;မတ်မလီု&lt;/span&gt;
  &lt;/div&gt;
  &lt;div style=&quot;margin: 0 10px; text-align: center; width: 60px;&quot;&gt;
    &lt;div style=&quot;background-color: #2196F3; height: 90%; width: 40px; margin: 0 auto;&quot; title=&quot;Ye: ~263k&quot;&gt;&lt;/div&gt;
    &lt;span style=&quot;font-size: 10px;&quot;&gt;ရေဝ်&lt;/span&gt;
  &lt;/div&gt;
  &lt;div style=&quot;margin: 0 10px; text-align: center; width: 60px;&quot;&gt;
    &lt;div style=&quot;background-color: #FF9800; height: 82%; width: 40px; margin: 0 auto;&quot; title=&quot;Thaton: ~238k&quot;&gt;&lt;/div&gt;
    &lt;span style=&quot;font-size: 10px;&quot;&gt;သဓီု&lt;/span&gt;
  &lt;/div&gt;
  &lt;div style=&quot;margin: 0 10px; text-align: center; width: 60px;&quot;&gt;
    &lt;div style=&quot;background-color: #F44336; height: 75%; width: 40px; margin: 0 auto;&quot; title=&quot;Paung: ~218k&quot;&gt;&lt;/div&gt;
    &lt;span style=&quot;font-size: 10px;&quot;&gt;ပံင်&lt;/span&gt;
  &lt;/div&gt;
  &lt;div style=&quot;margin: 0 10px; text-align: center; width: 60px;&quot;&gt;
    &lt;div style=&quot;background-color: #9C27B0; height: 50%; width: 40px; margin: 0 auto;&quot; title=&quot;Chaungzon: ~122k&quot;&gt;&lt;/div&gt;
    &lt;span style=&quot;font-size: 10px;&quot;&gt;ၜါသွာင်&lt;/span&gt;
  &lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
''စရင် ဗီုပြင် ချာတ် ထ္ၜး လၟိဟ်မၞိဟ် ပွိုင်ဍုင် ဇၞော်အိုတ် (၅) ပွိုင်ဍုင် ပ္ဍဲ တွဵုရးဍုင်မန်''

{{Navbox
| name  = ပွိုင်ဍုင်ဂမၠိုင် ပ္ဍဲ တွဵုရးဍုင်မန်
| title = [[ပွိုင်ဍုင်ဂမၠိုင် ပ္ဍဲ တွဵုရးဍုင်မန်|ပွိုင်ဍုင်ဂမၠိုင် ပ္ဍဲ တွဵုရးဍုင်မန်]]
| state = autocollapse
| bodyclass = hlist
| image = [[File:Mon_State_in_Myanmar.svg|80px]]

| group1 = [[ခရိုင်မတ်မလီု]]
| list1  = 
* [[ပွိုင်ဍုင်မတ်မလီု]]
* [[ပွိုင်ဍုင်ကျာ်မြဟ်]]
* [[ပွိုင်ဍုင်ၜါသွာင်]]
* [[ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်]]
* [[ပွိုင်ဍုင်ဇြပ်ဗု]]

| group2 = [[ခရိုင်သဓီု]]
| list2  = 
* [[ပွိုင်ဍုင်သဓီု]]
* [[ပွိုင်ဍုင်ပံင်]]
* [[ပွိုင်ဍုင်ၜဳကလေင်]]

| group3 = [[ခရိုင်ရေဝ်]]
| list3  = 
* [[ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်]]

| group4 = [[ခရိုင်ကျာ်ထဝ်]]
| list4  = 
* [[ပွိုင်ဍုင်ကျာ်ထဝ်]]

| below = 
* [[:Category:တွဵုရးဍုင်မန်|ကဏ္ဍ: တွဵုရးဍုင်မန်]]
* [[:Category:ပွိုင်ဍုင်ဂမၠိုင်|ကဏ္ဍ: ပွိုင်ဍုင်ဂမၠိုင် ပ္ဍဲ ဍုင်ဗၟာ]]
}}

[[Category:ပွိုင်ဍုင်ဂမၠိုင် ပ္ဍဲ တွဵုရးဍုင်မန်| ]]
[[Category:တွဵုရးဍုင်မန်]]
[[Category:ပွိုင်ဍုင်ဂမၠိုင်]]</text>
      <sha1>detrpchai5kfxrmjk3to262euhrqj0s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဒိဋ္ဌိ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13163</id>
    <revision>
      <id>59751</id>
      <parentid>59750</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T14:02:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <origin>59751</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13601" sha1="cmb3xjrxvtewl446l6zl9zz5vfdwnxq" xml:space="preserve">{{Infobox ဓရ်
| နာမ = ဒိဋ္ဌိ
| နာမပါဠိ = Diṭṭhi
| ရုပ်ထမိက် = Dharmacakra.svg
| မုက်လိက်ရုပ် = ဒိဋ္ဌိ ဂှ် ပ္ဍဲ လညာတ် ဗုဒ္ဓဘာသာ မ္ဂး ဂွံ အဓိပ္ပါယ် &quot;လညာတ်&quot; ဟွံသေၚ်မ္ဂး &quot;ကွေတ်&quot; ရ။ ပ္ဍဲ အရာ ဏအ် ပါ်လဝ် သမ္မာဒိဋ္ဌိ ကေုာံ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ရ။
| တမ်မူလ = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ တြာဲပါဠိ (Pali Canon)
| အဓိပ္ပါယ် = လညာတ် (View)၊ ကွေတ် (Belief, Dogma)
| ဂကူ = [[သမ္မာဒိဋ္ဌိ]] (Right View)၊ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ (Wrong View)
| ပယ်ပါဲ = နကဵု မဂ်ဉာဏ် (Magga-ñāṇa) တေံ သောတာပန် ပယ်ပါဲ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ မာန်။
}}

'''ဒိဋ္ဌိ''' (ပါဠိ: Diṭṭhi; အၚ်္ဂလိက်: View, Belief, Dogma) ဂှ် ပ္ဍဲ လညာတ် [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] မ္ဂး မဂွံ အဓိပ္ပါယ် &quot;လညာတ်&quot; ဟွံသေၚ်မ္ဂး &quot;ကွေတ်&quot; မွဲ ရ။ ၜိုန်ရ မအရေဝ် ပါဠိ &quot;ဒိဋ္ဌိ&quot; ဂှ် ဗွဲဓမ္မတာ မ္ဂး မဂွံ အဓိပ္ပါယ် လညာတ် အလုံအိုတ်သီု ကီုလေဝ်၊ ပ္ဍဲ ကဏ္ဍ လိက်ပတ် ဗုဒ္ဓဘာသာ ဗွဲမဂၠိုၚ် ဂှ် ယဝ်ရ စကာ လဝ် အရေဝ် &quot;ဒိဋ္ဌိ&quot; သၟး မ္ဂး ဍေံ ရန်တၟံ ကဵု '''မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ''' (Micchā-diṭṭhi - Wrong view) ဟွံသေၚ်မ္ဂး လညာတ် မဗၠေတ်ပၠန် ဂၠိုၚ် ရ&lt;ref name=&quot;bikkhu_bodhi&quot;&gt;{{cite book |author=Bhikkhu Bodhi |year=2000 |title=The Connected Discourses of the Buddha: A Translation of the Samyutta Nikaya |publisher=Wisdom Publications |isbn=978-0861713318}}&lt;/ref&gt;။

ပ္ဍဲ သာသနာ ကျာ် တေံ ဂှ် လညာတ် ဏအ် ဒှ် အရာ ကိစ္စဇၞော် အိုတ် မွဲ ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ပ္ဍဲ [[မဂ္ဂၚ် ၈ ပါ်]] (Noble Eightfold Path) တေံ ဂှ် ကျာ်တြဲ စွံ လဝ် [[သမ္မာဒိဋ္ဌိ]] (Right view) ပ္ဍဲ လဒပ် ပထမ အိုတ် ရ။ လညာတ် ဒး ဏအ် သၟး ဟေၚ် ဍေံ ပၠတရဴ ကဵု ကမၠောန် မဒး ကေုာံ ဂၠံၚ်တရဴ မဗၠးၜး နူ ဒဒိုက် သံသာ မာန် ရ။

== ဗီုပြၚ် ဒိဋ္ဌိ အဓိက (Primary Types of Diṭṭhi) ==
ပ္ဍဲ အဘိဓမ္မာ ကေုာံ သုတ္တန် တေံ ဂှ် ဒိဋ္ဌိ ဏအ် ပါ်လဝ် နကဵု ဗီုပြၚ် အဓိက ၜါ သာ် ရ-

# '''[[သမ္မာဒိဋ္ဌိ]] (Sammā-diṭṭhi / Right View):''' လညာတ် မဒး၊ လညာတ် မစှ်ေ ကဵု သဘာဝ ဓဝ်။ ဍေံ ရန်တၟံ ကဵု ပရေၚ်ကၠိုဟ်ခိုဟ် လတူ ကံ ကေုာံ ဖိုလ် ကံ (Kammassakata sammādiṭṭhi) ကေုာံ ပရေၚ်ကၠိုဟ်ခိုဟ် လတူ [[သစ္စာ ၄ ပြကာ]] (Four Noble Truths) မတွဟ်ဂး ဒုက္ခ၊ သမုဒယ၊ နိရောဓ၊ မဂ္ဂ ရ။
# '''မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ (Micchā-diṭṭhi / Wrong View):''' လညာတ် မဗၠေတ်၊ ကွေတ် မဗၠေတ် မပလီုပလာ် ကဵု ဍာ်ဒကေဝ် ကၠိုဟ်ခိုဟ် ပရေၚ်သဘာဝ တုဲ ဖန်ကဵု သတ္တံ ဒးဂေတ် ဒၟံၚ် ပ္ဍဲ သံသာ ရ။ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ဏအ် ဂှ် ဍေံ ပါလုပ် ပ္ဍဲ အကုသိုလ် ကံ ကေုာံ အကုသိုလ် စိုတ် ဗွဲမဂၠိုၚ် ရ&lt;ref name=&quot;nyanatiloka&quot;&gt;{{cite book |author=Nyanatiloka Mahathera |year=1980 |title=Buddhist Dictionary: Manual of Buddhist Terms and Doctrines |publisher=Buddhist Publication Society |isbn=978-9552400193}}&lt;/ref&gt;။

== မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ အဓိက ၃ ပြကာ (Three Major Wrong Views) ==
ပ္ဍဲ လိက်ပတ် ဗုဒ္ဓဘာသာ တေံ ဂှ် မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ အဓိက မဖန်ကဵု သတ္တံ မဒး သ္ၚောဲခြာ နူ နိဗ္ဗာန် ဂှ် နွံ ၃ သာ် အဓိက ရ-

* '''သက္ကာယဒိဋ္ဌိ (Sakkāya-diṭṭhi - Personality belief / Identity view):''' လညာတ် မထေၚ်ဂး ခန္ဓ ၅ (Rupa, Vedana, Sanna, Sankhara, Vinnana) ဏအ် ဂှ် ဒှ် &quot;အဲ&quot; (Self/Soul)၊ &quot;အတ္တ&quot; ရ။ ဍေံ ဒှ် လညာတ် မစောဲလာံ ဒဒှ်ရ အဲ နွံ၊ လမျီု နွံ၊ ပူဂိုလ် နွံ ရ။
* '''သဿတဒိဋ္ဌိ (Sassata-diṭṭhi - Eternalism):''' လညာတ် မထေၚ်ဂး လမျီု ဟွံသေၚ်မ္ဂး အတ္တ ဂှ် ဍေံ တန်တဴ ဒၟံၚ် တွဵု (Eternal) ရ။ ၜိုန်ရ ကာယ ဏအ် လီု အာ ကီုလေဝ် လမျီု (Soul) ဂှ် ပြံၚ် အာ စုတ် ခန္ဓ တၟိ တွဵု ရ။ (လညာတ် ဏအ် တုပ် ကု ကွေတ် ဟိန္ဒူ လ္ၚဵု)။
* '''ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ (Uccheda-diṭṭhi - Annihilationism):''' လညာတ် မထေၚ်ဂး သတ္တံ ချိုတ် အာ တုဲ အိုတ် အာ ရ။ ဘဝ ဂတ ဟွံမွဲ၊ ကံ ဖိုလ် ဟွံမွဲ၊ ချိုတ် တုဲ ဇိုတ် ရ။ (လညာတ် ဏအ် တုပ် ကု လညာတ် သိပ္ပံ ရုပ်ဝါဒ ခေတ်လၟုဟ်)။

ကျာ်တြဲ ဂှ် ဟွံဒုၚ်တဲ လညာတ် သဿတဒိဋ္ဌိ ကေုာံ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ သီု ၜါ သာ် တုဲ ဟီုတွဟ် လဝ် ဂၠံၚ်တရဴ အဒေါဝ် မတွဟ်ဂး '''ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်''' (Dependent Origination - Paticcasamuppāda) မဒှ် ပရေၚ်ဆက်စပ် ဟိုတ် ကေုာံ ဖိုလ် ရ&lt;ref name=&quot;rahula&quot;&gt;{{cite book |last=Rahula |first=Walpola |year=1974 |title=What the Buddha Taught |publisher=Grove Press |isbn=978-0802130310}}&lt;/ref&gt;။

== ပရေၚ်ပါ်ခြာ သမ္မာဒိဋ္ဌိ ကေုာံ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! လက္ခဏာ (Characteristic) !! သမ္မာဒိဋ္ဌိ (Right View) !! မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ (Wrong View)
|-
| '''လညာတ် လတူ ကံ''' (View on Kamma)
| ပတှ်ေ ကံ ကေုာံ ဖိုလ် ကံ။ ကၠောန် ခိုဟ် ဂွံ ခိုဟ်၊ ကၠောန် ပရေံ ဂွံ ပရေံ (Kammassakata)။
| ဟွံပတှ်ေ ဖိုလ် ကံ။ ထေၚ်ဂး ခိုဟ် ပရေံ ဂှ် က္တဵုဒှ် နကဵု သဘာဝ (Natthika-diṭṭhi)။
|-
| '''လညာတ် လတူ အတ္တ''' (View on Self/Soul)
| တီကေတ် သဘာဝ အနတ္တ (Non-self)။ ခန္ဓ ၅ ဂှ် ဟွံသေၚ် အဲ၊ ဟွံသေၚ် အတ္တ။
| ထေၚ်ဂး ခန္ဓ ဏအ် ဒှ် အဲ၊ လမျီု (Soul) နွံ (Sakkāya-diṭṭhi)။
|-
| '''လညာတ် လတူ ဘဝ''' (View on Existence)
| တီကေတ် သဘာဝ အနိစ္စ (Impermanence)။ ဘဝ ဂှ် က္တဵု တုဲ ပၠိုတ်။
| ထေၚ်ဂး ဘဝ ဂှ် တန်တဴ တွဵု (Eternalism) ဟွံသေၚ်မ္ဂး ချိုတ် တုဲ အိုတ် (Annihilationism)။
|-
| '''ဖိုလ်''' (Result)
| ပၠတရဴ ကဵု မဂ္ဂၚ် ၈ ပါ် တုဲ သၠးပွး နူ သံသာ (Nibbana)။
| ဖန်ကဵု ဒး ကလေၚ် က္တဵုဒှ် ပ္ဍဲ ၃၁ ဘုံ (Samsara) မဇၞော် ကု ဒုက္ခ။
|}

== ဗြဟ္မဇာလသုတ် ကေုာံ ဒိဋ္ဌိ ၆၂ ပြကာ (Brahmajala Sutta and 62 Views) ==
ပ္ဍဲ [[ဒဳဃနိကာယ်]] တေံ မ္ဂး ကျာ်တြဲ တွဟ် လဝ် သုတ် အဓိက မွဲ မၞုံယၟု '''ဗြဟ္မဇာလသုတ်''' (Brahmajāla Sutta) ရ&lt;ref name=&quot;brahmajala&quot;&gt;{{cite web |url=https://suttacentral.net/dn1/en/sujato |title=Brahmajāla Sutta (DN 1) |publisher=SuttaCentral |access-date=2023-11-04}}&lt;/ref&gt;။ ပ္ဍဲ သုတ် ဏအ် ဂှ် ကျာ်တြဲ ပံက်ထ္ၜး ကဵု လညာတ် မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ မနွံ ပ္ဍဲ အခိၚ် တေံ သီုဖအိုတ် ၆၂ ပြကာ (62 Views) ရ။ 

ဒိဋ္ဌိ ၆၂ ပြကာ ဏအ် ဂှ် ဍေံ ပါ်လဝ်-
* '''ပုဗ္ဗန္တာနုဒိဋ္ဌိ (Views on the past - 18 ပြကာ):''' လညာတ် မဆေၚ်စပ် ကု ဘဝ အတိက် မပ္တံကဵု သဿတဒိဋ္ဌိ၊ ဨကစ္စသဿတဒိဋ္ဌိ တံ ပါလုပ် ရ။
* '''အပရန္တာနုဒိဋ္ဌိ (Views on the future - 44 ပြကာ):''' လညာတ် မဆေၚ်စပ် ကု ဘဝ အနာဂတ် မပ္တံကဵု ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ၊ ဒိဋ္ဌဓမ္မနိဗ္ဗာနဝါဒ (Nirvana here and now) တံ ပါလုပ် ရ။

ကျာ်တြဲ တွဟ် လဝ် ဒဒှ်ရ ညးတၠဒိဋ္ဌိ ၆၂ တံ ဏအ် သီုဖအိုတ် ဂှ် ဍေံ တုပ် ညံၚ်ရဴ က (Fish) မဒး သိုက် ဒၟံၚ် ပ္ဍဲ ဇာ (Net) ရ။ ဍေံ တံ ဂေတ် အာ ဂေတ် ကၠုၚ် ပ္ဍဲ သံသာ ဏအ် တုဲ ဟွံဗၠးိတ် နူ ဒဒိုက် ရ။

== နဲကဲ ပယ်ပါဲ ဒိဋ္ဌိ (Overcoming Diṭṭhi) ==
ပ္ဍဲ လညာတ် ဗုဒ္ဓဘာသာ မ္ဂး ဒိဋ္ဌိ အလုံအိုတ်သီု မပ္တံကဵု သက္ကာယဒိဋ္ဌိ (Personality belief) ကေုာံ သဳလဗ္ဗတပရာမာသ (Attachment to rites and rituals) ဂှ် ဒး ပယ်ပါဲ နကဵု ပရေၚ်ပၟဝ် ဗစာရဏာ '''[[ဝိပဿနာ]]''' (Vipassana Meditation) ရ။ 

ကာလ ပူဂိုလ် မွဲ ဇၞော်မောဝ် ညာဏ် ဝိပဿနာ တုဲ ကလိဂွံ '''သောတာပတ္တိမဂ်ဉာဏ်''' (Sotāpatti-magga-ñāṇa) မ္ဂး ညးတေံ ဒှ် အာ '''[[သောတာပန်]]''' (Sotāpanna - Stream-enterer) ရ။ ပူဂိုလ် သောတာပန် ဂှ် ညး ပယ်ပါဲ ကၠေံ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ၊ ဝိစိကိစ္ဆာ (Doubt) ကေုာံ သဳလဗ္ဗတပရာမာသ သီုဖအိုတ် မာန် တုဲ ဟွံဒး ကလေၚ် ဒတုံ အပါယ် ၄ (Apāya) လၟိုန် ရ&lt;ref name=&quot;bodhi_stream&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.accesstoinsight.org/lib/authors/bodhi/wheel322.html |title=The Noble Eightfold Path |author=Bhikkhu Bodhi |publisher=Access to Insight |access-date=2023-11-04}}&lt;/ref&gt;။ ဒိဋ္ဌိ တံ ဏအ် ပယ်ပါဲ အိုတ်း အာ လ္အိတ် ဂှ် ကာလ မအာ စိုပ် အရဟတ္တမဂ် (Arahatship) ရ။

== ဆက်ဗှ်လ္ၚတ် (See also) ==
* [[သမ္မာဒိဋ္ဌိ]] (Right View)
* [[သစ္စာ ၄ ပြကာ]] (Four Noble Truths)
* [[မဂ္ဂၚ် ၈ ပါ်]] (Noble Eightfold Path)
* [[အနတ္တ]] (Non-self)
* [[ဝိပဿနာ]] (Vipassana Meditation)

== နိဿဲ (References) ==
&lt;references /&gt;

{{Navbox
| name = ဗုဒ္ဓဘာသာ
| title = လညာတ် ကေုာံ ဓဝ် ဗုဒ္ဓဘာသာ (Buddhist Philosophy and Concepts)
| list1 = [[သစ္စာ ၄ ပြကာ]] • [[မဂ္ဂၚ် ၈ ပါ်]] • [[ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်]] • [[ဒိဋ္ဌိ]] • [[သမ္မာဒိဋ္ဌိ]] • [[အနိစ္စ]] • [[ဒုက္ခ]] • [[အနတ္တ]] • [[နိဗ္ဗာန်]]
}}

{{DEFAULTSORT:ဒိဋ္ဌိ}}
[[Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ]]
[[Category:ဓဝ် ဗုဒ္ဓဘာသာ]]
[[Category:ပါဠိ]]</text>
      <sha1>cmb3xjrxvtewl446l6zl9zz5vfdwnxq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>59752</id>
      <parentid>59751</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T14:03:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <origin>59752</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13607" sha1="9x68g6m8kasj9j5revmdw6muoyk0dpn" xml:space="preserve">{{Infobox ဓရ်
| နာမ = ဒိဋ္ဌိ
| နာမပါဠိ = Diṭṭhi
| ရုပ်ထမိက် = Dharmacakra.svg
| မုက်လိက်ရုပ် = ဒိဋ္ဌိ ဂှ် ပ္ဍဲ လညာတ် ဗုဒ္ဓဘာသာ မ္ဂး ဂွံ အဓိပ္ပါယ် &quot;လညာတ်&quot; ဟွံသေၚ်မ္ဂး &quot;ကွေတ်&quot; ရ။ ပ္ဍဲ အရာ ဏအ် ပါ်လဝ် သမ္မာဒိဋ္ဌိ ကေုာံ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ရ။
| တမ်မူလ = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ တြာဲပါဠိ (Pali Canon)
| အဓိပ္ပါယ် = လညာတ် (View)၊ ကွေတ် (Belief, Dogma)
| ဂကူ = [[သမ္မာဒိဋ္ဌိ]] (Right View)၊ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ (Wrong View)
| ပယ်ပါဲ = နကဵု မဂ်ဉာဏ် (Magga-ñāṇa) တေံ သောတာပန် ပယ်ပါဲ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ မာန်။
}}

'''ဒိဋ္ဌိ''' (ပါဠိ: Diṭṭhi; အၚ်္ဂလိက်: View, Belief, Dogma) ဂှ် ပ္ဍဲ လညာတ် [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] မ္ဂး မဂွံ အဓိပ္ပါယ် &quot;လညာတ်&quot; ဟွံသေၚ်မ္ဂး &quot;ကွေတ်&quot; မွဲ ရ။ ၜိုန်ရ မအရေဝ် ပါဠိ &quot;ဒိဋ္ဌိ&quot; ဂှ် ဗွဲဓမ္မတာ မ္ဂး မဂွံ အဓိပ္ပါယ် လညာတ် အလုံအိုတ်သီု ကီုလေဝ်၊ ပ္ဍဲ ကဏ္ဍ လိက်ပတ် ဗုဒ္ဓဘာသာ ဗွဲမဂၠိုၚ် ဂှ် ယဝ်ရ စကာ လဝ် အရေဝ် &quot;ဒိဋ္ဌိ&quot; သၟး မ္ဂး ဍေံ ရန်တၟအ် ကဵု '''မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ''' (Micchā-diṭṭhi - Wrong view) ဟွံသေၚ်မ္ဂး လညာတ် မဗၠေတ်ပၠန် ဂၠိုၚ် ရ&lt;ref name=&quot;bikkhu_bodhi&quot;&gt;{{cite book |author=Bhikkhu Bodhi |year=2000 |title=The Connected Discourses of the Buddha: A Translation of the Samyutta Nikaya |publisher=Wisdom Publications |isbn=978-0861713318}}&lt;/ref&gt;။

ပ္ဍဲ သာသနာ ကျာ် တေံ ဂှ် လညာတ် ဏအ် ဒှ် အရာ ကိစ္စဇၞော် အိုတ် မွဲ ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ပ္ဍဲ [[မဂ္ဂၚ် ၈ ပါ်]] (Noble Eightfold Path) တေံ ဂှ် ကျာ်တြဲ စွံ လဝ် [[သမ္မာဒိဋ္ဌိ]] (Right view) ပ္ဍဲ လဒပ် ပထမ အိုတ် ရ။ လညာတ် ဒး ဏအ် သၟး ဟေၚ် ဍေံ ပၠတရဴ ကဵု ကမၠောန် မဒး ကေုာံ ဂၠံၚ်တရဴ မဗၠးၜး နူ ဒဒိုက် သံသာ မာန် ရ။

== ဗီုပြၚ် ဒိဋ္ဌိ အဓိက (Primary Types of Diṭṭhi) ==
ပ္ဍဲ အဘိဓမ္မာ ကေုာံ သုတ္တန် တေံ ဂှ် ဒိဋ္ဌိ ဏအ် ပါ်လဝ် နကဵု ဗီုပြၚ် အဓိက ၜါ သာ် ရ-

# '''[[သမ္မာဒိဋ္ဌိ]] (Sammā-diṭṭhi / Right View):''' လညာတ် မဒး၊ လညာတ် မစှ်ေ ကဵု သဘာဝ ဓဝ်။ ဍေံ ရန်တၟအ် ကဵု ပရေၚ်ကၠိုဟ်ခိုဟ် လတူ ကံ ကေုာံ ဖိုလ် ကံ (Kammassakata sammādiṭṭhi) ကေုာံ ပရေၚ်ကၠိုဟ်ခိုဟ် လတူ [[သစ္စာ ၄ ပြကာ]] (Four Noble Truths) မတွဟ်ဂး ဒုက္ခ၊ သမုဒယ၊ နိရောဓ၊ မဂ္ဂ ရ။
# '''မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ (Micchā-diṭṭhi / Wrong View):''' လညာတ် မဗၠေတ်၊ ကွေတ် မဗၠေတ် မပလီုပလာ် ကဵု ဍာ်ဒကေဝ် ကၠိုဟ်ခိုဟ် ပရေၚ်သဘာဝ တုဲ ဖန်ကဵု သတ္တံ ဒးဂေတ် ဒၟံၚ် ပ္ဍဲ သံသာ ရ။ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ဏအ် ဂှ် ဍေံ ပါလုပ် ပ္ဍဲ အကုသိုလ် ကံ ကေုာံ အကုသိုလ် စိုတ် ဗွဲမဂၠိုၚ် ရ&lt;ref name=&quot;nyanatiloka&quot;&gt;{{cite book |author=Nyanatiloka Mahathera |year=1980 |title=Buddhist Dictionary: Manual of Buddhist Terms and Doctrines |publisher=Buddhist Publication Society |isbn=978-9552400193}}&lt;/ref&gt;။

== မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ အဓိက ၃ ပြကာ (Three Major Wrong Views) ==
ပ္ဍဲ လိက်ပတ် ဗုဒ္ဓဘာသာ တေံ ဂှ် မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ အဓိက မဖန်ကဵု သတ္တံ မဒး သ္ၚောဲခြာ နူ နိဗ္ဗာန် ဂှ် နွံ ၃ သာ် အဓိက ရ-

* '''သက္ကာယဒိဋ္ဌိ (Sakkāya-diṭṭhi - Personality belief / Identity view):''' လညာတ် မထေၚ်ဂး ခန္ဓ ၅ (Rupa, Vedana, Sanna, Sankhara, Vinnana) ဏအ် ဂှ် ဒှ် &quot;အဲ&quot; (Self/Soul)၊ &quot;အတ္တ&quot; ရ။ ဍေံ ဒှ် လညာတ် မစောဲလာံ ဒဒှ်ရ အဲ နွံ၊ လမျီု နွံ၊ ပူဂိုလ် နွံ ရ။
* '''သဿတဒိဋ္ဌိ (Sassata-diṭṭhi - Eternalism):''' လညာတ် မထေၚ်ဂး လမျီု ဟွံသေၚ်မ္ဂး အတ္တ ဂှ် ဍေံ တန်တဴ ဒၟံၚ် တွဵု (Eternal) ရ။ ၜိုန်ရ ကာယ ဏအ် လီု အာ ကီုလေဝ် လမျီု (Soul) ဂှ် ပြံၚ် အာ စုတ် ခန္ဓ တၟိ တွဵု ရ။ (လညာတ် ဏအ် တုပ် ကု ကွေတ် ဟိန္ဒူ လ္ၚဵု)။
* '''ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ (Uccheda-diṭṭhi - Annihilationism):''' လညာတ် မထေၚ်ဂး သတ္တံ ချိုတ် အာ တုဲ အိုတ် အာ ရ။ ဘဝ ဂတ ဟွံမွဲ၊ ကံ ဖိုလ် ဟွံမွဲ၊ ချိုတ် တုဲ ဇိုတ် ရ။ (လညာတ် ဏအ် တုပ် ကု လညာတ် သိပ္ပံ ရုပ်ဝါဒ ခေတ်လၟုဟ်)။

ကျာ်တြဲ ဂှ် ဟွံဒုၚ်တဲ လညာတ် သဿတဒိဋ္ဌိ ကေုာံ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ သီု ၜါ သာ် တုဲ ဟီုတွဟ် လဝ် ဂၠံၚ်တရဴ အဒေါဝ် မတွဟ်ဂး '''ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်''' (Dependent Origination - Paticcasamuppāda) မဒှ် ပရေၚ်ဆက်စပ် ဟိုတ် ကေုာံ ဖိုလ် ရ&lt;ref name=&quot;rahula&quot;&gt;{{cite book |last=Rahula |first=Walpola |year=1974 |title=What the Buddha Taught |publisher=Grove Press |isbn=978-0802130310}}&lt;/ref&gt;။

== ပရေၚ်ပါ်ခြာ သမ္မာဒိဋ္ဌိ ကေုာံ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! လက္ခဏာ (Characteristic) !! သမ္မာဒိဋ္ဌိ (Right View) !! မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ (Wrong View)
|-
| '''လညာတ် လတူ ကံ''' (View on Kamma)
| ပတှ်ေ ကံ ကေုာံ ဖိုလ် ကံ။ ကၠောန် ခိုဟ် ဂွံ ခိုဟ်၊ ကၠောန် ပရေံ ဂွံ ပရေံ (Kammassakata)။
| ဟွံပတှ်ေ ဖိုလ် ကံ။ ထေၚ်ဂး ခိုဟ် ပရေံ ဂှ် က္တဵုဒှ် နကဵု သဘာဝ (Natthika-diṭṭhi)။
|-
| '''လညာတ် လတူ အတ္တ''' (View on Self/Soul)
| တီကေတ် သဘာဝ အနတ္တ (Non-self)။ ခန္ဓ ၅ ဂှ် ဟွံသေၚ် အဲ၊ ဟွံသေၚ် အတ္တ။
| ထေၚ်ဂး ခန္ဓ ဏအ် ဒှ် အဲ၊ လမျီု (Soul) နွံ (Sakkāya-diṭṭhi)။
|-
| '''လညာတ် လတူ ဘဝ''' (View on Existence)
| တီကေတ် သဘာဝ အနိစ္စ (Impermanence)။ ဘဝ ဂှ် က္တဵု တုဲ ပၠိုတ်။
| ထေၚ်ဂး ဘဝ ဂှ် တန်တဴ တွဵု (Eternalism) ဟွံသေၚ်မ္ဂး ချိုတ် တုဲ အိုတ် (Annihilationism)။
|-
| '''ဖိုလ်''' (Result)
| ပၠတရဴ ကဵု မဂ္ဂၚ် ၈ ပါ် တုဲ သၠးပွး နူ သံသာ (Nibbana)။
| ဖန်ကဵု ဒး ကလေၚ် က္တဵုဒှ် ပ္ဍဲ ၃၁ ဘုံ (Samsara) မဇၞော် ကု ဒုက္ခ။
|}

== ဗြဟ္မဇာလသုတ် ကေုာံ ဒိဋ္ဌိ ၆၂ ပြကာ (Brahmajala Sutta and 62 Views) ==
ပ္ဍဲ [[ဒဳဃနိကာယ်]] တေံ မ္ဂး ကျာ်တြဲ တွဟ် လဝ် သုတ် အဓိက မွဲ မၞုံယၟု '''ဗြဟ္မဇာလသုတ်''' (Brahmajāla Sutta) ရ&lt;ref name=&quot;brahmajala&quot;&gt;{{cite web |url=https://suttacentral.net/dn1/en/sujato |title=Brahmajāla Sutta (DN 1) |publisher=SuttaCentral |access-date=2023-11-04}}&lt;/ref&gt;။ ပ္ဍဲ သုတ် ဏအ် ဂှ် ကျာ်တြဲ ပံက်ထ္ၜး ကဵု လညာတ် မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ မနွံ ပ္ဍဲ အခိၚ် တေံ သီုဖအိုတ် ၆၂ ပြကာ (62 Views) ရ။ 

ဒိဋ္ဌိ ၆၂ ပြကာ ဏအ် ဂှ် ဍေံ ပါ်လဝ်-
* '''ပုဗ္ဗန္တာနုဒိဋ္ဌိ (Views on the past - 18 ပြကာ):''' လညာတ် မဆေၚ်စပ် ကု ဘဝ အတိက် မပ္တံကဵု သဿတဒိဋ္ဌိ၊ ဨကစ္စသဿတဒိဋ္ဌိ တံ ပါလုပ် ရ။
* '''အပရန္တာနုဒိဋ္ဌိ (Views on the future - 44 ပြကာ):''' လညာတ် မဆေၚ်စပ် ကု ဘဝ အနာဂတ် မပ္တံကဵု ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ၊ ဒိဋ္ဌဓမ္မနိဗ္ဗာနဝါဒ (Nirvana here and now) တံ ပါလုပ် ရ။

ကျာ်တြဲ တွဟ် လဝ် ဒဒှ်ရ ညးတၠဒိဋ္ဌိ ၆၂ တံ ဏအ် သီုဖအိုတ် ဂှ် ဍေံ တုပ် ညံၚ်ရဴ က (Fish) မဒး သိုက် ဒၟံၚ် ပ္ဍဲ ဇာ (Net) ရ။ ဍေံ တံ ဂေတ် အာ ဂေတ် ကၠုၚ် ပ္ဍဲ သံသာ ဏအ် တုဲ ဟွံဗၠးိတ် နူ ဒဒိုက် ရ။

== နဲကဲ ပယ်ပါဲ ဒိဋ္ဌိ (Overcoming Diṭṭhi) ==
ပ္ဍဲ လညာတ် ဗုဒ္ဓဘာသာ မ္ဂး ဒိဋ္ဌိ အလုံအိုတ်သီု မပ္တံကဵု သက္ကာယဒိဋ္ဌိ (Personality belief) ကေုာံ သဳလဗ္ဗတပရာမာသ (Attachment to rites and rituals) ဂှ် ဒး ပယ်ပါဲ နကဵု ပရေၚ်ပၟဝ် ဗစာရဏာ '''[[ဝိပဿနာ]]''' (Vipassana Meditation) ရ။ 

ကာလ ပူဂိုလ် မွဲ ဇၞော်မောဝ် ညာဏ် ဝိပဿနာ တုဲ ကလိဂွံ '''သောတာပတ္တိမဂ်ဉာဏ်''' (Sotāpatti-magga-ñāṇa) မ္ဂး ညးတေံ ဒှ် အာ '''[[သောတာပန်]]''' (Sotāpanna - Stream-enterer) ရ။ ပူဂိုလ် သောတာပန် ဂှ် ညး ပယ်ပါဲ ကၠေံ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ၊ ဝိစိကိစ္ဆာ (Doubt) ကေုာံ သဳလဗ္ဗတပရာမာသ သီုဖအိုတ် မာန် တုဲ ဟွံဒး ကလေၚ် ဒတုံ အပါယ် ၄ (Apāya) လၟိုန် ရ&lt;ref name=&quot;bodhi_stream&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.accesstoinsight.org/lib/authors/bodhi/wheel322.html |title=The Noble Eightfold Path |author=Bhikkhu Bodhi |publisher=Access to Insight |access-date=2023-11-04}}&lt;/ref&gt;။ ဒိဋ္ဌိ တံ ဏအ် ပယ်ပါဲ အိုတ်း အာ လ္အိတ် ဂှ် ကာလ မအာ စိုပ် အရဟတ္တမဂ် (Arahatship) ရ။

== ဆက်ဗှ်လ္ၚတ် (See also) ==
* [[သမ္မာဒိဋ္ဌိ]] (Right View)
* [[သစ္စာ ၄ ပြကာ]] (Four Noble Truths)
* [[မဂ္ဂၚ် ၈ ပါ်]] (Noble Eightfold Path)
* [[အနတ္တ]] (Non-self)
* [[ဝိပဿနာ]] (Vipassana Meditation)

== နိဿဲ (References) ==
&lt;references /&gt;

{{Navbox
| name = ဗုဒ္ဓဘာသာ
| title = လညာတ် ကေုာံ ဓဝ် ဗုဒ္ဓဘာသာ (Buddhist Philosophy and Concepts)
| list1 = [[သစ္စာ ၄ ပြကာ]] • [[မဂ္ဂၚ် ၈ ပါ်]] • [[ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်]] • [[ဒိဋ္ဌိ]] • [[သမ္မာဒိဋ္ဌိ]] • [[အနိစ္စ]] • [[ဒုက္ခ]] • [[အနတ္တ]] • [[နိဗ္ဗာန်]]
}}

{{DEFAULTSORT:ဒိဋ္ဌိ}}
[[Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ]]
[[Category:ဓဝ် ဗုဒ္ဓဘာသာ]]
[[Category:ပါဠိ]]</text>
      <sha1>9x68g6m8kasj9j5revmdw6muoyk0dpn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>59753</id>
      <parentid>59752</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T14:04:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <origin>59753</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13607" sha1="j97jgw0u6efoqko2grgyloh3j410mx7" xml:space="preserve">{{Infobox ဓရ်
| နာမ = ဒိဋ္ဌိ
| နာမပါဠိ = Diṭṭhi
| ရုပ်ထမိက် = Dharmacakra.svg
| မုက်လိက်ရုပ် = ဒိဋ္ဌိ ဂှ် ပ္ဍဲ လညာတ် ဗုဒ္ဓဘာသာ မ္ဂး ဂွံ အဓိပ္ပါယ် &quot;လညာတ်&quot; ဟွံသေၚ်မ္ဂး &quot;ကွေတ်&quot; ရ။ ပ္ဍဲ အရာ ဏအ် ပါ်လဝ် သမ္မာဒိဋ္ဌိ ကေုာံ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ရ။
| တမ်မူလ = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ တြာဲပါဠိ (Pali Canon)
| အဓိပ္ပါယ် = လညာတ် (View)၊ ကွေတ် (Belief, Dogma)
| ဂကူ = [[သမ္မာဒိဋ္ဌိ]] (Right View)၊ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ (Wrong View)
| ပယ်ပါဲ = နကဵု မဂ်ဉာဏ် (Magga-ñāṇa) တေံ သောတာပန် ပယ်ပါဲ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ မာန်။
}}

