विकिपीडिया mrwiki https://mr.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%96%E0%A4%AA%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A0 MediaWiki 1.46.0-wmf.26 first-letter मिडिया विशेष चर्चा सदस्य सदस्य चर्चा विकिपीडिया विकिपीडिया चर्चा चित्र चित्र चर्चा मिडियाविकी मिडियाविकी चर्चा साचा साचा चर्चा सहाय्य सहाय्य चर्चा वर्ग वर्ग चर्चा दालन दालन चर्चा मसुदा मसुदा चर्चा TimedText TimedText talk विभाग विभाग चर्चा Event Event talk 0 3803 2682890 2682832 2026-05-05T20:51:57Z ~2026-24679-89 182431 /* सामाजिक व धार्मिक जडणघडण */ 2682890 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय जिल्हा |जिल्ह्याचे_नाव = नांदेड जिल्हा |स्थानिक_नाव = (संस्कृत कवींचा जिल्हा) |चित्र_नकाशा = Nanded_in_Maharashtra_(India).svg |अक्षांश-रेखांश = |राज्याचे_नाव = महाराष्ट्र |विभागाचे_नाव = [[छत्रपती संभाजीनगर]] |मुख्यालयाचे_नाव = [[नांदेड]] |तालुक्यांची_नावे = [[अर्धापूर तालुका|अर्धापूर]], [[उमरी तालुका|उमरी]], [[कंधार तालुका|कंधार]], [[किनवट तालुका|किनवट]], [[देगलूर तालुका|देगलूर]], [[धर्माबाद तालुका|धर्माबाद]], [[नांदेड तालुका|नांदेड]], [[नायगाव तालुका|नायगाव]], [[बिलोली तालुका|बिलोली]], [[भोकर तालुका|भोकर]], [[माहूर तालुका|माहूर]], [[मुखेड तालुका|मुखेड]], [[मुदखेड तालुका|मुदखेड]], [[लोहा तालुका|लोहा]], [[हदगाव तालुका|हदगाव]], [[हिमायतनगर तालुका|हिमायतनगर]] (१६) |न्यायक्षेत्र_शीर्षक = [[जिल्हा परिषद]] |न्यायक्षेत्र_नाव = [[नांदेड जिल्हा परिषद]] |क्षेत्रफळ_वर्ग_किमी = १०,४२२ |लोकसंख्या_एकूण = ३३,५६,५६६ |जनगणना_वर्ष = २०११ |लोकसंख्या_घनता = ३२२ |शहरी_लोकसंख्या = ७ लाख |साक्षरता_दर = ७६.९४ |लिंग_गुणोत्तर = १.०६ |प्रमुख_शहरे = कंधार, [[माहूरगढ]], देगलूर, किनवट ||जिल्हाधिकार्यांचे_नाव = राहुल कर्डिले, ([[भारतीय प्रशासकीय सेवा|भाप्रसे]]) |लोकसभा_मतदारसंघाची_नावे = [[नांदेड (लोकसभा मतदारसंघ)|नांदेड]], [[हिंगोली (लोकसभा मतदारसंघ)]](काही भाग) |विधानसभा_मतदारसंघाची_नावे = |खासदारांची_नावे = [[रविंद्र वसंतराव चव्हाण]](२०२४-लोकसभा पोटनिवडणूक) |पर्जन्यमान_मिमी = ९५४ |संकेतस्थळ = http://nanded.nic.in/htmldocs/index.html }} संतकवी विशेषतः '''संस्कृत कवींचा जिल्हा''' म्हणून सबंध देशात ओळखला जाणारा जिल्हा. देवीच्या साडेतीन पीठांपैकी पूर्ण पीठ [[माहूरगढ]] येथे आहे. शिखांची '''दक्षिण काशी''' ही धार्मिक ओळख निर्माण करून देणारा [[हुजूर साहेब|सचखंड गुरुद्वारा]] जिल्हा मुख्यालयी आहे. प्रसिद्ध ऐतिहासिक ठिकाण [[कंधार किल्ला]], [[होट्टलचे शिलालेख]] जिल्ह्यात आहे. {{जिल्हा सूचना|जिल्हा_नाव=नांदेड}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" |सांख्यिकी तपशील |- |'''<big>जिल्हा परिषद</big>''' | '''<big>[[नांदेड जिल्हा परिषद]]</big>''' |- |'''पंचायत समिती (१६)''' |१. नांदेड, २. भोकर ३. माहूर ४. कंधार ५. लोहा ६. उमरी ७. देगलूर ८. नायगांव ९. धर्माबाद १०. मुदखेड ११. बिलोली १२. मुखेड १३. हदगांव १४. अर्धापूर १५. किनवट १६. हिमायतनगर |- |'''विधानसभा मतदारसंघ (९)''' |१. [[नांदेड दक्षिण विधानसभा मतदारसंघ|नांदेड(दक्षिण)]] २. [[नांदेड उत्तर विधानसभा मतदारसंघ|नांदेड (उत्तर)]]  ३. [[नायगाव विधानसभा मतदारसंघ|नायगांव]] ४. [[मुखेड विधानसभा मतदारसंघ|मुखेड]]  ५. [[लोहा विधानसभा मतदारसंघ|लोहा]] ६. [[देगलूर विधानसभा मतदारसंघ|देगलूर]] ७. [[हदगांव विधानसभा मतदारसंघ|हदगांव]] ८. [[किनवट विधानसभा मतदारसंघ|किनवट]] ९. [[भोकर विधानसभा मतदारसंघ|भोकर]] |- |'''उपविभागीय कार्यालये (८)''' |१. नांदेड २. [[भोकर उपविभाग|भोकर]] ३. किनवट ४. देगलूर ५. कंधार ६. धर्माबाद ७. हदगांव ८. बिलोली. |- |'''महानगर पालिका''' |[[नांदेड-वाघाळा महानगरपालिका|नांदेड-वाघाळा शहर मनपा]] |- |'''नगर परिषदा (१२)''' |१. '''कुंडलवाडी'''  २. भोकर  ३. उमरी   ४. किनवट ५. हदगांव   ६. देगलूर ७. मुदखेड ८. धर्माबाद ९. बिलोली १०. कंधार ११. लोहा १२. मुखेड |- |'''नगर पंचायत (४)''' |१) माहूर २) अर्धापूर ३) नायगांव ४) हिमायतनगर |- |'''टंचाई ग्रस्त तहसील''' |४ (किनवट, अर्धापूर, मुखेड व हदगांव) |} == ऐतिहासिक पार्श्वभूमी == {{इतिहासलेखन}} '''नांदेड जिल्हा''' हा [[महाराष्ट्र]] राज्यातील दक्षिण-पूर्वेस व [[तेलंगणा]] व [[कर्नाटक]] राज्याच्या सीमेलगत आहे. '''नांदेड''' हा मध्य भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील जिल्हा आहे. नांदेड शहर हे जिल्ह्याचे '''मुख्यालय''' आहे. महाराष्ट्रातील मराठवाडा भागात असलेल्या नांदेड जिल्ह्याला ऐतिहासिक महत्त्व आहे. नांदेडात शीखांचे शेवटचे गुरू गोविंदसिंहजी महाराज यांचा गुरुद्वारा आहे. गुरू गोविंद सिंग यांच्या अंत्यसंस्काराच्या जागेवर '''गुरुद्वारा''' बांधण्यात आला. गुरुद्वारा हा [[हजुर साहेब|हजूर साहिबचा]] भाग आहे. * नांदेड येथील संतकवी '''विष्णूपंत शेष व रघुनाथ शेष''' आणि [[वामन पंडित]] यांचे जन्मस्थान आहे. * नांदेड जिल्ह्यात स्वामी रामानंद तीर्थ मराठवाडा विद्यापीठ व [[श्री गुरूगोविंदसिंहजी अभियांत्रिकी व तांत्रिक महाविद्यालय]] या महत्त्वाच्या शैक्षणिक संस्था आहेत. == सामाजिक व धार्मिक जडणघडण == नांदेड जिल्ह्यात विविध जाती-धर्माचे लोक वास्तव्यास आहे. हे शहर व्यापारी पेठ म्हणूनही प्रसिद्ध आहे. हिंदू, मुस्लिम, बौद्ध, शीख या धर्मातील लोकांची संख्या अधिक असून जैन व पारशी धर्मातील लोकांची संख्या जेमतेम (नगण्य) आहे. नांदेड शहर हे गोदावरी नदीच्या नाभीस्थळी वसलेले आहे. यामुळे हे शहर धार्मिक क्षेत्रही आहे. शहरात नृसिंहाचे मंदिर आहे. शिखांचे दहावे गुरू श्रीगुरू गोविंदसिंघजी यांच्या समाधीस्थळी बांधलेला गुरुद्वारा प्रसिद्ध आहे. शिवाय जिल्ह्यातील माहूर या तालुक्याच्या ठिकाणी रेणूका मातेचे मंदिर आहे. माहूर किल्ला परिसरात लेण्या आहेत. कंधार येथे प्राचीन भूईकोट किल्ला, हजार वर्षापूर्वी बांधलेला '''जगतूंग सागर''' साठवण तलाव आहे. त्याठिकाणी दोन दर्गाही आहेत. दरवर्षी कंधारचा '''उरुस''' या नावाने फार प्रसिद्ध अशी जत्रा भरते. *लोहा तालुक्यातील [[माळेगाव (नांदेड)|माळेगाव(यात्रा)]] येथील भगवान खंडोबाला समर्पित माळेगाव यात्रा ही भारतातील सर्वात मोठी यात्रा मानली जाते. माळेगाव येथे मल्हारी म्हाळसाकांताचे भव्य मंदिर आहे. महाराष्ट्रातील पर्यटनस्थळ म्हणून या जत्रेचे आकर्षण असते. दरवर्षी या ठिकाणी फार मोठी जत्रा भरते. बिलोली या तालुक्याच्या ठिकाणी जुने मस्जिदीवरील कोरीव कला व दगडी पुंगराचे कोरीव काम प्रेक्षणीय आहे. हदगाव जिल्ह्यातील केदारगुडा मंदिर हे देवराई (देवाला समर्पित जंगल) साठी ओळखले जाणारे भगवान केदारनाथ यांना समर्पित आहे. देगलूर (होट्टल) येथील सिद्धेश्वराचे मंदिर, धुंडा महाराज देगलूरकराची वारकरी संप्रदायाची ध्वजा हे प्रसिद्ध आहे. * किनवट तालुक्यातील [[उनकेश्वर]] गावात शिवमंदिर आहे. उनकेश्वर येथील गरम पाण्याचे झरे हे ऐतिहासिक दृष्ट्या महत्त्वाचे आहे. अशा रितीने सामाजिक व धार्मिक गौरवशाली परंपरा नांदेड जिल्ह्यास लाभलेली आहे.<ref>{{स्रोत बातमी|last1=देशमुख|first1=रा. नी|title=आपला नांदेड जिल्हा|प्रकाशक=कल्पना प्रकाशन|दिनांक=२०११}}</ref> == जिल्हा प्रशासन-ग्रामीण== जिल्ह्याचे ग्रामीण प्रशासन जिल्हा परिषदेच्या मार्फत चालते. # मुख्य कार्यकारी अधिकार, जि. प. # जिल्हा पोलीस अधीक्षक- ग्रामीण # जिल्हा अधीक्षक कृषी अधिकारी # जिल्हा शल्यचिकित्सक # जिल्हा न्यायाधिश == राजकारण == जिल्ह्यासाठी [[नांदेड लोकसभा मतदारसंघ]] असा स्वतंत्र आहे. *नांदेड लोकसभा मतदारसंघांतर्गत उत्तर नांदेड, दक्षिण नांदेड, देगलूर, भोकर, नायगाव, मुखेड, माहूर- किनवट व कंधार हे विधानसभा मतदार संघ येतात. नांदेड जिल्ह्यात एकूण ९ विधानसभा मतदार संघ आहेत. नांदेड जिल्ह्याने आजपर्यंत देशातील राजकीय नेतृत्व घडविलेले आहे. * कै. [[शंकरराव चव्हाण]] यांनी केंद्रीय गृहमंत्री तसेच महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री म्हणून कार्यभार सांभाळलेला होता. ** त्यांचे सुपुत्र मा. [[अशोकराव चव्हाण]] यांनी देखील महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री म्हणून कार्यभार सांभाळला होता. ते सध्या राज्यसभेत महाराष्ट्राचे प्रतिनिधित्व करतात. * श्रीमती [[सूर्यकांता पाटील]] यांनी केंद्रात तर कै. शामराव कदम, कै. बाजीराव शिंदे, मा. गंगाधरराव कुंटूरकर, मा.[[माधव भुजंगराव किन्हाळकर|डॉ.माधवराव किन्हाळकर]], कै. डि.बी.पाटिल, मा. डी.पी. सावंत यांनी राज्यमंत्री म्हणून महाराष्ट्रात पदे भूषविली आहेत . * विक्रमी ७ वेळा कंधारचे विधानसभेत प्रतिनिधित्व करणारे [[शेतकरी कामगार पक्ष|शेकाप]] चे [[केशवराव धोंडगे| डॉ. केशवराव धोंडगे]] अशाप्रकारे राजकीय नेतृत्व या नांदेड जिल्ह्याने तयार केलेले आहे. * २०२४ मध्ये श्री. [[वसंतराव चव्हाण]] हे जिल्ह्याचे खासदार निवडून आले होते, परंतु आकस्मित निधनाने झालेल्या पोटनिवडणुकीत त्यांचे पुत्र [[रविंद्र चव्हाण]] खासदार झाले. == जिल्ह्याचे भौगोलिक स्थान == नांदेड जिल्ह्याचे क्षेत्रफळ १०,४२२ चौ.कि.मी आहे. जिल्ह्याची लोकसंख्या इ.स २००१ च्या जनगणनेनुसार २८,७६,२५९ इतकी आहे. नांदेड जिल्ह्यात सरासरी पर्जन्यमान ९५३.८ मी.मी आहे. नांदेड जिल्हा हा महाराष्ट्र राज्याच्या पूर्व भागात तसेच मराठवाडा विभागाचा पूर्व भाग, जो [[छत्रपती संभाजीनगर|औरंगाबाद]] विभागाशी संबंधित आहे. नांदेडच्या उत्तरेला विदर्भातील [[यवतमाळ जिल्हा|यवतमाळ]] जिल्ह्याने, नैऋत्येला [[लातूर जिल्हा|लातूर]], पश्चिमेला [[परभणी]] आणि [[हिंगोली जिल्हा|हिंगोली]] जिल्ह्याने वेढलेले आहे. जिल्ह्यातील प्रमुख नद्या- [[गोदावरी]], [[मांजरा]], आसना, मन्याड व [[पैनगंगा]]. नांदेड हे नाव श्री शंकराच्या ''नंदी'' या वाहनाच्या नावावरून उगम पावले असल्याचे सांगण्यात येते. == महसूली प्रशासन == पूर्वीचे उपविभागीय कार्यालये:- # [[नांदेड उपविभाग]]:अर्धापूर, लोहा, मुदखेड, धर्माबाद व नांदेड # [[भोकर उपविभाग]]: उमरी, हदगांव, भोकर व हिमायतनगर # [[देगलूर उपविभाग]]: बिलोली, नायगांव, देगलूर व # [[किनवट उपविभाग]]: किनवट, माहूर ===महसूली उपविभागांतर्गत तालुके=== * ८ SDM कार्यालये (नवीनतम) {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" |उपविभागीय तालुके तपशील |- |'''नांदेड''' | अर्धापूर व नांदेड |- |'''[[भोकर उपविभाग|भोकर]]''' |१. मुदखेड २. [[भोकर तालुका]] |- |'''किनवट''' |१. माहूर २. किनवट |- |'''देगलूर''' |१. मुखेड  २. देगलूर |- |'''बिलोली''' |१. नायगांव २. बिलोली |- |'''हदगांव''' |१. हदगांव  २. हिमायतनगर |- |'''धर्माबाद''' |१. धर्माबाद २. उमरी |- |'''कंधार''' |१. कंधार २. लोहा |} * तालुके(१६) {| class="wikitable" border="1" | [[अर्धापूर तालुका|अर्धापूर]] | [[उमरी तालुका|उमरी]] | [[कंधार तालुका|कंधार]] | [[किनवट तालुका|किनवट]] |- | [[देगलूर तालुका|देगलूर]] | [[माहूर तालुका|माहूर]] | [[नांदेड तालुका|नांदेड]] | [[नायगाव तालुका|नायगाव]] |- | [[धर्माबाद तालुका|धर्माबाद]] | [[बिलोली तालुका|बिलोली]] | [[भोकर तालुका|भोकर]] | [[हदगाव तालुका|हदगाव]] |- | [[मुदखेड तालुका|मुदखेड]] | [[मुखेड तालुका|मुखेड]] | [[लोहा तालुका|लोहा]] | [[हिमायतनगर तालुका|हिमायतनगर]] |} ==जिल्ह्यातील पर्यटनस्थळे== '''धार्मिक स्थळे''' * [[होट्टलचे शिलालेख|होट्टल]]: सिद्धेश्वर मंदीर व इतर मंदिर समुह (होट्टल तालुका-देगलूर) * [[पाचलेगांवकर महाराज]] आश्रम * [[मुखेड येथील शिवमंदिर]]: पुरातन शिवमंदिर * '''[[हुजूर साहिब नांदेड|तख्त सचखंड श्री हुजूर अबचलनगर साहिब]]''': श्री. गुरुगोविंदसिंह यांचा गुरुद्वारा, रामायणात नांदेडचा उल्लेख भारतमाता जिथून आला होता, त्या ठिकाणाचा उल्लेख आहे. * '''[[माहूरगढ]]''': माहुरची रेणुकादेवी (शक्तिपीठ), [[माहूरची पांडवलेणी]] & येथील रामगड किल्ला हा पुरातन काळातील प्रमुख किल्ला होता, * [[माळेगाव (नांदेड)|माळेगाव]]: यात्रा दरवर्षी भरते, खंडोबा देवस्थान आहे * '''अर्धापूर''': येथील केशवराज मंदिर, १०० फूटी मजार '''निसर्ग पर्यटनस्थळे''' * [[सहस्रकुंड धबधबा]]: हिमायतनगर तालुका नयनरम्य ठिकाण * [[उनकेश्वर]]: किनवट तालुक्यात असलेले गरम पाण्याचे झऱ्यासाठी प्रसिद्ध (Winter Sprinkle) '''ऐतिहासिक वारसा असलेली स्थळे''' * [[माहूरची पांडवलेणी]]: येथील रामगड किल्ला हा पुरातन काळातील प्रमुख किल्ला होता * [[कंधार किल्ला]]: कंधारचा भुईकोट किल्ला व [[गुराखी साहित्य संमेलन]] * नांदेडचा किल्ला '''ऐतिहासिक ठिकाणे''': * [[गुराखी साहित्य संमेलन]] ==शैक्षणिक स्थिती== नांदेड जिल्हा हा शैक्षणिक दृष्ट्या महाराष्ट्रातील अग्रेसर जिल्हा म्हणून ओळखला जातो. १९५८ मध्ये औरंगाबाद येथे मराठवाडा विद्यापीठाची स्थापना झाली. १९८४ पासून नांदेड येथे औरंगबाद विद्यापीठाचे उपकेंद्र कार्यरत होते. १७ सप्टेंबर १९९४ रोजी [[नांदेड]] येथे [[स्वामी रामानंद तीर्थ मराठवाडा विद्यापीठ|स्वामी रामानंद तीर्थ मराठवाडा विद्यापीठा]]<nowiki/>ची स्थापना झाली. या विद्यापीठाचे संस्थापक कुलगुरू डॉ. [[जनार्दन वाघमारे]] असून या विद्यापीठाचे कार्यक्षेत्र नांदेड, परभणी, लातूर व हिंगोली या चार जिल्ह्याचे आहे. विद्यापीठ कक्षेत सध्या १८२ महाविद्यालये कार्यरत आहेत.<ref>[http://www.srtmun.ac.in/mr/]</ref> == संलग्न जिल्हासिमा == नांदेड जिल्हा हा [[गोदावरी नदी|गोदावरीच्या]] खोऱ्यात आग्नेय महाराष्ट्रात वसला आहे. * तेलंगणा: आदिलाबाद,कामारेड्डी, निर्मल व निझामाबाद & * कर्नाटक: बिदर, तसेच यवतमाळ, लातूर, परभणी व हिंगोली हे जिल्हे नांदेड जिल्ह्याच्या सीमेस लागून आहेत. नांदेड जिल्हा महाराष्ट्राला (आग्नेय दिशेच्या बाजूने) कर्नाटक व तेलंगाणा या राज्यांशी जोडतो. == प्रमुख नद्या व उपनद्या == जिल्ह्याचा उत्तर व ईशान्य भाग सातमाळाचे डोंगर व मुदखेडच्या टेकड्यांनी व्यापलेला असून जिल्ह्याच्या दक्षिण-नैऋत्य सीमेवर बालाघाटचे डोंगर आहेत. जिल्ह्याच्या मध्य भागातून [[गोदावरी नदी]] वाहते, हा प्रदेश सपाट व सुपीक आहे. [[पूर्णा]], [[मांजरा]], [[मन्याड नदी]], [[लेंडी]] ह्या तीच्या ऊपनद्या आहेत. किनवट तालुक्यातील डोंगराळ भागात प्रामुख्याने सागाची व बांबूची वने आढळतात. == बाह्य दुवे== * [http://nanded.nic.in नांदेड एन.आय.सी] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{महाराष्ट्रातील जिल्हे}} [[वर्ग:नांदेड जिल्हा|*]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील जिल्हे]] [[वर्ग:छत्रपती संभाजीनगर विभागातील जिल्हे]] 5zjpfqi6bqp4d52ghxprq1nv3ijkdou 2682891 2682890 2026-05-05T20:52:41Z ~2026-24679-89 182431 /* ऐतिहासिक पार्श्वभूमी */ 2682891 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय जिल्हा |जिल्ह्याचे_नाव = नांदेड जिल्हा |स्थानिक_नाव = (संस्कृत कवींचा जिल्हा) |चित्र_नकाशा = Nanded_in_Maharashtra_(India).svg |अक्षांश-रेखांश = |राज्याचे_नाव = महाराष्ट्र |विभागाचे_नाव = [[छत्रपती संभाजीनगर]] |मुख्यालयाचे_नाव = [[नांदेड]] |तालुक्यांची_नावे = [[अर्धापूर तालुका|अर्धापूर]], [[उमरी तालुका|उमरी]], [[कंधार तालुका|कंधार]], [[किनवट तालुका|किनवट]], [[देगलूर तालुका|देगलूर]], [[धर्माबाद तालुका|धर्माबाद]], [[नांदेड तालुका|नांदेड]], [[नायगाव तालुका|नायगाव]], [[बिलोली तालुका|बिलोली]], [[भोकर तालुका|भोकर]], [[माहूर तालुका|माहूर]], [[मुखेड तालुका|मुखेड]], [[मुदखेड तालुका|मुदखेड]], [[लोहा तालुका|लोहा]], [[हदगाव तालुका|हदगाव]], [[हिमायतनगर तालुका|हिमायतनगर]] (१६) |न्यायक्षेत्र_शीर्षक = [[जिल्हा परिषद]] |न्यायक्षेत्र_नाव = [[नांदेड जिल्हा परिषद]] |क्षेत्रफळ_वर्ग_किमी = १०,४२२ |लोकसंख्या_एकूण = ३३,५६,५६६ |जनगणना_वर्ष = २०११ |लोकसंख्या_घनता = ३२२ |शहरी_लोकसंख्या = ७ लाख |साक्षरता_दर = ७६.९४ |लिंग_गुणोत्तर = १.०६ |प्रमुख_शहरे = कंधार, [[माहूरगढ]], देगलूर, किनवट ||जिल्हाधिकार्यांचे_नाव = राहुल कर्डिले, ([[भारतीय प्रशासकीय सेवा|भाप्रसे]]) |लोकसभा_मतदारसंघाची_नावे = [[नांदेड (लोकसभा मतदारसंघ)|नांदेड]], [[हिंगोली (लोकसभा मतदारसंघ)]](काही भाग) |विधानसभा_मतदारसंघाची_नावे = |खासदारांची_नावे = [[रविंद्र वसंतराव चव्हाण]](२०२४-लोकसभा पोटनिवडणूक) |पर्जन्यमान_मिमी = ९५४ |संकेतस्थळ = http://nanded.nic.in/htmldocs/index.html }} संतकवी विशेषतः '''संस्कृत कवींचा जिल्हा''' म्हणून सबंध देशात ओळखला जाणारा जिल्हा. देवीच्या साडेतीन पीठांपैकी पूर्ण पीठ [[माहूरगढ]] येथे आहे. शिखांची '''दक्षिण काशी''' ही धार्मिक ओळख निर्माण करून देणारा [[हुजूर साहेब|सचखंड गुरुद्वारा]] जिल्हा मुख्यालयी आहे. प्रसिद्ध ऐतिहासिक ठिकाण [[कंधार किल्ला]], [[होट्टलचे शिलालेख]] जिल्ह्यात आहे. {{जिल्हा सूचना|जिल्हा_नाव=नांदेड}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" |सांख्यिकी तपशील |- |'''<big>जिल्हा परिषद</big>''' | '''<big>[[नांदेड जिल्हा परिषद]]</big>''' |- |'''पंचायत समिती (१६)''' |१. नांदेड, २. भोकर ३. माहूर ४. कंधार ५. लोहा ६. उमरी ७. देगलूर ८. नायगांव ९. धर्माबाद १०. मुदखेड ११. बिलोली १२. मुखेड १३. हदगांव १४. अर्धापूर १५. किनवट १६. हिमायतनगर |- |'''विधानसभा मतदारसंघ (९)''' |१. [[नांदेड दक्षिण विधानसभा मतदारसंघ|नांदेड(दक्षिण)]] २. [[नांदेड उत्तर विधानसभा मतदारसंघ|नांदेड (उत्तर)]]  ३. [[नायगाव विधानसभा मतदारसंघ|नायगांव]] ४. [[मुखेड विधानसभा मतदारसंघ|मुखेड]]  ५. [[लोहा विधानसभा मतदारसंघ|लोहा]] ६. [[देगलूर विधानसभा मतदारसंघ|देगलूर]] ७. [[हदगांव विधानसभा मतदारसंघ|हदगांव]] ८. [[किनवट विधानसभा मतदारसंघ|किनवट]] ९. [[भोकर विधानसभा मतदारसंघ|भोकर]] |- |'''उपविभागीय कार्यालये (८)''' |१. नांदेड २. [[भोकर उपविभाग|भोकर]] ३. किनवट ४. देगलूर ५. कंधार ६. धर्माबाद ७. हदगांव ८. बिलोली. |- |'''महानगर पालिका''' |[[नांदेड-वाघाळा महानगरपालिका|नांदेड-वाघाळा शहर मनपा]] |- |'''नगर परिषदा (१२)''' |१. '''कुंडलवाडी'''  २. भोकर  ३. उमरी   ४. किनवट ५. हदगांव   ६. देगलूर ७. मुदखेड ८. धर्माबाद ९. बिलोली १०. कंधार ११. लोहा १२. मुखेड |- |'''नगर पंचायत (४)''' |१) माहूर २) अर्धापूर ३) नायगांव ४) हिमायतनगर |- |'''टंचाई ग्रस्त तहसील''' |४ (किनवट, अर्धापूर, मुखेड व हदगांव) |} == ऐतिहासिक पार्श्वभूमी == {{इतिहासलेखन}} '''नांदेड जिल्हा''' हा [[महाराष्ट्र]] राज्यातील दक्षिण-पूर्वेस व [[तेलंगणा]] व [[कर्नाटक]] राज्याच्या सीमेलगत आहे. '''नांदेड''' हा मध्य भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील जिल्हा आहे. नांदेड शहर हे जिल्ह्याचे '''मुख्यालय''' आहे. महाराष्ट्रातील मराठवाडा भागात असलेल्या नांदेड जिल्ह्याला ऐतिहासिक महत्त्व आहे. नांदेडात शीखांचे शेवटचे गुरू गोविंदसिंहजी महाराज यांचा गुरुद्वारा आहे. गुरू गोविंद सिंग यांच्या अंत्यसंस्काराच्या जागेवर '''गुरुद्वारा''' बांधण्यात आला. गुरुद्वारा हा [[हुजूर साहेब|हजूर साहिबचा]] भाग आहे. * नांदेड येथील संतकवी '''विष्णूपंत शेष व रघुनाथ शेष''' आणि [[वामन पंडित]] यांचे जन्मस्थान आहे. * नांदेड जिल्ह्यात स्वामी रामानंद तीर्थ मराठवाडा विद्यापीठ व [[श्री गुरूगोविंदसिंहजी अभियांत्रिकी व तांत्रिक महाविद्यालय]] या महत्त्वाच्या शैक्षणिक संस्था आहेत. == सामाजिक व धार्मिक जडणघडण == नांदेड जिल्ह्यात विविध जाती-धर्माचे लोक वास्तव्यास आहे. हे शहर व्यापारी पेठ म्हणूनही प्रसिद्ध आहे. हिंदू, मुस्लिम, बौद्ध, शीख या धर्मातील लोकांची संख्या अधिक असून जैन व पारशी धर्मातील लोकांची संख्या जेमतेम (नगण्य) आहे. नांदेड शहर हे गोदावरी नदीच्या नाभीस्थळी वसलेले आहे. यामुळे हे शहर धार्मिक क्षेत्रही आहे. शहरात नृसिंहाचे मंदिर आहे. शिखांचे दहावे गुरू श्रीगुरू गोविंदसिंघजी यांच्या समाधीस्थळी बांधलेला गुरुद्वारा प्रसिद्ध आहे. शिवाय जिल्ह्यातील माहूर या तालुक्याच्या ठिकाणी रेणूका मातेचे मंदिर आहे. माहूर किल्ला परिसरात लेण्या आहेत. कंधार येथे प्राचीन भूईकोट किल्ला, हजार वर्षापूर्वी बांधलेला '''जगतूंग सागर''' साठवण तलाव आहे. त्याठिकाणी दोन दर्गाही आहेत. दरवर्षी कंधारचा '''उरुस''' या नावाने फार प्रसिद्ध अशी जत्रा भरते. *लोहा तालुक्यातील [[माळेगाव (नांदेड)|माळेगाव(यात्रा)]] येथील भगवान खंडोबाला समर्पित माळेगाव यात्रा ही भारतातील सर्वात मोठी यात्रा मानली जाते. माळेगाव येथे मल्हारी म्हाळसाकांताचे भव्य मंदिर आहे. महाराष्ट्रातील पर्यटनस्थळ म्हणून या जत्रेचे आकर्षण असते. दरवर्षी या ठिकाणी फार मोठी जत्रा भरते. बिलोली या तालुक्याच्या ठिकाणी जुने मस्जिदीवरील कोरीव कला व दगडी पुंगराचे कोरीव काम प्रेक्षणीय आहे. हदगाव जिल्ह्यातील केदारगुडा मंदिर हे देवराई (देवाला समर्पित जंगल) साठी ओळखले जाणारे भगवान केदारनाथ यांना समर्पित आहे. देगलूर (होट्टल) येथील सिद्धेश्वराचे मंदिर, धुंडा महाराज देगलूरकराची वारकरी संप्रदायाची ध्वजा हे प्रसिद्ध आहे. * किनवट तालुक्यातील [[उनकेश्वर]] गावात शिवमंदिर आहे. उनकेश्वर येथील गरम पाण्याचे झरे हे ऐतिहासिक दृष्ट्या महत्त्वाचे आहे. अशा रितीने सामाजिक व धार्मिक गौरवशाली परंपरा नांदेड जिल्ह्यास लाभलेली आहे.<ref>{{स्रोत बातमी|last1=देशमुख|first1=रा. नी|title=आपला नांदेड जिल्हा|प्रकाशक=कल्पना प्रकाशन|दिनांक=२०११}}</ref> == जिल्हा प्रशासन-ग्रामीण== जिल्ह्याचे ग्रामीण प्रशासन जिल्हा परिषदेच्या मार्फत चालते. # मुख्य कार्यकारी अधिकार, जि. प. # जिल्हा पोलीस अधीक्षक- ग्रामीण # जिल्हा अधीक्षक कृषी अधिकारी # जिल्हा शल्यचिकित्सक # जिल्हा न्यायाधिश == राजकारण == जिल्ह्यासाठी [[नांदेड लोकसभा मतदारसंघ]] असा स्वतंत्र आहे. *नांदेड लोकसभा मतदारसंघांतर्गत उत्तर नांदेड, दक्षिण नांदेड, देगलूर, भोकर, नायगाव, मुखेड, माहूर- किनवट व कंधार हे विधानसभा मतदार संघ येतात. नांदेड जिल्ह्यात एकूण ९ विधानसभा मतदार संघ आहेत. नांदेड जिल्ह्याने आजपर्यंत देशातील राजकीय नेतृत्व घडविलेले आहे. * कै. [[शंकरराव चव्हाण]] यांनी केंद्रीय गृहमंत्री तसेच महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री म्हणून कार्यभार सांभाळलेला होता. ** त्यांचे सुपुत्र मा. [[अशोकराव चव्हाण]] यांनी देखील महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री म्हणून कार्यभार सांभाळला होता. ते सध्या राज्यसभेत महाराष्ट्राचे प्रतिनिधित्व करतात. * श्रीमती [[सूर्यकांता पाटील]] यांनी केंद्रात तर कै. शामराव कदम, कै. बाजीराव शिंदे, मा. गंगाधरराव कुंटूरकर, मा.[[माधव भुजंगराव किन्हाळकर|डॉ.माधवराव किन्हाळकर]], कै. डि.बी.पाटिल, मा. डी.पी. सावंत यांनी राज्यमंत्री म्हणून महाराष्ट्रात पदे भूषविली आहेत . * विक्रमी ७ वेळा कंधारचे विधानसभेत प्रतिनिधित्व करणारे [[शेतकरी कामगार पक्ष|शेकाप]] चे [[केशवराव धोंडगे| डॉ. केशवराव धोंडगे]] अशाप्रकारे राजकीय नेतृत्व या नांदेड जिल्ह्याने तयार केलेले आहे. * २०२४ मध्ये श्री. [[वसंतराव चव्हाण]] हे जिल्ह्याचे खासदार निवडून आले होते, परंतु आकस्मित निधनाने झालेल्या पोटनिवडणुकीत त्यांचे पुत्र [[रविंद्र चव्हाण]] खासदार झाले. == जिल्ह्याचे भौगोलिक स्थान == नांदेड जिल्ह्याचे क्षेत्रफळ १०,४२२ चौ.कि.मी आहे. जिल्ह्याची लोकसंख्या इ.स २००१ च्या जनगणनेनुसार २८,७६,२५९ इतकी आहे. नांदेड जिल्ह्यात सरासरी पर्जन्यमान ९५३.८ मी.मी आहे. नांदेड जिल्हा हा महाराष्ट्र राज्याच्या पूर्व भागात तसेच मराठवाडा विभागाचा पूर्व भाग, जो [[छत्रपती संभाजीनगर|औरंगाबाद]] विभागाशी संबंधित आहे. नांदेडच्या उत्तरेला विदर्भातील [[यवतमाळ जिल्हा|यवतमाळ]] जिल्ह्याने, नैऋत्येला [[लातूर जिल्हा|लातूर]], पश्चिमेला [[परभणी]] आणि [[हिंगोली जिल्हा|हिंगोली]] जिल्ह्याने वेढलेले आहे. जिल्ह्यातील प्रमुख नद्या- [[गोदावरी]], [[मांजरा]], आसना, मन्याड व [[पैनगंगा]]. नांदेड हे नाव श्री शंकराच्या ''नंदी'' या वाहनाच्या नावावरून उगम पावले असल्याचे सांगण्यात येते. == महसूली प्रशासन == पूर्वीचे उपविभागीय कार्यालये:- # [[नांदेड उपविभाग]]:अर्धापूर, लोहा, मुदखेड, धर्माबाद व नांदेड # [[भोकर उपविभाग]]: उमरी, हदगांव, भोकर व हिमायतनगर # [[देगलूर उपविभाग]]: बिलोली, नायगांव, देगलूर व # [[किनवट उपविभाग]]: किनवट, माहूर ===महसूली उपविभागांतर्गत तालुके=== * ८ SDM कार्यालये (नवीनतम) {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" |उपविभागीय तालुके तपशील |- |'''नांदेड''' | अर्धापूर व नांदेड |- |'''[[भोकर उपविभाग|भोकर]]''' |१. मुदखेड २. [[भोकर तालुका]] |- |'''किनवट''' |१. माहूर २. किनवट |- |'''देगलूर''' |१. मुखेड  २. देगलूर |- |'''बिलोली''' |१. नायगांव २. बिलोली |- |'''हदगांव''' |१. हदगांव  २. हिमायतनगर |- |'''धर्माबाद''' |१. धर्माबाद २. उमरी |- |'''कंधार''' |१. कंधार २. लोहा |} * तालुके(१६) {| class="wikitable" border="1" | [[अर्धापूर तालुका|अर्धापूर]] | [[उमरी तालुका|उमरी]] | [[कंधार तालुका|कंधार]] | [[किनवट तालुका|किनवट]] |- | [[देगलूर तालुका|देगलूर]] | [[माहूर तालुका|माहूर]] | [[नांदेड तालुका|नांदेड]] | [[नायगाव तालुका|नायगाव]] |- | [[धर्माबाद तालुका|धर्माबाद]] | [[बिलोली तालुका|बिलोली]] | [[भोकर तालुका|भोकर]] | [[हदगाव तालुका|हदगाव]] |- | [[मुदखेड तालुका|मुदखेड]] | [[मुखेड तालुका|मुखेड]] | [[लोहा तालुका|लोहा]] | [[हिमायतनगर तालुका|हिमायतनगर]] |} ==जिल्ह्यातील पर्यटनस्थळे== '''धार्मिक स्थळे''' * [[होट्टलचे शिलालेख|होट्टल]]: सिद्धेश्वर मंदीर व इतर मंदिर समुह (होट्टल तालुका-देगलूर) * [[पाचलेगांवकर महाराज]] आश्रम * [[मुखेड येथील शिवमंदिर]]: पुरातन शिवमंदिर * '''[[हुजूर साहिब नांदेड|तख्त सचखंड श्री हुजूर अबचलनगर साहिब]]''': श्री. गुरुगोविंदसिंह यांचा गुरुद्वारा, रामायणात नांदेडचा उल्लेख भारतमाता जिथून आला होता, त्या ठिकाणाचा उल्लेख आहे. * '''[[माहूरगढ]]''': माहुरची रेणुकादेवी (शक्तिपीठ), [[माहूरची पांडवलेणी]] & येथील रामगड किल्ला हा पुरातन काळातील प्रमुख किल्ला होता, * [[माळेगाव (नांदेड)|माळेगाव]]: यात्रा दरवर्षी भरते, खंडोबा देवस्थान आहे * '''अर्धापूर''': येथील केशवराज मंदिर, १०० फूटी मजार '''निसर्ग पर्यटनस्थळे''' * [[सहस्रकुंड धबधबा]]: हिमायतनगर तालुका नयनरम्य ठिकाण * [[उनकेश्वर]]: किनवट तालुक्यात असलेले गरम पाण्याचे झऱ्यासाठी प्रसिद्ध (Winter Sprinkle) '''ऐतिहासिक वारसा असलेली स्थळे''' * [[माहूरची पांडवलेणी]]: येथील रामगड किल्ला हा पुरातन काळातील प्रमुख किल्ला होता * [[कंधार किल्ला]]: कंधारचा भुईकोट किल्ला व [[गुराखी साहित्य संमेलन]] * नांदेडचा किल्ला '''ऐतिहासिक ठिकाणे''': * [[गुराखी साहित्य संमेलन]] ==शैक्षणिक स्थिती== नांदेड जिल्हा हा शैक्षणिक दृष्ट्या महाराष्ट्रातील अग्रेसर जिल्हा म्हणून ओळखला जातो. १९५८ मध्ये औरंगाबाद येथे मराठवाडा विद्यापीठाची स्थापना झाली. १९८४ पासून नांदेड येथे औरंगबाद विद्यापीठाचे उपकेंद्र कार्यरत होते. १७ सप्टेंबर १९९४ रोजी [[नांदेड]] येथे [[स्वामी रामानंद तीर्थ मराठवाडा विद्यापीठ|स्वामी रामानंद तीर्थ मराठवाडा विद्यापीठा]]<nowiki/>ची स्थापना झाली. या विद्यापीठाचे संस्थापक कुलगुरू डॉ. [[जनार्दन वाघमारे]] असून या विद्यापीठाचे कार्यक्षेत्र नांदेड, परभणी, लातूर व हिंगोली या चार जिल्ह्याचे आहे. विद्यापीठ कक्षेत सध्या १८२ महाविद्यालये कार्यरत आहेत.<ref>[http://www.srtmun.ac.in/mr/]</ref> == संलग्न जिल्हासिमा == नांदेड जिल्हा हा [[गोदावरी नदी|गोदावरीच्या]] खोऱ्यात आग्नेय महाराष्ट्रात वसला आहे. * तेलंगणा: आदिलाबाद,कामारेड्डी, निर्मल व निझामाबाद & * कर्नाटक: बिदर, तसेच यवतमाळ, लातूर, परभणी व हिंगोली हे जिल्हे नांदेड जिल्ह्याच्या सीमेस लागून आहेत. नांदेड जिल्हा महाराष्ट्राला (आग्नेय दिशेच्या बाजूने) कर्नाटक व तेलंगाणा या राज्यांशी जोडतो. == प्रमुख नद्या व उपनद्या == जिल्ह्याचा उत्तर व ईशान्य भाग सातमाळाचे डोंगर व मुदखेडच्या टेकड्यांनी व्यापलेला असून जिल्ह्याच्या दक्षिण-नैऋत्य सीमेवर बालाघाटचे डोंगर आहेत. जिल्ह्याच्या मध्य भागातून [[गोदावरी नदी]] वाहते, हा प्रदेश सपाट व सुपीक आहे. [[पूर्णा]], [[मांजरा]], [[मन्याड नदी]], [[लेंडी]] ह्या तीच्या ऊपनद्या आहेत. किनवट तालुक्यातील डोंगराळ भागात प्रामुख्याने सागाची व बांबूची वने आढळतात. == बाह्य दुवे== * [http://nanded.nic.in नांदेड एन.आय.सी] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{महाराष्ट्रातील जिल्हे}} [[वर्ग:नांदेड जिल्हा|*]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील जिल्हे]] [[वर्ग:छत्रपती संभाजीनगर विभागातील जिल्हे]] 7m63pe2jzz23hhxpu7spd9jhbjc9bhs 0 6030 2682883 2596290 2026-05-05T20:15:02Z ~2026-24679-89 182431 /* पर्यटनस्थळ */ 2682883 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय जिल्हा |जिल्ह्याचे_नाव = अमरावती जिल्हा |स्थानिक_नाव = अमरावती जिल्हा |चित्र_नकाशा = Amravati_in_Maharashtra_(India).svg |अक्षांश-रेखांश = |राज्याचे_नाव = महाराष्ट्र |विभागाचे_नाव = [[अमरावती विभाग]] |मुख्यालयाचे_नाव = [[अमरावती]] |तालुक्यांची_नावे = [[चांदुर बाजार]] • [[चांदुर रेल्वे]] • [[चिखलदरा]] • [[अचलपूर]] • [[अंजनगाव सुर्जी]] • [[अमरावती तालुका]] • [[तिवसा]] • [[धामणगांव रेल्वे]] • [[धारणी]] • [[दर्यापूर]] • [[नांदगाव खंडेश्वर]] • [[भातकुली]] • [[मोर्शी]] • [[वरुड|वरूड]] |क्षेत्रफळ_वर्ग_किमी = १२,२३५ |लोकसंख्या_एकूण = २८,८७,८२६ |जनगणना_वर्ष = २०११ |लोकसंख्या_घनता = |शहरी_लोकसंख्या = ६,४६,८०१ |साक्षरता_दर = ८८.२३% |लिंग_गुणोत्तर = १.०५५ |प्रमुख_शहरे = |जिल्हाधिकार्यांचे_नाव = सौरभ कटियार |लोकसभा_मतदारसंघाची_नावे = [[अमरावती (लोकसभा मतदारसंघ)|अमरावती]] |विधानसभा_मतदारसंघाची_नावे = [[अचलपूर विधानसभा मतदारसंघ|अचलपूर]] • [[अमरावती विधानसभा मतदारसंघ|अमरावती]] • [[तिवसा विधानसभा मतदारसंघ|तिवसा]] • [[दर्यापूर विधानसभा मतदारसंघ|दर्यापूर]] • [[धामणगांव रेल्वे विधानसभा मतदारसंघ|धामणगांव रेल्वे]] • [[बडनेरा विधानसभा मतदारसंघ|बडनेरा]] • [[मेळघाट विधानसभा मतदारसंघ|मेळघाट]] • [[मोर्शी विधानसभा मतदारसंघ|वरूड-मोर्शी]] |खासदारांची_नावे = खा. [[बळवंतराव वानखेड़े]] |पर्जन्यमान_मिमी = |संकेतस्थळ = http://amravati.nic.in/ }} {{जिल्हा सूचना|जिल्हा_नाव=अमरावती}} अमरावती हा [[महाराष्ट्र]] राज्यातील एक जिल्हा आहे. == इतिहास == *१८५३ च्या कराराद्वारे हैदराबादच्या निजामाने अमरावती जिल्ह्यासहित सर्व बेरार (वऱ्हाड) ईस्ट इंडिया कंपनीकडे काही काळाकरिता सुपूर्द केला. *कंपनीने वऱ्हाड प्रांताचे दोन जिल्ह्यांमध्ये विभाजन केले : **दक्षिण वऱ्हाड - त्याचे मुख्यालय [[हिंगोली]] येथे होते. ** पूर्व वऱ्हाड - उत्तर वऱ्हाडचे रूपांतर पूर्व वऱ्हाडात करण्यात आले. त्याचे मुख्यालय [[अकोला]] येथे होते. *१८६४ मध्ये अमरावतीमधून [[यवतमाळ जिल्हा]] वेगळा करण्यात आला. *१९०३ मध्ये निजामाने वऱ्हाड ब्रिटिश भारत सरकारकडे कायमस्वरूपी सुपूर्द केला. *१९०३ मध्ये वऱ्हाड हा मध्यप्रांताला जोडण्यात आला, आणि मध्यप्रांत व बेरार असा मोठा प्रांत निर्माण करण्यात आला. तत्कालीन व्हाईसराय लॉर्ड कर्झन याने वऱ्हाड मुंबई प्रांतास जोडण्यास नकार दिला. मराठी भाषिकांमध्ये प्रांतिक फूट पाडणे हा त्याचा हेतू होता. *१९५६ मधील राज्य पुनर्रचनेदरम्यान अमरावती जिल्ह्यासहित विदर्भातील सर्व जिल्हे तत्कालीन द्वैभाषिक मुंबई राज्यास जोडण्यात आले. *१९६० मध्ये [[महाराष्ट्र]] व [[गुजरात]] वेगळे झाल्यावर अमरावती जिल्हा महाराष्ट्रातील एक जिल्हा बनला. अमरावती जिल्हा हा पूर्णपणे दख्खनच्या पठारावर आहे. == जिल्ह्यातील तालुके == * [[चांदुर बाजार]], * [[चांदुर रेल्वे]] , * [[चिखलदरा]], * [[अचलपूर]], * [[अंजनगाव सुर्जी]], * [[अमरावती तालुका]], * [[तिवसा]], * [[धामणगांव रेल्वे]], * [[धारणी]], * [[दर्यापूर]], * [[नांदगाव खंडेश्वर]], * [[भातकुली]], * [[मोर्शी]] व * [[वरुड]] == प्रमुख शहरे == * अमरावती (अंबा नगरी) * अचलपूर - परतवाडा * [[वरुड|वरूड]] (संत्रा नगरी) * अंजनगाव सुर्जी * मोर्शी * दर्यापूर (बनोसा) * बडनेरा (अमरावती) == प्रशासकीय उपविभाग == जिल्ह्याचे विभाजन १४ तालुके आणि ६ उपविभागांमध्ये करण्यात आले आहे. त्यांचे विभाग पुढीलप्रमाणे आहेत. # अमरावती - [[अमरावती तालुका]], # दर्यापूर - [[दर्यापूर]], [[अंजनगाव सुर्जी]]. # अचलपूर - [[अचलपूर]], [[चांदुर बाजार]]. # वरूड-मोर्शी- [[मोर्शी]], [[वरुड]]. # धारणी - [[धारणी]], [[चिखलदरा]]. # चांदुर(रेल्वे)- [[चांदुर रेल्वे]], [[धामणगांव रेल्वे]], [[नांदगाव खंडेश्वर]]. # [[भातकुली]] - [[तिवसा]], [[भातकुली]]. ==ऐतिहासिक महत्व== प्राचीन इतिहासात अमरावती शहराचा उल्लेख महाभारतात आढळतो. महाभारत काळात श्रीकृष्णाने [[कौंडिण्यपूर]] या ठिकाणाहून रुक्मिणीचे हरण केले होते. श्रीकृष्णाने हरण करताना अमरावतीच्या [[एकवीरा देवी, अमरावती|एकवीरा देवीच्या]] तळाखालून ते कौडिण्यपूरपर्यंत भुयार खणले होते असे सांगतात. ==भौगोलिक स्थान आणि महत्व== अमरावती जिल्हा हा महाराष्ट्रातील उत्तरेकडील जिल्हा म्हणून ओळखला जातो. महाराष्ट्र राज्याच्या एकूण क्षेत्रफळापैकी ३.९८ टक्के क्षेत्र या जिल्हाने व्यापलेले आहे. अमरावती जिल्ह्यात कापसाची मोठी बाजारपेठ आहे. विदर्भातील महत्त्वाचा, शैक्षणिकदृष्ट्या प्रगतिशील जिल्हा म्हणून ओळखल्या जातो. सामाजिक क्षेत्रामध्ये या जिल्ह्याचे नाव खूपच अग्रेसर आहे. संत गाडगेबाबा, राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराज, संत गुलाबराव महाराज, डॉ. शिवाजीराव पटवर्धन, डॉ. पंजाबराव देशमुख इत्यादी महत्त्वाच्या व्यक्ती या जिल्ह्यात होऊन गेल्या आहेत. राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराजांनी १९३५ साली [[मोझरी]] येथे गुरुकुंज आश्रमाची स्थापना केली. अमरावती जिल्ह्यातील सातपुड्याच्या कुशीत वसलेले चांदूरबाजार तहसिलातील माधान हे गाव श्री गुलाबराव महाराजांची कर्मभूमी आहे. १९४६ साली डॉ. शिवाजीराव पटवर्धन यांनी कुष्ठरोग्यांच्या सेवेसाठी अमरावतीजवळ तपोवन येथे जगदंबा कुष्ठधामाची स्थापना केली. अमरावती येथील अंबादेवीचे मंदिर अस्पृश्यांसाठी खुले व्हावे म्हणून डॉ. पंजाबराव देशमुख यांनी मंदिरप्रवेश चळवळ सुरू केली. १९३२ साली त्यांनी अमरावती येथे श्रद्धानंद छात्रालय व शिवाजी शिक्षण समितीची स्थापना केली. शिवाजी शिक्षण समिती आज विदर्भातील अग्रणी शिक्षण संस्था आहे. १८९७ चे राष्ट्रीय काँग्रेसचे अधिवेशन अमरावती येथे भरले होते. या अधिवेशनाचे अध्यक्ष सी. शंकरन नायर हे होते. [[चित्र:Vidarbha Map.jpg|250px|thumb|विदर्भाच्या नकाशात जिल्ह्याचे स्थान]] अमरावती जिल्ह्याला [[अकोला]],[[यवतमाळ]], [[वर्धा]] आणि [[वाशीम]] या जिल्ह्यांच्या सीमा लागल्या आहेत. अमरावती जिल्ह्याची सर्वात जास्त सीमा मध्यप्रदेश या राज्याला लागली आहे. अमरावती जिल्ह्यातील सातपुडा पर्वत हा मध्यप्रदेश आणि महाराष्ट्राचा सीमावर्ती प्रदेश आहे. या जिल्ह्यातील [[वरुड|वरूड]] आणि मोर्शी हे तालुके संत्र्यांसाठी प्रसिद्ध आहेत. भारताचे पहिले कृषिमंत्री डॉ. पंजाबराव देशमुख यांनी स्थापन केलेली शिवाजी शिक्षण संस्था विदर्भातील मोठी संस्था आहे. स्वातंत्र्याच्या आंदोलनात सहभागी होणारे दादासाहेब खापर्डे , [[वीर वामनराव जोशी]] याच जिल्ह्यातील होते. अमरावती जिल्ह्यातील [[शेंदूरजना बाजार]] हे गाव गुरांच्या बाजारासाठी प्रसिद्ध आहे. याच गावी हिंद सेवक संघाची शाखा होती. == पर्यटनस्थळ == * अमरावती जिल्ह्यातील [[चिखलदरा]] हे प्रमुख पर्यटनस्थळ आहे. अमरावती शहरापासून ९० किमी अंतरावर हे ठिकाण समुद्रसपाटीपासून ३६हजार फूट उंचीवर सातपुड्याच्या कुशीत आहे. चिखलदऱ्याच्या परिसरात आठ प्रेक्षणीय स्थळे असून [[गाविलगड|गाविलगडचा किल्ला]], किचकदरा आणि विराटराजाचा महाल इत्यादी मुख्य आकर्षणाची ठिकाणे आहेत. [[वैराट]] हे येथील सर्वात उंच ठिकाण आहे. * '''सालबर्डी''' हे पर्यटनस्थळ मोर्शीपासून ८ किमी अंतरावर आहे. येथे महादेवाचे जागृत ठिकाण आहे. येथील [[गरम पाण्याचे झरे]] हे एक प्रमुख आकर्षण आहे. संत मारुतीमहाराजांची समाधी आणि महानुभाव पंथाचे प्रसिद्ध मंदिर ही येथील काही ठळक आकर्षणे आहेत. * अमरावतीच्या छत्री तलावापासून १५ किमी वर वरहाडाचे प्रसिद्ध असे गाव अर्हाड येथे स्थित '''द वऱ्हाडी फार्महाऊस & कान्हाई ऍग्रो टुरिझम''' कृषी पर्यटनाची ओढ असलेल्या पर्यटकांसाठी उत्तम असे ठिकाण आहे. येथील वऱ्हाडी पद्धतीचे रोडगे व आलुवांग्याची भाजी खवय्यांची आवडती आहे. * विदर्भाची प्राचीन राजधानी म्हणून [[कौंडण्यपूर|कुंडीनपूर]] हे प्राचीन काळापासून प्रसिद्ध आहे. दरवर्षी कार्तिक पौर्णिमेस येथे मोठी यात्रा भरते. * '''रिद्धपूर''' हे महानुभाव पंथीयांचे हे प्रमुख तीर्थस्थळ आहे. [[चित्र:BahiramYatra.jpg|right|thumb|200px|बहीरम यात्रा]] * अचलपूर तालुक्यातील '''बहिरम''' हे देवस्थान खूप प्रसिद्ध आहे.हे मंदिर सुमारे १२५ फूट उंचीवर आहे. चढण्यास १०८ पायऱ्या आहेत. येथे साडेसहा फूट उंच [[गणेश|गणेशमूर्ती]] आहे.या मंदिरासमोर सहा [[टन]] वजनाची घंटा आहे. [[सातपुडा|सातपुड्याच्या]] कुशीतील हे ठिकाण [[महाराष्ट्र]] व [[मध्य प्रदेश|मध्यप्रदेशाच्या]] सीमेवर आहे. येथे बहिरम ([[भैरव]]) या देवाची पूजा केली जाते. येथे दरवर्षी महिनाभर जत्रा चालते.ती यात्रा डिसेंबर महिन्यात सुरू होते. येथील मातीच्या हंडीत शिजवलेले मटण खास चवीचे म्हणून खवैय्यांमध्येत प्रसिद्ध आहे. * अमरावती जिल्ह्यातील महत्त्वाचे पीक [[कापूस]] हे आहे. पूर्णा, तापी व वर्धा या जिल्ह्यातील प्रमुख नद्या आहेत. वर्धा नदीवर सिंबोराजवळ जिल्ह्यातील सर्वात मोठे धरण आहे. शहानूर नदीवर शहानूर प्रकल्प आहे. अमरावती शहराला वडाळी तलाव व छत्री तलाव या तलावांतून पाणी पुरवठा होतो. * अमरावती येथे रासायनिक खताचा कारखाना आहे. अमरावती जिल्ह्यामध्ये रेगूर ही काळी मृदा मोठ्या प्रमाणात आहे. जिल्ह्यातील हवामान उष्ण व कोरडे आहे. १९४२ च्या चळवळीत या जिल्ह्याचे महत्त्वाचे योगदान आहे. ब्रिटिशांच्या दडपशाहीने जिल्हा हादरून गेला असताना [[तुकडोजी महाराज|राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराजांनी]] खंजिरीवर थाप मारून जिल्ह्यातील तरुणांना राष्ट्रीय आंदोलनास प्रेरित केले. .. * '''[[चिखलदरा]]''' या ठिकाणाचे उल्लेख महाभारतात आढळतात. याच ठिकाणी भीमाने कीचकाचा वध करून त्याला दरीत फेकून दिले. त्यामुळे त्याला 'किचकदरा' असे नाव पडले, त्यावरूनच पुढे ते चिखलदरा झाले. महाराष्ट्रातील एकमेव कॉफी उत्पादक प्रदेश म्हणून चिखलदरा ओळखला जातो. आताशा येथे मध व स्ट्रॉबेरीचेसुद्धा उत्पादन मोठ्या प्रमाणात घेतल्या जात आहे. मेळघाट हा जंगलव्याप्त परिसर अभयारण्य म्हणून घोषित केल्या गेला आहे. १९७२ला घोषित केल्या गेलेल्या देशातील १५ व्याघ्रप्रकल्पांतील हा एक. येथे १००हून अधिक वाघ आहेत. वाघांव्यतिरिक्त हा प्रदेश अस्वल, सांबर, रानडुक्कर, जंगली कुत्रे, मोर आदींसाठी प्रसिद्ध आहे. चिखलदऱ्याजवळची काही आकर्षण केंद्रे : # मेळघाट व्याघ्रप्रकल्प, कोलखास आणि सेमाडोह हे निसर्गरम्य स्थळे. # गाविलगड किल्ला. # नर्नाळा किल्ला. # पंडित नेहरू बॉटनिकल गार्डन # ट्रायबल म्युझियम अलीकडच्या काळात चिखलदरा हे ठिकाण पॅराग्लायडिंगसाठी हळूहळू उदयास येत आहे. भारतात पॅराग्लायडिंग मोजक्याच ठिकाणी होते. महाराष्ट्रातील हे तिसरे ठिकाण आहे. ¶अमरावती शहरात आणखी काही पर्यटन व प्रेक्षणीय स्थळे खालीलप्रमाणे : *'''अंबादेवी मंदिर,अमरावती''' *'''एकविरा देवी मंदिर''' *'''बांबू उद्यान अमरावती''' *'''श्री क्षेत्र कोंडेश्वर अमरावती''' *'''छत्री तलाव''' *'''वडाळी तलाव''' *''' द वऱ्हाडी फार्महाऊस ''' *''' कान्हाई कृषी पर्यटन ''' == शिक्षणक्षेत्र == ===अभियांत्रिकी=== जिल्ह्यात १० अभियांत्रिकी महाविद्यालये आहेत. # शासकीय अभियांत्रिकी महाविद्यालय, अमरावती. # WYVS, प्रा. राम मेघे इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी अँड रिसर्च, बडनेरा, अमरावती # सिपना अभियांत्रिकी महाविद्यालय, अमरावती. # PR पोटे कॉलेज ऑफ इंजिनिअरिंग अँड टेक्नॉलॉजी, अमरावती # डॉ.सौ. कमलताई गवई इन्स्टिट्यूट ऑफ इंजिनिअरिंग अँड टेक्नॉलॉजी (के.जी.आय.ई.टी.), दारापुर # IBSS कॉलेज ऑफ इंजिनिअरिंग, अमरावती, # डी.ई.एस.'एस कॉलेज ऑफ इंजिनिअरिंग अँड टेक्नॉलॉजी , धामणगाव (रेल्वे) # श्री. एच.व्ही.पी.एम्स कॉलेज ऑफ इंजिनिअरिंग अँड टेक्नॉलॉजी, अमरावती. # जि.एच. रायसोनी कॉलेज ऑफ इंजिनिअरिंग अँड मॅनेजमेंट, अमरावती # इंदिरा बहुद्देशीय शिक्षण संस्था, कॉलेज ऑफ इंजिनिअरिंग, घाट खेडा, अमरावती ===वैद्यकीय महाविद्यालये === # डॉ. पंजाबराव देशमुख स्मृति वैद्यकीय महाविद्यालय, अमरावती. # विदर्भ आयुर्वेद महाविद्यालय, अमरावती. # व्ही.वाय.डब्ल्यू.एस . दंतशल्यचिकित्सा महाविद्यालय, अमरावती. # श्री वल्लभ तखतमल होमिओपॅथी महाविद्यालय, अमरावती. # पंडित जवाहरलाल नेहरू मेमोरियल इन्स्टिट्यूट ऑफ होमियोपॅथिक मेडिकल सायन्सेस, अमरावती. === शारीरिक शिक्षण === श्री. [[हनुमान व्यायाम प्रसारक मंडळ]], अमरावती. ही शारीरिक शिक्षण क्षेत्रात जागतिक मान्यता असलेली संस्था म्हणजे अमरावतीचे भूषण आहे. जागतिक दर्जाच्या खेळ सुविधा येथे विद्यार्थ्यांसाठी उपलब्ध आहेत. येथे शारीरिक शिक्षणाचा पदवी अभ्यासक्रम चालवला जातो. === शिक्षण सांख्यिकी === * प्राथमिक शाळा: १७७८ * माध्यमिक शाळा: ३६४ * महाविद्यालये : ३६ * अध्यापक विद्यालये: ८ * आदिवासी आश्रमशाळा: ३६ * अभियांत्रिकी महाविद्यालये : १० * तंत्रनिकेतन : ६ * औद्योगिक प्रशिक्षण संस्था: २ * वैद्यकीय महाविद्यालये: ५ == आरोग्य यंत्रणा == * जिल्हा सामान्य रुग्णालयः १ * जिल्हा स्त्री रुग्णालय : १ * जिल्हा क्षय रुग्णालय : १ * प्राथमिक आरोग्य केंद्र : ५६ * ग्रामीण कुटुंब केंद्र : १४ * उपजिल्हा रुग्णालय : ६ == पिके == पिका खालील क्षेत्र : ८०१ हजार हेक्टर ओलीत क्षेत्र : ६२ हजार हेक्टर === प्रमुख पीके === # [[कापूस|कापुस]] # [[संत्रे|संत्रा]] # [[ज्वारी]] # [[तूर]] # [[मूग|मुग]] # [[भुईमूग|भुईमुग]] # [[सोयाबीन]] # [[हरबरा|हरभरा]] # [[सूर्यफूल]] === प्रमुख नगदी पिके === # कापुस # [[संत्रे]] # भुईमुग # सोयाबीन # [[मिरची]] # केळी === जलसिंचन : === * मोठे प्रकल्प - १ * मध्यम प्रकल्प - २ * लाभक्षेत्र : १६ हजार हेक्टर * शेती पतसंस्था : ३८१ == न्यायालय == * जिल्हा सत्र न्यायालय, अमरावती * अति. जिल्हा सत्र न्यायालय, अचलपूर * अतिरिक्त जिल्हा सत्र न्यायालय, वरूड == बाह्य दुवे == * [http://amravati.nic.in अमरावती एन.आय.सी-शासकीय संकेतस्थळ] {{अमरावती}} {{महाराष्ट्रातील जिल्हे}} [[वर्ग:महाराष्ट्रातील जिल्हे]] [[वर्ग:अमरावती जिल्हा]] [[वर्ग:अमरावती विभागातील जिल्हे]] c6nhs82nxuaiq3j3zftd5xlh4miak78 2682884 2682883 2026-05-05T20:15:49Z ~2026-24679-89 182431 /* पर्यटनस्थळ */ 2682884 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय जिल्हा |जिल्ह्याचे_नाव = अमरावती जिल्हा |स्थानिक_नाव = अमरावती जिल्हा |चित्र_नकाशा = Amravati_in_Maharashtra_(India).svg |अक्षांश-रेखांश = |राज्याचे_नाव = महाराष्ट्र |विभागाचे_नाव = [[अमरावती विभाग]] |मुख्यालयाचे_नाव = [[अमरावती]] |तालुक्यांची_नावे = [[चांदुर बाजार]] • [[चांदुर रेल्वे]] • [[चिखलदरा]] • [[अचलपूर]] • [[अंजनगाव सुर्जी]] • [[अमरावती तालुका]] • [[तिवसा]] • [[धामणगांव रेल्वे]] • [[धारणी]] • [[दर्यापूर]] • [[नांदगाव खंडेश्वर]] • [[भातकुली]] • [[मोर्शी]] • [[वरुड|वरूड]] |क्षेत्रफळ_वर्ग_किमी = १२,२३५ |लोकसंख्या_एकूण = २८,८७,८२६ |जनगणना_वर्ष = २०११ |लोकसंख्या_घनता = |शहरी_लोकसंख्या = ६,४६,८०१ |साक्षरता_दर = ८८.