'''ဒိဋ္ဌိ''' (ပါဠိ: Diṭṭhi; အၚ်္ဂလိက်: View, Belief, Dogma) ဂှ် ပ္ဍဲ လညာတ် [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] မ္ဂး မဂွံ အဓိပ္ပါယ် &quot;လညာတ်&quot; ဟွံသေၚ်မ္ဂး &quot;ကွေတ်&quot; မွဲ ရ။ ၜိုန်ရ မအရေဝ် ပါဠိ &quot;ဒိဋ္ဌိ&quot; ဂှ် ဗွဲဓမ္မတာ မ္ဂး မဂွံ အဓိပ္ပါယ် လညာတ် အလုံအိုတ်သီု ကီုလေဝ်၊ ပ္ဍဲ ကဏ္ဍ လိက်ပတ် ဗုဒ္ဓဘာသာ ဗွဲမဂၠိုၚ် ဂှ် ယဝ်ရ စကာ လဝ် အရေဝ် &quot;ဒိဋ္ဌိ&quot; သၟး မ္ဂး ဍေံ ရန်တၟအ် ကဵု '''မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ''' (Micchā-diṭṭhi - Wrong view) ဟွံသေၚ်မ္ဂး လညာတ် မဗၠေတ်ပၠန် ဂၠိုၚ် ရ&lt;ref name=&quot;bikkhu_bodhi&quot;&gt;{{cite book |author=Bhikkhu Bodhi |year=2000 |title=The Connected Discourses of the Buddha: A Translation of the Samyutta Nikaya |publisher=Wisdom Publications |isbn=978-0861713318}}&lt;/ref&gt;။

ပ္ဍဲ သာသနာ ကျာ် တေံ ဂှ် လညာတ် ဏအ် ဒှ် အရာ ကိစ္စဇၞော် အိုတ် မွဲ ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ပ္ဍဲ [[မဂ္ဂၚ် ၈ ပါ်]] (Noble Eightfold Path) တေံ ဂှ် ကျာ်တြဲ စွံ လဝ် [[သမ္မာဒိဋ္ဌိ]] (Right view) ပ္ဍဲ လဒပ် ပထမ အိုတ် ရ။ လညာတ် ဒး ဏအ် သၟး ဟေၚ် ဍေံ ပၠတရဴ ကဵု ကမၠောန် မဒး ကေုာံ ဂၠံၚ်တရဴ မဗၠးၜး နူ ဒဒိုက် သံသာ မာန် ရ။

== ဗီုပြၚ် ဒိဋ္ဌိ အဓိက (Primary Types of Diṭṭhi) ==
ပ္ဍဲ အဘိဓမ္မာ ကေုာံ သုတ္တန် တေံ ဂှ် ဒိဋ္ဌိ ဏအ် ပါ်လဝ် နကဵု ဗီုပြၚ် အဓိက ၜါ သာ် ရ-

# '''[[သမ္မာဒိဋ္ဌိ]] (Sammā-diṭṭhi / Right View):''' လညာတ် မဒး၊ လညာတ် မစှ်ေ ကဵု သဘာဝ ဓဝ်။ ဍေံ ရန်တၟအ် ကဵု ပရေၚ်ကၠိုဟ်ခိုဟ် လတူ ကံ ကေုာံ ဖိုလ် ကံ (Kammassakata sammādiṭṭhi) ကေုာံ ပရေၚ်ကၠိုဟ်ခိုဟ် လတူ [[သစ္စာ ၄ ပြကာ]] (Four Noble Truths) မတွဟ်ဂး ဒုက္ခ၊ သမုဒယ၊ နိရောဓ၊ မဂ္ဂ ရ။
# '''မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ (Micchā-diṭṭhi / Wrong View):''' လညာတ် မဗၠေတ်၊ ကွေတ် မဗၠေတ် မပလီုပလာ် ကဵု ဍာ်ဒကေဝ် ကၠိုဟ်ခိုဟ် ပရေၚ်သဘာဝ တုဲ ဖန်ကဵု သတ္တံ ဒးဂေတ် ဒၟံၚ် ပ္ဍဲ သံသာ ရ။ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ဏအ် ဂှ် ဍေံ ပါလုပ် ပ္ဍဲ အကုသိုလ် ကံ ကေုာံ အကုသိုလ် စိုတ် ဗွဲမဂၠိုၚ် ရ&lt;ref name=&quot;nyanatiloka&quot;&gt;{{cite book |author=Nyanatiloka Mahathera |year=1980 |title=Buddhist Dictionary: Manual of Buddhist Terms and Doctrines |publisher=Buddhist Publication Society |isbn=978-9552400193}}&lt;/ref&gt;။

== မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ အဓိက ၃ ပြကာ (Three Major Wrong Views) ==
ပ္ဍဲ လိက်ပတ် ဗုဒ္ဓဘာသာ တေံ ဂှ် မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ အဓိက မဖန်ကဵု သတ္တံ မဒး သ္ၚောဲခြာ နူ နိဗ္ဗာန် ဂှ် နွံ ၃ သာ် အဓိက ရ-

* '''သက္ကာယဒိဋ္ဌိ (Sakkāya-diṭṭhi - Personality belief / Identity view):''' လညာတ် မထေၚ်ဂး ခန္ဓ ၅ (Rupa, Vedana, Sanna, Sankhara, Vinnana) ဏအ် ဂှ် ဒှ် &quot;အဲ&quot; (Self/Soul)၊ &quot;အတ္တ&quot; ရ။ ဍေံ ဒှ် လညာတ် မစောဲလာံ ဒဒှ်ရ အဲ နွံ၊ လမျီု နွံ၊ ပူဂိုလ် နွံ ရ။
* '''သဿတဒိဋ္ဌိ (Sassata-diṭṭhi - Eternalism):''' လညာတ် မထေၚ်ဂး လမျီု ဟွံသေၚ်မ္ဂး အတ္တ ဂှ် ဍေံ တန်တဴ ဒၟံၚ် တွဵု (Eternal) ရ။ ၜိုန်ရ ကာယ ဏအ် လီု အာ ကီုလေဝ် လမျီု (Soul) ဂှ် ပြံၚ် အာ စုတ် ခန္ဓ တၟိ တွဵု ရ။ (လညာတ် ဏအ် တုပ် ကု ကွေတ် ဟိန္ဒူ လ္ၚဵု)။
* '''ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ (Uccheda-diṭṭhi - Annihilationism):''' လညာတ် မထေၚ်ဂး သတ္တံ ချိုတ် အာ တုဲ အိုတ် အာ ရ။ ဘဝ ဂတ ဟွံမွဲ၊ ကံ ဖိုလ် ဟွံမွဲ၊ ချိုတ် တုဲ ဇိုတ် ရ။ (လညာတ် ဏအ် တုပ် ကု လညာတ် သိပ္ပံ ရုပ်ဝါဒ ခေတ်လၟုဟ်)။

ကျာ်တြဲ ဂှ် ဟွံဒုၚ်တဲ လညာတ် သဿတဒိဋ္ဌိ ကေုာံ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ သီု ၜါ သာ် တုဲ ဟီုတွဟ် လဝ် ဂၠံၚ်တရဴ အဒေါဝ် မတွဟ်ဂး '''ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်''' (Dependent Origination - Paticcasamuppāda) မဒှ် ပရေၚ်ဆက်စပ် ဟိုတ် ကေုာံ ဖိုလ် ရ&lt;ref name=&quot;rahula&quot;&gt;{{cite book |last=Rahula |first=Walpola |year=1974 |title=What the Buddha Taught |publisher=Grove Press |isbn=978-0802130310}}&lt;/ref&gt;။

== ပရေၚ်ပါ်ခြာ သမ္မာဒိဋ္ဌိ ကေုာံ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! လက္ခဏာ (Characteristic) !! သမ္မာဒိဋ္ဌိ (Right View) !! မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ (Wrong View)
|-
| '''လညာတ် လတူ ကံ''' (View on Kamma)
| ပတှ်ေ ကံ ကေုာံ ဖိုလ် ကံ။ ကၠောန် ခိုဟ် ဂွံ ခိုဟ်၊ ကၠောန် ပရေံ ဂွံ ပရေံ (Kammassakata)။
| ဟွံပတှ်ေ ဖိုလ် ကံ။ ထေၚ်ဂး ခိုဟ် ပရေံ ဂှ် က္တဵုဒှ် နကဵု သဘာဝ (Natthika-diṭṭhi)။
|-
| '''လညာတ် လတူ အတ္တ''' (View on Self/Soul)
| တီကေတ် သဘာဝ အနတ္တ (Non-self)။ ခန္ဓ ၅ ဂှ် ဟွံသေၚ် အဲ၊ ဟွံသေၚ် အတ္တ။
| ထေၚ်ဂး ခန္ဓ ဏအ် ဒှ် အဲ၊ လမျီု (Soul) နွံ (Sakkāya-diṭṭhi)။
|-
| '''လညာတ် လတူ ဘဝ''' (View on Existence)
| တီကေတ် သဘာဝ အနိစ္စ (Impermanence)။ ဘဝ ဂှ် က္တဵု တုဲ ပၠိုတ်။
| ထေၚ်ဂး ဘဝ ဂှ် တန်တဴ တွဵု (Eternalism) ဟွံသေၚ်မ္ဂး ချိုတ် တုဲ အိုတ် (Annihilationism)။
|-
| '''ဖိုလ်''' (Result)
| ပၠတရဴ ကဵု မဂ္ဂၚ် ၈ ပါ် တုဲ သၠးပွး နူ သံသာ (Nibbana)။
| ဖန်ကဵု ဒး ကလေၚ် က္တဵုဒှ် ပ္ဍဲ ၃၁ ဘုံ (Samsara) မဇၞော် ကု ဒုက္ခ။
|}

== ဗြဟ္မဇာလသုတ် ကေုာံ ဒိဋ္ဌိ ၆၂ ပြကာ (Brahmajala Sutta and 62 Views) ==
ပ္ဍဲ [[ဒဳဃနိကာယ်]] တေံ မ္ဂး ကျာ်တြဲ တွဟ် လဝ် သုတ် အဓိက မွဲ မၞုံယၟု '''ဗြဟ္မဇာလသုတ်''' (Brahmajāla Sutta) ရ&lt;ref name=&quot;brahmajala&quot;&gt;{{cite web |url=https://suttacentral.net/dn1/en/sujato |title=Brahmajāla Sutta (DN 1) |publisher=SuttaCentral |access-date=2023-11-04}}&lt;/ref&gt;။ ပ္ဍဲ သုတ် ဏအ် ဂှ် ကျာ်တြဲ ပံက်ထ္ၜး ကဵု လညာတ် မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ မနွံ ပ္ဍဲ အခိၚ် တေံ သီုဖအိုတ် ၆၂ ပြကာ (62 Views) ရ။ 

ဒိဋ္ဌိ ၆၂ ပြကာ ဏအ် ဂှ် ဍေံ ပါ်လဝ်-
* '''ပုဗ္ဗန္တာနုဒိဋ္ဌိ (Views on the past - 18 ပြကာ):''' လညာတ် မဆေၚ်စပ် ကု ဘဝ အတိက် မပ္တံကဵု သဿတဒိဋ္ဌိ၊ ဨကစ္စသဿတဒိဋ္ဌိ တံ ပါလုပ် ရ။
* '''အပရန္တာနုဒိဋ္ဌိ (Views on the future - 44 ပြကာ):''' လညာတ် မဆေၚ်စပ် ကု ဘဝ အနာဂတ် မပ္တံကဵု ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ၊ ဒိဋ္ဌဓမ္မနိဗ္ဗာနဝါဒ (Nirvana here and now) တံ ပါလုပ် ရ။

ကျာ်တြဲ တွဟ် လဝ် ဒဒှ်ရ ညးတၠဒိဋ္ဌိ ၆၂ တံ ဏအ် သီုဖအိုတ် ဂှ် ဍေံ တုပ် ညံၚ်ရဴ က (Fish) မဒး သိုက် ဒၟံၚ် ပ္ဍဲ ဇာ (Net) ရ။ ဍေံ တံ ဂေတ် အာ ဂေတ် ကၠုၚ် ပ္ဍဲ သံသာ ဏအ် တုဲ ဟွံဗၠးိတ် နူ ဒဒိုက် ရ။

== နဲကဲ ပယ်ပါဲ ဒိဋ္ဌိ (Overcoming Diṭṭhi) ==
ပ္ဍဲ လညာတ် ဗုဒ္ဓဘာသာ မ္ဂး ဒိဋ္ဌိ အလုံအိုတ်သီု မပ္တံကဵု သက္ကာယဒိဋ္ဌိ (Personality belief) ကေုာံ သဳလဗ္ဗတပရာမာသ (Attachment to rites and rituals) ဂှ် ဒး ပယ်ပါဲ နကဵု ပရေၚ်ပၟဝ် ဗစာရဏာ '''[[ဝိပဿနာ]]''' (Vipassana Meditation) ရ။ 

ကာလ ပူဂိုလ် မွဲ ဇၞော်မောဝ် ညာဏ် ဝိပဿနာ တုဲ ကလိဂွံ '''သောတာပတ္တိမဂ်ဉာဏ်''' (Sotāpatti-magga-ñāṇa) မ္ဂး ညးတေံ ဒှ် အာ '''[[သောတာပန်]]''' (Sotāpanna - Stream-enterer) ရ။ ပူဂိုလ် သောတာပန် ဂှ် ညး ပယ်ပါဲ ကၠေံ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ၊ ဝိစိကိစ္ဆာ (Doubt) ကေုာံ သဳလဗ္ဗတပရာမာသ သီုဖအိုတ် မာန် တုဲ ဟွံဒး ကလေၚ် ဒတုံ အပါယ် ၄ (Apāya) လၟိုန် ရ&lt;ref name=&quot;bodhi_stream&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.accesstoinsight.org/lib/authors/bodhi/wheel322.html |title=The Noble Eightfold Path |author=Bhikkhu Bodhi |publisher=Access to Insight |access-date=2023-11-04}}&lt;/ref&gt;။ ဒိဋ္ဌိ တံ ဏအ် ပယ်ပါဲ အိုတ်း အာ လ္အိတ် ဂှ် ကာလ မအာ စိုပ် အရဟတ္တမဂ် (Arahatship) ရ။

== ဆက်ဗှ်လ္ၚတ် (See also) ==
* [[သမ္မာဒိဋ္ဌိ]] (Right View)
* [[သစ္စာ ၄ ပြကာ]] (Four Noble Truths)
* [[မဂ္ဂၚ် ၈ ပါ်]] (Noble Eightfold Path)
* [[အနတ္တ]] (Non-self)
* [[ဝိပဿနာ]] (Vipassana Meditation)

== နိဿဲ (References) ==
&lt;references /&gt;

{{Navbox
| name = ဗုဒ္ဓဘာသာ
| title = လညာတ် ကေုာံ ဓဝ် ဗုဒ္ဓဘာသာ (Buddhist Philosophy and Concepts)
| list1 = [[သစ္စာ ၄ ပြကာ]] • [[မဂ္ဂၚ် ၈ ပါ်]] • [[ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်]] • [[ဒိဋ္ဌိ]] • [[သမ္မာဒိဋ္ဌိ]] • [[အနိစ္စ]] • [[ဒုက္ခ]] • [[အနတ္တ]] • [[နိဗ္ဗာန်]]
}}

{{DEFAULTSORT:ဒိဋ္ဌိ}}
[[Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ]]
[[Category:ဓရ် ဗုဒ္ဓဘာသာ]]
[[Category:ပါဠိ]]</text>
      <sha1>j97jgw0u6efoqko2grgyloh3j410mx7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ဓရ် ဗုဒ္ဓဘာသာ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>13164</id>
    <revision>
      <id>59754</id>
      <timestamp>2026-11-04T14:05:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;ကဏ္ဍဝွံ ဒှ်ကဏ္ဍ မဆေၚ်စပ်ကဵု တဝှ်ဍောၚ်ဓရ်၊ ပရေၚ်ဒ္ဂေတ်ဝတ် ကေုာံ လိက်ပတ် ပ္ဍဲ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] မဒှ်ရ။  [[Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ]]&quot;</comment>
      <origin>59754</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="304" sha1="soy51pqf0zuyrsv6bw89s5ix0i94900" xml:space="preserve">ကဏ္ဍဝွံ ဒှ်ကဏ္ဍ မဆေၚ်စပ်ကဵု တဝှ်ဍောၚ်ဓရ်၊ ပရေၚ်ဒ္ဂေတ်ဝတ် ကေုာံ လိက်ပတ် ပ္ဍဲ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] မဒှ်ရ။

[[Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ]]</text>
      <sha1>soy51pqf0zuyrsv6bw89s5ix0i94900</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ထာမ်ပလိက်:Infobox ဝၚ်</title>
    <ns>10</ns>
    <id>13165</id>
    <revision>
      <id>59755</id>
      <timestamp>2026-11-04T14:23:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{| class=&quot;infobox vevent&quot; style=&quot;width: 22em; font-size: 90%; line-height: 1.5em; text-align: left;&quot; |+ style=&quot;font-size: 125%; font-weight: bold; text-align: center;&quot; | {{{ယၟု|{{PAGENAME}}}}} |- {{#if:{{{ဗီုရုပ်|}}}| {{!}} colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; {{!}} [[File:{{{ဗီုရုပ်}}}|250px|frameless|alt={{{ယၟု|}}}]]&lt;br/&gt;{{{လိက်စၞောန်ဗီု|}}} }} |-...&quot;</comment>
      <origin>59755</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1352" sha1="5uulwggnw50q6lj5gb3xda1fzjw5wh6" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox vevent&quot; style=&quot;width: 22em; font-size: 90%; line-height: 1.5em; text-align: left;&quot;
|+ style=&quot;font-size: 125%; font-weight: bold; text-align: center;&quot; | {{{ယၟု|{{PAGENAME}}}}}
|-
{{#if:{{{ဗီုရုပ်|}}}|
{{!}} colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; {{!}} [[File:{{{ဗီုရုပ်}}}|250px|frameless|alt={{{ယၟု|}}}]]&lt;br/&gt;{{{လိက်စၞောန်ဗီု|}}}
}}
|-
{{#if:{{{စၟတ်တ္ၚဲ|}}}{{{အခိၚ်ကာလ|}}}|
! style=&quot;width: 35%;&quot; {{!}} အခိၚ်ကာလ
{{!}} {{{စၟတ်တ္ၚဲ|}}} {{{အခိၚ်ကာလ|}}}
}}
|-
{{#if:{{{ဒၞာဲဒတန်|}}}|
! ဒၞာဲဒတန်
{{!}} {{{ဒၞာဲဒတန်}}}
}}
|-
{{#if:{{{ဟိုတ်|}}}|
! ဟိုတ်
{{!}} {{{ဟိုတ်}}}
}}
|-
{{#if:{{{ညးမပါလုပ်|}}}|
! ညးမပါလုပ်
{{!}} {{{ညးမပါလုပ်}}}
}}
|-
{{#if:{{{သွဟ်|}}}|
! သွဟ်
{{!}} {{{သွဟ်}}}
}}
|}
&lt;noinclude&gt;
{{#doc|
== လွပ် ==
&lt;pre&gt;
{{Infobox ဝၚ်
| ယၟု = 
| ဗီုရုပ် = 
| လိက်စၞောန်ဗီု = 
| အခိၚ်ကာလ = 
| ဒၞာဲဒတန် = 
| ဟိုတ် = 
| ညးမပါလုပ် = 
| သွဟ် = 
}}
&lt;/pre&gt;
}}
[[Category:ထာမ်ပလိက်]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5uulwggnw50q6lj5gb3xda1fzjw5wh6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>နဲပညာဆက်ဆောံ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13166</id>
    <revision>
      <id>59756</id>
      <timestamp>2026-11-04T14:33:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Infobox technology | name = နဲပညာဆက်ဆောံ | image = Internet map 1024.jpg | caption = ဗီုရုပ် ဇာတ်အေန်တာနက် (Internet) မဒှ် သၞောတ်နဲပညာဆက်ဆောံ အဓိက ပ္ဍဲဂၠးတိ | sector = တၚ်နၚ် ကေုာံ ပရေၚ်ဆက်စၠောအ် | inventor = တၠပညာဗွဲ...&quot;</comment>
      <origin>59756</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25250" sha1="m81uh582vumizudlr9dettdchiehkkb" xml:space="preserve">{{Infobox technology
| name = နဲပညာဆက်ဆောံ
| image = Internet map 1024.jpg
| caption = ဗီုရုပ် ဇာတ်အေန်တာနက် (Internet) မဒှ် သၞောတ်နဲပညာဆက်ဆောံ အဓိက ပ္ဍဲဂၠးတိ
| sector = တၚ်နၚ် ကေုာံ ပရေၚ်ဆက်စၠောအ်
| inventor = တၠပညာဗွဲမဂၠိုၚ် (မပ္တံကဵု ဂရေမ်ဗေလ်၊ တေမ် ဗာနာ-လဳ)
| inception = ၁၉ ဗွဝ်ကၠံ (တယ်လဳဂရပ် ကေုာံ တယ်လဳဖုၚ်)
| related = နဲပညာတၚ်နၚ်၊ ပရေၚ်ဆက်စၠောအ်၊ သိပ္ပံကောန်ပျူတာ
}}

'''နဲပညာဆက်ဆောံ''' (Information and communications technology ဟွံသေၚ်မ္ဂး ICT) ဒှ် နဲပညာ မဆေၚ်ကဵု သၞောတ်ဆက်စၠောအ် မပ္တံကဵု အေန်တာနက် (Internet)၊ ဇာတ်သၞောတ်ဟွံမွဲကဵုဝါယာ (Wireless networks)၊ သမာတ်ဖုၚ် (Smartphone) ကေုာံ ကပေါတ်ကိရိယာ တွက်လၟိဟ်နာနာတအ်ရ။ နဲပညာဏအ် ပံၚ်ပ္ကောံလဝ် နဲပညာတၚ်နၚ် (Information technology) ကေုာံ ပရေၚ်ဆက်စၠောအ် (Telecommunications) တုဲ ကၠောန်ဗဒှ်လဝ် သၞောတ် သွက်ဂွံ ပလံၚ်ဗစိုပ်၊ ဒုၚ်တဲ ကေုာံ တွက်ရိုဟ် တၚ်နၚ် အလုံမွဲဂၠးတိမာန်ရ။ ပ္ဍဲခေတ်လၟုဟ် နဲပညာဆက်ဆောံ ဒှ်အရာကိစ္စဇၞော်အိုတ် သွက်ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ်၊ ပရေၚ်ပညာ ကေုာံ ပရေၚ်မၞိဟ် အလုံမွဲလိုက်ရ။&lt;ref&gt;Smith, J. (2020). ''Global Communication Technologies''. Oxford University Press, p. 15.&lt;/ref&gt;

နဲပညာဆက်ဆောံဏအ်ဂှ် ဟွံသေၚ်ဆ ကပေါတ်စက် သက်သက်၊ သီုဒှ် သၞောတ်ဆပ်ဝဴ (Software)၊ ဒေတာဗေ့သ် (Database) ကေုာံ သၞောတ်ဂီုကၠီုတအ် ပါလုပ်ဒၟံၚ် သီုဖအိုတ်ရ။ နူကဵု ခေတ်တယ်လဳဂရပ် (Telegraph) မစကာ လပှ်ဓါတ်လလဳ စဵုကဵုစိုပ် ခေတ်ဝှာင်ဗာအံက်တေတ် (Fiber optics) ကေုာံ သၞောတ် ၅-ဂျဳ (5G) ဏအ်ဂှ် မၞိဟ်တအ် ပြံၚ်လှာဲကၠုၚ် နဲကဲဆက်ဆောံ ဗွဲမဇၞော်ကဵုဒြဟတ်ရ။&lt;ref&gt;Jones, M. (2019). ''The Evolution of Telecommunications''. Cambridge University Press, p. 42.&lt;/ref&gt;

== ဝၚ် ကေုာံ အခိၚ်ကိုပ်ကၠာ ==
ဝၚ် နဲပညာဆက်ဆောံ စမံက်ဂတဝ်ကၠုၚ် ပ္ဍဲ လဒေါဝ် ၁၉ ဗွဝ်ကၠံ နကဵု ကမၠောန်ခၞံဗဒှ် တယ်လဳဂရပ် (Telegraph) ရ။ သၞာံ ၁၈၃၇ မာသ် မောရ်သ် (Samuel Morse) ကၠောန်ဗဒှ် စက်တယ်လဳဂရပ် တုဲ ညးတအ် စကာ ကောဒ်မောရ်သ် (Morse code) သွက်ဂွံ ပလံၚ် လိက်ပရိုၚ် ဇမ္ၚောဲမာန်ကၠုၚ်ရ။ ဣဏအ်ဂှ် ဒှ်အလန်ပထမအိုတ် မၞိဟ်တအ် ပလံၚ်ပရိုၚ် ပြဟ်နူ လဟီုပါၚ် ကေုာံ တရဴတိုက်ရ။&lt;ref&gt;Brown, A. (2018). ''Early Telegraphy and Society''. MIT Press, p. 89.&lt;/ref&gt;

သၞာံ ၁၈၇၆ အာလေတ်ဇြာန်ဒါ ဂရေမ် ဗေလ် (Alexander Graham Bell) ခၞံဗဒှ် တယ်လဳဖုၚ် (Telephone) မာန်ကၠုၚ်တုဲ ရမ္သာၚ်မၞိဟ် ပြးဇးအာ ဇမ္ၚောဲ နကဵု လလဳမာန်ကၠုၚ်ရ။ လက္ကရဴဂှ် ပ္ဍဲ လအိတ် ၁၉ ဗွဝ်ကၠံ ဂူဂလဳယေမဝ် မာရ်ကဝ်နဳ (Guglielmo Marconi) ခၞံဗဒှ် ရေဒဳယဝ် (Radio) တုဲ ပရေၚ်ဆက်စၠောအ် ဟွံမွဲကဵုဝါယာ (Wireless communication) စကတဵုဒှ်ကၠုၚ်ရ။ ခေတ်ကိုပ်ကၠာဏအ် ဒှ်ရိုဟ်ကၞက် သွက် သၞောတ်ဆက်ဆောံ ဒဳဂျဳတယ် (Digital) လၟုဟ်ရ။

[[File:First_transistor.jpg|thumb|ထရန်သေတ်သတာ (Transistor) မဒှ် ရိုဟ်ကၞက် ကပေါတ်နဲပညာ ခေတ်တၟိ]]

== အဓိပ္ပါယ် ကေုာံ အလုံအလန် ==
အဓိပ္ပါယ် နဲပညာဆက်ဆောံ ညးတအ် ပံက်လဝ် နကဵု ပရေၚ်ပံၚ်ပ္ကောံ အရာနာနာ မဆေၚ်ကဵု တၚ်နၚ် ကေုာံ သၞောတ်ဆက်စၠောအ်ရ။ ပ္ဍဲအရာဏအ် ကပေါတ်ဟာတ်ဝဴ (Hardware)၊ လိက်ကုဒ် (Software) ကေုာံ ကွန်ရက် (Network) သီုဖအိုတ် ပါလုပ်ရ။ နဲပညာဏအ် ကဵုအခေါၚ် သွက်ဂွံ ဂိုၚ်သိပ် (Store)၊ ကလေၚ်သီကေတ် (Retrieve)၊ ကၠောန်ပလေဝ် (Process) ကေုာံ ပလံၚ်ဗစိုပ် (Transmit) တၚ်နၚ် နကဵု ဒဳဂျဳတယ်မာန်ရ။&lt;ref&gt;Williams, R. (2021). ''Defining ICT in the Modern Era''. Tech Review, 45(2), 112-115.&lt;/ref&gt;

အလုံအလန် နဲပညာဏအ် တၞီလုပ်ဒၟံၚ် ပ္ဍဲ ကမၠောန်ဖန်ဇန် အလဵုအသဳ၊ ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ်၊ ပရေၚ်ပညာ ကေုာံ ယေန်သၞာၚ် အလုံမွဲဂၠးတိရ။ ဥပမာ - ကမၠောန် ရာန်သွံ ပ္ဍဲလတူလာၚ် (E-commerce)၊ သၞောတ်ဘဏ် လတူအေန်တာနက် (Online banking) ကေုာံ ဒၞာဲဗ္တောန်ပညာ (E-learning) တအ် သီုဖအိုတ် ဒှ် အလုံအလန် နဲပညာဆက်ဆောံရ။

== ကိရိယာ ကေုာံ ကပေါတ်ပရၚ် ==
ကိရိယာ နဲပညာဆက်ဆောံ (ICT Devices) ဂှ် ဇၞော်မောဝ်ကၠုၚ် နူကဵု ကောန်ပျူတာ ဇၞော်ဇၞော် စဵုကဵုစိုပ် သမာတ်ဖုၚ် မစုတ်ပ္ဍဲထိုၚ်ပလောအ်မာန်ရ။ ကောန်ပျူတာ (Computer)၊ တေပ်ဗလက် (Tablet) ကေုာံ သမာတ်ဖုၚ်တအ် ဒှ် ကပေါတ်ပရၚ် အဓိက သွက် ညးစကာတအ် (End-users) ရ။ ကပေါတ်တအ်ဏအ် ကၠောန်ဗဒှ်လဝ် နကဵု ထရန်သေတ်သတာ (Transistor) ကေုာံ မိုတ်ခရဝ်ချေပ် (Microchip) မဍောတ်သွတ် ဗွဲမလောန်ရ။

တၚ်နၚ်ဂမၠိုၚ်တအ် ညးတအ် ဂိုၚ်သိပ်လဝ် ပ္ဍဲ သာဗာ (Server) ကေုာံ သၞောတ်ဒေတာ (Data center) တအ်ရ။ ဒေတာသေန်တာ ဇၞော်ဇၞော် ပ္ဍဲဂၠးတိဏအ် နွံဒၟံၚ် ပ္ဍဲ ရးနိဂီု အမေရိကာန် ကေုာံ ဥရောပတုဲ ညးတအ် ထိၚ်ဒဝ်လဝ် တၚ်နၚ် အလုံမွဲလိုက်ရ။ သာဗာတအ်ဏအ် စကာ ဒြဟတ်လလဳ ဗွဲမဂၠိုၚ်တုဲ ဒးကၠောန်ပလေဝ် သၞောတ်လအိတ်ဂမ္တဴ (Cooling system) လၟိုန်အခိၚ်ရ။&lt;ref&gt;Davis, L. (2019). ''Hardware Infrastructure of the Web''. Digital Press, p. 204.&lt;/ref&gt;

== ပရေၚ်ဆက်စၠောအ် သၞောတ်ဝါယာ ==
သၞောတ်ဆက်စၠောအ် ဝါယာ (Wired communication) ဒှ် သၞောတ် မစကာ လောဟာ (Metal) ဟွံသေၚ်မ္ဂး ပလာသတေတ် သွက်ဂွံ ပလံၚ် တၚ်နၚ်ရ။ ကိုပ်ကၠာတေအ် စကာ ဝါယာဗရိုတ် (Copper wire) မာန်ကီုလေဝ် လၟုဟ် ညးတအ် ပြံၚ်စကာ ဝှာင်ဗာအံက်တေတ် (Fiber-optic cable) မစကာ လျး (Light) သွက်ဂွံ ပလံၚ်ဒေတာရ။

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ အလံၚ်အထောတ် သၞောတ်ဝါယာနာနာ
|-
! ကပေါတ် !! အမြဟ် (Speed) !! ဒၞာဲစကာ
|-
| ဝါယာဗရိုတ် (Copper) || သဝ် || တယ်လဳဖုၚ်တြေံ
|-
| ကဝ်အေက်သဳယျာ (Coaxial) || လဒေါဝ် || တဳဗဳ ကေဗယ်
|-
| ဝှာင်ဗာအံက်တေတ် (Fiber optic) || ပြဟ်လောန် || သၞောတ်အေန်တာနက် အဓိက
|}

ဝှာင်ဗာအံက်တေတ် မတိုပ်လဝ် သၟဝ်ၜဳမှာသមុဒ္ဒရာ (Submarine communications cable) တအ် ပံၚ်စပ်လဝ် တိုက် (Continent) မွဲကဵုမွဲရ။ ကေဗယ်သၟဝ်ၜဳဏအ် ဍိုက်ကေတ် လၟိဟ်ဒေတာ အေန်တာနက် ၉၉ က္ဍိုပ်ကၠံ အလုံဂၠးတိတုဲ ယဝ်ရ ဝါယာဏအ် ပိုတ်အာမ္ဂး ပရေၚ်ဆက်ဆောံ ဂၠးတိ လီုလာ်မာန်ရ။&lt;ref&gt;Miller, P. (2020). ''Submarine Cables and Global Connectivity''. SeaTech Journal, 12(4), 45-50.&lt;/ref&gt;

== ပရေၚ်ဆက်စၠောအ် သၞောတ်ဟွံမွဲကဵုဝါယာ ==
သၞောတ်ဟွံမွဲကဵုဝါယာ (Wireless communication) ဂှ် စကာ လပှ်ရေဒဳယဝ် (Radio waves) သွက်ဂွံ ပလံၚ်ပရိုၚ် နူ မွဲဒၞာဲ ဇရေၚ် မွဲဒၞာဲရ။ နဲပညာ သမာတ်ဖုၚ် လၟုဟ် ဇၞော်မောဝ်ကၠုၚ် နူ 1G စဵုကဵုစိုပ် 5G တုဲ သၞောတ် 5G ဂှ် ပလံၚ်ဒေတာ ပြဟ်နူ 4G စှ်ဆ ပြၚ်ရ။

ပါဲနူ သၞောတ်ဖုၚ်တုဲ ဝါင်ဝှာင် (Wi-Fi) ကေုာံ ဗလူတုက် (Bluetooth) လေဝ် ဒှ် သၞောတ်ဟွံမွဲကဵုဝါယာ မစကာ ပ္ဍဲ သ္ၚိ ကေုာံ ရုၚ်ဂမၠိုၚ်ရ။ လတူအကာသတေအ် ဂြိုဟ်တုဲ (Satellite) တအ် ပလံၚ်ဖျေံ လပှ်ရေဒဳယဝ် ဇရေၚ် ဒၞာဲကွာန်ရး မ္ၚးဍုၚ် မဟွံမွဲကဵု ဝှာင်ဗာအံက်တေတ်တအ်ရ။ နဲပညာ သတာလေန် (Starlink) မဒှ် သၞောတ်ဂြိုဟ်တုဲ ကမ္ပဏဳ သပေက်သ်အေက် (SpaceX) ဂှ် ဖန်ဇန်ကဵု အေန်တာနက် ဇရေၚ် ဒၞာဲဇမ္ၚောဲအလုံဂၠးတိရ။

== အေန်တာနက် ကေုာံ ဝှာင်ဗာ ==
အေန်တာနက် (Internet) ဒှ် ဇာတ်ကွန်ပျူတာ အလုံဂၠးတိ မပံၚ်စပ်လဝ် သၞောတ်ဍောတ်တ် ဂၠိုၚ်ကဵုမဳလဳယာန်ရ။ အေန်တာနက် စကတဵုဒှ် နူကဵု ကမၠောန် ARPANET ပ္ဍဲ ရးနိဂီု အမေရိကာန် သၞာံ ၁၉၆၉ ရ။ သၞာံ ၁၉၈၉ တေမ် ဗာနာ-လဳ (Tim Berners-Lee) ခၞံဗဒှ် World Wide Web (WWW) တုဲ မၞိဟ်တအ် ဗှ်လိက် ညာတ်ရုပ် လတူအေန်တာနက်မာန်ကၠုၚ်ရ။&lt;ref&gt;Berners-Lee, T. (1999). ''Weaving the Web''. HarperSanFrancisco, p. 34.&lt;/ref&gt;

လၟုဟ် အေန်တာနက် ဒှ်အရာ မဟွံမွဲ ဟွံတုဲ သွက် ပရေၚ်ဆက်ဆောံရ။ ညးတအ် စကာ အဳမေး (Email)၊ သဝ်ယှေဝ်မဳဒဳယျာ (Social media) မပ္တံကဵု ဖေ့သဗွတ် (Facebook) ကေုာံ အေန်သတာဂရာမ် (Instagram) သွက်ဂွံ ဆက်ဆောံရေၚ်သကအ်ရ။ ဒေတာ သီုဖအိုတ် လတူအေန်တာနက်ဂှ် ဒးအာလတူ ဝှာင်ဗာအံက်တေတ် မပံၚ်စပ်လဝ် သာဗာ ကေုာံ ရုၚ်ဒေတာတအ်ရ။

== ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ နဲပညာဆက်ဆောံ ==
နဲပညာဆက်ဆောံ ပြံၚ်လှာဲထောအ် သၞောတ်ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် ဂၠးတိ (Global economy) ဗွဲမဇၞော်ကဵုဒြဟတ်ရ။ ကမၠောန် ရာန်သွံ လတူအေန်တာနက် (E-commerce) မပ္တံကဵု အာမေဇြောန် (Amazon) ကေုာံ အလဳဗာဗာ (Alibaba) တအ် ကၠောန်ဗဒှ် သြန်ဗဳလဳယာန် နကဵု ဒဝ်လာ ရိုဟ်ဒဒှ်သၞာံရ။ ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် ဒဳဂျဳတယ် (Digital economy) ဏအ် ဖန်ဇန်ကဵု ကမၠောန်တၟိ မပ္တံကဵု ကမၠောန်ချူကုဒ် (Coding)၊ ပရေၚ်စၟတ်သမ္တီဒေတာ (Data analysis) ကေုာံ ပရေၚ်မက်ကေတ်တေန် (Digital marketing) ရ။