२३% |लिंग_गुणोत्तर = १.०५५ |प्रमुख_शहरे = |जिल्हाधिकार्यांचे_नाव = सौरभ कटियार |लोकसभा_मतदारसंघाची_नावे = [[अमरावती (लोकसभा मतदारसंघ)|अमरावती]] |विधानसभा_मतदारसंघाची_नावे = [[अचलपूर विधानसभा मतदारसंघ|अचलपूर]] • [[अमरावती विधानसभा मतदारसंघ|अमरावती]] • [[तिवसा विधानसभा मतदारसंघ|तिवसा]] • [[दर्यापूर विधानसभा मतदारसंघ|दर्यापूर]] • [[धामणगांव रेल्वे विधानसभा मतदारसंघ|धामणगांव रेल्वे]] • [[बडनेरा विधानसभा मतदारसंघ|बडनेरा]] • [[मेळघाट विधानसभा मतदारसंघ|मेळघाट]] • [[मोर्शी विधानसभा मतदारसंघ|वरूड-मोर्शी]] |खासदारांची_नावे = खा. [[बळवंतराव वानखेड़े]] |पर्जन्यमान_मिमी = |संकेतस्थळ = http://amravati.nic.in/ }} {{जिल्हा सूचना|जिल्हा_नाव=अमरावती}} अमरावती हा [[महाराष्ट्र]] राज्यातील एक जिल्हा आहे. == इतिहास == *१८५३ च्या कराराद्वारे हैदराबादच्या निजामाने अमरावती जिल्ह्यासहित सर्व बेरार (वऱ्हाड) ईस्ट इंडिया कंपनीकडे काही काळाकरिता सुपूर्द केला. *कंपनीने वऱ्हाड प्रांताचे दोन जिल्ह्यांमध्ये विभाजन केले : **दक्षिण वऱ्हाड - त्याचे मुख्यालय [[हिंगोली]] येथे होते. ** पूर्व वऱ्हाड - उत्तर वऱ्हाडचे रूपांतर पूर्व वऱ्हाडात करण्यात आले. त्याचे मुख्यालय [[अकोला]] येथे होते. *१८६४ मध्ये अमरावतीमधून [[यवतमाळ जिल्हा]] वेगळा करण्यात आला. *१९०३ मध्ये निजामाने वऱ्हाड ब्रिटिश भारत सरकारकडे कायमस्वरूपी सुपूर्द केला. *१९०३ मध्ये वऱ्हाड हा मध्यप्रांताला जोडण्यात आला, आणि मध्यप्रांत व बेरार असा मोठा प्रांत निर्माण करण्यात आला. तत्कालीन व्हाईसराय लॉर्ड कर्झन याने वऱ्हाड मुंबई प्रांतास जोडण्यास नकार दिला. मराठी भाषिकांमध्ये प्रांतिक फूट पाडणे हा त्याचा हेतू होता. *१९५६ मधील राज्य पुनर्रचनेदरम्यान अमरावती जिल्ह्यासहित विदर्भातील सर्व जिल्हे तत्कालीन द्वैभाषिक मुंबई राज्यास जोडण्यात आले. *१९६० मध्ये [[महाराष्ट्र]] व [[गुजरात]] वेगळे झाल्यावर अमरावती जिल्हा महाराष्ट्रातील एक जिल्हा बनला. अमरावती जिल्हा हा पूर्णपणे दख्खनच्या पठारावर आहे. == जिल्ह्यातील तालुके == * [[चांदुर बाजार]], * [[चांदुर रेल्वे]] , * [[चिखलदरा]], * [[अचलपूर]], * [[अंजनगाव सुर्जी]], * [[अमरावती तालुका]], * [[तिवसा]], * [[धामणगांव रेल्वे]], * [[धारणी]], * [[दर्यापूर]], * [[नांदगाव खंडेश्वर]], * [[भातकुली]], * [[मोर्शी]] व * [[वरुड]] == प्रमुख शहरे == * अमरावती (अंबा नगरी) * अचलपूर - परतवाडा * [[वरुड|वरूड]] (संत्रा नगरी) * अंजनगाव सुर्जी * मोर्शी * दर्यापूर (बनोसा) * बडनेरा (अमरावती) == प्रशासकीय उपविभाग == जिल्ह्याचे विभाजन १४ तालुके आणि ६ उपविभागांमध्ये करण्यात आले आहे. त्यांचे विभाग पुढीलप्रमाणे आहेत. # अमरावती - [[अमरावती तालुका]], # दर्यापूर - [[दर्यापूर]], [[अंजनगाव सुर्जी]]. # अचलपूर - [[अचलपूर]], [[चांदुर बाजार]]. # वरूड-मोर्शी- [[मोर्शी]], [[वरुड]]. # धारणी - [[धारणी]], [[चिखलदरा]]. # चांदुर(रेल्वे)- [[चांदुर रेल्वे]], [[धामणगांव रेल्वे]], [[नांदगाव खंडेश्वर]]. # [[भातकुली]] - [[तिवसा]], [[भातकुली]]. ==ऐतिहासिक महत्व== प्राचीन इतिहासात अमरावती शहराचा उल्लेख महाभारतात आढळतो. महाभारत काळात श्रीकृष्णाने [[कौंडिण्यपूर]] या ठिकाणाहून रुक्मिणीचे हरण केले होते. श्रीकृष्णाने हरण करताना अमरावतीच्या [[एकवीरा देवी, अमरावती|एकवीरा देवीच्या]] तळाखालून ते कौडिण्यपूरपर्यंत भुयार खणले होते असे सांगतात. ==भौगोलिक स्थान आणि महत्व== अमरावती जिल्हा हा महाराष्ट्रातील उत्तरेकडील जिल्हा म्हणून ओळखला जातो. महाराष्ट्र राज्याच्या एकूण क्षेत्रफळापैकी ३.९८ टक्के क्षेत्र या जिल्हाने व्यापलेले आहे. अमरावती जिल्ह्यात कापसाची मोठी बाजारपेठ आहे. विदर्भातील महत्त्वाचा, शैक्षणिकदृष्ट्या प्रगतिशील जिल्हा म्हणून ओळखल्या जातो. सामाजिक क्षेत्रामध्ये या जिल्ह्याचे नाव खूपच अग्रेसर आहे. संत गाडगेबाबा, राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराज, संत गुलाबराव महाराज, डॉ. शिवाजीराव पटवर्धन, डॉ. पंजाबराव देशमुख इत्यादी महत्त्वाच्या व्यक्ती या जिल्ह्यात होऊन गेल्या आहेत. राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराजांनी १९३५ साली [[मोझरी]] येथे गुरुकुंज आश्रमाची स्थापना केली. अमरावती जिल्ह्यातील सातपुड्याच्या कुशीत वसलेले चांदूरबाजार तहसिलातील माधान हे गाव श्री गुलाबराव महाराजांची कर्मभूमी आहे. १९४६ साली डॉ. शिवाजीराव पटवर्धन यांनी कुष्ठरोग्यांच्या सेवेसाठी अमरावतीजवळ तपोवन येथे जगदंबा कुष्ठधामाची स्थापना केली. अमरावती येथील अंबादेवीचे मंदिर अस्पृश्यांसाठी खुले व्हावे म्हणून डॉ. पंजाबराव देशमुख यांनी मंदिरप्रवेश चळवळ सुरू केली. १९३२ साली त्यांनी अमरावती येथे श्रद्धानंद छात्रालय व शिवाजी शिक्षण समितीची स्थापना केली. शिवाजी शिक्षण समिती आज विदर्भातील अग्रणी शिक्षण संस्था आहे. १८९७ चे राष्ट्रीय काँग्रेसचे अधिवेशन अमरावती येथे भरले होते. या अधिवेशनाचे अध्यक्ष सी. शंकरन नायर हे होते. [[चित्र:Vidarbha Map.jpg|250px|thumb|विदर्भाच्या नकाशात जिल्ह्याचे स्थान]] अमरावती जिल्ह्याला [[अकोला]],[[यवतमाळ]], [[वर्धा]] आणि [[वाशीम]] या जिल्ह्यांच्या सीमा लागल्या आहेत. अमरावती जिल्ह्याची सर्वात जास्त सीमा मध्यप्रदेश या राज्याला लागली आहे. अमरावती जिल्ह्यातील सातपुडा पर्वत हा मध्यप्रदेश आणि महाराष्ट्राचा सीमावर्ती प्रदेश आहे. या जिल्ह्यातील [[वरुड|वरूड]] आणि मोर्शी हे तालुके संत्र्यांसाठी प्रसिद्ध आहेत. भारताचे पहिले कृषिमंत्री डॉ. पंजाबराव देशमुख यांनी स्थापन केलेली शिवाजी शिक्षण संस्था विदर्भातील मोठी संस्था आहे. स्वातंत्र्याच्या आंदोलनात सहभागी होणारे दादासाहेब खापर्डे , [[वीर वामनराव जोशी]] याच जिल्ह्यातील होते. अमरावती जिल्ह्यातील [[शेंदूरजना बाजार]] हे गाव गुरांच्या बाजारासाठी प्रसिद्ध आहे. याच गावी हिंद सेवक संघाची शाखा होती. == पर्यटनस्थळ == * अमरावती जिल्ह्यातील [[चिखलदरा]] हे प्रमुख पर्यटनस्थळ आहे. अमरावती शहरापासून ९० किमी अंतरावर हे ठिकाण समुद्रसपाटीपासून ३६हजार फूट उंचीवर सातपुड्याच्या कुशीत आहे. चिखलदऱ्याच्या परिसरात आठ प्रेक्षणीय स्थळे असून [[गाविलगड|गाविलगडचा किल्ला]], किचकदरा आणि विराटराजाचा महाल इत्यादी मुख्य आकर्षणाची ठिकाणे आहेत. [[वैराट]] हे येथील सर्वात उंच ठिकाण आहे. * '''सालबर्डी''' हे पर्यटनस्थळ मोर्शीपासून ८ किमी अंतरावर आहे. येथे महादेवाचे जागृत ठिकाण आहे. येथील [[गरम पाण्याचे झरे]] हे एक प्रमुख आकर्षण आहे. संत मारुतीमहाराजांची समाधी आणि महानुभाव पंथाचे प्रसिद्ध मंदिर ही येथील काही ठळक आकर्षणे आहेत. * अमरावतीच्या छत्री तलावापासून १५ किमी वर वरहाडाचे प्रसिद्ध असे गाव अर्हाड येथे स्थित '''द वऱ्हाडी फार्महाऊस & कान्हाई ऍग्रो टुरिझम''' कृषी पर्यटनाची ओढ असलेल्या पर्यटकांसाठी उत्तम असे ठिकाण आहे. येथील वऱ्हाडी पद्धतीचे रोडगे व आलुवांग्याची भाजी खवय्यांची आवडती आहे. * विदर्भाची प्राचीन राजधानी म्हणून [[कौंडण्यपूर|कुंडीनपूर]] हे प्राचीन काळापासून प्रसिद्ध आहे. दरवर्षी कार्तिक पौर्णिमेस येथे मोठी यात्रा भरते. * '''रिद्धपूर''' हे महानुभाव पंथीयांचे हे प्रमुख तीर्थस्थळ आहे. [[चित्र:BahiramYatra.jpg|right|thumb|200px|बहीरम यात्रा]] * अचलपूर तालुक्यातील '''बहिरम''' हे देवस्थान खूप प्रसिद्ध आहे. हे मंदिर सुमारे १२५ फूट उंचीवर आहे. चढण्यास १०८ पायऱ्या आहेत. येथे साडेसहा फूट उंच [[गणेश|गणेशमूर्ती]] आहे.या मंदिरासमोर सहा [[टन]] वजनाची घंटा आहे. [[सातपुडा|सातपुड्याच्या]] कुशीतील हे ठिकाण [[महाराष्ट्र]] व [[मध्य प्रदेश|मध्यप्रदेशाच्या]] सीमेवर आहे. येथे बहिरम ([[भैरव]]) या देवाची पूजा केली जाते. येथे दरवर्षी महिनाभर जत्रा चालते.ती यात्रा डिसेंबर महिन्यात सुरू होते. येथील मातीच्या हंडीत शिजवलेले मटण खास चवीचे म्हणून खवैय्यांमध्येत प्रसिद्ध आहे. * अमरावती जिल्ह्यातील महत्त्वाचे पीक [[कापूस]] हे आहे. पूर्णा, तापी व वर्धा या जिल्ह्यातील प्रमुख नद्या आहेत. वर्धा नदीवर सिंबोराजवळ जिल्ह्यातील सर्वात मोठे धरण आहे. शहानूर नदीवर शहानूर प्रकल्प आहे. अमरावती शहराला वडाळी तलाव व छत्री तलाव या तलावांतून पाणी पुरवठा होतो. * अमरावती येथे रासायनिक खताचा कारखाना आहे. अमरावती जिल्ह्यामध्ये रेगूर ही काळी मृदा मोठ्या प्रमाणात आहे. जिल्ह्यातील हवामान उष्ण व कोरडे आहे. १९४२ च्या चळवळीत या जिल्ह्याचे महत्त्वाचे योगदान आहे. ब्रिटिशांच्या दडपशाहीने जिल्हा हादरून गेला असताना [[तुकडोजी महाराज|राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराजांनी]] खंजिरीवर थाप मारून जिल्ह्यातील तरुणांना राष्ट्रीय आंदोलनास प्रेरित केले. .. * '''[[चिखलदरा]]''' या ठिकाणाचे उल्लेख महाभारतात आढळतात. याच ठिकाणी भीमाने कीचकाचा वध करून त्याला दरीत फेकून दिले. त्यामुळे त्याला 'किचकदरा' असे नाव पडले, त्यावरूनच पुढे ते चिखलदरा झाले. महाराष्ट्रातील एकमेव कॉफी उत्पादक प्रदेश म्हणून चिखलदरा ओळखला जातो. आताशा येथे मध व स्ट्रॉबेरीचेसुद्धा उत्पादन मोठ्या प्रमाणात घेतल्या जात आहे. मेळघाट हा जंगलव्याप्त परिसर अभयारण्य म्हणून घोषित केल्या गेला आहे. १९७२ला घोषित केल्या गेलेल्या देशातील १५ व्याघ्रप्रकल्पांतील हा एक. येथे १००हून अधिक वाघ आहेत. वाघांव्यतिरिक्त हा प्रदेश अस्वल, सांबर, रानडुक्कर, जंगली कुत्रे, मोर आदींसाठी प्रसिद्ध आहे. चिखलदऱ्याजवळची काही आकर्षण केंद्रे : # मेळघाट व्याघ्रप्रकल्प, कोलखास आणि सेमाडोह हे निसर्गरम्य स्थळे. # गाविलगड किल्ला. # नर्नाळा किल्ला. # पंडित नेहरू बॉटनिकल गार्डन # ट्रायबल म्युझियम अलीकडच्या काळात चिखलदरा हे ठिकाण पॅराग्लायडिंगसाठी हळूहळू उदयास येत आहे. भारतात पॅराग्लायडिंग मोजक्याच ठिकाणी होते. महाराष्ट्रातील हे तिसरे ठिकाण आहे. ¶अमरावती शहरात आणखी काही पर्यटन व प्रेक्षणीय स्थळे खालीलप्रमाणे : *'''अंबादेवी मंदिर,अमरावती''' *'''एकविरा देवी मंदिर''' *'''बांबू उद्यान अमरावती''' *'''श्री क्षेत्र कोंडेश्वर अमरावती''' *'''छत्री तलाव''' *'''वडाळी तलाव''' *''' द वऱ्हाडी फार्महाऊस ''' *''' कान्हाई कृषी पर्यटन ''' == शिक्षणक्षेत्र == ===अभियांत्रिकी=== जिल्ह्यात १० अभियांत्रिकी महाविद्यालये आहेत. # शासकीय अभियांत्रिकी महाविद्यालय, अमरावती. # WYVS, प्रा. राम मेघे इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी अँड रिसर्च, बडनेरा, अमरावती # सिपना अभियांत्रिकी महाविद्यालय, अमरावती. # PR पोटे कॉलेज ऑफ इंजिनिअरिंग अँड टेक्नॉलॉजी, अमरावती # डॉ.सौ. कमलताई गवई इन्स्टिट्यूट ऑफ इंजिनिअरिंग अँड टेक्नॉलॉजी (के.जी.आय.ई.टी.), दारापुर # IBSS कॉलेज ऑफ इंजिनिअरिंग, अमरावती, # डी.ई.एस.'एस कॉलेज ऑफ इंजिनिअरिंग अँड टेक्नॉलॉजी , धामणगाव (रेल्वे) # श्री. एच.व्ही.पी.एम्स कॉलेज ऑफ इंजिनिअरिंग अँड टेक्नॉलॉजी, अमरावती. # जि.एच. रायसोनी कॉलेज ऑफ इंजिनिअरिंग अँड मॅनेजमेंट, अमरावती # इंदिरा बहुद्देशीय शिक्षण संस्था, कॉलेज ऑफ इंजिनिअरिंग, घाट खेडा, अमरावती ===वैद्यकीय महाविद्यालये === # डॉ. पंजाबराव देशमुख स्मृति वैद्यकीय महाविद्यालय, अमरावती. # विदर्भ आयुर्वेद महाविद्यालय, अमरावती. # व्ही.वाय.डब्ल्यू.एस . दंतशल्यचिकित्सा महाविद्यालय, अमरावती. # श्री वल्लभ तखतमल होमिओपॅथी महाविद्यालय, अमरावती. # पंडित जवाहरलाल नेहरू मेमोरियल इन्स्टिट्यूट ऑफ होमियोपॅथिक मेडिकल सायन्सेस, अमरावती. === शारीरिक शिक्षण === श्री. [[हनुमान व्यायाम प्रसारक मंडळ]], अमरावती. ही शारीरिक शिक्षण क्षेत्रात जागतिक मान्यता असलेली संस्था म्हणजे अमरावतीचे भूषण आहे. जागतिक दर्जाच्या खेळ सुविधा येथे विद्यार्थ्यांसाठी उपलब्ध आहेत. येथे शारीरिक शिक्षणाचा पदवी अभ्यासक्रम चालवला जातो. === शिक्षण सांख्यिकी === * प्राथमिक शाळा: १७७८ * माध्यमिक शाळा: ३६४ * महाविद्यालये : ३६ * अध्यापक विद्यालये: ८ * आदिवासी आश्रमशाळा: ३६ * अभियांत्रिकी महाविद्यालये : १० * तंत्रनिकेतन : ६ * औद्योगिक प्रशिक्षण संस्था: २ * वैद्यकीय महाविद्यालये: ५ == आरोग्य यंत्रणा == * जिल्हा सामान्य रुग्णालयः १ * जिल्हा स्त्री रुग्णालय : १ * जिल्हा क्षय रुग्णालय : १ * प्राथमिक आरोग्य केंद्र : ५६ * ग्रामीण कुटुंब केंद्र : १४ * उपजिल्हा रुग्णालय : ६ == पिके == पिका खालील क्षेत्र : ८०१ हजार हेक्टर ओलीत क्षेत्र : ६२ हजार हेक्टर === प्रमुख पीके === # [[कापूस|कापुस]] # [[संत्रे|संत्रा]] # [[ज्वारी]] # [[तूर]] # [[मूग|मुग]] # [[भुईमूग|भुईमुग]] # [[सोयाबीन]] # [[हरबरा|हरभरा]] # [[सूर्यफूल]] === प्रमुख नगदी पिके === # कापुस # [[संत्रे]] # भुईमुग # सोयाबीन # [[मिरची]] # केळी === जलसिंचन : === * मोठे प्रकल्प - १ * मध्यम प्रकल्प - २ * लाभक्षेत्र : १६ हजार हेक्टर * शेती पतसंस्था : ३८१ == न्यायालय == * जिल्हा सत्र न्यायालय, अमरावती * अति. जिल्हा सत्र न्यायालय, अचलपूर * अतिरिक्त जिल्हा सत्र न्यायालय, वरूड == बाह्य दुवे == * [http://amravati.nic.in अमरावती एन.आय.सी-शासकीय संकेतस्थळ] {{अमरावती}} {{महाराष्ट्रातील जिल्हे}} [[वर्ग:महाराष्ट्रातील जिल्हे]] [[वर्ग:अमरावती जिल्हा]] [[वर्ग:अमरावती विभागातील जिल्हे]] ceeta8vmxj5sitkitakms30rgdg8xdy 2682885 2682884 2026-05-05T20:17:00Z ~2026-24679-89 182431 2682885 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय जिल्हा |जिल्ह्याचे_नाव = अमरावती जिल्हा |स्थानिक_नाव = अमरावती जिल्हा |चित्र_नकाशा = Amravati_in_Maharashtra_(India).svg |अक्षांश-रेखांश = |राज्याचे_नाव = महाराष्ट्र |विभागाचे_नाव = [[अमरावती विभाग]] |मुख्यालयाचे_नाव = [[अमरावती]] |तालुक्यांची_नावे = [[चांदुर बाजार]] • [[चांदुर रेल्वे]] • [[चिखलदरा]] • [[अचलपूर]] • [[अंजनगाव सुर्जी]] • [[अमरावती तालुका]] • [[तिवसा]] • [[धामणगांव रेल्वे]] • [[धारणी]] • [[दर्यापूर]] • [[नांदगाव खंडेश्वर]] • [[भातकुली]] • [[मोर्शी]] • [[वरुड|वरूड]] |क्षेत्रफळ_वर्ग_किमी = १२,२३५ |लोकसंख्या_एकूण = २८,८७,८२६ |जनगणना_वर्ष = २०११ |लोकसंख्या_घनता = |शहरी_लोकसंख्या = ६,४६,८०१ |साक्षरता_दर = ८८.२३% |लिंग_गुणोत्तर = १.०५५ |प्रमुख_शहरे = |जिल्हाधिकार्यांचे_नाव = सौरभ कटियार |लोकसभा_मतदारसंघाची_नावे = [[अमरावती (लोकसभा मतदारसंघ)|अमरावती]] |विधानसभा_मतदारसंघाची_नावे = [[अचलपूर विधानसभा मतदारसंघ|अचलपूर]] • [[अमरावती विधानसभा मतदारसंघ|अमरावती]] • [[तिवसा विधानसभा मतदारसंघ|तिवसा]] • [[दर्यापूर विधानसभा मतदारसंघ|दर्यापूर]] • [[धामणगांव रेल्वे विधानसभा मतदारसंघ|धामणगांव रेल्वे]] • [[बडनेरा विधानसभा मतदारसंघ|बडनेरा]] • [[मेळघाट विधानसभा मतदारसंघ|मेळघाट]] • [[मोर्शी विधानसभा मतदारसंघ|वरूड-मोर्शी]] |खासदारांची_नावे = खा. [[बळवंतराव वानखेड़े]] |पर्जन्यमान_मिमी = |संकेतस्थळ = http://amravati.nic.in/ }} {{जिल्हा सूचना|जिल्हा_नाव=अमरावती}} अमरावती हा [[महाराष्ट्र]] राज्यातील एक जिल्हा आहे. == इतिहास == *१८५३ च्या कराराद्वारे हैदराबादच्या निजामाने अमरावती जिल्ह्यासहित सर्व बेरार (वऱ्हाड) ईस्ट इंडिया कंपनीकडे काही काळाकरिता सुपूर्द केला. *कंपनीने वऱ्हाड प्रांताचे दोन जिल्ह्यांमध्ये विभाजन केले : **दक्षिण वऱ्हाड - त्याचे मुख्यालय [[हिंगोली]] येथे होते. ** पूर्व वऱ्हाड - उत्तर वऱ्हाडचे रूपांतर पूर्व वऱ्हाडात करण्यात आले. त्याचे मुख्यालय [[अकोला]] येथे होते. *१८६४ मध्ये अमरावतीमधून [[यवतमाळ जिल्हा]] वेगळा करण्यात आला. *१९०३ मध्ये निजामाने वऱ्हाड ब्रिटिश भारत सरकारकडे कायमस्वरूपी सुपूर्द केला. *१९०३ मध्ये वऱ्हाड हा मध्यप्रांताला जोडण्यात आला, आणि मध्यप्रांत व बेरार असा मोठा प्रांत निर्माण करण्यात आला. तत्कालीन व्हाईसराय लॉर्ड कर्झन याने वऱ्हाड मुंबई प्रांतास जोडण्यास नकार दिला. मराठी भाषिकांमध्ये प्रांतिक फूट पाडणे हा त्याचा हेतू होता. *१९५६ मधील राज्य पुनर्रचनेदरम्यान अमरावती जिल्ह्यासहित विदर्भातील सर्व जिल्हे तत्कालीन द्वैभाषिक मुंबई राज्यास जोडण्यात आले. *१९६० मध्ये [[महाराष्ट्र]] व [[गुजरात]] वेगळे झाल्यावर अमरावती जिल्हा महाराष्ट्रातील एक जिल्हा बनला. अमरावती जिल्हा हा पूर्णपणे दख्खनच्या पठारावर आहे. == प्रमुख शहरे == * अमरावती (अंबा नगरी) * अचलपूर - परतवाडा * [[वरुड|वरूड]] (संत्रा नगरी) * अंजनगाव सुर्जी * मोर्शी * दर्यापूर (बनोसा) * बडनेरा (अमरावती) == प्रशासकीय उपविभाग == जिल्ह्याचे विभाजन १४ तालुके आणि ६ उपविभागांमध्ये करण्यात आले आहे. त्यांचे विभाग पुढीलप्रमाणे आहेत. # अमरावती - [[अमरावती तालुका]], # दर्यापूर - [[दर्यापूर]], [[अंजनगाव सुर्जी]]. # अचलपूर - [[अचलपूर]], [[चांदुर बाजार]]. # वरूड-मोर्शी- [[मोर्शी]], [[वरुड]]. # धारणी - [[धारणी]], [[चिखलदरा]]. # चांदुर(रेल्वे)- [[चांदुर रेल्वे]], [[धामणगांव रेल्वे]], [[नांदगाव खंडेश्वर]]. # [[भातकुली]] - [[तिवसा]], [[भातकुली]]. ==ऐतिहासिक महत्व== प्राचीन इतिहासात अमरावती शहराचा उल्लेख महाभारतात आढळतो. महाभारत काळात श्रीकृष्णाने [[कौंडिण्यपूर]] या ठिकाणाहून रुक्मिणीचे हरण केले होते. श्रीकृष्णाने हरण करताना अमरावतीच्या [[एकवीरा देवी, अमरावती|एकवीरा देवीच्या]] तळाखालून ते कौडिण्यपूरपर्यंत भुयार खणले होते असे सांगतात. ==भौगोलिक स्थान आणि महत्व== अमरावती जिल्हा हा महाराष्ट्रातील उत्तरेकडील जिल्हा म्हणून ओळखला जातो. महाराष्ट्र राज्याच्या एकूण क्षेत्रफळापैकी ३.९८ टक्के क्षेत्र या जिल्हाने व्यापलेले आहे. अमरावती जिल्ह्यात कापसाची मोठी बाजारपेठ आहे. विदर्भातील महत्त्वाचा, शैक्षणिकदृष्ट्या प्रगतिशील जिल्हा म्हणून ओळखल्या जातो. सामाजिक क्षेत्रामध्ये या जिल्ह्याचे नाव खूपच अग्रेसर आहे. संत गाडगेबाबा, राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराज, संत गुलाबराव महाराज, डॉ. शिवाजीराव पटवर्धन, डॉ. पंजाबराव देशमुख इत्यादी महत्त्वाच्या व्यक्ती या जिल्ह्यात होऊन गेल्या आहेत. राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराजांनी १९३५ साली [[मोझरी]] येथे गुरुकुंज आश्रमाची स्थापना केली. अमरावती जिल्ह्यातील सातपुड्याच्या कुशीत वसलेले चांदूरबाजार तहसिलातील माधान हे गाव श्री गुलाबराव महाराजांची कर्मभूमी आहे. १९४६ साली डॉ. शिवाजीराव पटवर्धन यांनी कुष्ठरोग्यांच्या सेवेसाठी अमरावतीजवळ तपोवन येथे जगदंबा कुष्ठधामाची स्थापना केली. अमरावती येथील अंबादेवीचे मंदिर अस्पृश्यांसाठी खुले व्हावे म्हणून डॉ. पंजाबराव देशमुख यांनी मंदिरप्रवेश चळवळ सुरू केली. १९३२ साली त्यांनी अमरावती येथे श्रद्धानंद छात्रालय व शिवाजी शिक्षण समितीची स्थापना केली. शिवाजी शिक्षण समिती आज विदर्भातील अग्रणी शिक्षण संस्था आहे. १८९७ चे राष्ट्रीय काँग्रेसचे अधिवेशन अमरावती येथे भरले होते. या अधिवेशनाचे अध्यक्ष सी. शंकरन नायर हे होते. [[चित्र:Vidarbha Map.jpg|250px|thumb|विदर्भाच्या नकाशात जिल्ह्याचे स्थान]] अमरावती जिल्ह्याला [[अकोला]],[[यवतमाळ]], [[वर्धा]] आणि [[वाशीम]] या जिल्ह्यांच्या सीमा लागल्या आहेत. अमरावती जिल्ह्याची सर्वात जास्त सीमा मध्यप्रदेश या राज्याला लागली आहे. अमरावती जिल्ह्यातील सातपुडा पर्वत हा मध्यप्रदेश आणि महाराष्ट्राचा सीमावर्ती प्रदेश आहे. या जिल्ह्यातील [[वरुड|वरूड]] आणि मोर्शी हे तालुके संत्र्यांसाठी प्रसिद्ध आहेत. भारताचे पहिले कृषिमंत्री डॉ. पंजाबराव देशमुख यांनी स्थापन केलेली शिवाजी शिक्षण संस्था विदर्भातील मोठी संस्था आहे. स्वातंत्र्याच्या आंदोलनात सहभागी होणारे दादासाहेब खापर्डे , [[वीर वामनराव जोशी]] याच जिल्ह्यातील होते. अमरावती जिल्ह्यातील [[शेंदूरजना बाजार]] हे गाव गुरांच्या बाजारासाठी प्रसिद्ध आहे. याच गावी हिंद सेवक संघाची शाखा होती. == पर्यटनस्थळ == * अमरावती जिल्ह्यातील [[चिखलदरा]] हे प्रमुख पर्यटनस्थळ आहे. अमरावती शहरापासून ९० किमी अंतरावर हे ठिकाण समुद्रसपाटीपासून ३६हजार फूट उंचीवर सातपुड्याच्या कुशीत आहे. चिखलदऱ्याच्या परिसरात आठ प्रेक्षणीय स्थळे असून [[गाविलगड|गाविलगडचा किल्ला]], किचकदरा आणि विराटराजाचा महाल इत्यादी मुख्य आकर्षणाची ठिकाणे आहेत. [[वैराट]] हे येथील सर्वात उंच ठिकाण आहे. * '''सालबर्डी''' हे पर्यटनस्थळ मोर्शीपासून ८ किमी अंतरावर आहे. येथे महादेवाचे जागृत ठिकाण आहे. येथील [[गरम पाण्याचे झरे]] हे एक प्रमुख आकर्षण आहे. संत मारुतीमहाराजांची समाधी आणि महानुभाव पंथाचे प्रसिद्ध मंदिर ही येथील काही ठळक आकर्षणे आहेत. * अमरावतीच्या छत्री तलावापासून १५ किमी वर वरहाडाचे प्रसिद्ध असे गाव अर्हाड येथे स्थित '''द वऱ्हाडी फार्महाऊस & कान्हाई ऍग्रो टुरिझम''' कृषी पर्यटनाची ओढ असलेल्या पर्यटकांसाठी उत्तम असे ठिकाण आहे. येथील वऱ्हाडी पद्धतीचे रोडगे व आलुवांग्याची भाजी खवय्यांची आवडती आहे. * विदर्भाची प्राचीन राजधानी म्हणून [[कौंडण्यपूर|कुंडीनपूर]] हे प्राचीन काळापासून प्रसिद्ध आहे. दरवर्षी कार्तिक पौर्णिमेस येथे मोठी यात्रा भरते. * '''रिद्धपूर''' हे महानुभाव पंथीयांचे हे प्रमुख तीर्थस्थळ आहे. [[चित्र:BahiramYatra.jpg|right|thumb|200px|बहीरम यात्रा]] * अचलपूर तालुक्यातील '''बहिरम''' हे देवस्थान खूप प्रसिद्ध आहे. हे मंदिर सुमारे १२५ फूट उंचीवर आहे. चढण्यास १०८ पायऱ्या आहेत. येथे साडेसहा फूट उंच [[गणेश|गणेशमूर्ती]] आहे.या मंदिरासमोर सहा [[टन]] वजनाची घंटा आहे. [[सातपुडा|सातपुड्याच्या]] कुशीतील हे ठिकाण [[महाराष्ट्र]] व [[मध्य प्रदेश|मध्यप्रदेशाच्या]] सीमेवर आहे. येथे बहिरम ([[भैरव]]) या देवाची पूजा केली जाते. येथे दरवर्षी महिनाभर जत्रा चालते.ती यात्रा डिसेंबर महिन्यात सुरू होते. येथील मातीच्या हंडीत शिजवलेले मटण खास चवीचे म्हणून खवैय्यांमध्येत प्रसिद्ध आहे. * अमरावती जिल्ह्यातील महत्त्वाचे पीक [[कापूस]] हे आहे. पूर्णा, तापी व वर्धा या जिल्ह्यातील प्रमुख नद्या आहेत. वर्धा नदीवर सिंबोराजवळ जिल्ह्यातील सर्वात मोठे धरण आहे. शहानूर नदीवर शहानूर प्रकल्प आहे. अमरावती शहराला वडाळी तलाव व छत्री तलाव या तलावांतून पाणी पुरवठा होतो. * अमरावती येथे रासायनिक खताचा कारखाना आहे. अमरावती जिल्ह्यामध्ये रेगूर ही काळी मृदा मोठ्या प्रमाणात आहे. जिल्ह्यातील हवामान उष्ण व कोरडे आहे. १९४२ च्या चळवळीत या जिल्ह्याचे महत्त्वाचे योगदान आहे. ब्रिटिशांच्या दडपशाहीने जिल्हा हादरून गेला असताना [[तुकडोजी महाराज|राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराजांनी]] खंजिरीवर थाप मारून जिल्ह्यातील तरुणांना राष्ट्रीय आंदोलनास प्रेरित केले. .. * '''[[चिखलदरा]]''' या ठिकाणाचे उल्लेख महाभारतात आढळतात. याच ठिकाणी भीमाने कीचकाचा वध करून त्याला दरीत फेकून दिले. त्यामुळे त्याला 'किचकदरा' असे नाव पडले, त्यावरूनच पुढे ते चिखलदरा झाले. महाराष्ट्रातील एकमेव कॉफी उत्पादक प्रदेश म्हणून चिखलदरा ओळखला जातो. आताशा येथे मध व स्ट्रॉबेरीचेसुद्धा उत्पादन मोठ्या प्रमाणात घेतल्या जात आहे. मेळघाट हा जंगलव्याप्त परिसर अभयारण्य म्हणून घोषित केल्या गेला आहे. १९७२ला घोषित केल्या गेलेल्या देशातील १५ व्याघ्रप्रकल्पांतील हा एक. येथे १००हून अधिक वाघ आहेत. वाघांव्यतिरिक्त हा प्रदेश अस्वल, सांबर, रानडुक्कर, जंगली कुत्रे, मोर आदींसाठी प्रसिद्ध आहे. चिखलदऱ्याजवळची काही आकर्षण केंद्रे : # मेळघाट व्याघ्रप्रकल्प, कोलखास आणि सेमाडोह हे निसर्गरम्य स्थळे. # गाविलगड किल्ला. # नर्नाळा किल्ला. # पंडित नेहरू बॉटनिकल गार्डन # ट्रायबल म्युझियम अलीकडच्या काळात चिखलदरा हे ठिकाण पॅराग्लायडिंगसाठी हळूहळू उदयास येत आहे. भारतात पॅराग्लायडिंग मोजक्याच ठिकाणी होते. महाराष्ट्रातील हे तिसरे ठिकाण आहे. ¶अमरावती शहरात आणखी काही पर्यटन व प्रेक्षणीय स्थळे खालीलप्रमाणे : *'''अंबादेवी मंदिर,अमरावती''' *'''एकविरा देवी मंदिर''' *'''बांबू उद्यान अमरावती''' *'''श्री क्षेत्र कोंडेश्वर अमरावती''' *'''छत्री तलाव''' *'''वडाळी तलाव''' *''' द वऱ्हाडी फार्महाऊस ''' *''' कान्हाई कृषी पर्यटन ''' == शिक्षणक्षेत्र == ===अभियांत्रिकी=== जिल्ह्यात १० अभियांत्रिकी महाविद्यालये आहेत. # शासकीय अभियांत्रिकी महाविद्यालय, अमरावती. # WYVS, प्रा. राम मेघे इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी अँड रिसर्च, बडनेरा, अमरावती # सिपना अभियांत्रिकी महाविद्यालय, अमरावती. # PR पोटे कॉलेज ऑफ इंजिनिअरिंग अँड टेक्नॉलॉजी, अमरावती # डॉ.सौ. कमलताई गवई इन्स्टिट्यूट ऑफ इंजिनिअरिंग अँड टेक्नॉलॉजी (के.जी.आय.ई.टी.), दारापुर # IBSS कॉलेज ऑफ इंजिनिअरिंग, अमरावती, # डी.ई.एस.'एस कॉलेज ऑफ इंजिनिअरिंग अँड टेक्नॉलॉजी , धामणगाव (रेल्वे) # श्री. एच.व्ही.पी.एम्स कॉलेज ऑफ इंजिनिअरिंग अँड टेक्नॉलॉजी, अमरावती. # जि.एच. रायसोनी कॉलेज ऑफ इंजिनिअरिंग अँड मॅनेजमेंट, अमरावती # इंदिरा बहुद्देशीय शिक्षण संस्था, कॉलेज ऑफ इंजिनिअरिंग, घाट खेडा, अमरावती ===वैद्यकीय महाविद्यालये === # डॉ. पंजाबराव देशमुख स्मृति वैद्यकीय महाविद्यालय, अमरावती. # विदर्भ आयुर्वेद महाविद्यालय, अमरावती. # व्ही.वाय.डब्ल्यू.एस . दंतशल्यचिकित्सा महाविद्यालय, अमरावती. # श्री वल्लभ तखतमल होमिओपॅथी महाविद्यालय, अमरावती. # पंडित जवाहरलाल नेहरू मेमोरियल इन्स्टिट्यूट ऑफ होमियोपॅथिक मेडिकल सायन्सेस, अमरावती. === शारीरिक शिक्षण === श्री. [[हनुमान व्यायाम प्रसारक मंडळ]], अमरावती. ही शारीरिक शिक्षण क्षेत्रात जागतिक मान्यता असलेली संस्था म्हणजे अमरावतीचे भूषण आहे. जागतिक दर्जाच्या खेळ सुविधा येथे विद्यार्थ्यांसाठी उपलब्ध आहेत. येथे शारीरिक शिक्षणाचा पदवी अभ्यासक्रम चालवला जातो. === शिक्षण सांख्यिकी === * प्राथमिक शाळा: १७७८ * माध्यमिक शाळा: ३६४ * महाविद्यालये : ३६ * अध्यापक विद्यालये: ८ * आदिवासी आश्रमशाळा: ३६ * अभियांत्रिकी महाविद्यालये : १० * तंत्रनिकेतन : ६ * औद्योगिक प्रशिक्षण संस्था: २ * वैद्यकीय महाविद्यालये: ५ == आरोग्य यंत्रणा == * जिल्हा सामान्य रुग्णालयः १ * जिल्हा स्त्री रुग्णालय : १ * जिल्हा क्षय रुग्णालय : १ * प्राथमिक आरोग्य केंद्र : ५६ * ग्रामीण कुटुंब केंद्र : १४ * उपजिल्हा रुग्णालय : ६ == पिके == पिका खालील क्षेत्र : ८०१ हजार हेक्टर ओलीत क्षेत्र : ६२ हजार हेक्टर === प्रमुख पीके === # [[कापूस|कापुस]] # [[संत्रे|संत्रा]] # [[ज्वारी]] # [[तूर]] # [[मूग|मुग]] # [[भुईमूग|भुईमुग]] # [[सोयाबीन]] # [[हरबरा|हरभरा]] # [[सूर्यफूल]] === प्रमुख नगदी पिके === # कापुस # [[संत्रे]] # भुईमुग # सोयाबीन # [[मिरची]] # केळी === जलसिंचन : === * मोठे प्रकल्प - १ * मध्यम प्रकल्प - २ * लाभक्षेत्र : १६ हजार हेक्टर * शेती पतसंस्था : ३८१ == न्यायालय == * जिल्हा सत्र न्यायालय, अमरावती * अति. जिल्हा सत्र न्यायालय, अचलपूर * अतिरिक्त जिल्हा सत्र न्यायालय, वरूड == बाह्य दुवे == * [http://amravati.nic.in अमरावती एन.आय.सी-शासकीय संकेतस्थळ] {{अमरावती}} {{महाराष्ट्रातील जिल्हे}} [[वर्ग:महाराष्ट्रातील जिल्हे]] [[वर्ग:अमरावती जिल्हा]] [[वर्ग:अमरावती विभागातील जिल्हे]] 6mn1vjtpvrxk6beyip3t6ryoso4rrag 2682886 2682885 2026-05-05T20:17:20Z ~2026-24679-89 182431 /* जिल्ह्यातील तालुके */ 2682886 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय जिल्हा |जिल्ह्याचे_नाव = अमरावती जिल्हा |स्थानिक_नाव = अमरावती जिल्हा |चित्र_नकाशा = Amravati_in_Maharashtra_(India).svg |अक्षांश-रेखांश = |राज्याचे_नाव = महाराष्ट्र |विभागाचे_नाव = [[अमरावती विभाग]] |मुख्यालयाचे_नाव = [[अमरावती]] |तालुक्यांची_नावे = [[चांदुर बाजार]] • [[चांदुर रेल्वे]] • [[चिखलदरा]] • [[अचलपूर]] • [[अंजनगाव सुर्जी]] • [[अमरावती तालुका]] • [[तिवसा]] • [[धामणगांव रेल्वे]] • [[धारणी]] • [[दर्यापूर]] • [[नांदगाव खंडेश्वर]] • [[भातकुली]] • [[मोर्शी]] • [[वरुड|वरूड]] |क्षेत्रफळ_वर्ग_किमी = १२,२३५ |लोकसंख्या_एकूण = २८,८७,८२६ |जनगणना_वर्ष = २०११ |लोकसंख्या_घनता = |शहरी_लोकसंख्या = ६,४६,८०१ |साक्षरता_दर = ८८.२३% |लिंग_गुणोत्तर = १.०५५ |प्रमुख_शहरे = |जिल्हाधिकार्यांचे_नाव = सौरभ कटियार |लोकसभा_मतदारसंघाची_नावे = [[अमरावती (लोकसभा मतदारसंघ)|अमरावती]] |विधानसभा_मतदारसंघाची_नावे = [[अचलपूर विधानसभा मतदारसंघ|अचलपूर]] • [[अमरावती विधानसभा मतदारसंघ|अमरावती]] • [[तिवसा विधानसभा मतदारसंघ|तिवसा]] • [[दर्यापूर विधानसभा मतदारसंघ|दर्यापूर]] • [[धामणगांव रेल्वे विधानसभा मतदारसंघ|धामणगांव रेल्वे]] • [[बडनेरा विधानसभा मतदारसंघ|बडनेरा]] • [[मेळघाट विधानसभा मतदारसंघ|मेळघाट]] • [[मोर्शी विधानसभा मतदारसंघ|वरूड-मोर्शी]] |खासदारांची_नावे = खा. [[बळवंतराव वानखेड़े]] |पर्जन्यमान_मिमी = |संकेतस्थळ = http://amravati.nic.in/ }} {{जिल्हा सूचना|जिल्हा_नाव=अमरावती}} अमरावती हा [[महाराष्ट्र]] राज्यातील एक जिल्हा आहे. == इतिहास == *१८५३ च्या कराराद्वारे हैदराबादच्या निजामाने अमरावती जिल्ह्यासहित सर्व बेरार (वऱ्हाड) ईस्ट इंडिया कंपनीकडे काही काळाकरिता सुपूर्द केला. *कंपनीने वऱ्हाड प्रांताचे दोन जिल्ह्यांमध्ये विभाजन केले : **दक्षिण वऱ्हाड - त्याचे मुख्यालय [[हिंगोली]] येथे होते. ** पूर्व वऱ्हाड - उत्तर वऱ्हाडचे रूपांतर पूर्व वऱ्हाडात करण्यात आले. त्याचे मुख्यालय [[अकोला]] येथे होते. *१८६४ मध्ये अमरावतीमधून [[यवतमाळ जिल्हा]] वेगळा करण्यात आला. *१९०३ मध्ये निजामाने वऱ्हाड ब्रिटिश भारत सरकारकडे कायमस्वरूपी सुपूर्द केला. *१९०३ मध्ये वऱ्हाड हा मध्यप्रांताला जोडण्यात आला, आणि मध्यप्रांत व बेरार असा मोठा प्रांत निर्माण करण्यात आला. तत्कालीन व्हाईसराय लॉर्ड कर्झन याने वऱ्हाड मुंबई प्रांतास जोडण्यास नकार दिला. मराठी भाषिकांमध्ये प्रांतिक फूट पाडणे हा त्याचा हेतू होता. *१९५६ मधील राज्य पुनर्रचनेदरम्यान अमरावती जिल्ह्यासहित विदर्भातील सर्व जिल्हे तत्कालीन द्वैभाषिक मुंबई राज्यास जोडण्यात आले. *१९६० मध्ये [[महाराष्ट्र]] व [[गुजरात]] वेगळे झाल्यावर अमरावती जिल्हा महाराष्ट्रातील एक जिल्हा बनला. अमरावती जिल्हा हा पूर्णपणे दख्खनच्या पठारावर आहे. == प्रमुख शहरे == * अमरावती (अंबा नगरी) * अचलपूर - परतवाडा * [[वरुड|वरूड]] (संत्रा नगरी) * अंजनगाव सुर्जी * मोर्शी * दर्यापूर (बनोसा) * बडनेरा (अमरावती) == जिल्ह्यातील तालुके == * [[चांदुर बाजार]], * [[चांदुर रेल्वे]] , * [[चिखलदरा]], * [[अचलपूर]], * [[अंजनगाव सुर्जी]], * [[अमरावती तालुका]], * [[तिवसा]], * [[धामणगांव रेल्वे]], * [[धारणी]], * [[दर्यापूर]], * [[नांदगाव खंडेश्वर]], * [[भातकुली]], * [[मोर्शी]] व * [[वरुड]] == प्रशासकीय उपविभाग == जिल्ह्याचे विभाजन १४ तालुके आणि ६ उपविभागांमध्ये करण्यात आले आहे. त्यांचे विभाग पुढीलप्रमाणे आहेत. # अमरावती - [[अमरावती तालुका]], # दर्यापूर - [[दर्यापूर]], [[अंजनगाव सुर्जी]]. # अचलपूर - [[अचलपूर]], [[चांदुर बाजार]]. # वरूड-मोर्शी- [[मोर्शी]], [[वरुड]]. # धारणी - [[धारणी]], [[चिखलदरा]]. # चांदुर(रेल्वे)- [[चांदुर रेल्वे]], [[धामणगांव रेल्वे]], [[नांदगाव खंडेश्वर]]. # [[भातकुली]] - [[तिवसा]], [[भातकुली]]. ==ऐतिहासिक महत्व== प्राचीन इतिहासात अमरावती शहराचा उल्लेख महाभारतात आढळतो. महाभारत काळात श्रीकृष्णाने [[कौंडिण्यपूर]] या ठिकाणाहून रुक्मिणीचे हरण केले होते. श्रीकृष्णाने हरण करताना अमरावतीच्या [[एकवीरा देवी, अमरावती|एकवीरा देवीच्या]] तळाखालून ते कौडिण्यपूरपर्यंत भुयार खणले होते असे सांगतात. ==भौगोलिक स्थान आणि महत्व== अमरावती जिल्हा हा महाराष्ट्रातील उत्तरेकडील जिल्हा म्हणून ओळखला जातो. महाराष्ट्र राज्याच्या एकूण क्षेत्रफळापैकी ३.९८ टक्के क्षेत्र या जिल्हाने व्यापलेले आहे. अमरावती जिल्ह्यात कापसाची मोठी बाजारपेठ आहे. विदर्भातील महत्त्वाचा, शैक्षणिकदृष्ट्या प्रगतिशील जिल्हा म्हणून ओळखल्या जातो. सामाजिक क्षेत्रामध्ये या जिल्ह्याचे नाव खूपच अग्रेसर आहे. संत गाडगेबाबा, राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराज, संत गुलाबराव महाराज, डॉ. शिवाजीराव पटवर्धन, डॉ. पंजाबराव देशमुख इत्यादी महत्त्वाच्या व्यक्ती या जिल्ह्यात होऊन गेल्या आहेत. राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराजांनी १९३५ साली [[मोझरी]] येथे गुरुकुंज आश्रमाची स्थापना केली. अमरावती जिल्ह्यातील सातपुड्याच्या कुशीत वसलेले चांदूरबाजार तहसिलातील माधान हे गाव श्री गुलाबराव महाराजांची कर्मभूमी आहे. १९४६ साली डॉ. शिवाजीराव पटवर्धन यांनी कुष्ठरोग्यांच्या सेवेसाठी अमरावतीजवळ तपोवन येथे जगदंबा कुष्ठधामाची स्थापना केली. अमरावती येथील अंबादेवीचे मंदिर अस्पृश्यांसाठी खुले व्हावे म्हणून डॉ. पंजाबराव देशमुख यांनी मंदिरप्रवेश चळवळ सुरू केली. १९३२ साली त्यांनी अमरावती येथे श्रद्धानंद छात्रालय व शिवाजी शिक्षण समितीची स्थापना केली. शिवाजी शिक्षण समिती आज विदर्भातील अग्रणी शिक्षण संस्था आहे. १८९७ चे राष्ट्रीय काँग्रेसचे अधिवेशन अमरावती येथे भरले होते. या अधिवेशनाचे अध्यक्ष सी. शंकरन नायर हे होते. [[चित्र:Vidarbha Map.jpg|250px|thumb|विदर्भाच्या नकाशात जिल्ह्याचे स्थान]] अमरावती जिल्ह्याला [[अकोला]],[[यवतमाळ]], [[वर्धा]] आणि [[वाशीम]] या जिल्ह्यांच्या सीमा लागल्या आहेत. अमरावती जिल्ह्याची सर्वात जास्त सीमा मध्यप्रदेश या राज्याला लागली आहे. अमरावती जिल्ह्यातील सातपुडा पर्वत हा मध्यप्रदेश आणि महाराष्ट्राचा सीमावर्ती प्रदेश आहे. या जिल्ह्यातील [[वरुड|वरूड]] आणि मोर्शी हे तालुके संत्र्यांसाठी प्रसिद्ध आहेत. भारताचे पहिले कृषिमंत्री डॉ. पंजाबराव देशमुख यांनी स्थापन केलेली शिवाजी शिक्षण संस्था विदर्भातील मोठी संस्था आहे. स्वातंत्र्याच्या आंदोलनात सहभागी होणारे दादासाहेब खापर्डे , [[वीर वामनराव जोशी]] याच जिल्ह्यातील होते. अमरावती जिल्ह्यातील [[शेंदूरजना बाजार]] हे गाव गुरांच्या बाजारासाठी प्रसिद्ध आहे. याच गावी हिंद सेवक संघाची शाखा होती. == पर्यटनस्थळ == * अमरावती जिल्ह्यातील [[चिखलदरा]] हे प्रमुख पर्यटनस्थळ आहे. अमरावती शहरापासून ९० किमी अंतरावर हे ठिकाण समुद्रसपाटीपासून ३६हजार फूट उंचीवर सातपुड्याच्या कुशीत आहे. चिखलदऱ्याच्या परिसरात आठ प्रेक्षणीय स्थळे असून [[गाविलगड|गाविलगडचा किल्ला]], किचकदरा आणि विराटराजाचा महाल इत्यादी मुख्य आकर्षणाची ठिकाणे आहेत. [[वैराट]] हे येथील सर्वात उंच ठिकाण आहे. * '''सालबर्डी''' हे पर्यटनस्थळ मोर्शीपासून ८ किमी अंतरावर आहे. येथे महादेवाचे जागृत ठिकाण आहे. येथील [[गरम पाण्याचे झरे]] हे एक प्रमुख आकर्षण आहे. संत मारुतीमहाराजांची समाधी आणि महानुभाव पंथाचे प्रसिद्ध मंदिर ही येथील काही ठळक आकर्षणे आहेत. * अमरावतीच्या छत्री तलावापासून १५ किमी वर वरहाडाचे प्रसिद्ध असे गाव अर्हाड येथे स्थित '''द वऱ्हाडी फार्महाऊस & कान्हाई ऍग्रो टुरिझम''' कृषी पर्यटनाची ओढ असलेल्या पर्यटकांसाठी उत्तम असे ठिकाण आहे. येथील वऱ्हाडी पद्धतीचे रोडगे व आलुवांग्याची भाजी खवय्यांची आवडती आहे. * विदर्भाची प्राचीन राजधानी म्हणून [[कौंडण्यपूर|कुंडीनपूर]] हे प्राचीन काळापासून प्रसिद्ध आहे. दरवर्षी कार्तिक पौर्णिमेस येथे मोठी यात्रा भरते. * '''रिद्धपूर''' हे महानुभाव पंथीयांचे हे प्रमुख तीर्थस्थळ आहे. [[चित्र:BahiramYatra.jpg|right|thumb|200px|बहीरम यात्रा]] * अचलपूर तालुक्यातील '''बहिरम''' हे देवस्थान खूप प्रसिद्ध आहे. हे मंदिर सुमारे १२५ फूट उंचीवर आहे. चढण्यास १०८ पायऱ्या आहेत. येथे साडेसहा फूट उंच [[गणेश|गणेशमूर्ती]] आहे.या मंदिरासमोर सहा [[टन]] वजनाची घंटा आहे. [[सातपुडा|सातपुड्याच्या]] कुशीतील हे ठिकाण [[महाराष्ट्र]] व [[मध्य प्रदेश|मध्यप्रदेशाच्या]] सीमेवर आहे. येथे बहिरम ([[भैरव]]) या देवाची पूजा केली जाते. येथे दरवर्षी महिनाभर जत्रा चालते.ती यात्रा डिसेंबर महिन्यात सुरू होते. येथील मातीच्या हंडीत शिजवलेले मटण खास चवीचे म्हणून खवैय्यांमध्येत प्रसिद्ध आहे. * अमरावती जिल्ह्यातील महत्त्वाचे पीक [[कापूस]] हे आहे. पूर्णा, तापी व वर्धा या जिल्ह्यातील प्रमुख नद्या आहेत. वर्धा नदीवर सिंबोराजवळ जिल्ह्यातील सर्वात मोठे धरण आहे. शहानूर नदीवर शहानूर प्रकल्प आहे. अमरावती शहराला वडाळी तलाव व छत्री तलाव या तलावांतून पाणी पुरवठा होतो. * अमरावती येथे रासायनिक खताचा कारखाना आहे. अमरावती जिल्ह्यामध्ये रेगूर ही काळी मृदा मोठ्या प्रमाणात आहे. जिल्ह्यातील हवामान उष्ण व कोरडे आहे. १९४२ च्या चळवळीत या जिल्ह्याचे महत्त्वाचे योगदान आहे. ब्रिटिशांच्या दडपशाहीने जिल्हा हादरून गेला असताना [[तुकडोजी महाराज|राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराजांनी]] खंजिरीवर थाप मारून जिल्ह्यातील तरुणांना राष्ट्रीय आंदोलनास प्रेरित केले. .. * '''[[चिखलदरा]]''' या ठिकाणाचे उल्लेख महाभारतात आढळतात. याच ठिकाणी भीमाने कीचकाचा वध करून त्याला दरीत फेकून दिले. त्यामुळे त्याला 'किचकदरा' असे नाव पडले, त्यावरूनच पुढे ते चिखलदरा झाले. महाराष्ट्रातील एकमेव कॉफी उत्पादक प्रदेश म्हणून चिखलदरा ओळखला जातो. आताशा येथे मध व स्ट्रॉबेरीचेसुद्धा उत्पादन मोठ्या प्रमाणात घेतल्या जात आहे. मेळघाट हा जंगलव्याप्त परिसर अभयारण्य म्हणून घोषित केल्या गेला आहे. १९७२ला घोषित केल्या गेलेल्या देशातील १५ व्याघ्रप्रकल्पांतील हा एक. येथे १००हून अधिक वाघ आहेत. वाघांव्यतिरिक्त हा प्रदेश अस्वल, सांबर, रानडुक्कर, जंगली कुत्रे, मोर आदींसाठी प्रसिद्ध आहे. चिखलदऱ्याजवळची काही आकर्षण केंद्रे : # मेळघाट व्याघ्रप्रकल्प, कोलखास आणि सेमाडोह हे निसर्गरम्य स्थळे. # गाविलगड किल्ला. # नर्नाळा किल्ला. # पंडित नेहरू बॉटनिकल गार्डन # ट्रायबल म्युझियम अलीकडच्या काळात चिखलदरा हे ठिकाण पॅराग्लायडिंगसाठी हळूहळू उदयास येत आहे. भारतात पॅराग्लायडिंग मोजक्याच ठिकाणी होते. महाराष्ट्रातील हे तिसरे ठिकाण आहे. ¶अमरावती शहरात आणखी काही पर्यटन व प्रेक्षणीय स्थळे खालीलप्रमाणे : *'''अंबादेवी मंदिर,अमरावती''' *'''एकविरा देवी मंदिर''' *'''बांबू उद्यान अमरावती''' *'''श्री क्षेत्र कोंडेश्वर अमरावती''' *'''छत्री तलाव''' *'''वडाळी तलाव''' *''' द वऱ्हाडी फार्महाऊस ''' *''' कान्हाई कृषी पर्यटन ''' == शिक्षणक्षेत्र == ===अभियांत्रिकी=== जिल्ह्यात १० अभियांत्रिकी महाविद्यालये आहेत. # शासकीय अभियांत्रिकी महाविद्यालय, अमरावती. # WYVS, प्रा. राम मेघे इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी अँड रिसर्च, बडनेरा, अमरावती # सिपना अभियांत्रिकी महाविद्यालय, अमरावती. # PR पोटे कॉलेज ऑफ इंजिनिअरिंग अँड टेक्नॉलॉजी, अमरावती # डॉ.सौ. कमलताई गवई इन्स्टिट्यूट ऑफ इंजिनिअरिंग अँड टेक्नॉलॉजी (के.जी.आय.ई.टी.), दारापुर # IBSS कॉलेज ऑफ इंजिनिअरिंग, अमरावती, # डी.ई.एस.'एस कॉलेज ऑफ इंजिनिअरिंग अँड टेक्नॉलॉजी , धामणगाव (रेल्वे) # श्री. एच.व्ही.पी.एम्स कॉलेज ऑफ इंजिनिअरिंग अँड टेक्नॉलॉजी, अमरावती. # जि.एच. रायसोनी कॉलेज ऑफ इंजिनिअरिंग अँड मॅनेजमेंट, अमरावती # इंदिरा बहुद्देशीय शिक्षण संस्था, कॉलेज ऑफ इंजिनिअरिंग, घाट खेडा, अमरावती ===वैद्यकीय महाविद्यालये === # डॉ. पंजाबराव देशमुख स्मृति वैद्यकीय महाविद्यालय, अमरावती. # विदर्भ आयुर्वेद महाविद्यालय, अमरावती. # व्ही.वाय.डब्ल्यू.एस . दंतशल्यचिकित्सा महाविद्यालय, अमरावती. # श्री वल्लभ तखतमल होमिओपॅथी महाविद्यालय, अमरावती. # पंडित जवाहरलाल नेहरू मेमोरियल इन्स्टिट्यूट ऑफ होमियोपॅथिक मेडिकल सायन्सेस, अमरावती. === शारीरिक शिक्षण === श्री. [[हनुमान व्यायाम प्रसारक मंडळ]], अमरावती. ही शारीरिक शिक्षण क्षेत्रात जागतिक मान्यता असलेली संस्था म्हणजे अमरावतीचे भूषण आहे. जागतिक दर्जाच्या खेळ सुविधा येथे विद्यार्थ्यांसाठी उपलब्ध आहेत. येथे शारीरिक शिक्षणाचा पदवी अभ्यासक्रम चालवला जातो. === शिक्षण सांख्यिकी === * प्राथमिक शाळा: १७७८ * माध्यमिक शाळा: ३६४ * महाविद्यालये : ३६ * अध्यापक विद्यालये: ८ * आदिवासी आश्रमशाळा: ३६ * अभियांत्रिकी महाविद्यालये : १० * तंत्रनिकेतन : ६ * औद्योगिक प्रशिक्षण संस्था: २ * वैद्यकीय महाविद्यालये: ५ == आरोग्य यंत्रणा == * जिल्हा सामान्य रुग्णालयः १ * जिल्हा स्त्री रुग्णालय : १ * जिल्हा क्षय रुग्णालय : १ * प्राथमिक आरोग्य केंद्र : ५६ * ग्रामीण कुटुंब केंद्र : १४ * उपजिल्हा रुग्णालय : ६ == पिके == पिका खालील क्षेत्र : ८०१ हजार हेक्टर ओलीत क्षेत्र : ६२ हजार हेक्टर === प्रमुख पीके === # [[कापूस|कापुस]] # [[संत्रे|संत्रा]] # [[ज्वारी]] # [[तूर]] # [[मूग|मुग]] # [[भुईमूग|भुईमुग]] # [[सोयाबीन]] # [[हरबरा|हरभरा]] # [[सूर्यफूल]] === प्रमुख नगदी पिके === # कापुस # [[संत्रे]] # भुईमुग # सोयाबीन # [[मिरची]] # केळी === जलसिंचन : === * मोठे प्रकल्प - १ * मध्यम प्रकल्प - २ * लाभक्षेत्र : १६ हजार हेक्टर * शेती पतसंस्था : ३८१ == न्यायालय == * जिल्हा सत्र न्यायालय, अमरावती * अति. जिल्हा सत्र न्यायालय, अचलपूर * अतिरिक्त जिल्हा सत्र न्यायालय, वरूड == बाह्य दुवे == * [http://amravati.nic.in अमरावती एन.आय.सी-शासकीय संकेतस्थळ] {{अमरावती}} {{महाराष्ट्रातील जिल्हे}} [[वर्ग:महाराष्ट्रातील जिल्हे]] [[वर्ग:अमरावती जिल्हा]] [[वर्ग:अमरावती विभागातील जिल्हे]] bs7a0ppwn45obwvt6c04pyy4rszhbsb 2682887 2682886 2026-05-05T20:18:00Z ~2026-24679-89 182431 /* भौगोलिक स्थान आणि महत्व */ 2682887 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय जिल्हा |जिल्ह्याचे_नाव = अमरावती जिल्हा |स्थानिक_नाव = अमरावती जिल्हा |चित्र_नकाशा = Amravati_in_Maharashtra_(India).svg |अक्षांश-रेखांश = |राज्याचे_नाव = महाराष्ट्र |विभागाचे_नाव = [[अमरावती विभाग]] |मुख्यालयाचे_नाव = [[अमरावती]] |तालुक्यांची_नावे = [[चांदुर बाजार]] • [[चांदुर रेल्वे]] • [[चिखलदरा]] • [[अचलपूर]] • [[अंजनगाव सुर्जी]] • [[अमरावती तालुका]] • [[तिवसा]] • [[धामणगांव रेल्वे]] • [[धारणी]] • [[दर्यापूर]] • [[नांदगाव खंडेश्वर]] • [[भातकुली]] • [[मोर्शी]] • [[वरुड|वरूड]] |क्षेत्रफळ_वर्ग_किमी = १२,२३५ |लोकसंख्या_एकूण = २८,८७,८२६ |जनगणना_वर्ष = २०११ |लोकसंख्या_घनता = |शहरी_लोकसंख्या = ६,४६,८०१ |साक्षरता_दर = ८८.२३% |लिंग_गुणोत्तर = १.