နဲပညာဆက်ဆောံ သီုဖန်ဇန်ကဵု ညံၚ် ကမၠောန်ရုၚ်တအ် ဂွံကၠောန်ကမၠောန် ဇမ္ၚောဲ (Remote work) မာန်ရ။ ဗွဲတၟေၚ် ပ္ဍဲအခိၚ် ယဲကဝ်ဗေတ်-၁၉ (COVID-19) မကတဵုဒှ်လဝ်ဂှ် သၞောတ် ဝဳဒဳယဝ် ကောန်ဖရေန် (Video conferencing) မပ္တံကဵု ဇြုမ် (Zoom) တအ် ဒှ်အရာ အဓိက သွက် ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် ဟွံဂွံ ဒေါအ်ဇူအာရ။&lt;ref&gt;Economist, The. (2021). ''The Digital Economy in the Post-Pandemic World''. p. 12.&lt;/ref&gt;

[[File:Network-security.jpg|thumb|ပရေၚ်ဂီုကၠီု သၞောတ်အေန်တာနက် မဒှ်အရာကိစ္စဇၞော် သွက် ဒေတာပူဂိုလ်]]

== ပရေၚ်ပညာ ကေုာံ အခေါၚ်အရာ ==
ပ္ဍဲ ကဏ္ဍပရေၚ်ပညာ နဲပညာဆက်ဆောံ ဖန်ဇန်လဝ် ဒၞာဲဗ္တောန်ပညာ ဇမ္ၚောဲ (E-learning) ကေုာံ လိက်အုပ် ဒဳဂျဳတယ် (E-books) ရ။ ကွးဘာတအ် နူ ဍုၚ်နာနာ ဗ္တောန်ကေတ် ပညာ နူကဵု တက္ကသိုလ် ဇၞော်ဇၞော် မပ္တံကဵု မာတ်သာချူးသေတ် (MIT) ဟွံသေၚ်မ္ဂး ဟာဗတ် (Harvard) လတူအေန်တာနက် နကဵု သၞောတ် Coursera ကေုာံ edX မာန်ကၠုၚ်ရ။

ၜိုန်ရ နဲပညာဏအ် ကဵုဖိုလ်ခိုဟ်ကီုလေဝ် ပြသၞာ အခေါၚ်အရာ သၞောတ်ဒဳဂျဳတယ် (Digital divide) ကတဵုဒှ်ဒၟံၚ် ပ္ဍဲ လဒေါဝ် ဍုၚ်ဇၞော်မောဝ် ကေုာံ ဍုၚ်ဟွံဇၞော်မောဝ်တအ်ရ။ မၞိဟ် ပ္ဍဲ ရးနိဂီု အာဖရိက ကေုာံ အာရှ လ္ၚဵုတအ် ဟွံမွဲကဵု သၞောတ်အေန်တာနက် ပြဟ်ပြဟ် ကေုာံ ကောန်ပျူတာတုဲ အခေါၚ်အရာ ဗ္တောန်ပညာ ဟွံတုပ်သၟဟ်ရေၚ်သကအ်ရ။&lt;ref&gt;UNESCO. (2022). ''Closing the Digital Divide in Education''. Global Report, p. 55.&lt;/ref&gt;

== ပရေၚ်ဂီုကၠီု ကေုာံ အန္တရာယ် ==
လၟိဟ်ဒေတာ မဂၠိုၚ်တိုန် ပ္ဍဲ သၞောတ်အေန်တာနက်ဂှ် ကၠောန်ဗဒှ်ကဵု အန္တရာယ် ပရေၚ်ဂီုကၠီု ဇာတ်သၞောတ် (Cybersecurity) ဗွဲမဇၞော်ရ။ သမၠီုအေန်တာနက် (Hackers) တအ် ပၠံၚ်ကေတ် တၚ်နၚ် ပူဂိုလ်၊ တၚ်နၚ် ဘဏ် ကေုာံ ဒေတာ အလဵုအသဳ နကဵု နဲကဲနာနာ မပ္တံကဵု ဖေတ်ယှေန် (Phishing) ကေုာံ မဲဝဴ (Malware) ရ။ 

သွက်ဂွံ စဵုဒၞာ အန္တရာယ်ဏအ် ကမ္ပဏဳ ကေုာံ အလဵုအသဳတအ် စကာ သၞောတ် စၟတ်ဓလုက် (Encryption) ကေုာံ ဝှာယာဝေါဝ် (Firewall) ရ။ ဥပမာ - နဲကဲ စၟတ်ဓလုက် (End-to-end encryption) ပ္ဍဲ ဝှတ်သအေပ် (WhatsApp) ဖန်ဇန်လဝ် ညံၚ် မၞိဟ်ပလံၚ် ကဵု မၞိဟ်ဒုၚ်တဲ ၜါဟေၚ် ဗှ်လိက်ဂှ်မာန်ရ။ ဆဂး ပြသၞာ မဆေၚ်ကဵု အခေါၚ်ပူဂိုလ် (Privacy) ကေုာံ ပရေၚ်စောဲစောံ နူ အလဵုအသဳတအ်ဂှ် သှ်ေဒၟံၚ်ဖိုဟ်ရ။&lt;ref&gt;Schneier, B. (2018). ''Click Here to Kill Everybody: Security and Survival in a Hyper-connected World''. Norton &amp; Company, p. 78.&lt;/ref&gt;

== ဇြဟတ်သဘာဝ ကေုာံ ပရေၚ်ပြံၚ်လှာဲ ==
ကပေါတ် နဲပညာဆက်ဆောံတအ် စကာ ဒြဟတ်လလဳ ဗွဲမဇၞော်ကဵုဒြဟတ်တုဲ ဍေဟ်ဖန်ဇန်ကဵု ဓါတ်ကာဗောန် (Carbon footprint) သီုဖအိုတ် ၜိုတ် ၃ က္ဍိုပ်ကၠံ အလုံဂၠးတိရ။ သာဗာ ရုၚ်ဒေတာ ကေုာံ ဇာတ်ဆက်စၠောအ်တအ် တွဵု စကာလလဳ သွက်ဂွံ ဂိုၚ်သိပ် ဒေတာရ။ ပါဲနူဂှ် ကပေါတ်ကောန်ပျူတာ ကေုာံ ဖုၚ် မလီုလာ်တအ်ဂှ် ဒှ်အာ ထၟိက်ဒဳဂျဳတယ် (E-waste) မဇၞော်မောဝ် တိုန်ဒၟံၚ် ရိုဟ်ဒဒှ်သၞာံရ။

သွက်ဂွံ ဖအောန်ဖျေံ ပြသၞာဏအ် ကမ္ပဏဳဇၞော်ဇၞော် မပ္တံကဵု အေပ်ပဲ (Apple) ကေုာံ မိုက္ကရဝ်သောပ် (Microsoft) တအ် လွဳစ စကာ ဒြဟတ်လလဳ မကလေၚ်စကာမာန် (Renewable energy) မပ္တံကဵု ဒြဟတ်တ္ၚဲ (Solar) ကေုာံ ဒြဟတ်ကျာ (Wind) ပ္ဍဲ သၞောတ်ဒေတာ ညးတအ်ရ။&lt;ref&gt;GreenTech. (2021). ''The Environmental Cost of the Internet''. Environmental Tech Journal, 8(1), 22-29.&lt;/ref&gt;

== အနာဂတ် နဲပညာဆက်ဆောံ ==
အနာဂတ် နဲပညာဆက်ဆောံ တၞီလုပ်ဒၟံၚ် ကရောမ် ပရေၚ်ဇၞော်မောဝ် ဉာဏ်ကုသိုလ် (Artificial Intelligence - AI) ကေုာံ ဇာတ် ၆-ဂျဳ (6G) ရ။ သၞောတ် ၆-ဂျဳ မကၠုၚ်စိုပ် ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၃၀ ဂှ် သ္ဂောအ် ပလံၚ်ဒေတာ ပြဟ်နူ ၅-ဂျဳ ကၠံဆတုဲ ကဵုအခေါၚ် သွက် သၞောတ် ဟဝ်လဝ်ဂရာမ် (Hologram) ကေုာံ နဲကဲ လတူလမၠာ် (Virtual Reality) အလုံအလန်မာန်ရ။

ပါဲနူဂှ် နဲပညာ ကွမ်တမ် (Quantum networking) မစကာ ကွတ်ရူပဗေဒ ကွမ်တမ် သွက်ဂွံ ပလံၚ် တၚ်နၚ် ဗွဲမဂီုကၠီုအိုတ်ဂှ်လေဝ် တၠပညာတအ် သုတေသန ကၠောန်ဒၟံၚ်ရ။ သၞောတ်ဏအ် ဇၞော်မောဝ်အာမ္ဂး သမၠီုအေန်တာနက်တအ် ပၠံၚ်ကေတ် တၚ်နၚ် ဟွံမာန်လးလးရ။ အနာဂတ် ICT ဂှ် ပံၚ်စပ်အာ ကောန်မၞိဟ် ကေုာံ စက်ယန်တအ် ဗွဲမကြပ်ညောန် လောန်နူ အခိၚ်လၟုဟ်ဏီရ။

== နိဿဲ ==
&lt;references /&gt;

== ဆက်ဗှ်လ္ၚတ် ==
* {{cite book |last=Castells |first=Manuel |year=2010 |title=The Rise of the Network Society |publisher=Wiley-Blackwell |isbn=978-1405196864 |url=https://www.wiley.com/en-us/The+Rise+of+the+Network+Society%2C+2nd+Edition-p-9781405196864}}
* {{cite journal |last=Gomez |first=Ricardo |year=2014 |title=When you do not have a computer: Public-access computing in developing countries |journal=Information Technology for Development |volume=20 |issue=3 |pages=274-291 |doi=10.1080/02681102.2012.751093 |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/02681102.2012.751093}}
* {{cite book |last=Kurose |first=James F. |year=2020 |title=Computer Networking: A Top-Down Approach |publisher=Pearson |isbn=978-0136681557 |url=https://www.pearson.com/en-us/subject-catalog/p/computer-networking-a-top-down-approach/P200000003333/9780136681557}}
* {{cite web |author=ITU |year=2021 |title=Measuring digital development: Facts and figures 2021 |publisher=International Telecommunication Union |url=https://www.itu.int/en/ITU-D/Statistics/Pages/facts/default.aspx}}
* {{cite journal |last=Warschauer |first=Mark |year=2004 |title=Technology and Social Inclusion: Rethinking the Digital Divide |journal=MIT Press |isbn=978-0262731590 |url=https://mitpress.mit.edu/books/technology-and-social-inclusion}}

{{Navbox
| name = နဲပညာဆက်ဆောံ
| title = [[နဲပညာဆက်ဆောံ]] (ICT)
| listclass = hlist
| group1 = သၞောတ်
| list1 =
* [[အေန်တာနက်]]
* [[တယ်လဳဖုၚ်]]
* [[ဝှာင်ဗာအံက်တေတ်]]
* [[သၞောတ် ၅-ဂျဳ|၅-ဂျဳ (5G)]]
* [[ဂြိုဟ်တုဲ]]
| group2 = ကပေါတ်
| list2 =
* [[ကောန်ပျူတာ]]
* [[သမာတ်ဖုၚ်]]
* [[သာဗာ]]
* [[ရဴတာ]]
| group3 = ကဏ္ဍ
| list3 =
* [[ပရေၚ်ဂီုကၠီု ဇာတ်]]
* [[ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် ဒဳဂျဳတယ်]]
* [[ဉာဏ်ကုသိုလ်]]
}}

{{DEFAULTSORT:နဲပညာဆက်ဆောံ}}
[[Category:နဲပညာ]]
[[Category:နဲပညာဆက်ဆောံ]]
[[Category:ပရေၚ်ဆက်စၠောအ်]]
[[Category:အေန်တာနက်]]
[[Category:သိပ္ပံ ကေုာံ နဲပညာ]]
[[Category:ပရေၚ်မၞိဟ် ကေုာံ နဲပညာ]]
[[Category:ဝၚ်နဲပညာ]]</text>
      <sha1>m81uh582vumizudlr9dettdchiehkkb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:နဲပညာဆက်ဆောံ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>13167</id>
    <revision>
      <id>59757</id>
      <timestamp>2026-11-04T14:34:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;[[ကဏ္ဍ:နဲပညာ]] [[ကဏ္ဍ:ပရေၚ်ဆက်စၠောအ်]]&quot;</comment>
      <origin>59757</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="92" sha1="adhubutkcsz9b7m734lpudewssr2zn9" xml:space="preserve">[[ကဏ္ဍ:နဲပညာ]]
[[ကဏ္ဍ:ပရေၚ်ဆက်စၠောအ်]]</text>
      <sha1>adhubutkcsz9b7m734lpudewssr2zn9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ပရေၚ်ဆက်စၠောအ်</title>
    <ns>14</ns>
    <id>13168</id>
    <revision>
      <id>59758</id>
      <timestamp>2026-11-04T14:35:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;[[ကဏ္ဍ:နဲပညာ]] [[ကဏ္ဍ:ပရေၚ်မၞိဟ်]]&quot;</comment>
      <origin>59758</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="80" sha1="p5r6yv5o6nl89avbckoy3f777s1acmq" xml:space="preserve">[[ကဏ္ဍ:နဲပညာ]]
[[ကဏ္ဍ:ပရေၚ်မၞိဟ်]]</text>
      <sha1>p5r6yv5o6nl89avbckoy3f777s1acmq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ပရေၚ်မၞိဟ် ကေုာံ နဲပညာ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>13169</id>
    <revision>
      <id>59759</id>
      <timestamp>2026-11-04T14:36:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;[[ကဏ္ဍ:ပရေၚ်မၞိဟ်]] [[ကဏ္ဍ:နဲပညာ]]&quot;</comment>
      <origin>59759</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="80" sha1="hzhjz0bpb3jnex4oy2il6acpkz48at5" xml:space="preserve">[[ကဏ္ဍ:ပရေၚ်မၞိဟ်]]
[[ကဏ္ဍ:နဲပညာ]]</text>
      <sha1>hzhjz0bpb3jnex4oy2il6acpkz48at5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ဝၚ်နဲပညာ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>13170</id>
    <revision>
      <id>59760</id>
      <timestamp>2026-11-04T14:36:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;[[ကဏ္ဍ:ဝၚ်]] [[ကဏ္ဍ:နဲပညာ]]&quot;</comment>
      <origin>59760</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="59" sha1="3t2hejui5duiptom3s5s5tb6jfbksci" xml:space="preserve">[[ကဏ္ဍ:ဝၚ်]]
[[ကဏ္ဍ:နဲပညာ]]</text>
      <sha1>3t2hejui5duiptom3s5s5tb6jfbksci</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဗါရက် အဝ်ဗာမာ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13171</id>
    <revision>
      <id>59761</id>
      <timestamp>2026-11-04T14:57:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Infobox officeholder | name = ဗါရက် အဝ်ဗာမာ | original_name = Barack Obama | image = President Barack Obama.jpg | image_size = 250px | alt = ဗါရက် အဝ်ဗာမာ သမ္မတ ကၟိန်ဍုၚ်အမေရိကာန် | office = ၄၄ မရနုက် သမ္မတ ကၟိန်ဍုၚ်အမေရိကာန် | vicepresident = ဂျဝ် ဗါ...&quot;</comment>
      <origin>59761</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40520" sha1="qfgnet5ijrmh03jb4lrgr9l11a6nch1" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| name = ဗါရက် အဝ်ဗာမာ
| original_name = Barack Obama
| image = President Barack Obama.jpg
| image_size = 250px
| alt = ဗါရက် အဝ်ဗာမာ သမ္မတ ကၟိန်ဍုၚ်အမေရိကာန်
| office = ၄၄ မရနုက် သမ္မတ ကၟိန်ဍုၚ်အမေရိကာန်
| vicepresident = ဂျဝ် ဗါၚ်ဒေန်
| term_start = ၂၀ ဇာန်နဝါရဳ ၂၀၀၉
| term_end = ၂၀ ဇာန်နဝါရဳ ၂၀၁၇
| predecessor = ဂျံတ် ဝေါတ်ကာ ဗုယှ်
| successor = ဒဝ်နယ် ထရာမ်
| office1 = အမာတ် သေနိတ် ကၟိန်ဍုၚ်အမေရိကာန် နူ တွဵုရး အဳလဳနောဲ
| term_start1 = ၃ ဇာန်နဝါရဳ ၂၀၀၅
| term_end1 = ၁၆ နဝ်ဝေမ်ဗါ ၂၀၀၈
| predecessor1 = ပဳတာ ဖေတ်ဂျာရဲ
| successor1 = ရဝ်လာန် မာရဳ
| office2 = အမာတ် သေနိတ် တွဵုရး အဳလဳနောဲ
| term_start2 = ၈ ဇာန်နဝါရဳ ၁၉၉၇
| term_end2 = ၄ နဝ်ဝေမ်ဗါ ၂၀၀၄
| predecessor2 = အာလဳစ် ပါလမာ
| successor2 = ခွာမဳ ရဴ
| birth_date = ၄ အဝ်ဂေတ် ၁၉၆၁
| birth_place = ဟဝ်နဝ်လူလူ၊ ရးဟာဝါဲ၊ ကၟိန်ဍုၚ်အမေရိကာန်
| birth_name = ဗါရက် ဟူသိန် အဝ်ဗာမာ ဒုတိယ
| party = ဗော် ဒဳမဝ်ကရေတ်
| spouse = {{marriage|မဳချေဝ် ရဝ်ဗေန်သေန်|၁၉၉၂}}
| children = မာလဳယာ အဝ်ဗာမာ&lt;br&gt;သာရှာ အဝ်ဗာမာ
| parents = ဗါရက် အဝ်ဗာမာ ပထမ&lt;br&gt;အာန် ဒါန်ဟမ်
| education = တက္ကသိုလ် ခဝ်လာမ်ဗဳယာ (B.A.)&lt;br&gt;တက္ကသိုလ် ဟာဗတ် (J.D.)
| signature = Barack Obama signature.svg
| website = {{URL|barackobama.com}}
}}

ဗါရက် ဟူသိန် အဝ်ဗာမာ ဒုတိယ (Barack Hussein Obama II) ဒှ် သၟာပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် ကၟိန်ဍုၚ်အမေရိကာန် ကေုာံ ညးမယိုက်ဂၠေၚ် တာလျိုၚ် သမ္မတ မရနုက်ကဵု ၄၄ နူ သၞာံ ၂၀၀၉ စဵုကဵု ၂၀၁၇ ရ။ သၟာပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် နူ ဗော် ဒဳမဝ်ကရေတ် (Democratic Party) ဏအ် ဒှ် ကောန်ဂကူ အာဖရိက-အမေရိကာန် (African-American) မကလိဂွံ တာလျိုၚ် သမ္မတ ကၟိန်ဍုၚ်အမေရိကာန် အလန်ကိုပ်ကၠာအိုတ် ပ္ဍဲ ဝၚ်အတိက် ကၟိန်ဍုၚ်အမေရိကာန် ရ။ ကိုပ်ကၠာ ဟွံဂွံ ဒုၚ်ရုဲစှ် နဒဒှ် သမ္မတ ညးယိုက်ဂၠေၚ်လဝ် တာလျိုၚ် အမာတ် သေနိတ် (Senate) နူ တွဵုရး အဳလဳနောဲ (Illinois) နူ သၞာံ ၂၀၀၅ စဵုကဵု ၂၀၀၈ ကေုာံ အမာတ် သေနိတ် တွဵုရး နူ သၞာံ ၁၉၉၇ စဵုကဵု ၂၀၀၄ ရ။

ပ္ဍဲအခိၚ် ယိုက်ဂၠေၚ် တာလျိုၚ် သမ္မတ ညးခၞံဗဒှ် သၞောဝ်ဥပဒေ ပရေၚ်ထတ်ယုက် မကော်ခဴစ အဝ်ဗာမာကေရ် (Obamacare) ကေုာံ သၞောဝ် ဒဝ်ဖရက် (Dodd-Frank Act) သွက်ဂွံ ထိၚ်ဒဝ် ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် ကၟိန်ဍုၚ်ရ။ ပရေၚ်ဝါဒ ဒေသမ္ၚး အဝ်ဗာမာ ပ္တိတ်ဇြဟတ် သွက်ဂွံ ပသောင် ပရေၚ်ပၞာန် ပ္ဍဲ ရးနိဂီု အဳရက် (Iraq) ကေုာံ အာဖဂါန်နဳသတာန် (Afghanistan) တုဲ ကလေၚ်ဒက်ပ္တန် ပရေၚ်မိတ်သဟာယ ကု ရးနိဂီု ကျူဗာ (Cuba) ရ။ ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၀၉ ညးကလိဂွံ လာပ်နဝ်ဗေလ် ပရေၚ်ၜိုဟ်သြိုဟ် (Nobel Peace Prize) နကဵု ပရေၚ်ဂစာန် ညး သွက်ဂွံ ဖအောန်ဖျေဟ် လွဟ်နျူကလဳယျာ ကေုာံ ဒက်ပ္တန် ပရေၚ်ၜိုဟ်သြိုဟ် ပ္ဍဲ ဂၠးတိရ။

ကြဴနူ မတိတ်အာ နူ တာလျိုၚ် သမ္မတ ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၇ ညးဆက်တုဲ လုပ်ကၠောန် ပရေၚ်မၞိဟ် နကဵု မဒက်ပ္တန် ဖံၚ်ဒေယှေန် အဝ်ဗာမာ (Obama Foundation) ကေုာံ ချူပ္တိတ် လိက် အတ္ထုပ္ပတ္တိ ဘဝညး မၞုံယၟု ဒေသ မကဵုလဝ် ကတိ (A Promised Land) ရ။ ပ္ဍဲ ကမၠောန် ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် အမေရိကာန် ခေတ်တၟိ အဝ်ဗာမာ ဒှ် က္ဍိုပ်သ္ကိုပ် မၞုံကဵု ဇြဟတ် ဓရိုဟ် ကေုာံ ပရေၚ်သြဇာ မဇၞော်မွဲ တုဲ ကောန်ဍုၚ် ကောန်ကွာန် ဗွဲမဂၠိုၚ် ဆက်တုဲ ကဵုဒၟံၚ် စၟတ်သမ္တီ ကဆံၚ်သၠုၚ် ပ္ဍဲ သဘၚ်စမ်ၜတ် လညာတ် ညးဍုၚ်ကွာန်ဂမၠိုၚ်ရ။

== ဘဝ ကိုပ်ကၠာ ကေုာံ ပရေၚ်ပညာ ==
[[File:Barack Obama as child.jpg|thumb|ဗါရက် အဝ်ဗာမာ ပ္ဍဲ အခိၚ်ဘဝ ကောန်ၚာ်]]
ဗါရက် အဝ်ဗာမာ သၠးဂၠံဂဝ် ပ္ဍဲ ၄ အဝ်ဂေတ် ၁၉၆၁ ပ္ဍဲ ရုၚ်ဂဥုဲ ညောန်ကပဳအဝ်လာနဳ (Kapiʻolani Medical Center) မၞုံ ပ္ဍဲ ဍုၚ်ဟဝ်နဝ်လူလူ (Honolulu)၊ တွဵုရး ဟာဝါဲ (Hawaii) ရ။&lt;ref&gt;{{cite web |title=President Barack Obama |url=https://www.whitehouse.gov/about-the-white-house/presidents/barack-obama/ |publisher=The White House |access-date=15 November 2023}}&lt;/ref&gt; ညးဒှ် ကောန်ၚာ် သမ္မတ အလန်ကိုပ်ကၠာအိုတ် မသၠးဂၠံဂဝ် ပ္ဍဲ တွဵုရး မ္ၚး ၄၈ တွဵုရး ပ္ဍဲ တိုက်အမေရိကာန် သၟဝ်ကျာရ။ မအံက်ညး ဗါရက် အဝ်ဗာမာ ပထမ (Barack Obama Sr.) ဒှ် ကောန်ဂကူ လူအဝ် (Luo) နူ ရးနိဂီု ကေန်ညာ (Kenya) တုဲ မိအံက်ညး အာန် ဒါန်ဟမ် (Ann Dunham) ဒှ် ကောန်ဂကူ အမေရိကာန် နူ တွဵုရး ကာန်သာတ် (Kansas) ရ။ မိမ ၜါ တက်စၟတ်သမ္တီ ထပ်တဲ ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၆၁ ပ္ဍဲ တက္ကသိုလ် ဟာဝါဲ ရ။&lt;ref&gt;{{cite book |last=Obama |first=Barack |year=2004 |title=Dreams from My Father: A Story of Race and Inheritance |publisher=Crown Publishing Group |isbn=978-0307383419}}&lt;/ref&gt; 

ကာလ အဝ်ဗာမာ ကလိဂွံ အာယုက် ၜါ သၞာံ မိမ ၜါ ပါ်ပြးအာ ရၚ်သ္ကအ် တုဲ လွာဲဂှ် ပြးဒွာဲအာ ရ။ မိအံက်ညး ကလေၚ်ထပ်တဲ ကု လဝ်လဝ် သဝ်တဝ်ရဝ် (Lolo Soetoro) ကောန်ဂကူ အေန်ဒဝ်နဳယှာ (Indonesian) မွဲ တုဲ ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၆၇ အဝ်ဗာမာ ပြံၚ်အာ မံၚ် ပ္ဍဲ ဍုၚ်ဂျာကာတာ (Jakarta)၊ ရးနိဂီု အေန်ဒဝ်နဳယှာ ရ။ ညး တိုန်ဘာ လိက် အေန်ဒဝ်နဳယှာ စဵုကဵု သၞာံ ၁၉၇၁ တုဲ ကလေၚ်စဴကၠုၚ် ဟာဝါဲ သွက်ဂွံ ဆက်တိုန်ဘာ ပ္ဍဲ ဘာပန်နာဟဝ် (Punahou School) နူ ကဆံၚ် ၅ စဵုကဵု ကလိဂွံ တဆိပ်ကြာ တန်သၠုၚ် ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၇၉ ရ။

ကြဴနူ အာစိုပ် ဍုၚ်လဝ်သာန်ဂျလဳ (Los Angeles) ညးတိုန်ဘာ ပ္ဍဲ ကဝ်လဳ အံက်သဳဒေန်တယ် (Occidental College) ပွိုၚ် ၜါ သၞာံ တုဲ ပြံၚ်အာ တက္ကသိုလ် ခဝ်လာမ်ဗဳယာ (Columbia University) ပ္ဍဲ ဍုၚ်နျူယံက် ရ။ ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၈၃ ညး ကလိဂွံ တဆိပ်ကြာ ဘဳအေ (B.A.) နကဵု ဘာသာ ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် ကေုာံ ပရေၚ်ဆက်ဆောံ ဂၠးကဝ် ရ။ နူ သၞာံ ၁၉၈၈ စဵုကဵု ၁၉၉၁ ညး တိုန်ဘာ သၞောဝ်ဥပဒေ ပ္ဍဲ တက္ကသိုလ် ဟာဗတ် (Harvard Law School) တုဲ ဒှ် ညးအုပ်ကာ လိက်ဂျာနယ် သၞောဝ်ဥပဒေ ဟာဗတ် (Harvard Law Review) ကောန်ဂကူ အာဖရိက-အမေရိကာန် အလန်ကိုပ်ကၠာအိုတ် ရ။

== ကမၠောန် ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် သွာၚ်သၟတ် ==
ကြဴနူ ကလိဂွံ တဆိပ်ကြာ ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၈၃ အဝ်ဗာမာ လုပ်ကၠောန် ကမၠောန် နဒဒှ် ညးမကဵုကသပ် ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် ပ္ဍဲ ကမ္ပဏဳ ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် ဂၠးကဝ် (Business International Corporation) ပ္ဍဲ ဍုၚ်နျူယံက် ရ။ စိုပ် သၞာံ ၁၉၈၅ ညး ပြံၚ်အာ ဍုၚ်ချဳကာဂဝ် (Chicago) သွက်ဂွံ လုပ်ကၠောန် နဒဒှ် ညးမက္ဍိုက်က္ဍိုပ် စန်ဒက် ညးဍုၚ်ကွာန် (Community organizer) ပ္ဍဲ ဒေသ သၠုၚ်ကျာ ချဳကာဂဝ် မဒှ် ဒေသ ကောန်ဂကူ လွပ်အောန် ကေုာံ သြန်လုပ် အောန်တအ်ရ။&lt;ref&gt;{{cite news |last=Mendell |first=David |date=August 11, 2004 |title=Obama's work as an organizer |url=https://www.chicagotribune.com/news/obama/chi-040811obamaorganizer-story.html |work=Chicago Tribune |access-date=February 20, 2024}}&lt;/ref&gt; ညး ပ္တိတ်ဇြဟတ် သွက်ဂွံ သြိုၚ်ခၞံ သ္ၚိဌာန် သွက် ညးဒိုက်ဂတ် ကေုာံ ဖန်ဇန် ပရေၚ်ကမၠောန် သွက် ညးဟွံမွဲကဵု ကမၠောန်ဂမၠိုၚ် ရ။

ကြဴနူ တိတ်ဘာ သၞောဝ်ဥပဒေ ဟာဗတ် အဝ်ဗာမာ ကလေၚ်စဴ ချဳကာဂဝ် တုဲ လုပ်ကၠောန် နဒဒှ် သၟာသၞောဝ် (Civil rights attorney) သွက် အခေါၚ်အရာ မၞိဟ် ပ္ဍဲ ရုၚ်သၟာသၞောဝ် မာယ်နာဗါန်ဟေဝ် (Miner, Barnhill &amp; Galland) ရ。 တၚ်ရန်တၟအ် ညး ဂှ် သွက်ဂွံ ရေၚ်တၠုၚ် ပရေၚ်သၞောဝ်ဥပဒေ သွက် ဂကောံ ညးဍုၚ်ကွာန် ကေုာံ ပရေၚ်စဵုဒၞာ အခေါၚ်မာဲ ညးဍုၚ်ကွာန်ရ။ လပါ်မွဲ ညး ယိုက်ဂၠေၚ် တာလျိုၚ် အစာဘာ ဥပဒေ ပ္ဍဲ တက္ကသိုလ် ချဳကာဂဝ် (University of Chicago Law School) နူ သၞာံ ၁၉၉၂ စဵုကဵု ၂၀၀၄ ရ။

ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၉၆ ညး ဂွံ ဒုၚ်ရုဲစှ် နဒဒှ် အမာတ် သေနိတ် တွဵုရး အဳလဳနောဲ (Illinois State Senate) နူ ပွိုၚ်ဆန္ဒမာဲ ၁၃ ပ္ဍဲ ချဳကာဂဝ် ရ။ ပ္ဍဲ အခိၚ် ယိုက်ဂၠေၚ် တာလျိုၚ်ဏအ် ညး ပ္တိတ်ဇြဟတ် သွက်ဂွံ ပြံၚ်လှာဲ သၞောဝ် ယဲစိုတ် ကေုာံ ပရေၚ်စဵုဒၞာ သွက် အဝဵုသၞောဝ် ရ။ ညး ကေတ် တာလျိုၚ် ပ္ဍဲ တွဵုရး စဵုကဵု သၞာံ ၂၀၀၄ တုဲ ကမၠောန်ဏအ် ဒှ် ဂၠံၚ်တရဴ သွက် ညး ဂွံ ဆက်လုပ်ပြိုၚ် ပ္ဍဲ ကဆံၚ် ကၟိန်ဍုၚ် ရ။

== အမာတ် သေနိတ် အမေရိကာန် ==
[[File:Obama in the Senate.jpg|thumb|အဝ်ဗာမာ ပ္ဍဲ အခိၚ် ဒှ် အမာတ် သေနိတ် အမေရိကာန် (၂၀၀၅)]]
ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၀၃ အဝ်ဗာမာ လလောၚ်တြး သွက်ဂွံ လုပ်ပြိုၚ် သဘၚ်မာဲ အမာတ် သေနိတ် ကၟိန်ဍုၚ်အမေရိကာန် (U.S. Senate) ရ။ ပ္ဍဲ အခိၚ် သဘၚ်မာဲ အပ္ဍဲဗော် (Primary) သၞာံ ၂၀၀၄ ညး ကလိဂွံ ပရေၚ်အံၚ်ဇၞး ဗွဲမဇၞော်ကဵု ဒြဟတ်တုဲ ဒှ် ညးစၞး ဗော် ဒဳမဝ်ကရေတ် ရ။ ပ္ဍဲ ဂိတု ဂျူလာၚ် ၂၀၀၄ ညး ကလိဂွံ အခေါၚ် ဟီုတွဟ် မိန့်ခွန်း ကိုပ်ကၠာ (Keynote address) ပ္ဍဲ သဘၚ်ကောံဓရီု ကၟိန်ဍုၚ် ဗော် ဒဳမဝ်ကရေတ် (Democratic National Convention) ပ္ဍဲ ဍုၚ်ဗဝ်သတောန် (Boston) ရ။&lt;ref&gt;{{cite web |title=Barack Obama's 2004 DNC Keynote Address |url=https://www.npr.org/2004/07/27/3615177/obamas-keynote-address-at-the-dnc |publisher=NPR |date=July 27, 2004 |access-date=March 1, 2024}}&lt;/ref&gt; လိက်ဟီုတွဟ်ညး မဟီုလဝ် &quot;ဟွံမွဲ ကု အမေရိကာန် လမ္စံက်၊ ဟွံမွဲ ကု အမေရိကာန် ဗု၊ နွံဆ ကၟိန်ဍုၚ်အမေရိကာန်&quot; ဂှ် ဒှ် ပရေၚ်က္တဵုဒှ် မဇၞော် သွက် ဂၠးကဝ် ဂွံ တီစၟတ် ညး ရ။

ပ္ဍဲ သဘၚ်မာဲ သေနိတ် ပ္ဍဲ ဂိတု နဝ်ဝေမ်ဗါ ၂၀၀၄ ဂှ် ညး ဇၞး ညးစၞး ဗော် ရဳပပ်ဗလဳကာန် အာလာန် ကဳ (Alan Keyes) နကဵု ၇၀ က္ဍိုပ်ကၠံ တုဲ ဂွံ ဒုၚ်ရုဲစှ် နဒဒှ် အမာတ် သေနိတ် အာဖရိက-အမေရိကာန် မရနုက်ကဵု ၅ ပ္ဍဲ ဝၚ် အမေရိကာန် ရ။ ညး ယိုက်ဂၠေၚ် တာလျိုၚ် ပ္ဍဲ ကၟိန်ဍုၚ် နူ ၃ ဇာန်နဝါရဳ ၂၀၀၅ စဵုကဵု ညး နုက်တိတ် ပ္ဍဲ ၁၆ နဝ်ဝေမ်ဗါ ၂၀၀၈ ကြဴနူ ဂွံ ဒုၚ်ရုဲစှ် နဒဒှ် သမ္မတ ရ။

ပ္ဍဲ အခိၚ် ဒှ် အမာတ် သေနိတ် ညး ပါလုပ် ပ္ဍဲ ကမ္မတဳ ပရေၚ်ဆက်ဆောံ ဍုၚ်သအာၚ် (Foreign Relations Committee)၊ ကမ္မတဳ ပရေၚ်သဘာဝ ကေုာံ ကမၠောန် အလဵုအသဳ ရ။ ညး ပါလုပ် ဒက်ပ္တန် သၞောဝ်ဥပဒေ သွက်ဂွံ ထိၚ်ဒဝ် လွဟ် ပ္ဍဲ ကၟိန်ဍုၚ် ကေုာံ ပရေၚ်ပံၚ်ကောံ ကု ဍုၚ် ရုရှ (Russia) သွက်ဂွံ ဖအောန်ဖျေဟ် လွဟ်နျူကလဳယျာ ဂမၠိုၚ် ရ။

== သဘၚ်မာဲ သမ္မတ ၂၀၀၈ ==
ပ္ဍဲ ၁၀ ဖေဖဝ်ဝါရဳ ၂၀၀၇ အဝ်ဗာမာ လလောၚ်တြး ဒက်ပ္တန် ကမၠောန် သဘၚ်မာဲ သမ္မတ အမေရိကာန် (Presidential campaign) သွက် သၞာံ ၂၀၀၈ ပ္ဍဲ လဒပ် လိက် ဝၚ် သမ္မတ လေန်ကောန် (Abraham Lincoln) ပ္ဍဲ ဍုၚ် သပရေန်ဖဳ (Springfield)၊ တွဵုရး အဳလဳနောဲ ရ။ ပ္ဍဲ သဘၚ်မာဲ အပ္ဍဲဗော် ဒဳမဝ်ကရေတ် ညး ဒး ပြိုၚ်ပကာန် ဇၞော်ကဵု ဒြဟတ် ကု အမာတ် ဟဳလာရဳ ကလေန်တောန် (Hillary Clinton) ရ။ ဗွဲကၞောတ် ပ္ဍဲ ဂိတု ဂျောန် ၂၀၀၈ ညး ကလိဂွံ လၟိဟ် မာဲ ညးစၞး (Delegates) မရုံဂပ် တုဲ ဒှ် ညးစၞး ဗော် သွက် သဘၚ်မာဲ ဇၞော် ရ။

ပ္ဍဲ သဘၚ်မာဲ ဇၞော် ညး ရုဲစှ် အမာတ် သေနိတ် ဂျဝ် ဗါၚ်ဒေန် (Joe Biden) နူ တွဵုရး ဒေလာဝေယျာ (Delaware) နဒဒှ် ဒုတိယ သမ္မတ (Running mate) တုဲ ပြိုၚ် ကု ညးစၞး ဗော် ရဳပပ်ဗလဳကာန် ဂျောန် မက်ကိန် (John McCain) ရ။ ပရေၚ်ဟီုတွဟ်ညး ဒုၚ်သဇိုၚ် လ္တူ ပရေၚ်ပြံၚ်လှာဲ (Change) ကေုာံ ပရေၚ်မၚ်စၟဳ (Hope) သၟဝ် တၚ်ယၟု &quot;ပိုယ် ကၠောန် မာန် ရ&quot; (Yes We Can) ရ။&lt;ref&gt;{{cite news |last=Zeleny |first=Jeff |date=November 5, 2008 |title=Obama Wins Election; First Black President |url=https://www.nytimes.com/2008/11/05/us/politics/05elect.html |work=The New York Times |access-date=March 15, 2024}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|+ လဒပ် သွဟ် သဘၚ်မာဲ သမ္မတ ၂၀၀၈
|-
! ညးလုပ်ပြိုၚ် !! ဗော် !! မာဲ ညးဍုၚ်ကွာန် (Popular Vote) !! % !! မာဲ ကလုတ် (Electoral Votes)
|-
| ဗါရက် အဝ်ဗာမာ || ဒဳမဝ်ကရေတ် || ၆၉,၄၉၈,၅၁၆ || ၅၂.၉% || ၃၆၅
|-
| ဂျောန် မက်ကိန် || ရဳပပ်ဗလဳကာန် || ၅၉,၉၄၈,၃၂၃ || ၄၅.၇% || ၁၇၃
|}

ပ္ဍဲ ၄ နဝ်ဝေမ်ဗါ ၂၀၀၈ အဝ်ဗာမာ ကလိဂွံ ပရေၚ်အံၚ်ဇၞး တုဲ ဒှ် ကောန်ဂကူ အာဖရိက-အမေရိကာန် အလန်ကိုပ်ကၠာအိုတ် မဂွံ ဒုၚ်ရုဲစှ် နဒဒှ် သမ္မတ အမေရိကာန် ရ။

== ပထမ အာယုက် သမ္မတ ==
[[File:Barack Obama taking the oath of office 2009.jpg|thumb|အဝ်ဗာမာ ဒုၚ်ယိုက်ဂၠေၚ် တာလျိုၚ် ပ္ဍဲ ဇာန်နဝါရဳ ၂၀၀၉]]
ပ္ဍဲ ၂၀ ဇာန်နဝါရဳ ၂၀၀၉ အဝ်ဗာမာ ဒုၚ်ယိုက်ဂၠေၚ် တာလျိုၚ် နဒဒှ် ၄၄ မရနုက် သမ္မတ ကၟိန်ဍုၚ်အမေရိကာန် ရ။ အခိၚ် ညး လုပ်ယိုက်ဂၠေၚ် တာလျိုၚ် ဂှ် ကၟိန်ဍုၚ် တန်တဴဒၟံၚ် ပ္ဍဲ အခိၚ် ကပ်ပိုန်ဒြပ် ဇၞော် (Great Recession) မဒှ် ပရေၚ်စှ်ေယုတ် ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် မဇၞော်အိုတ် ကြဴနူ ကပ်ပိုန်ဒြပ် ဂၠးကဝ် ၁၉၂၉ ရ။ ညး ဓပိုတ် ပ္တိတ် သၞောဝ်ဥပဒေ ကလေၚ်ထတ်ယုက် ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် အမေရိကာန် ၂၀၀၉ (American Recovery and Reinvestment Act of 2009) မသုၚ်စောဲ သြန် ၇၈၇ ဗဳလဳယျာန် ဒဝ်လာ သွက်ဂွံ ပသောင် ပရေၚ်ကမၠောန် ကေုာံ ဖန်ဇန် သြိုၚ်ခၞံ ဒဒန် ကေုာံ ဂၠံၚ်တရဴဂမၠိုၚ် ရ။

ပ္ဍဲ သွာၚ် ပရေၚ်ထတ်ယုက် ညး ပ္တိတ်ဇြဟတ် ဗွဲမဇၞော် သွက်ဂွံ ခၞံဗဒှ် သၞောဝ်ဥပဒေ စဵုဒၞာ ယဲ ကု ညးဍုၚ်ကွာန် မကော်ခဴစ အဝ်ဗာမာကေရ် (Affordable Care Act) ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၀ ရ။ သၞောဝ်ဏအ် ကဵု အခေါၚ် ကု ညးဍုၚ်ကွာန် သန်းဂၠိုၚ်ကဵုစှ် မဟွံမွဲကဵု လာပ်အာမခံ ပရေၚ်ထတ်ယုက် တအ် ဂွံ ကလိဂွံ ပရေၚ်လွဳလွတ် ယဲ နကဵု ၚုဟ်မး မတန်တဴ ရ။ ပါဲနူဂှ် ညး ဆက် ပ္တိတ် သၞောဝ်ဥပဒေ ဒဝ်ဖရက် (Dodd-Frank) သွက်ဂွံ ထိၚ်ဒဝ် ဘာဏ် ကေုာံ ပရေၚ်သြန် ဂၠးကဝ် ညံၚ်ဟွံဂွံ ကလေၚ်ကတဵုဒှ် ကပ်ပိုန်ဒြပ် ပၠန် ရ။

ပ္ဍဲ ၂ မေ ၂၀၁၁ အဝ်ဗာမာ ကဵု အမိၚ် ကု ဒပ်ပၞာန် တၟေၚ် အမေရိကာန် (Navy SEALs) သွက်ဂွံ လုပ်စဗတိုက် သ္ၚိ ဥစမာ ဗေန်လာဒေန် (Osama bin Laden) မဒှ် က္ဍိုပ်သ္ကိုပ် အာလ်ကိုၚ်ဒါ (al-Qaeda) ပ္ဍဲ ဍုၚ်အာဘဝ်တာဗတ် (Abbottabad)၊ ရးနိဂီု ပါကေတ်သတာန် (Pakistan) တုဲ ဂစိုတ် ဖျေဟ် ဗေန်လာဒေန် လွာဲဂှ် ရ။ ကမၠောန်ဏအ် ဒှ် ပရေၚ်အံၚ်ဇၞး မဇၞော်အိုတ် ပ္ဍဲ သွာၚ် ပရေၚ်စဵုဒၞာ ကၟိန်ဍုၚ် သွက် သမ္မတ အဝ်ဗာမာ ရ။

== သဘၚ်မာဲ သမ္မတ ၂၀၁၂ ==
ပ္ဍဲ ၄ ဨပြဳ ၂၀၁၁ အဝ်ဗာမာ လလောၚ်တြး သွက်ဂွံ ဆက်လုပ်ပြိုၚ် သဘၚ်မာဲ သမ္မတ ၂၀၁၂ နကဵု တၚ်ရန်တၟအ် &quot;ပိုယ် ဆက်အာ ဂၠံၚ်တရဴ ကိုပ်ကၠာ&quot; (Forward) ရ။ ပ္ဍဲ သဘၚ်မာဲဏအ် ညး ဒး ပြိုၚ်ပကာန် ကု ညးစၞး ဗော် ရဳပပ်ဗလဳကာန် မိတ် ရောမ်နဳ (Mitt Romney) မဒှ် သၟာပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ တၠအုပ်ဓုပ် တွဵုရး မာတ်သာချူသေတ် (Massachusetts) တြေံ ရ။ သဘၚ်မာဲဏအ် ဒုၚ်သဇိုၚ် လ္တူ ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ပရေၚ်ပြံၚ်လှာဲ သၞောဝ် ပရေၚ်ထတ်ယုက် (Obamacare) ရ။

ရောမ်နဳ ဝေဒနာ ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် အဝ်ဗာမာ ဒဒှ်ရ ဟွံမာန် ပ္တိတ် ပရေၚ်ဇၞော်မောဝ် မပြဟ် ကေုာံ သြန်လယိုၚ် ကၟိန်ဍုၚ် မဇၞော်တိုန် ဒၟံၚ် ရ။ ၜိုန်ဂှ်လေဝ် အဝ်ဗာမာ ကလေၚ် ဒုၚ်ဟီု ဒဒှ်ရ ညး ဟံၚ်ပြာ်လဝ် ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် နူ ကပ် မဇၞော် ကေုာံ ဟံၚ်ပြာ် ကမ္ပဏဳ ကွဳစက် (Auto industry) ပ္ဍဲ အမေရိကာန် ရ။ ပ္ဍဲ သဘၚ်မာဲ ၆ နဝ်ဝေမ်ဗါ ၂၀၁၂ အဝ်ဗာမာ ကလိဂွံ ပရေၚ်အံၚ်ဇၞး ပၠန် ရ။

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|+ လဒပ် သွဟ် သဘၚ်မာဲ သမ္မတ ၂၀၁၂
|-
! ညးလုပ်ပြိုၚ် !! ဗော် !! မာဲ ညးဍုၚ်ကွာန် !! % !! မာဲ ကလုတ်
|-
| ဗါရက် အဝ်ဗာမာ || ဒဳမဝ်ကရေတ် || ၆၅,၉၁၅,၇၉၅ || ၅၁.၁% || ၃၃၂
|-
| မိတ် ရောမ်နဳ || ရဳပပ်ဗလဳကာန် || ၆၀,၉၃၃,၅၀၄ || ၄၇.၂% || ၂၀၆
|}

နကဵု သွဟ် ဏအ် အဝ်ဗာမာ ဂွံ ဒုၚ်ရုဲစှ် သွက် ဒုတိယ အာယုက် သမ္မတ ရ။&lt;ref&gt;{{cite news |last=O'Brien |first=Michael |date=November 7, 2012 |title=Obama wins reelection |url=https://www.nbcnews.com/politics/politics-news/obama-wins-reelection-flna1c6893603 |work=NBC News |access-date=April 10, 2024}}&lt;/ref&gt;

== ဒုတိယ အာယုက် သမ္မတ ==
ဒုတိယ အာယုက် သမ္မတ အဝ်ဗာမာ စတင် ပ္ဍဲ ၂၀ ဇာန်နဝါရဳ ၂၀၁၃ ရ။ ပ္ဍဲ အခိၚ်ဏအ် ညး ပ္တိတ်ဇြဟတ် ဗွဲမဇၞော် လ္တူ ပရေၚ်အခေါၚ်အရာ မၞိဟ်၊ ပရေၚ်ပြံၚ်လှာဲ ဥတုရာသဳ ကေုာံ ပရေၚ်ထိၚ်ဒဝ် လွဟ် ပ္ဍဲ ကၟိန်ဍုၚ် ရ။ ကြဴနူ ပရေၚ်ပန်ဂစိုတ် ပ္ဍဲ ဘာ သာန်ဒဳ ဟုက် (Sandy Hook Elementary School) ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၂ အဝ်ဗာမာ ဂစာန် ပ္တိတ် သၞောဝ်ဥပဒေ သွက်ဂွံ စၟတ်စၟဳ လွဟ် (Gun control) ကီုလေဝ် ဟွံအံၚ်ဇၞး ပ္ဍဲ သေနိတ် ရ။

ပ္ဍဲ သွာၚ် အခေါၚ်အရာ မၞိဟ် ညး ထံက်ဂလာန် သွက် အခေါၚ် ထပ်တဲ လိၚ်တုပ် (Same-sex marriage) အလန်ကိုပ်ကၠာအိုတ် နဒဒှ် သမ္မတ အခိၚ် ယိုက်ဂၠေၚ် တာလျိုၚ် ရ။ ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၅ ရုၚ်ဗစာ သၠုၚ်အိုတ် (Supreme Court) ကၟိန်ဍုၚ်အမေရိကာန် ဖျေဟ် အမိၚ် ဒဒှ်ရ အခေါၚ် ထပ်တဲ လိၚ်တုပ် ဒှ် အခေါၚ် သၞောဝ်ဥပဒေ ပ္ဍဲ အလုံမွဲ ကၟိန်ဍုၚ် ရ။

ပ္ဍဲ သွာၚ် သဘာဝ အဝ်ဗာမာ ထ္ပက်စၟတ်တဲ လိက်ကသုက် ပရေၚ်ပြံၚ်လှာဲ ဥတုရာသဳ ပါရဳ (Paris Agreement) ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၅ သွက်ဂွံ ဖအောန်ဖျေဟ် ဓါတ်ကာဗောန် မတိတ် နူ စက်ယန်ဂမၠိုၚ် ရ။ ကမၠောန်ဏအ် ဒှ် ပရေၚ်စၟတ်သမ္တီ မဇၞော် သွက် ဂၠးကဝ် သွက်ဂွံ စဵုဒၞာ လ္တူ ပရေၚ်ကတဴကတာန် ဂၠးတိ (Global warming) ရ။

== ပရေၚ်ဝါဒ ဒေသမ္ၚး ကေုာံ ဍုၚ်သအာၚ် ==
ပရေၚ်ဝါဒ ဍုၚ်သအာၚ် အဝ်ဗာမာ ဒုၚ်သဇိုၚ် လ္တူ &quot;ပရေၚ်ဆက်ဆောံ နကဵု မိတ်သဟာယ ကေုာံ ပရေၚ်ပံၚ်ကောံ ဂၠးကဝ်&quot; ရ။ ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၁ ညး ကဵု အမိၚ် သွက်ဂွံ နုက်တိတ် ဒပ်ပၞာန် အမေရိကာန် သီုဖအိုတ် နူ ရးနိဂီု အဳရက် (Iraq) တုဲ ပံက်ကဵု ပရေၚ်အာစိုပ် တွိုတ် ပၞာန် အဳရက် ရ။ ၜိုန်ဂှ်လေဝ် ပ္ဍဲ အာဖဂါန်နဳသတာန် (Afghanistan) ညး ထပ်စုတ် ဒပ်ပၞာန် ဗွဲမဂၠိုၚ် သွက်ဂွံ ဗတိုက် တာလဳဗာန် (Taliban) ကိုပ်ကၠာ ဟွံဖအောန်ဖျေဟ် လၟိဟ် ဒပ် ကြဴနူ သၞာံ ၂၀၁၄ ရ။

ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၅ အလဵုအသဳ အဝ်ဗာမာ ထ္ပက်စၟတ်တဲ လိက်ကသုက် နျူကလဳယျာ အဳရာန် (Iran Nuclear Deal or JCPOA) ကု ဍုၚ် အဳရာန် ကေုာံ ဍုၚ်ဇၞော်ဂမၠိုၚ် သွက်ဂွံ စဵုဒၞာ အဳရာန် ဟွံဂွံ ကၠောန် လွဟ်နျူကလဳယျာ နကဵု ပရေၚ်ပလံၚ်ပ္တိတ် ဒဏ် ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် ရ။ ပါဲနူဂှ် ညး ကလေၚ် ဒက်ပ္တန် ပရေၚ်ဆက်ဆောံ သံတမန် ကု ရးနိဂီု ကျူဗာ (Cuba) ကြဴနူ မပိုတ်သကုတ် ဒၟံၚ် ပွိုၚ် ၅၀ သၞာံ ပြၚ် တုဲ ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၆ ညး အာ ဝေၚ် ဍုၚ် ကျူဗာ အလန်ကိုပ်ကၠာအိုတ် သွက် သမ္မတ အမေရိကာန် ပ္ဍဲ ၈၈ သၞာံ ရ။&lt;ref&gt;{{cite news |last=DeYoung |first=Karen |date=December 17, 2014 |title=Obama announces normalization of US-Cuba relations |url=https://www.washingtonpost.com/world/national-security/obama-announces-normalization-of-us-cuba-relations/2014/12/17/572cb9a6-8611-11e4-a702-fa31ff4ae98e_story.html |work=The Washington Post |access-date=May 5, 2024}}&lt;/ref&gt;

အဝ်ဗာမာ သုၚ်စောဲ လွဟ် က္ၜၚ်ကျာ ဟွံမွဲကဵု မၞိဟ် (Drone strikes) ဗွဲမဂၠိုၚ် သွက်ဂွံ ဗတိုက် က္ဍိုပ်သ္ကိုပ် အကြီု အေတ်သလာမ် ပ္ဍဲ ရးနိဂီု ပါကေတ်သတာန်၊ ယေမာန် ကေုာံ သဝ်မာလဳယျာ ရ။ ကမၠောန်ဏအ် ဒးဒုၚ် ဝေဒနာ ဗွဲမဇၞော် နူ ဂကောံ အခေါၚ်အရာ မၞိဟ် ဂမၠိုၚ် ရ။

== ပရေၚ်ဝါဒ အပ္ဍဲဍုၚ် ==
ပ္ဍဲ သွာၚ် အပ္ဍဲဍုၚ် အဝ်ဗာမာ ပ္တိတ်ဇြဟတ် သွက်ဂွံ ပခိုဟ်တိုန် လၟေၚ် ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ်၊ ပရေၚ်ပညာ ကေုာံ အခေါၚ်အရာ မၞိဟ် ရ။ သၞောဝ် အဝ်ဗာမာကေရ် (Obamacare) ဂှ် ၜိုန်ရ ဂွံ ဒုၚ် ဒစဵုဒစး နူ ဗော် ရဳပပ်ဗလဳကာန် ကီုလေဝ် မၞိဟ် ၂၀ မဳလဳယျာန် ပြၚ် ကလိဂွံ အာမခံ ပရေၚ်ထတ်ယုက် မတၟိ ရ။ ညး ခၞံဗဒှ် ပရေၚ်ကမၠောန် (DACA) သွက်ဂွံ စဵုဒၞာ ကောန်ၚာ် မလုပ်ကၠုၚ် ဍုၚ် နကဵု ဟွံမွဲကဵု သၞောဝ် (Undocumented immigrants) ညံၚ်ဟွံဂွံ ဒးဒုၚ် ပလံၚ် တိတ် နူ ဍုၚ် ရ။

ပ္ဍဲ အခိၚ် ညး ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် အမေရိကာန် ကလေၚ် ဇၞော်မောဝ် တိုန် တုဲ လၟိဟ် မၞိဟ် ဟွံမွဲကဵု ကမၠောန် (Unemployment rate) စှ်ေအာ နူ ၁၀ က္ဍိုပ်ကၠံ ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၀၉ စဵုကဵု ၄.၇ က္ဍိုပ်ကၠံ ပ္ဍဲ အခိၚ် ညး တိတ် နူ တာလျိုၚ် ရ။ ညး ခၞံဗဒှ် သၞောဝ် သွက်ဂွံ ထံက်ပၚ် ကွတ်ပညာ စက်ယန် တၟိ ကေုာံ ဒြဟတ် သဘာဝ မကလေၚ် သုၚ်စောဲ မာန် (Renewable energy) ရ။

== အာဲကၟာဲ ကေုာံ ပရေၚ်စၟတ်သမ္တီ ==
ဗါရက် အဝ်ဗာမာ တိတ် နူ တာလျိုၚ် သမ္မတ နကဵု လၟိဟ် ညးဍုၚ်ကွာန် မဒုၚ်တဲ (Approval rating) ၆၀ က္ဍိုပ်ကၠံ မဒှ် ကဆံၚ် သၠုၚ်အိုတ် ပ္ဍဲ လ္တူ သမ္မတ ခေတ်တၟိ ဗွဲမဂၠိုၚ် ရ။&lt;ref&gt;{{cite web |title=Presidential Approval Ratings -- Barack Obama |url=https://news.gallup.com/poll/116479/barack-obama-presidential-job-approval.aspx |publisher=Gallup |access-date=June 1, 2024}}&lt;/ref&gt; နဒဒှ် သမ္မတ အာဖရိက-အမေရိကာန် အလန်ကိုပ်ကၠာအိုတ် ညး ဒှ် ပရေၚ်စၟတ်သမ္တီ မဇၞော် သွက် ဝၚ် အခေါၚ်အရာ မၞိဟ် ပ္ဍဲ ကၟိန်ဍုၚ်အမေရိကာန် ရ။ အာဲကၟာဲ ညး မဇၞော်အိုတ် ဂှ် ဒှ် သၞောဝ် ပရေၚ်ထတ်ယုက်၊ ပရေၚ်ဟံၚ်ပြာ် ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ပရေၚ်ပြံၚ်လှာဲ ဥတုရာသဳ ရ။

ၜိုန်ဂှ်လေဝ် ညး ဒးဒုၚ် ဝေဒနာ နူ လညာတ် တၞဟ်ဟ် မပ္တံကဵု ပရေၚ်သုၚ်စောဲ လွဟ် က္ၜၚ်ကျာ (Drone) ပ္ဍဲ ဍုၚ်သအာၚ်၊ ကေုာံ ပရေၚ်ဟွံမာန် ပသောင် ပရေၚ်ပါ်ဒကး အပ္ဍဲ ကၟိန်ဍုၚ် ရ။ လာပ်နဝ်ဗေလ် ပရေၚ်ၜိုဟ်သြိုဟ် ညး ကလိဂွံ ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၀၉ ဂှ်လေဝ် ဒှ် တၚ်သၟာန် သွက် ညးလ္ၚဵု ဟိုတ်နူ ညး စိုပ် တာလျိုၚ် ဂွံ အခိၚ် အောန် တုဲ ကလိဂွံ ရ။

== ဘဝ ကြဴနူ သမ္မတ ==
ကြဴနူ မသၠး တာလျိုၚ် ပ္ဍဲ ဇာန်နဝါရဳ ၂၀၁၇ အဝ်ဗာမာ ကေုာံ သမ္ဘာညး မဳချေဝ် ပြံၚ်အာ မံၚ် ပ္ဍဲ ဍုၚ်ဝါယှေန်တာန် ဒဳသဳ (Washington, D.C.) ရ။ ညး ဒက်ပ္တန် ဖံၚ်ဒေယှေန် အဝ်ဗာမာ (Obama Foundation) သွက်ဂွံ ထံက်ပၚ် က္ဍိုပ်သ္ကိုပ် သၟတ် ပ္ဍဲ ဂၠးကဝ် ရ။ ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၂၀ ညး ပ္တိတ် လိက် အတ္ထုပ္ပတ္တိ မၞုံယၟု ဒေသ မကဵုလဝ် ကတိ (A Promised Land) မလဴထ္ၜး ဝၚ် ဘဝ ညး အခိၚ် ဒှ် သမ္မတ မာန် ပ္တိတ် သွံ ဂွံ မဳလဳယျာန် ကဵု အုပ် ရ။

ပါဲနူဂှ် အဝ်ဗာမာ ကေုာံ သမ္ဘာညး ဒက်ပ္တန် ကမ္ပဏဳ ပ္တိတ် ရုပ်ဒမျိုၚ် ဟာယာ ဂရံၚ် (Higher Ground Productions) တုဲ ထ္ပက် လိက်ကသုက် ကု နေတ်ဖလေတ် (Netflix) ရ။ ပ္ဍဲ သဘၚ်မာဲ သမ္မတ ၂၀၂၀ ကေုာံ ၂၀၂၄ ညး ကလေၚ် လုပ် ပါလုပ် ဗွဲမထတ်မြက် သွက်ဂွံ ထံက်ပၚ် ညးစၞး ဗော် ဒဳမဝ်ကရေတ် ဂျဝ် ဗါၚ်ဒေန် ကေုာံ ကမလာ ဟာရေတ် (Kamala Harris) ရ။

== နိဿဲ ==
&lt;references /&gt;

== ဆက်ဗှ်လ္ၚတ် ==
* {{cite book |last=Obama |first=Barack |year=1995 |title=Dreams from My Father: A Story of Race and Inheritance |publisher=Times Books |isbn=978-1400082773}}
* {{cite book |last=Obama |first=Barack |year=2006 |title=The Audacity of Hope: Thoughts on Reclaiming the American Dream |publisher=Crown Publishing Group |isbn=978-0307237695}}
* {{cite book |last=Obama |first=Barack |year=2020 |title=A Promised Land |publisher=Crown Publishing Group |isbn=978-1524763169}}
* {{cite book |last=Remnick |first=David |year=2010 |title=The Bridge: The Life and Rise of Barack Obama |publisher=Knopf |isbn=978-1400043606}}
* {{cite web |title=Barack Obama Presidential Library |url=https://www.obamalibrary.gov/ |publisher=National Archives and Records Administration |access-date=June 10, 2024}}

{{သမ္မတ ကၟိန်ဍုၚ်အမေရိကာန်}}

{{DEFAULTSORT:အဝ်ဗာမာ, ဗါရက်}}
[[Category:သမ္မတ ကၟိန်ဍုၚ်အမေရိကာန်]]
[[Category:ညးမကလိဂွံ လာပ်နဝ်ဗေလ် ပရေၚ်ၜိုဟ်သြိုဟ်]]
[[Category:သၟာပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် အမေရိကာန်]]
[[Category:ညးမဒှ် ကောန်ဂကူ အာဖရိက-အမေရိကာန်]]
[[Category:မၞိဟ် မသၠးဂၠံဂဝ် ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၆၁]]
[[Category:ညးမချူလိက် အမေရိကာန်]]
[[Category:ကောန်သွာၚ် တက္ကသိုလ် ဟာဗတ်]]</text>
      <sha1>qfgnet5ijrmh03jb4lrgr9l11a6nch1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>59776</id>
      <parentid>59761</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T02:07:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>1698</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>59776</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40702" sha1="tnjw8hyf8mj7kggzzymnirp0jwsv50b" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| name = ဗါရက် အဝ်ဗာမာ
| original_name = Barack Obama
| image = President Barack Obama.jpg
| image_size = 250px
| alt = ဗါရက် အဝ်ဗာမာ သမ္မတ ကၟိန်ဍုၚ်အမေရိကာန်
| office = ၄၄ မရနုက် သမ္မတ ကၟိန်ဍုၚ်အမေရိကာန်
| vicepresident = ဂျဝ် ဗါၚ်ဒေန်
| term_start = ၂၀ ဇာန်နဝါရဳ ၂၀၀၉
| term_end = ၂၀ ဇာန်နဝါရဳ ၂၀၁၇
| predecessor = ဂျံတ် ဝေါတ်ကာ ဗုယှ်
| successor = ဒဝ်နယ် ထရာမ်
| office1 = အမာတ် သေနိတ် ကၟိန်ဍုၚ်အမေရိကာန် နူ တွဵုရး အဳလဳနောဲ
| term_start1 = ၃ ဇာန်နဝါရဳ ၂၀၀၅
| term_end1 = ၁၆ နဝ်ဝေမ်ဗါ ၂၀၀၈
| predecessor1 = ပဳတာ ဖေတ်ဂျာရဲ
| successor1 = ရဝ်လာန် မာရဳ
| office2 = အမာတ် သေနိတ် တွဵုရး အဳလဳနောဲ
| term_start2 = ၈ ဇာန်နဝါရဳ ၁၉၉၇
| term_end2 = ၄ နဝ်ဝေမ်ဗါ ၂၀၀၄
| predecessor2 = အာလဳစ် ပါလမာ
| successor2 = ခွာမဳ ရဴ
| birth_date = ၄ အဝ်ဂေတ် ၁၉၆၁
| birth_place = ဟဝ်နဝ်လူလူ၊ ရးဟာဝါဲ၊ ကၟိန်ဍုၚ်အမေရိကာန်
| birth_name = ဗါရက် ဟူသိန် အဝ်ဗာမာ ဒုတိယ
| party = ဗော် ဒဳမဝ်ကရေတ်
| spouse = {{marriage|မဳချေဝ် ရဝ်ဗေန်သေန်|၁၉၉၂}}
| children = မာလဳယာ အဝ်ဗာမာ&lt;br&gt;သာရှာ အဝ်ဗာမာ
| parents = ဗါရက် အဝ်ဗာမာ ပထမ&lt;br&gt;အာန် ဒါန်ဟမ်
| education = တက္ကသိုလ် ခဝ်လာမ်ဗဳယာ (B.A.)&lt;br&gt;တက္ကသိုလ် ဟာဗတ် (J.D.)
| signature = Barack Obama signature.svg
| website = {{URL|barackobama.com}}
}}

ဗါရက် ဟူသိန် အဝ်ဗာမာ ဒုတိယ (Barack Hussein Obama II) ဒှ် သၟာပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် ကၟိန်ဍုၚ်အမေရိကာန် ကေုာံ ညးမယိုက်ဂၠေၚ် တာလျိုၚ် သမ္မတ မရနုက်ကဵု ၄၄ နူ သၞာံ ၂၀၀၉ စဵုကဵု ၂၀၁၇ ရ။ သၟာပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် နူ ဗော် ဒဳမဝ်ကရေတ် (Democratic Party) ဏအ် ဒှ် ကောန်ဂကူ အာဖရိက-အမေရိကာန် (African-American) မကလိဂွံ တာလျိုၚ် သမ္မတ ကၟိန်ဍုၚ်အမေရိကာန် အလန်ကိုပ်ကၠာအိုတ် ပ္ဍဲ ဝၚ်အတိက် ကၟိန်ဍုၚ်အမေရိကာန် ရ။ ကိုပ်ကၠာ ဟွံဂွံ ဒုၚ်ရုဲစှ် နဒဒှ် သမ္မတ ညးယိုက်ဂၠေၚ်လဝ် တာလျိုၚ် အမာတ် သေနိတ် (Senate) နူ တွဵုရး အဳလဳနောဲ (Illinois) နူ သၞာံ ၂၀၀၅ စဵုကဵု ၂၀၀၈ ကေုာံ အမာတ် သေနိတ် တွဵုရး နူ သၞာံ ၁၉၉၇ စဵုကဵု ၂၀၀၄ ရ။

ပ္ဍဲအခိၚ် ယိုက်ဂၠေၚ် တာလျိုၚ် သမ္မတ ညးခၞံဗဒှ် သၞောဝ်ဥပဒေ ပရေၚ်ထတ်ယုက် မကော်ခဴစ အဝ်ဗာမာကေရ် (Obamacare) ကေုာံ သၞောဝ် ဒဝ်ဖရက် (Dodd-Frank Act) သွက်ဂွံ ထိၚ်ဒဝ် ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် ကၟိန်ဍုၚ်ရ။ ပရေၚ်ဝါဒ ဒေသမ္ၚး အဝ်ဗာမာ ပ္တိတ်ဇြဟတ် သွက်ဂွံ ပသောင် ပရေၚ်ပၞာန် ပ္ဍဲ ရးနိဂီု အဳရက် (Iraq) ကေုာံ အာဖဂါန်နဳသတာန် (Afghanistan) တုဲ ကလေၚ်ဒက်ပ္တန် ပရေၚ်မိတ်သဟာယ ကု ရးနိဂီု ကျူဗာ (Cuba) ရ။ ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၀၉ ညးကလိဂွံ လာပ်နဝ်ဗေလ် ပရေၚ်ၜိုဟ်သြိုဟ် (Nobel Peace Prize) နကဵု ပရေၚ်ဂစာန် ညး သွက်ဂွံ ဖအောန်ဖျေဟ် လွဟ်နျူကလဳယျာ ကေုာံ ဒက်ပ္တန် ပရေၚ်ၜိုဟ်သြိုဟ် ပ္ဍဲ ဂၠးတိရ။

ကြဴနူ မတိတ်အာ နူ တာလျိုၚ် သမ္မတ ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၇ ညးဆက်တုဲ လုပ်ကၠောန် ပရေၚ်မၞိဟ် နကဵု မဒက်ပ္တန် ဖံၚ်ဒေယှေန် အဝ်ဗာမာ (Obama Foundation) ကေုာံ ချူပ္တိတ် လိက် အတ္ထုပ္ပတ္တိ ဘဝညး မၞုံယၟု ဒေသ မကဵုလဝ် ကတိ (A Promised Land) ရ။ ပ္ဍဲ ကမၠောန် ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် အမေရိကာန် ခေတ်တၟိ အဝ်ဗာမာ ဒှ် က္ဍိုပ်သ္ကိုပ် မၞုံကဵု ဇြဟတ် ဓရိုဟ် ကေုာံ ပရေၚ်သြဇာ မဇၞော်မွဲ တုဲ ကောန်ဍုၚ် ကောန်ကွာန် ဗွဲမဂၠိုၚ် ဆက်တုဲ ကဵုဒၟံၚ် စၟတ်သမ္တီ ကဆံၚ်သၠုၚ် ပ္ဍဲ သဘၚ်စမ်ၜတ် လညာတ် ညးဍုၚ်ကွာန်ဂမၠိုၚ်ရ။

== ဘဝ ကိုပ်ကၠာ ကေုာံ ပရေၚ်ပညာ ==
[[File:Barack Obama as child.jpg|thumb|ဗါရက် အဝ်ဗာမာ ပ္ဍဲ အခိၚ်ဘဝ ကောန်ၚာ်]]
ဗါရက် အဝ်ဗာမာ သၠးဂၠံဂဝ် ပ္ဍဲ ၄ အဝ်ဂေတ် ၁၉၆၁ ပ္ဍဲ ရုၚ်ဂဥုဲ ညောန်ကပဳအဝ်လာနဳ (Kapiʻolani Medical Center) မၞုံ ပ္ဍဲ ဍုၚ်ဟဝ်နဝ်လူလူ (Honolulu)၊ တွဵုရး ဟာဝါဲ (Hawaii) ရ။&lt;ref&gt;{{cite web |title=President Barack Obama |url=https://www.whitehouse.gov/about-the-white-house/presidents/barack-obama/ |publisher=The White House |access-date=15 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220514111356/https://www.whitehouse.gov/about-the-white-house/presidents/barack-obama/ |archivedate=14 May 2022 |accessdate=4 November 2026}}&lt;/ref&gt; ညးဒှ် ကောန်ၚာ် သမ္မတ အလန်ကိုပ်ကၠာအိုတ် မသၠးဂၠံဂဝ် ပ္ဍဲ တွဵုရး မ္ၚး ၄၈ တွဵုရး ပ္ဍဲ တိုက်အမေရိကာန် သၟဝ်ကျာရ။ မအံက်ညး ဗါရက် အဝ်ဗာမာ ပထမ (Barack Obama Sr.) ဒှ် ကောန်ဂကူ လူအဝ် (Luo) နူ ရးနိဂီု ကေန်ညာ (Kenya) တုဲ မိအံက်ညး အာန် ဒါန်ဟမ် (Ann Dunham) ဒှ် ကောန်ဂကူ အမေရိကာန် နူ တွဵုရး ကာန်သာတ် (Kansas) ရ။ မိမ ၜါ တက်စၟတ်သမ္တီ ထပ်တဲ ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၆၁ ပ္ဍဲ တက္ကသိုလ် ဟာဝါဲ ရ။&lt;ref&gt;{{cite book |last=Obama |first=Barack |year=2004 |title=Dreams from My Father: A Story of Race and Inheritance |publisher=Crown Publishing Group |isbn=978-0307383419}}&lt;/ref&gt; 

ကာလ အဝ်ဗာမာ ကလိဂွံ အာယုက် ၜါ သၞာံ မိမ ၜါ ပါ်ပြးအာ ရၚ်သ္ကအ် တုဲ လွာဲဂှ် ပြးဒွာဲအာ ရ။ မိအံက်ညး ကလေၚ်ထပ်တဲ ကု လဝ်လဝ် သဝ်တဝ်ရဝ် (Lolo Soetoro) ကောန်ဂကူ အေန်ဒဝ်နဳယှာ (Indonesian) မွဲ တုဲ ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၆၇ အဝ်ဗာမာ ပြံၚ်အာ မံၚ် ပ္ဍဲ ဍုၚ်ဂျာကာတာ (Jakarta)၊ ရးနိဂီု အေန်ဒဝ်နဳယှာ ရ။ ညး တိုန်ဘာ လိက် အေန်ဒဝ်နဳယှာ စဵုကဵု သၞာံ ၁၉၇၁ တုဲ ကလေၚ်စဴကၠုၚ် ဟာဝါဲ သွက်ဂွံ ဆက်တိုန်ဘာ ပ္ဍဲ ဘာပန်နာဟဝ် (Punahou School) နူ ကဆံၚ် ၅ စဵုကဵု ကလိဂွံ တဆိပ်ကြာ တန်သၠုၚ် ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၇၉ ရ။

ကြဴနူ အာစိုပ် ဍုၚ်လဝ်သာန်ဂျလဳ (Los Angeles) ညးတိုန်ဘာ ပ္ဍဲ ကဝ်လဳ အံက်သဳဒေန်တယ် (Occidental College) ပွိုၚ် ၜါ သၞာံ တုဲ ပြံၚ်အာ တက္ကသိုလ် ခဝ်လာမ်ဗဳယာ (Columbia University) ပ္ဍဲ ဍုၚ်နျူယံက် ရ။ ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၈၃ ညး ကလိဂွံ တဆိပ်ကြာ ဘဳအေ (B.A.) နကဵု ဘာသာ ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် ကေုာံ ပရေၚ်ဆက်ဆောံ ဂၠးကဝ် ရ။ နူ သၞာံ ၁၉၈၈ စဵုကဵု ၁၉၉၁ ညး တိုန်ဘာ သၞောဝ်ဥပဒေ ပ္ဍဲ တက္ကသိုလ် ဟာဗတ် (Harvard Law School) တုဲ ဒှ် ညးအုပ်ကာ လိက်ဂျာနယ် သၞောဝ်ဥပဒေ ဟာဗတ် (Harvard Law Review) ကောန်ဂကူ အာဖရိက-အမေရိကာန် အလန်ကိုပ်ကၠာအိုတ် ရ။

== ကမၠောန် ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် သွာၚ်သၟတ် ==
ကြဴနူ ကလိဂွံ တဆိပ်ကြာ ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၈၃ အဝ်ဗာမာ လုပ်ကၠောန် ကမၠောန် နဒဒှ် ညးမကဵုကသပ် ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် ပ္ဍဲ ကမ္ပဏဳ ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် ဂၠးကဝ် (Business International Corporation) ပ္ဍဲ ဍုၚ်နျူယံက် ရ။ စိုပ် သၞာံ ၁၉၈၅ ညး ပြံၚ်အာ ဍုၚ်ချဳကာဂဝ် (Chicago) သွက်ဂွံ လုပ်ကၠောန် နဒဒှ် ညးမက္ဍိုက်က္ဍိုပ် စန်ဒက် ညးဍုၚ်ကွာန် (Community organizer) ပ္ဍဲ ဒေသ သၠုၚ်ကျာ ချဳကာဂဝ် မဒှ် ဒေသ ကောန်ဂကူ လွပ်အောန် ကေုာံ သြန်လုပ် အောန်တအ်ရ။&lt;ref&gt;{{cite news |last=Mendell |first=David |date=August 11, 2004 |title=Obama's work as an organizer |url=https://www.chicagotribune.com/news/obama/chi-040811obamaorganizer-story.html |work=Chicago Tribune |access-date=February 20, 2024}}&lt;/ref&gt; ညး ပ္တိတ်ဇြဟတ် သွက်ဂွံ သြိုၚ်ခၞံ သ္ၚိဌာန် သွက် ညးဒိုက်ဂတ် ကေုာံ ဖန်ဇန် ပရေၚ်ကမၠောန် သွက် ညးဟွံမွဲကဵု ကမၠောန်ဂမၠိုၚ် ရ။

ကြဴနူ တိတ်ဘာ သၞောဝ်ဥပဒေ ဟာဗတ် အဝ်ဗာမာ ကလေၚ်စဴ ချဳကာဂဝ် တုဲ လုပ်ကၠောန် နဒဒှ် သၟာသၞောဝ် (Civil rights attorney) သွက် အခေါၚ်အရာ မၞိဟ် ပ္ဍဲ ရုၚ်သၟာသၞောဝ် မာယ်နာဗါန်ဟေဝ် (Miner, Barnhill &amp; Galland) ရ。 တၚ်ရန်တၟအ် ညး ဂှ် သွက်ဂွံ ရေၚ်တၠုၚ် ပရေၚ်သၞောဝ်ဥပဒေ သွက် ဂကောံ ညးဍုၚ်ကွာန် ကေုာံ ပရေၚ်စဵုဒၞာ အခေါၚ်မာဲ ညးဍုၚ်ကွာန်ရ။ လပါ်မွဲ ညး ယိုက်ဂၠေၚ် တာလျိုၚ် အစာဘာ ဥပဒေ ပ္ဍဲ တက္ကသိုလ် ချဳကာဂဝ် (University of Chicago Law School) နူ သၞာံ ၁၉၉၂ စဵုကဵု ၂၀၀၄ ရ။

ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၉၆ ညး ဂွံ ဒုၚ်ရုဲစှ် နဒဒှ် အမာတ် သေနိတ် တွဵုရး အဳလဳနောဲ (Illinois State Senate) နူ ပွိုၚ်ဆန္ဒမာဲ ၁၃ ပ္ဍဲ ချဳကာဂဝ် ရ။ ပ္ဍဲ အခိၚ် ယိုက်ဂၠေၚ် တာလျိုၚ်ဏအ် ညး ပ္တိတ်ဇြဟတ် သွက်ဂွံ ပြံၚ်လှာဲ သၞောဝ် ယဲစိုတ် ကေုာံ ပရေၚ်စဵုဒၞာ သွက် အဝဵုသၞောဝ် ရ။ ညး ကေတ် တာလျိုၚ် ပ္ဍဲ တွဵုရး စဵုကဵု သၞာံ ၂၀၀၄ တုဲ ကမၠောန်ဏအ် ဒှ် ဂၠံၚ်တရဴ သွက် ညး ဂွံ ဆက်လုပ်ပြိုၚ် ပ္ဍဲ ကဆံၚ် ကၟိန်ဍုၚ် ရ။

== အမာတ် သေနိတ် အမေရိကာန် ==
[[File:Obama in the Senate.jpg|thumb|အဝ်ဗာမာ ပ္ဍဲ အခိၚ် ဒှ် အမာတ် သေနိတ် အမေရိကာန် (၂၀၀၅)]]
ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၀၃ အဝ်ဗာမာ လလောၚ်တြး သွက်ဂွံ လုပ်ပြိုၚ် သဘၚ်မာဲ အမာတ် သေနိတ် ကၟိန်ဍုၚ်အမေရိကာန် (U.S. Senate) ရ။ ပ္ဍဲ အခိၚ် သဘၚ်မာဲ အပ္ဍဲဗော် (Primary) သၞာံ ၂၀၀၄ ညး ကလိဂွံ ပရေၚ်အံၚ်ဇၞး ဗွဲမဇၞော်ကဵု ဒြဟတ်တုဲ ဒှ် ညးစၞး ဗော် ဒဳမဝ်ကရေတ် ရ။ ပ္ဍဲ ဂိတု ဂျူလာၚ် ၂၀၀၄ ညး ကလိဂွံ အခေါၚ် ဟီုတွဟ် မိန့်ခွန်း ကိုပ်ကၠာ (Keynote address) ပ္ဍဲ သဘၚ်ကောံဓရီု ကၟိန်ဍုၚ် ဗော် ဒဳမဝ်ကရေတ် (Democratic National Convention) ပ္ဍဲ ဍုၚ်ဗဝ်သတောန် (Boston) ရ။&lt;ref&gt;{{cite web |title=Barack Obama's 2004 DNC Keynote Address |url=https://www.npr.org/2004/07/27/3615177/obamas-keynote-address-at-the-dnc |publisher=NPR |date=July 27, 2004 |access-date=March 1, 2024}}&lt;/ref&gt; လိက်ဟီုတွဟ်ညး မဟီုလဝ် &quot;ဟွံမွဲ ကု အမေရိကာန် လမ္စံက်၊ ဟွံမွဲ ကု အမေရိကာန် ဗု၊ နွံဆ ကၟိန်ဍုၚ်အမေရိကာန်&quot; ဂှ် ဒှ် ပရေၚ်က္တဵုဒှ် မဇၞော် သွက် ဂၠးကဝ် ဂွံ တီစၟတ် ညး ရ။

ပ္ဍဲ သဘၚ်မာဲ သေနိတ် ပ္ဍဲ ဂိတု နဝ်ဝေမ်ဗါ ၂၀၀၄ ဂှ် ညး ဇၞး ညးစၞး ဗော် ရဳပပ်ဗလဳကာန် အာလာန် ကဳ (Alan Keyes) နကဵု ၇၀ က္ဍိုပ်ကၠံ တုဲ ဂွံ ဒုၚ်ရုဲစှ် နဒဒှ် အမာတ် သေနိတ် အာဖရိက-အမေရိကာန် မရနုက်ကဵု ၅ ပ္ဍဲ ဝၚ် အမေရိကာန် ရ။ ညး ယိုက်ဂၠေၚ် တာလျိုၚ် ပ္ဍဲ ကၟိန်ဍုၚ် နူ ၃ ဇာန်နဝါရဳ ၂၀၀၅ စဵုကဵု ညး နုက်တိတ် ပ္ဍဲ ၁၆ နဝ်ဝေမ်ဗါ ၂၀၀၈ ကြဴနူ ဂွံ ဒုၚ်ရုဲစှ် နဒဒှ် သမ္မတ ရ။

ပ္ဍဲ အခိၚ် ဒှ် အမာတ် သေနိတ် ညး ပါလုပ် ပ္ဍဲ ကမ္မတဳ ပရေၚ်ဆက်ဆောံ ဍုၚ်သအာၚ် (Foreign Relations Committee)၊ ကမ္မတဳ ပရေၚ်သဘာဝ ကေုာံ ကမၠောန် အလဵုအသဳ ရ။ ညး ပါလုပ် ဒက်ပ္တန် သၞောဝ်ဥပဒေ သွက်ဂွံ ထိၚ်ဒဝ် လွဟ် ပ္ဍဲ ကၟိန်ဍုၚ် ကေုာံ ပရေၚ်ပံၚ်ကောံ ကု ဍုၚ် ရုရှ (Russia) သွက်ဂွံ ဖအောန်ဖျေဟ် လွဟ်နျူကလဳယျာ ဂမၠိုၚ် ရ။

== သဘၚ်မာဲ သမ္မတ ၂၀၀၈ ==
ပ္ဍဲ ၁၀ ဖေဖဝ်ဝါရဳ ၂၀၀၇ အဝ်ဗာမာ လလောၚ်တြး ဒက်ပ္တန် ကမၠောန် သဘၚ်မာဲ သမ္မတ အမေရိကာန် (Presidential campaign) သွက် သၞာံ ၂၀၀၈ ပ္ဍဲ လဒပ် လိက် ဝၚ် သမ္မတ လေန်ကောန် (Abraham Lincoln) ပ္ဍဲ ဍုၚ် သပရေန်ဖဳ (Springfield)၊ တွဵုရး အဳလဳနောဲ ရ။ ပ္ဍဲ သဘၚ်မာဲ အပ္ဍဲဗော် ဒဳမဝ်ကရေတ် ညး ဒး ပြိုၚ်ပကာန် ဇၞော်ကဵု ဒြဟတ် ကု အမာတ် ဟဳလာရဳ ကလေန်တောန် (Hillary Clinton) ရ။ ဗွဲကၞောတ် ပ္ဍဲ ဂိတု ဂျောန် ၂၀၀၈ ညး ကလိဂွံ လၟိဟ် မာဲ ညးစၞး (Delegates) မရုံဂပ် တုဲ ဒှ် ညးစၞး ဗော် သွက် သဘၚ်မာဲ ဇၞော် ရ။

ပ္ဍဲ သဘၚ်မာဲ ဇၞော် ညး ရုဲစှ် အမာတ် သေနိတ် ဂျဝ် ဗါၚ်ဒေန် (Joe Biden) နူ တွဵုရး ဒေလာဝေယျာ (Delaware) နဒဒှ် ဒုတိယ သမ္မတ (Running mate) တုဲ ပြိုၚ် ကု ညးစၞး ဗော် ရဳပပ်ဗလဳကာန် ဂျောန် မက်ကိန် (John McCain) ရ။ ပရေၚ်ဟီုတွဟ်ညး ဒုၚ်သဇိုၚ် လ္တူ ပရေၚ်ပြံၚ်လှာဲ (Change) ကေုာံ ပရေၚ်မၚ်စၟဳ (Hope) သၟဝ် တၚ်ယၟု &quot;ပိုယ် ကၠောန် မာန် ရ&quot; (Yes We Can) ရ။&lt;ref&gt;{{cite news |last=Zeleny |first=Jeff |date=November 5, 2008 |title=Obama Wins Election; First Black President |url=https://www.nytimes.com/2008/11/05/us/politics/05elect.html |work=The New York Times |access-date=March 15, 2024}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|+ လဒပ် သွဟ် သဘၚ်မာဲ သမ္မတ ၂၀၀၈
|-
! ညးလုပ်ပြိုၚ် !! ဗော် !! မာဲ ညးဍုၚ်ကွာန် (Popular Vote) !! % !! မာဲ ကလုတ် (Electoral Votes)
|-
| ဗါရက် အဝ်ဗာမာ || ဒဳမဝ်ကရေတ် || ၆၉,၄၉၈,၅၁၆ || ၅၂.၉% || ၃၆၅
|-
| ဂျောန် မက်ကိန် || ရဳပပ်ဗလဳကာန် || ၅၉,၉၄၈,၃၂၃ || ၄၅.၇% || ၁၇၃
|}

ပ္ဍဲ ၄ နဝ်ဝေမ်ဗါ ၂၀၀၈ အဝ်ဗာမာ ကလိဂွံ ပရေၚ်အံၚ်ဇၞး တုဲ ဒှ် ကောန်ဂကူ အာဖရိက-အမေရိကာန် အလန်ကိုပ်ကၠာအိုတ် မဂွံ ဒုၚ်ရုဲစှ် နဒဒှ် သမ္မတ အမေရိကာန် ရ။

== ပထမ အာယုက် သမ္မတ ==
[[File:Barack Obama taking the oath of office 2009.jpg|thumb|အဝ်ဗာမာ ဒုၚ်ယိုက်ဂၠေၚ် တာလျိုၚ် ပ္ဍဲ ဇာန်နဝါရဳ ၂၀၀၉]]
ပ္ဍဲ ၂၀ ဇာန်နဝါရဳ ၂၀၀၉ အဝ်ဗာမာ ဒုၚ်ယိုက်ဂၠေၚ် တာလျိုၚ် နဒဒှ် ၄၄ မရနုက် သမ္မတ ကၟိန်ဍုၚ်အမေရိကာန် ရ။ အခိၚ် ညး လုပ်ယိုက်ဂၠေၚ် တာလျိုၚ် ဂှ် ကၟိန်ဍုၚ် တန်တဴဒၟံၚ် ပ္ဍဲ အခိၚ် ကပ်ပိုန်ဒြပ် ဇၞော် (Great Recession) မဒှ် ပရေၚ်စှ်ေယုတ် ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် မဇၞော်အိုတ် ကြဴနူ ကပ်ပိုန်ဒြပ် ဂၠးကဝ် ၁၉၂၉ ရ။ ညး ဓပိုတ် ပ္တိတ် သၞောဝ်ဥပဒေ ကလေၚ်ထတ်ယုက် ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် အမေရိကာန် ၂၀၀၉ (American Recovery and Reinvestment Act of 2009) မသုၚ်စောဲ သြန် ၇၈၇ ဗဳလဳယျာန် ဒဝ်လာ သွက်ဂွံ ပသောင် ပရေၚ်ကမၠောန် ကေုာံ ဖန်ဇန် သြိုၚ်ခၞံ ဒဒန် ကေုာံ ဂၠံၚ်တရဴဂမၠိုၚ် ရ။

ပ္ဍဲ သွာၚ် ပရေၚ်ထတ်ယုက် ညး ပ္တိတ်ဇြဟတ် ဗွဲမဇၞော် သွက်ဂွံ ခၞံဗဒှ် သၞောဝ်ဥပဒေ စဵုဒၞာ ယဲ ကု ညးဍုၚ်ကွာန် မကော်ခဴစ အဝ်ဗာမာကေရ် (Affordable Care Act) ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၀ ရ။ သၞောဝ်ဏအ် ကဵု အခေါၚ် ကု ညးဍုၚ်ကွာန် သန်းဂၠိုၚ်ကဵုစှ် မဟွံမွဲကဵု လာပ်အာမခံ ပရေၚ်ထတ်ယုက် တအ် ဂွံ ကလိဂွံ ပရေၚ်လွဳလွတ် ယဲ နကဵု ၚုဟ်မး မတန်တဴ ရ။ ပါဲနူဂှ် ညး ဆက် ပ္တိတ် သၞောဝ်ဥပဒေ ဒဝ်ဖရက် (Dodd-Frank) သွက်ဂွံ ထိၚ်ဒဝ် ဘာဏ် ကေုာံ ပရေၚ်သြန် ဂၠးကဝ် ညံၚ်ဟွံဂွံ ကလေၚ်ကတဵုဒှ် ကပ်ပိုန်ဒြပ် ပၠန် ရ။

ပ္ဍဲ ၂ မေ ၂၀၁၁ အဝ်ဗာမာ ကဵု အမိၚ် ကု ဒပ်ပၞာန် တၟေၚ် အမေရိကာန် (Navy SEALs) သွက်ဂွံ လုပ်စဗတိုက် သ္ၚိ ဥစမာ ဗေန်လာဒေန် (Osama bin Laden) မဒှ် က္ဍိုပ်သ္ကိုပ် အာလ်ကိုၚ်ဒါ (al-Qaeda) ပ္ဍဲ ဍုၚ်အာဘဝ်တာဗတ် (Abbottabad)၊ ရးနိဂီု ပါကေတ်သတာန် (Pakistan) တုဲ ဂစိုတ် ဖျေဟ် ဗေန်လာဒေန် လွာဲဂှ် ရ။ ကမၠောန်ဏအ် ဒှ် ပရေၚ်အံၚ်ဇၞး မဇၞော်အိုတ် ပ္ဍဲ သွာၚ် ပရေၚ်စဵုဒၞာ ကၟိန်ဍုၚ် သွက် သမ္မတ အဝ်ဗာမာ ရ။

== သဘၚ်မာဲ သမ္မတ ၂၀၁၂ ==
ပ္ဍဲ ၄ ဨပြဳ ၂၀၁၁ အဝ်ဗာမာ လလောၚ်တြး သွက်ဂွံ ဆက်လုပ်ပြိုၚ် သဘၚ်မာဲ သမ္မတ ၂၀၁၂ နကဵု တၚ်ရန်တၟအ် &quot;ပိုယ် ဆက်အာ ဂၠံၚ်တရဴ ကိုပ်ကၠာ&quot; (Forward) ရ။ ပ္ဍဲ သဘၚ်မာဲဏအ် ညး ဒး ပြိုၚ်ပကာန် ကု ညးစၞး ဗော် ရဳပပ်ဗလဳကာန် မိတ် ရောမ်နဳ (Mitt Romney) မဒှ် သၟာပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ တၠအုပ်ဓုပ် တွဵုရး မာတ်သာချူသေတ် (Massachusetts) တြေံ ရ။ သဘၚ်မာဲဏအ် ဒုၚ်သဇိုၚ် လ္တူ ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ပရေၚ်ပြံၚ်လှာဲ သၞောဝ် ပရေၚ်ထတ်ယုက် (Obamacare) ရ။

ရောမ်နဳ ဝေဒနာ ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် အဝ်ဗာမာ ဒဒှ်ရ ဟွံမာန် ပ္တိတ် ပရေၚ်ဇၞော်မောဝ် မပြဟ် ကေုာံ သြန်လယိုၚ် ကၟိန်ဍုၚ် မဇၞော်တိုန် ဒၟံၚ် ရ။ ၜိုန်ဂှ်လေဝ် အဝ်ဗာမာ ကလေၚ် ဒုၚ်ဟီု ဒဒှ်ရ ညး ဟံၚ်ပြာ်လဝ် ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် နူ ကပ် မဇၞော် ကေုာံ ဟံၚ်ပြာ် ကမ္ပဏဳ ကွဳစက် (Auto industry) ပ္ဍဲ အမေရိကာန် ရ။ ပ္ဍဲ သဘၚ်မာဲ ၆ နဝ်ဝေမ်ဗါ ၂၀၁၂ အဝ်ဗာမာ ကလိဂွံ ပရေၚ်အံၚ်ဇၞး ပၠန် ရ။

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|+ လဒပ် သွဟ် သဘၚ်မာဲ သမ္မတ ၂၀၁၂
|-
! ညးလုပ်ပြိုၚ် !! ဗော် !! မာဲ ညးဍုၚ်ကွာန် !! % !! မာဲ ကလုတ်
|-
| ဗါရက် အဝ်ဗာမာ || ဒဳမဝ်ကရေတ် || ၆၅,၉၁၅,၇၉၅ || ၅၁.၁% || ၃၃၂
|-
| မိတ် ရောမ်နဳ || ရဳပပ်ဗလဳကာန် || ၆၀,၉၃၃,၅၀၄ || ၄၇.၂% || ၂၀၆
|}

နကဵု သွဟ် ဏအ် အဝ်ဗာမာ ဂွံ ဒုၚ်ရုဲစှ် သွက် ဒုတိယ အာယုက် သမ္မတ ရ။&lt;ref&gt;{{cite news |last=O'Brien |first=Michael |date=November 7, 2012 |title=Obama wins reelection |url=https://www.nbcnews.com/politics/politics-news/obama-wins-reelection-flna1c6893603 |work=NBC News |access-date=April 10, 2024}}&lt;/ref&gt;

== ဒုတိယ အာယုက် သမ္မတ ==
ဒုတိယ အာယုက် သမ္မတ အဝ်ဗာမာ စတင် ပ္ဍဲ ၂၀ ဇာန်နဝါရဳ ၂၀၁၃ ရ။ ပ္ဍဲ အခိၚ်ဏအ် ညး ပ္တိတ်ဇြဟတ် ဗွဲမဇၞော် လ္တူ ပရေၚ်အခေါၚ်အရာ မၞိဟ်၊ ပရေၚ်ပြံၚ်လှာဲ ဥတုရာသဳ ကေုာံ ပရေၚ်ထိၚ်ဒဝ် လွဟ် ပ္ဍဲ ကၟိန်ဍုၚ် ရ။ ကြဴနူ ပရေၚ်ပန်ဂစိုတ် ပ္ဍဲ ဘာ သာန်ဒဳ ဟုက် (Sandy Hook Elementary School) ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၂ အဝ်ဗာမာ ဂစာန် ပ္တိတ် သၞောဝ်ဥပဒေ သွက်ဂွံ စၟတ်စၟဳ လွဟ် (Gun control) ကီုလေဝ် ဟွံအံၚ်ဇၞး ပ္ဍဲ သေနိတ် ရ။

ပ္ဍဲ သွာၚ် အခေါၚ်အရာ မၞိဟ် ညး ထံက်ဂလာန် သွက် အခေါၚ် ထပ်တဲ လိၚ်တုပ် (Same-sex marriage) အလန်ကိုပ်ကၠာအိုတ် နဒဒှ် သမ္မတ အခိၚ် ယိုက်ဂၠေၚ် တာလျိုၚ် ရ။ ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၅ ရုၚ်ဗစာ သၠုၚ်အိုတ် (Supreme Court) ကၟိန်ဍုၚ်အမေရိကာန် ဖျေဟ် အမိၚ် ဒဒှ်ရ အခေါၚ် ထပ်တဲ လိၚ်တုပ် ဒှ် အခေါၚ် သၞောဝ်ဥပဒေ ပ္ဍဲ အလုံမွဲ ကၟိန်ဍုၚ် ရ။

ပ္ဍဲ သွာၚ် သဘာဝ အဝ်ဗာမာ ထ္ပက်စၟတ်တဲ လိက်ကသုက် ပရေၚ်ပြံၚ်လှာဲ ဥတုရာသဳ ပါရဳ (Paris Agreement) ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၅ သွက်ဂွံ ဖအောန်ဖျေဟ် ဓါတ်ကာဗောန် မတိတ် နူ စက်ယန်ဂမၠိုၚ် ရ။ ကမၠောန်ဏအ် ဒှ် ပရေၚ်စၟတ်သမ္တီ မဇၞော် သွက် ဂၠးကဝ် သွက်ဂွံ စဵုဒၞာ လ္တူ ပရေၚ်ကတဴကတာန် ဂၠးတိ (Global warming) ရ။

== ပရေၚ်ဝါဒ ဒေသမ္ၚး ကေုာံ ဍုၚ်သအာၚ် ==
ပရေၚ်ဝါဒ ဍုၚ်သအာၚ် အဝ်ဗာမာ ဒုၚ်သဇိုၚ် လ္တူ &quot;ပရေၚ်ဆက်ဆောံ နကဵု မိတ်သဟာယ ကေုာံ ပရေၚ်ပံၚ်ကောံ ဂၠးကဝ်&quot; ရ။ ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၁ ညး ကဵု အမိၚ် သွက်ဂွံ နုက်တိတ် ဒပ်ပၞာန် အမေရိကာန် သီုဖအိုတ် နူ ရးနိဂီု အဳရက် (Iraq) တုဲ ပံက်ကဵု ပရေၚ်အာစိုပ် တွိုတ် ပၞာန် အဳရက် ရ။ ၜိုန်ဂှ်လေဝ် ပ္ဍဲ အာဖဂါန်နဳသတာန် (Afghanistan) ညး ထပ်စုတ် ဒပ်ပၞာန် ဗွဲမဂၠိုၚ် သွက်ဂွံ ဗတိုက် တာလဳဗာန် (Taliban) ကိုပ်ကၠာ ဟွံဖအောန်ဖျေဟ် လၟိဟ် ဒပ် ကြဴနူ သၞာံ ၂၀၁၄ ရ။

ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၅ အလဵုအသဳ အဝ်ဗာမာ ထ္ပက်စၟတ်တဲ လိက်ကသုက် နျူကလဳယျာ အဳရာန် (Iran Nuclear Deal or JCPOA) ကု ဍုၚ် အဳရာန် ကေုာံ ဍုၚ်ဇၞော်ဂမၠိုၚ် သွက်ဂွံ စဵုဒၞာ အဳရာန် ဟွံဂွံ ကၠောန် လွဟ်နျူကလဳယျာ နကဵု ပရေၚ်ပလံၚ်ပ္တိတ် ဒဏ် ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် ရ။ ပါဲနူဂှ် ညး ကလေၚ် ဒက်ပ္တန် ပရေၚ်ဆက်ဆောံ သံတမန် ကု ရးနိဂီု ကျူဗာ (Cuba) ကြဴနူ မပိုတ်သကုတ် ဒၟံၚ် ပွိုၚ် ၅၀ သၞာံ ပြၚ် တုဲ ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၆ ညး အာ ဝေၚ် ဍုၚ် ကျူဗာ အလန်ကိုပ်ကၠာအိုတ် သွက် သမ္မတ အမေရိကာန် ပ္ဍဲ ၈၈ သၞာံ ရ။&lt;ref&gt;{{cite news |last=DeYoung |first=Karen |date=December 17, 2014 |title=Obama announces normalization of US-Cuba relations |url=https://www.washingtonpost.com/world/national-security/obama-announces-normalization-of-us-cuba-relations/2014/12/17/572cb9a6-8611-11e4-a702-fa31ff4ae98e_story.html |work=The Washington Post |access-date=May 5, 2024}}&lt;/ref&gt;

အဝ်ဗာမာ သုၚ်စောဲ လွဟ် က္ၜၚ်ကျာ ဟွံမွဲကဵု မၞိဟ် (Drone strikes) ဗွဲမဂၠိုၚ် သွက်ဂွံ ဗတိုက် က္ဍိုပ်သ္ကိုပ် အကြီု အေတ်သလာမ် ပ္ဍဲ ရးနိဂီု ပါကေတ်သတာန်၊ ယေမာန် ကေုာံ သဝ်မာလဳယျာ ရ။ ကမၠောန်ဏအ် ဒးဒုၚ် ဝေဒနာ ဗွဲမဇၞော် နူ ဂကောံ အခေါၚ်အရာ မၞိဟ် ဂမၠိုၚ် ရ။

== ပရေၚ်ဝါဒ အပ္ဍဲဍုၚ် ==
ပ္ဍဲ သွာၚ် အပ္ဍဲဍုၚ် အဝ်ဗာမာ ပ္တိတ်ဇြဟတ် သွက်ဂွံ ပခိုဟ်တိုန် လၟေၚ် ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ်၊ ပရေၚ်ပညာ ကေုာံ အခေါၚ်အရာ မၞိဟ် ရ။ သၞောဝ် အဝ်ဗာမာကေရ် (Obamacare) ဂှ် ၜိုန်ရ ဂွံ ဒုၚ် ဒစဵုဒစး နူ ဗော် ရဳပပ်ဗလဳကာန် ကီုလေဝ် မၞိဟ် ၂၀ မဳလဳယျာန် ပြၚ် ကလိဂွံ အာမခံ ပရေၚ်ထတ်ယုက် မတၟိ ရ။ ညး ခၞံဗဒှ် ပရေၚ်ကမၠောန် (DACA) သွက်ဂွံ စဵုဒၞာ ကောန်ၚာ် မလုပ်ကၠုၚ် ဍုၚ် နကဵု ဟွံမွဲကဵု သၞောဝ် (Undocumented immigrants) ညံၚ်ဟွံဂွံ ဒးဒုၚ် ပလံၚ် တိတ် နူ ဍုၚ် ရ။

ပ္ဍဲ အခိၚ် ညး ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် အမေရိကာန် ကလေၚ် ဇၞော်မောဝ် တိုန် တုဲ လၟိဟ် မၞိဟ် ဟွံမွဲကဵု ကမၠောန် (Unemployment rate) စှ်ေအာ နူ ၁၀ က္ဍိုပ်ကၠံ ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၀၉ စဵုကဵု ၄.၇ က္ဍိုပ်ကၠံ ပ္ဍဲ အခိၚ် ညး တိတ် နူ တာလျိုၚ် ရ။ ညး ခၞံဗဒှ် သၞောဝ် သွက်ဂွံ ထံက်ပၚ် ကွတ်ပညာ စက်ယန် တၟိ ကေုာံ ဒြဟတ် သဘာဝ မကလေၚ် သုၚ်စောဲ မာန် (Renewable energy) ရ။

== အာဲကၟာဲ ကေုာံ ပရေၚ်စၟတ်သမ္တီ ==
ဗါရက် အဝ်ဗာမာ တိတ် နူ တာလျိုၚ် သမ္မတ နကဵု လၟိဟ် ညးဍုၚ်ကွာန် မဒုၚ်တဲ (Approval rating) ၆၀ က္ဍိုပ်ကၠံ မဒှ် ကဆံၚ် သၠုၚ်အိုတ် ပ္ဍဲ လ္တူ သမ္မတ ခေတ်တၟိ ဗွဲမဂၠိုၚ် ရ။&lt;ref&gt;{{cite web |title=Presidential Approval Ratings -- Barack Obama |url=https://news.gallup.com/poll/116479/barack-obama-presidential-job-approval.aspx |publisher=Gallup |access-date=June 1, 2024}}&lt;/ref&gt; နဒဒှ် သမ္မတ အာဖရိက-အမေရိကာန် အလန်ကိုပ်ကၠာအိုတ် ညး ဒှ် ပရေၚ်စၟတ်သမ္တီ မဇၞော် သွက် ဝၚ် အခေါၚ်အရာ မၞိဟ် ပ္ဍဲ ကၟိန်ဍုၚ်အမေရိကာန် ရ။ အာဲကၟာဲ ညး မဇၞော်အိုတ် ဂှ် ဒှ် သၞောဝ် ပရေၚ်ထတ်ယုက်၊ ပရေၚ်ဟံၚ်ပြာ် ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ပရေၚ်ပြံၚ်လှာဲ ဥတုရာသဳ ရ။

ၜိုန်ဂှ်လေဝ် ညး ဒးဒုၚ် ဝေဒနာ နူ လညာတ် တၞဟ်ဟ် မပ္တံကဵု ပရေၚ်သုၚ်စောဲ လွဟ် က္ၜၚ်ကျာ (Drone) ပ္ဍဲ ဍုၚ်သအာၚ်၊ ကေုာံ ပရေၚ်ဟွံမာန် ပသောင် ပရေၚ်ပါ်ဒကး အပ္ဍဲ ကၟိန်ဍုၚ် ရ။ လာပ်နဝ်ဗေလ် ပရေၚ်ၜိုဟ်သြိုဟ် ညး ကလိဂွံ ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၀၉ ဂှ်လေဝ် ဒှ် တၚ်သၟာန် သွက် ညးလ္ၚဵု ဟိုတ်နူ ညး စိုပ် တာလျိုၚ် ဂွံ အခိၚ် အောန် တုဲ ကလိဂွံ ရ။

== ဘဝ ကြဴနူ သမ္မတ ==
ကြဴနူ မသၠး တာလျိုၚ် ပ္ဍဲ ဇာန်နဝါရဳ ၂၀၁၇ အဝ်ဗာမာ ကေုာံ သမ္ဘာညး မဳချေဝ် ပြံၚ်အာ မံၚ် ပ္ဍဲ ဍုၚ်ဝါယှေန်တာန် ဒဳသဳ (Washington, D.C.) ရ။ ညး ဒက်ပ္တန် ဖံၚ်ဒေယှေန် အဝ်ဗာမာ (Obama Foundation) သွက်ဂွံ ထံက်ပၚ် က္ဍိုပ်သ္ကိုပ် သၟတ် ပ္ဍဲ ဂၠးကဝ် ရ။ ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၂၀ ညး ပ္တိတ် လိက် အတ္ထုပ္ပတ္တိ မၞုံယၟု ဒေသ မကဵုလဝ် ကတိ (A Promised Land) မလဴထ္ၜး ဝၚ် ဘဝ ညး အခိၚ် ဒှ် သမ္မတ မာန် ပ္တိတ် သွံ ဂွံ မဳလဳယျာန် ကဵု အုပ် ရ။

ပါဲနူဂှ် အဝ်ဗာမာ ကေုာံ သမ္ဘာညး ဒက်ပ္တန် ကမ္ပဏဳ ပ္တိတ် ရုပ်ဒမျိုၚ် ဟာယာ ဂရံၚ် (Higher Ground Productions) တုဲ ထ္ပက် လိက်ကသုက် ကု နေတ်ဖလေတ် (Netflix) ရ။ ပ္ဍဲ သဘၚ်မာဲ သမ္မတ ၂၀၂၀ ကေုာံ ၂၀၂၄ ညး ကလေၚ် လုပ် ပါလုပ် ဗွဲမထတ်မြက် သွက်ဂွံ ထံက်ပၚ် ညးစၞး ဗော် ဒဳမဝ်ကရေတ် ဂျဝ် ဗါၚ်ဒေန် ကေုာံ ကမလာ ဟာရေတ် (Kamala Harris) ရ။

== နိဿဲ ==
&lt;references /&gt;

== ဆက်ဗှ်လ္ၚတ် ==
* {{cite book |last=Obama |first=Barack |year=1995 |title=Dreams from My Father: A Story of Race and Inheritance |publisher=Times Books |isbn=978-1400082773}}
* {{cite book |last=Obama |first=Barack |year=2006 |title=The Audacity of Hope: Thoughts on Reclaiming the American Dream |publisher=Crown Publishing Group |isbn=978-0307237695}}
* {{cite book |last=Obama |first=Barack |year=2020 |title=A Promised Land |publisher=Crown Publishing Group |isbn=978-1524763169}}
* {{cite book |last=Remnick |first=David |year=2010 |title=The Bridge: The Life and Rise of Barack Obama |publisher=Knopf |isbn=978-1400043606}}
* {{cite web |title=Barack Obama Presidential Library |url=https://www.obamalibrary.gov/ |publisher=National Archives and Records Administration |access-date=June 10, 2024}}

{{သမ္မတ ကၟိန်ဍုၚ်အမေရိကာန်}}

{{DEFAULTSORT:အဝ်ဗာမာ, ဗါရက်}}
[[Category:သမ္မတ ကၟိန်ဍုၚ်အမေရိကာန်]]
[[Category:ညးမကလိဂွံ လာပ်နဝ်ဗေလ် ပရေၚ်ၜိုဟ်သြိုဟ်]]
[[Category:သၟာပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် အမေရိကာန်]]
[[Category:ညးမဒှ် ကောန်ဂကူ အာဖရိက-အမေရိကာန်]]
[[Category:မၞိဟ် မသၠးဂၠံဂဝ် ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၆၁]]
[[Category:ညးမချူလိက် အမေရိကာန်]]
[[Category:ကောန်သွာၚ် တက္ကသိုလ် ဟာဗတ်]]</text>
      <sha1>tnjw8hyf8mj7kggzzymnirp0jwsv50b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ထာမ်ပလိက်:သမ္မတ ကၟိန်ဍုၚ်အမေရိကာန်</title>
    <ns>10</ns>
    <id>13172</id>
    <revision>
      <id>59762</id>
      <timestamp>2026-11-04T14:59:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Navbox | name      = သမ္မတ ကၟိန်ဍုၚ်အမေရိကာန် | title     = [[သမ္မတ ကၟိန်ဍုၚ်အမေရိကာန်|သမ္မတ ကၟိန်ဍုၚ်အမေရိကာန်ဂမၠိုၚ်]] | state     = {{{state|autocollapse}}} | listclass = hlist | image     = File:Seal of the President of the United States.svg|80px|တံဆိ...&quot;</comment>
      <origin>59762</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3260" sha1="qjp4cfov6yxykb0ohiss29pstxmhksx" xml:space="preserve">{{Navbox
| name      = သမ္မတ ကၟိန်ဍုၚ်အမေရိကာန်
| title     = [[သမ္မတ ကၟိန်ဍုၚ်အမေရိကာန်|သမ္မတ ကၟိန်ဍုၚ်အမေရိကာန်ဂမၠိုၚ်]]
| state     = {{{state|autocollapse}}}
| listclass = hlist
| image     = [[File:Seal of the President of the United States.svg|80px|တံဆိပ် သမ္မတ ကၟိန်ဍုၚ်အမေရိကာန်]]

| list1 =
* [[ဂျံတ် ဝါယှေန်တာန်]]
* [[ဂျောန် အာဒါမ်]]
* [[တဝ်မာတ် ဂျက်ဖာသေန်]]
* [[ဂျေမ် မာဒဳသေန်]]
* [[ဂျေမ် မောန်ရဝ်]]
* [[ဂျောန် ကွေန်သဳ အာဒါမ်]]
* [[အာန်ဒရူး ဂျေက်သာန်]]
* [[မာတေန် ဗာန် ဗျူရေန်]]
* [[ဝဳလဳယာမ် ဟေန်ရဳ ဟာရဳသေန်]]
* [[ဂျောန် တာဲလာ]]
* [[ဂျေမ် ကေ ပေါတ်]]
* [[ဇာကာရဳ တေလာ]]
* [[မဳလာတ် ဖဳမဝ်]]
* [[ဖရက်ကလေန် ပဳယေတ်]]
* [[ဂျေမ် ဗူးခါနာန်]]
* [[အေဗရာဟာမ် လေန်ကောန်]]
* [[အာန်ဒရူး ဂျောန်သေန်]]
* [[ယူလဳသေတ် အေတ် ဂရာန်]]
* [[ရူတာဖောတ် ဗဳ ဟေ]]
* [[ဂျေမ် အေ ဂါဖဳ]]
* [[ချေတ်သတာ အေ အာတာ]]
* [[ဂရဝ်ဗာ ကလဳဗလာန်]]
* [[ဗေန်ဂျာမေန် ဟာရဳသေန်]]
* [[ဂရဝ်ဗာ ကလဳဗလာန်]]
* [[ဝဳလဳယာမ် မေက်ကေန်လဳ]]
* [[တဳအဝ်ဒေါ ရုသဗေတ်]]
* [[ဝဳလဳယာမ် ဟဝ်ဝါတ် တာဖ်]]
* [[ဝုဒ်ရဝ် ဝဳသေန်]]
* [[ဝါရေန် ဂျဳ ဟာဒေၚ်]]
* [[ကာလဗေန် ကူလေတ်]]
* [[ဟာဗာတ် ဟူဗာ]]
* [[ဖရက်ကလေန် ဒဳ ရုသဗေတ်]]
* [[ဟာရဳ အေတ် ထရူမာန်]]
* [[ဒဝါက် ဒဳ အာၚ်ဇေန်ဟံဝါ]]
* [[ဂျောန် အေဖ် ကေန်နေဒဳ]]
* [[လေန်ဒေါန် ဗဳ ဂျောန်သေန်]]
* [[ရဳချာတ် နေက်သေန်]]
* [[ဂျေရဲ ဖေါတ်]]
* [[ဂျေမ်မဳ ကာတာ]]
* [[ရဝ်နယ် ရဳဂေန်]]
* [[ဂျံတ် အေချ် ဒဗလျူ ဗုယှ်]]
* [[ဗဳ ကလေန်တောန်]]
* [[ဂျံတ် ဒဗလျူ ဗုယှ်]]
* [[ဗါရက် အဝ်ဗာမာ]]
* [[ဒဝ်နယ် ထရာမ်]]
* [[ဂျဝ် ဗါၚ်ဒေန်]]

}}&lt;noinclude&gt;
{{collapsible option}}
[[Category:ထာမ်ပလိက် သမ္မတ ကၟိန်ဍုၚ်အမေရိကာန်|*]]
[[Category:ထာမ်ပလိက် ညးမက္ဍိုက်က္ဍိုပ် ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ဂမၠိုၚ်]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qjp4cfov6yxykb0ohiss29pstxmhksx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဒဝ်နယ် ထရာမ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13173</id>
    <revision>
      <id>59763</id>
      <timestamp>2026-11-04T15:05:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;{{Infobox officeholder | name = ဒဝ်နယ် ထရာမ် | native_name = Donald Trump | image = Donald Trump official portrait.jpg | caption = သမ္မတ ဒဝ်နယ် ထရာမ် ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၇ | office = ၄၅ မရနုက်ကဵု သမ္မတ ကၟိန်ဍုၚ်အမေရိကာန် | term_start = ၂၀ ဇာန္နဝါရဳ ၂၀၁...&quot;</comment>
      <origin>59763</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44647" sha1="my3fttzrn6kzo7kpdwye775f2kf4uh8" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| name = ဒဝ်နယ် ထရာမ်
| native_name = Donald Trump
| image = Donald Trump official portrait.jpg
| caption = သမ္မတ ဒဝ်နယ် ထရာမ် ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၇
| office = ၄၅ မရနုက်ကဵု သမ္မတ ကၟိန်ဍုၚ်အမေရိကာန်
| term_start = ၂၀ ဇာန္နဝါရဳ ၂၀၁၇
| term_end = ၂၀ ဇာန္နဝါရဳ ၂၀၂၁
| vicepresident = မိုက် ပေန် (Mike Pence)
| predecessor = ဘာရက် အဝ်ဗာမာ (Barack Obama)
| successor = ဂျဝ် ဗိုၚ်ဒေန် (Joe Biden)
| office1 = ၄၇ မရနုက်ကဵု သမ္မတ ကၟိန်ဍုၚ်အမေရိကာန် (ညးမကလိဂွံမာဲ)
| term_start1 = ၂၀ ဇာန္နဝါရဳ ၂၀၂၅
| term_end1 = 
| vicepresident1 = ဂျေဒဳ ဗာန် (J. D. Vance)
| predecessor1 = ဂျဝ် ဗိုၚ်ဒေန် (Joe Biden)
| birth_date = {{Birth date and age|1946|6|14}}
| birth_place = ကွေန်၊ ဍုၚ်နျူယံက်၊ ကၟိန်ဍုၚ်အမေရိကာန်
| death_date =
| death_place =
| party = ဗော် ရဳပပ်ဗလဳကာန် (Republican Party)
| otherparty = ပါတဳ တၞဟ်ဟ် မပြံၚ်လှာဲလဝ် (၁၉၈၇၊ ၁၉၉၉၊ ၂၀၀၁၊ ၂၀၀၉)
| spouse = အဳဗာနာ ထရာမ် (Ivana Trump) (၁၉၇၇–၁၉၉၂)&lt;br&gt;မာလာ မေပယ် (Marla Maples) (၁၉၉၃–၁၉၉၉)&lt;br&gt;မဳလာနဳယျာ ထရာမ် (Melania Trump) (၂၀၀၅–ပစ္စုပ္ပန်)
| relations = ဂကောံသ္ၚိကၟိန် ထရာမ်
| children = ၅ တၠ (ဒဝ်နယ် ဂျူနဳယာ၊ အဳဗာန်ကာ၊ အဳရေတ်၊ တဳဖာနဳ၊ ဘာရောန်)
| parents = ဖရက် ထရာမ် (Fred Trump)&lt;br&gt;မေရဳ အာန် မေက်လာတ် (Mary Anne MacLeod)
| education = တက္ကသိုလ် ဖေန်သေလ်ဗေနဳယျာ (University of Pennsylvania) (B.S.)
| signature = Donald Trump Signature.svg
| website = {{URL|donaldjtrump.com}}
}}