०५५ |प्रमुख_शहरे = |जिल्हाधिकार्यांचे_नाव = सौरभ कटियार |लोकसभा_मतदारसंघाची_नावे = [[अमरावती (लोकसभा मतदारसंघ)|अमरावती]] |विधानसभा_मतदारसंघाची_नावे = [[अचलपूर विधानसभा मतदारसंघ|अचलपूर]] • [[अमरावती विधानसभा मतदारसंघ|अमरावती]] • [[तिवसा विधानसभा मतदारसंघ|तिवसा]] • [[दर्यापूर विधानसभा मतदारसंघ|दर्यापूर]] • [[धामणगांव रेल्वे विधानसभा मतदारसंघ|धामणगांव रेल्वे]] • [[बडनेरा विधानसभा मतदारसंघ|बडनेरा]] • [[मेळघाट विधानसभा मतदारसंघ|मेळघाट]] • [[मोर्शी विधानसभा मतदारसंघ|वरूड-मोर्शी]] |खासदारांची_नावे = खा. [[बळवंतराव वानखेड़े]] |पर्जन्यमान_मिमी = |संकेतस्थळ = http://amravati.nic.in/ }} {{जिल्हा सूचना|जिल्हा_नाव=अमरावती}} अमरावती हा [[महाराष्ट्र]] राज्यातील एक जिल्हा आहे. == इतिहास == *१८५३ च्या कराराद्वारे हैदराबादच्या निजामाने अमरावती जिल्ह्यासहित सर्व बेरार (वऱ्हाड) ईस्ट इंडिया कंपनीकडे काही काळाकरिता सुपूर्द केला. *कंपनीने वऱ्हाड प्रांताचे दोन जिल्ह्यांमध्ये विभाजन केले : **दक्षिण वऱ्हाड - त्याचे मुख्यालय [[हिंगोली]] येथे होते. ** पूर्व वऱ्हाड - उत्तर वऱ्हाडचे रूपांतर पूर्व वऱ्हाडात करण्यात आले. त्याचे मुख्यालय [[अकोला]] येथे होते. *१८६४ मध्ये अमरावतीमधून [[यवतमाळ जिल्हा]] वेगळा करण्यात आला. *१९०३ मध्ये निजामाने वऱ्हाड ब्रिटिश भारत सरकारकडे कायमस्वरूपी सुपूर्द केला. *१९०३ मध्ये वऱ्हाड हा मध्यप्रांताला जोडण्यात आला, आणि मध्यप्रांत व बेरार असा मोठा प्रांत निर्माण करण्यात आला. तत्कालीन व्हाईसराय लॉर्ड कर्झन याने वऱ्हाड मुंबई प्रांतास जोडण्यास नकार दिला. मराठी भाषिकांमध्ये प्रांतिक फूट पाडणे हा त्याचा हेतू होता. *१९५६ मधील राज्य पुनर्रचनेदरम्यान अमरावती जिल्ह्यासहित विदर्भातील सर्व जिल्हे तत्कालीन द्वैभाषिक मुंबई राज्यास जोडण्यात आले. *१९६० मध्ये [[महाराष्ट्र]] व [[गुजरात]] वेगळे झाल्यावर अमरावती जिल्हा महाराष्ट्रातील एक जिल्हा बनला. अमरावती जिल्हा हा पूर्णपणे दख्खनच्या पठारावर आहे. == प्रमुख शहरे == * अमरावती (अंबा नगरी) * अचलपूर - परतवाडा * [[वरुड|वरूड]] (संत्रा नगरी) * अंजनगाव सुर्जी * मोर्शी * दर्यापूर (बनोसा) * बडनेरा (अमरावती) == जिल्ह्यातील तालुके == * [[चांदुर बाजार]], * [[चांदुर रेल्वे]] , * [[चिखलदरा]], * [[अचलपूर]], * [[अंजनगाव सुर्जी]], * [[अमरावती तालुका]], * [[तिवसा]], * [[धामणगांव रेल्वे]], * [[धारणी]], * [[दर्यापूर]], * [[नांदगाव खंडेश्वर]], * [[भातकुली]], * [[मोर्शी]] व * [[वरुड]] == प्रशासकीय उपविभाग == जिल्ह्याचे विभाजन १४ तालुके आणि ६ उपविभागांमध्ये करण्यात आले आहे. त्यांचे विभाग पुढीलप्रमाणे आहेत. # अमरावती - [[अमरावती तालुका]], # दर्यापूर - [[दर्यापूर]], [[अंजनगाव सुर्जी]]. # अचलपूर - [[अचलपूर]], [[चांदुर बाजार]]. # वरूड-मोर्शी- [[मोर्शी]], [[वरुड]]. # धारणी - [[धारणी]], [[चिखलदरा]]. # चांदुर(रेल्वे)- [[चांदुर रेल्वे]], [[धामणगांव रेल्वे]], [[नांदगाव खंडेश्वर]]. # [[भातकुली]] - [[तिवसा]], [[भातकुली]]. ==ऐतिहासिक महत्व== प्राचीन इतिहासात अमरावती शहराचा उल्लेख महाभारतात आढळतो. महाभारत काळात श्रीकृष्णाने [[कौंडिण्यपूर]] या ठिकाणाहून रुक्मिणीचे हरण केले होते. श्रीकृष्णाने हरण करताना अमरावतीच्या [[एकवीरा देवी, अमरावती|एकवीरा देवीच्या]] तळाखालून ते कौडिण्यपूरपर्यंत भुयार खणले होते असे सांगतात. ==भौगोलिक स्थान आणि महत्व== अमरावती जिल्हा हा महाराष्ट्रातील उत्तरेकडील जिल्हा म्हणून ओळखला जातो. महाराष्ट्र राज्याच्या एकूण क्षेत्रफळापैकी ३.९८ टक्के क्षेत्र या जिल्हाने व्यापलेले आहे. अमरावती जिल्ह्यात कापसाची मोठी बाजारपेठ आहे. विदर्भातील महत्त्वाचा, शैक्षणिकदृष्ट्या प्रगतिशील जिल्हा म्हणून ओळखल्या जातो. सामाजिक क्षेत्रामध्ये या जिल्ह्याचे नाव खूपच अग्रेसर आहे. संत गाडगेबाबा, राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराज, संत गुलाबराव महाराज, डॉ. शिवाजीराव पटवर्धन, डॉ. पंजाबराव देशमुख इत्यादी महत्त्वाच्या व्यक्ती या जिल्ह्यात होऊन गेल्या आहेत. राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराजांनी १९३५ साली [[मोझरी]] येथे गुरुकुंज आश्रमाची स्थापना केली. अमरावती जिल्ह्यातील सातपुड्याच्या कुशीत वसलेले चांदूरबाजार तहसिलातील माधान हे गाव श्री गुलाबराव महाराजांची कर्मभूमी आहे. १९४६ साली डॉ. शिवाजीराव पटवर्धन यांनी कुष्ठरोग्यांच्या सेवेसाठी अमरावतीजवळ तपोवन येथे जगदंबा कुष्ठधामाची स्थापना केली. अमरावती येथील अंबादेवीचे मंदिर अस्पृश्यांसाठी खुले व्हावे म्हणून डॉ. पंजाबराव देशमुख यांनी मंदिरप्रवेश चळवळ सुरू केली. १९३२ साली त्यांनी अमरावती येथे श्रद्धानंद छात्रालय व शिवाजी शिक्षण समितीची स्थापना केली. शिवाजी शिक्षण समिती आज विदर्भातील अग्रणी शिक्षण संस्था आहे. १८९७ चे राष्ट्रीय काँग्रेसचे अधिवेशन अमरावती येथे भरले होते. या अधिवेशनाचे अध्यक्ष सी. शंकरन नायर हे होते. [[चित्र:Vidarbha Map.jpg|250px|thumb|विदर्भाच्या नकाशात जिल्ह्याचे स्थान]] अमरावती जिल्ह्याला [[अकोला]],[[यवतमाळ]], [[वर्धा]] आणि [[वाशीम]] या जिल्ह्यांच्या सीमा लागल्या आहेत. अमरावती जिल्ह्याची सर्वात जास्त सीमा मध्यप्रदेश या राज्याला लागली आहे. अमरावती जिल्ह्यातील सातपुडा पर्वत हा मध्यप्रदेश आणि महाराष्ट्राचा सीमावर्ती प्रदेश आहे. या जिल्ह्यातील [[वरुड|वरूड]] आणि मोर्शी हे तालुके संत्र्यांसाठी प्रसिद्ध आहेत. भारताचे पहिले कृषिमंत्री डॉ. पंजाबराव देशमुख यांनी स्थापन केलेली शिवाजी शिक्षण संस्था विदर्भातील मोठी संस्था आहे. स्वातंत्र्याच्या आंदोलनात सहभागी होणारे दादासाहेब खापर्डे, [[वीर वामनराव जोशी]] याच जिल्ह्यातील होते. अमरावती जिल्ह्यातील [[शेंदूरजना बाजार]] हे गाव गुरांच्या बाजारासाठी प्रसिद्ध आहे. याच गावी हिंद सेवक संघाची शाखा होती. == पर्यटनस्थळ == * अमरावती जिल्ह्यातील [[चिखलदरा]] हे प्रमुख पर्यटनस्थळ आहे. अमरावती शहरापासून ९० किमी अंतरावर हे ठिकाण समुद्रसपाटीपासून ३६हजार फूट उंचीवर सातपुड्याच्या कुशीत आहे. चिखलदऱ्याच्या परिसरात आठ प्रेक्षणीय स्थळे असून [[गाविलगड|गाविलगडचा किल्ला]], किचकदरा आणि विराटराजाचा महाल इत्यादी मुख्य आकर्षणाची ठिकाणे आहेत. [[वैराट]] हे येथील सर्वात उंच ठिकाण आहे. * '''सालबर्डी''' हे पर्यटनस्थळ मोर्शीपासून ८ किमी अंतरावर आहे. येथे महादेवाचे जागृत ठिकाण आहे. येथील [[गरम पाण्याचे झरे]] हे एक प्रमुख आकर्षण आहे. संत मारुतीमहाराजांची समाधी आणि महानुभाव पंथाचे प्रसिद्ध मंदिर ही येथील काही ठळक आकर्षणे आहेत. * अमरावतीच्या छत्री तलावापासून १५ किमी वर वरहाडाचे प्रसिद्ध असे गाव अर्हाड येथे स्थित '''द वऱ्हाडी फार्महाऊस & कान्हाई ऍग्रो टुरिझम''' कृषी पर्यटनाची ओढ असलेल्या पर्यटकांसाठी उत्तम असे ठिकाण आहे. येथील वऱ्हाडी पद्धतीचे रोडगे व आलुवांग्याची भाजी खवय्यांची आवडती आहे. * विदर्भाची प्राचीन राजधानी म्हणून [[कौंडण्यपूर|कुंडीनपूर]] हे प्राचीन काळापासून प्रसिद्ध आहे. दरवर्षी कार्तिक पौर्णिमेस येथे मोठी यात्रा भरते. * '''रिद्धपूर''' हे महानुभाव पंथीयांचे हे प्रमुख तीर्थस्थळ आहे. [[चित्र:BahiramYatra.jpg|right|thumb|200px|बहीरम यात्रा]] * अचलपूर तालुक्यातील '''बहिरम''' हे देवस्थान खूप प्रसिद्ध आहे. हे मंदिर सुमारे १२५ फूट उंचीवर आहे. चढण्यास १०८ पायऱ्या आहेत. येथे साडेसहा फूट उंच [[गणेश|गणेशमूर्ती]] आहे.या मंदिरासमोर सहा [[टन]] वजनाची घंटा आहे. [[सातपुडा|सातपुड्याच्या]] कुशीतील हे ठिकाण [[महाराष्ट्र]] व [[मध्य प्रदेश|मध्यप्रदेशाच्या]] सीमेवर आहे. येथे बहिरम ([[भैरव]]) या देवाची पूजा केली जाते. येथे दरवर्षी महिनाभर जत्रा चालते.ती यात्रा डिसेंबर महिन्यात सुरू होते. येथील मातीच्या हंडीत शिजवलेले मटण खास चवीचे म्हणून खवैय्यांमध्येत प्रसिद्ध आहे. * अमरावती जिल्ह्यातील महत्त्वाचे पीक [[कापूस]] हे आहे. पूर्णा, तापी व वर्धा या जिल्ह्यातील प्रमुख नद्या आहेत. वर्धा नदीवर सिंबोराजवळ जिल्ह्यातील सर्वात मोठे धरण आहे. शहानूर नदीवर शहानूर प्रकल्प आहे. अमरावती शहराला वडाळी तलाव व छत्री तलाव या तलावांतून पाणी पुरवठा होतो. * अमरावती येथे रासायनिक खताचा कारखाना आहे. अमरावती जिल्ह्यामध्ये रेगूर ही काळी मृदा मोठ्या प्रमाणात आहे. जिल्ह्यातील हवामान उष्ण व कोरडे आहे. १९४२ च्या चळवळीत या जिल्ह्याचे महत्त्वाचे योगदान आहे. ब्रिटिशांच्या दडपशाहीने जिल्हा हादरून गेला असताना [[तुकडोजी महाराज|राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराजांनी]] खंजिरीवर थाप मारून जिल्ह्यातील तरुणांना राष्ट्रीय आंदोलनास प्रेरित केले. .. * '''[[चिखलदरा]]''' या ठिकाणाचे उल्लेख महाभारतात आढळतात. याच ठिकाणी भीमाने कीचकाचा वध करून त्याला दरीत फेकून दिले. त्यामुळे त्याला 'किचकदरा' असे नाव पडले, त्यावरूनच पुढे ते चिखलदरा झाले. महाराष्ट्रातील एकमेव कॉफी उत्पादक प्रदेश म्हणून चिखलदरा ओळखला जातो. आताशा येथे मध व स्ट्रॉबेरीचेसुद्धा उत्पादन मोठ्या प्रमाणात घेतल्या जात आहे. मेळघाट हा जंगलव्याप्त परिसर अभयारण्य म्हणून घोषित केल्या गेला आहे. १९७२ला घोषित केल्या गेलेल्या देशातील १५ व्याघ्रप्रकल्पांतील हा एक. येथे १००हून अधिक वाघ आहेत. वाघांव्यतिरिक्त हा प्रदेश अस्वल, सांबर, रानडुक्कर, जंगली कुत्रे, मोर आदींसाठी प्रसिद्ध आहे. चिखलदऱ्याजवळची काही आकर्षण केंद्रे : # मेळघाट व्याघ्रप्रकल्प, कोलखास आणि सेमाडोह हे निसर्गरम्य स्थळे. # गाविलगड किल्ला. # नर्नाळा किल्ला. # पंडित नेहरू बॉटनिकल गार्डन # ट्रायबल म्युझियम अलीकडच्या काळात चिखलदरा हे ठिकाण पॅराग्लायडिंगसाठी हळूहळू उदयास येत आहे. भारतात पॅराग्लायडिंग मोजक्याच ठिकाणी होते. महाराष्ट्रातील हे तिसरे ठिकाण आहे. ¶अमरावती शहरात आणखी काही पर्यटन व प्रेक्षणीय स्थळे खालीलप्रमाणे : *'''अंबादेवी मंदिर,अमरावती''' *'''एकविरा देवी मंदिर''' *'''बांबू उद्यान अमरावती''' *'''श्री क्षेत्र कोंडेश्वर अमरावती''' *'''छत्री तलाव''' *'''वडाळी तलाव''' *''' द वऱ्हाडी फार्महाऊस ''' *''' कान्हाई कृषी पर्यटन ''' == शिक्षणक्षेत्र == ===अभियांत्रिकी=== जिल्ह्यात १० अभियांत्रिकी महाविद्यालये आहेत. # शासकीय अभियांत्रिकी महाविद्यालय, अमरावती. # WYVS, प्रा. राम मेघे इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी अँड रिसर्च, बडनेरा, अमरावती # सिपना अभियांत्रिकी महाविद्यालय, अमरावती. # PR पोटे कॉलेज ऑफ इंजिनिअरिंग अँड टेक्नॉलॉजी, अमरावती # डॉ.सौ. कमलताई गवई इन्स्टिट्यूट ऑफ इंजिनिअरिंग अँड टेक्नॉलॉजी (के.जी.आय.ई.टी.), दारापुर # IBSS कॉलेज ऑफ इंजिनिअरिंग, अमरावती, # डी.ई.एस.'एस कॉलेज ऑफ इंजिनिअरिंग अँड टेक्नॉलॉजी , धामणगाव (रेल्वे) # श्री. एच.व्ही.पी.एम्स कॉलेज ऑफ इंजिनिअरिंग अँड टेक्नॉलॉजी, अमरावती. # जि.एच. रायसोनी कॉलेज ऑफ इंजिनिअरिंग अँड मॅनेजमेंट, अमरावती # इंदिरा बहुद्देशीय शिक्षण संस्था, कॉलेज ऑफ इंजिनिअरिंग, घाट खेडा, अमरावती ===वैद्यकीय महाविद्यालये === # डॉ. पंजाबराव देशमुख स्मृति वैद्यकीय महाविद्यालय, अमरावती. # विदर्भ आयुर्वेद महाविद्यालय, अमरावती. # व्ही.वाय.डब्ल्यू.एस . दंतशल्यचिकित्सा महाविद्यालय, अमरावती. # श्री वल्लभ तखतमल होमिओपॅथी महाविद्यालय, अमरावती. # पंडित जवाहरलाल नेहरू मेमोरियल इन्स्टिट्यूट ऑफ होमियोपॅथिक मेडिकल सायन्सेस, अमरावती. === शारीरिक शिक्षण === श्री. [[हनुमान व्यायाम प्रसारक मंडळ]], अमरावती. ही शारीरिक शिक्षण क्षेत्रात जागतिक मान्यता असलेली संस्था म्हणजे अमरावतीचे भूषण आहे. जागतिक दर्जाच्या खेळ सुविधा येथे विद्यार्थ्यांसाठी उपलब्ध आहेत. येथे शारीरिक शिक्षणाचा पदवी अभ्यासक्रम चालवला जातो. === शिक्षण सांख्यिकी === * प्राथमिक शाळा: १७७८ * माध्यमिक शाळा: ३६४ * महाविद्यालये : ३६ * अध्यापक विद्यालये: ८ * आदिवासी आश्रमशाळा: ३६ * अभियांत्रिकी महाविद्यालये : १० * तंत्रनिकेतन : ६ * औद्योगिक प्रशिक्षण संस्था: २ * वैद्यकीय महाविद्यालये: ५ == आरोग्य यंत्रणा == * जिल्हा सामान्य रुग्णालयः १ * जिल्हा स्त्री रुग्णालय : १ * जिल्हा क्षय रुग्णालय : १ * प्राथमिक आरोग्य केंद्र : ५६ * ग्रामीण कुटुंब केंद्र : १४ * उपजिल्हा रुग्णालय : ६ == पिके == पिका खालील क्षेत्र : ८०१ हजार हेक्टर ओलीत क्षेत्र : ६२ हजार हेक्टर === प्रमुख पीके === # [[कापूस|कापुस]] # [[संत्रे|संत्रा]] # [[ज्वारी]] # [[तूर]] # [[मूग|मुग]] # [[भुईमूग|भुईमुग]] # [[सोयाबीन]] # [[हरबरा|हरभरा]] # [[सूर्यफूल]] === प्रमुख नगदी पिके === # कापुस # [[संत्रे]] # भुईमुग # सोयाबीन # [[मिरची]] # केळी === जलसिंचन : === * मोठे प्रकल्प - १ * मध्यम प्रकल्प - २ * लाभक्षेत्र : १६ हजार हेक्टर * शेती पतसंस्था : ३८१ == न्यायालय == * जिल्हा सत्र न्यायालय, अमरावती * अति. जिल्हा सत्र न्यायालय, अचलपूर * अतिरिक्त जिल्हा सत्र न्यायालय, वरूड == बाह्य दुवे == * [http://amravati.nic.in अमरावती एन.आय.सी-शासकीय संकेतस्थळ] {{अमरावती}} {{महाराष्ट्रातील जिल्हे}} [[वर्ग:महाराष्ट्रातील जिल्हे]] [[वर्ग:अमरावती जिल्हा]] [[वर्ग:अमरावती विभागातील जिल्हे]] 0akzztixunugo4im35k09my4m9n0fa6 2682888 2682887 2026-05-05T20:18:39Z ~2026-24679-89 182431 /* पर्यटनस्थळ */ 2682888 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय जिल्हा |जिल्ह्याचे_नाव = अमरावती जिल्हा |स्थानिक_नाव = अमरावती जिल्हा |चित्र_नकाशा = Amravati_in_Maharashtra_(India).svg |अक्षांश-रेखांश = |राज्याचे_नाव = महाराष्ट्र |विभागाचे_नाव = [[अमरावती विभाग]] |मुख्यालयाचे_नाव = [[अमरावती]] |तालुक्यांची_नावे = [[चांदुर बाजार]] • [[चांदुर रेल्वे]] • [[चिखलदरा]] • [[अचलपूर]] • [[अंजनगाव सुर्जी]] • [[अमरावती तालुका]] • [[तिवसा]] • [[धामणगांव रेल्वे]] • [[धारणी]] • [[दर्यापूर]] • [[नांदगाव खंडेश्वर]] • [[भातकुली]] • [[मोर्शी]] • [[वरुड|वरूड]] |क्षेत्रफळ_वर्ग_किमी = १२,२३५ |लोकसंख्या_एकूण = २८,८७,८२६ |जनगणना_वर्ष = २०११ |लोकसंख्या_घनता = |शहरी_लोकसंख्या = ६,४६,८०१ |साक्षरता_दर = ८८.२३% |लिंग_गुणोत्तर = १.०५५ |प्रमुख_शहरे = |जिल्हाधिकार्यांचे_नाव = सौरभ कटियार |लोकसभा_मतदारसंघाची_नावे = [[अमरावती (लोकसभा मतदारसंघ)|अमरावती]] |विधानसभा_मतदारसंघाची_नावे = [[अचलपूर विधानसभा मतदारसंघ|अचलपूर]] • [[अमरावती विधानसभा मतदारसंघ|अमरावती]] • [[तिवसा विधानसभा मतदारसंघ|तिवसा]] • [[दर्यापूर विधानसभा मतदारसंघ|दर्यापूर]] • [[धामणगांव रेल्वे विधानसभा मतदारसंघ|धामणगांव रेल्वे]] • [[बडनेरा विधानसभा मतदारसंघ|बडनेरा]] • [[मेळघाट विधानसभा मतदारसंघ|मेळघाट]] • [[मोर्शी विधानसभा मतदारसंघ|वरूड-मोर्शी]] |खासदारांची_नावे = खा. [[बळवंतराव वानखेड़े]] |पर्जन्यमान_मिमी = |संकेतस्थळ = http://amravati.nic.in/ }} {{जिल्हा सूचना|जिल्हा_नाव=अमरावती}} अमरावती हा [[महाराष्ट्र]] राज्यातील एक जिल्हा आहे. == इतिहास == *१८५३ च्या कराराद्वारे हैदराबादच्या निजामाने अमरावती जिल्ह्यासहित सर्व बेरार (वऱ्हाड) ईस्ट इंडिया कंपनीकडे काही काळाकरिता सुपूर्द केला. *कंपनीने वऱ्हाड प्रांताचे दोन जिल्ह्यांमध्ये विभाजन केले : **दक्षिण वऱ्हाड - त्याचे मुख्यालय [[हिंगोली]] येथे होते. ** पूर्व वऱ्हाड - उत्तर वऱ्हाडचे रूपांतर पूर्व वऱ्हाडात करण्यात आले. त्याचे मुख्यालय [[अकोला]] येथे होते. *१८६४ मध्ये अमरावतीमधून [[यवतमाळ जिल्हा]] वेगळा करण्यात आला. *१९०३ मध्ये निजामाने वऱ्हाड ब्रिटिश भारत सरकारकडे कायमस्वरूपी सुपूर्द केला. *१९०३ मध्ये वऱ्हाड हा मध्यप्रांताला जोडण्यात आला, आणि मध्यप्रांत व बेरार असा मोठा प्रांत निर्माण करण्यात आला. तत्कालीन व्हाईसराय लॉर्ड कर्झन याने वऱ्हाड मुंबई प्रांतास जोडण्यास नकार दिला. मराठी भाषिकांमध्ये प्रांतिक फूट पाडणे हा त्याचा हेतू होता. *१९५६ मधील राज्य पुनर्रचनेदरम्यान अमरावती जिल्ह्यासहित विदर्भातील सर्व जिल्हे तत्कालीन द्वैभाषिक मुंबई राज्यास जोडण्यात आले. *१९६० मध्ये [[महाराष्ट्र]] व [[गुजरात]] वेगळे झाल्यावर अमरावती जिल्हा महाराष्ट्रातील एक जिल्हा बनला. अमरावती जिल्हा हा पूर्णपणे दख्खनच्या पठारावर आहे. == प्रमुख शहरे == * अमरावती (अंबा नगरी) * अचलपूर - परतवाडा * [[वरुड|वरूड]] (संत्रा नगरी) * अंजनगाव सुर्जी * मोर्शी * दर्यापूर (बनोसा) * बडनेरा (अमरावती) == जिल्ह्यातील तालुके == * [[चांदुर बाजार]], * [[चांदुर रेल्वे]] , * [[चिखलदरा]], * [[अचलपूर]], * [[अंजनगाव सुर्जी]], * [[अमरावती तालुका]], * [[तिवसा]], * [[धामणगांव रेल्वे]], * [[धारणी]], * [[दर्यापूर]], * [[नांदगाव खंडेश्वर]], * [[भातकुली]], * [[मोर्शी]] व * [[वरुड]] == प्रशासकीय उपविभाग == जिल्ह्याचे विभाजन १४ तालुके आणि ६ उपविभागांमध्ये करण्यात आले आहे. त्यांचे विभाग पुढीलप्रमाणे आहेत. # अमरावती - [[अमरावती तालुका]], # दर्यापूर - [[दर्यापूर]], [[अंजनगाव सुर्जी]]. # अचलपूर - [[अचलपूर]], [[चांदुर बाजार]]. # वरूड-मोर्शी- [[मोर्शी]], [[वरुड]]. # धारणी - [[धारणी]], [[चिखलदरा]]. # चांदुर(रेल्वे)- [[चांदुर रेल्वे]], [[धामणगांव रेल्वे]], [[नांदगाव खंडेश्वर]]. # [[भातकुली]] - [[तिवसा]], [[भातकुली]]. ==ऐतिहासिक महत्व== प्राचीन इतिहासात अमरावती शहराचा उल्लेख महाभारतात आढळतो. महाभारत काळात श्रीकृष्णाने [[कौंडिण्यपूर]] या ठिकाणाहून रुक्मिणीचे हरण केले होते. श्रीकृष्णाने हरण करताना अमरावतीच्या [[एकवीरा देवी, अमरावती|एकवीरा देवीच्या]] तळाखालून ते कौडिण्यपूरपर्यंत भुयार खणले होते असे सांगतात. ==भौगोलिक स्थान आणि महत्व== अमरावती जिल्हा हा महाराष्ट्रातील उत्तरेकडील जिल्हा म्हणून ओळखला जातो. महाराष्ट्र राज्याच्या एकूण क्षेत्रफळापैकी ३.९८ टक्के क्षेत्र या जिल्हाने व्यापलेले आहे. अमरावती जिल्ह्यात कापसाची मोठी बाजारपेठ आहे. विदर्भातील महत्त्वाचा, शैक्षणिकदृष्ट्या प्रगतिशील जिल्हा म्हणून ओळखल्या जातो. सामाजिक क्षेत्रामध्ये या जिल्ह्याचे नाव खूपच अग्रेसर आहे. संत गाडगेबाबा, राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराज, संत गुलाबराव महाराज, डॉ. शिवाजीराव पटवर्धन, डॉ. पंजाबराव देशमुख इत्यादी महत्त्वाच्या व्यक्ती या जिल्ह्यात होऊन गेल्या आहेत. राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराजांनी १९३५ साली [[मोझरी]] येथे गुरुकुंज आश्रमाची स्थापना केली. अमरावती जिल्ह्यातील सातपुड्याच्या कुशीत वसलेले चांदूरबाजार तहसिलातील माधान हे गाव श्री गुलाबराव महाराजांची कर्मभूमी आहे. १९४६ साली डॉ. शिवाजीराव पटवर्धन यांनी कुष्ठरोग्यांच्या सेवेसाठी अमरावतीजवळ तपोवन येथे जगदंबा कुष्ठधामाची स्थापना केली. अमरावती येथील अंबादेवीचे मंदिर अस्पृश्यांसाठी खुले व्हावे म्हणून डॉ. पंजाबराव देशमुख यांनी मंदिरप्रवेश चळवळ सुरू केली. १९३२ साली त्यांनी अमरावती येथे श्रद्धानंद छात्रालय व शिवाजी शिक्षण समितीची स्थापना केली. शिवाजी शिक्षण समिती आज विदर्भातील अग्रणी शिक्षण संस्था आहे. १८९७ चे राष्ट्रीय काँग्रेसचे अधिवेशन अमरावती येथे भरले होते. या अधिवेशनाचे अध्यक्ष सी. शंकरन नायर हे होते. [[चित्र:Vidarbha Map.jpg|250px|thumb|विदर्भाच्या नकाशात जिल्ह्याचे स्थान]] अमरावती जिल्ह्याला [[अकोला]],[[यवतमाळ]], [[वर्धा]] आणि [[वाशीम]] या जिल्ह्यांच्या सीमा लागल्या आहेत. अमरावती जिल्ह्याची सर्वात जास्त सीमा मध्यप्रदेश या राज्याला लागली आहे. अमरावती जिल्ह्यातील सातपुडा पर्वत हा मध्यप्रदेश आणि महाराष्ट्राचा सीमावर्ती प्रदेश आहे. या जिल्ह्यातील [[वरुड|वरूड]] आणि मोर्शी हे तालुके संत्र्यांसाठी प्रसिद्ध आहेत. भारताचे पहिले कृषिमंत्री डॉ. पंजाबराव देशमुख यांनी स्थापन केलेली शिवाजी शिक्षण संस्था विदर्भातील मोठी संस्था आहे. स्वातंत्र्याच्या आंदोलनात सहभागी होणारे दादासाहेब खापर्डे, [[वीर वामनराव जोशी]] याच जिल्ह्यातील होते. अमरावती जिल्ह्यातील [[शेंदूरजना बाजार]] हे गाव गुरांच्या बाजारासाठी प्रसिद्ध आहे. याच गावी हिंद सेवक संघाची शाखा होती. == पर्यटनस्थळ == * अमरावती जिल्ह्यातील [[चिखलदरा]] हे प्रमुख पर्यटनस्थळ आहे. अमरावती शहरापासून ९० किमी अंतरावर हे ठिकाण समुद्रसपाटीपासून ३६हजार फूट उंचीवर सातपुड्याच्या कुशीत आहे. चिखलदऱ्याच्या परिसरात आठ प्रेक्षणीय स्थळे असून [[गाविलगड|गाविलगडचा किल्ला]], किचकदरा आणि विराटराजाचा महाल इत्यादी मुख्य आकर्षणाची ठिकाणे आहेत. [[वैराट]] हे येथील सर्वात उंच ठिकाण आहे. * '''सालबर्डी''' हे पर्यटनस्थळ मोर्शीपासून ८ किमी अंतरावर आहे. येथे महादेवाचे जागृत ठिकाण आहे. येथील [[गरम पाण्याचे झरे]] हे एक प्रमुख आकर्षण आहे. संत मारुतीमहाराजांची समाधी आणि महानुभाव पंथाचे प्रसिद्ध मंदिर ही येथील काही ठळक आकर्षणे आहेत. * अमरावतीच्या छत्री तलावापासून १५ किमी वर वरहाडाचे प्रसिद्ध असे गाव अर्हाड येथे स्थित '''द वऱ्हाडी फार्महाऊस & कान्हाई ऍग्रो टुरिझम''' कृषी पर्यटनाची ओढ असलेल्या पर्यटकांसाठी उत्तम असे ठिकाण आहे. येथील वऱ्हाडी पद्धतीचे रोडगे व आलुवांग्याची भाजी खवय्यांची आवडती आहे. * विदर्भाची प्राचीन राजधानी म्हणून [[कौंडण्यपूर|कुंडीनपूर]] हे प्राचीन काळापासून प्रसिद्ध आहे. दरवर्षी कार्तिक पौर्णिमेस येथे मोठी यात्रा भरते. * '''रिद्धपूर''' हे महानुभाव पंथीयांचे हे प्रमुख तीर्थस्थळ आहे. [[चित्र:BahiramYatra.jpg|right|thumb|200px|बहीरम यात्रा]] * अचलपूर तालुक्यातील '''बहिरम''' हे देवस्थान खूप प्रसिद्ध आहे. हे मंदिर सुमारे १२५ फूट उंचीवर आहे. चढण्यास १०८ पायऱ्या आहेत. येथे साडेसहा फूट उंच [[गणेश|गणेशमूर्ती]] आहे.या मंदिरासमोर सहा [[टन]] वजनाची घंटा आहे. [[सातपुडा|सातपुड्याच्या]] कुशीतील हे ठिकाण [[महाराष्ट्र]] व [[मध्य प्रदेश|मध्यप्रदेशाच्या]] सीमेवर आहे. येथे बहिरम ([[भैरव]]) या देवाची पूजा केली जाते. येथे दरवर्षी महिनाभर जत्रा चालते. ती यात्रा डिसेंबर महिन्यात सुरू होते. येथील मातीच्या हंडीत शिजवलेले मटण खास चवीचे म्हणून खवैय्यांमध्येत प्रसिद्ध आहे. * अमरावती जिल्ह्यातील महत्त्वाचे पीक [[कापूस]] हे आहे. पूर्णा, तापी व वर्धा या जिल्ह्यातील प्रमुख नद्या आहेत. वर्धा नदीवर सिंबोराजवळ जिल्ह्यातील सर्वात मोठे धरण आहे. शहानूर नदीवर शहानूर प्रकल्प आहे. अमरावती शहराला वडाळी तलाव व छत्री तलाव या तलावांतून पाणी पुरवठा होतो. * अमरावती येथे रासायनिक खताचा कारखाना आहे. अमरावती जिल्ह्यामध्ये रेगूर ही काळी मृदा मोठ्या प्रमाणात आहे. जिल्ह्यातील हवामान उष्ण व कोरडे आहे. १९४२ च्या चळवळीत या जिल्ह्याचे महत्त्वाचे योगदान आहे. ब्रिटिशांच्या दडपशाहीने जिल्हा हादरून गेला असताना [[तुकडोजी महाराज|राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराजांनी]] खंजिरीवर थाप मारून जिल्ह्यातील तरुणांना राष्ट्रीय आंदोलनास प्रेरित केले. .. * '''[[चिखलदरा]]''' या ठिकाणाचे उल्लेख महाभारतात आढळतात. याच ठिकाणी भीमाने कीचकाचा वध करून त्याला दरीत फेकून दिले. त्यामुळे त्याला 'किचकदरा' असे नाव पडले, त्यावरूनच पुढे ते चिखलदरा झाले. महाराष्ट्रातील एकमेव कॉफी उत्पादक प्रदेश म्हणून चिखलदरा ओळखला जातो. आताशा येथे मध व स्ट्रॉबेरीचेसुद्धा उत्पादन मोठ्या प्रमाणात घेतल्या जात आहे. मेळघाट हा जंगलव्याप्त परिसर अभयारण्य म्हणून घोषित केल्या गेला आहे. १९७२ला घोषित केल्या गेलेल्या देशातील १५ व्याघ्रप्रकल्पांतील हा एक. येथे १००हून अधिक वाघ आहेत. वाघांव्यतिरिक्त हा प्रदेश अस्वल, सांबर, रानडुक्कर, जंगली कुत्रे, मोर आदींसाठी प्रसिद्ध आहे. चिखलदऱ्याजवळची काही आकर्षण केंद्रे : # मेळघाट व्याघ्रप्रकल्प, कोलखास आणि सेमाडोह हे निसर्गरम्य स्थळे. # गाविलगड किल्ला. # नर्नाळा किल्ला. # पंडित नेहरू बॉटनिकल गार्डन # ट्रायबल म्युझियम अलीकडच्या काळात चिखलदरा हे ठिकाण पॅराग्लायडिंगसाठी हळूहळू उदयास येत आहे. भारतात पॅराग्लायडिंग मोजक्याच ठिकाणी होते. महाराष्ट्रातील हे तिसरे ठिकाण आहे. ¶अमरावती शहरात आणखी काही पर्यटन व प्रेक्षणीय स्थळे खालीलप्रमाणे : *'''अंबादेवी मंदिर,अमरावती''' *'''एकविरा देवी मंदिर''' *'''बांबू उद्यान अमरावती''' *'''श्री क्षेत्र कोंडेश्वर अमरावती''' *'''छत्री तलाव''' *'''वडाळी तलाव''' *''' द वऱ्हाडी फार्महाऊस ''' *''' कान्हाई कृषी पर्यटन ''' == शिक्षणक्षेत्र == ===अभियांत्रिकी=== जिल्ह्यात १० अभियांत्रिकी महाविद्यालये आहेत. # शासकीय अभियांत्रिकी महाविद्यालय, अमरावती. # WYVS, प्रा. राम मेघे इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी अँड रिसर्च, बडनेरा, अमरावती # सिपना अभियांत्रिकी महाविद्यालय, अमरावती. # PR पोटे कॉलेज ऑफ इंजिनिअरिंग अँड टेक्नॉलॉजी, अमरावती # डॉ.सौ. कमलताई गवई इन्स्टिट्यूट ऑफ इंजिनिअरिंग अँड टेक्नॉलॉजी (के.जी.आय.ई.टी.), दारापुर # IBSS कॉलेज ऑफ इंजिनिअरिंग, अमरावती, # डी.ई.एस.'एस कॉलेज ऑफ इंजिनिअरिंग अँड टेक्नॉलॉजी , धामणगाव (रेल्वे) # श्री. एच.व्ही.पी.एम्स कॉलेज ऑफ इंजिनिअरिंग अँड टेक्नॉलॉजी, अमरावती. # जि.एच. रायसोनी कॉलेज ऑफ इंजिनिअरिंग अँड मॅनेजमेंट, अमरावती # इंदिरा बहुद्देशीय शिक्षण संस्था, कॉलेज ऑफ इंजिनिअरिंग, घाट खेडा, अमरावती ===वैद्यकीय महाविद्यालये === # डॉ. पंजाबराव देशमुख स्मृति वैद्यकीय महाविद्यालय, अमरावती. # विदर्भ आयुर्वेद महाविद्यालय, अमरावती. # व्ही.वाय.डब्ल्यू.एस . दंतशल्यचिकित्सा महाविद्यालय, अमरावती. # श्री वल्लभ तखतमल होमिओपॅथी महाविद्यालय, अमरावती. # पंडित जवाहरलाल नेहरू मेमोरियल इन्स्टिट्यूट ऑफ होमियोपॅथिक मेडिकल सायन्सेस, अमरावती. === शारीरिक शिक्षण === श्री. [[हनुमान व्यायाम प्रसारक मंडळ]], अमरावती. ही शारीरिक शिक्षण क्षेत्रात जागतिक मान्यता असलेली संस्था म्हणजे अमरावतीचे भूषण आहे. जागतिक दर्जाच्या खेळ सुविधा येथे विद्यार्थ्यांसाठी उपलब्ध आहेत. येथे शारीरिक शिक्षणाचा पदवी अभ्यासक्रम चालवला जातो. === शिक्षण सांख्यिकी === * प्राथमिक शाळा: १७७८ * माध्यमिक शाळा: ३६४ * महाविद्यालये : ३६ * अध्यापक विद्यालये: ८ * आदिवासी आश्रमशाळा: ३६ * अभियांत्रिकी महाविद्यालये : १० * तंत्रनिकेतन : ६ * औद्योगिक प्रशिक्षण संस्था: २ * वैद्यकीय महाविद्यालये: ५ == आरोग्य यंत्रणा == * जिल्हा सामान्य रुग्णालयः १ * जिल्हा स्त्री रुग्णालय : १ * जिल्हा क्षय रुग्णालय : १ * प्राथमिक आरोग्य केंद्र : ५६ * ग्रामीण कुटुंब केंद्र : १४ * उपजिल्हा रुग्णालय : ६ == पिके == पिका खालील क्षेत्र : ८०१ हजार हेक्टर ओलीत क्षेत्र : ६२ हजार हेक्टर === प्रमुख पीके === # [[कापूस|कापुस]] # [[संत्रे|संत्रा]] # [[ज्वारी]] # [[तूर]] # [[मूग|मुग]] # [[भुईमूग|भुईमुग]] # [[सोयाबीन]] # [[हरबरा|हरभरा]] # [[सूर्यफूल]] === प्रमुख नगदी पिके === # कापुस # [[संत्रे]] # भुईमुग # सोयाबीन # [[मिरची]] # केळी === जलसिंचन : === * मोठे प्रकल्प - १ * मध्यम प्रकल्प - २ * लाभक्षेत्र : १६ हजार हेक्टर * शेती पतसंस्था : ३८१ == न्यायालय == * जिल्हा सत्र न्यायालय, अमरावती * अति. जिल्हा सत्र न्यायालय, अचलपूर * अतिरिक्त जिल्हा सत्र न्यायालय, वरूड == बाह्य दुवे == * [http://amravati.nic.in अमरावती एन.आय.सी-शासकीय संकेतस्थळ] {{अमरावती}} {{महाराष्ट्रातील जिल्हे}} [[वर्ग:महाराष्ट्रातील जिल्हे]] [[वर्ग:अमरावती जिल्हा]] [[वर्ग:अमरावती विभागातील जिल्हे]] f11rhvhnky46qo2j910sscfaorcbrjd 0 6071 2682882 2648056 2026-05-05T20:10:52Z ~2026-24679-89 182431 /* */ 2682882 wikitext text/x-wiki {{जिल्हा शहर|ज=अमरावती जिल्हा|श=अमरावती}} ---- {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |प्रकार = शहर |स्थानिक_नाव = अमरावती |टोपणनाव = '''अंबानगरी''' |राज्य_नाव = महाराष्ट्र |आकाशदेखावा = |आकाशदेखावा_शीर्षक = |अक्षांश = 20.56 | रेखांश = 77.45 |शोधक_स्थान = right |क्षेत्रफळ_एकूण = 85.14 |क्षेत्रफळ_आकारमान = |उंची = 656.54 |उंची_संदर्भ = |समुद्री_किनारा = |हवामान = |वर्षाव = |जिल्हा =[[अमरावती जिल्हा|अमरावती]] |लोकसंख्या_एकूण = ६४६,८०१ |लोकसंख्या_वर्ष = २०११ |लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ = <ref name="GOI_2001">{{संकेतस्थळ स्रोत <!-- -->|दुवा <!-- -->|शीर्षक = अमरावती जिल्हा }}</ref> |लोकसंख्या_घनता = |लोकसंख्या_मेट्रो = |लोकसंख्या_मेट्रो_वर्ष = |लोकसंख्या_मेट्रो_संदर्भ = |लिंग_गुणोत्तर = 957 |साक्षरता = |एसटीडी_कोड = 0721 |पिन_कोड = |प्रमुख पदाधिकारी = |पद = महापौर |आरटीओ_कोड = MH-27 |संकेतस्थळ = |संकेतस्थळ_नाव = अमरावती संकेतस्थळ |तळटिपा = {{संदर्भयादी}} }} '''अमरावती''' (मूळ नाव उमरावती) हे भारतातील महाराष्ट्राच्या विदर्भ प्रदेशातील एक शहर आहे. अमरावतीला विदर्भाची सांस्कृतिक राजधानी म्हणून ओळखले जाते. शैक्षणिकदृष्ट्या अमरावतीला विदर्भातील शिक्षणाचे माहेरघर ही संबोधले जाते. अमरावती शहर हे महाराष्ट्रातील दाट लोकवस्ती असलेल्या महानगरक्षेत्रांमध्ये सातव्या क्रमांकावर येते. हे शहर अमरावती जिल्ह्याचे व विभागाचे प्रशासकीय मुख्यालय आहे. शहरात ऐतिहासिक अशी अंबा व श्रीकृष्ण यांची मंदिरे आहेत. तसेच अंबापेठ मधील हजरत युसुफ शाह बाबा यांचा दरगाह प्रसिद्ध आहे. १९८३मध्ये स्थापन अमरावती महानगरपालिका, ही '''खाजगी जकात''' म्हणून ओळख असलेली भारतातील पहिली व एकमेव? महानगरपालिका आहे. २०११ च्या जनगणनेनुसार शहराची लोकसंख्या ६,४६,८०१ इतकी आहे. त्यापैकी ३,३०,५४४ पुरुष व ३,१६,२५७ महिला आहेत. अमरावती शहरातील लिंग गुणोत्तर १०००:९५७ आहे. विदर्भामध्ये प्रशासनाच्या दृष्टीने दोन उपविभाग केले आहेत ते म्हणजे नागपूर आणि अमरावती. त्यांपैकी अमरावती उपविभागामध्ये अकोला, अमरावती, यवतमाळ, बुलढाणा व वाशीम हे ५ जिल्हे येतात. == नाव == '''अमरावती'''{{audio|Amravati.ogg|उच्चारण}} हे शहर [[अमरावती जिल्हा]] तसेच [[अमरावती विभाग|अमरावती विभागाचे]] प्रशासकीय मुख्यालय आहे. अमरावती या शब्दाचा अर्थ पुराणातील देव [[इंद्र]] याची नगरी / राजधानी असा होतो. या शहरात जुन्या काळी उंबराची झाडे खूप होती म्हणून या शहराला उमरावती असे म्हणले जाई. * अमरावती याच नांवाचे एक गाव [[आंध्रप्रदेश]] तील गुंटूर जिल्ह्यात आहे. ते आता आंध्रप्रदेशाची [[अमरावती (आंध्र प्रदेश)]] नविन राजधानी आहे. == इतिहास == अमरावतीचे पुरातन नाव औदुंबरावती होते, ते प्राकृतमध्ये उंबरावती होते. शिवाय या शहराला प्राचीनकाळी इंद्रपुरी म्हणून ओळखले जायचे. * उंमरावती याचे स्पेलिंग '''Umraoti''' असल्याने त्याच्या उच्चारानुसार गावाचे नाव अमरावती झाले. * जुनी अमरावती येथील भगवान आदिनाथ ऋषभनाथ यांच्या संगमवरी मूर्तीच्या पायथ्याशी असलेल्या शिलालेखावर अमरावती या नावाचा पहिल्यांदा उल्लेख आढळतो. या मूर्ती इ.स. १०९७ मधील आहेत. * [[मध्ययुगीन भारतीय]] इतिहासातील [[दख्खन]]च्या [[सुलतानशाही]] (इ.स.१४९०-इ.स.१६९०) पैकी १ वऱ्हाड वा [[बेरार]] प्रांताची [[इमादशाही]] (इ.स.१४९०-इ.स.१५९०)ची राजधानी असलेली [[एलिचपूर]] ही नगरी याच जिल्ह्यामधील एक शहर आहे. त्या शहराला हल्ली [[अचलपूर]] म्हणतात. * गोविंद महाप्रभू यांनी १३व्या शतकात अमरावतीला भेट दिली होती. * १४ व्या शतकात दुष्काळ व अवर्षणामुळे अमरावतीमधील लोक माळवा व गुजरातमध्ये स्थलांतरित झाले होते. ¶ रावबहादूर रघुनाथ नरसिंह मुधोळकर, [[श्रीधर साऊरकर]], [[दादासाहेब खापर्डे]], मोरोपंत विश्वासनाथ जोशी, [[शिवाजीराव पटवर्धन]], शिक्षण महर्षि [[भाऊसाहेब देशमुख]] असे अनेक भारतीय [[स्वातंत्र्यसेनानी]] अमरावतीचे होते. ==भूगोल == मुक्ताईगिरी धबधबा चिखलदरा धबधबा ==हवामान== अमरावतीचे हवामान हे उन्हाळ्यात गरम व कोरडे आहे. येथील हिवाळा थंड व कोरडा आहे. येथे उन्हाळा मार्च ते जून, पावसाळा जुलैपासून ऑक्टोबरपर्यंत , आणि त्यानंतर मार्चपर्यंत हिवाळा असतो. सर्वाधिक तापमान २५ मे १९५४ रोजी ४६.७° सेल्सियस असे होते आणि सर्वात कमी तापमान ९ फेब्रुवारी इ.स. १८८७ रोजी ५.०° सेल्सियस इतके होते. ===शहरातील पेठा === # अंबापेठ # राजापेठ # श्रीकृष्णपेठ == हवामान == शहर समुद्रसपाटीपासून उंचीवर वसलेले असल्यामुळे अमरावतीचे हवामान थंड आहे.{{संदर्भ हवा}} भरपूर प्रमाणात झाडे व शहराच्या परिसरात असणाऱ्या तलावांमुळे पाण्याची मुबलकता आहे. [[मेळघाट]] व [[चिखलदरा]] परिसर येथून जवळच आहे. शहराजवळ १० किलोमीटरवर पोहरादेवी हे अभयारण्य आहे. शहराला लागूनच डोंगर असल्यामुळे डोंगर कुशीत बसल्यासारखे हे सुंदर शहर मनाला आकर्षित करते. == शिक्षण == अमरावतीला विदर्भातील शिक्षणाचे माहेरघर संबोधले जाते, येथील शैक्षणिक वातावरणामुळे पूर्ण विदर्भ तसेच मराठवाडा व मध्य प्रदेशातून विद्यार्थी येथे शिक्षणासाठी येतात. [[संत गाडगे बाबा अमरावती विद्यापीठ|अमरावती विद्यापीठ]] हे शहराच्या पूर्वेस आहे. पर्वत पायथ्याशी असलेले हे विद्यापीठ अतिशय नयनरम्य वातावरणात आहे. विविध प्रकारच्या झाडांनी समृद्ध असलेला याचा परिसर खूप मोठा आहे. या विद्यापीठाला आता [[संत गाडगेबाबा अमरावती विद्यापीठ]] असे नाव देण्यात आले आहे. येथे संत गाडगेबाबा अध्यासन चालवले जाते. शैक्षणिकदृष्ट्या अमरावती हे विदर्भात फार विद्यार्थिप्रिय ठिकाण आहे. येथे अनेक महाविद्यालये आहेत. शिक्षणाच्या सोयींमुळे अमरावती हे पश्चिम विदर्भाचे महत्त्वाचे शिक्षणकेंद्र आहे. अमरावती येथील शासकीय विदर्भ महाविद्यालय संपुर्ण महाराष्ट्रा मध्ये उच्च शिक्षणासाठी प्रचलित आहे. या महाविद्यालयाची स्थापना कींग एडवर्ड या इंग्रज शासकाच्या नावावर झाली असुन स्वातंत्र्यानंतर या महाविद्यालयाचे नाव विदर्भ महाविद्यालय करण्यात आले आहे. शहराचे एक मोठे आकर्षण म्हणजे श्री [[हनुमान व्यायाम प्रसारक मंडळ]]. [[वीर वामनराव जोशी]] यांच्या प्रेरणेने अमरावतीत हनुमान व्यायाम प्रसारक मंडळाची स्थापना झाली. हे आंतरराष्ट्रीय दर्जाचे बरेच जुने शारीरिक शिक्षण महाविद्यालय असून संपूर्ण भारतातून मुले येथे शिक्षणासाठी येतात. या व्यायामशाळेच्या परिसरात १९८९ साली [[अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलन]] झाले होते. या व्यायामशाळेने १९३६ साली यवतमाळच्या डॉ. सिद्धनाथ कृष्ण काळे यांच्या नेतृत्वाखाली बर्लिन ऑलिम्पिकच्या वेळी भरलेल्या जागतिक व्यायाम परिषदेला आपला चमू पाठवला होता. दीड-दोन महिने आगबोटीने प्रवास करीत हा चमू आपला भगवा झेंडा घेऊन जर्मनीत पोहोचला. तिथे व्यायाम परिषदेत व्यायामशाळेच्या खेळाडूंनी मल्लखांब, योगासने आणि गदगा फिरवणे हे भारतीय व्यायामप्रकार करून दाखवले, त्याचे जगभर कौतुक झाले होते. प्रेक्षकांमध्ये व्यासपीठावर हिटलर, गोबेल्स प्रभृति हजर होते. ===शाळा=== अमरावती जिल्ह्यात सरकारी शाळांव्यतिरिक्त खालीलप्रमाणे खाजगी शाळा आहेत. # स्कूल ऑफ स्कॉलर्स # आर डी आइ के कॉलेज, बडनेरा # अस्मिता शिक्षण मंडळाचे अस्मिता विद्या मंदिर # आदर्श प्राथमिक शाळा. # ऑयस्टर इंग्लिश स्कूल, अमरावती. # इंडो पब्लिक स्कूल # DRS मुलांची शाळा # दीप इंग्रजी प्राथमिक शाळा # नवीन उच्च माध्यमिक शाळा # नारायण दास हायस्कूल # पवित्र क्रॉस कॉन्व्हेंट # प्रगती विद्यालय # भंवरीलाल सामरा इंग्रजी हायस्कूल # मणिबाई गुजराती हायस्कूल # महात्मा गांधी माध्यमिक व उच्च माध्यमिक शाळा, (बडनेरा) # गोल्डन किड्स इंग्रजी हायस्कूल (मुलांची शाळा) # मोहनलाल सामरा प्राथमिक शाळा # मित्र उर्दू हायस्कूल # मित्र इंग्रजी हायस्कूल # राजेश्वरी विद्या मंदिर # श्री गणेशदास राठी विद्यालय # श्री रामकृष्ण क्रीडा विद्यालय # लाठीबाई शाळा # वनिता समाज # विद्वान प्रशाळा # श्री शिवाजी बहुद्देशिय उच्च माध्यमिक शाळा # श्री समर्थ हायस्कूल # सरस्वती विद्यालय # सेंट थॉमस इंग्रजी हायस्कूल # सेंट फ्रान्सिस हायस्कूल # ज्ञानमाता हायस्कूल #न्यू हाई स्कूल मेन शाम चौक #विद्याभारती माध्यमिक विद्यालय,विलास नगर # श्री साईबाबा विद्यालय , साईनगर # विकास विद्यालय, विलास नगर === जैवविविधता === == अर्थकारण == == प्रशासन == === नागरी प्रशासन === === जिल्हा प्रशासन === == वाहतूक व्यवस्था == === रेल्वे वाहतूक=== अमरावती शहरात अमरावती, बडनेरा आणि नवीन अमरावती ही तीन मुख्य रेल्वे स्थानके आहेत. अमरावती स्थानक हे जुन्या शहरात आहे. बडनेरा हे स्थानक मुंबई - कलकत्ता लोहमार्गावरील एक प्रमुख जंक्शन आहे. तसेच नवीन अमरावती स्थानक हे अमरावती - नरखेड लोहमार्गावर वसले आहे. == अमरावती येथून सुटणाऱ्या लांब पल्ल्याच्या गाड्या== {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |- !scope="col"| क्रमांक !scope="col"| अागगाडीचे नाव !scope="col"| गंतव्यस्थान !scope="col"| कधी !scope="col"| सुटण्याची वेळ |- |५११३६ |पॅसेंजर |[[बडनेरा रेल्वे स्थानक|बडनेरा]] |रोज |०२:१५ |- |५११३८ |पॅसेंजर |[[बडनेरा रेल्वे स्थानक|बडनेरा]] |रोज |०३:५५ |- |१२११९ |इंटरसिटी एक्सप्रेस |[[अजनी रेल्वे स्थानक|अजनी]] |सोम, मंगळ, बुध, गुरू, शुक्र |०५:३० |- |१२७६६ |सुपरफास्ट एक्सप्रेस |[[तिरुपति रेल्वे स्थानक|तिरुपति]] |सोम, गुरू |०६:५५ |- |५११४० |पॅसेंजर |[[बडनेरा रेल्वे स्थानक|बडनेरा]] |रोज |०७:१५ |- |५९०२६ |फास्ट पॅसेंजर |[[सुरत रेल्वे स्थानक|सुरत]] |सोम, शुक्र, शनि |०९:०० |- |५११४२ |पॅसेंजर |[[बडनेरा रेल्वे स्थानक|बडनेरा]] |रोज |११:४५ |- |५१२६१ |पॅसेंजर |[[वर्धा रेल्वे स्थानक|वर्धा]] |रोज |१५:१० |- |१२१५९ |सुपरफास्ट एक्सप्रेस |[[जबलपूर रेल्वे स्थानक|जबलपूर]] |रोज |१७:४५ |- |११४०६ |एक्सप्रेस |[[पुणे रेल्वे स्थानक|पुणे]] |सोम, शनि |१८:३० |- |५११४६ |पॅसेंजर |[[बडनेरा रेल्वे स्थानक|बडनेरा]] |रोज |१८:५० |- |१२११२ |अंबा सुपरफास्ट एक्सप्रेस |[[छत्रपती शिवाजी टर्मिनस मुंबई रेल्वे स्थानक|मुंबई]] |रोज |१९:०५ |- |५११४८ |पॅसेंजर |[[बडनेरा रेल्वे स्थानक|बडनेरा]] |रोज |२०:२५ |- |५११५० |पॅसेंजर |[[बडनेरा रेल्वे स्थानक|बडनेरा]] |रोज |२३:४० |- |} == लोकजीवन == == जुनी अमरावती == एकेकाळी अमरावती जवाहर गेट, खोलपुरी गेट, नागपुरी गेट आणि अंबा गेट यांच्या आतच सामावलेली होती. काळानुसार अमरावतीचा विस्तार झाला व तटबंदीच्या आतील अमरावतीला '''जुनी अमरावती''' असे म्हणले जाऊ लागले. सराफा बाजार (दागिन्यांचा) जवाहर गेटच्या आतमध्ये वसलेला आहे. ==उत्सव== तटबंदीच्या आतमध्ये भाजी बाजार आणि बुधवारा असे दोन प्रभाग आहेत. हे दोन्ही प्रभाग गणेश चतुर्थीच्या उत्सवासाठी प्रसिद्ध आहेत. भाजी बाजारमधील छत्रपती शिवाजी मंडळ व सार्वजनिक मंडळ ही नावाजलेली गणेशोत्सव मंडळे आहेत. बुधवाऱ्यामधील लक्ष्मीकांत गणेशोत्सव मंडळ, आझाद हिंद मंडळ, नीलकंठ मंडळ, आणि अनंत मंडळ ही प्रसिद्ध आहेत. या मंडळांतर्फे गणेशोत्सवाच्या काळात वेगवेगळे कार्यक्रम आयोजित केले जातात. ==मंदिरे== जुन्या अमरावतीमध्ये भाजी बाजारात बाळकृष्ण मंदिर, मुरलीधर मंदिर, सोमेश्वर मंदिर, नारायण गुरू मठ, लक्ष्मी नारायण मंदिर, जैन श्वेतांबर मंदिर, काळा मारोती मंदिर , काळा राम मंदिर , सत्यनारायण मंदिर , राधाकृष्ण मंदिर , दत्त मंदिर , मृगेंद्र मठ , इत्यादी . मंदिरे आहेत. नीलकंठ मंदिर, श्रीकृष्ण मंदिर, मुंजाबाबा मंदिर,एकवीरा देवी मंदिर ही बुधवाऱ्यामध्ये आहेत. अंबा देवी मंदिर हे अंबा गेटवर आहे.श्री बडे‌ बालाजी‌‌ मंदिर‌ हे गांधी‌ चौक मध्ये आहे‌. तिथेच मृगेंद्रस्वामी मठही आहे. जामा मशीद साबनपुरा येथे आहे. == विस्तार == अमरावती शहराची रचना फार छान आहे. रुंद रस्ते आणि शहराचा विस्तीर्ण विस्तार शहराला भव्यता देतात. मुख्य चौक म्हणजे राजकमल चौक, इर्विन चौक, श्याम चौक, राजापेठ चौक, पंचवटी चौक, अंबापेठ चौक, आणि ज्या अंतिम बस स्थानकाला येथे डेपो असे म्हणतात तो डेपो चौक. हे ऐतिहासिक शहर असल्यामुळे या शहराला तटबंदी आहे. आणि त्याला असलेले दरवाजे - अंबा गेट , जवाहर गेट अशा नावाने प्रसिद्ध आहेत. जुने गाव हे तटबंदीच्या आत वसलेले असायचे. आज शहराचा विस्तार फार झाला आहे. आता महापालिकेच्या सरहद्दी बाजूच्या उपनगरांच्याही बाहेर गेल्या आहेत. वलगाव, बडनेरा आता अमरावती शहरात मोडतात. शहराचे मुख्य भाग म्हणजे गांधी चौक,अंबा पेठ, गाडगे नगर, साईनगर, श्रीकृष्ण पेठ, दस्तुर नगर, राजापेठ, सातुर्णा, कंवर नगर, रुक्मिणी नगर, यशोदा नगर, इत्यादी. अमरावती शहराच्या १० किमी दक्षिणेला मुंबई-भुसावळ-वर्धा-नागपूर रेल्वे मार्गावर बडनेरा हे एक रेल्वे स्थानक आहे. शहराची वाढ झपाट्याने बडनेऱ्याच्या दिशेने होत आहे. अमरावती हे औद्योगिक वाढीचे शहर आहे. अमरावती जिल्ह्यामध्ये कुऱ्हा गावी असलेला विदर्भ शुगर मिल लिमिटेड हा चालू असलेला एकमेव साखर कारखाना आहे == सांस्कृतिक == [[अंबादेवी]] हे शहराचे मुख्य दैवत आहे. शहराच्या मध्यावर अंबापेठेत देवीचे पुरातन देऊळ आहे. [[रुक्मिणी]]ने श्रीकृष्णाला याच मंदिरात बोलावले होते, असे म्हणले जाते. येथे श्रीकृष्णाने देवीची पूजा करून रुक्मिणीला सोबत नेले होते. मंदिराच्या जवळच एकवीरा देवीचे मंदिर आहे. त्या मंदिराच्या खाली योगाचार्य [[जनार्दन स्वामी]] यांची समाधी आहे. श्री [[शिवाजीराव पटवर्धन]] यांनी स्थापन केलेला [[तपोवन]] हा कुष्ठरोग्यांसाठीचा प्रकल्प शहराच्या पूर्वेला विद्यापीठाच्या इमारतीसमोर आहे. == महाविद्यालय == # श्री [[हनुमान व्यायाम प्रसारक मंडळ]]ाचे शारीरिक शिक्षण महाविद्यालय # [http://www.gcoea.ac.in शासकीय अभियांत्रिकी महाविद्यालय] {{Webarchive|url=https://archive.today/20121218180801/http://gcoea.ac.in/ |date=2012-12-18 }} # [http://www.gpamravati.ac.in शासकीय तंत्रनिकेतन] # [http://www.pdmmc.com/ पंजाबराव देशमुख वैद्यकीय महाविद्यालय] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110207144234/http://pdmmc.com/ |date=2011-02-07 }} # [http://mitra.ac.in/ प्रो. राम मेघे इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी अँड रिसर्च, बडनेरा] # केशरबाई लाहोटी कला, वाणिज्य विज्ञान महाविद्यालय # कृषि महाविद्यालय #श्री शिवाजी उद्यानविद्या महाविद्यालय. # तक्षशिला कला, वाणिज्य, विज्ञान महाविद्यालय # बियाणी कला, वाणिज्य, विज्ञान महाविद्यालय # विदर्भ ज्ञान विज्ञान संथेचे कला, वाणिज्य, विज्ञान महाविद्यालय # विद्याभारती कला, वाणिज्य, विज्ञान महाविद्यालय # श्री शिवाजी कला, वाणिज्य, विज्ञान महाविद्यालय # सिपना अभियांत्रिकी महाविद्यालय # विमलाबाई देशमुख कला, वाणिज्य व विज्ञान महाविद्यालय #'''भारतीय महाविद्यालय''' # श्रीमती नरसम्मा कला, वाणिज्य व विज्ञान महाविद्यालय किरण नगर. अमरावती. == खेळ == # श्री [[हनुमान व्यायाम प्रसारक मंडळ]]चे शारीरिक शिक्षण महाविद्यालय == पर्यटन स्थळे == # [[रिद्धपूर]] # [[चिखलदरा]] # [[मेळघाट]] # [[कौंडिण्यपूर]] # सेमाडोह # [[अंबादेवी मंदिर]] # [http://wikimapia.org/3127204/Bahiram श्रीक्षेत्र बहिरम] # बांबू उद्यान # छत्री तलाव # कान्हाई कृषीपर्यटन # वडाळी तलाव # पिंगळादेवी गड # एकवीरादेवी मंदिर # अष्टमासिद्धी # अप्पर वर्धा धरण (नल-दमयंती सागर) # श्रीक्षेत्र कोंडेश्वर # माताखिडकी [[श्रीकृष्ण मंदिर]] # वाठोडा शुक्लेश्वर # भडका धबधबा [घोडदेव, मोर्शी] # द वऱ्हाडी फार्महाऊस [कान्हाई कृषी पर्यटन] # रिद्धपूर महानुभाव पंथाचे तीर्थक्षेत्र महानुभाव पंथाची तीनशे च्या वर मंदिरे # महानुभाव आश्रम राजापेठ # महानुभाव श्रीकृष्ण मंदिर, नवीन बायपास रोड, अमरावती # श्रीगोविंदप्रभू मंदिर - रहाटगाव. # आष्टी येथील सर्वज्ञ श्रीचक्रधरस्वामी यांचे मंदिर. # अचलपूर येथील सर्वज्ञ श्रीचक्रधरस्वामी यांचे मंदिर. # काटसूर येथील श्रीगोविंद प्रभू यांचे जन्मस्थान. # बेलोरा महानुभाव पंथाचे तीर्थस्थान. == संदर्भ == {{संदर्भ यादी}} {{अमरावती}} {{महाराष्ट्रातील जिल्हे}} [[वर्ग:अमरावती| ]] [[वर्ग:अमरावती जिल्हा]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील शहरे]] jmipu6ames70va0lfh4lx28869gtuic 0 9949 2682892 2636089 2026-05-05T20:53:53Z ~2026-24679-89 182431 /* */ 2682892 wikitext text/x-wiki <div align=center class="boilerplate metadata" id="stub"> <table cellpadding="5" cellspacing="0" style="background-color: transparent;"> <tr><td>[[Image:India, bihar, tara, 1100-1200.JPG|48px| ]]</td> <td>[[इतिहास|इतिहासाशी संबंधीत]] हा [[विकिपीडिआ:अपूर्ण लेख|लेख अपूर्ण]] आहे आणि पूर्ण करण्यास आपण हातभार लावू शकता. हा लेख संपादित करण्यासाठी [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:हुजूर साहिब नांदेड|action=edit}} येथे टिचकी द्या]. <br/>'विकिपीडिआ' मध्ये अपूर्ण लेख संपादित करण्यासाठी [[विकिपीडिआ साहाय्यःसंपादन|मदतीचा लेख]] येथे उपलब्ध आहे. </td></tr> </table></div> [[नांदेड]] येथील [[गुरुद्वारा]] '''तख्त सचखंड श्री हुजुर अबचलनगर साहिब''' या भल्यामोठ्या नावांने पण ओळखला जातो. येथे शीख धर्मियांचे १०वे गुरू श्री [[गुरू गोविंदसिंह]]जी यांची समाधी आहे. * गुरूद्वाऱ्याची सध्याची इमारत [[महाराजा रणजीत सिंग]] यांनी [[इ.