ဒဝ်နယ် ဂျောန် ထရာမ် (Donald John Trump) ဒှ် သၟာပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် ကေုာံ သၟာပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် ရးနိဂီု ကၟိန်ဍုၚ်အမေရိကာန် (United States) မွဲ တုဲ ညး ယိုက်ဂၠေၚ်လဝ် တာလျိုၚ် သမ္မတ ကၟိန်ဍုၚ်အမေရိကာန် မရနုက်ကဵု ၄၅ နူ သၞာံ ၂၀၁၇ စဵုကဵု သၞာံ ၂၀၂၁ ရ။ ညး ဒှ် ညးမကလိဂွံ ပရေၚ်အံၚ်ဇၞး ပ္ဍဲ ပေါဲရုဲစှ် သမ္မတ သၞာံ ၂၀၂၄ သွက်ဂွံ ဒှ် သမ္မတ မရနုက်ကဵု ၄၇ အလန်ဒုတိယ ရ။ ကိုပ်ကၠာ ဟွံလုပ် ပ္ဍဲ ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် ညး ဒှ် သၟာပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် မသိုၚ်ခၞံ စမြိုၚ် သ္ၚိဌာန် ကေုာံ တၠပိုန်ဒြပ် မကၠောန်ပ္တိတ် အစဳအဇန် တဳဗဳ ဗွဲမပြာကတ် ရ။ 

ဒဝ်နယ် ထရာမ် သၠးဂၠံဂဝ် ပ္ဍဲ ကွေန် (Queens) ဍုၚ် နျူယံက် (New York) ရ။ ညး ကလိဂွံ တဆိပ်ကြာ နူ တက္ကသိုလ် ဖေန်သေလ်ဗေနဳယျာ (University of Pennsylvania) ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၆၈ ရ။ ကြဴနူဂှ် ညး ဆက်ကေတ် တာလျိုၚ် ပ္ဍဲ ကမ္ပဏဳ ပရေၚ်သိုၚ်ခၞံ မအံက်ညး ဖရက် ထရာမ် (Fred Trump) တုဲ ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၇၁ ညး ပြံၚ်လှာဲ ယၟု ကမ္ပဏဳ စွံလဝ် ဂကောံ ထရာမ် (Trump Organization) ရ။ ညး ဇၞော်မောဝ်ပ္တိုန် ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် နကဵု မသိုၚ်ခၞံ တာဝါ ဟဝ်တေဝ် ကေုာံ ရုၚ်ဝေၚ်ဖေက် ဂမၠိုၚ် မၞုံကဵု ယၟု ညး ရ။ 

ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၅ ညး လလောၚ်တြး သွက်ဂွံ လုပ်ပြိုၚ် ပ္ဍဲ ပေါဲရုဲစှ် သမ္မတ နကဵု ဗော် ရဳပပ်ဗလဳကာန် (Republican Party) ရ။ ပ္ဍဲ ပေါဲရုဲစှ် သၞာံ ၂၀၁၆ ညး ကလိဂွံ ဇမၞး လတူ အလံၚ်အမာတ် ဗော် ဒဳမဝ်ကရေတ် (Democratic Party) ဟဳလာရဳ ကလိန်တောန် (Hillary Clinton) ရ။ ပ္ဍဲ အခိၚ် ယိုက်ဂၠေၚ် တာလျိုၚ် ညး ပ္တိတ် သၞောဝ် ပရေၚ်အခေါန် ကေုာံ ဖျေံ သၞောဝ်ဥပဒေ သွက်ဂွံ ဒေက်ဖအှ် ပရေၚ်လုပ်ဍုၚ် နူ ဍုၚ်သအာၚ် ရ။ ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၂၀ ညး ဒးဒုၚ် ကျအာ ပေါဲရုဲစှ် ဇရေၚ် ဂျဝ် ဗိုၚ်ဒေန် (Joe Biden) တုဲ ညး ဟွံဒုၚ်တဲ သ္ၚောဲ နူ ပရေၚ်အံၚ်ဇၞး ဂျဝ် ဗိုၚ်ဒေန် ရ။ ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၂၄ ညး ကလေၚ် လုပ်ပြိုၚ်ပၠန် တုဲ ကလိဂွံ ဇမၞး မွဲအလန်ပၠန် သွက်ဂွံ ယိုက်ဂၠေၚ် တာလျိုၚ် သမ္မတ ကၟိန်ဍုၚ်အမေရိကာန် ရ။

== ပထမ အဝဲ ကေုာံ ပရေၚ်ပညာ ==
ဒဝ်နယ် ဂျောန် ထရာမ် ကတဵုဒှ်မၞိဟ် ပ္ဍဲ စၟတ်တ္ၚဲ ၁၄ ဂျောန် ၁၉၄၆ ပ္ဍဲ ရုၚ်ဂဥုဲ ဂျမာဲကာ (Jamaica Hospital) ဍုၚ် ကွေန် ပ္ဍဲ တွဵုရး နျူယံက် ရ။ ညး ဒှ် ကောန် မရနုက်ကဵု ပန် ပ္ဍဲ အကြာ ကောဒေံ မသုန် တၠ ရ။ မအံက်ညး ဖရက် ထရာမ် ဒှ် သၟာပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် မသိုၚ်ခၞံ သ္ၚိဌာန် မသ္ၚောဲ နူ လဒေါဝ်ဍုၚ် မာန်ဟာတ္တာန် (Manhattan) ရ။ မိအံက်ညး မေရဳ အာန် မေက်လာတ် ဒှ် ညးမပြံၚ်လုပ်ကၠုၚ် နူ တကအ် သကတ်တလာန် (Scotland) ရ။&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Blair |first=Gwenda |title=The Trumps: Three Generations That Built an Empire |year=2000 |publisher=Simon &amp; Schuster |isbn=978-0-684-80849-9}}&lt;/ref&gt; ကောဒေံ ညး ဂမၠိုၚ် မၞုံယၟု မေရဳအာန် (Maryanne)၊ ဖရက် ဂျူနဳယာ (Fred Jr.)၊ အဳလဳဇဗေတ် (Elizabeth) ကေုာံ ရဝ်ဗာတ် (Robert) အိုတ်ရ။ ပ္ဍဲ အခိၚ် ညး ဍောတ်တ် ညး တိုန်လဝ် ဘာ ပရေၚ်ပညာ ပ္ဍဲ ဘာ ကေဝ် (Kew-Forest School) ရ။ ဆဂး ဟိုတ်နူ ညး စိုတ်ထတ် ပ္ဍဲ ပရေၚ်ပရမ်တုဲ မအံက်ညး ပြံၚ်ဏာ ညး ဇရေၚ် ဘာ အကေဒမဳ ပၞာန် နျူယံက် (New York Military Academy) ပ္ဍဲ အခိၚ် ညး ကလိဂွံ အယုက် ၁၃ သၞာံ ရ။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Kranish |first=Michael |date=August 28, 2015 |title=Donald Trump's rebellious youth at a strict military academy |work=The Washington Post |url=https://www.washingtonpost.com/politics/donald-trump-new-york-military-academy/2015/08/28/62908f52-4cf0-11e5-902f-39e9219e574b_story.html}}&lt;/ref&gt;

ကြဴနူ ညး အာစိုပ် ဌာန် ဒှ်မၞိဟ် ဇၞော်တုဲ ညး တိုန် တက္ကသိုလ် ဖေါရ်ဒါမ် (Fordham University) ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၆၄ ရ။ ၜါသၞာံ လက္ကရဴဂှ် ညး ပြံၚ်တိုန် ပ္ဍဲ ဘာ ဝါတန် (Wharton School) မဒှ် ဘာ ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် သၟဝ် တက္ကသိုလ် ဖေန်သေလ်ဗေနဳယျာ (University of Pennsylvania) ရ။ ညး ရုဲစှ် တက္ကသိုလ် ဝွံ ဟိုတ်နူကဵု ပရေၚ်ကတ်လ္ၚတ် သွက် ပရေၚ်သိုၚ်ခၞံ မၞုံမံၚ် ပ္ဍဲ ဘာ ဏအ် ရ။ ညး ကလိဂွံ တဆိပ်ကြာ ဘဳအေ ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၆၈ ရ။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Viser |first=Matt |date=August 28, 2015 |title=Even in college, Donald Trump was brash |work=The Boston Globe |url=https://www.bostonglobe.com/news/politics/2015/08/28/donald-trump-was-brash-even-wharton-business-school/3vJWymwB41xZlU99qF2IIM/story.html}}&lt;/ref&gt; ပ္ဍဲ အခိၚ် ပၞာန် ဗဳယေတ်နာမ် (Vietnam War) ညး ဟွံဒးအာ လုပ်ယိုက်ဂၠေၚ် ပၞာန် ဟိုတ်နူကဵု အခေါၚ်တန်လဇုဲ ပရေၚ်ပညာ ကေုာံ ပရေၚ်ယဲ ဇုတ်ဇိုၚ် ကတဵုဒှ် (Bone spurs) ရ။

=== အဆက် ပရေၚ်ပညာ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! သၞာံ !! ဘာ မတိုန်လဝ် !! ဒၞာဲ
|-
| ၁၉၅၉–၁၉၆၄ || ဘာ အကေဒမဳ ပၞာန် နျူယံက် || ခေါန်ဝေါလ်၊ နျူယံက်
|-
| ၁၉၆၄–၁၉၆၆ || တက္ကသိုလ် ဖေါရ်ဒါမ် || ဗရံက်၊ နျူယံက်
|-
| ၁၉၆၆–၁၉၆၈ || တက္ကသိုလ် ဖေန်သေလ်ဗေနဳယျာ (Wharton) || ဖဳလာဒဲဖဳယျာ၊ ဖေန်သေလ်ဗေနဳယျာ
|}

== ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ပရေၚ်သိုၚ်ခၞံ ==
[[File:Trump Tower 01.jpg|thumb|တာဝါ ထရာမ် ပ္ဍဲ ဍုၚ် နျူယံက်]]
ကိုပ်ကၠာ ဟွံတိတ် ဘာ တက္ကသိုလ် ညး လုပ်ကၠောန် ပ္ဍဲ ကမ္ပဏဳ မအံက်ညး မကော်စ ယၟု အဳအေဇဗေတ် ထရာမ် ကေုာံ ကောန် (Elizabeth Trump &amp; Son) ရ။ ကမ္ပဏဳ ဝွံ အဓိက သိုၚ်ခၞံ သ္ၚိဌာန် မဖျေံၚုဟ် သွက် မၞိဟ်မၞုံကဵု သြန်လုပ် အလဒေါဝ် ပ္ဍဲ တွဵုရး နျူယံက် ရ။ ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၇၁ ဒဝ်နယ် ထရာမ် ကေတ် တာလျိုၚ် နဒဒှ် ဥက္ကဌ ကမ္ပဏဳ တုဲ ပြံၚ်လှာဲ ယၟု သို့ ဂကောံ ထရာမ် (Trump Organization) ရ။&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.trump.com/the-company |title=The Trump Organization: History |publisher=The Trump Organization |access-date=May 5, 2024}}&lt;/ref&gt; ညး သၠာဲပြံၚ် ပရေၚ်သိုၚ်ခၞံ နူကဵု လဒေါဝ် သ္ၚိဌာန် သာမည ဇရေၚ် လဒေါဝ် ဍုၚ် မာန်ဟာတ္တာန် (Manhattan) မဒှ် ဒၞာဲ ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် မသၠုၚ်အိုတ် ရ။ 

ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၇၈ ညး စိုပ် အံၚ်ဇၞး ပ္ဍဲ မကလေၚ်သိုၚ်ခၞံ ဟဝ်တေဝ် ကဝ်မဝ်ဒေါရ် (Commodore Hotel) မလီုလာ်မံၚ် တုဲ သၠာဲယၟု သို့ ဟဝ်တေဝ် ဂရၚ် ဟာရဳယာတ် (Grand Hyatt Hotel) ရ။ ဣဏအ် ဒှ် ပရေၚ်ဇၞော်မောဝ် အဓိက မပ္တိုန် ယၟု ညး ပ္ဍဲ အကြာ သၟာပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် နျူယံက် ရ။ ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၈၃ ညး သိုၚ်ခၞံ တာဝါ ထရာမ် (Trump Tower) ပ္ဍဲ ဂၠံၚ် ဖေပ် အာဗေန်နျူ (Fifth Avenue) ရ။ တာဝါ ဏအ် ဒှ် စမြိုၚ် မၞုံကဵု ကပေါတ် သၠုၚ် ကေုာံ ရုၚ် ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် ဂမၠိုၚ် ရ။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Tuccille |first=Jerome |date=1985 |title=Trump: The Saga of America's Most Powerful Real Estate Baron |work=Donald I. Fine |isbn=1556110693}}&lt;/ref&gt;

ညး ဆက်သၠဲ ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် စိုပ် အေတ်လာန်တေတ် သဳတဳ (Atlantic City) တွဵုရး နျူဂျာစဳ သွက်ဂွံ သိုၚ်ခၞံ ရုၚ်ဝေၚ်ဖေက် ဂမၠိုၚ် ရ။ ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၈၄ ညး သိုၚ် ပလာဇာ ထရာမ် (Trump Plaza) တုဲ ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၉၀ ညး ကၠောန်ဗဒှ် တာဂျ် မဟာ ထရာမ် (Trump Taj Mahal) ရ။ ၜိုန်ရ ကလိဂွံ ပရေၚ်အံၚ်ဇၞး ပ္ဍဲ အခိၚ် ကိုပ်ကၠာ ကီုလေဝ် ဗွဲကြဴ ရုၚ်ဝေၚ်ဖေက် ညး ဒးဒုၚ် ကသိုၚ်လီုလာ် (Bankruptcy) မဂၠိုၚ်ကဵု အလန် ဟိုတ်နူကဵု သြန်တန် မဂၠိုၚ်လောန် ရ။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=O'Brien |first=Timothy L. |date=October 1, 2016 |title=Donald Trump's 'Brilliant' Bankruptcies |work=Bloomberg |url=https://www.bloomberg.com/opinion/articles/2016-10-01/donald-trump-s-brilliant-bankruptcies}}&lt;/ref&gt; ညး ဆက်သိုၚ်ခၞံ ကလာပ် ဝေၚ်ဂေါပ် (Golf courses) ပ္ဍဲ ဍုၚ်အမေရိကာန် ကေုာံ ဍုၚ်သကတ်တလာန် ရ။ 

== ပရေၚ်စမြိုၚ် ကေုာံ မဳဒဳယာ ==
[[File:Donald Trump by Gage Skidmore 3.jpg|thumb|ဒဝ်နယ် ထရာမ် ပ္ဍဲ အခိၚ် ဟီုတွံ ပ္ဍဲ ပေါဲကောံဓရီု]]
ဒဝ်နယ် ထရာမ် လုပ်ပါလုပ် ပ္ဍဲ ပရေၚ်စမြိုၚ် ဗွဲမဂၠိုၚ် ရ။ ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၉၆ ညး ရာန်ကေတ် ကမ္ပဏဳ မကၠောန်ဗဒှ် ပေါဲပြိုၚ်ပကာန် ကျာ်သြဳ မေတ် ယူနဳဗာတ် (Miss Universe) ကေုာံ မေတ် ယူအက်သ်အေ (Miss USA) ရ။ ညး ကေတ် တာလျိုၚ် ဒှ် တၠပိုန်ဒြပ် ပေါဲပြိုၚ် ဏအ် စဵုကဵု စိုပ် သၞာံ ၂၀၁၅ ရ။ ပ္ဍဲ အခိၚ် ဏအ် ညး ပ္တိတ် ပရေၚ်ပြိုၚ်ပကာန် ဏအ် ညံၚ်ဂွံ ပြာကတ် ပ္ဍဲ ဂၠးတိ ရ။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Casselman |first=Ben |date=September 9, 2015 |title=Donald Trump's Miss Universe Deal Is A Win-Win |work=FiveThirtyEight |url=https://fivethirtyeight.com/features/donald-trumps-miss-universe-deal-is-a-win-win/}}&lt;/ref&gt;

ညး ဂွံဒှ် မၞိဟ် မပြာကတ်အိုတ် ပ္ဍဲ အကြာ မဳဒဳယာ ဟိုတ်နူကဵု အစဳအဇန် တဳဗဳ မကော်စ ဓ အေပ်ပရေန်တေတ် (The Apprentice) မပ္တိတ် ပ္ဍဲ ချာန်နယ် အေန်ဗဳသဳ (NBC) နူ သၞာံ ၂၀၀၄ စဵုကဵု သၞာံ ၂၀၁၅ ရ။ ပ္ဍဲ အစဳအဇန် ဏအ် ညး ဒှ် ညးမသ္ပဒတဴ ကေုာံ သ္ကိုပ် ဖျေံသ္ဂုတ်ထာဝ် သွက် ညးမပြိုၚ်ပကာန် ဂမၠိုၚ် ရ။ လဟီု ညး မဟီု &quot;မၞး ဒးဒုၚ် ပ္တိတ်ရ!&quot; (&quot;You're fired!&quot;) ဂှ် ဒှ် လဟီု မပြာကတ်အိုတ် ပ္ဍဲ အခိၚ် ဂှ် ရ။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Poniewozik |first=James |date=July 20, 2017 |title=How 'The Apprentice' Created Donald Trump |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2017/07/20/arts/television/how-the-apprentice-created-donald-trump.html}}&lt;/ref&gt; အစဳအဇန် ဏအ် ရီုဗၚ် ပ္တိုန် ယၟု ဒဝ်နယ် ထရာမ် နဒဒှ် သၟာပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် မအံၚ်ဇၞး မွဲ ပ္ဍဲ ညာတ် မၞိဟ် ဍုၚ်အမေရိကာန် ဗွဲမဂၠိုၚ် ရ။

ညး သီု ချူ လိက်အုပ် ဗွဲမဂၠိုၚ် မဆေၚ်ကဵု ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် ရ။ လိက်အုပ် မပြာကတ်အိုတ် ဂှ် ဒှ် ဓ အာတ် အောပ် ဓ ဒဳလ် (The Art of the Deal) မချူလဝ် ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၈၇ ရ။ လိက်အုပ် ဏအ် ဒှ် လိက်အုပ် မသွံခိုဟ်အိုတ် ပ္ဍဲ စရၚ် လိက် နျူယံက် တာမ် (New York Times Best Seller list) ကေုာံ ဒှ် လိက် မပ္တိုန် စရာဲ ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် ညး ရ။

== ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် အခိၚ်ကိုပ်ကၠာ ==
ဒဝ်နယ် ထရာမ် လုပ်ပါလုပ် ပ္ဍဲ ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် နူ သၞာံ ၁၉၈၀ တေံ ရ။ ညး ပြံၚ်လှာဲ ဗော် မဂၠိုၚ်ကဵု အလန် ပ္ဍဲ အခိၚ်ဂှ် ရ။ ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၈၇ ညး လုပ် စၟတ်သမ္တီ နဒဒှ် ကောန်ဂကောံ ဗော် ရဳပပ်ဗလဳကာန် (Republican Party) ပ္ဍဲ ဍုၚ် နျူယံက် ရ။ ကြဴနူဂှ် ညး ပြံၚ်လုပ် ဗော် သၠးပွး (Independence Party) ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၉၉ တုဲ ဗွဲကြဴ လုပ် ဗော် ဒဳမဝ်ကရေတ် (Democratic Party) ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၀၁ ရ။ ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၀၉ ညး ကလေၚ်လုပ် ဗော် ရဳပပ်ဗလဳကာန် မွဲအလန်ပၠန် ရ။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Qiu |first=Linda |date=August 24, 2015 |title=Bush says Trump was a Democrat longer than a Republican 'in the last decade' |work=PolitiFact |url=https://www.politifact.com/factchecks/2015/aug/24/jeb-bush/bush-says-trump-was-democrat-longer-republican-las/}}&lt;/ref&gt;

ပ္ဍဲ ပေါဲရုဲစှ် သၞာံ ၂၀၀၀ ညး လုပ်ပြိုၚ် နဒဒှ် အလံၚ်အမာတ် သမ္မတ နူကဵု ဗော် ရဳဖံမ် (Reform Party) ဆဂး ညး နုက်တိတ် နူ ပေါဲပြိုၚ်ပကာန် ကိုပ်ကၠာ ဟွံစိုပ် တ္ၚဲရုဲစှ် ရ။ ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၂ ညး ချပ်လဝ် သွက်ဂွံ လုပ်ပြိုၚ် သမ္မတ ဆဂး ဖျေံသ္ဂုတ်ထာဝ် ဟွံလုပ်ပြိုၚ် ရ။ ပ္ဍဲ အခိၚ်ဂှ် ညး ဒှ် မၞိဟ် မပ္တိတ် ပရူ ဒဒှ် သမ္မတ ဘာရက် အဝ်ဗာမာ (Barack Obama) ဟွံသၠးဂၠံဂဝ် ပ္ဍဲ ကၟိန်ဍုၚ်အမေရိကာန် မကော်စ ယၟု ဗာသာ (Birther) မွဲ တၠ ရ။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Kopan |first=Tal |date=September 16, 2016 |title=Donald Trump's history of birtherism |work=CNN |url=https://www.cnn.com/2016/09/16/politics/donald-trump-history-of-birtherism/}}&lt;/ref&gt;

== ပေါဲရုဲစှ် သမ္မတ သၞာံ ၂၀၁၆ ==
[[File:Donald Trump Laconia Rally, Holbrook Middle School, Laconia, NH.jpg|thumb|ဒဝ်နယ် ထရာမ် ပ္ဍဲ ပေါဲဟီုတွံ ပေါဲရုဲစှ် သၞာံ ၂၀၁၆]]
ပ္ဍဲ ၁၆ ဂျောန် ၂၀၁၅ ဒဝ်နယ် ထရာမ် လလောၚ်တြး သွက်ဂွံ လုပ်ပြိုၚ် ပေါဲရုဲစှ် သမ္မတ နကဵု ဗော် ရဳပပ်ဗလဳကာန် ပ္ဍဲ တာဝါ ထရာမ် ရ။ ညး စကာ လဟီု &quot;ကၠောန် ဍုၚ်အမေရိကာန် ညံၚ်ဂွံ ခိုဟ်ပြဲ မွဲအလန်ပၠန်&quot; (&quot;Make America Great Again&quot;) မဒှ် လဟီု မပြာကတ်အိုတ် ရ။ အစဳအဇန် ညး အဓိက မဆေၚ်ကဵု မဒေါအ်ကၟာတ် ပရေၚ်လုပ်ဍုၚ် ဟွံမွဲကဵု သၞောဝ် (illegal immigration)၊ မသိုၚ် ခြိုၚ် (wall) အကြာ ပယျဵု ဍုၚ်အမေရိကာန် ကေုာံ မက်သဳကဝ် (Mexico)၊ ကေုာံ မကလေၚ် ချပ် ပရေၚ်ကူသာန်သွံရာန် ဍုၚ်သအာၚ် ရ။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=O'Reilly |first=Andrew |date=June 16, 2015 |title=Trump's 2016 vision: Build a wall, halt Syrian refugees, end birthright citizenship |work=Fox News |url=https://www.foxnews.com/politics/trumps-2016-vision-build-a-wall-halt-syrian-refugees-end-birthright-citizenship}}&lt;/ref&gt;

ပ္ဍဲ ပေါဲရုဲစှ် အပ္ဍဲဗော် ရဳပပ်ဗလဳကာန် (Republican primaries) ညး ဇၞး အလံၚ်အမာတ် ဂမၠိုၚ် မပ္တံကဵု တေတ် ခရုက် (Ted Cruz)၊ မာကဝ် ရူဗဳယဝ် (Marco Rubio) ကေုာံ ဂျေပ် ဘုယှ် (Jeb Bush) ရ။ ပ္ဍဲ ဂိတု ဂျူလာၚ် ၂၀၁၆ ဗော် ရဳပပ်ဗလဳကာန် ရုဲစှ် ညး နဒဒှ် အလံၚ်အမာတ် သမ္မတ ဗွဲကိုပ်ကၠာ ရ။

ပ္ဍဲ ပေါဲရုဲစှ် သမ္မတ အလုံကၟိန်ဍုၚ် မကၠောန်ဗဒှ် ပ္ဍဲ ၈ နဝ်ဝေမ်ဗါ ၂၀၁၆ ညး ပြိုၚ်ပကာန် ကု အလံၚ်အမာတ် ဗော် ဒဳမဝ်ကရေတ် ဟဳလာရဳ ကလိန်တောန် (Hillary Clinton) ရ။ ဒဝ်နယ် ထရာမ် ကလိဂွံ မာဲ သၞောတ် အဳလေက်တဝ်ရယ် (Electoral College) ၃၀၄ မာဲ ဆဂး ဟဳလာရဳ ကလိန်တောန် ကလိဂွံ မာဲ ညးဍုၚ်ကွာန် (Popular vote) ဂၠိုၚ် နူ ညး ၜိုတ် ၃ မဳလဳယာန် မာဲ ရ။ ပရေၚ်အံၚ်ဇၞး ညး ဒှ် ပရေၚ်အံၚ်ဇၞး မဟွံမံက်ဂတဝ် ပ္ဍဲ စိုတ် ညးမလ္ၚတ် ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် ဗွဲမဂၠိုၚ် ရ။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Flegenheimer |first=Matt |last2=Barbaro |first2=Michael |date=November 9, 2016 |title=Donald Trump Is Elected President in Stunning Repudiation of the Establishment |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2016/11/09/us/politics/hillary-clinton-donald-trump-president.html}}&lt;/ref&gt;

== ပရေၚ်အုပ်ဓုပ် ကၟိန်ဍုၚ် (၂၀၁၇–၂၀၂၁) ==
ဒဝ်နယ် ထရာမ် ဒုၚ်ကေတ် သစ္စာ ယိုက်ဂၠေၚ် တာလျိုၚ် သမ္မတ ပ္ဍဲ ၂၀ ဇာန္နဝါရဳ ၂၀၁၇ ရ။ ပ္ဍဲ အခိၚ် ညး အုပ်ဓုပ် ညး ပ္တိတ် သၞောဝ် ပရေၚ်အခေါန် ကေုာံ ကမၠောန် (Tax Cuts and Jobs Act of 2017) မဒှ် သၞောဝ် မဖအှ် ဖျေံ အခေါန် သွက် ကမ္ပဏဳ ကေုာံ ညးမၞုံကဵု ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် သၠုၚ် ရ။ သၞောဝ် ဏအ် ဒှ် သၞောဝ် ဥပဒေ မအံၚ်ဇၞး ဇၞော်အိုတ် ပ္ဍဲ ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် အပ္ဍဲဍုၚ် ပ္ဍဲ အခိၚ် ညး ရ။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Pramuk |first=Jacob |date=December 22, 2017 |title=Trump signs comprehensive tax bill into law |work=CNBC |url=https://www.cnbc.com/2017/12/22/trump-signs-tax-bill.html}}&lt;/ref&gt;

ညး သီု ပ္တိတ် ပရေၚ်ပြံၚ်လှာဲ မဆေၚ်ကဵု ပရေၚ်သဘာဝ (Environmental policy) ဗွဲမဂၠိုၚ် တုဲ နုက်တိတ် ကၟိန်ဍုၚ်အမေရိကာန် နူကဵု တၚ်တုပ်စိုတ် ပါရဳ (Paris Agreement) မဆေၚ်ကဵု ပရေၚ်ပြံၚ်လှာဲ ရာသဳဥတု ရ။ ညး ဒေါအ်ကၟာတ် ပရေၚ်လုပ်ဍုၚ် နူ ရးနိဂီု အာရပ် မဂၠိုၚ်ကဵု ဍုၚ် မကော်စ လိက်အမိၚ် မကၟာတ်တာ ပရေၚ်တရဴ (Travel ban) ရ။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Shear |first=Michael D. |last2=Cooper |first2=Helene |date=January 27, 2017 |title=Trump Bars Refugees and Citizens of 7 Muslim Countries |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2017/01/27/us/politics/trump-syrian-refugees.html}}&lt;/ref&gt;

ပ္ဍဲ ပရေၚ်ရုဲစှ် တၠသၞောဝ် (Judges) ညး ခပတိုန် တၠသၞောဝ် ရုၚ်ဗစာ ကဆံၚ်သၠုၚ်အိုတ် (Supreme Court) ပိ တၠ မပ္တံကဵု နဳ ဂဝ်သာတ် (Neil Gorsuch)၊ ဗရက် ကာဗာနဝ် (Brett Kavanaugh) ကေုာံ အေမဳ ကဝ်နဳ ဗာရက် (Amy Coney Barrett) တုဲ ပြံၚ်လှာဲ ဖျေံလဝ် ရုၚ်ဗစာ သို့ လပါ် ကောန်သာဗေတေပ် (Conservative) ရ။ ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၂၀ အခိၚ် ယဲ ကဝ်ဗေတ်-၁၉ (COVID-19) ကတဵုဒှ် ညး ဒးဒုၚ် ပါ်ပါဲ ဗွဲမဇၞော် ဟိုတ်နူကဵု ပရေၚ်လွဳလွတ် ကေုာံ ပရေၚ်စဵုဒၞာ ယဲ ဟွံချိုတ်ပၠိုတ် ရ။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Paz |first=Christian |date=November 2, 2020 |title=All the President's Lies About the Coronavirus |work=The Atlantic |url=https://www.theatlantic.com/politics/archive/2020/11/trumps-lies-about-coronavirus/608647/}}&lt;/ref&gt;

== ပရေၚ်ဆက်ဆောံ ဍုၚ်သအာၚ် ==
ပရေၚ်ဆက်ဆောံ ဍုၚ်သအာၚ် သမ္မတ ထရာမ် အဓိက စွံလဝ် ပ္ဍဲ လဟီု &quot;ဍုၚ်အမေရိကာန် ကိုပ်ကၠာ&quot; (&quot;America First&quot;) ရ။ ညး နုက်တိတ် ကၟိန်ဍုၚ်အမေရိကာန် နူကဵု လိက်ကသုက် ပရေၚ်ကူသာန်သွံရာန် သကုတ် ပါသဳဖေတ် (Trans-Pacific Partnership) ကေုာံ လိက်ကသုက် နျူကလဳယျာ အဳရာန် (Iran nuclear deal) ရ။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Landler |first=Mark |date=May 8, 2018 |title=Trump Abandons Iran Nuclear Deal He Long Scorned |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2018/05/08/world/middleeast/trump-iran-nuclear-deal.html}}&lt;/ref&gt;

ညး သ္ပ ပေါဲကောံဓရီု ကု က္ဍိုပ်သ္ကိုပ် ရးနိဂီု ကဝ်ရဳယျာသၟဝ်ကျာ ကေမ် ဂျံၚ်အန် (Kim Jong Un) ပိ အလန် မဒှ် ပရေၚ်ဆဵုဂဗ အလန်ကိုပ်ကၠာအိုတ် အကြာ သမ္မတ ဍုၚ်အမေရိကာန် ကေုာံ က္ဍိုပ်သ္ကိုပ် ကဝ်ရဳယျာသၟဝ်ကျာ ရ။ ဆဂး ပရေၚ်တုပ်စိုတ် အဓိက ဟွံကတဵုဒှ် ကၠုၚ် ရ။ ညး စကာ ပရေၚ်ဆက်ဆောံ မသကာတ်မြဟ် ကု ဍုၚ်ကြုက် တုဲ စုတ် အခေါန် လတူ ကပေါတ် ဍုၚ်ကြုက် မလုပ်ကၠုၚ် ကၟိန်ဍုၚ်အမေရိကာန် (Trade war) ရ။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Swanson |first=Ana |date=July 5, 2018 |title=Trump's Trade War With China Is Officially Underway |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2018/07/05/business/china-us-trade-war-tariffs.html}}&lt;/ref&gt;

== ပရေၚ်စောဲစပ် ဒုဟ် ==
ဒဝ်နယ် ထရာမ် ဒှ် သမ္မတ ကၟိန်ဍုၚ်အမေရိကာန် တတိယ ညးမဒးဒုၚ် စောဲစပ် ဒုဟ် (Impeachment) နူ စၠတ်ထဝ် အလံၚ်အမာတ် ကောန်ဍုၚ် (House of Representatives) ရ။ ပ္ဍဲ ဒဳဇြေမ်ဗါ ၂၀၁၉ ညး ဒးဒုၚ် စောဲစပ် ဒုဟ် ဟိုတ်နူကဵု ညး စကာ အဝဵု သွက်ဂွံ ဍဵုဍိုက် ရးနိဂီု ယူကရေန် (Ukraine) ညံၚ်ဂွံ စၟဳစၟတ် ဂျဝ် ဗိုၚ်ဒေန် တုဲ ညး ဒးဒုၚ် စောဲစပ် ဒုဟ် ပရေၚ်ကၟာတ်တာ စၠတ်ထဝ် ကီု ရ။ ဆဂး စၠတ်ထဝ် သမၠုၚ် (Senate) ဖျေံသ္ဂုတ်ထာဝ် ညး ဟွံမွဲ ကု ဒုဟ် ပ္ဍဲ ဖေဖဝ်ဝါရဳ ၂၀၂၀ ရ။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Fandos |first=Nicholas |date=February 5, 2020 |title=Trump Acquitted of Two Impeachment Charges in Divided Vote |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2020/02/05/us/politics/trump-acquitted-impeachment.html}}&lt;/ref&gt;

ပ္ဍဲ ဇာန္နဝါရဳ ၂၀၂၁ ကြဴနူ ပရေၚ်ကလိုက်ကၟဵု ကတဵုဒှ် ပ္ဍဲ စၠတ်ထဝ် အမေရိကာန် (Capitol attack) ညး ဒးဒုၚ် စောဲစပ် ဒုဟ် မရနုက်ကဵု ၜါ အလန် ဟိုတ်နူကဵု ပရေၚ်ဖန်ဗဒှ် ညံၚ် ညးဍုၚ်ကွာန် ဂွံကတဵုသပုန် ရ။ ညး ဒှ် သမ္မတ အလန်ကိုပ်ကၠာအိုတ် ပ္ဍဲ ဝင် ကၟိန်ဍုၚ်အမေရိကာန် ညးမဒးဒုၚ် စောဲစပ် ဒုဟ် ၜါ အလန် ရ။ ဆဂး စၠတ်ထဝ် သမၠုၚ် ဖျေံသ္ဂုတ်ထာဝ် ညး ဟွံမွဲ ကု ဒုဟ် မွဲအလန်ပၠန် ပ္ဍဲ ဖေဖဝ်ဝါရဳ ၂၀၂၁ ရ။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Fandos |first=Nicholas |date=February 13, 2021 |title=Trump Acquitted in Second Impeachment Trial |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2021/02/13/us/politics/trump-impeachment.html}}&lt;/ref&gt;

== ပေါဲရုဲစှ် သၞာံ ၂၀၂၀ ကေုာံ ပရေၚ်ဟွံဒုၚ်တဲ ==
ပ္ဍဲ ပေါဲရုဲစှ် သမ္မတ သၞာံ ၂၀၂၀ ဒဝ်နယ် ထရာမ် ကလေၚ်လုပ်ပြိုၚ် ကု ဂျဝ် ဗိုၚ်ဒေန် (Joe Biden) မဒှ် အလံၚ်အမာတ် ဗော် ဒဳမဝ်ကရေတ် ရ။ ဟိုတ်နူကဵု ပရေၚ်ကတဵုဒှ် ယဲ ကဝ်ဗေတ်-၁၉ ညးဍုၚ်ကွာန် ဗွဲမဂၠိုၚ် စကာ မာဲ ပလံၚ်စာ (Mail-in voting) တုဲ ပရေၚ်ရုဲစှ် ဝွံ ဒှ် ပရေၚ်ရုဲစှ် မၞုံကဵု မာဲဂၠိုၚ်အိုတ် ပ္ဍဲ ဝင် ဍုၚ်အမေရိကာန် ရ။ ဂျဝ် ဗိုၚ်ဒေန် ကလိဂွံ မာဲ သၞောတ် အဳလေက်တဝ်ရယ် ၃၀၆ မာဲ တုဲ ဒဝ်နယ် ထရာမ် ကလိဂွံ ၂၃၂ မာဲ ရ။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Lemire |first=Jonathan |last2=Miller |first2=Zeke |date=November 7, 2020 |title=Biden defeats Trump for White House, says 'time to heal' |work=AP News |url=https://apnews.com/article/joe-biden-wins-white-house-ap-fd58df73aa677acb74fce2a69adb71f9}}&lt;/ref&gt;