स. १८३०]] मध्ये बांधली. हे शीखांच्या पाच तक्तांपैकी एक आहे. हा गुरुद्वारा श्री. गुरु गोविंदसिंघ यांच्या समाधीवर बांधलेला आहे. गुरूद्वाऱ्याच्या आतल्या खोलीला '''अंगीथा साहिब''' असे म्हणले जाते. या गुरूद्वाऱ्याचे बांधकाम इ. सन १८३२ ते १८३७ मध्ये झाले आहे. [[वर्ग:नांदेड]] [[वर्ग:शीख धर्म]] 5bp0z0woizi2pbdjusfrehgtmgr3r5s 2682893 2682892 2026-05-05T20:53:54Z KiranBOT II 140753 शुद्धलेखन — गुरूचा उकार ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#गुरूचा उकार|अधिक माहिती]]) 2682893 wikitext text/x-wiki <div align=center class="boilerplate metadata" id="stub"> <table cellpadding="5" cellspacing="0" style="background-color: transparent;"> <tr><td>[[Image:India, bihar, tara, 1100-1200.JPG|48px| ]]</td> <td>[[इतिहास|इतिहासाशी संबंधीत]] हा [[विकिपीडिआ:अपूर्ण लेख|लेख अपूर्ण]] आहे आणि पूर्ण करण्यास आपण हातभार लावू शकता. हा लेख संपादित करण्यासाठी [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:हुजूर साहिब नांदेड|action=edit}} येथे टिचकी द्या]. <br/>'विकिपीडिआ' मध्ये अपूर्ण लेख संपादित करण्यासाठी [[विकिपीडिआ साहाय्यःसंपादन|मदतीचा लेख]] येथे उपलब्ध आहे. </td></tr> </table></div> [[नांदेड]] येथील [[गुरुद्वारा]] '''तख्त सचखंड श्री हुजुर अबचलनगर साहिब''' या भल्यामोठ्या नावांने पण ओळखला जातो. येथे शीख धर्मियांचे १०वे गुरू श्री [[गुरू गोविंदसिंह]]जी यांची समाधी आहे. * गुरूद्वाऱ्याची सध्याची इमारत [[महाराजा रणजीत सिंग]] यांनी [[इ.स. १८३०]] मध्ये बांधली. हे शीखांच्या पाच तक्तांपैकी एक आहे. हा गुरुद्वारा श्री. गुरू गोविंदसिंघ यांच्या समाधीवर बांधलेला आहे. गुरूद्वाऱ्याच्या आतल्या खोलीला '''अंगीथा साहिब''' असे म्हणले जाते. या गुरूद्वाऱ्याचे बांधकाम इ. सन १८३२ ते १८३७ मध्ये झाले आहे. [[वर्ग:नांदेड]] [[वर्ग:शीख धर्म]] itd3ahjwf2jnu7s2k52v243y1n65poe 2682894 2682893 2026-05-05T20:55:34Z ~2026-24679-89 182431 /* */ 2682894 wikitext text/x-wiki <div align=center class="boilerplate metadata" id="stub"> <table cellpadding="5" cellspacing="0" style="background-color: transparent;"> <tr><td>[[Image:India, bihar, tara, 1100-1200.JPG|48px| ]]</td> <td>[[इतिहास|इतिहासाशी संबंधीत]] हा [[विकिपीडिआ:अपूर्ण लेख|लेख अपूर्ण]] आहे आणि पूर्ण करण्यास आपण हातभार लावू शकता. हा लेख संपादित करण्यासाठी [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:हुजूर साहिब नांदेड|action=edit}} येथे टिचकी द्या]. <br/>'विकिपीडिआ' मध्ये अपूर्ण लेख संपादित करण्यासाठी [[विकिपीडिआ साहाय्यःसंपादन|मदतीचा लेख]] येथे उपलब्ध आहे. </td></tr> </table></div> [[नांदेड]] येथील [[गुरुद्वारा]] '''तख्त सचखंड श्री हुजुर अबचलनगर साहिब''' या भल्यामोठ्या नावांने पण ओळखला जातो. येथे शीख धर्मियांचे १०वे गुरू श्री [[गुरू गोविंदसिंह]]जी यांची समाधी आहे. * गुरूद्वाऱ्याची सध्याची इमारत [[महाराजा रणजीत सिंग]] यांनी [[इ.स. १८३०]] मध्ये बांधली. हे शीखांच्या पाच तक्तांपैकी एक आहे. येथेच [[गुरु ग्रंथ साहिब]] या ग्रंथाला गुरुचा दर्जा प्राप्त झाला. हा गुरुद्वारा श्री. गुरू गोविंदसिंघ यांच्या समाधीवर बांधलेला आहे. गुरूद्वाऱ्याच्या आतल्या खोलीला '''अंगीथा साहिब''' असे म्हणले जाते. या गुरूद्वाऱ्याचे बांधकाम इ. सन १८३२ ते १८३७ मध्ये झाले आहे. [[वर्ग:नांदेड]] [[वर्ग:शीख धर्म]] 6m4awjngwppfmhp5y6s8tadvaxqgpsn 2682895 2682894 2026-05-05T20:55:35Z KiranBOT II 140753 शुद्धलेखन — गुरूचा उकार ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#गुरूचा उकार|अधिक माहिती]]) 2682895 wikitext text/x-wiki <div align=center class="boilerplate metadata" id="stub"> <table cellpadding="5" cellspacing="0" style="background-color: transparent;"> <tr><td>[[Image:India, bihar, tara, 1100-1200.JPG|48px| ]]</td> <td>[[इतिहास|इतिहासाशी संबंधीत]] हा [[विकिपीडिआ:अपूर्ण लेख|लेख अपूर्ण]] आहे आणि पूर्ण करण्यास आपण हातभार लावू शकता. हा लेख संपादित करण्यासाठी [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:हुजूर साहिब नांदेड|action=edit}} येथे टिचकी द्या]. <br/>'विकिपीडिआ' मध्ये अपूर्ण लेख संपादित करण्यासाठी [[विकिपीडिआ साहाय्यःसंपादन|मदतीचा लेख]] येथे उपलब्ध आहे. </td></tr> </table></div> [[नांदेड]] येथील [[गुरुद्वारा]] '''तख्त सचखंड श्री हुजुर अबचलनगर साहिब''' या भल्यामोठ्या नावांने पण ओळखला जातो. येथे शीख धर्मियांचे १०वे गुरू श्री [[गुरू गोविंदसिंह]]जी यांची समाधी आहे. * गुरूद्वाऱ्याची सध्याची इमारत [[महाराजा रणजीत सिंग]] यांनी [[इ.स. १८३०]] मध्ये बांधली. हे शीखांच्या पाच तक्तांपैकी एक आहे. येथेच [[गुरू ग्रंथ साहिब]] या ग्रंथाला गुरुचा दर्जा प्राप्त झाला. हा गुरुद्वारा श्री. गुरू गोविंदसिंघ यांच्या समाधीवर बांधलेला आहे. गुरूद्वाऱ्याच्या आतल्या खोलीला '''अंगीथा साहिब''' असे म्हणले जाते. या गुरूद्वाऱ्याचे बांधकाम इ. सन १८३२ ते १८३७ मध्ये झाले आहे. [[वर्ग:नांदेड]] [[वर्ग:शीख धर्म]] q3h08qn0x8pquunq2z3qyxwsbho8dte 0 32026 2682994 2682221 2026-05-06T11:07:29Z नरेश सावे 88037 2682994 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |प्रकार = तालुका |स्थानिक_नाव = नवापूर |इतर_नाव = |टोपणनाव = |राज्य_नाव = महाराष्ट्र |अक्षांश = 21|अक्षांशमिनिटे =09 |अक्षांशसेकंद =41 |रेखांश= 73|रेखांशमिनिटे=47 |रेखांशसेकंद= 45 |मुळ_नकाशा = <!-- only if default map not wanted --> |शोधक_स्थान = <!-- left/right --> |मुळ_नकाशा_पट्टी = <!-- हो/नाही --> |आतील_नकाशा_चिन्ह = <!-- हो/नाही --> |नकाशा_शीर्षक = |क्षेत्रफळ_एकूण = |क्षेत्रफळ_आकारमान = |क्षेत्रफळ_क्रमांक = |क्षेत्रफळ_एकूण_संदर्भ = |क्षेत्रफळ_मेट्रो = |क्षेत्रफळ_मेट्रो_संदर्भ = |उंची = |उंची_संदर्भ = |समुद्री_किनारा = |हवामान = |वर्षाव = |तापमान_वार्षिक = |तापमान_हिवाळा = |तापमान_उन्हाळा = |मुख्यालय = <!-- फक्त जिल्हांसाठीच--> |मोठे_शहर = |मोठे_मेट्रो = |जवळचे_शहर = |प्रांत = |विभाग = |जिल्हा = <!-- नावे --> |लोकसंख्या_एकूण = |लोकसंख्या_वर्ष = |लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ = |लोकसंख्या_घनता = |लिंग_गुणोत्तर = |साक्षरता = |साक्षरता_पुरुष = |साक्षरता_स्त्री = |अधिकृत_भाषा = मराठी |नेता_पद_१ = |नेता_नाव_१ = |नेता_पद_२ = |नेता_नाव_२ = |संसदीय_मतदारसंघ = |विधानसभा_मतदारसं = |न्यायक्षेत्र_शीर्षक_१ = [[तहसील]] |न्यायक्षेत्र_नाव_१ = नवापूर |न्यायक्षेत्र_शीर्षक_२ = [[पंचायत समिती]] |न्यायक्षेत्र_नाव_२ = नवापूर |न्यायक्षेत्र_शीर्षक_३ = |न्यायक्षेत्र_नाव_३ = |कोरे_शीर्षक_१ = |कोरे_उत्तर_१ = |एसटीडी_कोड = 02569 |पिन_कोड = 425418 |आरटीओ_कोड = |संकेतस्थळ = |संकेतस्थळ_नाव = |दालन = |तळटिपा = |गुणक_शीर्षक = <!-- हो/नाही --> |स्वयंवर्गीत = <!-- हो/नाही --> }} नवापूर''' हा [[भारत|भारताच्या]] [[महाराष्ट्र]] राज्यातील [[नंदुरबार जिल्हा|नंदुरबार जिल्ह्याचा]], गुजरातच्या सीमेवर असलेला एक तालुका व गाव आहे. ==पार्श्वभूमी== नवापूर रेल्वे स्थानकचा अर्धा भाग गुजरात राज्यात येतो.नवापूर हा भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नंदुरबार जिल्ह्याचा, गुजरातच्या सीमेवर असलेला एक तालुका व शहर आहे. नवापूर ह्या शहराचे वैशिष्ट म्हणजे हे शहर प्रसिद्ध आहे  रेल्वे स्थानकसाठी कारण ह्या रेल्वे स्थानकचा अर्धा भाग गुजरात राज्यात येतो 1960 च्या महाराष्ट्र गुजरात स्थापना विभाजनानंतर नवापूर तालुका पूर्व महाराष्ट्रात आणि उच्छल हा पश्चिम भाग गुजरात राज्य असा विभाजित झाला त्यामुळे नवापूर गावासह तालुका अर्धा महाराष्ट्र व गुजरात असा विभाजित करण्यात आला. इथली प्रमुख बोली भाषा आदिवासी मावची वसावे असून गुजराती व मराठी कामकाज भाषा आहे. इथली लोकसंख्या साधारणतः 70000 ते 85000 पर्यंत आहेत. छत्रपती शिवाजी महाराज यांच्या 1671 च्या साल्हेर लढाईत बागलाण प्रांत ते नवापूर पर्यंत मोरोपंत पिंगळे प्रतापराव गुर्जर यांच्या तुकडीने मुघलांना पिटाळून लावलं आणि तेव्हा मराठा राजसत्तेच्या 1818 पावेतो नवापूर हे रायगंण सुभे होते तेथें ठिंगळे सरदार यांना नेमुन चोथाई वसुली चे अधिकार मिळवले होते त्यांच्या ताब्यातील हल्डनी, दुधवे, शिर्वे, नवापूर येथे शिव कालीन मुघल गढी आणि कोंडाईबारी घाटात भामेर व रायकोट किल्ला, तापी नदी किनारी रायगडी भूईकोट किला,त्यांच्या ताब्यात होता,<ref>अहिल्याबाई होळकर </ref> ==तालुक्यातील गावे== [[अडळसे]] [[आमळण]] [[आमसरपाडा]] [[आंजणे]] [[अंथीपाडा]] [[बंधारे (नवापूर)]] [[बंधारफळी]] [[बंधारपाडा]] [[बारडीपाडा]] [[बारी (नवापूर)]] [[बेडकी]] [[बेडकीपाडा]] [[भडवड]] [[भामरमाळ]] [[भंगारपाडा (नवापूर)]] [[भरडू]] [[भवरे]] [[बिजादेवी]] [[बिजगाव]] [[बिळबारे]] #[[बिलडा]] #[[बिळगव्हाण]] #[[बिळीपाडा]] #[[बिळमाजेर]] #[[बोकळझर]] #[[बोरचाक]] #[[बोरपाडा (नवापूर)]] #[[बोरझर]] #[[चेडा]] #[[छिरवे]] #[[चिखली (नवापूर)]] #[[चिंचपाडा (नवापूर)]] #[[चितवी]] #[[चोरविहीर]] #[[चौकी]] #[[दापुर (नवापूर)]] #[[देवळीपाडा (नवापूर)]] #[[देवमोगरा]] #[[धानराट]] #[[ढवळीपाडा]] #[[धोंग]] #[[धुळीपाडा]] #[[डोगेगाव]] #[[दुधवे]] #[[गदाड]] #[[गंगापूर (नवापूर)]] #[[घोडाजामणे]] #[[घोगळ]] #[[गोकुळनगर]] #[[हळदाणी]] #[[हिराफळी]] #[[जामडे]] #[[जामतलाव]] #[[कडवण (नवापूर)]] #[[कामोद (नवापूर)]] #[[करंजाळी (नवापूर)]] #[[करंजीबुद्रुक]] #[[करंजीखुर्द]] #[[करंजवेल]] #[[कारेघाट]] #[[कसारे]] #[[केळी (नवापूर)]] #[[केळपाडा]] #[[खडकी (नवापूर)]] #[[खैरवे]] #[[खालीबारडी]] #[[खानापूर (नवापूर)]] #[[खांडबारा]] #[[खारजे]] #[[खाटगाव]] #[[खेकाडा]] #[[खोकरवाडा]] #[[खोकसे]] #[[खोलघर]] #[[खोलविहीर]] #[[कोकणीवाडा]] #[[कोलदे]] #[[कोथाडा]] #[[कोटखांब]] #[[कुकरण]] #[[लक्कडकोट (नवापूर)]] #[[महालकडु]] #[[माळई]] #[[मालवण (नवापूर)]] #[[मारोड]] #[[मेणातलाव]] #[[मेंदीपाडा]] #[[मोगराणी]] #[[मोरकरंजे]] #[[मोरथुवा]] #[[मोठीकडवण]] #[[मौलीपाडा]] #[[नागरे]] #[[नागझिरी]] #[[नानगीपाडा]] #[[नंदवन]] #[[नवागाव (नवापूर)]] #[[नवली]] #[[नवीसावराट]] #[[नवापाडा (नवापूर)]] #[[निजामपूर (नवापूर)]] #[[निंबोणी (नवापूर)]] #[[निमदरडे]] #[[पालीपाडा]] #[[पळशी (नवापूर)]] #[[पळसुण]] #[[पांचआंबा]] #[[पांगरण]] #[[पाटी (नवापूर)]] #[[पायरविहीर]] #[[पिंपाळे]] #[[पिंपरण (नवापूर)]] #[[प्रतापपूर (नवापूर)]] #[[रायंगण]] #[[रायपूर (नवापूर)]] #[[सागळी]] #[[सालवण (नवापूर)]] #[[सारी]] #[[सावराट (नवापूर)]] #[[शेगावे]] #[[शेही]] #[[शेतगाव]] #[[शिंगारमाळ]] #[[श्रावणी (नवापूर)]] #[[सोनारेदिगर]] #[[सोनखडके]] #[[सोनपाडा]] #[[सुळी]] #[[तलावीपाडा]] #[[तारापूर (नवापूर)]] #[[तरपाडा]] #[[थुवा]] #[[तिळसर]] #[[तिनमौळी]] #[[उकळापाणी]] #[[उमरण]] #[[उमरविहीर (नवापूर)]] #[[उंबर्डी (नवापूर)]] #[[उंचीशेवडी]] #[[वडदेबुद्रुक]] #[[वडकलंबी]] #[[वडखुट]] #[[वडफाळी (नवापूर)]] #[[वागडे (नवापूर)]] #[[वारडीपाडा]] #[[वासाडे]] #[[वटवी]] #[[वावडी]] #[[विजापूर (नवापूर)]] #[[विसरवाडी]] #[[वडसतरा]] #[[वागाडी]] #[[वाकीपाडा]] #[[वालआमराई]] #[[वांझाळे]] #[[वाटवी]] #[[झामणझर]] #[[झामट्यावड]] #[[झारीपाडा]] ==भौगोलिक स्थान== उत्तरेस तापी नदी मुळे निर्माण झालेला मेंदानी भाग पुर्व व दक्षिणेस पश्चिम घाटाचा कोंडाईबारी चरणमल डानग डोंगर रांगा उत्तरटोक असा सुपीक जमीन असलेला भु भाग ==हवामान== ==लोकजीवन== ==प्रेक्षणीय स्थळे== नवापूर तालुक्यात अनेक छोटे धरणे मध्यम प्रकल्प आहेत भरडू,खडकी,बोरपडा,नागझरी(रंगावली),खोकसा,खेरवा,भवरे,हलदानी, त्यातील जलाशय पाहण्यासारखे आहेत,तसेच छत्रपती शिवाजी महाराज यांच्या 1671 च्या साल्हेर लढाईत बागलाण प्रांत ते नवापूर पर्यंत मोरोपंत पिंगळे प्रतापराव यांच्या तुकडीने मुघलांना पिटाळून लावलं आणि तेव्हा मराठा राजसत्तेच्या वेळी नवापूर हे रायगंण सुभे करून तेथें ठिंगळे सरदार यांना नेमुन चोथाई वसुली चे अधिकार मिळवले होते त्यांच्या ताब्यातील हल्डनी, दुधवे, शिर्वे, नवापूर येथे शिव कालीन मुघल गढी आणि कोंडाईबारी घाटात रायकोट किल्ला, रायगडी भूईकोट किला,त्यांच्या ताब्यात होता, सोळा व सतराव्या शतकात ब्राहणपुर ऑरंगाबद सुरत यातील दळण वळण आणि व्यापारी मार्गावरील एक महत्वाचे ठाणे नवापूर होते ==नागरी सुविधा== ==संदर्भ== #https://villageinfo.in/ #https://www.census2011.co.in/ #http://tourism.gov.in/ #https://www.incredibleindia.org/ #https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism #https://www.mapsofindia.com/ #https://www.weather.gov/dvn/climategraphics?n=climategraphics #https://www.weather-atlas.com/en/india-climate {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210123203511/https://www.weather-atlas.com/en/india-climate |date=2021-01-23 }} #https://transport.maharashtra.gov.in/ {{नंदुरबार जिल्ह्यातील तालुके}} [[वर्ग:नंदुरबार जिल्ह्यातील तालुके]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील तालुके]] qry4mywlk0f2n66cdsr9tosnbsd38wm 0 32032 2682928 2680874 2026-05-06T04:46:48Z मशालवाला 182636 2682928 wikitext text/x-wiki {{इतरउपयोग४|शिरपूर नावाचे [[महाराष्ट्र|महाराष्ट्रातील]] [[धुळे जिल्हा|धुळे जिल्ह्यातील]] शहर|सातारा जिल्ह्यातील शिरपूर तालुका|शिरपूर तालुका}} {{तक्‍ता भारतीय शहर |नाव=शिरपूर |जिल्हा_नाव=[[धुळे जिल्हा]] |राज्य_नाव=[[महाराष्ट्र]] |चित्रशीर्षक=शिरपूर नगरपरिषद |अक्षांश = १७.७^०उत्तर |रेखांश = ७४.०^०पूर्व |शोधक_स्थान = |लोकसंख्या=१,०५,६९६ |क्षेत्रफळ= १५१०.६७ |जनगणना_वर्ष=२०२२ |जवळचे शहर=धुळे |लोकसभा=हिना गावित, नंदुरबार |राज्यसभा= |दूरध्वनी_कोड=०२५६३ |पोस्टल_कोड=४२५-४०५ |आरटीओ_कोड=MH-18 |निर्वाचित_प्रमुख_नाव=नगराध्यक्ष |निर्वाचित_पद_नाव=जयश्री अमरीश पटेल, भाजप |प्रशासकीय_प्रमुख_नाव=उप नगराध्यक्ष |प्रशासकीय_पद_नाव=भूपेश पटेल,भाजप |संकेतस्थळ_लिंक= }} महाराष्ट्र राज्यात अगदी उत्तरेस असलेल्या धुळे जिल्ह्याच्या पश्चिम भागात शिरपूर हा एक तालुका आहे.शिरपूर तालुक्यातून मुंबई ते आग्रा हा राष्ट्रीय महामार्ग जातो. शिरपूर तालुका आदिवासी बहुल तालुका आहे. शिरपूर शहर हे तालुक्याचे मुख्यालय आहे. शिरपूर तालुका हा संपूर्ण खान्देशात एक विकसित तालुका म्हणून ओळखला जातो. तालुक्यातील प्रत्येक गावात रस्ते व पायाभूत सुविधांचा विकास झाला आहे. या शहरात राहणाऱ्या जनतेच्या सर्व मूलभूत गरजा भागतात आणि त्यांना जरूर त्या सोईसुविधा प्राप्त होतात. शिरपूर तालुक्यात बोराडी, थाळनेर, सांगवी, अर्थे, दहिवद ही जास्त लोकसंख्येची गावे आहेत. या तालुक्याने पाणी व्यवस्थापन क्षेत्रात फार छान कामगिरी केली आहे. शिरपूर पॅटर्न म्हणून हा प्रकल्प संपूर्ण महाराष्ट्रात प्रसिद्ध आहे. शिरपूर शहरात शिरपूर एज्युकेशन सोसायटीच्या अनेक संस्था आहेत त्यात आजूबाजूच्या परिसरातील विद्यार्थी शिक्षण घेतात. शिक्षण क्षेत्रात शिरपूर शहर बऱ्यापैकी आघाडीवर असून गावात चांगल्या शिक्षणसंस्था आहेत. शिरपूर गावात औषधनिर्माणशास्त्र, अभियांत्रिकीच्या उच्च शिक्षणाच्या सोयीदेखील आहेत. शिरपूर गावात दोन प्रसिद्ध बालाजी (प्रतितिरुपती) मंदिरे असून खालच्या गावातील व वरच्या गावातील अशा नावाने ती ओळखली जातात, श्री तिरुपती बालाजी नावाने व दरवर्षी खंडेराव देवाच्या नावाने यात्रा भरते. शहरांत प्रभु व्यंकटेश बालाजी मंदिर, पाताळेश्वर मंदिर, खंडेराव मंदिर, माताभवानी मंदिर, अशी मंदिरे असून तीन मशिदी आहेत. शिरपूर तालुक्यातील थाळनेर हे [[लता मंगेशकर]] यांचं आजोळ आहे,येथे एक ऐतिहासिक किल्ला आहे. शिरपूर तालुक्यातील दहिवद हे गाव प्रसिद्ध हिंदी व मराठी अभिनेत्री [[स्मिता पाटील]] हिचे जन्मगाव आहे. शिरपूर हे प्रसिद्ध आहे ते येथे सुरू असलेल्या पाणी अडवा पाणी जिरवा ह्या कामांमुळे. ह्या कामांना मुळे "शिरपूर पँटर्न" म्हणून सर्वत्र ओळख मिळाली आहे. तसेच उत्तर महाराष्ट्रातील एकमेव गुगल पिन रिवार्ड प्राप्त गुगल गाईड [https://mr.wikipedia.org/s/7r4l मनाेहर पांडुरंग वाघ] यांचे जन्मस्थान आहे. मनोहर वाघ हे तंत्रस्नेही विषय साधनव्यक्ती आहेत यांनी अनेक स्थळे गुगल नकाशात जोडली आहेत त्या स्थळांना आजपर्यंत साठ लाख लोकांनी भेटी दिल्या आहेत. तसेच गुगल वरती त्यांनी टाकलेले फोटो हे जवळपास तीन कोटी लोकांनी बघितले आहेत हा एक गुगल विक्रम आहे.तसेच त्यांचे एक यू ट्यूब चॅनल आहे.अधुनिक अध्यापन पद्धती वर ते शिक्षकांना मोफत मार्गदर्शन करतात व त्यांच्या सेमिनार ला आजपर्यंत बावीस हजार शिक्षकांनी सहभाग नोंदवला आहे. == प्रशासन == खासदार- ॲड.गोवाल पाडवी, काॅग्रेस पक्ष नंदुरबार लोकसभा मतदारसंघ, वि.स. आमदार- काशिराम पावरा,शिरपूर विधानसभा, भाजप वि.प.आमदार-अमरीश पटेल,धुळे- नंदूरबार विधानपरिषद,भाजप नगराध्यक्ष- जयश्री पटेल, शिरपूर- वरवाडे नगरपालिका, भाजप उप नगराध्यक्ष- भूपेश पटेल, शिरपूर- वरवाडे नगरपालिका,भाजप [[वर्ग:धुळे जिल्ह्यातील गावे]] s91sazl7je527ms0zuumc2sht857hwa 0 51370 2682969 2623323 2026-05-06T07:37:20Z Abhijitsathe 4193 2682969 wikitext text/x-wiki '''अलिपूरद्वार''' हा [[भारत|भारताच्या]] ५४३ [[लोकसभा]] [[लोकसभा मतदारसंघांची यादी|मतदारसंघांपैकी]] एक मतदारसंघ आहे. हा मतदारसंघ [[पश्चिम बंगाल]] राज्यातील [[अलिपूरद्वार]] शहर व परिसरात स्थित असून ह्यामधील ५ [[पश्चिम बंगाल विधानसभा|विधानसभा]] मतदारसंघ [[अलिपूरद्वार जिल्हा|अलिपूरद्वार जिल्ह्यामध्ये]] तर [[कूच बिहार जिल्हा|कूच बिहार]] व [[जलपाइगुडी जिल्हा|जलपाइगुडी]] जिल्ह्यंमध्ये प्रत्येकी एक विधानसभा मतदारसंघ आहेत. अलिपूरद्वार मतदारसंघ [[अनुसूचित जाती आणि अनुसूचित जमाती|अनुसूचित जमातीच्या]] उमेदवारांसाठी राखीव आहे.तर == विधानसभा मतदासंघ == लोकसभा मतदारसंघ क्र. २ - अलिपूरद्वार मध्ये २००९ पासून खालील ७ विधानसभा मतदारसंघ समाविष्ट करण्यात आले आहेत. {| class="wikitable" ! # ! नाव ! जिल्हा |- |१ | कुमारग्राम (ST) | rowspan="5" |[[अलिपूरद्वार जिल्हा|अलिपूरद्वार]] |- |२ |कालचिनी (ST) |- |३ |अलिपूरद्वार |- |४ |फालाकाटा (ST) |- |५ |मदारीहाट (ST) |- |६ |तूफानगंज |[[कूच बिहार जिल्हा|कूच बिहार]] |- |७ |नागराकाटा (ST) |[[जलपाइगुडी जिल्हा|जलपाइगुडी]] |} == खासदार == {| class="wikitable" !वर्ष ![[खासदार]]<ref name="अलिपूरद्वार (पश्चिम बंगाल) Lok Sabha Election Results 2019 -Alipurduars Parliamentary Constituency, Winning MP and Party Name till 2019">{{cite news |title=Alipurduars (West Bengal) Lok Sabha Election Results 2019 -Alipurduars Parliamentary Constituency, Winning MP and Party Name till 2019 |url=https://www.elections.in/west-bengal/parliamentary-constituencies/alipurduars.html |access-date=3 July 2025 |work= |publisher=Elections |date=2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250703094052/https://www.elections.in/west-bengal/parliamentary-constituencies/alipurduars.html |archive-date=3 July 2025}}</ref><ref name="Alipurduars Lok Sabha Election Results till 2019 - Parliamentary Constituency">{{cite news |title=Alipurduars Lok Sabha Election Results till 2019 - Parliamentary Constituency |url=https://resultuniversity.com/election/alipurduars-lok-sabha |access-date=3 July 2025 |work= |publisher=Result University |date=2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250703094123/https://resultuniversity.com/election/alipurduars-lok-sabha |archive-date=3 July 2025}}</ref> ! colspan="2" |पक्ष |- |[[२०१९ लोकसभा निवडणुका|२०१९]] |जॉन बार्ला | rowspan=2| bgcolor=#FBB917| | rowspan=2| [[भारतीय जनता पक्ष]] |- |[[२०२४ लोकसभा निवडणुका|२०२४]] |[[मनोज तिग्गा]] |} == हे सुद्धा पहा == * [[भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची]] == बाह्य दुवे == {{संदर्भनोंदी}} {{पश्चिम बंगाल मतदारसंघ यादी}} [[वर्ग:पश्चिम बंगालमधील लोकसभा मतदारसंघ]] 1cor4rmxdwttuyim940stprtmubloc1 2682970 2682969 2026-05-06T07:37:57Z Abhijitsathe 4193 /* खासदार */ 2682970 wikitext text/x-wiki '''अलिपूरद्वार''' हा [[भारत|भारताच्या]] ५४३ [[लोकसभा]] [[लोकसभा मतदारसंघांची यादी|मतदारसंघांपैकी]] एक मतदारसंघ आहे. हा मतदारसंघ [[पश्चिम बंगाल]] राज्यातील [[अलिपूरद्वार]] शहर व परिसरात स्थित असून ह्यामधील ५ [[पश्चिम बंगाल विधानसभा|विधानसभा]] मतदारसंघ [[अलिपूरद्वार जिल्हा|अलिपूरद्वार जिल्ह्यामध्ये]] तर [[कूच बिहार जिल्हा|कूच बिहार]] व [[जलपाइगुडी जिल्हा|जलपाइगुडी]] जिल्ह्यंमध्ये प्रत्येकी एक विधानसभा मतदारसंघ आहेत. अलिपूरद्वार मतदारसंघ [[अनुसूचित जाती आणि अनुसूचित जमाती|अनुसूचित जमातीच्या]] उमेदवारांसाठी राखीव आहे.तर == विधानसभा मतदासंघ == लोकसभा मतदारसंघ क्र. २ - अलिपूरद्वार मध्ये २००९ पासून खालील ७ विधानसभा मतदारसंघ समाविष्ट करण्यात आले आहेत. {| class="wikitable" ! # ! नाव ! जिल्हा |- |१ | कुमारग्राम (ST) | rowspan="5" |[[अलिपूरद्वार जिल्हा|अलिपूरद्वार]] |- |२ |कालचिनी (ST) |- |३ |अलिपूरद्वार |- |४ |फालाकाटा (ST) |- |५ |मदारीहाट (ST) |- |६ |तूफानगंज |[[कूच बिहार जिल्हा|कूच बिहार]] |- |७ |नागराकाटा (ST) |[[जलपाइगुडी जिल्हा|जलपाइगुडी]] |} == खासदार == {| class="wikitable" !वर्ष ![[खासदार]]<ref name="अलिपूरद्वार (पश्चिम बंगाल) Lok Sabha Election Results 2019 -Alipurduars Parliamentary Constituency, Winning MP and Party Name till 2019">{{cite news |title=Alipurduars (West Bengal) Lok Sabha Election Results 2019 -Alipurduars Parliamentary Constituency, Winning MP and Party Name till 2019 |url=https://www.elections.in/west-bengal/parliamentary-constituencies/alipurduars.html |access-date=3 July 2025 |work= |publisher=Elections |date=2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250703094052/https://www.elections.in/west-bengal/parliamentary-constituencies/alipurduars.html |archive-date=3 July 2025}}</ref><ref name="Alipurduars Lok Sabha Election Results till 2019 - Parliamentary Constituency">{{cite news |title=Alipurduars Lok Sabha Election Results till 2019 - Parliamentary Constituency |url=https://resultuniversity.com/election/alipurduars-lok-sabha |access-date=3 July 2025 |work= |publisher=Result University |date=2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250703094123/https://resultuniversity.com/election/alipurduars-lok-sabha |archive-date=3 July 2025}}</ref> ! colspan="2" |पक्ष |- |[[२०१९ लोकसभा निवडणुका|२०१९]] |जॉन बार्ला | rowspan=2 bgcolor=#FBB917| | rowspan=2| [[भारतीय जनता पक्ष]] |- |[[२०२४ लोकसभा निवडणुका|२०२४]] |[[मनोज तिग्गा]] |} == हे सुद्धा पहा == * [[भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची]] == बाह्य दुवे == {{संदर्भनोंदी}} {{पश्चिम बंगाल मतदारसंघ यादी}} [[वर्ग:पश्चिम बंगालमधील लोकसभा मतदारसंघ]] fbl5hhshhk9w3uzximbz7bxq79mzihb 2682971 2682970 2026-05-06T07:38:43Z Abhijitsathe 4193 2682971 wikitext text/x-wiki '''अलिपूरद्वार''' हा [[भारत|भारताच्या]] ५४३ [[लोकसभा]] [[लोकसभा मतदारसंघांची यादी|मतदारसंघांपैकी]] एक मतदारसंघ आहे. हा मतदारसंघ [[पश्चिम बंगाल]] राज्यातील [[अलिपूरद्वार]] शहर व परिसरात स्थित असून ह्यामधील ५ [[पश्चिम बंगाल विधानसभा|विधानसभा]] मतदारसंघ [[अलिपूरद्वार जिल्हा|अलिपूरद्वार जिल्ह्यामध्ये]] तर [[कूच बिहार जिल्हा|कूच बिहार]] व [[जलपाइगुडी जिल्हा|जलपाइगुडी]] जिल्ह्यांमध्ये प्रत्येकी एक विधानसभा मतदारसंघ आहेत. अलिपूरद्वार मतदारसंघ [[अनुसूचित जाती आणि अनुसूचित जमाती|अनुसूचित जमातीच्या]] उमेदवारांसाठी राखीव आहे. == विधानसभा मतदासंघ == लोकसभा मतदारसंघ क्र. २ - अलिपूरद्वार मध्ये २००९ पासून खालील ७ विधानसभा मतदारसंघ समाविष्ट करण्यात आले आहेत. {| class="wikitable" ! # ! नाव ! जिल्हा |- |१ | कुमारग्राम (ST) | rowspan="5" |[[अलिपूरद्वार जिल्हा|अलिपूरद्वार]] |- |२ |कालचिनी (ST) |- |३ |अलिपूरद्वार |- |४ |फालाकाटा (ST) |- |५ |मदारीहाट (ST) |- |६ |तूफानगंज |[[कूच बिहार जिल्हा|कूच बिहार]] |- |७ |नागराकाटा (ST) |[[जलपाइगुडी जिल्हा|जलपाइगुडी]] |} == खासदार == {| class="wikitable" !वर्ष ![[खासदार]]<ref name="अलिपूरद्वार (पश्चिम बंगाल) Lok Sabha Election Results 2019 -Alipurduars Parliamentary Constituency, Winning MP and Party Name till 2019">{{cite news |title=Alipurduars (West Bengal) Lok Sabha Election Results 2019 -Alipurduars Parliamentary Constituency, Winning MP and Party Name till 2019 |url=https://www.elections.in/west-bengal/parliamentary-constituencies/alipurduars.html |access-date=3 July 2025 |work= |publisher=Elections |date=2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250703094052/https://www.elections.in/west-bengal/parliamentary-constituencies/alipurduars.html |archive-date=3 July 2025}}</ref><ref name="Alipurduars Lok Sabha Election Results till 2019 - Parliamentary Constituency">{{cite news |title=Alipurduars Lok Sabha Election Results till 2019 - Parliamentary Constituency |url=https://resultuniversity.com/election/alipurduars-lok-sabha |access-date=3 July 2025 |work= |publisher=Result University |date=2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250703094123/https://resultuniversity.com/election/alipurduars-lok-sabha |archive-date=3 July 2025}}</ref> ! colspan="2" |पक्ष |- |[[२०१९ लोकसभा निवडणुका|२०१९]] |जॉन बार्ला | rowspan=2 bgcolor=#FBB917| | rowspan=2| [[भारतीय जनता पक्ष]] |- |[[२०२४ लोकसभा निवडणुका|२०२४]] |[[मनोज तिग्गा]] |} == हे सुद्धा पहा == * [[भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची]] == बाह्य दुवे == {{संदर्भनोंदी}} {{पश्चिम बंगाल मतदारसंघ यादी}} [[वर्ग:पश्चिम बंगालमधील लोकसभा मतदारसंघ]] d31y57tpsij4cy8jn1xbqn0zwhdfkdw 0 51375 2682979 2623365 2026-05-06T08:22:44Z Abhijitsathe 4193 2682979 wikitext text/x-wiki '''बालुरघाट''' हा [[भारत|भारताच्या]] ५४३ [[लोकसभा]] [[लोकसभा मतदारसंघांची यादी|मतदारसंघांपैकी]] एक मतदारसंघ आहे. हा मतदारसंघ [[पश्चिम बंगाल]] राज्यातील [[बालुरघाट]] शहर व परिसरात स्थित असून ह्यामधील १ [[पश्चिम बंगाल विधानसभा|विधानसभा]] मतदारसंघ [[उत्तर दिनाजपूर जिल्हा|उत्तर दिनाजपूर जिल्ह्यामध्ये]] तर उर्वरित ६ मतदारसंघ [[दक्षिण दिनाजपूर जिल्हा|दक्षिण दिनाजपूर जिल्ह्यामध्ये]]आहेत. == विधानसभा मतदासंघ == लोकसभा मतदारसंघ क्र. ६ - बालुरघाट मध्ये २००९ पासून खालील ७ विधानसभा मतदारसंघ समाविष्ट करण्यात आले आहेत. {| class="wikitable" ! # ! नाव ! जिल्हा |- |१ | इटाहार |[[उत्तर दिनाजपूर जिल्हा|उत्तर दिनाजपूर]] |- |२ |कुशमंडी | rowspan="6" | [[दक्षिण दिनाजपूर जिल्हा|दक्षिण दिनाजपूर]] |- |३ |कुमारगंज |- |४ |बालुरघाट |- |५ |तपन |- |६ |गंगारामपूर |- |७ |हरिरामपूर |} == खासदार == {| class="wikitable" !वर्ष ![[खासदार]]<ref>{{Cite web |title=Balurghat Parliamentary Constituency, Winning MP and Party Name |url=https://www.elections.in/west-bengal/parliamentary-constituencies/balurghat.html |access-date= |website=www.elections.in}}</ref> ! colspan="2" |पक्ष |- |[[२०१९ लोकसभा निवडणुका|२०१९]] |[[सुकांता मजुमदार]] | rowspan=2 bgcolor=#FBB917| | rowspan=2 | [[भारतीय जनता पक्ष]] |- |[[२०२४ लोकसभा निवडणुका|२०२४]] |} == हे सुद्धा पहा == * [[भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची]] == बाह्य दुवे == {{संदर्भनोंदी}} {{पश्चिम बंगाल मतदारसंघ यादी}} [[वर्ग:पश्चिम बंगालमधील लोकसभा मतदारसंघ]] k8cs7eutfcl0tt7rfcv996v2xj8b2sh 2682980 2682979 2026-05-06T08:23:18Z Abhijitsathe 4193 /* खासदार */ 2682980 wikitext text/x-wiki '''बालुरघाट''' हा [[भारत|भारताच्या]] ५४३ [[लोकसभा]] [[लोकसभा मतदारसंघांची यादी|मतदारसंघांपैकी]] एक मतदारसंघ आहे. हा मतदारसंघ [[पश्चिम बंगाल]] राज्यातील [[बालुरघाट]] शहर व परिसरात स्थित असून ह्यामधील १ [[पश्चिम बंगाल विधानसभा|विधानसभा]] मतदारसंघ [[उत्तर दिनाजपूर जिल्हा|उत्तर दिनाजपूर जिल्ह्यामध्ये]] तर उर्वरित ६ मतदारसंघ [[दक्षिण दिनाजपूर जिल्हा|दक्षिण दिनाजपूर जिल्ह्यामध्ये]]आहेत. == विधानसभा मतदासंघ == लोकसभा मतदारसंघ क्र. ६ - बालुरघाट मध्ये २००९ पासून खालील ७ विधानसभा मतदारसंघ समाविष्ट करण्यात आले आहेत. {| class="wikitable" ! # ! नाव ! जिल्हा |- |१ | इटाहार |[[उत्तर दिनाजपूर जिल्हा|उत्तर दिनाजपूर]] |- |२ |कुशमंडी | rowspan="6" | [[दक्षिण दिनाजपूर जिल्हा|दक्षिण दिनाजपूर]] |- |३ |कुमारगंज |- |४ |बालुरघाट |- |५ |तपन |- |६ |गंगारामपूर |- |७ |हरिरामपूर |} == खासदार == {| class="wikitable" !वर्ष ![[खासदार]]<ref>{{Cite web |title=Balurghat Parliamentary Constituency, Winning MP and Party Name |url=https://www.elections.in/west-bengal/parliamentary-constituencies/balurghat.html |access-date= |website=www.elections.in}}</ref> ! colspan="2" |पक्ष |- |[[२०१९ लोकसभा निवडणुका|२०१९]] | rowspan=2 |[[सुकांता मजुमदार]] | rowspan=2 bgcolor=#FBB917| | rowspan=2 | [[भारतीय जनता पक्ष]] |- |[[२०२४ लोकसभा निवडणुका|२०२४]] |} == हे सुद्धा पहा == * [[भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची]] == बाह्य दुवे == {{संदर्भनोंदी}} {{पश्चिम बंगाल मतदारसंघ यादी}} [[वर्ग:पश्चिम बंगालमधील लोकसभा मतदारसंघ]] mlffmqbioscpfgdt7c91y6m4cb1h29j 0 51388 2682952 2623310 2026-05-06T06:16:59Z Abhijitsathe 4193 2682952 wikitext text/x-wiki '''कूच बिहार''' हा [[भारत|भारताच्या]] ५४३ [[लोकसभा]] [[लोकसभा मतदारसंघांची यादी|मतदारसंघांपैकी]] एक मतदारसंघ आहे. हा मतदारसंघ [[पश्चिम बंगाल]] राज्यातील [[कूच बिहार]] शहर व परिसरात स्थित असून ह्यामधील सर्व ७ [[पश्चिम बंगाल विधानसभा|विधानसभा]] मतदारसंघ [[कूच बिहार जिल्हा|कूच बिहार जिल्ह्यामध्ये]] आहेत. कूच बिहार मतदारसंघ [[अनुसूचित जाती आणि अनुसूचित जमाती|अनुसूचित जातीच्या]] उमेदवारांसाठी राखीव आहे. == विधानसभा मतदासंघ == लोकसभा मतदारसंघ क्र. १ - कूच बिहार मध्ये २००९ पासून खालील ७ विधानसभा मतदारसंघ समाविष्ट करण्यात आले आहेत. {| class="wikitable" ! # ! नाव ! जिल्हा |- |१ | माथाभांगा (SC) | rowspan="7" |[[कूच बिहार जिल्हा|कूच बिहार]] |- |२ |कूच बिहार उत्तर (SC) |- |३ |कूच बिहार दक्षिण |- |४ |सितालकुची (SC) |- |५ |सिताई (SC) |- |६ |दिनहाटा |- |७ |नाताबारी |} == खासदार == {| class="wikitable" !वर्ष ![[खासदार]]<ref>{{cite web | url=https://www.elections.in/west-bengal/parliamentary-constituencies/cooch-behar.html | title=Cooch Behar (West Bengal) Lok Sabha Election Results 2019 -Cooch Behar Parliamentary Constituency, Winning MP and Party Name | access-date=18 January 2023 | archive-date=18 January 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230118172119/https://www.elections.in/west-bengal/parliamentary-constituencies/cooch-behar.html | url-status=live }}</ref><ref name="Cooch Behar Lok Sabha Election Result - Parliamentary Constituency2">{{cite news|title=Cooch Behar Lok Sabha Election Result - Parliamentary Constituency|url=https://resultuniversity.com/election/cooch-behar-lok-sabha|accessdate=3 July 2025|work=|publisher=Result University|date=3 July 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250703060250/https://resultuniversity.com/election/cooch-behar-lok-sabha|archivedate=3 July 2025}}</ref> ! colspan="2" |पक्ष |- |[[२०१९ लोकसभा निवडणुका|२०१९]] |[[निसिथ प्रामाणिक]] | bgcolor=#FBB917| | [[भारतीय जनता पक्ष]] |- |[[२०२४ लोकसभा निवडणुका|२०२४]] |[[जगदीशचंद्र बर्मा बसुनिया]] | bgcolor=#32CD32| | [[तृणमूल काँग्रेस]] |} == हे सुद्धा पहा == * [[भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची]] == बाह्य दुवे == [[वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ]] [[वर्ग:पश्चिम बंगालमधील लोकसभा मतदारसंघ]] c9z4pklofpnn85o38v2daw0k42d0wz7 2682954 2682952 2026-05-06T06:18:40Z Abhijitsathe 4193 2682954 wikitext text/x-wiki '''कूच बिहार''' हा [[भारत|भारताच्या]] ५४३ [[लोकसभा]] [[लोकसभा मतदारसंघांची यादी|मतदारसंघांपैकी]] एक मतदारसंघ आहे. हा मतदारसंघ [[पश्चिम बंगाल]] राज्यातील [[कूच बिहार]] शहर व परिसरात स्थित असून ह्यामधील सर्व ७ [[पश्चिम बंगाल विधानसभा|विधानसभा]] मतदारसंघ [[कूच बिहार जिल्हा|कूच बिहार जिल्ह्यामध्ये]] आहेत. कूच बिहार मतदारसंघ [[अनुसूचित जाती आणि अनुसूचित जमाती|अनुसूचित जातीच्या]] उमेदवारांसाठी राखीव आहे. == विधानसभा मतदासंघ == लोकसभा मतदारसंघ क्र. १ - कूच बिहार मध्ये २००९ पासून खालील ७ विधानसभा मतदारसंघ समाविष्ट करण्यात आले आहेत. {| class="wikitable" ! # ! नाव ! जिल्हा |- |१ | माथाभांगा (SC) | rowspan="7" |[[कूच बिहार जिल्हा|कूच बिहार]] |- |२ |कूच बिहार उत्तर (SC) |- |३ |कूच बिहार दक्षिण |- |४ |सितालकुची (SC) |- |५ |सिताई (SC) |- |६ |दिनहाटा |- |७ |नाताबारी |} == खासदार == {| class="wikitable" !वर्ष ![[खासदार]]<ref>{{cite web | url=https://www.elections.in/west-bengal/parliamentary-constituencies/cooch-behar.html | title=Cooch Behar (West Bengal) Lok Sabha Election Results 2019 -Cooch Behar Parliamentary Constituency, Winning MP and Party Name | access-date=18 January 2023 | archive-date=18 January 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230118172119/https://www.elections.in/west-bengal/parliamentary-constituencies/cooch-behar.html | url-status=live }}</ref><ref name="Cooch Behar Lok Sabha Election Result - Parliamentary Constituency2">{{cite news|title=Cooch Behar Lok Sabha Election Result - Parliamentary Constituency|url=https://resultuniversity.com/election/cooch-behar-lok-sabha|accessdate=3 July 2025|work=|publisher=Result University|date=3 July 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250703060250/https://resultuniversity.com/election/cooch-behar-lok-sabha|archivedate=3 July 2025}}</ref> ! colspan="2" |पक्ष |- |[[२०१९ लोकसभा निवडणुका|२०१९]] |[[निसिथ प्रामाणिक]] | bgcolor=#FBB917| | [[भारतीय जनता पक्ष]] |- |[[२०२४ लोकसभा निवडणुका|२०२४]] |[[जगदीशचंद्र बर्मा बसुनिया]] | bgcolor=#32CD32| | [[तृणमूल काँग्रेस]] |} == हे सुद्धा पहा == * [[भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची]] == बाह्य दुवे == ==संदर्भ== {{पश्चिम बंगाल मतदारसंघ यादी}} [[वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ]] [[वर्ग:पश्चिम बंगालमधील लोकसभा मतदारसंघ]] q1tq7cj87nfio3gfd1rszm0zxa4od9i 2682960 2682954 2026-05-06T06:34:02Z Abhijitsathe 4193 /* संदर्भ */ 2682960 wikitext text/x-wiki '''कूच बिहार''' हा [[भारत|भारताच्या]] ५४३ [[लोकसभा]] [[लोकसभा मतदारसंघांची यादी|मतदारसंघांपैकी]] एक मतदारसंघ आहे. हा मतदारसंघ [[पश्चिम बंगाल]] राज्यातील [[कूच बिहार]] शहर व परिसरात स्थित असून ह्यामधील सर्व ७ [[पश्चिम बंगाल विधानसभा|विधानसभा]] मतदारसंघ [[कूच बिहार जिल्हा|कूच बिहार जिल्ह्यामध्ये]] आहेत. कूच बिहार मतदारसंघ [[अनुसूचित जाती आणि अनुसूचित जमाती|अनुसूचित जातीच्या]] उमेदवारांसाठी राखीव आहे. == विधानसभा मतदासंघ == लोकसभा मतदारसंघ क्र. १ - कूच बिहार मध्ये २००९ पासून खालील ७ विधानसभा मतदारसंघ समाविष्ट करण्यात आले आहेत. {| class="wikitable" ! # ! नाव ! जिल्हा |- |१ | माथाभांगा (SC) | rowspan="7" |[[कूच बिहार जिल्हा|कूच बिहार]] |- |२ |कूच बिहार उत्तर (SC) |- |३ |कूच बिहार दक्षिण |- |४ |सितालकुची (SC) |- |५ |सिताई (SC) |- |६ |दिनहाटा |- |७ |नाताबारी |} == खासदार == {| class="wikitable" !वर्ष ![[खासदार]]<ref>{{cite web | url=https://www.elections.in/west-bengal/parliamentary-constituencies/cooch-behar.html | title=Cooch Behar (West Bengal) Lok Sabha Election Results 2019 -Cooch Behar Parliamentary Constituency, Winning MP and Party Name | access-date=18 January 2023 | archive-date=18 January 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230118172119/https://www.elections.in/west-bengal/parliamentary-constituencies/cooch-behar.html | url-status=live }}</ref><ref name="Cooch Behar Lok Sabha Election Result - Parliamentary Constituency2">{{cite news|title=Cooch Behar Lok Sabha Election Result - Parliamentary Constituency|url=https://resultuniversity.com/election/cooch-behar-lok-sabha|accessdate=3 July 2025|work=|publisher=Result University|date=3 July 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250703060250/https://resultuniversity.com/election/cooch-behar-lok-sabha|archivedate=3 July 2025}}</ref> ! colspan="2" |पक्ष |- |[[२०१९ लोकसभा निवडणुका|२०१९]] |[[निसिथ प्रामाणिक]] | bgcolor=#FBB917| | [[भारतीय जनता पक्ष]] |- |[[२०२४ लोकसभा निवडणुका|२०२४]] |[[जगदीशचंद्र बर्मा बसुनिया]] | bgcolor=#32CD32| | [[तृणमूल काँग्रेस]] |} == हे सुद्धा पहा == * [[भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची]] == बाह्य दुवे == ==संदर्भ== {{संदर्भनोंदी}} {{पश्चिम बंगाल मतदारसंघ यादी}} [[वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ]] [[वर्ग:पश्चिम बंगालमधील लोकसभा मतदारसंघ]] 0bhy3h7at4bl9xwabkfdz8i2dlxhqa4 2682968 2682960 2026-05-06T07:26:16Z Abhijitsathe 4193 2682968 wikitext text/x-wiki '''कूच बिहार''' हा [[भारत|भारताच्या]] ५४३ [[लोकसभा]] [[लोकसभा मतदारसंघांची यादी|मतदारसंघांपैकी]] एक मतदारसंघ आहे. हा मतदारसंघ [[पश्चिम बंगाल]] राज्यातील [[कूच बिहार]] शहर व परिसरात स्थित असून ह्यामधील सर्व ७ [[पश्चिम बंगाल विधानसभा|विधानसभा]] मतदारसंघ [[कूच बिहार जिल्हा|कूच बिहार जिल्ह्यामध्ये]] आहेत. कूच बिहार मतदारसंघ [[अनुसूचित जाती आणि अनुसूचित जमाती|अनुसूचित जातीच्या]] उमेदवारांसाठी राखीव आहे. == विधानसभा मतदासंघ == लोकसभा मतदारसंघ क्र. १ - कूच बिहार मध्ये २००९ पासून खालील ७ विधानसभा मतदारसंघ समाविष्ट करण्यात आले आहेत. {| class="wikitable" ! # ! नाव ! जिल्हा |- |१ | माथाभांगा (SC) | rowspan="7" |[[कूच बिहार जिल्हा|कूच बिहार]] |- |२ |कूच बिहार उत्तर (SC) |- |३ |कूच बिहार दक्षिण |- |४ |सितालकुची (SC) |- |५ |सिताई (SC) |- |६ |दिनहाटा |- |७ |नाताबारी |} == खासदार == {| class="wikitable" !वर्ष ![[खासदार]]<ref>{{cite web | url=https://www.elections.in/west-bengal/parliamentary-constituencies/cooch-behar.html | title=Cooch Behar (West Bengal) Lok Sabha Election Results 2019 -Cooch Behar Parliamentary Constituency, Winning MP and Party Name | access-date=18 January 2023 | archive-date=18 January 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230118172119/https://www.elections.in/west-bengal/parliamentary-constituencies/cooch-behar.html | url-status=live }}</ref><ref name="Cooch Behar Lok Sabha Election Result - Parliamentary Constituency2">{{cite news|title=Cooch Behar Lok Sabha Election Result - Parliamentary Constituency|url=https://resultuniversity.com/election/cooch-behar-lok-sabha|accessdate=3 July 2025|work=|publisher=Result University|date=3 July 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250703060250/https://resultuniversity.com/election/cooch-behar-lok-sabha|archivedate=3 July 2025}}</ref> ! colspan="2" |पक्ष |- |[[२०१९ लोकसभा निवडणुका|२०१९]] |[[निसिथ प्रामाणिक]] | bgcolor=#FBB917| | [[भारतीय जनता पक्ष]] |- |[[२०२४ लोकसभा निवडणुका|२०२४]] |[[जगदीशचंद्र बर्मा बसुनिया]] | bgcolor=#32CD32| | [[तृणमूल काँग्रेस]] |} == हे सुद्धा पहा == * [[भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची]] == बाह्य दुवे == {{संदर्भनोंदी}} {{पश्चिम बंगाल मतदारसंघ यादी}} [[वर्ग:पश्चिम बंगालमधील लोकसभा मतदारसंघ]] 4lu7h5oeekewvc7zcd2wdbu6bj01bo1 2682991 2682968 2026-05-06T09:04:32Z Abhijitsathe 4193 /* खासदार */ 2682991 wikitext text/x-wiki '''कूच बिहार''' हा [[भारत|भारताच्या]] ५४३ [[लोकसभा]] [[लोकसभा मतदारसंघांची यादी|मतदारसंघांपैकी]] एक मतदारसंघ आहे. हा मतदारसंघ [[पश्चिम बंगाल]] राज्यातील [[कूच बिहार]] शहर व परिसरात स्थित असून ह्यामधील सर्व ७ [[पश्चिम बंगाल विधानसभा|विधानसभा]] मतदारसंघ [[कूच बिहार जिल्हा|कूच बिहार जिल्ह्यामध्ये]] आहेत. कूच बिहार मतदारसंघ [[अनुसूचित जाती आणि अनुसूचित जमाती|अनुसूचित जातीच्या]] उमेदवारांसाठी राखीव आहे. == विधानसभा मतदासंघ == लोकसभा मतदारसंघ क्र. १ - कूच बिहार मध्ये २००९ पासून खालील ७ विधानसभा मतदारसंघ समाविष्ट करण्यात आले आहेत. {| class="wikitable" ! # ! नाव ! जिल्हा |- |१ | माथाभांगा (SC) | rowspan="7" |[[कूच बिहार जिल्हा|कूच बिहार]] |- |२ |कूच बिहार उत्तर (SC) |- |३ |कूच बिहार दक्षिण |- |४ |सितालकुची (SC) |- |५ |सिताई (SC) |- |६ |दिनहाटा |- |७ |नाताबारी |} == खासदार == {| class="wikitable" !वर्ष ![[खासदार]]<ref>{{cite web | url=https://www.elections.in/west-bengal/parliamentary-constituencies/cooch-behar.html | title=Cooch Behar (West Bengal) Lok Sabha Election Results 2019 -Cooch Behar Parliamentary Constituency, Winning MP and Party Name | access-date=18 January 2023 | archive-date=18 January 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230118172119/https://www.elections.in/west-bengal/parliamentary-constituencies/cooch-behar.html | url-status=live }}</ref><ref name="Cooch Behar Lok Sabha Election Result - Parliamentary Constituency2">{{cite news|title=Cooch Behar Lok Sabha Election Result - Parliamentary Constituency|url=https://resultuniversity.com/election/cooch-behar-lok-sabha|accessdate=3 July 2025|work=|publisher=Result University|date=3 July 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250703060250/https://resultuniversity.com/election/cooch-behar-lok-sabha|archivedate=3 July 2025}}</ref> ! colspan="2" |पक्ष |- |[[२०१९ लोकसभा निवडणुका|२०१९]] |[[निशिथ प्रामाणिक]] | bgcolor=#FBB917| | [[भारतीय जनता पक्ष]] |- |[[२०२४ लोकसभा निवडणुका|२०२४]] |[[जगदीशचंद्र बर्मा बसुनिया]] | bgcolor=#32CD32| | [[तृणमूल काँग्रेस]] |} == हे सुद्धा पहा == * [[भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची]] == बाह्य दुवे == {{संदर्भनोंदी}} {{पश्चिम बंगाल मतदारसंघ यादी}} [[वर्ग:पश्चिम बंगालमधील लोकसभा मतदारसंघ]] qm3vo716kdgoeslv6m5xpvodaenhk6j 0 51389 2682976 2623343 2026-05-06T08:07:10Z Abhijitsathe 4193 2682976 wikitext text/x-wiki '''दार्जीलिंग''' हा [[भारत|भारताच्या]] ५४३ [[लोकसभा]] [[लोकसभा मतदारसंघांची यादी|मतदारसंघांपैकी]] एक मतदारसंघ आहे. हा मतदारसंघ [[पश्चिम बंगाल]] राज्यातील [[दार्जीलिंग]] शहर व परिसरात स्थित असून ह्यामधील ५ [[पश्चिम बंगाल विधानसभा|विधानसभा]] मतदारसंघ [[दार्जीलिंग जिल्हा|दार्जीलिंग जिल्ह्यामध्ये]] तर [[कालिंपाँग जिल्हा|कालिंपाँग]] व [[उत्तर दिनाजपूर जिल्हा|उत्तर दिनाजपूर]] जिल्ह्यांमध्ये प्रत्येकी एक विधानसभा मतदारसंघ आहेत. == विधानसभा मतदासंघ == लोकसभा मतदारसंघ क्र. २ - दार्जीलिंग मध्ये २००९ पासून खालील ७ विधानसभा मतदारसंघ समाविष्ट करण्यात आले आहेत. {| class="wikitable" ! # ! नाव ! जिल्हा |- |१ | दार्जीलिंग | rowspan="5" |[[दार्जीलिंग जिल्हा|दार्जीलिंग]] |- |२ |कुर्सियांग |- |३ |माटीगाडा-नक्सलबाडी |- |४ |[[सिलिगुडी]] |- |५ |फांसिडेवा (ST) |- |६ |कालिंपाँग |[[कालिंपाँग जिल्हा|कालिंपाँग]] |- |७ |चोपडा |[[उत्तर दिनाजपूर जिल्हा|उत्तर दिनाजपूर]] |} == खासदार == {| class="wikitable" !वर्ष ![[खासदार]]<ref name="Darjeeling Lok Sabha Election Result - Parliamentary Constituency">{{cite news |date=4 June 2024 |title=Darjeeling Lok Sabha Election Result - Parliamentary Constituency |url=https://resultuniversity.com/election/darjeeling-lok-sabha |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250705054044/https://resultuniversity.com/election/darjeeling-lok-sabha |archivedate=5 July 2025 |accessdate=5 July 2025 |work= |publisher=Result University}}</ref><ref name="Darjeeling (West Bengal) Lok Sabha Election Results 2019 -Darjeeling Parliamentary Constituency, Winning MP's till 2019">{{cite news |date=2024 |title=Darjeeling (West Bengal) Lok Sabha Election Results 2019 -Darjeeling Parliamentary Constituency, Winning MP's till 2019 |url=https://www.elections.in/west-bengal/parliamentary-constituencies/darjeeling.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250705054204/https://www.elections.in/west-bengal/parliamentary-constituencies/darjeeling.html |archivedate=5 July 2025 |accessdate=5 July 2025 |work= |publisher=Elections}}</ref> ! colspan="2" |पक्ष |- |[[२०१९ लोकसभा निवडणुका|२०१९]] | rowspan=2|[[राजू बिश्ट]] | rowspan=2 bgcolor=#FBB917| | rowspan=2| [[भारतीय जनता पक्ष]] |- |[[२०२४ लोकसभा निवडणुका|२०२४]] |[[मनोज तिग्गा]] |} == हे सुद्धा पहा == * [[भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची]] == बाह्य दुवे == {{संदर्भनोंदी}} {{पश्चिम बंगाल मतदारसंघ यादी}} [[वर्ग:पश्चिम बंगालमधील लोकसभा मतदारसंघ]] 1e6qqjvjaxsgyliobminbgei55bt2ry 2682977 2682976 2026-05-06T08:07:59Z Abhijitsathe 4193 /* खासदार */ 2682977 wikitext text/x-wiki '''दार्जीलिंग''' हा [[भारत|भारताच्या]] ५४३ [[लोकसभा]] [[लोकसभा मतदारसंघांची यादी|मतदारसंघांपैकी]] एक मतदारसंघ आहे. हा मतदारसंघ [[पश्चिम बंगाल]] राज्यातील [[दार्जीलिंग]] शहर व परिसरात स्थित असून ह्यामधील ५ [[पश्चिम बंगाल विधानसभा|विधानसभा]] मतदारसंघ [[दार्जीलिंग जिल्हा|दार्जीलिंग जिल्ह्यामध्ये]] तर [[कालिंपाँग जिल्हा|कालिंपाँग]] व [[उत्तर दिनाजपूर जिल्हा|उत्तर दिनाजपूर]] जिल्ह्यांमध्ये प्रत्येकी एक विधानसभा मतदारसंघ आहेत. == विधानसभा मतदासंघ == लोकसभा मतदारसंघ क्र. २ - दार्जीलिंग मध्ये २००९ पासून खालील ७ विधानसभा मतदारसंघ समाविष्ट करण्यात आले आहेत. {| class="wikitable" ! # ! नाव ! जिल्हा |- |१ | दार्जीलिंग | rowspan="5" |[[दार्जीलिंग जिल्हा|दार्जीलिंग]] |- |२ |कुर्सियांग |- |३ |माटीगाडा-नक्सलबाडी |- |४ |[[सिलिगुडी]] |- |५ |फांसिडेवा (ST) |- |६ |कालिंपाँग |[[कालिंपाँग जिल्हा|कालिंपाँग]] |- |७ |चोपडा |[[उत्तर दिनाजपूर जिल्हा|उत्तर दिनाजपूर]] |} == खासदार == {| class="wikitable" !वर्ष ![[खासदार]]<ref name="Darjeeling Lok Sabha Election Result - Parliamentary Constituency">{{cite news |date=4 June 2024 |title=Darjeeling Lok Sabha Election Result - Parliamentary Constituency |url=https://resultuniversity.com/election/darjeeling-lok-sabha |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250705054044/https://resultuniversity.com/election/darjeeling-lok-sabha |archivedate=5 July 2025 |accessdate=5 July 2025 |work= |publisher=Result University}}</ref><ref name="Darjeeling (West Bengal) Lok Sabha Election Results 2019 -Darjeeling Parliamentary Constituency, Winning MP's till 2019">{{cite news |date=2024 |title=Darjeeling (West Bengal) Lok Sabha Election Results 2019 -Darjeeling Parliamentary Constituency, Winning MP's till 2019 |url=https://www.elections.in/west-bengal/parliamentary-constituencies/darjeeling.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250705054204/https://www.elections.in/west-bengal/parliamentary-constituencies/darjeeling.html |archivedate=5 July 2025 |accessdate=5 July 2025 |work= |publisher=Elections}}</ref> ! colspan="2" |पक्ष |- |[[२०१९ लोकसभा निवडणुका|२०१९]] | rowspan=2|[[राजू बिश्ट]] | rowspan=2 bgcolor=#FBB917| | rowspan=2| [[भारतीय जनता पक्ष]] |- |[[२०२४ लोकसभा निवडणुका|२०२४]] |} == हे सुद्धा पहा == * [[भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची]] == बाह्य दुवे == {{संदर्भनोंदी}} {{पश्चिम बंगाल मतदारसंघ यादी}} [[वर्ग:पश्चिम बंगालमधील लोकसभा मतदारसंघ]] atkrgf6o6f1q8j99asj59pgl35bhww1 0 51396 2682972 2623357 2026-05-06T07:46:40Z Abhijitsathe 4193 2682972 wikitext text/x-wiki '''जलपाइगुडी''' हा [[भारत|भारताच्या]] ५४३ [[लोकसभा]] [[लोकसभा मतदारसंघांची यादी|मतदारसंघांपैकी]] एक मतदारसंघ आहे. हा मतदारसंघ [[पश्चिम बंगाल]] राज्यातील [[जलपाइगुडी]] शहर व परिसरात स्थित असून ह्यामधील ६ [[पश्चिम बंगाल विधानसभा|विधानसभा]] मतदारसंघ [[जलपाइगुडी जिल्हा|जलपाइगुडी जिल्ह्यामध्ये]] तर उर्वरित एक मतदारसंघ [[कूच बिहार जिल्हा|कूच बिहार]] जिल्ह्यामध्ये आहे. जलपाइगुडी मतदारसंघ [[अनुसूचित जाती आणि अनुसूचित जमाती|अनुसूचित जातीच्या]] उमेदवारांसाठी राखीव आहे. == विधानसभा मतदासंघ == लोकसभा मतदारसंघ क्र. २ - जलपाइगुडी मध्ये २००९ पासून खालील ७ विधानसभा मतदारसंघ समाविष्ट करण्यात आले आहेत. {| class="wikitable" ! # ! नाव ! जिल्हा |- |१ | धुपगुडी (SC) | rowspan="6" |[[जलपाइगुडी जिल्हा|जलपाइगुडी]] |- |२ |मायनागुडी (SC) |- |३ |जलपाइगुडी (SC) |- |४ |राजगंज (SC) |- |५ |दाबग्राम-फुलबाडी |- |६ |माल (ST) |- |७ |मेकलीगंज (SC) |[[कूच बिहार जिल्हा|कूच बिहार]] |} == खासदार == {| class="wikitable" !वर्ष ![[खासदार]]<ref name="Jalpaiguri Lok Sabha Election Result - Parliamentary Constituency2">{{cite news |date=4 July 2025 |title=Jalpaiguri Lok Sabha Election Result - Parliamentary Constituency |url=https://resultuniversity.com/election/jalpaiguri-lok-sabha |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250704125403/https://resultuniversity.com/election/jalpaiguri-lok-sabha |archivedate=4 July 2025 |accessdate=4 July 2025 |work= |publisher=Result University}}</ref><ref name="Jalpaiguri (West Bengal) Lok Sabha Election Results 2019 -Jalpaiguri Parliamentary Constituency Results till 2019">{{cite news |date=2019 |title=Jalpaiguri (West Bengal) Lok Sabha Election Results 2019 -Jalpaiguri Parliamentary Constituency Results till 2019 |url=https://www.elections.in/west-bengal/parliamentary-constituencies/jalpaiguri.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250704125941/https://www.elections.in/west-bengal/parliamentary-constituencies/jalpaiguri.html |archivedate=4 July 2025 |accessdate=4 July 2025 |work= |publisher=Elections}}</ref> ! colspan="2" |पक्ष |- |[[२०१९ लोकसभा निवडणुका|२०१९]] | rowspan=2| [[जयंत कुमार रॉय}} | rowspan=2 bgcolor=#FBB917| | rowspan=2| [[भारतीय जनता पक्ष]] |- |[[२०२४ लोकसभा निवडणुका|२०२४]] |} == हे सुद्धा पहा == * [[भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची]] == बाह्य दुवे == {{संदर्भनोंदी}} {{पश्चिम बंगाल मतदारसंघ यादी}} [[वर्ग:पश्चिम बंगालमधील लोकसभा मतदारसंघ]] 60vb376w937tgul03iqwd4n79ecce7l 2682973 2682972 2026-05-06T07:47:08Z Abhijitsathe 4193 2682973 wikitext text/x-wiki '''जलपाइगुडी''' हा [[भारत|भारताच्या]] ५४३ [[लोकसभा]] [[लोकसभा मतदारसंघांची यादी|मतदारसंघांपैकी]] एक मतदारसंघ आहे. हा मतदारसंघ [[पश्चिम बंगाल]] राज्यातील [[जलपाइगुडी]] शहर व परिसरात स्थित असून ह्यामधील ६ [[पश्चिम बंगाल विधानसभा|विधानसभा]] मतदारसंघ [[जलपाइगुडी जिल्हा|जलपाइगुडी जिल्ह्यामध्ये]] तर उर्वरित एक मतदारसंघ [[कूच बिहार जिल्हा|कूच बिहार]] जिल्ह्यामध्ये आहे. जलपाइगुडी मतदारसंघ [[अनुसूचित जाती आणि अनुसूचित जमाती|अनुसूचित जातीच्या]] उमेदवारांसाठी राखीव आहे. == विधानसभा मतदासंघ == लोकसभा मतदारसंघ क्र. ३ - जलपाइगुडी मध्ये २००९ पासून खालील ७ विधानसभा मतदारसंघ समाविष्ट करण्यात आले आहेत. {| class="wikitable" ! # ! नाव ! जिल्हा |- |१ | धुपगुडी (SC) | rowspan="6" |[[जलपाइगुडी जिल्हा|जलपाइगुडी]] |- |२ |मायनागुडी (SC) |- |३ |जलपाइगुडी (SC) |- |४ |राजगंज (SC) |- |५ |दाबग्राम-फुलबाडी |- |६ |माल (ST) |- |७ |मेकलीगंज (SC) |[[कूच बिहार जिल्हा|कूच बिहार]] |} == खासदार == {| class="wikitable" !वर्ष ![[खासदार]]<ref name="Jalpaiguri Lok Sabha Election Result - Parliamentary Constituency2">{{cite news |date=4 July 2025 |title=Jalpaiguri Lok Sabha Election Result - Parliamentary Constituency |url=https://resultuniversity.com/election/jalpaiguri-lok-sabha |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250704125403/https://resultuniversity.com/election/jalpaiguri-lok-sabha |archivedate=4 July 2025 |accessdate=4 July 2025 |work= |publisher=Result University}}</ref><ref name="Jalpaiguri (West Bengal) Lok Sabha Election Results 2019 -Jalpaiguri Parliamentary Constituency Results till 2019">{{cite news |date=2019 |title=Jalpaiguri (West Bengal) Lok Sabha Election Results 2019 -Jalpaiguri Parliamentary Constituency Results till 2019 |url=https://www.elections.in/west-bengal/parliamentary-constituencies/jalpaiguri.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250704125941/https://www.elections.in/west-bengal/parliamentary-constituencies/jalpaiguri.html |archivedate=4 July 2025 |accessdate=4 July 2025 |work= |publisher=Elections}}</ref> ! colspan="2" |पक्ष |- |[[२०१९ लोकसभा निवडणुका|२०१९]] | rowspan=2| [[जयंत कुमार रॉय}} | rowspan=2 bgcolor=#FBB917| | rowspan=2| [[भारतीय जनता पक्ष]] |- |[[२०२४ लोकसभा निवडणुका|२०२४]] |} == हे सुद्धा पहा == * [[भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची]] == बाह्य दुवे == {{संदर्भनोंदी}} {{पश्चिम बंगाल मतदारसंघ यादी}} [[वर्ग:पश्चिम बंगालमधील लोकसभा मतदारसंघ]] 0dptutfgi9t44la3ti8e44teq8olpzh 2682974 2682973 2026-05-06T07:47:33Z Abhijitsathe 4193 /* खासदार */ 2682974 wikitext text/x-wiki '''जलपाइगुडी''' हा [[भारत|भारताच्या]] ५४३ [[लोकसभा]] [[लोकसभा मतदारसंघांची यादी|मतदारसंघांपैकी]] एक मतदारसंघ आहे. हा मतदारसंघ [[पश्चिम बंगाल]] राज्यातील [[जलपाइगुडी]] शहर व परिसरात स्थित असून ह्यामधील ६ [[पश्चिम बंगाल विधानसभा|विधानसभा]] मतदारसंघ [[जलपाइगुडी जिल्हा|जलपाइगुडी जिल्ह्यामध्ये]] तर उर्वरित एक मतदारसंघ [[कूच बिहार जिल्हा|कूच बिहार]] जिल्ह्यामध्ये आहे. जलपाइगुडी मतदारसंघ [[अनुसूचित जाती आणि अनुसूचित जमाती|अनुसूचित जातीच्या]] उमेदवारांसाठी राखीव आहे. == विधानसभा मतदासंघ == लोकसभा मतदारसंघ क्र. ३ - जलपाइगुडी मध्ये २००९ पासून खालील ७ विधानसभा मतदारसंघ समाविष्ट करण्यात आले आहेत. {| class="wikitable" ! # ! नाव ! जिल्हा |- |१ | धुपगुडी (SC) | rowspan="6" |[[जलपाइगुडी जिल्हा|जलपाइगुडी]] |- |२ |मायनागुडी (SC) |- |३ |जलपाइगुडी (SC) |- |४ |राजगंज (SC) |- |५ |दाबग्राम-फुलबाडी |- |६ |माल (ST) |- |७ |मेकलीगंज (SC) |[[कूच बिहार जिल्हा|कूच बिहार]] |} == खासदार == {| class="wikitable" !वर्ष ![[खासदार]]<ref name="Jalpaiguri Lok Sabha Election Result - Parliamentary Constituency2">{{cite news |date=4 July 2025 |title=Jalpaiguri Lok Sabha Election Result - Parliamentary Constituency |url=https://resultuniversity.com/election/jalpaiguri-lok-sabha |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250704125403/https://resultuniversity.com/election/jalpaiguri-lok-sabha |archivedate=4 July 2025 |accessdate=4 July 2025 |work= |publisher=Result University}}</ref><ref name="Jalpaiguri (West Bengal) Lok Sabha Election Results 2019 -Jalpaiguri Parliamentary Constituency Results till 2019">{{cite news |date=2019 |title=Jalpaiguri (West Bengal) Lok Sabha Election Results 2019 -Jalpaiguri Parliamentary Constituency Results till 2019 |url=https://www.elections.in/west-bengal/parliamentary-constituencies/jalpaiguri.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250704125941/https://www.elections.in/west-bengal/parliamentary-constituencies/jalpaiguri.html |archivedate=4 July 2025 |accessdate=4 July 2025 |work= |publisher=Elections}}</ref> ! colspan="2" |पक्ष |- |[[२०१९ लोकसभा निवडणुका|२०१९]] | rowspan=2| [[जयंत कुमार रॉय]] | rowspan=2 bgcolor=#FBB917| | rowspan=2| [[भारतीय जनता पक्ष]] |- |[[२०२४ लोकसभा निवडणुका|२०२४]] |} == हे सुद्धा पहा == * [[भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची]] == बाह्य दुवे == {{संदर्भनोंदी}} {{पश्चिम बंगाल मतदारसंघ यादी}} [[वर्ग:पश्चिम बंगालमधील लोकसभा मतदारसंघ]] n95f6iiaiiajgoldkikbm1r0vveuhix 0 51397 2682996 2623305 2026-05-06T11:31:01Z Abhijitsathe 4193 2682996 wikitext text/x-wiki '''जंगीपूर''' हा [[भारत|भारताच्या]] ५४३ [[लोकसभा]] [[लोकसभा मतदारसंघांची यादी|मतदारसंघांपैकी]] एक मतदारसंघ आहे. हा मतदारसंघ [[पश्चिम बंगाल]] राज्यातील मुर्शिदाबाद परिसरात स्थित असून ह्यामधील सर्व ७ [[पश्चिम बंगाल विधानसभा|विधानसभा]] मतदारसंघ [[मुर्शिदाबाद जिल्हा|मुर्शिदाबाद जिल्ह्यामध्ये]] आहेत. == विधानसभा मतदासंघ == लोकसभा मतदारसंघ क्र. ९ - जंगीपूर मध्ये २००९ पासून खालील ७ विधानसभा मतदारसंघ समाविष्ट करण्यात आले आहेत. {| class="wikitable" ! # ! नाव ! जिल्हा |- |१ | सुती | rowspan="7" |[[मुर्शिदाबाद जिल्हा|मुर्शिदाबाद ]] |- |२ | जंगीपूर |- |३ | रघुनाथगंज |- |४ |सागरदिघी |- |५ |लालगोला |- |६ |नाबाग्राम |- |७ |खारग्राम |} == खासदार == १९६७ सालापासून ह्या मतदारसंघामधून [[मार्क्सवादी कम्युनिस्ट पक्ष]], [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] व [[तृणमूल काँग्रेस]] ह्या तीनच राजकीय पक्षांचे उमेदवार निवडून आले आहेत. {| class="wikitable" !वर्ष ![[खासदार]]<ref>{{Cite web |title=Jangipur Parliamentary Constituency, Winning MP and Party Name |url=https://www.elections.in/west-bengal/parliamentary-constituencies/jangipur.html |access-date= |website=www.elections.in}}</ref> ! colspan="2" |पक्ष |- | rowspan=2 | [[२०१९ लोकसभा निवडणुका|२०१९]] |[[खलीलुर रहमान]] | rowspan=2 bgcolor=#32CD32| | rowspan=2 | [[तृणमूल काँग्रेस]] |- |[[२०२४ लोकसभा निवडणुका|२०२४]] |} == हे सुद्धा पहा == * [[भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची]] == बाह्य दुवे == {{संदर्भनोंदी}} {{पश्चिम बंगाल मतदारसंघ यादी}} [[वर्ग:पश्चिम बंगालमधील लोकसभा मतदारसंघ]] kld6a4f4ax5yvo5ayhbsf0wyr3h2fny 2682997 2682996 2026-05-06T11:31:39Z Abhijitsathe 4193 /* खासदार */ 2682997 wikitext text/x-wiki '''जंगीपूर''' हा [[भारत|भारताच्या]] ५४३ [[लोकसभा]] [[लोकसभा मतदारसंघांची यादी|मतदारसंघांपैकी]] एक मतदारसंघ आहे. हा मतदारसंघ [[पश्चिम बंगाल]] राज्यातील मुर्शिदाबाद परिसरात स्थित असून ह्यामधील सर्व ७ [[पश्चिम बंगाल विधानसभा|विधानसभा]] मतदारसंघ [[मुर्शिदाबाद जिल्हा|मुर्शिदाबाद जिल्ह्यामध्ये]] आहेत. == विधानसभा मतदासंघ == लोकसभा मतदारसंघ क्र. ९ - जंगीपूर मध्ये २००९ पासून खालील ७ विधानसभा मतदारसंघ समाविष्ट करण्यात आले आहेत. {| class="wikitable" ! # ! नाव ! जिल्हा |- |१ | सुती | rowspan="7" |[[मुर्शिदाबाद जिल्हा|मुर्शिदाबाद ]] |- |२ | जंगीपूर |- |३ | रघुनाथगंज |- |४ |सागरदिघी |- |५ |लालगोला |- |६ |नाबाग्राम |- |७ |खारग्राम |} == खासदार == १९६७ सालापासून ह्या मतदारसंघामधून [[मार्क्सवादी कम्युनिस्ट पक्ष]], [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] व [[तृणमूल काँग्रेस]] ह्या तीनच राजकीय पक्षांचे उमेदवार निवडून आले आहेत. {| class="wikitable" !वर्ष ![[खासदार]]<ref>{{Cite web |title=Jangipur Parliamentary Constituency, Winning MP and Party Name |url=https://www.elections.in/west-bengal/parliamentary-constituencies/jangipur.html |access-date= |website=www.elections.in}}</ref> ! colspan="2" |पक्ष |- |[[२०१९ लोकसभा निवडणुका|२०१९]] | rowspan=2 | [[खलीलुर रहमान]] | rowspan=2 bgcolor=#32CD32| | rowspan=2 | [[तृणमूल काँग्रेस]] |- |[[२०२४ लोकसभा निवडणुका|२०२४]] |} == हे सुद्धा पहा == * [[भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची]] == बाह्य दुवे == {{संदर्भनोंदी}} {{पश्चिम बंगाल मतदारसंघ यादी}} [[वर्ग:पश्चिम बंगालमधील लोकसभा मतदारसंघ]] fi3fvnl53jjcupr6cs4tac6sw2jsta4 0 51409 2682978 2623317 2026-05-06T08:15:13Z Abhijitsathe 4193 2682978 wikitext text/x-wiki '''रायगंज''' हा [[भारत|भारताच्या]] ५४३ [[लोकसभा]] [[लोकसभा मतदारसंघांची यादी|मतदारसंघांपैकी]] एक मतदारसंघ आहे. हा मतदारसंघ [[पश्चिम बंगाल]] राज्यातील [[रायगंज]] शहर व परिसरात स्थित असून ह्यामधील सर्व ७ [[पश्चिम बंगाल विधानसभा|विधानसभा]] मतदारसंघ [[उत्तर दिनाजपूर जिल्हा|उत्तर दिनाजपूर जिल्ह्यामध्ये]] आहेत. == विधानसभा मतदासंघ == लोकसभा मतदारसंघ क्र. ५ - रायगंज मध्ये २००९ पासून खालील ७ विधानसभा मतदारसंघ समाविष्ट करण्यात आले आहेत. {| class="wikitable" ! # ! नाव ! जिल्हा |- |१ | इस्लामपूर | rowspan="7" |[[उत्तर दिनाजपूर जिल्हा|उत्तर दिनाजपूर]] |- |२ |गोलपोखर |- |३ |चाकुलिया |- |४ |करणदिघी |- |५ |हेमताबाद |- |६ |कलियागंज |- |७ |रायगंज |} == खासदार == {| class="wikitable" !वर्ष ![[खासदार]]<ref>{{Cite web |title=Raiganj Parliamentary Constituency, Winning MP and Party Name |url=https://www.elections.in/west-bengal/parliamentary-constituencies/raiganj.html |access-date= |website=elections.in}}</ref> ! colspan="2" |पक्ष |- |[[२०१९ लोकसभा निवडणुका|२०१९]] |[[देबश्री चौधरी]] | rowspan=2 bgcolor=#FBB917| | rowspan=2 | [[भारतीय जनता पक्ष]] |- |[[२०२४ लोकसभा निवडणुका|२०२४]] |[[कार्तिक चंद्र पॉल]] |} == हे सुद्धा पहा == * [[भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची]] == बाह्य दुवे == {{संदर्भनोंदी}} {{पश्चिम बंगाल मतदारसंघ यादी}} [[वर्ग:पश्चिम बंगालमधील लोकसभा मतदारसंघ]] mks1oqkt79fj77je9lv3lwx62xzy6mm 0 55864 2682950 2381349 2026-05-06T06:10:52Z ~2026-27281-60 182842 2682950 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट साहित्यिक | नाव = | चित्र = | चित्र_रुंदी = | चित्र_title = | पूर्ण_नाव = | टोपण_नाव = | जन्म_दिनांक = | जन्म_स्थान = | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | कार्यक्षेत्र = | राष्ट्रीयत्व = | धर्म = | भाषा = | कार्यकाळ = | साहित्य_प्रकार = | विषय = | चळवळ = | प्रसिद्ध_साहित्यकृती = | प्रभाव = | प्रभावित = | पुरस्कार = | वडील_नाव = | आई_नाव = | पती_नाव = | पत्नी_नाव = | अपत्ये = | स्वाक्षरी_चित्र = | संकेतस्थळ_दुवा = | तळटिपा = }} '''वीणा गवाणकर''' ([[६ मे]], [[इ.स. १९४३]] <ref name="maha_सिद्">{{Cite websantosh | title = सिद्धहस्त लेखिकेचा यथोचित गौरव! | लेखक = | काम = mahamtb.com | दिनांक = | ॲक्सेसदिनांक = 18-11-2018 | दुवा = http://mahamtb.com/Encyc/2018/10/3/Article-on-Writer-Veena-Gawankar-got-Snehanjali-Award.html | भाषा = | अवतरण = वीणा गवाणकर यांचा जन्म पुण्याजवळच्या लोणी काळभोर येथील, ६ मे १९४३ रोजीचा. }}</ref>) ह्या [[मराठी]] लेखिका आहेत. त्यांची आजवर अनेक [[पुस्तके]] प्रकाशित झाली असून त्यांचा मुख्य विषय नावाजलेल्या व्यक्तींचे [[चरित्रलेखन]] आहे. == पुस्तके == * डॉ आयडा स्कडर - भारतात आरोग्यसेवा देणारी अमेरिकन समाजसेविका * आयुष्याचा संगती... इंटिमेट डेथ (अनुवादित, मूळ इंग्रजी लेखिका - डॉ. मारी डी हेनेझेल ) * एक होता कार्व्हर- अमेरिकेतील पहिला कृष्णवर्णीय [[शास्त्रज्ञ]] [[जॉर्ज वॉशिंगटन कार्व्हर]] याच्या आयुष्यावर आधारित * गोल्डा - एक अशांत वादळ * गोल्डा मेयर * डॉ. खानखोजे - नाही चिरा... (डॉ. पां.स. खानखोजे यांचे चरित्र) * भगीरथाचे वारस * रॉबी डिसिल्वा * सर्पतज्ज्ञ : डॉ. रेमंड डिटमार्स * रोझलिंड फ्रँकलीन (अनुवादित) * लीझ माईट्न * विलासराव साळुंखे * शाश्वती * डॉ [[सलीम अली]] : भारतीय [[पक्षी]]-[[शास्त्रज्ञ]] यांचे जीवनच‍‍रित्र * अवघा देहचि वृक्ष झाला * किमयागार कार्व्हर == पुरस्कार == * मराठी वाङ्मयनिर्मिती राज्य पुरस्कार : तीन वेळा महाराष्ट्र शासन * धनंजय कीर पुरस्कार : कोकण मराठी साहित्य परिषद * कै.. प्रा. वि. ह. कुलकर्णी पुरस्कार : मुंबई मराठी ग्रंथसंग्रहालय * घनश्यामदास सराफ साहित्य पुरस्कार : मारवाडी संमेलन * वर्टी सर पुरस्कार : कै.. एस. जी. वर्टी मेमोरियल ट्रस्ट * कमलाबाई ओगले साहित्य पुरस्कार : मेहता पब्लििंशग हाऊस फाऊंडेशन * शिवाजीराव सावंत स्मृति साहित्य पुरस्कार : मृत्युंजय प्रतिष्ठान, पुणे * साहित्य श्री पुरस्कार : बिझनेस एक्सप्रेस प्रतिष्ठान, सांगली * ‘वुमन ऑफ द इयर २०१३’ पुरस्कार : एसएनडीटी विद्यापीठातर्पेâ मा. राज्यपाल (महाराष्ट्र) यांच्या हस्ते. * जीवनगौरव पुरस्कार २०१५ नवशक्ती * साहित्य सम्राट न. चिं. केळकर पुरस्कार २०१७ : पुणे मराठी ग्रंथालय * उंच माझा झोका’ जीवनगौरव पुरस्कार २०१८ : झी मराठी * जीवनगौरव पुरस्कार : स्नेहांजली, श्रीमती सरस्वतीबाई चोगले ज्येष्ठ साहित्यिका पुरस्कार २०१९ : पुणेश्री अक्षरधन त्रैमासिक अध्यक्षपद : * कोकण मराठी साहित्य परिषद, महिला संमेलन २००८ * पहिले पर्यावरण साहित्य संमेलन, जळगाव २०१७ == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} {{मराठी साहित्यिक}} {{DEFAULTSORT:गवाणकर, वीणा}} [[वर्ग:मराठी लेखिका]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] [[वर्ग:इ.स. १९४३ मधील जन्म]] ffeox17agvjk0rsgczii4it189bgal3 0 58543 2682896 2554840 2026-05-05T20:57:32Z ~2026-24679-89 182431 /* */ 2682896 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Sri Guru Granth Sahib Nishan.jpg|thumb|right|गुरू ग्रंथ साहेब ग्रंथाची [[गुरू गोविंदसिंग]] यांची प्रत, [[पाटणा]]. (चित्रात दिसत असलेली अक्षरे [[शीख मूलमंत्र|मूलमंत्र]] नावाने प्रसिद्ध आहेत)]] '''गुरुग्रंथ साहेब''' (हिंदी: '''गुरुग्रंथ साहिब''') हा [[शीख]] धर्मीयांचा [[धर्मग्रंथ]] असून त्यास शिखांचा अकरावा व अंतिम गुरू मानले जाते. शिखांचे दहावे गुरू [[गुरू गोविंदसिंग]] यांचा आदेश : 'सब सिखन को हुकूम है, गुरू मान्यो ग्रंथ' (सर्व शिखांना असा हुकूम आहे की त्यांनी 'ग्रंथसाहेब'ला आपला गुरू मानावे.)<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.thelallantop.com/bherant/story-behind-importance-of-huzur-sahib-gurudwara-nanded-in-sikh-religion/|title=नांदेड़ के हज़ूर साहिब गुरुद्वारे की कहानी, जहां से कई लोग कोरोना पॉजिटिव निकले|भाषा=हिंदी|ॲक्सेसदिनांक=२१ मार्च २०२१}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.patrika.com/miscellenous-india/amritsar-holy-scripture-sahib-was-established-in-golden-temple-on-this-day-416-years-ago-know-its-importance-6364333/|title=Amritsar : 416 साल पहले आज के दिन स्वर्ण मंदिर में हुई थी "पवित्र ग्रंथ साहिब" की स्थापना, जानें इसकी अहमियत|भाषा=हिंदी|अॅक्सेसदिनांक=२१ मार्च २०२१}}</ref> या ग्रंथात केवळ शीख गुरूंचाच उपदेश नाही तर यात [[भारत|भारतातील]] अनेक प्रांत, भाषा व जातीत जन्मलेल्या विविध संतांचे उपदेश आहेत. हा ग्रंथ जुनी [[पंजाबी]] (गुरुमुखी), [[मराठी]], [[ब्रज]], [[अवध]] आदी बोलींनी सुशोभित आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://m.jagran.com/spiritual/sant-saadhak-9330.html|title=जीवन की सही राह|भाषा=हिंदी|ॲक्सेसदिनांक=२१ मार्च २०२१ }}</ref> गुरुग्रंथ साहेबमधील विविध संतांचे '''[[शबद]]''' <ref>{{जर्नल स्रोत|date=2025-03-01|title=Writers of the Guru Granth Sahib|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Writers_of_the_Guru_Granth_Sahib#Individuals_and_their_contributions|journal=Wikipedia|language=en}}</ref>(रचना) : {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! संत ! [[शबद]] (रचना) |- |कबीर दास ||੫੪੧ |- |नामदेव ||६१ |- |संत रविदास ||४० |- |भगत त्रिलोचन जी ||४ |- |फरीद जी ||੧੩੪ |- |भगत बैणी जी ||३ |- |भगत धंना जी ||३ |- |भगत जयदेव जी ||२ |- |भगत भीखन जी ||२ |- |सूरदास ||१ |- |भगत परमानन्द जी ||१ |- |भगत सैण जी ||१ |- ||पीपाजी ||१ |- |भगत सधना जी ||१ |- |रामानंद ||१ |- |गुरू अर्जन देव ||੨੨੧੮ |-} <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.amarujala.com/spirituality/religion/guru-granth-sahib-significance-and-importance|title= गुरुवाणी: संतो की वाणी है गुरु ग्रंथ साहिब, कबीर जी के भी हैं 224 शबद|भाषा=हिंदी|ॲक्सेसदिनांक=२१ मार्च २०२१}}</ref> == महत्त्व == श्री गुरू ग्रंथ साहिब हा शिखांचा गुरू शब्द आहे. साहिब आणि श्री आदरणीय आहेत; गुरू हा शब्द गुरियाईचा वारस असण्याशी संबंधित आहे आणि आदि हा शब्दशः महिना किंवा पहिला आहे, जो या शास्त्राला दसम ग्रंथ, शिखांचा दुसरा पवित्र ग्रंथ, ज्यामध्ये दहावे गुरू गोविंद सिंग जी यांचे श्लोक आहेत, यापासून वेगळे केले आहे. गुरू ग्रंथसाहिबच्या ग्रंथांचे लेखक विविध वर्ग आणि संप्रदायांचे होते; त्यात हिंदू आहेत, मुस्लिम आहेत आणि नीच-उच्च जातीचे लोकही आहेत. {{विस्तार}} == गुरुग्रंथ साहेबासंबंधी मराठी पुस्तके == * श्री गुरू ग्रंथ साहिब : एक अवलोकन ([[दिलीप गोगटे]]) ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} {{शीख गुरू |नाव= गुरूग्रंथ साहेब |मागील = गुरू गोविंदसिंग |कार्यकाळ = विद्यमान |पुढील = }} [[वर्ग:शीख गुरू|ग्रंथ साहिब]] [[वर्ग:धर्मग्रंथ|ग्रंथ साहिब]] mf27ii0hygj0pfjijp4c4ilnmjlah4y 2682897 2682896 2026-05-05T20:57:57Z ~2026-24679-89 182431 /* */ 2682897 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Sri Guru Granth Sahib Nishan.jpg|thumb|right|गुरू ग्रंथ साहेब ग्रंथाची [[गुरू गोविंदसिंग]] यांची प्रत, [[पाटणा]]. (चित्रात दिसत असलेली अक्षरे [[शीख मूलमंत्र|मूलमंत्र]] नावाने प्रसिद्ध आहेत)]] '''गुरुग्रंथ साहेब''' (हिंदी: '''गुरुग्रंथ साहिब''') हा [[शीख]] धर्मीयांचा [[धर्मग्रंथ]] असून त्यास शिखांचा अकरावा व अंतिम गुरू मानले जाते. शिखांचे दहावे गुरू [[गुरू गोविंदसिंग]] यांचा आदेश : '''सब सिखन को हुकूम है, गुरू मान्यो ग्रंथ''' (सर्व शिखांना असा हुकूम आहे की त्यांनी 'ग्रंथसाहेब'ला आपला गुरू मानावे.)<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.thelallantop.com/bherant/story-behind-importance-of-huzur-sahib-gurudwara-nanded-in-sikh-religion/|title=नांदेड़ के हज़ूर साहिब गुरुद्वारे की कहानी, जहां से कई लोग कोरोना पॉजिटिव निकले|भाषा=हिंदी|ॲक्सेसदिनांक=२१ मार्च २०२१}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.patrika.com/miscellenous-india/amritsar-holy-scripture-sahib-was-established-in-golden-temple-on-this-day-416-years-ago-know-its-importance-6364333/|title=Amritsar : 416 साल पहले आज के दिन स्वर्ण मंदिर में हुई थी "पवित्र ग्रंथ साहिब" की स्थापना, जानें इसकी अहमियत|भाषा=हिंदी|अॅक्सेसदिनांक=२१ मार्च २०२१}}</ref> या ग्रंथात केवळ शीख गुरूंचाच उपदेश नाही तर यात [[भारत|भारतातील]] अनेक प्रांत, भाषा व जातीत जन्मलेल्या विविध संतांचे उपदेश आहेत. हा ग्रंथ जुनी [[पंजाबी]] (गुरुमुखी), [[मराठी]], [[ब्रज]], [[अवध]] आदी बोलींनी सुशोभित आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://m.jagran.com/spiritual/sant-saadhak-9330.html|title=जीवन की सही राह|भाषा=हिंदी|ॲक्सेसदिनांक=२१ मार्च २०२१ }}</ref> गुरुग्रंथ साहेबमधील विविध संतांचे '''[[शबद]]''' <ref>{{जर्नल स्रोत|date=2025-03-01|title=Writers of the Guru Granth Sahib|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Writers_of_the_Guru_Granth_Sahib#Individuals_and_their_contributions|journal=Wikipedia|language=en}}</ref>(रचना) : {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! संत ! [[शबद]] (रचना) |- |कबीर दास ||੫੪੧ |- |नामदेव ||६१ |- |संत रविदास ||४० |- |भगत त्रिलोचन जी ||४ |- |फरीद जी ||੧੩੪ |- |भगत बैणी जी ||३ |- |भगत धंना जी ||३ |- |भगत जयदेव जी ||२ |- |भगत भीखन जी ||२ |- |सूरदास ||१ |- |भगत परमानन्द जी ||१ |- |भगत सैण जी ||१ |- ||पीपाजी ||१ |- |भगत सधना जी ||१ |- |रामानंद ||१ |- |गुरू अर्जन देव ||੨੨੧੮ |-} <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.amarujala.com/spirituality/religion/guru-granth-sahib-significance-and-importance|title= गुरुवाणी: संतो की वाणी है गुरु ग्रंथ साहिब, कबीर जी के भी हैं 224 शबद|भाषा=हिंदी|ॲक्सेसदिनांक=२१ मार्च २०२१}}</ref> == महत्त्व == श्री गुरू ग्रंथ साहिब हा शिखांचा गुरू शब्द आहे. साहिब आणि श्री आदरणीय आहेत; गुरू हा शब्द गुरियाईचा वारस असण्याशी संबंधित आहे आणि आदि हा शब्दशः महिना किंवा पहिला आहे, जो या शास्त्राला दसम ग्रंथ, शिखांचा दुसरा पवित्र ग्रंथ, ज्यामध्ये दहावे गुरू गोविंद सिंग जी यांचे श्लोक आहेत, यापासून वेगळे केले आहे. गुरू ग्रंथसाहिबच्या ग्रंथांचे लेखक विविध वर्ग आणि संप्रदायांचे होते; त्यात हिंदू आहेत, मुस्लिम आहेत आणि नीच-उच्च जातीचे लोकही आहेत. {{विस्तार}} == गुरुग्रंथ साहेबासंबंधी मराठी पुस्तके == * श्री गुरू ग्रंथ साहिब : एक अवलोकन ([[दिलीप गोगटे]]) ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} {{शीख गुरू |नाव= गुरूग्रंथ साहेब |मागील = गुरू गोविंदसिंग |कार्यकाळ = विद्यमान |पुढील = }} [[वर्ग:शीख गुरू|ग्रंथ साहिब]] [[वर्ग:धर्मग्रंथ|ग्रंथ साहिब]] mqrxy6wr0x4h420vvuo2ru33l4ja03g 2682899 2682897 2026-05-06T00:40:03Z संतोष गोरे 135680 2682899 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Sri Guru Granth Sahib Nishan.jpg|thumb|right|गुरू ग्रंथ साहेब ग्रंथाची [[गुरू गोविंदसिंग]] यांची प्रत, [[पाटणा]]. चित्रात दिसत असलेली अक्षरे मूलमंत्र नावाने प्रसिद्ध आहेत]] '''गुरुग्रंथ साहेब''' (हिंदी: '''गुरुग्रंथ साहिब''') हा [[शीख]] धर्मीयांचा [[धर्मग्रंथ]] असून त्यास शिखांचा अकरावा व अंतिम गुरू मानले जाते. शिखांचे दहावे गुरू [[गुरू गोविंदसिंग]] यांचा आदेश : 'सब सिखन को हुकूम है, गुरू मान्यो ग्रंथ' (सर्व शिखांना असा हुकूम आहे की त्यांनी 'ग्रंथसाहेब'ला आपला गुरू मानावे.)<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.thelallantop.com/bherant/story-behind-importance-of-huzur-sahib-gurudwara-nanded-in-sikh-religion/|title=नांदेड़ के हज़ूर साहिब गुरुद्वारे की कहानी, जहां से कई लोग कोरोना पॉजिटिव निकले|भाषा=हिंदी|ॲक्सेसदिनांक=२१ मार्च २०२१}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.patrika.com/miscellenous-india/amritsar-holy-scripture-sahib-was-established-in-golden-temple-on-this-day-416-years-ago-know-its-importance-6364333/|title=Amritsar : 416 साल पहले आज के दिन स्वर्ण मंदिर में हुई थी "पवित्र ग्रंथ साहिब" की स्थापना, जानें इसकी अहमियत|भाषा=हिंदी|अॅक्सेसदिनांक=२१ मार्च २०२१}}</ref> या ग्रंथात केवळ शीख गुरूंचाच उपदेश नाही तर यात [[भारत|भारतातील]] अनेक प्रांत, भाषा व जातीत जन्मलेल्या विविध संतांचे उपदेश आहेत. हा ग्रंथ जुनी [[पंजाबी]] (गुरुमुखी), [[मराठी]], [[ब्रज]], [[अवध]] आदी बोलींनी सुशोभित आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://m.jagran.com/spiritual/sant-saadhak-9330.html|title=जीवन की सही राह|भाषा=हिंदी|ॲक्सेसदिनांक=२१ मार्च २०२१ }}</ref> गुरुग्रंथ साहेबमधील विविध संतांचे '''[[शबद]]''' (रचना) : {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! संत ! [[शबद]] (रचना) |- |कबीर दास ||२२४ |- |नामदेव ||६१ |- |संत रविदास ||४० |- |भगत त्रिलोचन जी ||४ |- |फरीद जी ||४ |- |भगत बैणी जी ||३ |- |भगत धंना जी ||३ |- |भगत जयदेव जी ||२ |- |भगत भीखन जी ||२ |- |सूरदास ||१ |- |भगत परमानन्द जी ||१ |- |भगत सैण जी ||१ |- ||पीपाजी ||१ |- |भगत सधना जी ||१ |- |रामानंद ||१ |- |गुरू अर्जन देव ||३ |-} <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.amarujala.com/spirituality/religion/guru-granth-sahib-significance-and-importance|title= गुरुवाणी: संतो की वाणी है गुरु ग्रंथ साहिब, कबीर जी के भी हैं 224 शबद|भाषा=हिंदी|ॲक्सेसदिनांक=२१ मार्च २०२१}}</ref> == महत्त्व == श्री गुरू ग्रंथ साहिब हा शिखांचा गुरू शब्द आहे. साहिब आणि श्री आदरणीय आहेत; गुरू हा शब्द गुरियाईचा वारस असण्याशी संबंधित आहे आणि आदि हा शब्दशः महिना किंवा पहिला आहे, जो या शास्त्राला दसम ग्रंथ, शिखांचा दुसरा पवित्र ग्रंथ, ज्यामध्ये दहावे गुरू गोविंद सिंग जी यांचे श्लोक आहेत, यापासून वेगळे केले आहे. गुरू ग्रंथसाहिबच्या ग्रंथांचे लेखक विविध वर्ग आणि संप्रदायांचे होते; त्यात हिंदू आहेत, मुस्लिम आहेत आणि नीच-उच्च जातीचे लोकही आहेत. {{विस्तार}} == गुरुग्रंथ साहेबासंबंधी मराठी पुस्तके == * श्री गुरू ग्रंथ साहिब : एक अवलोकन ([[दिलीप गोगटे]]) ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} {{शीख गुरू |नाव= गुरूग्रंथ साहेब |मागील = गुरू गोविंदसिंग |कार्यकाळ = विद्यमान |पुढील = }} [[वर्ग:शीख गुरू|ग्रंथ साहिब]] [[वर्ग:धर्मग्रंथ|ग्रंथ साहिब]] 3g8lwrwvrjyiucr1iqnc0s005jjn1ad 2682900 2682899 2026-05-06T00:40:57Z संतोष गोरे 135680 /* */ 2682900 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Sri Guru Granth Sahib Nishan.jpg|thumb|right|गुरू ग्रंथ साहेब ग्रंथाची [[गुरू गोविंदसिंग]] यांची प्रत, [[पाटणा]]. चित्रात दिसत असलेली अक्षरे मूलमंत्र नावाने प्रसिद्ध आहेत]] '''गुरुग्रंथ साहेब''' (हिंदी: '''गुरुग्रंथ साहिब''') हा [[शीख]] धर्मीयांचा [[धर्मग्रंथ]] असून त्यास शिखांचा अकरावा व अंतिम गुरू मानले जाते. शिखांचे दहावे गुरू [[गुरू गोविंदसिंग]] यांचा आदेश : 'सब सिखन को हुकूम है, गुरू मान्यो ग्रंथ' (सर्व शिखांना असा हुकूम आहे की त्यांनी 'ग्रंथसाहेब'ला आपला गुरू मानावे.)<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.thelallantop.com/bherant/story-behind-importance-of-huzur-sahib-gurudwara-nanded-in-sikh-religion/|title=नांदेड़ के हज़ूर साहिब गुरुद्वारे की कहानी, जहां से कई लोग कोरोना पॉजिटिव निकले|भाषा=हिंदी|ॲक्सेसदिनांक=२१ मार्च २०२१}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.patrika.com/miscellenous-india/amritsar-holy-scripture-sahib-was-established-in-golden-temple-on-this-day-416-years-ago-know-its-importance-6364333/|title=Amritsar : 416 साल पहले आज के दिन स्वर्ण मंदिर में हुई थी "पवित्र ग्रंथ साहिब" की स्थापना, जानें इसकी अहमियत|भाषा=हिंदी|अॅक्सेसदिनांक=२१ मार्च २०२१}}</ref> या ग्रंथात केवळ शीख गुरूंचाच उपदेश नाही तर यात [[भारत|भारतातील]] अनेक प्रांत, भाषा व जातीत जन्मलेल्या विविध संतांचे उपदेश आहेत. हा ग्रंथ जुनी [[पंजाबी]] (गुरुमुखी), [[मराठी]], [[ब्रज]], [[अवध]] आदी बोलींनी सुशोभित आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://m.jagran.com/spiritual/sant-saadhak-9330.html|title=जीवन की सही राह|भाषा=हिंदी|ॲक्सेसदिनांक=२१ मार्च २०२१ }}</ref> गुरुग्रंथ साहेबमधील विविध संतांचे '[[शबद]]' (रचना) <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.amarujala.com/spirituality/religion/guru-granth-sahib-significance-and-importance|title= गुरुवाणी: संतो की वाणी है गुरु ग्रंथ साहिब, कबीर जी के भी हैं 224 शबद|भाषा=हिंदी|ॲक्सेसदिनांक=२१ मार्च २०२१}}</ref>: {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! संत ! [[शबद]] (रचना) |- |कबीर दास ||२२४ |- |नामदेव ||६१ |- |संत रविदास ||४० |- |भगत त्रिलोचन जी ||४ |- |फरीद जी ||४ |- |भगत बैणी जी ||३ |- |भगत धंना जी ||३ |- |भगत जयदेव जी ||२ |- |भगत भीखन जी ||२ |- |सूरदास ||१ |- |भगत परमानन्द जी ||१ |- |भगत सैण जी ||१ |- ||पीपाजी ||१ |- |भगत सधना जी ||१ |- |रामानंद ||१ |- |गुरू अर्जन देव ||३ |-} == महत्त्व == श्री गुरू ग्रंथ साहिब हा शिखांचा गुरू शब्द आहे. साहिब आणि श्री आदरणीय आहेत; गुरू हा शब्द गुरियाईचा वारस असण्याशी संबंधित आहे आणि आदि हा शब्दशः महिना किंवा पहिला आहे, जो या शास्त्राला दसम ग्रंथ, शिखांचा दुसरा पवित्र ग्रंथ, ज्यामध्ये दहावे गुरू गोविंद सिंग जी यांचे श्लोक आहेत, यापासून वेगळे केले आहे. गुरू ग्रंथसाहिबच्या ग्रंथांचे लेखक विविध वर्ग आणि संप्रदायांचे होते; त्यात हिंदू आहेत, मुस्लिम आहेत आणि नीच-उच्च जातीचे लोकही आहेत. {{विस्तार}} == गुरुग्रंथ साहेबासंबंधी मराठी पुस्तके == * श्री गुरू ग्रंथ साहिब : एक अवलोकन ([[दिलीप गोगटे]]) ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} {{शीख गुरू |नाव= गुरूग्रंथ साहेब |मागील = गुरू गोविंदसिंग |कार्यकाळ = विद्यमान |पुढील = }} [[वर्ग:शीख गुरू|ग्रंथ साहिब]] [[वर्ग:धर्मग्रंथ|ग्रंथ साहिब]] acsze1kdbwfbzli3423ohk89l5ydssm 2682901 2682900 2026-05-06T00:43:53Z संतोष गोरे 135680 2682901 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Sri Guru Granth Sahib Nishan.jpg|thumb|right|गुरू ग्रंथ साहेब ग्रंथाची [[गुरू गोविंदसिंग]] यांची प्रत, [[पाटणा]]. चित्रात दिसत असलेली अक्षरे मूलमंत्र नावाने प्रसिद्ध आहेत]] '''गुरुग्रंथ साहेब''' (हिंदी: '''गुरुग्रंथ साहिब''') हा [[शीख]] धर्मीयांचा [[धर्मग्रंथ]] असून त्यास शिखांचा अकरावा व अंतिम गुरू मानले जाते. शिखांचे दहावे गुरू [[गुरू गोविंदसिंग]] यांचा आदेश : 'सब सिखन को हुकूम है, गुरू मान्यो ग्रंथ' (सर्व शिखांना असा हुकूम आहे की त्यांनी 'ग्रंथसाहेब'ला आपला गुरू मानावे.)<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.thelallantop.com/bherant/story-behind-importance-of-huzur-sahib-gurudwara-nanded-in-sikh-religion/|title=नांदेड़ के हज़ूर साहिब गुरुद्वारे की कहानी, जहां से कई लोग कोरोना पॉजिटिव निकले|भाषा=हिंदी|ॲक्सेसदिनांक=२१ मार्च २०२१}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.patrika.com/miscellenous-india/amritsar-holy-scripture-sahib-was-established-in-golden-temple-on-this-day-416-years-ago-know-its-importance-6364333/|title=Amritsar : 416 साल पहले आज के दिन स्वर्ण मंदिर में हुई थी "पवित्र ग्रंथ साहिब" की स्थापना, जानें इसकी अहमियत|भाषा=हिंदी|अॅक्सेसदिनांक=२१ मार्च २०२१}}</ref> या ग्रंथात केवळ शीख गुरूंचाच उपदेश नाही तर यात [[भारत|भारतातील]] अनेक प्रांत, भाषा व जातीत जन्मलेल्या विविध संतांचे उपदेश आहेत. हा ग्रंथ जुनी [[पंजाबी]] (गुरुमुखी), [[मराठी]], [[ब्रज]], [[अवध]] आदी बोलींनी सुशोभित आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://m.jagran.com/spiritual/sant-saadhak-9330.html|title=जीवन की सही राह|भाषा=हिंदी|ॲक्सेसदिनांक=२१ मार्च २०२१ }}</ref> गुरुग्रंथ साहेबमधील विविध संतांचे '[[शबद]]' (रचना) <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.amarujala.com/spirituality/religion/guru-granth-sahib-significance-and-importance|title= गुरुवाणी: संतो की वाणी है गुरु ग्रंथ साहिब, कबीर जी के भी हैं 224 शबद|भाषा=हिंदी|ॲक्सेसदिनांक=२१ मार्च २०२१}}</ref>: {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! संत ! [[शबद]] (रचना) |- |कबीर दास |२२४ |- |नामदेव |६१ |- |संत रविदास |४० |- |भगत त्रिलोचन जी |४ |- |फरीद जी |४ |- |भगत बैणी जी |३ |- |भगत धंना जी |३ |- |भगत जयदेव जी |२ |- |भगत भीखन जी |२ |- |सूरदास |१ |- |भगत परमानन्द जी |१ |- |भगत सैण जी |१ |- |पीपाजी |१ |- |भगत सधना जी |१ |- |रामानंद |१ |- |गुरू अर्जन देव |३ |} == महत्त्व == श्री गुरू ग्रंथ साहिब हा शिखांचा गुरू शब्द आहे. साहिब आणि श्री आदरणीय आहेत; गुरू हा शब्द गुरियाईचा वारस असण्याशी संबंधित आहे आणि आदि हा शब्दशः महिना किंवा पहिला आहे, जो या शास्त्राला दसम ग्रंथ, शिखांचा दुसरा पवित्र ग्रंथ, ज्यामध्ये दहावे गुरू गोविंद सिंग जी यांचे श्लोक आहेत, यापासून वेगळे केले आहे. गुरू ग्रंथसाहिबच्या ग्रंथांचे लेखक विविध वर्ग आणि संप्रदायांचे होते; त्यात हिंदू आहेत, मुस्लिम आहेत आणि नीच-उच्च जातीचे लोकही आहेत. == गुरुग्रंथ साहेबासंबंधी मराठी पुस्तके == * श्री गुरू ग्रंथ साहिब : एक अवलोकन ([[दिलीप गोगटे]]) ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} {{शीख गुरू |नाव= गुरूग्रंथ साहेब |मागील = गुरू गोविंदसिंग |कार्यकाळ = विद्यमान |पुढील = }} [[वर्ग:शीख गुरू|ग्रंथ साहिब]] [[वर्ग:धर्मग्रंथ|ग्रंथ साहिब]] nzo09bfywe5g9oh6aqkul0zxp2oyip2 2682902 2682901 2026-05-06T00:52:20Z संतोष गोरे 135680 /* */ 2682902 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Sri Guru Granth Sahib Nishan.jpg|thumb|right|गुरू ग्रंथ साहेब ग्रंथाची [[गुरू गोविंदसिंग]] यांची प्रत, [[पाटणा]]. चित्रात दिसत असलेली अक्षरे मूलमंत्र नावाने प्रसिद्ध आहेत]] '''गुरुग्रंथ साहेब''' (हिंदी: '''गुरुग्रंथ साहिब''') हा [[शीख]] धर्मीयांचा [[धर्मग्रंथ]] असून त्यास शिखांचा अकरावा व अंतिम गुरू मानले जाते. शिखांचे दहावे गुरू [[गुरू गोविंदसिंग]] यांचा आदेश : 'सब सिखन को हुकूम है, गुरू मान्यो ग्रंथ' (सर्व शिखांना असा हुकूम आहे की त्यांनी 'ग्रंथसाहेब'ला आपला गुरू मानावे.)