ကြဴနူ ပေါဲရုဲစှ် ညး ဟွံဒုၚ်တဲ ပရေၚ်ကျအာ တုဲ လလောၚ်တြး ဒဒှ်ရ ပေါဲရုဲစှ် ဏအ် ဒှ် ပေါဲရုဲစှ် မလီုလာ် ကေုာံ မာဲ ဒးဒုၚ် ကၠတ်လဝ် ရ။ ညး ကေုာံ ဂကောံတၠသၞောဝ် ညး ပ္တိုန် အမှု ပ္ဍဲ ရုၚ်ဗစာ ဗွဲမဂၠိုၚ် ဆဂး ရုၚ်ဗစာ ဂမၠိုၚ် ပလီုထောံ အမှု တအ် အိုတ် ရ။ ပ္ဍဲ ၆ ဇာန္နဝါရဳ ၂၀၂၁ အခိၚ် စၠတ်ထဝ် ကောံဓရီု သွက်ဂွံ ဒုၚ်တဲ လၟိဟ်မာဲ ညးဍုၚ်ကွာန် ညး ဟီုတွံ ဇရေၚ် ညးမထံက်ဂလာန် ညး ညံၚ်ဂွံ အာ စၠတ်ထဝ် ကေုာံ ညံၚ်ဂွံ တဝ်စၞေဟ် ဗွဲမသကာတ်မြဟ် ရ။ ကြဴနူဂှ် ညးမထံက်ဂလာန် ညး ဂမၠိုၚ် လုပ်သီ စၠတ်ထဝ် ကေုာံ ပလီုပလာ် ကပေါတ် သ္ၚိဌာန် ရ။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Reeves |first=Jay |last2=Mascaro |first2=Lisa |date=January 7, 2021 |title=Pro-Trump mob storms US Capitol in bid to overturn election |work=AP News |url=https://apnews.com/article/donald-trump-storming-of-us-capitol-election-2020-bbca8205f992a014902b7da13db1b3ce}}&lt;/ref&gt;

== အခိၚ် ကြဴနူ သမ္မတ ကေုာံ အမှု သၞောဝ် ==
[[File:Mar-a-Lago aerial.jpg|thumb|သ္ၚိ မာ-အာ-လာဂဝ် (Mar-a-Lago) ပ္ဍဲ တွဵုရး ဖလဝ်ရဳဒါ]]
ကြဴနူ ညး တိတ် နူ တာလျိုၚ် သမ္မတ ညး ပြံၚ်အာ သ္ပဒတဴ ပ္ဍဲ မာ-အာ-လာဂဝ် (Mar-a-Lago) ပ္ဍဲ တွဵုရး ဖလဝ်ရဳဒါ (Florida) ရ။ ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၂၂ ဒပ်ဗၠာဲဝှ် အက်ဖ်ဘဳအာဲ (FBI) လုပ် ၜံက်ဂၠာဲ သ္ၚိ ညး တုဲ ဆဵုဂွံ လိက်စၟတ်သမ္တီ ဓလုက် (Classified documents) မပါကၠုၚ် နူ ရုၚ်သမ္မတ ရ။ ညး ဒးဒုၚ် စောဲစပ် အမှု လိက်စၟတ်သမ္တီ ဓလုက် ဝွံ ပ္ဍဲ ရုၚ်ဗစာ ကၟိန်ဍုၚ် ရ။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Thrush |first=Glenn |last2=Haberman |first2=Maggie |date=August 8, 2022 |title=F.B.I. Searches Trump's Home in Florida |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2022/08/08/us/politics/fbi-trump-mar-a-lago.html}}&lt;/ref&gt;

ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၂၃ ကေုာံ ၂၀၂၄ ညး ဒးဒုၚ် စောဲစပ် အမှု ရာဇာဝတ် ပန် အမှု မပ္တံကဵု အမှု မဖန်ဗဒှ် ညံၚ်ဂွံ ပလီု ပေါဲရုဲစှ် သၞာံ ၂၀၂၀ ပ္ဍဲ တွဵုရး ဂျဝ်ဂျဳယျာ (Georgia) ကေုာံ အမှု မကဵု သြန် သွက်ဂွံ ကၟာတ်ပါၚ် သၟာဒယှ်ေဒွက် ဗြဴ သတဝ်မဳ ဒါန်နဳယေလ် (Stormy Daniels) ပ္ဍဲ တွဵုရး နျူယံက် ရ။ ပ္ဍဲ ဂိတု မေ ၂၀၂၄ ရုၚ်ဗစာ နျူယံက် ဖျေံသ္ဂုတ်ထာဝ် ညး ဒုဟ်နွံ (Guilty) ပ္ဍဲ အမှု ၃၄ တၚ် ရ။ ညး ဒှ် သမ္မတ အလန်ကိုပ်ကၠာအိုတ် ပ္ဍဲ ဝင် ကၟိန်ဍုၚ်အမေရိကာန် ညးမဒးဒုၚ် ဖျေံဒုဟ် ရာဇာဝတ် ရ။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Scannell |first=Kara |date=May 30, 2024 |title=Trump found guilty on all 34 counts in hush money trial |work=CNN |url=https://www.cnn.com/2024/05/30/politics/trump-hush-money-verdict/index.html}}&lt;/ref&gt;

== ပေါဲရုဲစှ် သၞာံ ၂၀၂၄ ==
ၜိုန်ရ နွံကဵု အမှု ရာဇာဝတ် ဗွဲမဂၠိုၚ် ကီုလေဝ် ဒဝ်နယ် ထရာမ် လလောၚ်တြး သွက်ဂွံ လုပ်ပြိုၚ် သမ္မတ မွဲအလန်ပၠန် သွက် သၞာံ ၂၀၂၄ ရ။ ညး ကလိဂွံ ပရေၚ်ထံက်ဂလာန် ဗွဲမဇၞော် နူ အပ္ဍဲ ဗော် ရဳပပ်ဗလဳကာန် တုဲ ကလိဂွံ အခေါၚ် ဒှ် အလံၚ်အမာတ် ဗွဲမလောဲသွာ ရ။ ညး ရုဲစှ် အမာတ် စၠတ်ထဝ် သမၠုၚ် ဂျေဒဳ ဗာန် (J. D. Vance) နဒဒှ် အလံၚ်အမာတ် ဒုတိယ သမ္မတ ရ။ ပ္ဍဲ ဂျူလာၚ် ၂၀၂၄ ညး ဒးဒုၚ် ပန် ကု သေနာတ် ပ္ဍဲ ပေါဲဟီုတွံ တွဵုရး ဖေန်သေလ်ဗေနဳယျာ ဆဂး ညး တိတ်ဗၠး နူ ဘဲလမျီု တုဲ ဒးဝပ် ပ္ဍဲ ကတောဝ် ညိည ဓဝ် ရ။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Levine |first=Sam |date=July 13, 2024 |title=Trump injured in assassination attempt at Pennsylvania rally |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/us-news/article/2024/jul/13/trump-rally-shooting-pennsylvania}}&lt;/ref&gt;

ပ္ဍဲ ပေါဲရုဲစှ် သၞာံ ၂၀၂၄ ညး ပြိုၚ်ပကာန် ကု ဒုတိယ သမ္မတ ကာမလာ ဟာရေတ်သ် (Kamala Harris) မဒှ် အလံၚ်အမာတ် ဗော် ဒဳမဝ်ကရေတ် ကြဴနူ ဂျဝ် ဗိုၚ်ဒေန် နုက်တိတ် နူ ပေါဲပြိုၚ်ပကာန် ရ။ ဒဝ်နယ် ထရာမ် ကလိဂွံ ပရေၚ်အံၚ်ဇၞး ပ္ဍဲ ပေါဲရုဲစှ် ဝွံ တုဲ ညး ဂွံဒှ် သမ္မတ မရနုက်ကဵု ၄၇ ရ။ ညး ဒှ် သမ္မတ ဒုတိယ ပ္ဍဲ ဝင် ကၟိန်ဍုၚ်အမေရိကာန် မကလိဂွံ တာလျိုၚ် သမ္မတ ၜါ အဆက် မဟွံဆက်စပ် ရေၚ်သကအ် (ကြဴနူ ဂရဝ်ဗာ ကလဳဗလာန် - Grover Cleveland) ရ။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Korte |first=Gregory |date=November 6, 2024 |title=Trump Wins US Presidency in Historic Comeback |work=Bloomberg |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-11-06/trump-wins-us-presidency-in-historic-comeback}}&lt;/ref&gt;

== နိဿဲ ==
&lt;references /&gt;

== ဆက်ဗှ်လ္ၚတ် ==
* {{cite book |last=Blair |first=Gwenda |year=2000 |title=The Trumps: Three Generations That Built an Empire |publisher=Simon &amp; Schuster |isbn=978-0-684-80849-9 |url=https://archive.org/details/trumps00gwen}}
* {{cite book |last=Trump |first=Donald J. |last2=Schwartz |first2=Tony |year=1987 |title=Trump: The Art of the Deal |publisher=Random House |isbn=978-0-345-47917-4 |url=}}
* {{cite book |last=Johnston |first=David Cay |year=2016 |title=The Making of Donald Trump |publisher=Melville House |isbn=978-1-61219-632-9 |url=}}
* {{cite book |last=Woodward |first=Bob |year=2018 |title=Fear: Trump in the White House |publisher=Simon &amp; Schuster |isbn=978-1-5011-7551-0 |url=}}
* {{cite book |last=Haberman |first=Maggie |year=2022 |title=Confidence Man: The Making of Donald Trump and the Breaking of America |publisher=Penguin Press |isbn=978-0-593-29734-6 |url=}}

{{Navbox
| name = ဒဝ်နယ် ထရာမ်
| title = [[ဒဝ်နယ် ထရာမ်]]
| state = uncollapsed
| listclass = hlist
| group1 = ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်
| list1 =
* [[ပေါဲရုဲစှ် သမ္မတ ကၟိန်ဍုၚ်အမေရိကာန် သၞာံ ၂၀၁၆]]
* [[ပေါဲရုဲစှ် သမ္မတ ကၟိန်ဍုၚ်အမေရိကာန် သၞာံ ၂၀၂၀]]
* [[ပေါဲရုဲစှ် သမ္မတ ကၟိန်ဍုၚ်အမေရိကာန် သၞာံ ၂၀၂၄]]
* [[ပရေၚ်အုပ်ဓုပ် ကၟိန်ဍုၚ် ဒဝ်နယ် ထရာမ်]]
| group2 = ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ်
| list2 =
* [[ဂကောံ ထရာမ် (Trump Organization)]]
* [[တာဝါ ထရာမ်]]
* [[ဓ အေပ်ပရေန်တေတ် (The Apprentice)]]
| group3 = ဂကောံသ္ၚိကၟိန်
| list3 =
* [[မဳလာနဳယျာ ထရာမ်]]
* [[အဳဗာန်ကာ ထရာမ်]]
* [[ဒဝ်နယ် ထရာမ် ဂျူနဳယာ]]
}}

{{DEFAULTSORT:ထရာမ်, ဒဝ်နယ်}}
[[Category:သမ္မတ ကၟိန်ဍုၚ်အမေရိကာန် ဂမၠိုၚ်]]
[[Category:မၞိဟ် မသၠးဂၠံဂဝ် ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၄၆]]
[[Category:သၟာပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် ဍုၚ်အမေရိကာန်]]
[[Category:တၠပိုန်ဒြပ် ဍုၚ်အမေရိကာန်]]
[[Category:မၞိဟ် မနွံ ဇရေၚ် တွဵုရး နျူယံက်]]
[[Category:ကောန်ဂကောံ ဗော် ရဳပပ်ဗလဳကာန်]]
[[Category:ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် ဍုၚ်အမေရိကာန်]]</text>
      <sha1>my3fttzrn6kzo7kpdwye775f2kf4uh8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>59772</id>
      <parentid>59763</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T01:26:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>1698</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>59772</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44724" sha1="5l6ihxhjqg6smiw9906wdrqzepvq4pn" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| name = ဒဝ်နယ် ထရာမ်
| native_name = Donald Trump
| image = Donald Trump official portrait.jpg
| caption = သမ္မတ ဒဝ်နယ် ထရာမ် ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၇
| office = ၄၅ မရနုက်ကဵု သမ္မတ ကၟိန်ဍုၚ်အမေရိကာန်
| term_start = ၂၀ ဇာန္နဝါရဳ ၂၀၁၇
| term_end = ၂၀ ဇာန္နဝါရဳ ၂၀၂၁
| vicepresident = မိုက် ပေန် (Mike Pence)
| predecessor = ဘာရက် အဝ်ဗာမာ (Barack Obama)
| successor = ဂျဝ် ဗိုၚ်ဒေန် (Joe Biden)
| office1 = ၄၇ မရနုက်ကဵု သမ္မတ ကၟိန်ဍုၚ်အမေရိကာန် (ညးမကလိဂွံမာဲ)
| term_start1 = ၂၀ ဇာန္နဝါရဳ ၂၀၂၅
| term_end1 = 
| vicepresident1 = ဂျေဒဳ ဗာန် (J. D. Vance)
| predecessor1 = ဂျဝ် ဗိုၚ်ဒေန် (Joe Biden)
| birth_date = {{Birth date and age|1946|6|14}}
| birth_place = ကွေန်၊ ဍုၚ်နျူယံက်၊ ကၟိန်ဍုၚ်အမေရိကာန်
| death_date =
| death_place =
| party = ဗော် ရဳပပ်ဗလဳကာန် (Republican Party)
| otherparty = ပါတဳ တၞဟ်ဟ် မပြံၚ်လှာဲလဝ် (၁၉၈၇၊ ၁၉၉၉၊ ၂၀၀၁၊ ၂၀၀၉)
| spouse = အဳဗာနာ ထရာမ် (Ivana Trump) (၁၉၇၇–၁၉၉၂)&lt;br&gt;မာလာ မေပယ် (Marla Maples) (၁၉၉၃–၁၉၉၉)&lt;br&gt;မဳလာနဳယျာ ထရာမ် (Melania Trump) (၂၀၀၅–ပစ္စုပ္ပန်)
| relations = ဂကောံသ္ၚိကၟိန် ထရာမ်
| children = ၅ တၠ (ဒဝ်နယ် ဂျူနဳယာ၊ အဳဗာန်ကာ၊ အဳရေတ်၊ တဳဖာနဳ၊ ဘာရောန်)
| parents = ဖရက် ထရာမ် (Fred Trump)&lt;br&gt;မေရဳ အာန် မေက်လာတ် (Mary Anne MacLeod)
| education = တက္ကသိုလ် ဖေန်သေလ်ဗေနဳယျာ (University of Pennsylvania) (B.S.)
| signature = Donald Trump Signature.svg
| website = {{URL|donaldjtrump.com}}
}}

ဒဝ်နယ် ဂျောန် ထရာမ် (Donald John Trump) ဒှ် သၟာပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် ကေုာံ သၟာပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် ရးနိဂီု ကၟိန်ဍုၚ်အမေရိကာန် (United States) မွဲ တုဲ ညး ယိုက်ဂၠေၚ်လဝ် တာလျိုၚ် သမ္မတ ကၟိန်ဍုၚ်အမေရိကာန် မရနုက်ကဵု ၄၅ နူ သၞာံ ၂၀၁၇ စဵုကဵု သၞာံ ၂၀၂၁ ရ။ ညး ဒှ် ညးမကလိဂွံ ပရေၚ်အံၚ်ဇၞး ပ္ဍဲ ပေါဲရုဲစှ် သမ္မတ သၞာံ ၂၀၂၄ သွက်ဂွံ ဒှ် သမ္မတ မရနုက်ကဵု ၄၇ အလန်ဒုတိယ ရ။ ကိုပ်ကၠာ ဟွံလုပ် ပ္ဍဲ ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် ညး ဒှ် သၟာပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် မသိုၚ်ခၞံ စမြိုၚ် သ္ၚိဌာန် ကေုာံ တၠပိုန်ဒြပ် မကၠောန်ပ္တိတ် အစဳအဇန် တဳဗဳ ဗွဲမပြာကတ် ရ။ 

ဒဝ်နယ် ထရာမ် သၠးဂၠံဂဝ် ပ္ဍဲ ကွေန် (Queens) ဍုၚ် နျူယံက် (New York) ရ။ ညး ကလိဂွံ တဆိပ်ကြာ နူ တက္ကသိုလ် ဖေန်သေလ်ဗေနဳယျာ (University of Pennsylvania) ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၆၈ ရ။ ကြဴနူဂှ် ညး ဆက်ကေတ် တာလျိုၚ် ပ္ဍဲ ကမ္ပဏဳ ပရေၚ်သိုၚ်ခၞံ မအံက်ညး ဖရက် ထရာမ် (Fred Trump) တုဲ ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၇၁ ညး ပြံၚ်လှာဲ ယၟု ကမ္ပဏဳ စွံလဝ် ဂကောံ ထရာမ် (Trump Organization) ရ။ ညး ဇၞော်မောဝ်ပ္တိုန် ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် နကဵု မသိုၚ်ခၞံ တာဝါ ဟဝ်တေဝ် ကေုာံ ရုၚ်ဝေၚ်ဖေက် ဂမၠိုၚ် မၞုံကဵု ယၟု ညး ရ။ 

ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၅ ညး လလောၚ်တြး သွက်ဂွံ လုပ်ပြိုၚ် ပ္ဍဲ ပေါဲရုဲစှ် သမ္မတ နကဵု ဗော် ရဳပပ်ဗလဳကာန် (Republican Party) ရ။ ပ္ဍဲ ပေါဲရုဲစှ် သၞာံ ၂၀၁၆ ညး ကလိဂွံ ဇမၞး လတူ အလံၚ်အမာတ် ဗော် ဒဳမဝ်ကရေတ် (Democratic Party) ဟဳလာရဳ ကလိန်တောန် (Hillary Clinton) ရ။ ပ္ဍဲ အခိၚ် ယိုက်ဂၠေၚ် တာလျိုၚ် ညး ပ္တိတ် သၞောဝ် ပရေၚ်အခေါန် ကေုာံ ဖျေံ သၞောဝ်ဥပဒေ သွက်ဂွံ ဒေက်ဖအှ် ပရေၚ်လုပ်ဍုၚ် နူ ဍုၚ်သအာၚ် ရ။ ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၂၀ ညး ဒးဒုၚ် ကျအာ ပေါဲရုဲစှ် ဇရေၚ် ဂျဝ် ဗိုၚ်ဒေန် (Joe Biden) တုဲ ညး ဟွံဒုၚ်တဲ သ္ၚောဲ နူ ပရေၚ်အံၚ်ဇၞး ဂျဝ် ဗိုၚ်ဒေန် ရ။ ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၂၄ ညး ကလေၚ် လုပ်ပြိုၚ်ပၠန် တုဲ ကလိဂွံ ဇမၞး မွဲအလန်ပၠန် သွက်ဂွံ ယိုက်ဂၠေၚ် တာလျိုၚ် သမ္မတ ကၟိန်ဍုၚ်အမေရိကာန် ရ။

== ပထမ အဝဲ ကေုာံ ပရေၚ်ပညာ ==
ဒဝ်နယ် ဂျောန် ထရာမ် ကတဵုဒှ်မၞိဟ် ပ္ဍဲ စၟတ်တ္ၚဲ ၁၄ ဂျောန် ၁၉၄၆ ပ္ဍဲ ရုၚ်ဂဥုဲ ဂျမာဲကာ (Jamaica Hospital) ဍုၚ် ကွေန် ပ္ဍဲ တွဵုရး နျူယံက် ရ။ ညး ဒှ် ကောန် မရနုက်ကဵု ပန် ပ္ဍဲ အကြာ ကောဒေံ မသုန် တၠ ရ။ မအံက်ညး ဖရက် ထရာမ် ဒှ် သၟာပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် မသိုၚ်ခၞံ သ္ၚိဌာန် မသ္ၚောဲ နူ လဒေါဝ်ဍုၚ် မာန်ဟာတ္တာန် (Manhattan) ရ။ မိအံက်ညး မေရဳ အာန် မေက်လာတ် ဒှ် ညးမပြံၚ်လုပ်ကၠုၚ် နူ တကအ် သကတ်တလာန် (Scotland) ရ။&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Blair |first=Gwenda |title=The Trumps: Three Generations That Built an Empire |year=2000 |publisher=Simon &amp; Schuster |isbn=978-0-684-80849-9}}&lt;/ref&gt; ကောဒေံ ညး ဂမၠိုၚ် မၞုံယၟု မေရဳအာန် (Maryanne)၊ ဖရက် ဂျူနဳယာ (Fred Jr.)၊ အဳလဳဇဗေတ် (Elizabeth) ကေုာံ ရဝ်ဗာတ် (Robert) အိုတ်ရ။ ပ္ဍဲ အခိၚ် ညး ဍောတ်တ် ညး တိုန်လဝ် ဘာ ပရေၚ်ပညာ ပ္ဍဲ ဘာ ကေဝ် (Kew-Forest School) ရ။ ဆဂး ဟိုတ်နူ ညး စိုတ်ထတ် ပ္ဍဲ ပရေၚ်ပရမ်တုဲ မအံက်ညး ပြံၚ်ဏာ ညး ဇရေၚ် ဘာ အကေဒမဳ ပၞာန် နျူယံက် (New York Military Academy) ပ္ဍဲ အခိၚ် ညး ကလိဂွံ အယုက် ၁၃ သၞာံ ရ။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Kranish |first=Michael |date=August 28, 2015 |title=Donald Trump's rebellious youth at a strict military academy |work=The Washington Post |url=https://www.washingtonpost.com/politics/donald-trump-new-york-military-academy/2015/08/28/62908f52-4cf0-11e5-902f-39e9219e574b_story.html}}&lt;/ref&gt;

ကြဴနူ ညး အာစိုပ် ဌာန် ဒှ်မၞိဟ် ဇၞော်တုဲ ညး တိုန် တက္ကသိုလ် ဖေါရ်ဒါမ် (Fordham University) ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၆၄ ရ။ ၜါသၞာံ လက္ကရဴဂှ် ညး ပြံၚ်တိုန် ပ္ဍဲ ဘာ ဝါတန် (Wharton School) မဒှ် ဘာ ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် သၟဝ် တက္ကသိုလ် ဖေန်သေလ်ဗေနဳယျာ (University of Pennsylvania) ရ။ ညး ရုဲစှ် တက္ကသိုလ် ဝွံ ဟိုတ်နူကဵု ပရေၚ်ကတ်လ္ၚတ် သွက် ပရေၚ်သိုၚ်ခၞံ မၞုံမံၚ် ပ္ဍဲ ဘာ ဏအ် ရ။ ညး ကလိဂွံ တဆိပ်ကြာ ဘဳအေ ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၆၈ ရ။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Viser |first=Matt |date=August 28, 2015 |title=Even in college, Donald Trump was brash |work=The Boston Globe |url=https://www.bostonglobe.com/news/politics/2015/08/28/donald-trump-was-brash-even-wharton-business-school/3vJWymwB41xZlU99qF2IIM/story.html}}&lt;/ref&gt; ပ္ဍဲ အခိၚ် ပၞာန် ဗဳယေတ်နာမ် (Vietnam War) ညး ဟွံဒးအာ လုပ်ယိုက်ဂၠေၚ် ပၞာန် ဟိုတ်နူကဵု အခေါၚ်တန်လဇုဲ ပရေၚ်ပညာ ကေုာံ ပရေၚ်ယဲ ဇုတ်ဇိုၚ် ကတဵုဒှ် (Bone spurs) ရ။

=== အဆက် ပရေၚ်ပညာ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! သၞာံ !! ဘာ မတိုန်လဝ် !! ဒၞာဲ
|-
| ၁၉၅၉–၁၉၆၄ || ဘာ အကေဒမဳ ပၞာန် နျူယံက် || ခေါန်ဝေါလ်၊ နျူယံက်
|-
| ၁၉၆၄–၁၉၆၆ || တက္ကသိုလ် ဖေါရ်ဒါမ် || ဗရံက်၊ နျူယံက်
|-
| ၁၉၆၆–၁၉၆၈ || တက္ကသိုလ် ဖေန်သေလ်ဗေနဳယျာ (Wharton) || ဖဳလာဒဲဖဳယျာ၊ ဖေန်သေလ်ဗေနဳယျာ
|}

== ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ပရေၚ်သိုၚ်ခၞံ ==
[[File:Trump Tower 01.jpg|thumb|တာဝါ ထရာမ် ပ္ဍဲ ဍုၚ် နျူယံက်]]
ကိုပ်ကၠာ ဟွံတိတ် ဘာ တက္ကသိုလ် ညး လုပ်ကၠောန် ပ္ဍဲ ကမ္ပဏဳ မအံက်ညး မကော်စ ယၟု အဳအေဇဗေတ် ထရာမ် ကေုာံ ကောန် (Elizabeth Trump &amp; Son) ရ။ ကမ္ပဏဳ ဝွံ အဓိက သိုၚ်ခၞံ သ္ၚိဌာန် မဖျေံၚုဟ် သွက် မၞိဟ်မၞုံကဵု သြန်လုပ် အလဒေါဝ် ပ္ဍဲ တွဵုရး နျူယံက် ရ။ ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၇၁ ဒဝ်နယ် ထရာမ် ကေတ် တာလျိုၚ် နဒဒှ် ဥက္ကဌ ကမ္ပဏဳ တုဲ ပြံၚ်လှာဲ ယၟု သို့ ဂကောံ ထရာမ် (Trump Organization) ရ။&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.trump.com/the-company |title=The Trump Organization: History |publisher=The Trump Organization |access-date=May 5, 2024}}&lt;/ref&gt; ညး သၠာဲပြံၚ် ပရေၚ်သိုၚ်ခၞံ နူကဵု လဒေါဝ် သ္ၚိဌာန် သာမည ဇရေၚ် လဒေါဝ် ဍုၚ် မာန်ဟာတ္တာန် (Manhattan) မဒှ် ဒၞာဲ ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် မသၠုၚ်အိုတ် ရ။ 

ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၇၈ ညး စိုပ် အံၚ်ဇၞး ပ္ဍဲ မကလေၚ်သိုၚ်ခၞံ ဟဝ်တေဝ် ကဝ်မဝ်ဒေါရ် (Commodore Hotel) မလီုလာ်မံၚ် တုဲ သၠာဲယၟု သို့ ဟဝ်တေဝ် ဂရၚ် ဟာရဳယာတ် (Grand Hyatt Hotel) ရ။ ဣဏအ် ဒှ် ပရေၚ်ဇၞော်မောဝ် အဓိက မပ္တိုန် ယၟု ညး ပ္ဍဲ အကြာ သၟာပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် နျူယံက် ရ။ ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၈၃ ညး သိုၚ်ခၞံ တာဝါ ထရာမ် (Trump Tower) ပ္ဍဲ ဂၠံၚ် ဖေပ် အာဗေန်နျူ (Fifth Avenue) ရ။ တာဝါ ဏအ် ဒှ် စမြိုၚ် မၞုံကဵု ကပေါတ် သၠုၚ် ကေုာံ ရုၚ် ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် ဂမၠိုၚ် ရ။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Tuccille |first=Jerome |date=1985 |title=Trump: The Saga of America's Most Powerful Real Estate Baron |work=Donald I. Fine |isbn=1556110693}}&lt;/ref&gt;

ညး ဆက်သၠဲ ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် စိုပ် အေတ်လာန်တေတ် သဳတဳ (Atlantic City) တွဵုရး နျူဂျာစဳ သွက်ဂွံ သိုၚ်ခၞံ ရုၚ်ဝေၚ်ဖေက် ဂမၠိုၚ် ရ။ ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၈၄ ညး သိုၚ် ပလာဇာ ထရာမ် (Trump Plaza) တုဲ ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၉၀ ညး ကၠောန်ဗဒှ် တာဂျ် မဟာ ထရာမ် (Trump Taj Mahal) ရ။ ၜိုန်ရ ကလိဂွံ ပရေၚ်အံၚ်ဇၞး ပ္ဍဲ အခိၚ် ကိုပ်ကၠာ ကီုလေဝ် ဗွဲကြဴ ရုၚ်ဝေၚ်ဖေက် ညး ဒးဒုၚ် ကသိုၚ်လီုလာ် (Bankruptcy) မဂၠိုၚ်ကဵု အလန် ဟိုတ်နူကဵု သြန်တန် မဂၠိုၚ်လောန် ရ။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=O'Brien |first=Timothy L. |date=October 1, 2016 |title=Donald Trump's 'Brilliant' Bankruptcies |work=Bloomberg |url=https://www.bloomberg.com/opinion/articles/2016-10-01/donald-trump-s-brilliant-bankruptcies}}&lt;/ref&gt; ညး ဆက်သိုၚ်ခၞံ ကလာပ် ဝေၚ်ဂေါပ် (Golf courses) ပ္ဍဲ ဍုၚ်အမေရိကာန် ကေုာံ ဍုၚ်သကတ်တလာန် ရ။ 

== ပရေၚ်စမြိုၚ် ကေုာံ မဳဒဳယာ ==
[[File:Donald Trump by Gage Skidmore 3.jpg|thumb|ဒဝ်နယ် ထရာမ် ပ္ဍဲ အခိၚ် ဟီုတွံ ပ္ဍဲ ပေါဲကောံဓရီု]]
ဒဝ်နယ် ထရာမ် လုပ်ပါလုပ် ပ္ဍဲ ပရေၚ်စမြိုၚ် ဗွဲမဂၠိုၚ် ရ။ ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၉၆ ညး ရာန်ကေတ် ကမ္ပဏဳ မကၠောန်ဗဒှ် ပေါဲပြိုၚ်ပကာန် ကျာ်သြဳ မေတ် ယူနဳဗာတ် (Miss Universe) ကေုာံ မေတ် ယူအက်သ်အေ (Miss USA) ရ။ ညး ကေတ် တာလျိုၚ် ဒှ် တၠပိုန်ဒြပ် ပေါဲပြိုၚ် ဏအ် စဵုကဵု စိုပ် သၞာံ ၂၀၁၅ ရ။ ပ္ဍဲ အခိၚ် ဏအ် ညး ပ္တိတ် ပရေၚ်ပြိုၚ်ပကာန် ဏအ် ညံၚ်ဂွံ ပြာကတ် ပ္ဍဲ ဂၠးတိ ရ။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Casselman |first=Ben |date=September 9, 2015 |title=Donald Trump's Miss Universe Deal Is A Win-Win |work=FiveThirtyEight |url=https://fivethirtyeight.com/features/donald-trumps-miss-universe-deal-is-a-win-win/}} {{Dead link|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

ညး ဂွံဒှ် မၞိဟ် မပြာကတ်အိုတ် ပ္ဍဲ အကြာ မဳဒဳယာ ဟိုတ်နူကဵု အစဳအဇန် တဳဗဳ မကော်စ ဓ အေပ်ပရေန်တေတ် (The Apprentice) မပ္တိတ် ပ္ဍဲ ချာန်နယ် အေန်ဗဳသဳ (NBC) နူ သၞာံ ၂၀၀၄ စဵုကဵု သၞာံ ၂၀၁၅ ရ။ ပ္ဍဲ အစဳအဇန် ဏအ် ညး ဒှ် ညးမသ္ပဒတဴ ကေုာံ သ္ကိုပ် ဖျေံသ္ဂုတ်ထာဝ် သွက် ညးမပြိုၚ်ပကာန် ဂမၠိုၚ် ရ။ လဟီု ညး မဟီု &quot;မၞး ဒးဒုၚ် ပ္တိတ်ရ!&quot; (&quot;You're fired!&quot;) ဂှ် ဒှ် လဟီု မပြာကတ်အိုတ် ပ္ဍဲ အခိၚ် ဂှ် ရ။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Poniewozik |first=James |date=July 20, 2017 |title=How 'The Apprentice' Created Donald Trump |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2017/07/20/arts/television/how-the-apprentice-created-donald-trump.html}}&lt;/ref&gt; အစဳအဇန် ဏအ် ရီုဗၚ် ပ္တိုန် ယၟု ဒဝ်နယ် ထရာမ် နဒဒှ် သၟာပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် မအံၚ်ဇၞး မွဲ ပ္ဍဲ ညာတ် မၞိဟ် ဍုၚ်အမေရိကာန် ဗွဲမဂၠိုၚ် ရ။

ညး သီု ချူ လိက်အုပ် ဗွဲမဂၠိုၚ် မဆေၚ်ကဵု ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် ရ။ လိက်အုပ် မပြာကတ်အိုတ် ဂှ် ဒှ် ဓ အာတ် အောပ် ဓ ဒဳလ် (The Art of the Deal) မချူလဝ် ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၈၇ ရ။ လိက်အုပ် ဏအ် ဒှ် လိက်အုပ် မသွံခိုဟ်အိုတ် ပ္ဍဲ စရၚ် လိက် နျူယံက် တာမ် (New York Times Best Seller list) ကေုာံ ဒှ် လိက် မပ္တိုန် စရာဲ ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် ညး ရ။

== ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် အခိၚ်ကိုပ်ကၠာ ==
ဒဝ်နယ် ထရာမ် လုပ်ပါလုပ် ပ္ဍဲ ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် နူ သၞာံ ၁၉၈၀ တေံ ရ။ ညး ပြံၚ်လှာဲ ဗော် မဂၠိုၚ်ကဵု အလန် ပ္ဍဲ အခိၚ်ဂှ် ရ။ ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၈၇ ညး လုပ် စၟတ်သမ္တီ နဒဒှ် ကောန်ဂကောံ ဗော် ရဳပပ်ဗလဳကာန် (Republican Party) ပ္ဍဲ ဍုၚ် နျူယံက် ရ။ ကြဴနူဂှ် ညး ပြံၚ်လုပ် ဗော် သၠးပွး (Independence Party) ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၉၉ တုဲ ဗွဲကြဴ လုပ် ဗော် ဒဳမဝ်ကရေတ် (Democratic Party) ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၀၁ ရ။ ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၀၉ ညး ကလေၚ်လုပ် ဗော် ရဳပပ်ဗလဳကာန် မွဲအလန်ပၠန် ရ။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Qiu |first=Linda |date=August 24, 2015 |title=Bush says Trump was a Democrat longer than a Republican 'in the last decade' |work=PolitiFact |url=https://www.politifact.com/factchecks/2015/aug/24/jeb-bush/bush-says-trump-was-democrat-longer-republican-las/}}&lt;/ref&gt;

ပ္ဍဲ ပေါဲရုဲစှ် သၞာံ ၂၀၀၀ ညး လုပ်ပြိုၚ် နဒဒှ် အလံၚ်အမာတ် သမ္မတ နူကဵု ဗော် ရဳဖံမ် (Reform Party) ဆဂး ညး နုက်တိတ် နူ ပေါဲပြိုၚ်ပကာန် ကိုပ်ကၠာ ဟွံစိုပ် တ္ၚဲရုဲစှ် ရ။ ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၂ ညး ချပ်လဝ် သွက်ဂွံ လုပ်ပြိုၚ် သမ္မတ ဆဂး ဖျေံသ္ဂုတ်ထာဝ် ဟွံလုပ်ပြိုၚ် ရ။ ပ္ဍဲ အခိၚ်ဂှ် ညး ဒှ် မၞိဟ် မပ္တိတ် ပရူ ဒဒှ် သမ္မတ ဘာရက် အဝ်ဗာမာ (Barack Obama) ဟွံသၠးဂၠံဂဝ် ပ္ဍဲ ကၟိန်ဍုၚ်အမေရိကာန် မကော်စ ယၟု ဗာသာ (Birther) မွဲ တၠ ရ။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Kopan |first=Tal |date=September 16, 2016 |title=Donald Trump's history of birtherism |work=CNN |url=https://www.cnn.com/2016/09/16/politics/donald-trump-history-of-birtherism/}}&lt;/ref&gt;

== ပေါဲရုဲစှ် သမ္မတ သၞာံ ၂၀၁၆ ==
[[File:Donald Trump Laconia Rally, Holbrook Middle School, Laconia, NH.jpg|thumb|ဒဝ်နယ် ထရာမ် ပ္ဍဲ ပေါဲဟီုတွံ ပေါဲရုဲစှ် သၞာံ ၂၀၁၆]]
ပ္ဍဲ ၁၆ ဂျောန် ၂၀၁၅ ဒဝ်နယ် ထရာမ် လလောၚ်တြး သွက်ဂွံ လုပ်ပြိုၚ် ပေါဲရုဲစှ် သမ္မတ နကဵု ဗော် ရဳပပ်ဗလဳကာန် ပ္ဍဲ တာဝါ ထရာမ် ရ။ ညး စကာ လဟီု &quot;ကၠောန် ဍုၚ်အမေရိကာန် ညံၚ်ဂွံ ခိုဟ်ပြဲ မွဲအလန်ပၠန်&quot; (&quot;Make America Great Again&quot;) မဒှ် လဟီု မပြာကတ်အိုတ် ရ။ အစဳအဇန် ညး အဓိက မဆေၚ်ကဵု မဒေါအ်ကၟာတ် ပရေၚ်လုပ်ဍုၚ် ဟွံမွဲကဵု သၞောဝ် (illegal immigration)၊ မသိုၚ် ခြိုၚ် (wall) အကြာ ပယျဵု ဍုၚ်အမေရိကာန် ကေုာံ မက်သဳကဝ် (Mexico)၊ ကေုာံ မကလေၚ် ချပ် ပရေၚ်ကူသာန်သွံရာန် ဍုၚ်သအာၚ် ရ။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=O'Reilly |first=Andrew |date=June 16, 2015 |title=Trump's 2016 vision: Build a wall, halt Syrian refugees, end birthright citizenship |work=Fox News |url=https://www.foxnews.com/politics/trumps-2016-vision-build-a-wall-halt-syrian-refugees-end-birthright-citizenship}}&lt;/ref&gt;

ပ္ဍဲ ပေါဲရုဲစှ် အပ္ဍဲဗော် ရဳပပ်ဗလဳကာန် (Republican primaries) ညး ဇၞး အလံၚ်အမာတ် ဂမၠိုၚ် မပ္တံကဵု တေတ် ခရုက် (Ted Cruz)၊ မာကဝ် ရူဗဳယဝ် (Marco Rubio) ကေုာံ ဂျေပ် ဘုယှ် (Jeb Bush) ရ။ ပ္ဍဲ ဂိတု ဂျူလာၚ် ၂၀၁၆ ဗော် ရဳပပ်ဗလဳကာန် ရုဲစှ် ညး နဒဒှ် အလံၚ်အမာတ် သမ္မတ ဗွဲကိုပ်ကၠာ ရ။