<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.thelallantop.com/bherant/story-behind-importance-of-huzur-sahib-gurudwara-nanded-in-sikh-religion/|title=नांदेड़ के हज़ूर साहिब गुरुद्वारे की कहानी, जहां से कई लोग कोरोना पॉजिटिव निकले|भाषा=हिंदी|ॲक्सेसदिनांक=२१ मार्च २०२१}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.patrika.com/miscellenous-india/amritsar-holy-scripture-sahib-was-established-in-golden-temple-on-this-day-416-years-ago-know-its-importance-6364333/|title=Amritsar : 416 साल पहले आज के दिन स्वर्ण मंदिर में हुई थी "पवित्र ग्रंथ साहिब" की स्थापना, जानें इसकी अहमियत|भाषा=हिंदी|अॅक्सेसदिनांक=२१ मार्च २०२१}}</ref> == योगदान == [[File:The 3 Sikh Granths (Ad - Dasam - Sarbloh) placed together being recited, Nanded, Maharashtra.png|thumb|३ प्रमुख शीख ग्रंथ (आदि - दशम - सरबलोह) एकत्र ठेवून त्यांचे वाचन केले जात आहे, नांदेड, महाराष्ट्र]] {{Pie chart | caption = गुरु ग्रंथ साहिबमधील स्तोत्रांच्या योगदानाची संख्या<ref name="ShackleMandair2013xvii"/> | other = होय | label1 = गुरु नानक | value1 = 16.53 | color1 = #808000 | label2 = गुरु अंगद | value2 = 1.10 | color2 = #00FF00 | label3 = गुरु अमर दास | value3 = 15.38 | color3 = #DAFF00 | label4 = गुरु राम दास | value4 = 11.52 | color4 = #000080 | label5 = गुरु अर्जन | value5 = 32.63 | color5 = #00DAFF | label6 = | value6 = | color6 = |label7=|value7=|value8=5.92|label8=गुरु तेग बहादूर|color7=|color8=#F4C430|value9}} गुरु ग्रंथ साहिबमध्ये प्रामुख्याने खालील शीख गुरूंच्या स्तोत्रांचा समावेश आहे: गुरु नानक, गुरु अंगद, गुरु अमर दास, गुरु राम दास, गुरु अर्जन आणि गुरु तेग बहादूर.<ref name="ShackleMandair2013xvii"/> जरी या सहा गुरूंचे लेखन गुरु ग्रंथ साहिबमध्ये समाविष्ट असल्याचे मोठ्या प्रमाणावर मान्य केले जात असले तरी, काहीजण असा युक्तिवाद करतात की [[गुरु हर राय]] आणि [[गुरु गोविंद सिंग]] यांच्या रचनांचा देखील यात समावेश आहे.<ref name=":0">{{Cite book |last=Singh |first=Sardar Harjeet |url=https://books.google.com/books?id=fleka3YEE8sC&q=a+couplet+attributed+to+Guru+Har+Rai&pg=PA100 |title=Faith & Philosophy of Sikhism |date=2009 |publisher=Gyan Publishing House |isbn=978-81-7835-721-8 |pages=103–104 |language=en}}</ref><ref name=":1">{{Cite book |last=Brown |first=Kerry |date=1999 |title=Sikh Art and Literature |location=London |publisher=Routledge |page=198 |isbn=0-415-20288-4 |oclc=39765536}}</ref><ref name=":2">{{Cite journal |last=Singh |first=Anurag |date=December 2018 |title=Punjab: Cradle of Indian Civilization and Khalsa of Guru Gobind Singh |url=https://ggscw.ac.in/Downloads/Gyankosh%20Vol%201.pdf |journal=Gyankosh: An Interdisciplinary e-Journal |volume=1 |pages=29}}</ref><ref name=":3">Singh, Pashaura. "Fearlessness and human justice: Exploring Guru Tegh Bahadur's teachings and sacrifice from a fresh perspective." ''Sikh Formations'' 17.4 (2021): 409–434.</ref> 'सलोक महल्ला सातवा' (७) आणि 'दोहरा महल्ला दशवा' (१०) हे काहींनी अनुक्रमे सातव्या आणि दहाव्या गुरूंना समर्पित केले आहेत.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref name=":3" /> यात तेरा [[हिंदू]] भक्ती चळवळीतील 'संत कवी' आणि दोन [[मुस्लिम]] संत कवींची स्तोत्रे आणि वचने देखील आहेत. काही पानांमध्ये गुरूंच्या मूर्तीपूजेबद्दलची वचने देखील गुंफलेली आहेत, जसे की गुरु नानक यांच्याबद्दलची, जी भाटांनी रचलेली आहेत. स्तोत्रे आणि वचने वेगवेगळ्या लांबीची आहेत, काही खूप मोठी आहेत, तर काही फक्त काही ओळींची आहेत.<ref name=shapiro924/><ref name="ShackleMandair2013xvii">{{cite book|author1=Christopher Shackle|author2=Arvind Mandair|title=Teachings of the Sikh Gurus: Selections from the Sikh Scriptures |url=https://books.google.com/books?id=ftdcvmviy_8C |year=2013|publisher=Routledge|isbn=978-1-136-45108-9|pages=xvii–xix}}</ref> एकतीस रागांपैकी बावीस रागांमध्ये 'भगतांचे' योगदान आहे.<ref name=kapoor/> खाली योगदानकर्त्यांची यादी दिली आहे ज्यांची स्तोत्रे गुरु ग्रंथ साहिबमध्ये आहेत,<ref>{{cite book|author1=Christopher Shackle|author2=Arvind Mandair|title=Teachings of the Sikh Gurus: Selections from the Sikh Scriptures |url=https://books.google.com/books?id=ftdcvmviy_8C |year=2013|publisher=Routledge|isbn=978-1-136-45108-9|pages=xv–xix, xli, 149–158}}</ref> तसेच त्यांनी दिलेल्या स्तोत्रांची संख्या देखील दिली आहे:<ref name=kapoor/> {{columns-list|colwidth=14em| शीख गुरू: * [[गुरु नानक देव]] (974) * [[गुरु अंगद देव]] (62) * [[गुरु अमर दास]] (907) * [[गुरु राम दास]] (679) * [[गुरु अर्जन देव]] (2218) * [[गुरु तेग बहादूर]] (116) भगत: * [[भगत कबीर]] (541) * [[जयदेव|भगत जयदेव]] (2) * [[रामानंद|भगत रामानंद]] (1) * [[भगत नामदेव]] (60) * [[भगत त्रिलोचन]] (5) * [[भगत परमानंद]] (1) * [[भगत पिपा]] (1) * [[भगत सैन]] (1) * [[भगत सूरदास]] (1) * [[भगत रविदास]] (41) * [[रामकली सादू|बाबा सुंदर]] (6) * [[बलवंद राय]] (1) भाट * [[भाट बल्ह]] (1) * [[भाट भल्ह]] (5) * [[भाट भिका]] (2) * [[भाट गयंद]] (13) * [[भाट हरबंस]] (2) * [[भाट जलप]] (5) * [[भाट कीरत]] (8) * [[भाट कलशर]] (54) * [[भाट मथुरा]] (14) * [[भाट नल्ह]] (16) * [[भाट सल्ह]] (3) पीर: * [[फरीदुद्दीन गंजशकर|भगत फरीद]] (134) * [[भगत भिकन]] (2) * [[भगत बेनी]] (3) * [[भगत साधना]] (1) * [[भगत धन्ना]] (4) गुरशीख: * [[सत्ता डूम|भाई सत्ता]] (4) * [[बलवंद राय]] (8) * [[भाई मर्दाना]] (12) * [[बाबा सुंदर]] (10) * [[भाई प्यारा]] (53)}} [[File:Map birth place of Writers of Guru Granth Sahib.jpg|thumbnail|right|गुरु ग्रंथ साहिबच्या विविध योगदानकर्त्यांचे जन्मस्थान दर्शवणारा नकाशा]] या ग्रंथात केवळ शीख गुरूंचाच उपदेश नाही तर यात [[भारत|भारतातील]] अनेक प्रांत, भाषा व जातीत जन्मलेल्या विविध संतांचे उपदेश आहेत. हा ग्रंथ जुनी [[पंजाबी]] (गुरुमुखी), [[मराठी]], [[ब्रज]], [[अवध]] आदी बोलींनी सुशोभित आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://m.jagran.com/spiritual/sant-saadhak-9330.html|title=जीवन की सही राह|भाषा=हिंदी|ॲक्सेसदिनांक=२१ मार्च २०२१ }}</ref> == महत्त्व == श्री गुरू ग्रंथ साहिब हा शिखांचा गुरू शब्द आहे. साहिब आणि श्री आदरणीय आहेत; गुरू हा शब्द गुरियाईचा वारस असण्याशी संबंधित आहे आणि आदि हा शब्दशः महिना किंवा पहिला आहे, जो या शास्त्राला दसम ग्रंथ, शिखांचा दुसरा पवित्र ग्रंथ, ज्यामध्ये दहावे गुरू गोविंद सिंग जी यांचे श्लोक आहेत, यापासून वेगळे केले आहे. गुरू ग्रंथसाहिबच्या ग्रंथांचे लेखक विविध वर्ग आणि संप्रदायांचे होते; त्यात हिंदू आहेत, मुस्लिम आहेत आणि नीच-उच्च जातीचे लोकही आहेत. == गुरुग्रंथ साहेबासंबंधी मराठी पुस्तके == * श्री गुरू ग्रंथ साहिब : एक अवलोकन ([[दिलीप गोगटे]]) ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} {{शीख गुरू |नाव= गुरूग्रंथ साहेब |मागील = गुरू गोविंदसिंग |कार्यकाळ = विद्यमान |पुढील = }} [[वर्ग:शीख गुरू|ग्रंथ साहिब]] [[वर्ग:धर्मग्रंथ|ग्रंथ साहिब]] 520jyejrefwog2ggcq07ko1szaj4uy0 2682903 2682902 2026-05-06T00:52:22Z KiranBOT II 140753 शुद्धलेखन — गुरूचा उकार ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#गुरूचा उकार|अधिक माहिती]]) 2682903 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Sri Guru Granth Sahib Nishan.jpg|thumb|right|गुरू ग्रंथ साहेब ग्रंथाची [[गुरू गोविंदसिंग]] यांची प्रत, [[पाटणा]]. चित्रात दिसत असलेली अक्षरे मूलमंत्र नावाने प्रसिद्ध आहेत]] '''गुरुग्रंथ साहेब''' (हिंदी: '''गुरुग्रंथ साहिब''') हा [[शीख]] धर्मीयांचा [[धर्मग्रंथ]] असून त्यास शिखांचा अकरावा व अंतिम गुरू मानले जाते. शिखांचे दहावे गुरू [[गुरू गोविंदसिंग]] यांचा आदेश : 'सब सिखन को हुकूम है, गुरू मान्यो ग्रंथ' (सर्व शिखांना असा हुकूम आहे की त्यांनी 'ग्रंथसाहेब'ला आपला गुरू मानावे.)<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.thelallantop.com/bherant/story-behind-importance-of-huzur-sahib-gurudwara-nanded-in-sikh-religion/|title=नांदेड़ के हज़ूर साहिब गुरुद्वारे की कहानी, जहां से कई लोग कोरोना पॉजिटिव निकले|भाषा=हिंदी|ॲक्सेसदिनांक=२१ मार्च २०२१}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.patrika.com/miscellenous-india/amritsar-holy-scripture-sahib-was-established-in-golden-temple-on-this-day-416-years-ago-know-its-importance-6364333/|title=Amritsar : 416 साल पहले आज के दिन स्वर्ण मंदिर में हुई थी "पवित्र ग्रंथ साहिब" की स्थापना, जानें इसकी अहमियत|भाषा=हिंदी|अॅक्सेसदिनांक=२१ मार्च २०२१}}</ref> == योगदान == [[File:The 3 Sikh Granths (Ad - Dasam - Sarbloh) placed together being recited, Nanded, Maharashtra.png|thumb|३ प्रमुख शीख ग्रंथ (आदि - दशम - सरबलोह) एकत्र ठेवून त्यांचे वाचन केले जात आहे, नांदेड, महाराष्ट्र]] {{Pie chart | caption = गुरु ग्रंथ साहिबमधील स्तोत्रांच्या योगदानाची संख्या<ref name="ShackleMandair2013xvii"/> | other = होय | label1 = गुरु नानक | value1 = 16.53 | color1 = #808000 | label2 = गुरु अंगद | value2 = 1.10 | color2 = #00FF00 | label3 = गुरु अमर दास | value3 = 15.38 | color3 = #DAFF00 | label4 = गुरु राम दास | value4 = 11.52 | color4 = #000080 | label5 = गुरु अर्जन | value5 = 32.63 | color5 = #00DAFF | label6 = | value6 = | color6 = |label7=|value7=|value8=5.92|label8=गुरु तेग बहादूर|color7=|color8=#F4C430|value9}} गुरू ग्रंथ साहिबमध्ये प्रामुख्याने खालील शीख गुरूंच्या स्तोत्रांचा समावेश आहे: गुरू नानक, गुरू अंगद, गुरू अमर दास, गुरू राम दास, गुरू अर्जन आणि गुरू तेग बहादूर.<ref name="ShackleMandair2013xvii"/> जरी या सहा गुरूंचे लेखन गुरू ग्रंथ साहिबमध्ये समाविष्ट असल्याचे मोठ्या प्रमाणावर मान्य केले जात असले तरी, काहीजण असा युक्तिवाद करतात की [[गुरू हर राय]] आणि [[गुरू गोविंद सिंग]] यांच्या रचनांचा देखील यात समावेश आहे.<ref name=":0">{{Cite book |last=Singh |first=Sardar Harjeet |url=https://books.google.com/books?id=fleka3YEE8sC&q=a+couplet+attributed+to+Guru+Har+Rai&pg=PA100 |title=Faith & Philosophy of Sikhism |date=2009 |publisher=Gyan Publishing House |isbn=978-81-7835-721-8 |pages=103–104 |language=en}}</ref><ref name=":1">{{Cite book |last=Brown |first=Kerry |date=1999 |title=Sikh Art and Literature |location=London |publisher=Routledge |page=198 |isbn=0-415-20288-4 |oclc=39765536}}</ref><ref name=":2">{{Cite journal |last=Singh |first=Anurag |date=December 2018 |title=Punjab: Cradle of Indian Civilization and Khalsa of Guru Gobind Singh |url=https://ggscw.ac.in/Downloads/Gyankosh%20Vol%201.pdf |journal=Gyankosh: An Interdisciplinary e-Journal |volume=1 |pages=29}}</ref><ref name=":3">Singh, Pashaura. "Fearlessness and human justice: Exploring Guru Tegh Bahadur's teachings and sacrifice from a fresh perspective." ''Sikh Formations'' 17.4 (2021): 409–434.</ref> 'सलोक महल्ला सातवा' (७) आणि 'दोहरा महल्ला दशवा' (१०) हे काहींनी अनुक्रमे सातव्या आणि दहाव्या गुरूंना समर्पित केले आहेत.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref name=":3" /> यात तेरा [[हिंदू]] भक्ती चळवळीतील 'संत कवी' आणि दोन [[मुस्लिम]] संत कवींची स्तोत्रे आणि वचने देखील आहेत. काही पानांमध्ये गुरूंच्या मूर्तीपूजेबद्दलची वचने देखील गुंफलेली आहेत, जसे की गुरू नानक यांच्याबद्दलची, जी भाटांनी रचलेली आहेत. स्तोत्रे आणि वचने वेगवेगळ्या लांबीची आहेत, काही खूप मोठी आहेत, तर काही फक्त काही ओळींची आहेत.<ref name=shapiro924/><ref name="ShackleMandair2013xvii">{{cite book|author1=Christopher Shackle|author2=Arvind Mandair|title=Teachings of the Sikh Gurus: Selections from the Sikh Scriptures |url=https://books.google.com/books?id=ftdcvmviy_8C |year=2013|publisher=Routledge|isbn=978-1-136-45108-9|pages=xvii–xix}}</ref> एकतीस रागांपैकी बावीस रागांमध्ये 'भगतांचे' योगदान आहे.<ref name=kapoor/> खाली योगदानकर्त्यांची यादी दिली आहे ज्यांची स्तोत्रे गुरू ग्रंथ साहिबमध्ये आहेत,<ref>{{cite book|author1=Christopher Shackle|author2=Arvind Mandair|title=Teachings of the Sikh Gurus: Selections from the Sikh Scriptures |url=https://books.google.com/books?id=ftdcvmviy_8C |year=2013|publisher=Routledge|isbn=978-1-136-45108-9|pages=xv–xix, xli, 149–158}}</ref> तसेच त्यांनी दिलेल्या स्तोत्रांची संख्या देखील दिली आहे:<ref name=kapoor/> {{columns-list|colwidth=14em| शीख गुरू: * [[गुरु नानक देव]] (974) * [[गुरु अंगद देव]] (62) * [[गुरु अमर दास]] (907) * [[गुरु राम दास]] (679) * [[गुरु अर्जन देव]] (2218) * [[गुरु तेग बहादूर]] (116) भगत: * [[भगत कबीर]] (541) * [[जयदेव|भगत जयदेव]] (2) * [[रामानंद|भगत रामानंद]] (1) * [[भगत नामदेव]] (60) * [[भगत त्रिलोचन]] (5) * [[भगत परमानंद]] (1) * [[भगत पिपा]] (1) * [[भगत सैन]] (1) * [[भगत सूरदास]] (1) * [[भगत रविदास]] (41) * [[रामकली सादू|बाबा सुंदर]] (6) * [[बलवंद राय]] (1) भाट * [[भाट बल्ह]] (1) * [[भाट भल्ह]] (5) * [[भाट भिका]] (2) * [[भाट गयंद]] (13) * [[भाट हरबंस]] (2) * [[भाट जलप]] (5) * [[भाट कीरत]] (8) * [[भाट कलशर]] (54) * [[भाट मथुरा]] (14) * [[भाट नल्ह]] (16) * [[भाट सल्ह]] (3) पीर: * [[फरीदुद्दीन गंजशकर|भगत फरीद]] (134) * [[भगत भिकन]] (2) * [[भगत बेनी]] (3) * [[भगत साधना]] (1) * [[भगत धन्ना]] (4) गुरशीख: * [[सत्ता डूम|भाई सत्ता]] (4) * [[बलवंद राय]] (8) * [[भाई मर्दाना]] (12) * [[बाबा सुंदर]] (10) * [[भाई प्यारा]] (53)}} [[File:Map birth place of Writers of Guru Granth Sahib.jpg|thumbnail|right|गुरू ग्रंथ साहिबच्या विविध योगदानकर्त्यांचे जन्मस्थान दर्शवणारा नकाशा]] या ग्रंथात केवळ शीख गुरूंचाच उपदेश नाही तर यात [[भारत|भारतातील]] अनेक प्रांत, भाषा व जातीत जन्मलेल्या विविध संतांचे उपदेश आहेत. हा ग्रंथ जुनी [[पंजाबी]] (गुरुमुखी), [[मराठी]], [[ब्रज]], [[अवध]] आदी बोलींनी सुशोभित आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://m.jagran.com/spiritual/sant-saadhak-9330.html|title=जीवन की सही राह|भाषा=हिंदी|ॲक्सेसदिनांक=२१ मार्च २०२१ }}</ref> == महत्त्व == श्री गुरू ग्रंथ साहिब हा शिखांचा गुरू शब्द आहे. साहिब आणि श्री आदरणीय आहेत; गुरू हा शब्द गुरियाईचा वारस असण्याशी संबंधित आहे आणि आदि हा शब्दशः महिना किंवा पहिला आहे, जो या शास्त्राला दसम ग्रंथ, शिखांचा दुसरा पवित्र ग्रंथ, ज्यामध्ये दहावे गुरू गोविंद सिंग जी यांचे श्लोक आहेत, यापासून वेगळे केले आहे. गुरू ग्रंथसाहिबच्या ग्रंथांचे लेखक विविध वर्ग आणि संप्रदायांचे होते; त्यात हिंदू आहेत, मुस्लिम आहेत आणि नीच-उच्च जातीचे लोकही आहेत. == गुरुग्रंथ साहेबासंबंधी मराठी पुस्तके == * श्री गुरू ग्रंथ साहिब : एक अवलोकन ([[दिलीप गोगटे]]) ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} {{शीख गुरू |नाव= गुरूग्रंथ साहेब |मागील = गुरू गोविंदसिंग |कार्यकाळ = विद्यमान |पुढील = }} [[वर्ग:शीख गुरू|ग्रंथ साहिब]] [[वर्ग:धर्मग्रंथ|ग्रंथ साहिब]] 78o0ov8rmb0omjlczp19vn8faz4zv47 2682904 2682903 2026-05-06T00:53:42Z संतोष गोरे 135680 2682904 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Sri Guru Granth Sahib Nishan.jpg|thumb|right|गुरू ग्रंथ साहेब ग्रंथाची [[गुरू गोविंदसिंग]] यांची प्रत, [[पाटणा]]. चित्रात दिसत असलेली अक्षरे मूलमंत्र नावाने प्रसिद्ध आहेत]] '''गुरुग्रंथ साहेब''' (हिंदी: '''गुरुग्रंथ साहिब''') हा [[शीख]] धर्मीयांचा [[धर्मग्रंथ]] असून त्यास शिखांचा अकरावा व अंतिम गुरू मानले जाते. शिखांचे दहावे गुरू [[गुरू गोविंदसिंग]] यांचा आदेश : 'सब सिखन को हुकूम है, गुरू मान्यो ग्रंथ' (सर्व शिखांना असा हुकूम आहे की त्यांनी 'ग्रंथसाहेब'ला आपला गुरू मानावे.)<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.thelallantop.com/bherant/story-behind-importance-of-huzur-sahib-gurudwara-nanded-in-sikh-religion/|title=नांदेड़ के हज़ूर साहिब गुरुद्वारे की कहानी, जहां से कई लोग कोरोना पॉजिटिव निकले|भाषा=हिंदी|ॲक्सेसदिनांक=२१ मार्च २०२१}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.patrika.com/miscellenous-india/amritsar-holy-scripture-sahib-was-established-in-golden-temple-on-this-day-416-years-ago-know-its-importance-6364333/|title=Amritsar : 416 साल पहले आज के दिन स्वर्ण मंदिर में हुई थी "पवित्र ग्रंथ साहिब" की स्थापना, जानें इसकी अहमियत|भाषा=हिंदी|अॅक्सेसदिनांक=२१ मार्च २०२१}}</ref> == योगदान == [[File:The 3 Sikh Granths (Ad - Dasam - Sarbloh) placed together being recited, Nanded, Maharashtra.png|thumb|३ प्रमुख शीख ग्रंथ (आदि - दशम - सरबलोह) एकत्र ठेवून त्यांचे वाचन केले जात आहे, नांदेड, महाराष्ट्र]] {{Pie chart | caption = गुरु ग्रंथ साहिबमधील स्तोत्रांच्या योगदानाची संख्या<ref name="ShackleMandair2013xvii"/> | other = होय | label1 = गुरु नानक | value1 = 16.53 | color1 = #808000 | label2 = गुरु अंगद | value2 = 1.10 | color2 = #00FF00 | label3 = गुरु अमर दास | value3 = 15.38 | color3 = #DAFF00 | label4 = गुरु राम दास | value4 = 11.52 | color4 = #000080 | label5 = गुरु अर्जन | value5 = 32.63 | color5 = #00DAFF | label6 = | value6 = | color6 = |label7=|value7=|value8=5.92|label8=गुरु तेग बहादूर|color7=|color8=#F4C430|value9}} गुरू ग्रंथ साहिबमध्ये प्रामुख्याने खालील शीख गुरूंच्या स्तोत्रांचा समावेश आहे: गुरू नानक, गुरू अंगद, गुरू अमर दास, गुरू राम दास, गुरू अर्जन आणि गुरू तेग बहादूर.<ref name="ShackleMandair2013xvii"/> जरी या सहा गुरूंचे लेखन गुरू ग्रंथ साहिबमध्ये समाविष्ट असल्याचे मोठ्या प्रमाणावर मान्य केले जात असले तरी, काहीजण असा युक्तिवाद करतात की [[गुरू हर राय]] आणि [[गुरू गोविंदसिंह]] यांच्या रचनांचा देखील यात समावेश आहे.<ref name=":0">{{Cite book |last=Singh |first=Sardar Harjeet |url=https://books.google.com/books?id=fleka3YEE8sC&q=a+couplet+attributed+to+Guru+Har+Rai&pg=PA100 |title=Faith & Philosophy of Sikhism |date=2009 |publisher=Gyan Publishing House |isbn=978-81-7835-721-8 |pages=103–104 |language=en}}</ref><ref name=":1">{{Cite book |last=Brown |first=Kerry |date=1999 |title=Sikh Art and Literature |location=London |publisher=Routledge |page=198 |isbn=0-415-20288-4 |oclc=39765536}}</ref><ref name=":2">{{Cite journal |last=Singh |first=Anurag |date=December 2018 |title=Punjab: Cradle of Indian Civilization and Khalsa of Guru Gobind Singh |url=https://ggscw.ac.in/Downloads/Gyankosh%20Vol%201.pdf |journal=Gyankosh: An Interdisciplinary e-Journal |volume=1 |pages=29}}</ref><ref name=":3">Singh, Pashaura. "Fearlessness and human justice: Exploring Guru Tegh Bahadur's teachings and sacrifice from a fresh perspective." ''Sikh Formations'' 17.4 (2021): 409–434.</ref> 'सलोक महल्ला सातवा' (७) आणि 'दोहरा महल्ला दशवा' (१०) हे काहींनी अनुक्रमे सातव्या आणि दहाव्या गुरूंना समर्पित केले आहेत.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref name=":3" /> यात तेरा [[हिंदू]] भक्ती चळवळीतील 'संत कवी' आणि दोन [[मुस्लिम]] संत कवींची स्तोत्रे आणि वचने देखील आहेत. काही पानांमध्ये गुरूंच्या मूर्तीपूजेबद्दलची वचने देखील गुंफलेली आहेत, जसे की गुरू नानक यांच्याबद्दलची, जी भाटांनी रचलेली आहेत. स्तोत्रे आणि वचने वेगवेगळ्या लांबीची आहेत, काही खूप मोठी आहेत, तर काही फक्त काही ओळींची आहेत.<ref name=shapiro924/><ref name="ShackleMandair2013xvii">{{cite book|author1=Christopher Shackle|author2=Arvind Mandair|title=Teachings of the Sikh Gurus: Selections from the Sikh Scriptures |url=https://books.google.com/books?id=ftdcvmviy_8C |year=2013|publisher=Routledge|isbn=978-1-136-45108-9|pages=xvii–xix}}</ref> एकतीस रागांपैकी बावीस रागांमध्ये 'भगतांचे' योगदान आहे.<ref name=kapoor/> खाली योगदानकर्त्यांची यादी दिली आहे ज्यांची स्तोत्रे गुरू ग्रंथ साहिबमध्ये आहेत,<ref>{{cite book|author1=Christopher Shackle|author2=Arvind Mandair|title=Teachings of the Sikh Gurus: Selections from the Sikh Scriptures |url=https://books.google.com/books?id=ftdcvmviy_8C |year=2013|publisher=Routledge|isbn=978-1-136-45108-9|pages=xv–xix, xli, 149–158}}</ref> तसेच त्यांनी दिलेल्या स्तोत्रांची संख्या देखील दिली आहे:<ref name=kapoor/> {{columns-list|colwidth=14em| शीख गुरू: * [[गुरु नानक देव]] (974) * [[गुरु अंगद देव]] (62) * [[गुरु अमर दास]] (907) * [[गुरु राम दास]] (679) * [[गुरु अर्जन देव]] (2218) * [[गुरु तेग बहादूर]] (116) भगत: * [[भगत कबीर]] (541) * [[जयदेव|भगत जयदेव]] (2) * [[रामानंद|भगत रामानंद]] (1) * [[भगत नामदेव]] (60) * [[भगत त्रिलोचन]] (5) * [[भगत परमानंद]] (1) * [[भगत पिपा]] (1) * [[भगत सैन]] (1) * [[भगत सूरदास]] (1) * [[भगत रविदास]] (41) * [[रामकली सादू|बाबा सुंदर]] (6) * [[बलवंद राय]] (1) भाट * [[भाट बल्ह]] (1) * [[भाट भल्ह]] (5) * [[भाट भिका]] (2) * [[भाट गयंद]] (13) * [[भाट हरबंस]] (2) * [[भाट जलप]] (5) * [[भाट कीरत]] (8) * [[भाट कलशर]] (54) * [[भाट मथुरा]] (14) * [[भाट नल्ह]] (16) * [[भाट सल्ह]] (3) पीर: * [[फरीदुद्दीन गंजशकर|भगत फरीद]] (134) * [[भगत भिकन]] (2) * [[भगत बेनी]] (3) * [[भगत साधना]] (1) * [[भगत धन्ना]] (4) गुरशीख: * [[सत्ता डूम|भाई सत्ता]] (4) * [[बलवंद राय]] (8) * [[भाई मर्दाना]] (12) * [[बाबा सुंदर]] (10) * [[भाई प्यारा]] (53)}} [[File:Map birth place of Writers of Guru Granth Sahib.jpg|thumbnail|right|गुरू ग्रंथ साहिबच्या विविध योगदानकर्त्यांचे जन्मस्थान दर्शवणारा नकाशा]] या ग्रंथात केवळ शीख गुरूंचाच उपदेश नाही तर यात [[भारत|भारतातील]] अनेक प्रांत, भाषा व जातीत जन्मलेल्या विविध संतांचे उपदेश आहेत. हा ग्रंथ जुनी [[पंजाबी]] (गुरुमुखी), [[मराठी]], [[ब्रज]], [[अवध]] आदी बोलींनी सुशोभित आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://m.jagran.com/spiritual/sant-saadhak-9330.html|title=जीवन की सही राह|भाषा=हिंदी|ॲक्सेसदिनांक=२१ मार्च २०२१ }}</ref> == महत्त्व == श्री गुरू ग्रंथ साहिब हा शिखांचा गुरू शब्द आहे. साहिब आणि श्री आदरणीय आहेत; गुरू हा शब्द गुरियाईचा वारस असण्याशी संबंधित आहे आणि आदि हा शब्दशः महिना किंवा पहिला आहे, जो या शास्त्राला दसम ग्रंथ, शिखांचा दुसरा पवित्र ग्रंथ, ज्यामध्ये दहावे गुरू गोविंद सिंग जी यांचे श्लोक आहेत, यापासून वेगळे केले आहे. गुरू ग्रंथसाहिबच्या ग्रंथांचे लेखक विविध वर्ग आणि संप्रदायांचे होते; त्यात हिंदू आहेत, मुस्लिम आहेत आणि नीच-उच्च जातीचे लोकही आहेत. == गुरुग्रंथ साहेबासंबंधी मराठी पुस्तके == * श्री गुरू ग्रंथ साहिब : एक अवलोकन ([[दिलीप गोगटे]]) ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} {{शीख गुरू |नाव= गुरूग्रंथ साहेब |मागील = गुरू गोविंदसिंग |कार्यकाळ = विद्यमान |पुढील = }} [[वर्ग:शीख गुरू|ग्रंथ साहिब]] [[वर्ग:धर्मग्रंथ|ग्रंथ साहिब]] 6348kt178qlkeel24qtxorg9bpinbpl 2682905 2682904 2026-05-06T00:54:43Z संतोष गोरे 135680 /* योगदान */ 2682905 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Sri Guru Granth Sahib Nishan.jpg|thumb|right|गुरू ग्रंथ साहेब ग्रंथाची [[गुरू गोविंदसिंग]] यांची प्रत, [[पाटणा]]. चित्रात दिसत असलेली अक्षरे मूलमंत्र नावाने प्रसिद्ध आहेत]] '''गुरुग्रंथ साहेब''' (हिंदी: '''गुरुग्रंथ साहिब''') हा [[शीख]] धर्मीयांचा [[धर्मग्रंथ]] असून त्यास शिखांचा अकरावा व अंतिम गुरू मानले जाते. शिखांचे दहावे गुरू [[गुरू गोविंदसिंग]] यांचा आदेश : 'सब सिखन को हुकूम है, गुरू मान्यो ग्रंथ' (सर्व शिखांना असा हुकूम आहे की त्यांनी 'ग्रंथसाहेब'ला आपला गुरू मानावे.)<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.thelallantop.com/bherant/story-behind-importance-of-huzur-sahib-gurudwara-nanded-in-sikh-religion/|title=नांदेड़ के हज़ूर साहिब गुरुद्वारे की कहानी, जहां से कई लोग कोरोना पॉजिटिव निकले|भाषा=हिंदी|ॲक्सेसदिनांक=२१ मार्च २०२१}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.patrika.com/miscellenous-india/amritsar-holy-scripture-sahib-was-established-in-golden-temple-on-this-day-416-years-ago-know-its-importance-6364333/|title=Amritsar : 416 साल पहले आज के दिन स्वर्ण मंदिर में हुई थी "पवित्र ग्रंथ साहिब" की स्थापना, जानें इसकी अहमियत|भाषा=हिंदी|अॅक्सेसदिनांक=२१ मार्च २०२१}}</ref> == योगदान == [[File:The 3 Sikh Granths (Ad - Dasam - Sarbloh) placed together being recited, Nanded, Maharashtra.png|thumb|३ प्रमुख शीख ग्रंथ (आदि - दशम - सरबलोह) एकत्र ठेवून त्यांचे वाचन केले जात आहे, नांदेड, महाराष्ट्र]] {{Pie chart | caption = गुरु ग्रंथ साहिबमधील स्तोत्रांच्या योगदानाची संख्या<ref name="ShackleMandair2013xvii"/> | other = होय | label1 = गुरु नानक | value1 = 16.53 | color1 = #808000 | label2 = गुरु अंगद | value2 = 1.10 | color2 = #00FF00 | label3 = गुरु अमर दास | value3 = 15.38 | color3 = #DAFF00 | label4 = गुरु राम दास | value4 = 11.52 | color4 = #000080 | label5 = गुरु अर्जन | value5 = 32.63 | color5 = #00DAFF | label6 = | value6 = | color6 = |label7=|value7=|value8=5.92|label8=गुरु तेग बहादूर|color7=|color8=#F4C430|value9}} गुरू ग्रंथ साहिबमध्ये प्रामुख्याने खालील शीख गुरूंच्या स्तोत्रांचा समावेश आहे: गुरू नानक, गुरू अंगद, गुरू अमर दास, गुरू राम दास, गुरू अर्जन आणि गुरू तेग बहादूर.<ref name="ShackleMandair2013xvii"/> जरी या सहा गुरूंचे लेखन गुरू ग्रंथ साहिबमध्ये समाविष्ट असल्याचे मोठ्या प्रमाणावर मान्य केले जात असले तरी, काहीजण असा युक्तिवाद करतात की [[गुरू हर राय]] आणि [[गुरू गोविंदसिंह]] यांच्या रचनांचा देखील यात समावेश आहे.<ref name=":0">{{Cite book |last=Singh |first=Sardar Harjeet |url=https://books.google.com/books?id=fleka3YEE8sC&q=a+couplet+attributed+to+Guru+Har+Rai&pg=PA100 |title=Faith & Philosophy of Sikhism |date=2009 |publisher=Gyan Publishing House |isbn=978-81-7835-721-8 |pages=103–104 |language=en}}</ref><ref name=":1">{{Cite book |last=Brown |first=Kerry |date=1999 |title=Sikh Art and Literature |location=London |publisher=Routledge |page=198 |isbn=0-415-20288-4 |oclc=39765536}}</ref><ref name=":2">{{Cite journal |last=Singh |first=Anurag |date=December 2018 |title=Punjab: Cradle of Indian Civilization and Khalsa of Guru Gobind Singh |url=https://ggscw.ac.in/Downloads/Gyankosh%20Vol%201.pdf |journal=Gyankosh: An Interdisciplinary e-Journal |volume=1 |pages=29}}</ref><ref name=":3">Singh, Pashaura. "Fearlessness and human justice: Exploring Guru Tegh Bahadur's teachings and sacrifice from a fresh perspective." ''Sikh Formations'' 17.4 (2021): 409–434.</ref> 'सलोक महल्ला सातवा' (७) आणि 'दोहरा महल्ला दशवा' (१०) हे काहींनी अनुक्रमे सातव्या आणि दहाव्या गुरूंना समर्पित केले आहेत.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref name=":3" /> यात तेरा [[हिंदू]] भक्ती चळवळीतील 'संत कवी' आणि दोन [[मुस्लिम]] संत कवींची स्तोत्रे आणि वचने देखील आहेत. काही पानांमध्ये गुरूंच्या मूर्तीपूजेबद्दलची वचने देखील गुंफलेली आहेत, जसे की गुरू नानक यांच्याबद्दलची, जी भाटांनी रचलेली आहेत. स्तोत्रे आणि वचने वेगवेगळ्या लांबीची आहेत, काही खूप मोठी आहेत, तर काही फक्त काही ओळींची आहेत.<ref name=shapiro924/><ref name="ShackleMandair2013xvii">{{cite book|author1=Christopher Shackle|author2=Arvind Mandair|title=Teachings of the Sikh Gurus: Selections from the Sikh Scriptures |url=https://books.google.com/books?id=ftdcvmviy_8C |year=2013|publisher=Routledge|isbn=978-1-136-45108-9|pages=xvii–xix}}</ref> एकतीस रागांपैकी बावीस रागांमध्ये 'भगतांचे' योगदान आहे.<ref name=kapoor/> खाली योगदानकर्त्यांची यादी दिली आहे ज्यांची स्तोत्रे गुरू ग्रंथ साहिबमध्ये आहेत,<ref>{{cite book|author1=Christopher Shackle|author2=Arvind Mandair|title=Teachings of the Sikh Gurus: Selections from the Sikh Scriptures |url=https://books.google.com/books?id=ftdcvmviy_8C |year=2013|publisher=Routledge|isbn=978-1-136-45108-9|pages=xv–xix, xli, 149–158}}</ref> तसेच त्यांनी दिलेल्या स्तोत्रांची संख्या देखील दिली आहे:<ref name=kapoor/> {{columns-list|colwidth=14em| शीख गुरू: * [[गुरु नानक देव]] (974) * [[गुरू अंगददेव]] (62) * [[गुरु अमर दास]] (907) * [[गुरु राम दास]] (679) * [[गुरू अर्जुनदेव]] (2218) * [[गुरु तेग बहादूर]] (116) भगत: * [[भगत कबीर]] (541) * [[जयदेव|भगत जयदेव]] (2) * [[रामानंद|भगत रामानंद]] (1) * [[भगत नामदेव]] (60) * [[भगत त्रिलोचन]] (5) * [[भगत परमानंद]] (1) * [[भगत पिपा]] (1) * [[भगत सैन]] (1) * [[भगत सूरदास]] (1) * [[भगत रविदास]] (41) * [[रामकली सादू|बाबा सुंदर]] (6) * [[बलवंद राय]] (1) भाट * [[भाट बल्ह]] (1) * [[भाट भल्ह]] (5) * [[भाट भिका]] (2) * [[भाट गयंद]] (13) * [[भाट हरबंस]] (2) * [[भाट जलप]] (5) * [[भाट कीरत]] (8) * [[भाट कलशर]] (54) * [[भाट मथुरा]] (14) * [[भाट नल्ह]] (16) * [[भाट सल्ह]] (3) पीर: * [[फरीदुद्दीन गंजशकर|भगत फरीद]] (134) * [[भगत भिकन]] (2) * [[भगत बेनी]] (3) * [[भगत साधना]] (1) * [[भगत धन्ना]] (4) गुरशीख: * [[सत्ता डूम|भाई सत्ता]] (4) * [[बलवंद राय]] (8) * [[भाई मर्दाना]] (12) * [[बाबा सुंदर]] (10) * [[भाई प्यारा]] (53)}} [[File:Map birth place of Writers of Guru Granth Sahib.jpg|thumbnail|right|गुरू ग्रंथ साहिबच्या विविध योगदानकर्त्यांचे जन्मस्थान दर्शवणारा नकाशा]] या ग्रंथात केवळ शीख गुरूंचाच उपदेश नाही तर यात [[भारत|भारतातील]] अनेक प्रांत, भाषा व जातीत जन्मलेल्या विविध संतांचे उपदेश आहेत. हा ग्रंथ जुनी [[पंजाबी]] (गुरुमुखी), [[मराठी]], [[ब्रज]], [[अवध]] आदी बोलींनी सुशोभित आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://m.jagran.com/spiritual/sant-saadhak-9330.html|title=जीवन की सही राह|भाषा=हिंदी|ॲक्सेसदिनांक=२१ मार्च २०२१ }}</ref> == महत्त्व == श्री गुरू ग्रंथ साहिब हा शिखांचा गुरू शब्द आहे. साहिब आणि श्री आदरणीय आहेत; गुरू हा शब्द गुरियाईचा वारस असण्याशी संबंधित आहे आणि आदि हा शब्दशः महिना किंवा पहिला आहे, जो या शास्त्राला दसम ग्रंथ, शिखांचा दुसरा पवित्र ग्रंथ, ज्यामध्ये दहावे गुरू गोविंद सिंग जी यांचे श्लोक आहेत, यापासून वेगळे केले आहे. गुरू ग्रंथसाहिबच्या ग्रंथांचे लेखक विविध वर्ग आणि संप्रदायांचे होते; त्यात हिंदू आहेत, मुस्लिम आहेत आणि नीच-उच्च जातीचे लोकही आहेत. == गुरुग्रंथ साहेबासंबंधी मराठी पुस्तके == * श्री गुरू ग्रंथ साहिब : एक अवलोकन ([[दिलीप गोगटे]]) ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} {{शीख गुरू |नाव= गुरूग्रंथ साहेब |मागील = गुरू गोविंदसिंग |कार्यकाळ = विद्यमान |पुढील = }} [[वर्ग:शीख गुरू|ग्रंथ साहिब]] [[वर्ग:धर्मग्रंथ|ग्रंथ साहिब]] sqap40pve7j6mzu4m7g7klvbibwzg6l 2682907 2682905 2026-05-06T01:00:41Z संतोष गोरे 135680 /* योगदान */ 2682907 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Sri Guru Granth Sahib Nishan.jpg|thumb|right|गुरू ग्रंथ साहेब ग्रंथाची [[गुरू गोविंदसिंग]] यांची प्रत, [[पाटणा]]. चित्रात दिसत असलेली अक्षरे मूलमंत्र नावाने प्रसिद्ध आहेत]] '''गुरुग्रंथ साहेब''' (हिंदी: '''गुरुग्रंथ साहिब''') हा [[शीख]] धर्मीयांचा [[धर्मग्रंथ]] असून त्यास शिखांचा अकरावा व अंतिम गुरू मानले जाते. शिखांचे दहावे गुरू [[गुरू गोविंदसिंग]] यांचा आदेश : 'सब सिखन को हुकूम है, गुरू मान्यो ग्रंथ' (सर्व शिखांना असा हुकूम आहे की त्यांनी 'ग्रंथसाहेब'ला आपला गुरू मानावे.)<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.thelallantop.com/bherant/story-behind-importance-of-huzur-sahib-gurudwara-nanded-in-sikh-religion/|title=नांदेड़ के हज़ूर साहिब गुरुद्वारे की कहानी, जहां से कई लोग कोरोना पॉजिटिव निकले|भाषा=हिंदी|ॲक्सेसदिनांक=२१ मार्च २०२१}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.patrika.com/miscellenous-india/amritsar-holy-scripture-sahib-was-established-in-golden-temple-on-this-day-416-years-ago-know-its-importance-6364333/|title=Amritsar : 416 साल पहले आज के दिन स्वर्ण मंदिर में हुई थी "पवित्र ग्रंथ साहिब" की स्थापना, जानें इसकी अहमियत|भाषा=हिंदी|अॅक्सेसदिनांक=२१ मार्च २०२१}}</ref> == योगदान == [[File:The 3 Sikh Granths (Ad - Dasam - Sarbloh) placed together being recited, Nanded, Maharashtra.png|thumb|तीन प्रमुख शीख ग्रंथ (आदि - दशम - सरबलोह) एकत्र ठेवून त्यांचे वाचन केले जात आहे, नांदेड, महाराष्ट्र]] {{Pie chart | caption = गुरु ग्रंथ साहिबमधील स्तोत्रांच्या योगदानाची संख्या<ref name="ShackleMandair2013xvii"/> | other = होय | label1 = गुरु नानक | value1 = 16.53 | color1 = #808000 | label2 = गुरु अंगद | value2 = 1.10 | color2 = #00FF00 | label3 = गुरु अमर दास | value3 = 15.38 | color3 = #DAFF00 | label4 = गुरु राम दास | value4 = 11.52 | color4 = #000080 | label5 = गुरु अर्जन | value5 = 32.63 | color5 = #00DAFF | label6 = | value6 = | color6 = |label7=|value7=|value8=5.92|label8=गुरु तेग बहादूर|color7=|color8=#F4C430|value9}} गुरू ग्रंथ साहिबमध्ये प्रामुख्याने खालील शीख गुरूंच्या स्तोत्रांचा समावेश आहे: गुरू नानक, गुरू अंगद, गुरू अमर दास, गुरू राम दास, गुरू अर्जन आणि गुरू तेग बहादूर.<ref name="ShackleMandair2013xvii"/> जरी या सहा गुरूंचे लेखन गुरू ग्रंथ साहिबमध्ये समाविष्ट असल्याचे मोठ्या प्रमाणावर मान्य केले जात असले तरी, काहीजण असा युक्तिवाद करतात की [[गुरू हर राय]] आणि [[गुरू गोविंदसिंह]] यांच्या रचनांचा देखील यात समावेश आहे.<ref name=":0">{{Cite book |last=Singh |first=Sardar Harjeet |url=https://books.google.com/books?id=fleka3YEE8sC&q=a+couplet+attributed+to+Guru+Har+Rai&pg=PA100 |title=Faith & Philosophy of Sikhism |date=2009 |publisher=Gyan Publishing House |isbn=978-81-7835-721-8 |pages=103–104 |language=en}}</ref><ref name=":1">{{Cite book |last=Brown |first=Kerry |date=1999 |title=Sikh Art and Literature |location=London |publisher=Routledge |page=198 |isbn=0-415-20288-4 |oclc=39765536}}</ref><ref name=":2">{{Cite journal |last=Singh |first=Anurag |date=December 2018 |title=Punjab: Cradle of Indian Civilization and Khalsa of Guru Gobind Singh |url=https://ggscw.ac.in/Downloads/Gyankosh%20Vol%201.pdf |journal=Gyankosh: An Interdisciplinary e-Journal |volume=1 |pages=29}}</ref><ref name=":3">Singh, Pashaura. "Fearlessness and human justice: Exploring Guru Tegh Bahadur's teachings and sacrifice from a fresh perspective." ''Sikh Formations'' 17.4 (2021): 409–434.</ref> 'सलोक महल्ला सातवा' (७) आणि 'दोहरा महल्ला दशवा' (१०) हे काहींनी अनुक्रमे सातव्या आणि दहाव्या गुरूंना समर्पित केले आहेत.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref name=":3" /> यात तेरा [[हिंदू]] भक्ती चळवळीतील 'संत कवी' आणि दोन [[मुस्लिम]] संत कवींची स्तोत्रे आणि वचने देखील आहेत. काही पानांमध्ये गुरूंच्या मूर्तीपूजेबद्दलची वचने देखील गुंफलेली आहेत, जसे की गुरू नानक यांच्याबद्दलची, जी भाटांनी रचलेली आहेत. स्तोत्रे आणि वचने वेगवेगळ्या लांबीची आहेत, काही खूप मोठी आहेत, तर काही फक्त काही ओळींची आहेत.<ref name=shapiro924/><ref name="ShackleMandair2013xvii">{{cite book|author1=Christopher Shackle|author2=Arvind Mandair|title=Teachings of the Sikh Gurus: Selections from the Sikh Scriptures |url=https://books.google.com/books?id=ftdcvmviy_8C |year=2013|publisher=Routledge|isbn=978-1-136-45108-9|pages=xvii–xix}}</ref> एकतीस रागांपैकी बावीस रागांमध्ये 'भगतांचे' योगदान आहे.<ref name=kapoor/> खाली योगदानकर्त्यांची यादी दिली आहे ज्यांची स्तोत्रे गुरू ग्रंथ साहिबमध्ये आहेत,<ref>{{cite book|author1=Christopher Shackle|author2=Arvind Mandair|title=Teachings of the Sikh Gurus: Selections from the Sikh Scriptures |url=https://books.google.com/books?id=ftdcvmviy_8C |year=2013|publisher=Routledge|isbn=978-1-136-45108-9|pages=xv–xix, xli, 149–158}}</ref> तसेच त्यांनी दिलेल्या स्तोत्रांची संख्या देखील दिली आहे:<ref name=kapoor/> {{columns-list|colwidth=14em| शीख गुरू: * [[गुरु नानक देव]] (974) * [[गुरू अंगददेव]] (62) * [[गुरु अमर दास]] (907) * [[गुरु राम दास]] (679) * [[गुरू अर्जुनदेव]] (2218) * [[गुरु तेग बहादूर]] (116) भगत: * [[कबीर|भगत कबीर]] (541) * [[जयदेव|भगत जयदेव]] (2) * [[रामानंदाचार्य|भगत रामानंद]] (1) * [[नामदेव|भगत नामदेव]] (60) * [[भगत त्रिलोचन]] (5) * [[भगत परमानंद]] (1) * [[भगत पिपा]] (1) * [[भगत सैन]] (1) * [[सूरदास|भगत सूरदास]] (1) * [[रविदास|भगत रविदास]] (41) * [[रामकली सादू|बाबा सुंदर]] (6) * [[बलवंद राय]] (1) भट * [[भट बल्ह]] (1) * [[भट भल्ह]] (5) * [[भट भिका]] (2) * [[भट गयंद]] (13) * [[भट हरबंस]] (2) * [[भट जलप]] (5) * [[भट कीरत]] (8) * [[भट कलशर]] (54) * [[भट मथुरा]] (14) * [[भट नल्ह]] (16) * [[भट सल्ह]] (3) पीर: * [[फरीदुद्दीन गंजशकर|भगत फरीद]] (134) * [[भगत भिकन]] (2) * [[भगत बेनी]] (3) * [[भगत साधना]] (1) * [[भगत धन्ना]] (4) गुरशीख: * [[सत्ता डूम|भाई सत्ता]] (4) * [[बलवंद राय]] (8) * [[भाई मर्दाना]] (12) * [[बाबा सुंदर]] (10) * [[भाई प्यारा]] (53)}} [[File:Map birth place of Writers of Guru Granth Sahib.jpg|thumbnail|right|गुरू ग्रंथ साहिबच्या विविध योगदानकर्त्यांचे जन्मस्थान दर्शवणारा नकाशा]] या ग्रंथात केवळ शीख गुरूंचाच उपदेश नाही तर यात [[भारत|भारतातील]] अनेक प्रांत, भाषा व जातीत जन्मलेल्या विविध संतांचे उपदेश आहेत. हा ग्रंथ जुनी [[पंजाबी]] (गुरुमुखी), [[मराठी]], [[ब्रज]], [[अवध]] आदी बोलींनी सुशोभित आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://m.jagran.com/spiritual/sant-saadhak-9330.html|title=जीवन की सही राह|भाषा=हिंदी|ॲक्सेसदिनांक=२१ मार्च २०२१ }}</ref> == महत्त्व == श्री गुरू ग्रंथ साहिब हा शिखांचा गुरू शब्द आहे. साहिब आणि श्री आदरणीय आहेत; गुरू हा शब्द गुरियाईचा वारस असण्याशी संबंधित आहे आणि आदि हा शब्दशः महिना किंवा पहिला आहे, जो या शास्त्राला दसम ग्रंथ, शिखांचा दुसरा पवित्र ग्रंथ, ज्यामध्ये दहावे गुरू गोविंद सिंग जी यांचे श्लोक आहेत, यापासून वेगळे केले आहे. गुरू ग्रंथसाहिबच्या ग्रंथांचे लेखक विविध वर्ग आणि संप्रदायांचे होते; त्यात हिंदू आहेत, मुस्लिम आहेत आणि नीच-उच्च जातीचे लोकही आहेत. == गुरुग्रंथ साहेबासंबंधी मराठी पुस्तके == * श्री गुरू ग्रंथ साहिब : एक अवलोकन ([[दिलीप गोगटे]]) ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} {{शीख गुरू |नाव= गुरूग्रंथ साहेब |मागील = गुरू गोविंदसिंग |कार्यकाळ = विद्यमान |पुढील = }} [[वर्ग:शीख गुरू|ग्रंथ साहिब]] [[वर्ग:धर्मग्रंथ|ग्रंथ साहिब]] s2s40vxltbprtjsz0gsj875epx0zd5q 0 69054 2682873 2682448 2026-05-05T16:49:46Z ~2026-27303-06 182833 No any 2682873 wikitext text/x-wiki {{Short description | Maratha noble families which served Maratha Empire as commander of Maratha army}} [[चित्र:Shivaji British Museum.jpg|इवलेसे|उजवे|मराठा साम्राज्याचे संस्थापक [[शिवाजी महाराज]]]] [[चित्र:Flag of the Maratha Empire.svg |इवलेसे | उजवे | [[मराठा साम्राज्य|मराठा साम्राज्याचा ध्वज]]]] '''मराठा सरदार घराणी व राज्ये''', १७ ते १८वे शतकात [[मराठा साम्राज्य|मराठा साम्राज्याच्या]] विस्तारासाठी व संरक्षणासाठी ज्या [[मराठा]] सरदार घराण्यांनी योगदान दिले, त्या राजघराण्यांची ही यादी आहे. [[मराठा]] ही महाराष्ट्र, कर्नाटक, गुजरात आणि शेजारील राज्यांतील क्षत्रिय वंश आहे. मौर्य, सातवाहन, वाकाटक, राष्ट्रकूट, चालुक्य, शिलाहार, कदंब, यादव, होयसाळ, चौहान, गुहिल, सिसोदिया, सिंधिया, सोळंकी, परमार, अभिर अशा उत्तर आणि दक्षिण भारतातील प्राचीन क्षत्रिय घराणे महाराष्ट्रातून उत्तरेत गेले आहेत === ठळक मराठा राजघराणी === == भोसले घराणे == *'''भोसले घराणे''' हे घराणे मराठा साम्राज्यातील मुख्य व महत्त्वाचे घराणे मानले जाते. [[शिवाजी महाराज]] हे याच घराण्यातील होते. या घराण्याचा [[मराठा साम्राज्य|मराठा साम्राज्याच्या]] स्थापनेपासून ते विस्तारापर्यंत मोलाचा वाटा आहे. या घराण्याच्या महाराष्ट्रात अनेक शाखा आहेत त्यापैकी कोल्हापूरकर भोसले, सातारकर भोसले, नागपूरकर भोसले, अक्कलकोटकर भोसले, तंजावरकर भोसले या प्रमुख शाखा. == घोरपडे घराणे == *'''घोरपडे घराणे''' हे घराणे भोसले घराण्याची थोरली शाखा असून भोसल्यांचे भाऊबंद आहेत. बहमनी काळात घोरपडीच्या मदतीने कोकणातील किल्ला जिंकल्याने घोरपडे हे आडनाव प्राप्त झाले. हे घराणे आदिलशाहीत प्रमुख सरदारांपैकी एक होते. या घराण्यातील [[बाजी घोरपडे]] याने शहाजी राजांशी दगाफटका केल्याने, याला शिवरायांनी ठार मारले. मराठा साम्राज्याचे सेनापती [[संताजी घोरपडे]] हे याच घराण्यातील होते. या घराण्याला ''ममलकतमदार'', ''हिंदुराव'' व ''अमिर-उल-उमराव'' हे किताब होते. या घराण्याच्या महाराष्ट्रात अनेक शाखा आहेत त्यापैकी कापशीकर घोरपडे, [[मुधोळ संस्थान|मुधोळकर घोरपडे]], सेंदूरकर घोरपडे, दत्तवाडचे घोरपडे आणि गजेन्द्रगडकर घोरपडे या प्रमुख शाखा. == मोहिते घराणे == *'''(तळबीडकर) मोहिते घराणे''' हे घराणे शिवकाळात स्वराज्यात सामील झाले. सेनापती [[हंबीरराव मोहिते]] व शिवरायांच्या पत्नी सोयराबाई ह्या याच घराण्यातील. या घराण्याला ''हंबीरराव'' हा किताब शिवरायांनी दिला. या‌ घराण्याच्या अनेक शाखा महाराष्ट्रात आहेत, त्यापैकी [[तळबीड]] ही मुख्य मानली जाते. == कदमबांडे घराणे == *'''[[कदमबांडे घराणे]]''' हे एक मराठा घराणे आहे. १८व्या शतकाच्या सुरुवातीला गुजरात व खानदेश प्रांतात मराठा साम्राज्याच्या विस्तारात या घराण्याचा मोलाचा वाटा आहे. == शिंदे घराणे == * [[शिंदे घराणे|'''शिंदे/सिंधिया घराणे''']] '''- वंश -''' [[सूर्यवंशी क्षत्रिय|सूर्यवंश]], '''उपवंश -''' [[शेष वंश|शेष]], '''गोत्र -''' [[वशिष्ठ]] ('''शाखा''' '''-''' [[कौण्डिन्य|कौण्डिन्यः]]), '''प्रवर -''' [[वशिष्ठ]]-[[वरुण|मैत्रावरुण]]-[[कौण्डिन्य|कौण्डिन्यः]], '''वेद -''' [[यजुर्वेद]], '''उपवेद -''' [[धनुर्वेद]], '''मंत्र -''' [[गायत्री मंत्र]]''', देवक -''' [[मर्यादवेल|मर्यादवेल (समुद्रवेल)]], '''कुळदेवी -''' [[महालक्ष्मी|श्री महालक्ष्मी (कोल्हापूर)]], [[आई जनाई देवी]], '''कुळदैवत -''' [[ज्योतिबा|श्री ज्योतिबा]], '''चिन्ह -''' [[सर्प]] [[नाग|(नाग)]], '''ध्वज -''' [[केशरी]] व [[लाल]], '''उत्पत्ती -''' [[सिंधु देश|सिंधदेश]], '''मुळगाव -''' [[सिंध|अरोर (सिंध)]]''',''' [[कण्हेरखेड़]] ([[महाराष्ट्र]]), '''राजक्षेत्र -''' [[उज्जैन]]; [[ग्वाल्हेर]]; [[दिल्ली]] आदि, '''पदवी-'''[[पाटील|पाटील-ए-हिन्दुस्तान]] ([[महादजी शिंदे|हिन्दुस्तान चा पाटील]]), [[देशमुख]], [[सरकार]], [[राजा|राजे]], [[महाराज]]. [[शिंदे कुळ|शिन्दे]] घराणे अथवा हिन्दीमध्ये सिंधीया हे मध्य भारतातील [[ग्वाल्हेर]] येथील राज्यकर्ते होत. राज्यकर्ते होण्याअगोदर मराठा साम्राज्याचे मुख्य सरदार घराणे होते. मराठा साम्राज्याच्या विस्तारामध्ये यांनी मोठी कामगीरी बजावली होती. शिन्दे हे मुळचे [[सातारा]] जिल्ह्यातील नीरा नदीच्या काठावरील [[कण्हेरखेड़]] या गावचे पाटील होते. राणोजी शिन्दे हा मूळ कर्ता होता. या शिन्दे घराण्याचे कुलदैवत म्हणजे कोल्हापूर मधील श्री महालक्ष्मी अंक वाडी रत्‍नागिरीचा दक्खनचा राजा श्री जोतिबा.या जोतिबाच्या चैत्र यात्रेमध्ये शिन्दे सरकार यांच्या शासनकाठीला पहिल्या मानाच्या अठरा शासनकाठ्या मध्ये नऊ क्रमांकचा मान आहे.सध्या शिन्दे ग्वाल्हेर याठिकाणी स्थायिक असल्यामुळे त्याची ही मानाची शासनकाठी त्यांच्या वतीने चालवण्याचा मान [[सांगली]] जिल्ह्यातील [[वाळवा]] तालुक्यातील [[करंजवडे]] गावाच्या ग्रामस्थांना शिन्देंनी फार पूर्वीपासून दिला आहे.तशी नोन्द सुद्धा [[सिन्धिया देवस्थान ट्रस्ट]] यांच्याकडे आहे. शिन्दे घराण्यातील महत्त्वाच्या व्यक्ती ** [[राणोजी शिंदे]] ** साबाजी शिंदे ** जयाप्पा शिंदे ** [[दत्ताजी शिंदे]] ** [[जनकोजी शिंदे]] ** [[महादजी शिंदे]] ** मानाजी शिंदे ** जयाजीराव शिंदे ** [[माधवराव शिंदे]] ** [[ज्योतिरादित्य शिंदे]] == तनपुरे घराणे == *तनपुरे - देसाई (देशमुख) घराणे हे घराणे प्रतिष्ठित मराठा घराणे असून या घराण्याचा देवगिरीच्या सेउना यादव राजघराण्याशी संबंध आहे. *वरकटणे, तालुका करमाळा हे तनपुरे - देसाई (देशमुख) सरदारांचे वतन होते. येथे त्यांची सुमारे ३६ एकरात पसरलेली गढी आहे. सध्या तिची पडझड झालेली आहे. आसपासच्या गावांचा महसूल व कारभार येथून चालवला जात असे. *घराण्याचे मूळ गाव परांडा तालुक्यातील खानापूर होते, येथूनच त्यांचा महाराष्ट्रात विस्तार झाला. या घराण्याच्या अनेक शाखा महाराष्ट्रात आहेत, त्यापैकी वरकटणे ही मुख्य शाखा आहे. एक शाखा सोलापूर, दुसरी शाखा खानापूरमध्ये आहे. *तनपुरे - देसाई (देशमुख) हे पंचकुळी मराठा घराणे असून मूळ मराठ्यांच्या प्राचीन ९६ कुळांमधील एक प्रतिष्ठित असे घराणे आहे. == धनुरकर घराणे == * '''[[धनुरकर शिंदे घराणे]] - वंश -''' [[सूर्यवंशी क्षत्रिय|सुर्यवंश]], '''उपवंश -''' [[नागवंश|शेष]], '''गोत्र -''' [[वशिष्ठ|विशिष्ठ]] ('''शाखा -''' [[कौण्डिन्य|कौण्डिन्यः]]), '''प्रवर -''' [[वशिष्ठ]]-[[वरुण|मैत्रावरुण]]-[[कौण्डिन्य|कौण्डिन्यः]], '''वेद -''' [[यजुर्वेद]], '''उपवेद -''' [[धनुर्वेद]], '''मंत्र -''' [[गायत्री मंत्र]], '''देवक -''' [[मर्यादवेल|मर्यादवेल (समुद्रवेल)]] व [[धनुष्यबाण]], '''कुळदेवी -''' [[कुलस्वामिनी श्री धनदाई माता|आदि शक्ति धनदाई देवी (महालक्ष्मी)]], '''कुळदेवता -''' [[काळभैरव|श्री काळभैरवः]], '''चिन्ह -''' [[सर्प]] [[नाग|(नाग)]], '''ध्वज -''' [[केशरी]] व [[लाल]], '''उत्पत्ती -''' [[सिंधु देश|सिंधदेश]], '''मुळगाव -''' [[सिंध|अरोर (सिंध)]], [[माउंट अबू|अमीरगढ़ (माउंट अबू)]], '''राजक्षेत्र -''' [[धनुर]], [[नाशिक]], [[तोरणमाळ|तोरणमाळ-अक्रानी]] आदि, '''पदवी''' '''-''' [[पाटील]], [[देशमुख]], [[राजा|रावसाहेब]], [[सरकार]], [[राजा|राजे]] आदि * [[धनुरकर शिंदे घराणे|'''धनुरकर शिंदे घराणे''']] हे [[महाराष्ट्र]] राज्यातील [[धुळे जिल्हा|धुळे जिल्ह्यातील]], एक मध्यकालीय [[धनुर]] गावाची क्षत्रिय कुटुंबची शाखा आहे. धनुरकर शिंदे हे ताप्तीय-[[मराठा]] घराणे खान्देशात "खान्देश" (कान्हदेश) राजकारणत वतनदार होते. नन्तर मराठा हिंदवी साम्राज्यात छत्रपती शाहू महाराजंचे पेशवा बालाजी भट्ट च्यासोबत सैन्यात धनुर्धरांची विशेष तुकडीचे [[सरदार]] होते व त्या काळात [[धनुर]], [[अक्राणी तालुका|अक्रानी]], [[तापी नदी|ताप्ती]] क्षेत्राचि वतनदारी, परगणाचि [[देशमुख|देशमुखी]], गावांची [[पाटील|पाटीलकी]] केली व रावसाहेब, सरकार हे पदवी मिळाली. त्यात गावांचे नाव धनुर, कापडणे, उमरखेड, शीरूड, जोवखेड़ा, बोरकुंड, डोंगरगाव, म्सहावद, मड़काणी, तोरणमाळ, फत्तेपुर, धडगाव, भोंगरा, डोंडवाडा, मोरतलाई, अमळनेर, धरणगांव, रावेर, अशीरगढ़, नेपागाव, बैतूल, मुलताई आदि आहेत. शिंदे-सरकार, शिंदे-देशमुख, शिंदे-पाटील हे आडनाव व ताप्तीय-मराठा हे समाज लिहून या शिंदेवंश चे १२०० घराणे [[खान्देश|खान्देशात]] ([[तापी नदी|ताप्तीक्षेत्र]]) व १५०० घराणे [[दख्खनचे पठार|दख्खनात]] राहत आहेत. == धारचे पवार घराणे == *'''धारचे पवार घराणे''' मूळचे सुपे येथील शिवपूर्व काळातील हे मराठा घराणे स्वराज्यात व मराठा साम्राज्य मध्ये उदयाला आले.प्राचीन सूर्यवंशी परमार राजघराण्यातील पूर्वज महान चक्रवर्ती सम्राट विक्रमादित्य परमार,चक्रवर्ती सम्राट शालिवाहन परमार, राजा भोज, राजा जगदेवराव परमार, भवानी राजे,राजे साबुसिंह उर्फ सरदार साबाजी पवार, कृष्णाजी राजे, काळोजी राजे, केरोजी राजे, बाबाजी राजे, संभाजी राजे,उदाजीराजे पवार, मानाजी राजे पवार यांनी स्वराज्यात मोलाची कामगिरी बजावली,मराठा साम्राज्यात सेनापती, सेना प्रमुख, सरदार, जहागीरदार, देशमुखी, सरपाटील, मुलकी पाटीलकी, गांव पाटिलकी असलेले 96 कुळी मराठा घराणे पवार हे शिवपूर्व कालीन प्रसिद्ध आणि पराक्रमी घराणे आहे.१८व्या शतकात माळवा प्रांतात मराठा साम्राज्याचा विस्तार करण्यास या घराण्याचा मोलाचा वाटा आहे.धारचे संस्थानिक यशवंतरावराजे यांचा राज्याभिषेक झाला होता.या घराण्याला राजे ''विश्वासराव'' व ''सेनाबारासहस्री'' हे किताब होते. या घराण्याच्या महाराष्ट्रात अनेक शाखा आहेत त्यापैकी सुपेकर पवार, वाघोलीकर पवार,मलठण कर,विदर्भातील खेडकर पवार,धारचे पवार आणि देवासचे पवार,नगरदेवळेकर पवार, प्रमुख शाखा.तसेच इतर प्रमुख शाखा वाल्हे, सुपे, चिंचणी, येळपाने, पिंपळगांवकर पवार,जळगाव चाळीसगाव, नाशिक, कोकण, सातारा, अशा अनेक जिल्ह्यात आणि महाराष्ट्राच्या बाहेर ही अनेक शाखा आहेत.सध्या धार आणि देवास मध्यप्रदेश, सुपे जि. नगर, नगरदेवळे जि. जळगाव येथे राजवाडा आणि राजगादी आहे. == थोरात घराणे == *'''[[थोरात घराणे]]''' हे शिवकाळातील मराठा घराणे पेशवाईत उदयाला आले. [[संभाजी महाराज|संभाजी महाराजांच्या]] मृत्यूनंतर चाललेल्या मुघल-मराठा संघर्षात या घराण्याने विलक्षण पराक्रम गाजवला. या घराण्याला ''दिनकरराव'', ''अमिरुलउमराव'' व ''जंगबहादर'' हे किताब होते. १८व्या शतकाच्या सुरुवातीला [[गुजरात]], खानदेश व बागलाण प्रांतात मराठा साम्राज्याच्या विस्तारात या घराण्याचा मोलाचा वाटा आहे. या घराण्याला [[सूरत]], [[संगमनेर]], [[जुन्नर]], , कडेवलीत, [[पुणे]] आणि विजापूर या प्रांतात सरंजाम होता. [[पानिपतची तिसरी लढाई|पानिपतच्या तिसऱ्या लढाईत]] या घराण्यातील अनेक पुरुष कामी आले. या घराण्याच्या महाराष्ट्रात अनेक शाखा आहेत त्यापैकी विरगावकर थोरात, [[वाळकी|वाळकीकर थोरात]], पिंपळगावकर थोरात, वाळवेकर थोरात, पारनेरकर थोरात, नेवासकर थोरात आणि भूमचे थोरात या प्रमुख शाखा आहे. * == जगदाळे घराणे == *'''[[जगदाळे]]''' हे घराणे मूळचे [[मसूर|मसूर परगण्यातील]] पिढीजात वतनदार होते. हे घराणे पवार घराण्याची एक शाखा आहे. शिवकाळात हे घराणे आदिलशाहीच्या सेवेत होते. अफजल खानाच्या स्वारीच्या वेळी या घराण्यातील महादजी जगदाळे हा अफजल खानाला येऊन मिळाला होता. प्रतापगडाच्या पायथ्याशी झालेल्या लढाईत हा ठार झाला, पुढे शाहू राजांच्या काळात हे घराणे मराठा साम्राज्यात सामील झाले. == ढमढेरे घराणे == *'''[[ढमढेरे]]''' हे मराठा साम्राज्यातील प्रसिद्ध घराणे आहे. [[तळेगाव ढमढेरे]] हे या घराण्याचे मूळ ठिकाण आहे. छत्रपती संभाजी महाराज ते पेशवाई कालखंडापर्यंत या घराण्याने उत्तम कामगिरी बजावली आहे. ढमढेरे हे पेशव्यांच्या हुजुरात सैन्यातील प्रमुख सरदारांपैकी एक होते.<br /> == कदम घराणे == *'''देवळालीकर कदम''' देवळाली प्रवरा येथील कदम हे बँकापूरच्या कदंबांचे वंशज. हे छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या वेळेस राजगड किल्याचे ''तट-सरनौबत'' होते. राजाराम छत्रपतींच्या जिंजीच्या प्रवासातही बाजी कदम आणि खंडोजी कदम देवळालीकर हे बरोबर होते. == रणनवरे/रणवरे घराणे == *''' रणनवरे/रणवरे घराणे ''' रणनवरे/रणवरे हे शिवपूर्वकालीन प्रतिष्ठित मराठा घराणे आहे, जिंती तालुका फलटण हे रणनवरे सरदारांचे मूळ गाव रणनवरे घराण्याचा येथूनच महाराष्ट्रात विस्तार झाला. रणामध्ये लढण्यासाठी अग्रेसर असणाऱ्या बदामीकर साळुंखे चालुक्यांची ही मुधोळ येथील शाखा आहे. रणनवरे हे मराठ्यांच्या प्राचीन ९६ कुळांमधील एक प्रतिष्ठित असे घराणे आहे. सरदार मलोजी रणनवरे हे शहाजी राजे भोसले यांचे सहकारी होते. त्यांनी शहाजी राजे यांच्या सनदा विजापूरवरून जाऊन आणल्या.शहाजी महाराजांनी त्यांना हुक्केरी रायबाग परगण्याचे कारभारी म्हणून नेमले होते. तंजावर येथील प्रसिद्ध शिलालेखातील शहाजी राजांना मदत करणाऱ्या ९६ कुळांच्या यादीत या घराण्याचे नाव आहे. बाजी रणनवरे हे शिवरायांच्या शिलेदारांचे सरदार होते. जिंतीकर रणनवरे सरदारांनी स्वराज्याची पहिल्या बेलसरच्या लढाईत शिवरायांचा तोफखाना सांभाळला होता.शिवरायांच्या तोफखान्याचे पाहिजे प्रमुख हा मान रणनवरे सरदारांना जातो. वर्धनगड आणि पांडवगडाचे किल्लेदार हे रणनवरे सरदार होते. महाराष्ट्रात रणनवरे/रणवरे परिवाराच्या शाखा असलेली गावे... पुणे जिल्हा:निमसाखर, मळद (दौंड),राख, सणसर, रणनवरेवाडी, हिंजवडी. मांडकी, निंभोरे, जिंती (सातारा), जवळगाव (अंबाजोगाई),शिंदेवाडी, बोथे, लोणी (सातारा), सिंदुरजन, कडगाव (कोल्हापुर), काटी (विदर्भ), सेलू (वर्धा), पाणीपत (हरियाणा), बदामी (कर्नाटक). == मरळ घराणे == मरळ यांचे गोत्र अत्री,देवक पानकणीस व कुलदेवी जोगेश्वरी (आंबेजोगाई)आहे. यांचे मूळ घराणे जाधव पण काही कारणाने जाधव चे मरळ आडनाव केले. मरळ बारा मावळातील कानंद खोऱ्यात यांची देशमुखी होती.यांचे मुख्य गाव कानंद(वेल्हे,पुणे) या गावावरून या खोऱ्याचे नाव कानंद खोरे आहे . छत्रपती शिवाजी महाराज यांनी झुंझारराऊ हा किताब दिला. नंतर काही कारणाने मरळ घराण्यातील कुटुंबे वेल्हे तालुक्यात धानेप, कोंढावळे, पावे, दापोडे तसेच केळावडे (भोर), कोंढवे बुद्रुक (हवेली) येथे स्थायिक झाले. तरी अजूनही कानंद गावात मरळ घराण्याचे मूळ वंशज आहेत. == महाडीक घराणे == ● [[महाडीक]] - तारळे(सातारा जिल्हा), निनाम(सातारा). नागपूर, कोल्हापूर (महाराष्ट्र) कोकण, महाड, नेवरी,येलूर,ग्वाल्हेर, तंजावर, कर्नाटक. == माने घराणे == ●[[माने]] - राष्ट्रकुट वंशज [[ कुळ: सोमवंशी, देवक: गरुड पक्षी, गरुडाचे पंख. [[रहिमतपूर]] माने ,आणि [[म्हसवड]] राजेमाने सातारा जिल्हा, माने-पाटील विसापूर,मणेराजुरी(जमदाडे) ,सावर्डे तासगाव सांगली, महाराष्ट्र , वेळापूर् माने-देशमुख , कारेपूर, ता-लातूर, माने-भिमबहादुर कसबा सांगाव, मांगूर, चरेगाव, उदगाव. माने(भुजबळराव)आंबव,व भुजबळराव,घाटीवळे, माने, कुरचुम,सर्व गावे ता.संगमेश्वर (रत्‍नागिरी जिल्हा), सरकार-रुकडी, भादोले, भेंडवडे. यवतमाळ आणि नागपूर येथील माने. ठोमासे गाव चे माने पाटील. माने सरकार (पतंगराव) गाव- खानापूर , जि-सांगली . माने-खुबी, ता कराड,.माने गाव- इस्लामपूर, ता. वाळवा, जि-सांगली == घाटगे/घाडगे घराणे == *[[घाटगे|राजे-घाटगे]] || [[घाटगे|राजे-घाडगे]]: (वंश: सूर्यवंश गोत्र:कश्यप देवकः-सूर्यफुल)[कलचुरी - काळमुख सूर्यवंशी उर्फ घाटगे वंश], पाचेगाव,राजापूर, डिस्कळ(दिसकळ),मलवडी, निमसोड ता.खटाव, रायगाव, कोळ, कुकुडवाड (कराड भाग), खटाव मान काही भागात केंजळगड (सातारा जिल्हा), कुमठे,बोरगांव(बहे)(जिल्हा सागली) कागल (कोल्हापूर जिल्हा) बारामती (पुणे जिल्हा) (महाराष्ट्र, कर्नाटक). == मोरे घराणे == * [[मोरे]] - सुर्यवंश, लक्षमणपुत्र चंद्रकेतूचे वंशज, (मौर्यखंड), चंद्रगुप्त मौर्याचे कोकणात स्थलांतरित झालेले वंशज. सुरुवातीस छत्रपती शिवरायांना स्वराज्यासाठी विरोध आणि नंतर यांच्याच वंशजानी हिंदवी स्वराज्याकरिता तसेच पानिपतात स्वतःच रक्त सांडवल. जावळी, रायगड किल्ल्याचा परिसर, खटाव (सातारा जिल्हा) या गावाजवळचा वर्धनगड (महाराष्ट्र). == मोहिते घराणे == *[[मोहिते]] - चव्हानकुळी, [[तळबीड]][[जालना|, गोवेे(सातारा) येेेथील 'मोहिते इनामदार]]' [पोखले-ता.पन्हाळा येथील-मोहिते पाटील]. सरसेनापती हंबीरराव मोहिते हे वीर पुरुष. == मानकर घराणे == *'''मानकर/माणकर :''' सेनापती खंडोजी दादजी माणकर (छत्रपती शाहू पर्व) यांचे सरदार घराणे.(सरखेल तुळाजी कान्होजी आंग्रे यांचे सासरे). "रायगड जिल्हा": माणकर वाडा-खरवली, ता.माणगांव (इनामदार) "पुणे जिल्हा": सांगरुण-कातवडी, ता.हवेली. (सरपाटील मोसे खोरे) मौजे पारगाव तर्फे खेड (पाटील) ता. आंबेगाव, मानकरवाडी-मुळशी, मावळ, भोर, जुन्नर, इंदापूर या तालुक्यात आणि महाड-रायगड जिल्ह्यात उपशाखा वस्तीस आहेत. (इतिहास संशोधन-श्री.गणेश संभाजी मानकर, पुणे दि.०९.०९.२०२३) == मारणे घराणे == *[[मारणे]] - [[मुठे खोरे]] , [[मुठे मावळ]] * [['मारणे देशमुख']] * == शिर्के घराणे == * [[शिर्के]] - कोकण, श्रीरंगपूर (महाराष्ट्र). बल्लाळ होयसळ यादव यांचे वंशज == शिवले घराणे == *शिवले - हे प्रतिष्ठित मराठा घराणे आहे, "देवक वडाचे, वढू बुद्रुक तुळापूर, म ुंगे, किवळे, शिवली - भड वली व रेडग/ महाराष्ट्र. शिवले देशमुख, शिवले पाटील, शिवले चौगुले, शिवले (शिवळे ) -इनामदार ई. पदावर काम केलेले आहे. महत्त्वाचे कार्य म्हणजे छत्रपती संभाजी महाराज याचे अंतिम क्रिया याच घराण्यातील वीर पुरुषांनी केली." https://www.facebook.com/Shivale070419810704981/ संभाजी महाराजांची समाधी स्थळ वढू बुद्रुक गावी आहे. == सावंत घराणे == * [[सावंत]] - सावंतवाडी, (कोकण विभाग महाराष्ट्र आणि गोवा राज्य) == गायकवाड घराणे == * [[गायकवाड]] हे सूर्यवंशी क्षत्रिय मराठा घराणे आहे. घाटगे यांच्या प्रमाणेच मंगळवेढ्याच्या सूर्यवंशी कलचुरी/काळमुख घराण्याची एक शाखा. छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या काळापासून ते मराठा साम्राज्याच्या अंतापर्यंत या घराण्याने महत्त्वाची कामगिरी बजावली. क्षत्रियांच्या अनेक धर्मांपैकी एक असलेला धर्म म्हणजे गाईचे रक्षण करणे, गाईला कवाड दिले म्हणून गायकवाड असे या घराण्याचे नाव पडले. छत्रपती शिवाजी महाराज यांच्या पत्नी सकवारबाई यांचे माहेर गायकवाड घराणे होते. पुणे भागातील गायकवाड घराण्याने गुजरातवर स्वारी करून गुजरातमध्ये बडोदा संस्थानची स्थापना केली. सुर्वे, थोरात, काकडे, हांडे, शितोळे, खंडागळे, राऊत, सूर्यवंशी, दिनकरराव ही सर्व मराठा घराणी या गायकवाड कुळातूनच उत्पन्न झालेली आहेत. या सर्व घराण्यांचे देवक सूर्यफूल आहे. == गरुड घराणे == *'''''गरुड''''' - राष्ट्रकुट शाखा. महाराष्ट्र बेलसर, (मावळ) सांगिसे, टाकवे(खुर्द). ==शेलार घराणे == * शेलार/ [[शिलाहार]] अपरांत- यांचे कोल्हापूर व कोकण (महाराष्ट्र). == जगताप घराणे == '''[[जगताप]] -''' गुट्टीच्या सूर्यवंशी जगताप चोळ राजांचे वंशज. हे जगताप चोळ देवगिरीच्या यादवांचे मंडलिक होत. '''राजगादी''' : गुट्टी, आंध्रप्रदेश '''निशाण''' :  ध्वज स्तंभावर ऐरावत '''हरजीराजे जगताप''' हे जगताप कुळातील मुळेपुरुष आहेत. '''सरदार गोदाजीराजे जगताप''' हे  त्यांच्या शौर्यासाठी प्रसिद्ध असलेल्या शिवाजी महाराजांच्या सैन्यात होते. ते छत्रपती शिवाजी महाराजांचे जवळचे बालपणीचे मित्र होते. शिवाजी महाराजांनी जिंकलेल्या पहिल्या किल्ल्यासाठी त्यांनी तोरणा किल्ल्यावरील हल्ल्यात भाग घेतला होता. '''सरदार खंडोजी जगताप''' '''व''' '''सरदार कृष्णाजी जगताप''':पणदरे गावातील शिवाजी महारांजांच्या सैन्याखालील मराठा सरदार . == जाधव घराणे == * हिंदुस्थान च्या इतिहासातील मातब्बर शुर घराणे म्हणजे [[जाधव]] घराणे ,या घराण्यांचा वंश मुळत: यदुकुळ भगवान श्री कृष्णाच्या कुळाशी आणि रजपुत शाखा जाडोन कुळाशी आहे. * वंश- चंद्रवंश,कुळ-यदुकुळ, देवक- पानकणीस, गोत्र -अत्री, कुळदेवी जोगेश्वरी,श्री तुळजाभवानी पश्चिम महाराष्ट्रातील काही घराण्यांचे कुलदैवत श्री जोतिर्लिंग वाडी रत्‍नागिरी जि.कोल्हापुर,आणि , काही घराण्यांचे सातारा जिल्ह्यातील पाटण तालुक्यातील जळव येथील श्री जोतिर्लिंग आहे * हिंदवी स्वराज्याच्या महान संकल्पनेचा जन्म जिच्या उदरातुन झाला त्या स्वराज्य जननी राजमाता माॅसाहेब जिजाऊ यांचे वडील ,राजे लखुजीराव जाधव राव यांच्या घराण्याच्या अनेक शाखा महाराष्ट्रात आहेत. या घराण्याला राव हा किताब आहे. राजे जाधवराव, जाधवराव इनामदार, सरदार जाधव, जाधव-पाटील, अशी अनेक हिंदवी स्वराज्यातील मातब्बर सरदार घराणी तथा सरंजामदार घराणी महाराष्ट्रात आहेत. शंभुसिंह जाधवराव,सरसेनापती धनाजीराव जाधवराव,चंद्रसेन जाधव असे अनेक वीर योद्धे या कुळात जन्माला आहे, पैकी, * सिंदखेडराजा चे राजे जाधवराव, सासवड चे जाधवराव,भुईंज चे जाधवराव,मालेगांव ,निनाम, बहे, परींचे,साताऱ्याच्या उत्तरेस असलेले लिंब गोवे गांव चे सरदार जाधव, कोरेगांव तालुक्यातील जळगांव चे सरदार जाधव-इनामदार, उंब्रज चे सरदार जाधव इनामदार ,आर्वी चे सरदार जाधव-पाटील इनामदार. वडोली चे सरदार जाधव, पाटण तालुक्यातील काही गावे,कुंभार्ली,कराड गोळेश्वर चे जाधव, सातारा सांगली कोल्हापुर इत्यादी अनेक गावांमध्ये मातब्बर आणि मानकरी सरदार घराणी या शाखेशी जोडली आहेत * जाधव म्हणजेच देवगिरीचे यादव. या कुळातील अजून काही आडनावाचे ही पुणे जिल्ह्यातील बारा मावळातील मरळ, घारे, कडू, निगडे ही आहेत. == थोरात घराणे == *थोरात - देवक सुर्यफूल, सूर्यवंशी, गोत्र वशिष्ठ, कोल्हापूर, सांगली, सातारा, अकोले, सिन्नर, पारनेर, [[वाळकी]], [[वीरगाव]], पिंपळगाव, खुटबाव, वाळवणे, अष्टा, भूम, ओंड, कार्वे, बहे, वाळवे, येळवी,‌‌ थोरातवाडी कौठा , अनगरें ता श्रीगोंदा. छत्रपती शिवाजी महाराजांपासून पेशवेकाळापर्यंतचे सरदार घराणे. == तुंवर (तौर) घराणे == * राजेतौर ([[ठाकुर]]) कुंतलवंशीय पांडवातील अर्जुनाचे व दिल्लीपती आणि ग्वाल्हेरचा तोमर, तंवर यांचे वंशज आणि साडेबावीस गावे गोदावरी नदीच्याकाठी जहागिरदार. जिल्हा जालना आणि बीड यांच्या सीमेवर आणि कोल्हापूर येथे भोज राजाची राजधानी कसबा बीड येथील पाटीलकी आणि सावकार. == घोरपडे घराणे == *[[घोरपडे]], सिसोदे वंश, [[राजे घोरपडे]] - [[मुधोळ]], (महाराष्ट्र, कर्नाटक). संताजी घोरपडे हे घराण्यातील प्रभावशाली विरपुरुष. देवाक पाच पालवी,कुळ दैवत पाली चा खंडोबा गावे -भाडळे,जांब ,चिचंणी,डिस्कळ कआंबळएश्वर,एकाब,शिरढोण नांदगाव, तासगांव == घार्गे घराणे == * [[घर्गे-देसाई]]:- शिरोळ आणि निमसोड महाभारतातील यशोवर्धन राजाचे वंशज. == परिहार-(पऱ्हाड) घराणे == *परिहार-(पऱ्हाड)- साडेबारा गावे (वंश सूर्यवंश) गोदरी, अंचरवाडी, भालगाव, पिंप्री, डिग्रस बु, यवता, माळशेंबा, केंदूर. == कड/कडू घराणे == *बारा मावळ पैकी एक मोसे खोऱ्याचे देशमुख वतनदार *चाकणच्या ८४ गावांची सरदेशमुखी *नायगाव(पुरंदर) *शिराळा, अमरावती, अहिल्यानगर येथे उपशाखा वास्तव्यास आहेत. *कडू आडनावामध्ये ब्रिटिशकाळात चूक होऊन काही ठिकाणी "कड" हे आडनाव झालेले पाहायला मिळते *कडू घराण्याच्या इतिहास संशोधनाचे व एकीकरणाचे कार्य श्री.कृणाल कडू देशमुख करत आहेत. *https://www.instagram.com/kadu_sardar?igsh=amRucGQ3M2VuY2s2 हे कडू घराण्याचे अधिकृत पेज आहे. == काळे घराणे == १) राशीन, ता.कर्जत, जि.नगर २)घोडेगाव, ता.आबेगाव,जि.पुणे 3) कुवर बहाद्दूर-देशमुख(काळे), सिन्नर, जि.नाशिक == शिळीमकर घराणे == * शिळीमकर-देशमुख: (मूळचे शिंदे) सरदार घराणे, देशमुख गुंजन मावळ (भोर - राजगड परिसर) == काटे घराणे == *काटे घराणे :- पूने, हिंगणगाव, टाकोबाईचीवाडी, ता. फलटण<br /> == शिरोळे घराणे == *इनामदार शिरोळे पाटील घराणे - शिवाजीनगर (भांबुर्डे) पुणे शहर, पावनखिंड च्या युद्धात वीरगती झालेले शिलेदार राणोजी शिरोळे व पानिपत वीर शेखोजी शिरोळे पाटील. शिरोळे हे पुणे जिल्ह्यातील एक प्रमुख घराणं आहे. या घराण्याचे आडनाव मूळचे शिरवले होते. शिरवळे बुरुज हे रोहिडा किल्ल्याच्या सात बुरुजांपैकी एक आहे, त्यामुळे या कुटुंबाचे आडनाव शिरवळे या बुरुजावरून आले आहे. या कुटुंबाचा इतिहास मराठा साम्राज्यासाठी शौर्य आणि सेवेने चिन्हांकित आहे पावनखिंड येथे झालेल्या युद्धात बांदल सेनेत शिरोळे सरदार देखील होते त्या युद्धात वीरगती झालेले शिरोळे सरदार यांना छत्रपती शिवाजी महाराज यांनी पुण्यातील भांबुर्डे आजचे छत्रपती शिवाजी नगर येथील काही जमीन इनाम म्हणून दिली<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://doi.org/10.7717/peerj.19621/supp-3|title=Supplemental Information 3: Maternal characteristics of GH and non-GH participants|website=doi.org|access-date=2025-07-15}}</ref> पुढे देखील शिरोळे सरदार हे स्वराज्याच्या सेवेत होते पानिपत च्या तिसरा युद्धात शिरोळे घराण्यातील 7 कर्तबगार व्यक्ती यांना वीरगती झाल्यामुळे पेशव्यांनी त्यांना पिंपळे गुरव येथील जमीन इनाम म्हणून दिली शिरोळे कुटुंबाचा धर्म आणि जात -- हिंदू, क्षत्रिय ९६ कुळी मराठा, कुलदेव - जेजुरीचा खंडोबा, कुल देवी - तुळजापूरची तुळजाभवानी, गोत्र - शांडिल्य, देवक - सूर्यफुल (सूर्यफुल). येकोजी - १ शिरोळे (शिरवले) हे या घराण्याचे मूल पुरुष. शिरोळे वंशवृक्ष - येकोजी - (मुल पुरुष) -- शेखोजी -- राणोजी (पावनखिंडीच्या लढाईत लढले) -- रत्नोजी -- येकोजी - २ आणि मोराजी, येकोजीला तीन मुलगे होते -- जेसोजी, जोगोजी, गिरजोजी आणि मोराजीला पाच पुत्र - सुलतानजी, राणोजी, शेखोजी, आनंदराव, गोविंदराव. शिरोळे कुटुंबातील ओळखीच्या व्यक्ती आहेत -- डीआयजी अधिकारी कै. दिनकरराव आबुराव शिरोळे, महापौर व आमदार कै. भाऊसाहेब लक्ष्मणराव शिरोळे, आमदार कै. मालतीबाई माधवराव शिरोळे, माजी महापौर श्री. बाळासाहेब लक्ष्मणराव शिरोळे, आर्मी मेजर कै. कृष्णराव माधवराव शिरोळे, फर्ग्युसन महाविद्यालयाचे उपप्राचार्य कै. बाबुराव गणपतराव शिरोळे, आयआरएस अधिकारी कै. माधवराव कृष्णराव शिरोळे, डॉक्टर कै. धैर्यशील बाबुराव शिरोळे, डॉक्टर कै. धैर्यशील बाबुराव शिरोळे, अधिकारी डॉ. डॉक्टर श्री. श्रीरंग धैर्यशील शिरोळे, माजी खासदार श्री. अनिल गुलाबराव शिरोळे, मारोतीराव लक्ष्मणराव शिरोळे, माजी नगरसेवक श्री. श्रीकांत भाऊसाहेब शिरोळे, आमदार श्री. सिद्धार्थ अनिल शिरोळे, राजकीय नेते श्री. रणजित श्रीकांत शिरोळे, इ. == गोळे घराणे == *गोळे घराणे, भुजजी गोळे,धाकलोजी गोळे, रुद्रजी गोळे १५३ गावात सरनौबत गोळे ==दाभाडे घराणे == {{बदल}} *[[चऱ्होली|चऱ्होलीकर दाभाडे]] सरदार बजाजी दाभाडे पाटील ([[तळेगाव दाभाडे]]) यांना दोन मुले होती. १ले येसाजीराव व दुसरे सोमाजीराव होय. * सोमाजी बिन बजाजी दाभाडे च-होली गावच्या वतनावर आले. च-होली सरदार दाभाडे घराण्यातील सोमाजीराव दाभाडे हे मूळ पुरुष होय. सोमाजी दाभाडे यांना २ मुले होती. थोरले कृष्णाजी व '''धाकटे बाबुराव''' होय. [[कृष्णाजी दाभाडे]] यांचा अनेक ऐतिहासिक पत्रांमध्ये उल्लेख आढळतो. छत्रपती_शाहू_महाराज शाहू महाराज १६९० पासून महाराणी येसुबाईसाहैब यांचे सोबत औरंगजेबच्या कैदेत होते. औरंगजेबच्या शेवटच्या काळात शाहू राजांना सोडवण्यासाठी ज्या मराठा सरदारांनी प्रयत्नांची शिकस्त केली, त्यामध्ये सरदार कृष्णाजी दाभाडे चऱ्होलीकर ही होते. छत्रपती शाहू महाराज यांनी सुटकेनंतर दाभाडे घरण्यावर महत्त्वाच्या जबाबदाऱ्या सोपविल्या होत्या. स्व पराक्रमाचा जोरावर त्यांनी त्या सार्थ केल्या. शाहू महाराजांनी खंडेराव दाभाडे यांना सेनापतीपदी नियुक्त केले तर, कृष्णाजी दाभाडे यांना सुभेदार व सेनाबारासहश्री म्हणून नेमले. महाराणी येसूबाई यांची दिल्लीहून सुटका करण्यासाठी गेलेल्या मराठा सैन्यात कृष्णाजी दाभाडे हे सुभेलष्कर म्हणून सामील होते. सातारा व कोल्हापूर छत्रपतींमधील वारणेच्या तहात ते उपस्थित होते. गुजरात, खान्देश, मिरज, बारामती, कोकण, दिल्लीमधील लढ्यात त्यांचा सहभाग होता. त्यांच्या पराक्रमावर खुश होऊन शाहू छत्रपतीकडून त्यांना अनेक गावची वतनदारी मिळाले होती. त्यांना १२ गावांची जहागिरी होती, त्यापैकी चऱ्होली हे प्रमुख वतनाचे गाव आहे. इ स 1725 मध्ये चऱ्होली येथील डोंगरावर वाघेश्वर महादेवाचे मंदिर सुभेदार कृष्णाजी दाभाडे यांनी बांधले. श्रीमंत सुभेदार श्री कृष्णाजी दाभाडे यांचा कार्याचा सन्मान म्हणून चऱ्होली ग्रामस्थच्या वतीने व श्री सागर दाभाडे आणि दाभाडे घराणे यांच्या विशेष प्रयत्नांमधून चऱ्होली येथील प्रमुख चौकाला "श्रीमंत सुभेदार कृष्णाजी दाभाडे" चौक असे नामकरण पूर्वी करण्यात आले होते. शिवाय मरकड रोडला इंद्रायणी नदीवर असणाऱ्या पुलाला "श्रीमंत सरसेनापती खंडेराव दाभाडे सरकार"पूल असे नामकरण करण्यात आले आहे. = मराठा राज्ये = ब्रिटिशांच्या भारतातील आगमनापूर्वी भारतावर मराठ्यांचे साम्राज्य होते. भारत देशावर ब्रिटिश सत्ता येण्यापुर्वी भारताच्या अटक ते कटक (पुर्व-पश्चिम दिशा), पंजाब-हरियाना ते तंजावर (उत्तर-दक्षिण दिशा) या भूभागावर सातारा(चक्रवर्ती राजधानी) अंकित अनेक मराठी महाराजांची बडोदा, धार, ईंदौर, ग्वाल्हेर, तंजावर अशी राज्ये तसेच मराठी सरदारांची संस्थाने होती. * [[अक्कलकोट]] * [[इचलकरंजी]] * [[इंदूर]] * [[औंध]] * [[कुरुंदवाड]] * [[कोल्हापूर]] * [[ग्वाल्हेर|ग्वाल्ह]].[[ग्वाल्हेर|र]] * [[धनुर]] * [[जत]] * [[जव्हार]] * [[झांशी]] * [[तंजावर]] * [[देवास]] (थोरली पाती, धाकटी पाती) * [[धार]] * [[नागपूर]] * [[फलटण]] * [[बडोदे]] * [[भोर]] * [[मुळशी]] * [[मुधोळ]] * [[सांदूर]] ([[कर्नाटक]]) * [[सांगली]] * [[सातारा]] * [[सावंतवाडी]] * म्हसवड * मलवडी *[[घाटगे|बुध]] * (कागल ) * (जावळी) *भाळवणी * भूम {{मराठा साम्राज्य}} [[वर्ग:मराठा साम्राज्य]] [[वर्ग:याद्या]] ==दांडाईत घराणे== ई.१८ ते १९ व्या शतकात भारत स्वातंत्र्य होण्याच्या अगोदर दांडाईत घराणे हे निजामकालीन शुरविर -दानविर मराठा घराणे आहे. या घराण्याला निजामकालीन पट्टेदार(जमिनदार)हि उपाधी होती.दांडाईत घराणे हे मुळचे पुरातन ब्राम्हणखेडा कल्याणी तिरावर वसलेले गावचे (पुरातन ब्राम्हणखेडा). ई.स.१८६७-६८ साली पुरातन ब्राम्हणखेडा हे गाव कल्याणी नदीला महापुर आल्याने या महापुरात नेस्तनाबूत झाले.आज इ.स.२०२४ रोजी सुद्धा या पुरातन ब्राम्हणखेडा या गावाचे आवशेस सापडते पहायला मिळतात येथे पुरातन गाव स्थीर होते याची साक्ष म्हणुन पवन पुत्र मारोतीरायाचे मंदिर येथे पहावयास मिळते तसेच गावगढीचे आवशेस पांढरी माती पहावयास मिळते. गाव महापुरात वाहुन गेले पण मारोतीरायाचे मंदिर येथे स्थिर उभे राहिले म्हणुन गोविंदा देवराव दांडाईत यांनी त्यांच्या मोठ्या मुलांचे नाव(मारोती गोविंदा दांडाईत) ठेवले. त्या महापुरात नंतर पुन्हा गाव वस्ती स्थीरवण्यासाठी गोविंदा देवराव दांडाईत यांनी नविन ब्राम्हण खेडा या गाव उभारण्यासाठी आपली स्वतःची २३ एक्कर जमिन गावांसाठी दानपत्र करून दिली.हे दानपत्रक पुरविच्या निजामकालीन हैद्राबाद संस्थानातकडे आहे. <nowiki>*</nowiki>गोविंदा देवराव दांडाईत यांची वंशवाळ* ता.जालना जि.औरंगाबाद महाराष्ट्र भारत.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://accounts.google.com/v3/signin/identifier?continue=https%3A%2F%2Fmail.google.com%2Fmail%2Fu%2F0%2F&emr=1&followup=https%3A%2F%2Fmail.google.com%2Fmail%2Fu%2F0%2F&ifkv=Ab5oB3oJayiARpbMfjfkFVhfeoBi70YZI8-0avgWMzs9HWGmnya1F3Wy_9AV1tqD0RzWHD1O3YI4&osid=1&passive=1209600&service=mail&flowName=GlifWebSignIn&flowEntry=ServiceLogin&dsh=S-1153905163%3A1723989572204402&ddm=0|title=Gmail|website=accounts.google.com|access-date=2024-08-18}}</ref>[अपत्ये: ४ मुल] १#)मारोती गोविंदा दांडाईत(अपत्ये नाही) २) आबाजी गोविंदा दांडाईत(अपत्ये २ मुलं) ३)मंजाजी गोविंदा दांडाईत(अपत्ये २मुली) ४)लहानूजी गोविंदा दांडाईत (अपत्ये नाही) २#) आबाजी गोविंदा दांडाईत(अपत्ये २मुल) १#)बाबुराव आबाजी दांडाईत(अपत्ये ३मुल २मुली) १/तुकाराम बाबुराव दांडाईत (अपत्ये १मुलगी) २)भाऊराव बाबुराव दांडाईत(अपत्ये ३ मुलं २मुली) ३) बाबासाहेब बाबुराव दांडाईत (अपत्ये २मुल १मुलगी) २#)(२/पिराजी आबाजी दांडाईत(अपत्ये ३ मुलं १मुलगी) १)त्र्यंबकराव पिराजी दांडाईत(अपत्ये ४मुल १मुलगी) २)लिंबाजी पिराजी दांडाईत(अपत्ये २मुल) ३)जनार्दन पिराजी दांडाईत(अपत्ये २मुल १मुलगी) ३#)३/मंजाजी गोविंदा दांडाईत( २मुली ) 5s8wgxilur6f55hw3qikj76f8uqwlgr 0 69624 2682995 2623606 2026-05-06T11:15:55Z नरेश सावे 88037 2682995 wikitext text/x-wiki '''मुलुंड विधानसभा मतदारसंघ - १५५''' हा [[महाराष्ट्र विधानसभा|महाराष्ट्र राज्य विधानसभे]]च्या [[महाराष्ट्र विधानसभेच्या मतदारसंघांची यादी|२८८ मतदारसंघांपैकी]] एक आहे. हा मतदारसंघ [[मुंबई उपनगर जिल्हा|मुंबई उपनगर जिल्ह्यात]] येतो. लोकसभा आणि विधानसभा मतदारसंघ परिसीमन आदेश, २००८ नुसार केलेल्या मतदारसंघांच्या रचनेनुसार मुलुंड मतदारसंघात [[बृहन्मुंबई महानगरपालिका|बृहन्मुंबई महानगरपालिकेच्या]] जनगणना वॉर्ड क्र. २४८६ ते २४८८ यांचा समावेश होतो. मुलुंड हा विधानसभा मतदारसंघ [[मुंबई उत्तर-पूर्व लोकसभा मतदारसंघ|मुंबई उत्तर पूर्व लोकसभा मतदारसंघात]] मोडतो.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|title=भारत परिसीमन आयोग यांची अधिसूचना|लेखक=|विदा संकेतस्थळ दुवा=https://web.archive.org/web/20090219014012/http://ceo.maharashtra.gov.in/pdf/Notification_Marathi.pdf|विदा दिनांक=2009-02-19|दुवा=http://ceo.maharashtra.gov.in/pdf/Notification_Marathi.pdf|कृती=|प्रकाशक=मुख्य निवडणुक अधिकारी, महाराष्ट्र राज्य|दिनांक=|अ‍ॅक्सेसदिनांक=१२ October २००९|url-status=live}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://eci.gov.in/files/file/3931-delimitation-of-parliamentary-assembly-constituencies-order-2008/|title=Delimitation of Parliamentary & Assembly Constituencies Order - 2008|url-status=live}}</ref> [[भारतीय जनता पक्ष|भारतीय जनता पक्षाचे]] [[मिहिर चंद्रकांत कोटेचा]] हे मुलुंड विधानसभा मतदारसंघाचे विद्यमान आमदार आहेत.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://mls.org.in/pdf2022/budget/%E0%A5%A7%E0%A5%AA%20%E0%A4%B5%E0%A5%80%20%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0%20%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%A7%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%B8%E0%A4%AD%E0%A4%BE%20%E0%A5%A8%E0%A5%A6%E0%A5%A7%E0%A5%AF%20%E0%A4%B8%E0%A4%A6%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%9A%E0%A4%BE%20%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%BF%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%A4%20%E0%A4%9C%E0%A5%80%E0%A4%B5%E0%A4%A8%20%E0%A4%AA%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%9A%E0%A4%AF.pdf|title=१४ वी महाराष्ट्र विधानसभा २०१९ सदस्यांचा संक्षिप्त जीवन परिचय|url-status=live}}</ref> == आमदार == {| class="wikitable" !वर्ष !आमदार<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://eci.gov.in/statistical-report/statistical-reports/|title=STATISTICAL REPORTS OF GENERAL ELECTION TO STATE LEGISLATIVE ASSEMBLY (VIDHANSABHA)|url-status=live}}</ref> ! colspan="2" |पक्ष |- |[[महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक २०१९|२०१९]] | [[मिहिर चंद्रकांत कोटेचा]] | style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | |[[भारतीय जनता पक्ष]] |- |[[महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक २०१४|२०१४]] | [[सरदार तारा सिंग]] | style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | |[[भारतीय जनता पक्ष]] |- |[[महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक २००९|२००९]] | [[सरदार तारा सिंग]] | style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | |[[भारतीय जनता पक्ष]] |} ==माजी आमदार== #[[वामनराव परब]] इसवी सन १९९०.<ref>महाराष्ट्र टाईम्स, वसई विरार पुरवणी,५ मे २०२६</ref> == निवडणूक निकाल == {|class="wikitable collapsible collapsed" ! colspan=3 width=600{{!}} [[महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक २००९]] |- !colspan=3|मुलुंड |- |- !उमेदवार ![[पक्ष]] !मत |- |[[सरदार तारा सिंग]] |[[भाजप]] |६५७४८ |- | सत्यवान गणपत दळवी |[[मनसे]] |३७७७२ |- | महादेव शेलार |[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] |३४६३० |- | योगेश तथा सिद्धार्थ साहेबराव शिलवंत |[[रिपब्लिकन पार्टी ऑफ इंडिया|रिपाई (आ)]] |३७०६ |- | पंकजभाई सोमचंद शाह |[[अपक्ष]] |१७६७ |- | भावेश भिंदे |[[अपक्ष]] |१४४१ |- | विजय जनार्दन शिकतोडे |[[बहुजन समाज पक्ष|बसपा]] |८०० |- | सुशील भास्कर यादव |[[अपक्ष]] |६०४ |- | जसुभाई गोहिल |[[अपक्ष]] |५०८ |- | मंजुळा रामचंद्र अहिरे |[[हिंदुस्तान जनता पार्टी]] |४५५ |- | हेमकिरण रतनलाल जंगम |[[अपक्ष]] |४२८ |- | सूर्यकांत विश्राम पालव |[[अपक्ष]] |३८३ |- | भाविन जुठालाल शाह |[[अहिरा नॅशनल पार्टी|अहिरा]] |३२१ |- |DHARMENDRA GOVINDJI LODAYA |[[अपक्ष]] |२५८ |- |PRAVIN MADHUKAR शिंदे |[[अपक्ष]] |१९३ |- |KIRAN PANDURANG SHIRSEKAR |[[अपक्ष]] |१४५ |- |RANJEET BHIKA MISAL |[[अपक्ष]] |१४० |- |ASHISH GOVIND SHANDILYA |[[अपक्ष]] |१२७ |} {{विस्तार}} == बाह्य दुवे == *{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा=http://eci.nic.in/eci_main/electionanalysis/AE/S13/partycomp52.htm | प्रकाशक=[[भारतीय निवडणूक आयोग]] | भाषा=इंग्लिश | title=भारतीय निवडणूक आयोगाच्या संकेतस्थळावर {{लेखनाव}} निवडणुकांतील इ.स. १९७८ पासूनच्या निवडणुकांचे पक्षनिहाय मतदानाच्या टक्केवारीचे तुलनात्मक विश्लेषण | ॲक्सेसदिनांक=२१ जुलै २०१३}} == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:महाराष्ट्रामधील विधानसभा मतदारसंघ]] [[वर्ग:मुंबई उपनगर जिल्ह्यामधील विधानसभा मतदारसंघ]] [[वर्ग:ईशान्य मुंबई लोकसभा मतदारसंघ]] fdqvkgxonnz7laqfzxnvg6tsg9qmf9m 0 76262 2682880 2456776 2026-05-05T19:37:05Z ~2026-27213-30 182835 2682880 wikitext text/x-wiki {{विस्तार}} ===विविध नावे=== वैदिक काळात अधिक महिन्याला संसर्प, मलीमलूच असे म्हणले गेले आहे.<ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=K4FXqaw5BoAC&newbks=0&printsec=frontcover&pg=PR32&dq=vedic+importance+of+Adhik&hl=en|title=Sacred Books of T He East: the Vedanta- Sutras|publisher=Atlantic Publishers & Distri|language=en}}</ref> अधिक मासाला पुरुषोत्तम मास, मल मास,धोंड्याचा महिना असेही म्हणतात. ==प्राचीन इतिहास-वैदिक काळ== अधिक महिन्याचे संदर्भ वैदिक साहित्यात आढळतात. सौर कालगणना वेदकाळात अस्तित्वात होती आणि चांद्र कालगणना ही अस्तित्वात होती. वैदिक ऋषींना हे लक्षात आले की चांद्र आणि सौर कालगणना यांचा एकमेकांशी मेळ जुळण्यासाठी काही दिवसांचा फरक पडत होता. हे अंतर भरून काढण्यासाठी काही दिवस अधिक घ्यावे लागले. वैदिक काळातच हे अंतर भरून काढण्यासाठी दर ३ वर्षांनी कालगणनेमध्ये ३० दिवस अधिक घेतले गेले. हाच तो अधिक मास होय.<ref name=":2">{{स्रोत पुस्तक|title=भारतीय संस्कृती कोश खंड १|last=जोशी, होडारकर|first=महादेवशास्त्री, पद्मजा|publisher=भारतीय संस्कृतिकोष मंडळ|year=मार्च २०१० (पुनर्मुद्रण)|isbn=|location=पुणे|pages=१३७-१३८}}</ref> ==धार्मिक महत्त्व== या मासात मंगल कार्ये, काम्य व्रते इत्यादींचा त्याग करतात. त्यामुळे या मासास इहलोकात अनेक निर्भत्सनांना सामोरे जावे लागले. त्यामुळे व्यथित होऊन तो मास वैकुंठात विष्णूकडे गाऱ्हाणे घेऊन गेला. विष्णूने त्यास गोकुळात [[श्रीकृष्ण|कृष्णाकडे]] पाठविले. तो कृष्णास शरण गेला. कृष्णाने त्या मासाचे नाव बदलून 'पुरुषोत्तम मास' असे ठेविले अशी कथा प्रचलित आहे.<ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=fmtxAwAAQBAJ&newbks=0&printsec=frontcover&pg=PA393&dq=religious+importance+of+adhik+maas&hl=en|title=Hindu Dharma-A Teaching Guide|last=Kapur|first=Kamlesh|date=2013-08|publisher=Xlibris Corporation|isbn=978-1-4836-4557-5|language=en}}</ref> या मासात जे श्रद्धाभक्तियुक्त राहून उपासना, कर्मे, व्रते व दाने करतील त्यांना पुण्य मिळेल असेही त्यास वचन दिले.<ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.co.in/books?id=kWqPwWpkhg0C&pg=PA288&dq=importance+of+purushottam+maas&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjkr8vBhZTbAhXHo48KHQjUBqIQ6AEIJDAA|title=Yatra 2 Yatra|date=2009|publisher=Yatra2Yatra|language=en}}</ref><ref name=":0" /> अधिक मास हा पुरुषोत्तम मास म्हणून ओळखला जातो. या विशिष्ट महिन्यात [[विष्णू]] देवतेच्या उपासनेला विशेष महत्त्व आहे. या काळात [[उज्जैन]] येथे विशेष यात्रा भरते. भागवत पुरणाचे वाचन, भागवत कथा सप्ताह, स्नान, दान, [[जप]] यांचे आचरण या महिन्यात केले जाते. ब्राह्मणांना भोजन, [[दान]] देणे यासाठीही या महिन्यात विशेष उपक्रम केले जातात.<ref name=":2" /> अधिक महिन्यात विविध मंगल कृत्ये करू नयेत असा संकेत रूढ आहे, त्यामुळे या महिन्यात विवाह, मुंज, बारसे असे संस्कार केले जात नाहीत. तसेच नव्या वस्तूंची खरेदी अथवा नव्या कपड्यांची खरेदी अशा गोष्टी न करण्याची परंपरा समाजात रूढ आहे.<ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=JFpZDwAAQBAJ&newbks=0&printsec=frontcover&pg=PT8&dq=%E0%A4%85%E0%A4%A7%E0%A4%BF%E0%A4%95+%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B8+%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AF&hl=en|title=SARV VIPRA MARTAND|date=2018-05-01|publisher=VIMLESH SHARMA|language=hi}}</ref> अधिक मासात भारतभरात विष्णूच्या विविध मंदिरांत विशेष पूजाचे आयोजन केले जाते. भागवत पुराणाचे सप्ताह, दान, स्नान असे धार्मिक उपक्रम आयोजित केलेलं जातात. विविध यात्रा-जत्रा यांचे आयोजन केले जाते.महाराष्ट्रातील [[बीड]] जिल्ह्यात पुरुषोत्तम मंदिर आहे. तेथे अधिक मासात संपूर्ण महिना विशेष धार्मिक उत्सव आयोजित होतात.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.lokmat.com/beed/here-only-temple-lord-purushottam-excessive-importance-excess-mass/|title='येथे' आहे भगवान पुरुषोत्तमाचे एकमेव मंदिर; अधिक मासात आहे अनन्यसाधारण महत्व|last=author/lokmat-news-network|date=2018-05-15|website=Lokmat|language=mr-IN|access-date=2020-09-19}}</ref> ==खगोलशास्त्रीय महत्त्व== [[पृथ्वी]]च्या सूर्याभोवतीच्या भ्रमणामुळे, [[सूर्य]] हा बारा राशींमधून प्रवास करत कालचक्राचे एक वर्ष पूर्ण करतो असे भासते, त्यास ३६५ दिवस, ५ तास ४८ मिनिटे आणि साडे ४७ सेकंद लागतात. त्या काळात इंग्रजी(ग्रेगरी) कॅलेंडरवरचे बारा महिने पूर्ण होतात. मात्र, चंद्राच्या पृथ्वीभोवती फिरण्यावर आधारलेले १२ हिंदू चांद्र मास(महिने) मात्र ३५४ दिवसातच म्हणजे ११ दिवस आधीच पूर्ण होतात. [[महाराष्ट्र]], [[गुजरात]], [[आंध्रप्रदेश]] आणि [[कर्नाटक|कर्नाटका]]तील चांद्र मास हे अमान्त (अमावस्येला संपणारे) असतात. उत्तरेला ते पौर्णिमान्त असतात. ज्या हिंदू मासात सूर्य एकाही राशीचे संक्रमण करीत नाही, (रास बदलत नाही) तो '''अधिक मास''' होय. सौर मास व चांद्र मास यांची सांगड घालण्यासाठी व या अकरा दिवसांचा फरक भरून काढण्यासाठी [[हिंदू पंचांग|पंचांगात]] अधिक मासाची व क्षय मासाची योजना करण्यात आलेली आहे. तीन वर्षांत होणारा ३३ दिवसांचा फरक [[क्षय मास]] वा अधिक मास टाकून, ही कालगणना सूर्याधारित सौर वर्षाशी जुळवून घेण्यात येते.<ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=TAaCAAAAMAAJ&newbks=0&printsec=frontcover&dq=different+names+of+adhik+maas&q=different+names+of+adhik+maas&hl=en|title=Celebrations: Festive Days of India|last=Patil|first=Vimla|date=1994|publisher=India Book House|isbn=978-81-85028-81-1|language=en}}</ref><ref name=":1" /> ==भारतातील प्रांतानुसार== सूर्याधरित पंचांग पाळणाऱ्या [[आसाम]], [[ओरिसा]], [[केरळ]], [[तमिळनाडू]], [[पश्चिम बंगाल]] या राज्यांत अधिक महिना नसतो, तो फक्त चांद्र पंचांग वापरणाऱ्या [[आंध्र प्रदेश]], [[कर्नाटक]], [[गुजरात]], [[महाराष्ट्र]] आणि [[मध्य प्रदेश|मध्य प्रदेशां]]सारख्या राज्यांत पाळला जातो.