ပ္ဍဲ ပေါဲရုဲစှ် သမ္မတ အလုံကၟိန်ဍုၚ် မကၠောန်ဗဒှ် ပ္ဍဲ ၈ နဝ်ဝေမ်ဗါ ၂၀၁၆ ညး ပြိုၚ်ပကာန် ကု အလံၚ်အမာတ် ဗော် ဒဳမဝ်ကရေတ် ဟဳလာရဳ ကလိန်တောန် (Hillary Clinton) ရ။ ဒဝ်နယ် ထရာမ် ကလိဂွံ မာဲ သၞောတ် အဳလေက်တဝ်ရယ် (Electoral College) ၃၀၄ မာဲ ဆဂး ဟဳလာရဳ ကလိန်တောန် ကလိဂွံ မာဲ ညးဍုၚ်ကွာန် (Popular vote) ဂၠိုၚ် နူ ညး ၜိုတ် ၃ မဳလဳယာန် မာဲ ရ။ ပရေၚ်အံၚ်ဇၞး ညး ဒှ် ပရေၚ်အံၚ်ဇၞး မဟွံမံက်ဂတဝ် ပ္ဍဲ စိုတ် ညးမလ္ၚတ် ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် ဗွဲမဂၠိုၚ် ရ။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Flegenheimer |first=Matt |last2=Barbaro |first2=Michael |date=November 9, 2016 |title=Donald Trump Is Elected President in Stunning Repudiation of the Establishment |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2016/11/09/us/politics/hillary-clinton-donald-trump-president.html}}&lt;/ref&gt;

== ပရေၚ်အုပ်ဓုပ် ကၟိန်ဍုၚ် (၂၀၁၇–၂၀၂၁) ==
ဒဝ်နယ် ထရာမ် ဒုၚ်ကေတ် သစ္စာ ယိုက်ဂၠေၚ် တာလျိုၚ် သမ္မတ ပ္ဍဲ ၂၀ ဇာန္နဝါရဳ ၂၀၁၇ ရ။ ပ္ဍဲ အခိၚ် ညး အုပ်ဓုပ် ညး ပ္တိတ် သၞောဝ် ပရေၚ်အခေါန် ကေုာံ ကမၠောန် (Tax Cuts and Jobs Act of 2017) မဒှ် သၞောဝ် မဖအှ် ဖျေံ အခေါန် သွက် ကမ္ပဏဳ ကေုာံ ညးမၞုံကဵု ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် သၠုၚ် ရ။ သၞောဝ် ဏအ် ဒှ် သၞောဝ် ဥပဒေ မအံၚ်ဇၞး ဇၞော်အိုတ် ပ္ဍဲ ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် အပ္ဍဲဍုၚ် ပ္ဍဲ အခိၚ် ညး ရ။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Pramuk |first=Jacob |date=December 22, 2017 |title=Trump signs comprehensive tax bill into law |work=CNBC |url=https://www.cnbc.com/2017/12/22/trump-signs-tax-bill.html}}&lt;/ref&gt;

ညး သီု ပ္တိတ် ပရေၚ်ပြံၚ်လှာဲ မဆေၚ်ကဵု ပရေၚ်သဘာဝ (Environmental policy) ဗွဲမဂၠိုၚ် တုဲ နုက်တိတ် ကၟိန်ဍုၚ်အမေရိကာန် နူကဵု တၚ်တုပ်စိုတ် ပါရဳ (Paris Agreement) မဆေၚ်ကဵု ပရေၚ်ပြံၚ်လှာဲ ရာသဳဥတု ရ။ ညး ဒေါအ်ကၟာတ် ပရေၚ်လုပ်ဍုၚ် နူ ရးနိဂီု အာရပ် မဂၠိုၚ်ကဵု ဍုၚ် မကော်စ လိက်အမိၚ် မကၟာတ်တာ ပရေၚ်တရဴ (Travel ban) ရ။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Shear |first=Michael D. |last2=Cooper |first2=Helene |date=January 27, 2017 |title=Trump Bars Refugees and Citizens of 7 Muslim Countries |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2017/01/27/us/politics/trump-syrian-refugees.html}}&lt;/ref&gt;

ပ္ဍဲ ပရေၚ်ရုဲစှ် တၠသၞောဝ် (Judges) ညး ခပတိုန် တၠသၞောဝ် ရုၚ်ဗစာ ကဆံၚ်သၠုၚ်အိုတ် (Supreme Court) ပိ တၠ မပ္တံကဵု နဳ ဂဝ်သာတ် (Neil Gorsuch)၊ ဗရက် ကာဗာနဝ် (Brett Kavanaugh) ကေုာံ အေမဳ ကဝ်နဳ ဗာရက် (Amy Coney Barrett) တုဲ ပြံၚ်လှာဲ ဖျေံလဝ် ရုၚ်ဗစာ သို့ လပါ် ကောန်သာဗေတေပ် (Conservative) ရ။ ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၂၀ အခိၚ် ယဲ ကဝ်ဗေတ်-၁၉ (COVID-19) ကတဵုဒှ် ညး ဒးဒုၚ် ပါ်ပါဲ ဗွဲမဇၞော် ဟိုတ်နူကဵု ပရေၚ်လွဳလွတ် ကေုာံ ပရေၚ်စဵုဒၞာ ယဲ ဟွံချိုတ်ပၠိုတ် ရ။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Paz |first=Christian |date=November 2, 2020 |title=All the President's Lies About the Coronavirus |work=The Atlantic |url=https://www.theatlantic.com/politics/archive/2020/11/trumps-lies-about-coronavirus/608647/}}&lt;/ref&gt;

== ပရေၚ်ဆက်ဆောံ ဍုၚ်သအာၚ် ==
ပရေၚ်ဆက်ဆောံ ဍုၚ်သအာၚ် သမ္မတ ထရာမ် အဓိက စွံလဝ် ပ္ဍဲ လဟီု &quot;ဍုၚ်အမေရိကာန် ကိုပ်ကၠာ&quot; (&quot;America First&quot;) ရ။ ညး နုက်တိတ် ကၟိန်ဍုၚ်အမေရိကာန် နူကဵု လိက်ကသုက် ပရေၚ်ကူသာန်သွံရာန် သကုတ် ပါသဳဖေတ် (Trans-Pacific Partnership) ကေုာံ လိက်ကသုက် နျူကလဳယျာ အဳရာန် (Iran nuclear deal) ရ။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Landler |first=Mark |date=May 8, 2018 |title=Trump Abandons Iran Nuclear Deal He Long Scorned |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2018/05/08/world/middleeast/trump-iran-nuclear-deal.html}}&lt;/ref&gt;

ညး သ္ပ ပေါဲကောံဓရီု ကု က္ဍိုပ်သ္ကိုပ် ရးနိဂီု ကဝ်ရဳယျာသၟဝ်ကျာ ကေမ် ဂျံၚ်အန် (Kim Jong Un) ပိ အလန် မဒှ် ပရေၚ်ဆဵုဂဗ အလန်ကိုပ်ကၠာအိုတ် အကြာ သမ္မတ ဍုၚ်အမေရိကာန် ကေုာံ က္ဍိုပ်သ္ကိုပ် ကဝ်ရဳယျာသၟဝ်ကျာ ရ။ ဆဂး ပရေၚ်တုပ်စိုတ် အဓိက ဟွံကတဵုဒှ် ကၠုၚ် ရ။ ညး စကာ ပရေၚ်ဆက်ဆောံ မသကာတ်မြဟ် ကု ဍုၚ်ကြုက် တုဲ စုတ် အခေါန် လတူ ကပေါတ် ဍုၚ်ကြုက် မလုပ်ကၠုၚ် ကၟိန်ဍုၚ်အမေရိကာန် (Trade war) ရ။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Swanson |first=Ana |date=July 5, 2018 |title=Trump's Trade War With China Is Officially Underway |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2018/07/05/business/china-us-trade-war-tariffs.html}}&lt;/ref&gt;

== ပရေၚ်စောဲစပ် ဒုဟ် ==
ဒဝ်နယ် ထရာမ် ဒှ် သမ္မတ ကၟိန်ဍုၚ်အမေရိကာန် တတိယ ညးမဒးဒုၚ် စောဲစပ် ဒုဟ် (Impeachment) နူ စၠတ်ထဝ် အလံၚ်အမာတ် ကောန်ဍုၚ် (House of Representatives) ရ။ ပ္ဍဲ ဒဳဇြေမ်ဗါ ၂၀၁၉ ညး ဒးဒုၚ် စောဲစပ် ဒုဟ် ဟိုတ်နူကဵု ညး စကာ အဝဵု သွက်ဂွံ ဍဵုဍိုက် ရးနိဂီု ယူကရေန် (Ukraine) ညံၚ်ဂွံ စၟဳစၟတ် ဂျဝ် ဗိုၚ်ဒေန် တုဲ ညး ဒးဒုၚ် စောဲစပ် ဒုဟ် ပရေၚ်ကၟာတ်တာ စၠတ်ထဝ် ကီု ရ။ ဆဂး စၠတ်ထဝ် သမၠုၚ် (Senate) ဖျေံသ္ဂုတ်ထာဝ် ညး ဟွံမွဲ ကု ဒုဟ် ပ္ဍဲ ဖေဖဝ်ဝါရဳ ၂၀၂၀ ရ။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Fandos |first=Nicholas |date=February 5, 2020 |title=Trump Acquitted of Two Impeachment Charges in Divided Vote |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2020/02/05/us/politics/trump-acquitted-impeachment.html}}&lt;/ref&gt;

ပ္ဍဲ ဇာန္နဝါရဳ ၂၀၂၁ ကြဴနူ ပရေၚ်ကလိုက်ကၟဵု ကတဵုဒှ် ပ္ဍဲ စၠတ်ထဝ် အမေရိကာန် (Capitol attack) ညး ဒးဒုၚ် စောဲစပ် ဒုဟ် မရနုက်ကဵု ၜါ အလန် ဟိုတ်နူကဵု ပရေၚ်ဖန်ဗဒှ် ညံၚ် ညးဍုၚ်ကွာန် ဂွံကတဵုသပုန် ရ။ ညး ဒှ် သမ္မတ အလန်ကိုပ်ကၠာအိုတ် ပ္ဍဲ ဝင် ကၟိန်ဍုၚ်အမေရိကာန် ညးမဒးဒုၚ် စောဲစပ် ဒုဟ် ၜါ အလန် ရ။ ဆဂး စၠတ်ထဝ် သမၠုၚ် ဖျေံသ္ဂုတ်ထာဝ် ညး ဟွံမွဲ ကု ဒုဟ် မွဲအလန်ပၠန် ပ္ဍဲ ဖေဖဝ်ဝါရဳ ၂၀၂၁ ရ။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Fandos |first=Nicholas |date=February 13, 2021 |title=Trump Acquitted in Second Impeachment Trial |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2021/02/13/us/politics/trump-impeachment.html}}&lt;/ref&gt;

== ပေါဲရုဲစှ် သၞာံ ၂၀၂၀ ကေုာံ ပရေၚ်ဟွံဒုၚ်တဲ ==
ပ္ဍဲ ပေါဲရုဲစှ် သမ္မတ သၞာံ ၂၀၂၀ ဒဝ်နယ် ထရာမ် ကလေၚ်လုပ်ပြိုၚ် ကု ဂျဝ် ဗိုၚ်ဒေန် (Joe Biden) မဒှ် အလံၚ်အမာတ် ဗော် ဒဳမဝ်ကရေတ် ရ။ ဟိုတ်နူကဵု ပရေၚ်ကတဵုဒှ် ယဲ ကဝ်ဗေတ်-၁၉ ညးဍုၚ်ကွာန် ဗွဲမဂၠိုၚ် စကာ မာဲ ပလံၚ်စာ (Mail-in voting) တုဲ ပရေၚ်ရုဲစှ် ဝွံ ဒှ် ပရေၚ်ရုဲစှ် မၞုံကဵု မာဲဂၠိုၚ်အိုတ် ပ္ဍဲ ဝင် ဍုၚ်အမေရိကာန် ရ။ ဂျဝ် ဗိုၚ်ဒေန် ကလိဂွံ မာဲ သၞောတ် အဳလေက်တဝ်ရယ် ၃၀၆ မာဲ တုဲ ဒဝ်နယ် ထရာမ် ကလိဂွံ ၂၃၂ မာဲ ရ။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Lemire |first=Jonathan |last2=Miller |first2=Zeke |date=November 7, 2020 |title=Biden defeats Trump for White House, says 'time to heal' |work=AP News |url=https://apnews.com/article/joe-biden-wins-white-house-ap-fd58df73aa677acb74fce2a69adb71f9}}&lt;/ref&gt;

ကြဴနူ ပေါဲရုဲစှ် ညး ဟွံဒုၚ်တဲ ပရေၚ်ကျအာ တုဲ လလောၚ်တြး ဒဒှ်ရ ပေါဲရုဲစှ် ဏအ် ဒှ် ပေါဲရုဲစှ် မလီုလာ် ကေုာံ မာဲ ဒးဒုၚ် ကၠတ်လဝ် ရ။ ညး ကေုာံ ဂကောံတၠသၞောဝ် ညး ပ္တိုန် အမှု ပ္ဍဲ ရုၚ်ဗစာ ဗွဲမဂၠိုၚ် ဆဂး ရုၚ်ဗစာ ဂမၠိုၚ် ပလီုထောံ အမှု တအ် အိုတ် ရ။ ပ္ဍဲ ၆ ဇာန္နဝါရဳ ၂၀၂၁ အခိၚ် စၠတ်ထဝ် ကောံဓရီု သွက်ဂွံ ဒုၚ်တဲ လၟိဟ်မာဲ ညးဍုၚ်ကွာန် ညး ဟီုတွံ ဇရေၚ် ညးမထံက်ဂလာန် ညး ညံၚ်ဂွံ အာ စၠတ်ထဝ် ကေုာံ ညံၚ်ဂွံ တဝ်စၞေဟ် ဗွဲမသကာတ်မြဟ် ရ။ ကြဴနူဂှ် ညးမထံက်ဂလာန် ညး ဂမၠိုၚ် လုပ်သီ စၠတ်ထဝ် ကေုာံ ပလီုပလာ် ကပေါတ် သ္ၚိဌာန် ရ။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Reeves |first=Jay |last2=Mascaro |first2=Lisa |date=January 7, 2021 |title=Pro-Trump mob storms US Capitol in bid to overturn election |work=AP News |url=https://apnews.com/article/donald-trump-storming-of-us-capitol-election-2020-bbca8205f992a014902b7da13db1b3ce}}&lt;/ref&gt;

== အခိၚ် ကြဴနူ သမ္မတ ကေုာံ အမှု သၞောဝ် ==
[[File:Mar-a-Lago aerial.jpg|thumb|သ္ၚိ မာ-အာ-လာဂဝ် (Mar-a-Lago) ပ္ဍဲ တွဵုရး ဖလဝ်ရဳဒါ]]
ကြဴနူ ညး တိတ် နူ တာလျိုၚ် သမ္မတ ညး ပြံၚ်အာ သ္ပဒတဴ ပ္ဍဲ မာ-အာ-လာဂဝ် (Mar-a-Lago) ပ္ဍဲ တွဵုရး ဖလဝ်ရဳဒါ (Florida) ရ။ ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၂၂ ဒပ်ဗၠာဲဝှ် အက်ဖ်ဘဳအာဲ (FBI) လုပ် ၜံက်ဂၠာဲ သ္ၚိ ညး တုဲ ဆဵုဂွံ လိက်စၟတ်သမ္တီ ဓလုက် (Classified documents) မပါကၠုၚ် နူ ရုၚ်သမ္မတ ရ။ ညး ဒးဒုၚ် စောဲစပ် အမှု လိက်စၟတ်သမ္တီ ဓလုက် ဝွံ ပ္ဍဲ ရုၚ်ဗစာ ကၟိန်ဍုၚ် ရ။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Thrush |first=Glenn |last2=Haberman |first2=Maggie |date=August 8, 2022 |title=F.B.I. Searches Trump's Home in Florida |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2022/08/08/us/politics/fbi-trump-mar-a-lago.html}}&lt;/ref&gt;

ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၂၃ ကေုာံ ၂၀၂၄ ညး ဒးဒုၚ် စောဲစပ် အမှု ရာဇာဝတ် ပန် အမှု မပ္တံကဵု အမှု မဖန်ဗဒှ် ညံၚ်ဂွံ ပလီု ပေါဲရုဲစှ် သၞာံ ၂၀၂၀ ပ္ဍဲ တွဵုရး ဂျဝ်ဂျဳယျာ (Georgia) ကေုာံ အမှု မကဵု သြန် သွက်ဂွံ ကၟာတ်ပါၚ် သၟာဒယှ်ေဒွက် ဗြဴ သတဝ်မဳ ဒါန်နဳယေလ် (Stormy Daniels) ပ္ဍဲ တွဵုရး နျူယံက် ရ။ ပ္ဍဲ ဂိတု မေ ၂၀၂၄ ရုၚ်ဗစာ နျူယံက် ဖျေံသ္ဂုတ်ထာဝ် ညး ဒုဟ်နွံ (Guilty) ပ္ဍဲ အမှု ၃၄ တၚ် ရ။ ညး ဒှ် သမ္မတ အလန်ကိုပ်ကၠာအိုတ် ပ္ဍဲ ဝင် ကၟိန်ဍုၚ်အမေရိကာန် ညးမဒးဒုၚ် ဖျေံဒုဟ် ရာဇာဝတ် ရ။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Scannell |first=Kara |date=May 30, 2024 |title=Trump found guilty on all 34 counts in hush money trial |work=CNN |url=https://www.cnn.com/2024/05/30/politics/trump-hush-money-verdict/index.html}}&lt;/ref&gt;

== ပေါဲရုဲစှ် သၞာံ ၂၀၂၄ ==
ၜိုန်ရ နွံကဵု အမှု ရာဇာဝတ် ဗွဲမဂၠိုၚ် ကီုလေဝ် ဒဝ်နယ် ထရာမ် လလောၚ်တြး သွက်ဂွံ လုပ်ပြိုၚ် သမ္မတ မွဲအလန်ပၠန် သွက် သၞာံ ၂၀၂၄ ရ။ ညး ကလိဂွံ ပရေၚ်ထံက်ဂလာန် ဗွဲမဇၞော် နူ အပ္ဍဲ ဗော် ရဳပပ်ဗလဳကာန် တုဲ ကလိဂွံ အခေါၚ် ဒှ် အလံၚ်အမာတ် ဗွဲမလောဲသွာ ရ။ ညး ရုဲစှ် အမာတ် စၠတ်ထဝ် သမၠုၚ် ဂျေဒဳ ဗာန် (J. D. Vance) နဒဒှ် အလံၚ်အမာတ် ဒုတိယ သမ္မတ ရ။ ပ္ဍဲ ဂျူလာၚ် ၂၀၂၄ ညး ဒးဒုၚ် ပန် ကု သေနာတ် ပ္ဍဲ ပေါဲဟီုတွံ တွဵုရး ဖေန်သေလ်ဗေနဳယျာ ဆဂး ညး တိတ်ဗၠး နူ ဘဲလမျီု တုဲ ဒးဝပ် ပ္ဍဲ ကတောဝ် ညိည ဓဝ် ရ။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Levine |first=Sam |date=July 13, 2024 |title=Trump injured in assassination attempt at Pennsylvania rally |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/us-news/article/2024/jul/13/trump-rally-shooting-pennsylvania}}&lt;/ref&gt;

ပ္ဍဲ ပေါဲရုဲစှ် သၞာံ ၂၀၂၄ ညး ပြိုၚ်ပကာန် ကု ဒုတိယ သမ္မတ ကာမလာ ဟာရေတ်သ် (Kamala Harris) မဒှ် အလံၚ်အမာတ် ဗော် ဒဳမဝ်ကရေတ် ကြဴနူ ဂျဝ် ဗိုၚ်ဒေန် နုက်တိတ် နူ ပေါဲပြိုၚ်ပကာန် ရ။ ဒဝ်နယ် ထရာမ် ကလိဂွံ ပရေၚ်အံၚ်ဇၞး ပ္ဍဲ ပေါဲရုဲစှ် ဝွံ တုဲ ညး ဂွံဒှ် သမ္မတ မရနုက်ကဵု ၄၇ ရ။ ညး ဒှ် သမ္မတ ဒုတိယ ပ္ဍဲ ဝင် ကၟိန်ဍုၚ်အမေရိကာန် မကလိဂွံ တာလျိုၚ် သမ္မတ ၜါ အဆက် မဟွံဆက်စပ် ရေၚ်သကအ် (ကြဴနူ ဂရဝ်ဗာ ကလဳဗလာန် - Grover Cleveland) ရ။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Korte |first=Gregory |date=November 6, 2024 |title=Trump Wins US Presidency in Historic Comeback |work=Bloomberg |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-11-06/trump-wins-us-presidency-in-historic-comeback}}&lt;/ref&gt;

== နိဿဲ ==
&lt;references /&gt;

== ဆက်ဗှ်လ္ၚတ် ==
* {{cite book |last=Blair |first=Gwenda |year=2000 |title=The Trumps: Three Generations That Built an Empire |publisher=Simon &amp; Schuster |isbn=978-0-684-80849-9 |url=https://archive.org/details/trumps00gwen}}
* {{cite book |last=Trump |first=Donald J. |last2=Schwartz |first2=Tony |year=1987 |title=Trump: The Art of the Deal |publisher=Random House |isbn=978-0-345-47917-4 |url=}}
* {{cite book |last=Johnston |first=David Cay |year=2016 |title=The Making of Donald Trump |publisher=Melville House |isbn=978-1-61219-632-9 |url=}}
* {{cite book |last=Woodward |first=Bob |year=2018 |title=Fear: Trump in the White House |publisher=Simon &amp; Schuster |isbn=978-1-5011-7551-0 |url=}}
* {{cite book |last=Haberman |first=Maggie |year=2022 |title=Confidence Man: The Making of Donald Trump and the Breaking of America |publisher=Penguin Press |isbn=978-0-593-29734-6 |url=}}

{{Navbox
| name = ဒဝ်နယ် ထရာမ်
| title = [[ဒဝ်နယ် ထရာမ်]]
| state = uncollapsed
| listclass = hlist
| group1 = ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်
| list1 =
* [[ပေါဲရုဲစှ် သမ္မတ ကၟိန်ဍုၚ်အမေရိကာန် သၞာံ ၂၀၁၆]]
* [[ပေါဲရုဲစှ် သမ္မတ ကၟိန်ဍုၚ်အမေရိကာန် သၞာံ ၂၀၂၀]]
* [[ပေါဲရုဲစှ် သမ္မတ ကၟိန်ဍုၚ်အမေရိကာန် သၞာံ ၂၀၂၄]]
* [[ပရေၚ်အုပ်ဓုပ် ကၟိန်ဍုၚ် ဒဝ်နယ် ထရာမ်]]
| group2 = ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ်
| list2 =
* [[ဂကောံ ထရာမ် (Trump Organization)]]
* [[တာဝါ ထရာမ်]]
* [[ဓ အေပ်ပရေန်တေတ် (The Apprentice)]]
| group3 = ဂကောံသ္ၚိကၟိန်
| list3 =
* [[မဳလာနဳယျာ ထရာမ်]]
* [[အဳဗာန်ကာ ထရာမ်]]
* [[ဒဝ်နယ် ထရာမ် ဂျူနဳယာ]]
}}

{{DEFAULTSORT:ထရာမ်, ဒဝ်နယ်}}
[[Category:သမ္မတ ကၟိန်ဍုၚ်အမေရိကာန် ဂမၠိုၚ်]]
[[Category:မၞိဟ် မသၠးဂၠံဂဝ် ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၄၆]]
[[Category:သၟာပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် ဍုၚ်အမေရိကာန်]]
[[Category:တၠပိုန်ဒြပ် ဍုၚ်အမေရိကာန်]]
[[Category:မၞိဟ် မနွံ ဇရေၚ် တွဵုရး နျူယံက်]]
[[Category:ကောန်ဂကောံ ဗော် ရဳပပ်ဗလဳကာန်]]
[[Category:ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် ဍုၚ်အမေရိကာန်]]</text>
      <sha1>5l6ihxhjqg6smiw9906wdrqzepvq4pn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:သမ္မတ ကၟိန်ဍုၚ်အမေရိကာန် ဂမၠိုၚ်</title>
    <ns>14</ns>
    <id>13174</id>
    <revision>
      <id>59764</id>
      <timestamp>2026-11-04T15:07:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;[[ကဏ္ဍ:သၟာပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် ဍုၚ်အမေရိကာန်]] [[ကဏ္ဍ:ကၟိန်ဍုၚ်အမေရိကာန်]]&quot;</comment>
      <origin>59764</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="180" sha1="csl14v0rqd9xhie6pbepdnriyimdjx5" xml:space="preserve">[[ကဏ္ဍ:သၟာပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် ဍုၚ်အမေရိကာန်]]
[[ကဏ္ဍ:ကၟိန်ဍုၚ်အမေရိကာန်]]</text>
      <sha1>csl14v0rqd9xhie6pbepdnriyimdjx5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:သမ္မတ ကၟိန်ဍုၚ်အမေရိကာန်</title>
    <ns>14</ns>
    <id>13175</id>
    <revision>
      <id>59765</id>
      <timestamp>2026-11-04T15:10:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aue Nai</username>
        <id>24</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot;[[ကဏ္ဍ:ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် ဍုၚ်အမေရိကာန်]] [[ကဏ္ဍ:အလဵုအသဳ ကၟိန်ဍုၚ်အမေရိကာန်]]&quot;</comment>
      <origin>59765</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="193" sha1="g1ovbarw8x3xw6zqbwigyx77uys23db" xml:space="preserve">[[ကဏ္ဍ:ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် ဍုၚ်အမေရိကာန်]]
[[ကဏ္ဍ:အလဵုအသဳ ကၟိန်ဍုၚ်အမေရိကာန်]]</text>
      <sha1>g1ovbarw8x3xw6zqbwigyx77uys23db</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>သွာၚ်အဓိကဂမၠိုၚ် ပ္ဍဲပရေၚ်ပညာ ဘာသာအၚ်္ဂလိက်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13176</id>
    <revision>
      <id>59781</id>
      <timestamp>2026-11-05T05:41:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Krak Mon</username>
        <id>2931</id>
      </contributor>
      <comment>ခၞံကၠောန်လဝ် မုက်လိက် နကု &quot; === သွာၚ်ပရေၚ်ပညာ ဘာသာအၚ်္ဂလိက် (English Language Education) ဝွံ ပ္ဍဲကဏ္ဍပညာအလုံဂၠးကဝ် ပါ်ခြာလဝ်နွံ ('''၅) သွာၚ်''' အတိုၚ်လၟေၚ်ဗွဲသၟဝ်ဝွံရောၚ်။ ===  === ၁. သွာၚ်သၞောတ်ဗ္တောန် ကေုာံ...&quot;</comment>
      <origin>59781</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10254" sha1="k56c3h2qq2x0nm39fzgktn7uqkhskq6" xml:space="preserve">
=== သွာၚ်ပရေၚ်ပညာ ဘာသာအၚ်္ဂလိက် (English Language Education) ဝွံ ပ္ဍဲကဏ္ဍပညာအလုံဂၠးကဝ် ပါ်ခြာလဝ်နွံ ('''၅) သွာၚ်''' အတိုၚ်လၟေၚ်ဗွဲသၟဝ်ဝွံရောၚ်။ ===

=== ၁. သွာၚ်သၞောတ်ဗ္တောန် ကေုာံ နဲကဲပညာ (Pedagogy &amp; ELT Methodology) ===
သွာၚ်ဝွံ ဒှ်သွာၚ်မဆေၚ်စပ် ကုနဲကဲအ္စာမဒးဗ္တောန်၊ သၞောတ်လိခ်ဗ္တောန် ကေုာံ ဗီုဒက်ပ္တန်ဒၞာဲကတ်လ္ၚတ် အတိုၚ်ကွးဘာတအ် မဒးဟီုအရေဝ်ဘာသာသ္အာၚ်တအ်ရ။

* '''ELT (English Language Teaching):''' ပွမဗ္တောန်ဘာသာအၚ်္ဂလိက် ဗွဲယေဘုယျ မပံၚ်ပ္ကောံလဝ်နကဵုသၞောတ်အလုံဂၠးကဝ်။
* '''TESOL (Teaching English to Speakers of Other Languages):''' ပွမဗ္တောန်ဘာသာအၚ်္ဂလိက် ကုညးဟွံသေၚ်ကဵုအရေဝ်ဘာသာမိ။
* '''TEFL (Teaching English as a Foreign Language):''' ပွမဗ္တောန်အၚ်္ဂလိက် နဒဒှ်ဘာသာဍုၚ်သ္အာၚ် ပ္ဍဲဒေသဟွံသုၚ်စောဲ ဘာသာအၚ်္ဂလိက် လၟေၚ်တ္ၚဲ (ဥပမာ - ဒေသမန်၊ သေံ၊ ဗၟာ၊ ဂျပါန်)။
* '''TESL (Teaching English as a Second Language):''' ပွမဗ္တောန်အၚ်္ဂလိက် နဒဒှ်ဘာသာဒုတိယ သွက်ဒေသမသုၚ်စောဲဘာသာအၚ်္ဂလိက် နဒဒှ်ဘာသာလိက်ရုၚ်အလဵုအသဳ ဟွံသေၚ်မ္ဂး သွက်ညးမပြံၚ်လုပ်မံၚ် ပ္ဍဲဍုၚ်သုၚ်စောဲအၚ်္ဂလိက်။
* '''ESP (English for Specific Purposes -''' '''ပွမဗ္တောတ်ဘာသာအၚ်္ဂလိက် သွက်တင်ရန်တၟံတၟေၚ်):'''
** ''EAP (English for Academic Purposes):'' သွက်ပရေၚ်ပညာ၊ သွက်တက္ကသိုလ်၊ သွက်ပညာစဳစတ် ကေုာံသုတေသန။
** ''EOP / Business English:'' သွက်ကမၠောန်ရုၚ်၊ ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ပရေၚ်ကူသာန်သွံရာန်။
** ''EMP / Legal English:'' သွက်ကဏ္ဍဂဥုဲ (Medical) ကေုာံ ကဏ္ဍသၞောဝ်ဓဝ် (Law)။
* '''CLIL (Content and Language Integrated Learning):''' နဲကဲမဗ္တောန်ကဏ္ဍပညာတၞဟ်သ္အာၚ် (မပ္တံ သိပ္ပံ၊ ဂၞန်သင်္ချာ၊ ဝင်) နကဵုဘာသာအၚ်္ဂလိက်။

=== ၂. သွာၚ်ကွတ်ဒဒှ်သဇိုၚ် ၄ တၚ် (Core Language Skills) ===
သွာၚ်ဝွံ ဒှ်သွာၚ်ဗ္တောန်ဖျေံလဝ် ဒဒှ်သဇိုၚ် လၟေၚ်တန်သွက်ကွးဘာတအ် ဂွံစိစောန်အာပ္ဍဲအရာမသုၚ်စောဲဘာသာ နကဵုကွတ်ဒုၚ်ဂိုၚ်ကေတ် ကေုာံ ကွတ်ပ္တိတ်ဒြဟတ်။

* '''ကွတ်ဒုၚ်ဂိုၚ်ကေတ် (Receptive Skills):'''
** '''Listening (ကွတ်ပွမကလၚ်):''' ကလၚ်ကၠိုဟ်သမ္တီရမ္သာၚ်၊ လဟီု၊ သဘာဝအရေဝ်၊ အဓိပ္ပါယ် ကေုာံ တင်ရန်တၟအ် ညးမဟီု။
** '''Reading (ကွတ်ပွမဗှ်):''' ဗှ်ကၠိုဟ် ပိုဒ်လိခ် (Comprehension)၊ ဗှ်ဂၠာဲတင်ဂၞၚ်ပြဟ်ပြဟ် (Skimming &amp; Scanning) ကေုာံ ဗှ်သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် (Critical Reading)။
* '''ကွတ်ပ္တိတ်ဒြဟတ် (Productive Skills):'''
** '''Speaking (ကွတ်ပွမဟီု):''' ပရေၚ်ဟီုဂးဆက်စၠောအ် (Fluency)၊ အခိုက်ရမ္သာၚ်ချိုတ်ပၠိုတ် (Accuracy) ကေုာံ ရမ္သာၚ်ဍာံပြဍက်ဍက် (Pronunciation)။
** '''Writing (ကွတ်ပွမချူ):''' ဒက်ပ္တန်ဝါကျ၊ ပိုဒ်လိခ် (Paragraph)၊ လိခ်ဇၟန် (Essay) ကေုာံ လိခ်ပရူပရာကဆံၚ်သၠုၚ် (Academic Writing)။
* '''ကိရိယာမဒှ်သဇိုၚ်ပံၚ်ဖက် (Systemic Sub-skills):''' သဒ္ဒါ (Grammar)၊ မဝေါဟာရ (Vocabulary) ကေုာံ ရမ္သာၚ်မဟီု (Phonics)။

=== ၃. သွာၚ်သဘာဝဘာသာ ကေုာံ သိပ္ပံဘာသာ (Linguistics &amp; Applied Linguistics) ===
သွာၚ်ဝွံ ဒှ်သွာၚ်ပွမလ္ၚတ်ရိုဟ်ကၞက်ဒက်ပ္တန်လဝ် သဘာဝဘာသာအၚ်္ဂလိက် နကဵုနဲကဲသိပ္ပံ ကေုာံ ပရေၚ်စိတ္တဗေဒ(ပရေၚ်ပရူပရာစိုတ်)။

* '''Phonetics &amp; Phonology (သဒ္ဒါရမ္သာၚ်):''' လ္ၚတ်ရမ္သာၚ်မဟီုပ္တိတ် နကဵုကိရိယာပါၚ်၊ အခိုက်ရမ္သာၚ် ကေုာံ စဳပၞောန်ရမ္သာၚ် (IPA - International Phonetic Alphabet)။
* '''Morphology (သဒ္ဒါမအရေဝ်):''' လ္ၚတ်ဗီုပြၚ်ဒက်ပ္တန်လဝ်မအရေဝ်ဂမၠိုၚ် (Prefixes, Suffixes, Root words)။
* '''Syntax (သဒ္ဒါလၟေၚ်ဝါကျ):''' စဳပၞောန်မဒက်ပ္တန်လဝ် ဝါကျ ကေုာံ သဒ္ဒါ သွက်ဂွံဒှ်ဝါကျမဍိုက်ပေၚ်။
* '''Semantics (သဒ္ဒါအဓိပ္ပါယ်):''' လ္ၚတ်အဓိပ္ပါယ် တမ်မူလ မအရေဝ် ကေုာံ ဝါကျဂမၠိုၚ်။
* '''Pragmatics (သဒ္ဒါအကာဲအရာ):''' လ္ၚတ်အဓိပ္ပါယ် အရေဝ်မဟီု အတိုၚ်အကာဲအရာ၊ အခိၚ် ကေုာံ ပွဳပွူမၞိဟ်မတၞဟ်ခြာ။
* '''SLA (Second Language Acquisition):''' သုတေသန လ္ၚတ်ဂၠာဲတၚ်နၚ်မၞုံပၟိက် ကေုာံ စိုတ်မၞိဟ်မကတ်လ္ၚတ်မဒှ်ဘာသာဒုတိယ။

=== ၄. သွာၚ်လိခ်ပတ် ကေုာံ ယေန်သၞာၚ် (English Literature &amp; Cultural Studies) ===
သွာၚ်ဝွံ ဒှ်သွာၚ်မလ္ၚတ်စၟဳစၟတ် ပရေၚ်အနုသုခုမ၊ လိခ်ပတ်၊ ဒဿန ကေုာံ ပရေၚ်မၞိဟ် ပ္ဍဲဂၠးကဝ်အၚ်္ဂလိက်။

* '''British &amp; American Literature:''' လ္ၚတ်ခေတ်လိခ်ပတ် အင်္ဂလန် ကေုာံ အမေရိကာန် အဆက်ဆက် မပ္တံကဵု (Old English, Renaissance, Romanticism, Modernism) စဵုကဵုစိုပ်ခေတ်လၟုဟ်။
* '''World Englishes / Post-colonial Literature:''' လိခ်ပတ်အၚ်္ဂလိက် နူသ္ကုတ်ဒေသဂၠးကဝ်တၞဟ်ဟ် (မပ္တံကဵု အာရှ၊ အာဖရိက၊ အိန္ဒိယ) မသုၚ်စောဲဘာသာအၚ်္ဂလိက် ထ္ၜးဒဒှ်မဆာန်ယေန်သၞာၚ်ဒေသဇကု။
* '''ကဏ္ဍလိခ်ပတ်ဂမၠိုၚ် (Literary Genres):''' ကဗျ (Poetry)၊ လိခ်ဇာတ် (Drama)၊ ဝတ္ထု (Fiction) ကေုာံ လိခ်သ္ၚဳဂၠေပ် (Literary Criticism)။

=== ၅. သွာၚ်စၟဳစၟတ်စမ်ၜတ် ကေုာံ ပယျဵုဒဒှ်မစိစောန် (Assessment, Evaluation &amp; Standards) ===
သွာၚ်ဝွံ ဒှ်သွာၚ်သၞောတ်မဖျေံလဝ် သွက်ဂွံစၟဳစၟတ်စမ်ၜတ် ကဆံၚ်မစိစောန် ကွးဘာအလုံဂၠးကဝ်။

* '''သၞောတ်ပယျဵု CEFR (Common European Framework of Reference):'''
** ''ကဆံၚ်သဇိုၚ် (Basic User):'' '''A1''' (တမ်မူလ), '''A2''' (တန်မူလ)
** ''ကဆံၚ်လဒေါဝ် (Independent User):'' '''B1''' (ကဆံၚ်လဒေါဝ်သၟဝ်), '''B2''' (ကဆံၚ်လဒေါဝ်လ္တူ)
** ''ကဆံၚ်စိစောန် (Proficient User):'' '''C1''' (စိစောန်ကဆံၚ်သၠုၚ်), '''C2''' (တုပ်သၟဟ်ဘာသာမိ)
* '''စၟဳစမ်ၜတ်အလုံလိုက် (Standardized Proficiency Tests):'''
** '''IELTS / TOEFL / PTE:''' စမ်ၜတ် သွက်ဂွံတိုန်တက္ကသိုလ်ဍုၚ်သ္အာၚ် ကေုာံ ပြံၚ်လုပ်ဍုၚ်။
** '''Cambridge English Qualifications:''' စမ်ၜတ် ကဆံၚ်ဗဟုသုတ အတိုၚ်သၞောတ် CEFR (KET, PET, FCE, CAE, CPE)။
** '''TOEIC:''' စမ်ၜတ် ကဆံၚ်စိစောန် ဘာသာအၚ်္ဂလိက် သွက်ကမၠောန်ရုၚ် ပ္ဍဲကုမ္ပဏဳဂမၠိုၚ်။</text>
      <sha1>k56c3h2qq2x0nm39fzgktn7uqkhskq6</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>