<ref name=":0">{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=IKqOUfqt4cIC&newbks=0&printsec=frontcover&pg=PA305&dq=different+names+of+adhik+maas&hl=en|title=Traditional Festivals: A Multicultural Encyclopedia|last=Roy|first=Christian|date=2005|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1-57607-089-5|language=en}}</ref> चैत्रापासून [[आश्विन]] महिन्यांपर्यंतचा कोणताही एक महिना अधिक मास म्हणून येऊ शकतो. कारण या महिन्यांतच सूर्याची गती मंद असते, व त्याला एका राशीतून दुसऱ्या राशीत जायला जास्त वेळ लागतो. क्वचित [[कार्तिक]] वा [[फाल्गुन]] महिन्यातही अधिक मास येतो. त्या वर्षी एकाच नावाचे दोन चांद्र महिने असतात, अगोदरचा अधिकमास आणि नंतर लगेच येणारा महिना हा निजमास. एखादा विशिष्ट महिना अधिकमास आला की १९ वर्षांनंतर तोच महिना अधिकमास म्हणून येऊ शकतो.<ref name=":1">{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=mCV5YKU7TIcC&newbks=0&printsec=frontcover&pg=PA104&dq=different+names+of+adhik+maas&hl=en|title=India'S Glorious Scientific Tradition|last=Soni|first=Suresh|date=2009-01-01|publisher=Prabhat Prakashan|isbn=978-81-8430-028-4|language=en}}</ref> ज्यावर्षी चैत्र हा अधिकमास असतो, त्यावर्षी अधिकमासाच्या सुरुवातीलाच शकसंवत्सराचा आकडा एकने पुढे जातो, गुढी पाडवा मात्र चैत्र आघिक प्रतिपदेला म्हणजे आघिक मासाच्या पहिल्या दिवशी गुढिपाडवा हा नववर्षाचा आरंभ दिवस असतो काहीवेळा एकाच चांद्रमासात सूर्याच्या दोन संक्रांती येतात, म्हणजे सूर्य दोनदा रास बदलतो. अशावेळी क्षयमास येतो. [[मार्गशीर्ष]], [[पौष]] आणि [[माघ]] या महिन्यांत अधिक मास कधीही येत नाहीत, क्षयमास येतात. क्षयमासाच्या आजूबाजूच्या महिन्यांमध्ये केव्हातरी थोड्या अंतराने दोन अधिकमास येतात. ==स्पष्टीकरण== चांद्र वर्ष आणि सूर्य(सायन) वर्ष यांच्यात मेळ घालण्याच्या उद्देशाने, पंचांगकर्त्यांनी कालगणनेसाठी जरी चंद्राचे भ्रमण प्रमाण मानले तरी महिन्यांची नावे मात्र सूर्याच्या भ्रमणाप्रमाणे ठेवली.<ref name=":1" /> म्हणजे मीनेत सूर्य असताना जेव्हा अमावास्या येऊन संपेल तेव्हा चैत्र महिन्याला सुरुवात होईल. मेषेत सूर्य असताना आलेल्या अमावास्येनंतर वैशाख सुरू होतो, वगैरे. सूर्य एका राशीत साधारणपणे एक महिना राहतो. साधारण १४ ते १७ तारखेला तो रास बदलतो. एका अमावास्येला सूर्य ज्या राशीत असतो, त्याच्या पुढच्या राशीत तो नंतरच्या अमावास्येला असतो. मात्र साधारण तीन वर्षांनी एक अशी अवस्था येते की एका अमावास्येला सूर्य ज्या राशीत असेल त्याच राशीत तो पुढच्या अमावस्येलाही असतो. नियमाप्रमाणे सूर्य अमावास्येला ज्या राशीत असेल त्या राशीप्रमाणे त्या महिन्याला नाव दिले जाते. पण दोन लागोपाठच्या अमावास्यांना सूर्य एकाच राशीत असेल तर, म्हणजे सूर्य रासच बदलत नसेल तर तर त्या दुसऱ्या अमावास्येनंतर सुरू होणाऱ्या महिन्याला नाव काय द्यायचे? अशा वेळी नाव 'रिपीट' करण्यात येते. मेषेत सूर्य असताना येणाऱ्या अमावास्येनंतर वैशाख महिना सुरू होतो हे सर्वसाधारणपणे खरे असले तरी जर त्यानंतरच्या चांद्रमासात सूर्याचे राशिसंक्रमण होत नसेल तर तो चांद्रमास वैशाख नसून अधिक वैशाख असतो. तेव्हा हे लक्षात ठेवले पाहिजे की चांद्रमासाचे नाव सूर्याच्या शुक्ल प्रतिपदेच्या स्थितीवरून नव्हे तर त्याच्या अमावास्येच्या स्थितीनुसार ठरते. जसे सूर्य मेषेत असताना जी अमावास्या येते ती चैत्र अमावास्या. सूर्य मीनेत असताना जी अमावास्या येते ती फाल्गुन अमावास्या. अर्थात सूर्य मीनेत असताना अधिक चैत्र अमावास्या किंवा मेषेत असताना अधिक वैशाख अमावास्या (आणि याप्रमाणे इतरही) येऊ शकतात. ज्या चांद्र महिन्यात सूर्याचे एका राशीतून पुढच्या राशीत संक्रमण होत नाही, तो महिना अधिक महिना मानतात आणि त्यानंतरचा निज महिना. याच नियमाने ज्या चांद्र महिन्यात सूर्य दोन राशींनी पुढे सरकतो, त्या महिन्याला क्षयमास म्हणतात. पौर्णिमेला महिना संपतो अशा पद्धतीच्या पंचांगात निजमासाच्या एका (कृष्ण) पक्षानंतर अधिक मासाचे दोन पक्ष येतात, आणि त्यानंतर निजमासाचा शुक्ल पक्ष (दुसरा पंधरवडा). त्या पंचांगातला अधिक मास आणि अमान्त पद्धतीच्या पंचांगातील अधिक मास एकाच वेळी असतात. हिंदू पंचांगातल्या प्रत्येक महिन्यात दोन (वा अधिक) एकादश्या असतात; त्यांतल्या २४ एकादश्यांपैकी प्रत्येकीला स्वतंत्र नाव असते. अधिक महिन्यात येणाऱ्या दोनही एकादश्यांना 'कमला एकादशी' हेच नाव असते. ज्या वर्षी श्रावण, भाद्रपद किंवा आश्विन महिन्यात अधिक मास येतो, त्या वर्षी [[चातुर्मास]] पाच महिन्यांचा असतो. अधिक मासात निजमासांप्रमाणेच विनायकी आणि संकष्टी या दोन्ही चतुर्थ्या असतात.{{संदर्भ हवा|}} ==आणखी पद्धती== * माघी अमावास्या जर १४ ते २४ या तारखांदरम्यान असेल तर पुढच्या इंग्रजी महिन्यात अधिकमास असतो. * जेव्हा विशिष्ट महिन्यात कृष्ण पंचमीच्या आसपाच्या दिवशी सूर्य रास बदलतो त्याच्या पुढल्या वर्षी त्या विशिष्ट महिन्याच्या आधीचा महिना अधिकमास असतो. उदा० १५ जून २००६, आषाढ़ कृष्ण चतुर्थीच्या दिवशी सकाळी ९-४५ला सूर्याने मिथुन राशीत प्रवेश केला, म्हणून २००७ साली आ़षाढाच्या अलीकडचा ज्येष्ठ महिना अधिक आला होता.{{संदर्भ हवा|}} ==इसवी सनाच्या २०व्या शतकाच्या उत्तरार्धातील अधिकमास (अपूर्ण यादी)== * १३ जून १९४२ पासून एक महिना : [[ज्येष्ठ]] शके १८६४ * १५ मार्च १९४५ पासून एक महिना : [[चैत्र]] शके १८६७ * १९ जुलै १९४७ पासून एक महिना : [[श्रावण]] शके १८६९ * १६ जून १९५० पासून एक महिना : [[आषाढ]] शके १८७२ * १४ एप्रिल १९५३ पासून एक महिना : [[वैशाख]] शके १८७५ * १८ ऑगस्ट १९५५ पासून एक महिना : भाद्रपद शके १८७७ * १७ जुलै १९५८ पासून एक महिना : श्रावण शके १८८० * १५ मे १९६१ पासून एक महिना : ज्येष्ठ शके १८८३ * १८ ऑक्टोबर १९६३ पासून एक महिना : कार्तिक शके १८८५ * १५ मार्च १९६४ पासून एक महिना : चैत्र शके १८८६. मधल्या काळातला मार्गशीर्ष हा क्षयमास. * १९ जुलै १९६६ पासून एक महिना : श्रावण शके १८८८ * १ जून १९६९ पासून एक महिना : आषाढ शके १८९१ * १४ एप्रिल १९७२ पासून एक महिना : वैशाख शके १८९४ * १८ ऑगस्ट १९७४ पासून एक महिना : भाद्रपद शके १८९६ * १७ जुलै १९७७ पासून एक महिना : श्रावण शके १८९९ * १५ मे १९८० पासून एक महिना : ज्येष्ठ शके १९०२ * १८ सप्टेंबर १९८२ पासून एक महिना : आश्विन शके १९०४ * १३ फेब्रुवारी १९८३ पासून एक महिना : फाल्गुन शके १९०५. त्या आधीचा माघ महिना हा क्षयमास. * १८ जुलै १९८५ पासून एक महिना : श्रावण शके १९०७ * १६ मे १९८८ पासून एक महिना : ज्येष्ठ शके १९१० * १५ एप्रिल १९९१ पासून एक महिना : वैशाख शके १९१३ * १८ ऑगस्ट १९९३ पासून एक महिना : भाद्रपद शके १९१५ * १७ जून १९९६ पासून एक महिना : आ़षाढ शके १९१८ * ३१ मे १९९९ पासून एक महिना : ज्येष्ठ शके १९२१ ==इसवी सनाच्या २१व्या शतकातील अधिकमास (अपूर्ण यादी )== * १८ सप्टेंबर २००१ पासून एक महिना : आश्विन शके १९२३ * १८ जुलै २००४ पासून एक महिना : श्रावण शके १९२६ * १७ मे २००७ पासून एक महिना : ज्येष्ठ शके १९२९ * १५ एप्रिल २०१० पासून एक महिना : वैशाख शके १९३२ * १८ ऑगस्ट २०१२ पासून एक महिना : भाद्रपद शके १९३४ * १८ जून २०१५ पासून एक महिना : आषाढ शके १९३७ * १६ मे २०१८ पासून एक महिना (१३ जूनपर्यंत) : ज्येष्ठ शके १९४० * १८ सप्टेंबर २०२० पासून एक महिना : आश्विन शके १९४२ * १८ जुलै २०२३ पासून एक महिना : श्रावण शके १९४५ * २०२६ :१७ जून २०२६ पासून एक महिना ज्येष्ठ शके १९४८ * २०२९ १६ मार्च २०२९ पासून एक महिना : चैत्र शके १९५१ * २०३१ :१९ आॉगस्ट पासून एक महिना भाद्रपद शके १९५३ * १७ जून २०३४ पासून एक महिना : आषाढ शके १९५६ * २०३७ :१६ मे २०३७ पासून एक महिना : ज्येष्ठ शके १९५९ * २०३९ १९ सप्टेंबर पासून एक महिना : आश्विन शके १९६१ * १८ जुलै २०४२पासून एक महिना : श्रावण शके १९६४ * १७ मे २०४५ ते १५ जून १९४५ : ज्येष्ठ शके १९६७ * १५ मार्च २०४८पासून एक महिना : चैत्र १९७० * १८ ऑगस्ट २०५०पासून एक महिना : भाद्रपद १९७२ * १७ जून २०५३पासून एक महिना : आषाढ १९७५ * १६ एप्रिल २०५६ ते १४ मे २०५६ : वैशाख १९७८ * १९ सप्टेंबर २०५८पासून एक महिना : आश्विन १९८० * १८ जुलै २०६१ ते १५ ऑगस्ट २०६१ : श्रावण शके १९८३ * १७ मे २०६४ ते १४ मे २०६४ : ज्येष्ठ शके १९८६ ==त्यापुढील काही तारखा== * १९ मार्च २२६५ पासून एक महिना : चैत्र शके २१८७ * २१ ऑगस्ट २२६७ पासून एक महिना : भाद्रपद शके २१८९. ==सन १९०१पासूनच्या पुढल्या काही वर्षांतील अधिक मास== अधिक मास साधारणपणे दर तीन हिंदू वर्षांनी (अचूक ३२ महिने ६ दिवस ४ घटिकांनी) येतो. गेल्या काही ग्रेगरियन वर्षांतील व त्यांपुढील वर्षांतील अधिक मास : - * १९०१ : श्रावण * १९०४ : ज्येष्ठ * १९०७ :फाल्गुन * १९०९ : श्रावण * १९१२ : आषाढ * १९१५ : वैशाख * १९१७ : आश्विन * १९२० : श्रावण * १९२३ : ज्येष्ठ * १९२६ : फाल्गुन * १९२८ : श्रावण * १९३१ : आषाढ * १९३४ : वैशाख * १९३६ : भाद्रपद * १९३९ : श्रावण * १९४२ : ज्येष्ठ * १९४५ : चैत्र * १९४७ : श्रावण * १९५० : आषाढ * १९५३ : वैशाख * १९५५ : भाद्रपद * १९५८ : श्रावण * १९६१ : ज्येष्ठ * १९६३ : कार्तिक. नंतरचा मार्गशीर्ष हा क्षयमास. * १९६४ : चैत्र * १९६६ : श्रावण * १९६९ : आषाढ * १९७२ : वैशाख * १९७४ : भाद्रपद * १९७७ : श्रावण * १९८० : ज्येष्ठ * १९८२ : आश्विन * १९८३ : फाल्गुन. आधीचा महिना माघ हा क्षयमास. * १९८५ : श्रावण * १९८८ : ज्येष्ठ * १९९१ : वैशाख * १९९३ : भाद्रपद * १९९६ : आषाढ * १९९९ : ज्येष्ठ * २००१ : आश्विन * २००४ : श्रावण * २००७ : ज्येष्ठ * २०१० : वैशाख * २०१२ : भाद्रपद * २०१५ : आषाढ * २०१८ : ज्येष्ठ * २०२० : आश्विन * २०२३ : श्रावण * २०२६ : ज्येष्ठ * २०२९ : चैत्र * २०३१ : भाद्रपद * २०३४ : आषाढ * २०३७ : ज्येष्ठ * २०३९ : आश्विन * २०४२ : श्रावण * २०४५ : ज्येष्ठ * २०४८ : चैत्र * २०५० : भाद्रपद * २०५३ :आषाढ * २०५६ : वैशाख * २०५८ : आश्विन * २०६१ : श्रावण * २०६४ : ज्येष्ठ * एखाद्या ज्येष्ठ महिन्यात अधिक मास आल्यास १९ वर्षांनी परत तो ज्येष्ठ महिन्यातच येतो. (उदा० सन १९४२, १९६१, १९८०, १९९९ व २०१८ आणि सन १९८८, २००७ व २०२६). ज्येष्ठ महिन्यात अधिक मास आल्यास बहुधा १३ वर्षांनी भाद्रपद महिना हा अधिक मास येतो. (उदा० सन १९४२-५५, १९६१-७४, १९८०-९३, १९९९-२०१२, २०१८-३१). दोन भाद्रपद अधिक महिन्यांमध्ये बहुधा १९ महिन्यांचे अतर असते. (उदा० सन १९५५-१९७४-१९९३-२०१२-२०३१). दर १९ वर्षांनी एक अधिक मास येतो. तपशीलवार पाहिले तर अंदाजे ३-५-८-११-१४-१६-१९ महिन्यांनी अधिक महिना येतो. उदा० १९३१-३४-३६-३९-४५-४७-५८. (अपवाद आहेत!) ==सन १९०१ सालापासून विशिष्ट महिन्यात आधिकमास येण्याचे कालांतर== * चैत्र : ...१९४५-१९-१९६४-६५-२०२९-१९-२०४८....२२६५... * वैशाख : ...१९१५-१९-१९३४-१९५३-१९-१९७२-१९-१९८१-२९-२०१०-४६-२०५६.... * ज्येष्ठ : ...१९०४-१९-१९२३-१९-१९४२-१९-१९६१-१९-१९८०-८-१९८८-११-१९९९-८-२००७-११-२०१८-८-२०२६-११-२०३७-८-२०४५-१९-२०६४.... २०८३... * आ़षाढ : ...१९५०-१९-१९६९-२७-१९९६-१९-२०१५-१९-२०३४-१९-२०५३... * श्रावण : ...१९०१-८-१९०९-११-१९२०-८-१९२८-११-१९३९-८-१९४७-११-१९५८-८-१९६६-११-१९७७-८-१९८५-१९-२००४-१९- २०२३-१९-२०४२-१९-२०६१... * भाद्रपद : ...१९३६-१९-१९५५-१९-१९७४-१९-१९९३-१९-२०१२-१९-२०३१-१९-२०५०...२२६७.... * आश्विन : ...१९१७-६५-१९८२-१९-२००१-१९-२०२०-१९-२०३९-१९-२०५८... * कार्तिक : ... १९६३... * फाल्गुन : ... १९०७-१९-१९२६-५७-१९८३... ==हे सुद्धा पहा== * [[क्षयमास]] ==बाह्यदुवे== * [http://www.marathimati.net/adhikmaas-mahatva/ अधिकमासाचे महत्त्व] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120830112734/http://www.marathimati.net/adhikmaas-mahatva/ |date=2012-08-30 }} - [[मराठीमाती]] ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:हिंदू पंचांग]] [[वर्ग:व्रतवैकल्ये]] [[वर्ग:खगोलशास्त्र]] 7waddmghal8a2e9dv7ymrrrs3lhoo4k 2682881 2682880 2026-05-05T19:40:21Z ~2026-27213-30 182835 2682881 wikitext text/x-wiki {{विस्तार}} ===विविध नावे=== वैदिक काळात अधिक महिन्याला संसर्प, मलीमलूच असे म्हणले गेले आहे.<ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=K4FXqaw5BoAC&newbks=0&printsec=frontcover&pg=PR32&dq=vedic+importance+of+Adhik&hl=en|title=Sacred Books of T He East: the Vedanta- Sutras|publisher=Atlantic Publishers & Distri|language=en}}</ref> अधिक मासाला पुरुषोत्तम मास, मल मास,धोंड्याचा महिना असेही म्हणतात. ==प्राचीन इतिहास-वैदिक काळ== अधिक महिन्याचे संदर्भ वैदिक साहित्यात आढळतात. सौर कालगणना वेदकाळात अस्तित्वात होती आणि चांद्र कालगणना ही अस्तित्वात होती. वैदिक ऋषींना हे लक्षात आले की चांद्र आणि सौर कालगणना यांचा एकमेकांशी मेळ जुळण्यासाठी काही दिवसांचा फरक पडत होता. हे अंतर भरून काढण्यासाठी काही दिवस अधिक घ्यावे लागले. वैदिक काळातच हे अंतर भरून काढण्यासाठी दर ३ वर्षांनी कालगणनेमध्ये ३० दिवस अधिक घेतले गेले. हाच तो अधिक मास होय.<ref name=":2">{{स्रोत पुस्तक|title=भारतीय संस्कृती कोश खंड १|last=जोशी, होडारकर|first=महादेवशास्त्री, पद्मजा|publisher=भारतीय संस्कृतिकोष मंडळ|year=मार्च २०१० (पुनर्मुद्रण)|isbn=|location=पुणे|pages=१३७-१३८}}</ref> ==धार्मिक महत्त्व== या मासात मंगल कार्ये, काम्य व्रते इत्यादींचा त्याग करतात. त्यामुळे या मासास इहलोकात अनेक निर्भत्सनांना सामोरे जावे लागले. त्यामुळे व्यथित होऊन तो मास वैकुंठात विष्णूकडे गाऱ्हाणे घेऊन गेला. विष्णूने त्यास गोकुळात [[श्रीकृष्ण|कृष्णाकडे]] पाठविले. तो कृष्णास शरण गेला. कृष्णाने त्या मासाचे नाव बदलून 'पुरुषोत्तम मास' असे ठेविले अशी कथा प्रचलित आहे.<ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=fmtxAwAAQBAJ&newbks=0&printsec=frontcover&pg=PA393&dq=religious+importance+of+adhik+maas&hl=en|title=Hindu Dharma-A Teaching Guide|last=Kapur|first=Kamlesh|date=2013-08|publisher=Xlibris Corporation|isbn=978-1-4836-4557-5|language=en}}</ref> या मासात जे श्रद्धाभक्तियुक्त राहून उपासना, कर्मे, व्रते व दाने करतील त्यांना पुण्य मिळेल असेही त्यास वचन दिले.<ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.co.in/books?id=kWqPwWpkhg0C&pg=PA288&dq=importance+of+purushottam+maas&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjkr8vBhZTbAhXHo48KHQjUBqIQ6AEIJDAA|title=Yatra 2 Yatra|date=2009|publisher=Yatra2Yatra|language=en}}</ref><ref name=":0" /> अधिक मास हा पुरुषोत्तम मास म्हणून ओळखला जातो. या विशिष्ट महिन्यात [[विष्णू]] देवतेच्या उपासनेला विशेष महत्त्व आहे. या काळात [[उज्जैन]] येथे विशेष यात्रा भरते. भागवत पुरणाचे वाचन, भागवत कथा सप्ताह, स्नान, दान, [[जप]] यांचे आचरण या महिन्यात केले जाते. ब्राह्मणांना भोजन, [[दान]] देणे यासाठीही या महिन्यात विशेष उपक्रम केले जातात.<ref name=":2" /> अधिक महिन्यात विविध मंगल कृत्ये करू नयेत असा संकेत रूढ आहे, त्यामुळे या महिन्यात विवाह, मुंज, बारसे असे संस्कार केले जात नाहीत. तसेच नव्या वस्तूंची खरेदी अथवा नव्या कपड्यांची खरेदी अशा गोष्टी न करण्याची परंपरा समाजात रूढ आहे.<ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=JFpZDwAAQBAJ&newbks=0&printsec=frontcover&pg=PT8&dq=%E0%A4%85%E0%A4%A7%E0%A4%BF%E0%A4%95+%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B8+%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AF&hl=en|title=SARV VIPRA MARTAND|date=2018-05-01|publisher=VIMLESH SHARMA|language=hi}}</ref> अधिक मासात भारतभरात विष्णूच्या विविध मंदिरांत विशेष पूजाचे आयोजन केले जाते. भागवत पुराणाचे सप्ताह, दान, स्नान असे धार्मिक उपक्रम आयोजित केलेलं जातात. विविध यात्रा-जत्रा यांचे आयोजन केले जाते.महाराष्ट्रातील [[बीड]] जिल्ह्यात पुरुषोत्तम मंदिर आहे. तेथे अधिक मासात संपूर्ण महिना विशेष धार्मिक उत्सव आयोजित होतात.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.lokmat.com/beed/here-only-temple-lord-purushottam-excessive-importance-excess-mass/|title='येथे' आहे भगवान पुरुषोत्तमाचे एकमेव मंदिर; अधिक मासात आहे अनन्यसाधारण महत्व|last=author/lokmat-news-network|date=2018-05-15|website=Lokmat|language=mr-IN|access-date=2020-09-19}}</ref> ==खगोलशास्त्रीय महत्त्व== [[पृथ्वी]]च्या सूर्याभोवतीच्या भ्रमणामुळे, [[सूर्य]] हा बारा राशींमधून प्रवास करत कालचक्राचे एक वर्ष पूर्ण करतो असे भासते, त्यास ३६५ दिवस, ५ तास ४८ मिनिटे आणि साडे ४७ सेकंद लागतात. त्या काळात इंग्रजी(ग्रेगरी) कॅलेंडरवरचे बारा महिने पूर्ण होतात. मात्र, चंद्राच्या पृथ्वीभोवती फिरण्यावर आधारलेले १२ हिंदू चांद्र मास(महिने) मात्र ३५४ दिवसातच म्हणजे ११ दिवस आधीच पूर्ण होतात. [[महाराष्ट्र]], [[गुजरात]], [[आंध्रप्रदेश]] आणि [[कर्नाटक|कर्नाटका]]तील चांद्र मास हे अमान्त (अमावस्येला संपणारे) असतात. उत्तरेला ते पौर्णिमान्त असतात. ज्या हिंदू मासात सूर्य एकाही राशीचे संक्रमण करीत नाही, (रास बदलत नाही) तो '''अधिक मास''' होय. सौर मास व चांद्र मास यांची सांगड घालण्यासाठी व या अकरा दिवसांचा फरक भरून काढण्यासाठी [[हिंदू पंचांग|पंचांगात]] अधिक मासाची व क्षय मासाची योजना करण्यात आलेली आहे. तीन वर्षांत होणारा ३३ दिवसांचा फरक [[क्षय मास]] वा अधिक मास टाकून, ही कालगणना सूर्याधारित सौर वर्षाशी जुळवून घेण्यात येते.<ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=TAaCAAAAMAAJ&newbks=0&printsec=frontcover&dq=different+names+of+adhik+maas&q=different+names+of+adhik+maas&hl=en|title=Celebrations: Festive Days of India|last=Patil|first=Vimla|date=1994|publisher=India Book House|isbn=978-81-85028-81-1|language=en}}</ref><ref name=":1" /> ==भारतातील प्रांतानुसार== सूर्याधरित पंचांग पाळणाऱ्या [[आसाम]], [[ओरिसा]], [[केरळ]], [[तमिळनाडू]], [[पश्चिम बंगाल]] या राज्यांत अधिक महिना नसतो, तो फक्त चांद्र पंचांग वापरणाऱ्या [[आंध्र प्रदेश]], [[कर्नाटक]], [[गुजरात]], [[महाराष्ट्र]] आणि [[मध्य प्रदेश|मध्य प्रदेशां]]सारख्या राज्यांत पाळला जातो.<ref name=":0">{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=IKqOUfqt4cIC&newbks=0&printsec=frontcover&pg=PA305&dq=different+names+of+adhik+maas&hl=en|title=Traditional Festivals: A Multicultural Encyclopedia|last=Roy|first=Christian|date=2005|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1-57607-089-5|language=en}}</ref> चैत्रापासून [[आश्विन]] महिन्यांपर्यंतचा कोणताही एक महिना अधिक मास म्हणून येऊ शकतो. कारण या महिन्यांतच सूर्याची गती मंद असते, व त्याला एका राशीतून दुसऱ्या राशीत जायला जास्त वेळ लागतो. क्वचित [[कार्तिक]] वा [[फाल्गुन]] महिन्यातही अधिक मास येतो. त्या वर्षी एकाच नावाचे दोन चांद्र महिने असतात, अगोदरचा अधिकमास आणि नंतर लगेच येणारा महिना हा निजमास. एखादा विशिष्ट महिना अधिकमास आला की १९ वर्षांनंतर तोच महिना अधिकमास म्हणून येऊ शकतो.<ref name=":1">{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=mCV5YKU7TIcC&newbks=0&printsec=frontcover&pg=PA104&dq=different+names+of+adhik+maas&hl=en|title=India'S Glorious Scientific Tradition|last=Soni|first=Suresh|date=2009-01-01|publisher=Prabhat Prakashan|isbn=978-81-8430-028-4|language=en}}</ref> ज्यावर्षी चैत्र हा अधिकमास असतो, त्यावर्षी अधिकमासाच्या सुरुवातीलाच शकसंवत्सराचा आकडा एकने पुढे जातो, गुढी पाडवा मात्र चैत्र आघिक प्रतिपदेला म्हणजे आघिक मासाच्या पहिल्या दिवशी गुढिपाडवा हा नववर्षाचा आरंभ दिवस असतो काहीवेळा एकाच चांद्रमासात सूर्याच्या दोन संक्रांती येतात, म्हणजे सूर्य दोनदा रास बदलतो. अशावेळी क्षयमास येतो. [[मार्गशीर्ष]], [[पौष]] आणि [[माघ]] या महिन्यांत अधिक मास कधीही येत नाहीत, क्षयमास येतात. क्षयमासाच्या आजूबाजूच्या महिन्यांमध्ये केव्हातरी थोड्या अंतराने दोन अधिकमास येतात. ==स्पष्टीकरण== चांद्र वर्ष आणि सूर्य(सायन) वर्ष यांच्यात मेळ घालण्याच्या उद्देशाने, पंचांगकर्त्यांनी कालगणनेसाठी जरी चंद्राचे भ्रमण प्रमाण मानले तरी महिन्यांची नावे मात्र सूर्याच्या भ्रमणाप्रमाणे ठेवली.<ref name=":1" /> म्हणजे मीनेत सूर्य असताना जेव्हा अमावास्या येऊन संपेल तेव्हा चैत्र महिन्याला सुरुवात होईल. मेषेत सूर्य असताना आलेल्या अमावास्येनंतर वैशाख सुरू होतो, वगैरे. सूर्य एका राशीत साधारणपणे एक महिना राहतो. साधारण १४ ते १७ तारखेला तो रास बदलतो. एका अमावास्येला सूर्य ज्या राशीत असतो, त्याच्या पुढच्या राशीत तो नंतरच्या अमावास्येला असतो. मात्र साधारण तीन वर्षांनी एक अशी अवस्था येते की एका अमावास्येला सूर्य ज्या राशीत असेल त्याच राशीत तो पुढच्या अमावस्येलाही असतो. नियमाप्रमाणे सूर्य अमावास्येला ज्या राशीत असेल त्या राशीप्रमाणे त्या महिन्याला नाव दिले जाते. पण दोन लागोपाठच्या अमावास्यांना सूर्य एकाच राशीत असेल तर, म्हणजे सूर्य रासच बदलत नसेल तर तर त्या दुसऱ्या अमावास्येनंतर सुरू होणाऱ्या महिन्याला नाव काय द्यायचे? अशा वेळी नाव 'रिपीट' करण्यात येते. मेषेत सूर्य असताना येणाऱ्या अमावास्येनंतर वैशाख महिना सुरू होतो हे सर्वसाधारणपणे खरे असले तरी जर त्यानंतरच्या चांद्रमासात सूर्याचे राशिसंक्रमण होत नसेल तर तो चांद्रमास वैशाख नसून अधिक वैशाख असतो. तेव्हा हे लक्षात ठेवले पाहिजे की चांद्रमासाचे नाव सूर्याच्या शुक्ल प्रतिपदेच्या स्थितीवरून नव्हे तर त्याच्या अमावास्येच्या स्थितीनुसार ठरते. जसे सूर्य मेषेत असताना जी अमावास्या येते ती चैत्र अमावास्या. सूर्य मीनेत असताना जी अमावास्या येते ती फाल्गुन अमावास्या. अर्थात सूर्य मीनेत असताना अधिक चैत्र अमावास्या किंवा मेषेत असताना अधिक वैशाख अमावास्या (आणि याप्रमाणे इतरही) येऊ शकतात. ज्या चांद्र महिन्यात सूर्याचे एका राशीतून पुढच्या राशीत संक्रमण होत नाही, तो महिना अधिक महिना मानतात आणि त्यानंतरचा निज महिना. याच नियमाने ज्या चांद्र महिन्यात सूर्य दोन राशींनी पुढे सरकतो, त्या महिन्याला क्षयमास म्हणतात. पौर्णिमेला महिना संपतो अशा पद्धतीच्या पंचांगात निजमासाच्या एका (कृष्ण) पक्षानंतर अधिक मासाचे दोन पक्ष येतात, आणि त्यानंतर निजमासाचा शुक्ल पक्ष (दुसरा पंधरवडा). त्या पंचांगातला अधिक मास आणि अमान्त पद्धतीच्या पंचांगातील अधिक मास एकाच वेळी असतात. हिंदू पंचांगातल्या प्रत्येक महिन्यात दोन (वा अधिक) एकादश्या असतात; त्यांतल्या २४ एकादश्यांपैकी प्रत्येकीला स्वतंत्र नाव असते. अधिक महिन्यात येणाऱ्या दोनही एकादश्यांना 'कमला एकादशी' हेच नाव असते. ज्या वर्षी श्रावण, भाद्रपद किंवा आश्विन महिन्यात अधिक मास येतो, त्या वर्षी [[चातुर्मास]] पाच महिन्यांचा असतो. अधिक मासात निजमासांप्रमाणेच विनायकी आणि संकष्टी या दोन्ही चतुर्थ्या असतात.{{संदर्भ हवा|}} ==आणखी पद्धती== * माघी अमावास्या जर १४ ते २४ या तारखांदरम्यान असेल तर पुढच्या इंग्रजी महिन्यात अधिकमास असतो. * जेव्हा विशिष्ट महिन्यात कृष्ण पंचमीच्या आसपाच्या दिवशी सूर्य रास बदलतो त्याच्या पुढल्या वर्षी त्या विशिष्ट महिन्याच्या आधीचा महिना अधिकमास असतो. उदा० १५ जून २००६, आषाढ़ कृष्ण चतुर्थीच्या दिवशी सकाळी ९-४५ला सूर्याने मिथुन राशीत प्रवेश केला, म्हणून २००७ साली आ़षाढाच्या अलीकडचा ज्येष्ठ महिना अधिक आला होता.{{संदर्भ हवा|}} ==इसवी सनाच्या २०व्या शतकाच्या उत्तरार्धातील अधिकमास (अपूर्ण यादी)== * १३ जून १९४२ पासून एक महिना : [[ज्येष्ठ]] शके १८६४ * १५ मार्च १९४५ पासून एक महिना : [[चैत्र]] शके १८६७ * १९ जुलै १९४७ पासून एक महिना : [[श्रावण]] शके १८६९ * १६ जून १९५० पासून एक महिना : [[आषाढ]] शके १८७२ * १४ एप्रिल १९५३ पासून एक महिना : [[वैशाख]] शके १८७५ * १८ ऑगस्ट १९५५ पासून एक महिना : भाद्रपद शके १८७७ * १७ जुलै १९५८ पासून एक महिना : श्रावण शके १८८० * १५ मे १९६१ पासून एक महिना : ज्येष्ठ शके १८८३ * १८ ऑक्टोबर १९६३ पासून एक महिना : कार्तिक शके १८८५ * १५ मार्च १९६४ पासून एक महिना : चैत्र शके १८८६. मधल्या काळातला मार्गशीर्ष हा क्षयमास. * १९ जुलै १९६६ पासून एक महिना : श्रावण शके १८८८ * १ जून १९६९ पासून एक महिना : आषाढ शके १८९१ * १४ एप्रिल १९७२ पासून एक महिना : वैशाख शके १८९४ * १८ ऑगस्ट १९७४ पासून एक महिना : भाद्रपद शके १८९६ * १७ जुलै १९७७ पासून एक महिना : श्रावण शके १८९९ * १५ मे १९८० पासून एक महिना : ज्येष्ठ शके १९०२ * १८ सप्टेंबर १९८२ पासून एक महिना : आश्विन शके १९०४ * १३ फेब्रुवारी १९८३ पासून एक महिना : फाल्गुन शके १९०५. त्या आधीचा माघ महिना हा क्षयमास. * १८ जुलै १९८५ पासून एक महिना : श्रावण शके १९०७ * १६ मे १९८८ पासून एक महिना : ज्येष्ठ शके १९१० * १५ एप्रिल १९९१ पासून एक महिना : वैशाख शके १९१३ * १८ ऑगस्ट १९९३ पासून एक महिना : भाद्रपद शके १९१५ * १७ जून १९९६ पासून एक महिना : आ़षाढ शके १९१८ * ३१ मे १९९९ पासून एक महिना : ज्येष्ठ शके १९२१ ==इसवी सनाच्या २१व्या शतकातील अधिकमास (अपूर्ण यादी )== * १८ सप्टेंबर २००१ पासून एक महिना : आश्विन शके १९२३ * १८ जुलै २००४ पासून एक महिना : श्रावण शके १९२६ * १७ मे २००७ पासून एक महिना : ज्येष्ठ शके १९२९ * १५ एप्रिल २०१० पासून एक महिना : वैशाख शके १९३२ * १८ ऑगस्ट २०१२ पासून एक महिना : भाद्रपद शके १९३४ * १८ जून २०१५ पासून एक महिना : आषाढ शके १९३७ * १६ मे २०१८ पासून एक महिना (१३ जूनपर्यंत) : ज्येष्ठ शके १९४० * १८ सप्टेंबर २०२० पासून एक महिना : आश्विन शके १९४२ * १८ जुलै २०२३ पासून एक महिना : श्रावण शके १९४५ * २०२६ :१७ मे २०२६ पासून एक महिना ज्येष्ठ शके १९४८ * २०२९ १६ मार्च २०२९ पासून एक महिना : चैत्र शके १९५१ * २०३१ :१९ आॉगस्ट पासून एक महिना भाद्रपद शके १९५३ * १७ जून २०३४ पासून एक महिना : आषाढ शके १९५६ * २०३७ :१६ मे २०३७ पासून एक महिना : ज्येष्ठ शके १९५९ * २०३९ १९ सप्टेंबर पासून एक महिना : आश्विन शके १९६१ * १८ जुलै २०४२पासून एक महिना : श्रावण शके १९६४ * १७ मे २०४५ ते १५ जून १९४५ : ज्येष्ठ शके १९६७ * १५ मार्च २०४८पासून एक महिना : चैत्र १९७० * १८ ऑगस्ट २०५०पासून एक महिना : भाद्रपद १९७२ * १७ जून २०५३पासून एक महिना : आषाढ १९७५ * १६ एप्रिल २०५६ ते १४ मे २०५६ : वैशाख १९७८ * १९ सप्टेंबर २०५८पासून एक महिना : आश्विन १९८० * १८ जुलै २०६१ ते १५ ऑगस्ट २०६१ : श्रावण शके १९८३ * १७ मे २०६४ ते १४ मे २०६४ : ज्येष्ठ शके १९८६ ==त्यापुढील काही तारखा== * १९ मार्च २२६५ पासून एक महिना : चैत्र शके २१८७ * २१ ऑगस्ट २२६७ पासून एक महिना : भाद्रपद शके २१८९. ==सन १९०१पासूनच्या पुढल्या काही वर्षांतील अधिक मास== अधिक मास साधारणपणे दर तीन हिंदू वर्षांनी (अचूक ३२ महिने ६ दिवस ४ घटिकांनी) येतो. गेल्या काही ग्रेगरियन वर्षांतील व त्यांपुढील वर्षांतील अधिक मास : - * १९०१ : श्रावण * १९०४ : ज्येष्ठ * १९०७ :फाल्गुन * १९०९ : श्रावण * १९१२ : आषाढ * १९१५ : वैशाख * १९१७ : आश्विन * १९२० : श्रावण * १९२३ : ज्येष्ठ * १९२६ : फाल्गुन * १९२८ : श्रावण * १९३१ : आषाढ * १९३४ : वैशाख * १९३६ : भाद्रपद * १९३९ : श्रावण * १९४२ : ज्येष्ठ * १९४५ : चैत्र * १९४७ : श्रावण * १९५० : आषाढ * १९५३ : वैशाख * १९५५ : भाद्रपद * १९५८ : श्रावण * १९६१ : ज्येष्ठ * १९६३ : कार्तिक. नंतरचा मार्गशीर्ष हा क्षयमास. * १९६४ : चैत्र * १९६६ : श्रावण * १९६९ : आषाढ * १९७२ : वैशाख * १९७४ : भाद्रपद * १९७७ : श्रावण * १९८० : ज्येष्ठ * १९८२ : आश्विन * १९८३ : फाल्गुन. आधीचा महिना माघ हा क्षयमास. * १९८५ : श्रावण * १९८८ : ज्येष्ठ * १९९१ : वैशाख * १९९३ : भाद्रपद * १९९६ : आषाढ * १९९९ : ज्येष्ठ * २००१ : आश्विन * २००४ : श्रावण * २००७ : ज्येष्ठ * २०१० : वैशाख * २०१२ : भाद्रपद * २०१५ : आषाढ * २०१८ : ज्येष्ठ * २०२० : आश्विन * २०२३ : श्रावण * २०२६ : ज्येष्ठ * २०२९ : चैत्र * २०३१ : भाद्रपद * २०३४ : आषाढ * २०३७ : ज्येष्ठ * २०३९ : आश्विन * २०४२ : श्रावण * २०४५ : ज्येष्ठ * २०४८ : चैत्र * २०५० : भाद्रपद * २०५३ :आषाढ * २०५६ : वैशाख * २०५८ : आश्विन * २०६१ : श्रावण * २०६४ : ज्येष्ठ * एखाद्या ज्येष्ठ महिन्यात अधिक मास आल्यास १९ वर्षांनी परत तो ज्येष्ठ महिन्यातच येतो. (उदा० सन १९४२, १९६१, १९८०, १९९९ व २०१८ आणि सन १९८८, २००७ व २०२६). ज्येष्ठ महिन्यात अधिक मास आल्यास बहुधा १३ वर्षांनी भाद्रपद महिना हा अधिक मास येतो. (उदा० सन १९४२-५५, १९६१-७४, १९८०-९३, १९९९-२०१२, २०१८-३१). दोन भाद्रपद अधिक महिन्यांमध्ये बहुधा १९ महिन्यांचे अतर असते. (उदा० सन १९५५-१९७४-१९९३-२०१२-२०३१). दर १९ वर्षांनी एक अधिक मास येतो. तपशीलवार पाहिले तर अंदाजे ३-५-८-११-१४-१६-१९ महिन्यांनी अधिक महिना येतो. उदा० १९३१-३४-३६-३९-४५-४७-५८. (अपवाद आहेत!) ==सन १९०१ सालापासून विशिष्ट महिन्यात आधिकमास येण्याचे कालांतर== * चैत्र : ...१९४५-१९-१९६४-६५-२०२९-१९-२०४८....२२६५... * वैशाख : ...१९१५-१९-१९३४-१९५३-१९-१९७२-१९-१९८१-२९-२०१०-४६-२०५६.... * ज्येष्ठ : ...१९०४-१९-१९२३-१९-१९४२-१९-१९६१-१९-१९८०-८-१९८८-११-१९९९-८-२००७-११-२०१८-८-२०२६-११-२०३७-८-२०४५-१९-२०६४.... २०८३... * आ़षाढ : ...१९५०-१९-१९६९-२७-१९९६-१९-२०१५-१९-२०३४-१९-२०५३... * श्रावण : ...१९०१-८-१९०९-११-१९२०-८-१९२८-११-१९३९-८-१९४७-११-१९५८-८-१९६६-११-१९७७-८-१९८५-१९-२००४-१९- २०२३-१९-२०४२-१९-२०६१... * भाद्रपद : ...१९३६-१९-१९५५-१९-१९७४-१९-१९९३-१९-२०१२-१९-२०३१-१९-२०५०...२२६७.... * आश्विन : ...१९१७-६५-१९८२-१९-२००१-१९-२०२०-१९-२०३९-१९-२०५८... * कार्तिक : ... १९६३... * फाल्गुन : ... १९०७-१९-१९२६-५७-१९८३... ==हे सुद्धा पहा== * [[क्षयमास]] ==बाह्यदुवे== * [http://www.marathimati.net/adhikmaas-mahatva/ अधिकमासाचे महत्त्व] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120830112734/http://www.marathimati.net/adhikmaas-mahatva/ |date=2012-08-30 }} - [[मराठीमाती]] ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:हिंदू पंचांग]] [[वर्ग:व्रतवैकल्ये]] [[वर्ग:खगोलशास्त्र]] o57rsgv8nwfn1z5iimxjp3fvqepshiy 0 139643 2682908 2682347 2026-05-06T02:27:07Z Wingstem 157534 /* प्रारंभीचे जीवन */ 2682908 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Richard Wellesley.jpeg|right|thumb|250px|{{लेखनाव}}]] '''रिचर्ड कॉली वेलस्ली, पहिला मार्क्वेस वेलस्ली''' अर्थात '''लॉर्ड वेलस्ली''' (''जन्म'': [[२० जून]], [[इ.स. १७६०]] ''मृत्यू'': [[२६ सप्टेंबर]], [[इ.स. १८४२]]) हा [[आयरिश लोक|आयरिश]] [[ब्रिटिश लोक|ब्रिटिश]] राजकारणी आणि वसाहतीय प्रशासक होता. रिचर्ड वेल्लेस्लीचा जन्म इ.स. १७६० मध्ये इंग्लंडच्या उमराव घराण्यात झाला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://www.historyofparliamentonline.org/volume/1790-1820/member/wellesley-richard-colley-1760-1842 |title=संग्रहित प्रत |access-date=2014-12-09 |archive-date=2020-08-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200806164635/http://www.historyofparliamentonline.org/volume/1790-1820/member/wellesley-richard-colley-1760-1842 |url-status=dead }}</ref> तो इ.स. १७९८ ते १८०५ च्या दरम्यान भारतात [[ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनी]]चा गव्हर्नर जनरल होता. त्याने तत्कालीन भारतीय राजकीय परिस्थितीचा पुरेपूर फायदा घेत ईस्ट इंडिया कंपनीला भारतातील सर्वश्रेष्ठ शक्ती बनवले आणि भारतात ब्रिटिश सत्तेची पाळमुळे आणखी घट्ट केली. यासाठी त्याने तैनाती फौजेच्या धोरणाचा अवलंब केला<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://www.preservearticles.com/2012010720128/essay-on-the-subsidiary-alliance-system-by-wellesley.html |title=संग्रहित प्रत |access-date=2014-12-09 |archive-date=2014-06-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140623121308/http://www.preservearticles.com/2012010720128/essay-on-the-subsidiary-alliance-system-by-wellesley.html |url-status=dead }}</ref>. त्याने शांततेच्या धोरणाचा त्याग करून सरळसरळ युद्धनीतीचा वापर केला. या त्याच्या कर्तृत्वामुळे ब्रिटिश भारतात बलशाली तर झालेच परंतु त्यामुळे [[नेपोलिअन]]च्या भारतावरील संभावित आक्रमणाची भीतीही कमी झाली. {{विस्तार}} {{DEFAULTSORT:वेलस्ली, रिचर्ड}} [[वर्ग:इ.स. १७६० मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १८४२ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:आयरिश व्यक्ती]] [[वर्ग:ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनी]] [[वर्ग:ब्रिटिश व्यक्ती]] ==प्रारंभीचे जीवन== वेलस्ली यांचा जन्म १७६० मध्ये [[आयर्लंड|आयर्लंडमधील]] काउंटी मीथ येथील डॅंगन किल्ल्यात झाला. त्यांचे कुटुंब प्रोटेस्टंट असेंडन्सीचा भाग होते, जो जुन्या अँग्लो-आयरिश अभिजात वर्गाशी संबंधित होता. त्यांनी आर्माघ येथील रॉयल स्कूल, तसेच हॅरो स्कूल आणि ईटन कॉलेज येथे शिक्षण घेतले, जिथे त्यांनी शास्त्रीय विषयांमध्ये विशेष प्रावीण्य मिळवले. पुढे त्यांनी [[ऑक्सफर्ड|ऑक्सफर्डमधील]] [[क्राइस्टचर्च|क्राइस्ट चर्च]] येथेही शिक्षण घेतले. [[हॅरो (लंडन)|हॅरो]] आणि ईटन या दोन्ही प्रतिष्ठित शाळांमध्ये शिक्षण घेणाऱ्या मोजक्या व्यक्तींमध्ये त्यांची गणना होते.<ref>{{Cite web |title=Richard Colley Wellesley, Marquis Wellesley (1760-1842) |url=https://www.historyhome.co.uk/people/wellesle.htm |access-date=2026-03-22 |website=www.historyhome.co.uk}}</ref> १७८० साली, तो ट्रिम मतदारसंघाचा प्रतिनिधी म्हणून आयरिश हाऊस ऑफ कॉमन्समध्ये निवडून गेला.पुढील वर्षी त्याच्या वडिलांच्या निधनानंतर, तो मॉर्निंग्टनचा दुसरा अर्ल झाला आणि आयरिश हाऊस ऑफ लॉर्ड्समध्ये त्याने आपले स्थान ग्रहण केले.१७८२ साली त्याची आयर्लंडच्या ग्रँड लॉजचा ग्रँड मास्टर म्हणून निवड झाली आणि पुढील एक वर्ष त्याने हे पद भूषवले.<ref>{{cite book|last=Waite|first=Arthur Edward|title=A New Encyclopedia of Freemasonry|publisher=Cosimo, Inc.|year=2007|isbn=978-1-60206-641-0|volume=I|pages=400}}</ref> त्याच्या वडिलांच्या आणि आजोबांच्या उधळपट्टीमुळे तो इतका कर्जबाजारी झाला की शेवटी त्याला आयर्लंडमधील सर्व मालमत्ता विकावी लागली. तथापि, १७८१ मध्ये त्याची मीथ येथील "कस्टोस रोटुलोरम" या प्रतिष्ठित पदावर नियुक्ती करण्यात आली.<ref>{{cite web|title=WELLESLEY, Richard Colley, 2nd Earl of Mornington [I] (1760-1842), of Dangan Castle, co. Meath.|url=http://www.historyofparliamentonline.org/volume/1790-1820/member/wellesley-richard-colley-1760-1842|access-date=18 June 2014|publisher=History of Parliament|archive-date=6 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200806164635/http://www.historyofparliamentonline.org/volume/1790-1820/member/wellesley-richard-colley-1760-1842|url-status=dead}}</ref> १७८४ मध्ये त्यांनी डेव्हनमधील बेरे अल्स्टन या ‘रॉटन बरो’चे प्रतिनिधी म्हणून ब्रिटिश हाऊस ऑफ कॉमन्समध्येही प्रवेश केला. त्यानंतर लवकरच विल्यम पिट द यंगर यांनी त्यांची ट्रेझरीचे लॉर्ड म्हणून नियुक्ती केली. १७९२ चा गुलाम व्यापार विधेयक हाऊस ऑफ कॉमन्समध्ये मंजूर झाले. पिट, अर्ल ऑफ मॉर्निंग्टन, एडवर्ड जेम्स एलियट आणि अटर्नी जनरल यांच्या बदल आणि दुरुस्त्यांमुळे ते विद्रूप आणि विकृत झाले होते, आणि ते अनेक वर्षे हाऊस ऑफ लॉर्ड्समध्ये प्रलंबित राहिले.<ref>{{cite web|year=1817|title=Parliamentary History|url=https://books.google.com/books?id=4wcxAQAAMAAJ|publisher=Corbett|page=1293}}</ref><ref>{{cite web|year=1790|title=Journal of the House of Lords|url=https://books.google.com/books?id=NxtDAAAAcAAJ|publisher=H.M. Stationery Office 1790|page=391 to 738}}</ref> १७९३ मध्ये तो भारतीय व्यवहारांच्या नियंत्रण मंडळाचा सदस्य झाला. १७९७ मध्ये त्याची भारताचा गव्हर्नर जनरल म्हणून नियुक्ती करण्यात आली. lj3z1ta9do27hy3qo6dvtfs5miegp3d 2682909 2682908 2026-05-06T02:31:58Z Wingstem 157534 New heading and information 2682909 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Richard Wellesley.jpeg|right|thumb|250px|{{लेखनाव}}]] '''रिचर्ड कॉली वेलस्ली, पहिला मार्क्वेस वेलस्ली''' अर्थात '''लॉर्ड वेलस्ली''' (''जन्म'': [[२० जून]], [[इ.स. १७६०]] ''मृत्यू'': [[२६ सप्टेंबर]], [[इ.स. १८४२]]) हा [[आयरिश लोक|आयरिश]] [[ब्रिटिश लोक|ब्रिटिश]] राजकारणी आणि वसाहतीय प्रशासक होता. रिचर्ड वेल्लेस्लीचा जन्म इ.स. १७६० मध्ये इंग्लंडच्या उमराव घराण्यात झाला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://www.historyofparliamentonline.org/volume/1790-1820/member/wellesley-richard-colley-1760-1842 |title=संग्रहित प्रत |access-date=2014-12-09 |archive-date=2020-08-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200806164635/http://www.historyofparliamentonline.org/volume/1790-1820/member/wellesley-richard-colley-1760-1842 |url-status=dead }}</ref> तो इ.स. १७९८ ते १८०५ च्या दरम्यान भारतात [[ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनी]]चा गव्हर्नर जनरल होता. त्याने तत्कालीन भारतीय राजकीय परिस्थितीचा पुरेपूर फायदा घेत ईस्ट इंडिया कंपनीला भारतातील सर्वश्रेष्ठ शक्ती बनवले आणि भारतात ब्रिटिश सत्तेची पाळमुळे आणखी घट्ट केली. यासाठी त्याने तैनाती फौजेच्या धोरणाचा अवलंब केला<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://www.preservearticles.com/2012010720128/essay-on-the-subsidiary-alliance-system-by-wellesley.html |title=संग्रहित प्रत |access-date=2014-12-09 |archive-date=2014-06-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140623121308/http://www.preservearticles.com/2012010720128/essay-on-the-subsidiary-alliance-system-by-wellesley.html |url-status=dead }}</ref>. त्याने शांततेच्या धोरणाचा त्याग करून सरळसरळ युद्धनीतीचा वापर केला. या त्याच्या कर्तृत्वामुळे ब्रिटिश भारतात बलशाली तर झालेच परंतु त्यामुळे [[नेपोलिअन]]च्या भारतावरील संभावित आक्रमणाची भीतीही कमी झाली. {{विस्तार}} {{DEFAULTSORT:वेलस्ली, रिचर्ड}} [[वर्ग:इ.स. १७६० मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १८४२ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:आयरिश व्यक्ती]] [[वर्ग:ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनी]] [[वर्ग:ब्रिटिश व्यक्ती]] ==प्रारंभीचे जीवन== वेलस्ली यांचा जन्म १७६० मध्ये [[आयर्लंड|आयर्लंडमधील]] काउंटी मीथ येथील डॅंगन किल्ल्यात झाला. त्यांचे कुटुंब प्रोटेस्टंट असेंडन्सीचा भाग होते, जो जुन्या अँग्लो-आयरिश अभिजात वर्गाशी संबंधित होता. त्यांनी आर्माघ येथील रॉयल स्कूल, तसेच हॅरो स्कूल आणि ईटन कॉलेज येथे शिक्षण घेतले, जिथे त्यांनी शास्त्रीय विषयांमध्ये विशेष प्रावीण्य मिळवले. पुढे त्यांनी [[ऑक्सफर्ड|ऑक्सफर्डमधील]] [[क्राइस्टचर्च|क्राइस्ट चर्च]] येथेही शिक्षण घेतले. [[हॅरो (लंडन)|हॅरो]] आणि ईटन या दोन्ही प्रतिष्ठित शाळांमध्ये शिक्षण घेणाऱ्या मोजक्या व्यक्तींमध्ये त्यांची गणना होते.<ref>{{Cite web |title=Richard Colley Wellesley, Marquis Wellesley (1760-1842) |url=https://www.historyhome.co.uk/people/wellesle.htm |access-date=2026-03-22 |website=www.historyhome.co.uk}}</ref> १७८० साली, तो ट्रिम मतदारसंघाचा प्रतिनिधी म्हणून आयरिश हाऊस ऑफ कॉमन्समध्ये निवडून गेला.पुढील वर्षी त्याच्या वडिलांच्या निधनानंतर, तो मॉर्निंग्टनचा दुसरा अर्ल झाला आणि आयरिश हाऊस ऑफ लॉर्ड्समध्ये त्याने आपले स्थान ग्रहण केले.१७८२ साली त्याची आयर्लंडच्या ग्रँड लॉजचा ग्रँड मास्टर म्हणून निवड झाली आणि पुढील एक वर्ष त्याने हे पद भूषवले.<ref>{{cite book|last=Waite|first=Arthur Edward|title=A New Encyclopedia of Freemasonry|publisher=Cosimo, Inc.|year=2007|isbn=978-1-60206-641-0|volume=I|pages=400}}</ref> त्याच्या वडिलांच्या आणि आजोबांच्या उधळपट्टीमुळे तो इतका कर्जबाजारी झाला की शेवटी त्याला आयर्लंडमधील सर्व मालमत्ता विकावी लागली. तथापि, १७८१ मध्ये त्याची मीथ येथील "कस्टोस रोटुलोरम" या प्रतिष्ठित पदावर नियुक्ती करण्यात आली.<ref>{{cite web|title=WELLESLEY, Richard Colley, 2nd Earl of Mornington [I] (1760-1842), of Dangan Castle, co. Meath.|url=http://www.historyofparliamentonline.org/volume/1790-1820/member/wellesley-richard-colley-1760-1842|access-date=18 June 2014|publisher=History of Parliament|archive-date=6 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200806164635/http://www.historyofparliamentonline.org/volume/1790-1820/member/wellesley-richard-colley-1760-1842|url-status=dead}}</ref> १७८४ मध्ये त्यांनी डेव्हनमधील बेरे अल्स्टन या ‘रॉटन बरो’चे प्रतिनिधी म्हणून ब्रिटिश हाऊस ऑफ कॉमन्समध्येही प्रवेश केला. त्यानंतर लवकरच विल्यम पिट द यंगर यांनी त्यांची ट्रेझरीचे लॉर्ड म्हणून नियुक्ती केली. १७९२ चा गुलाम व्यापार विधेयक हाऊस ऑफ कॉमन्समध्ये मंजूर झाले. पिट, अर्ल ऑफ मॉर्निंग्टन, एडवर्ड जेम्स एलियट आणि अटर्नी जनरल यांच्या बदल आणि दुरुस्त्यांमुळे ते विद्रूप आणि विकृत झाले होते, आणि ते अनेक वर्षे हाऊस ऑफ लॉर्ड्समध्ये प्रलंबित राहिले.<ref>{{cite web|year=1817|title=Parliamentary History|url=https://books.google.com/books?id=4wcxAQAAMAAJ|publisher=Corbett|page=1293}}</ref><ref>{{cite web|year=1790|title=Journal of the House of Lords|url=https://books.google.com/books?id=NxtDAAAAcAAJ|publisher=H.M. Stationery Office 1790|page=391 to 738}}</ref> १७९३ मध्ये तो भारतीय व्यवहारांच्या नियंत्रण मंडळाचा सदस्य झाला. १७९७ मध्ये त्याची भारताचा गव्हर्नर जनरल म्हणून नियुक्ती करण्यात आली. ==भारत== १८०३ मध्ये, सेंट पॅट्रिक ऑर्डरचा तारा आणि पट्टा (सॅश) असलेला अधिकाऱ्याचा गणवेश परिधान केलेला, रॉबर्ट होम यांनी रंगवलेले चित्र. n2bg00684t2j999suyvzk6ar8zgjy09 2682910 2682909 2026-05-06T02:32:53Z Wingstem 157534 /* भारत */ 2682910 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Richard Wellesley.jpeg|right|thumb|250px|{{लेखनाव}}]] '''रिचर्ड कॉली वेलस्ली, पहिला मार्क्वेस वेलस्ली''' अर्थात '''लॉर्ड वेलस्ली''' (''जन्म'': [[२० जून]], [[इ.स. १७६०]] ''मृत्यू'': [[२६ सप्टेंबर]], [[इ.स. १८४२]]) हा [[आयरिश लोक|आयरिश]] [[ब्रिटिश लोक|ब्रिटिश]] राजकारणी आणि वसाहतीय प्रशासक होता. रिचर्ड वेल्लेस्लीचा जन्म इ.स. १७६० मध्ये इंग्लंडच्या उमराव घराण्यात झाला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://www.historyofparliamentonline.org/volume/1790-1820/member/wellesley-richard-colley-1760-1842 |title=संग्रहित प्रत |access-date=2014-12-09 |archive-date=2020-08-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200806164635/http://www.historyofparliamentonline.org/volume/1790-1820/member/wellesley-richard-colley-1760-1842 |url-status=dead }}</ref> तो इ.स. १७९८ ते १८०५ च्या दरम्यान भारतात [[ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनी]]चा गव्हर्नर जनरल होता. त्याने तत्कालीन भारतीय राजकीय परिस्थितीचा पुरेपूर फायदा घेत ईस्ट इंडिया कंपनीला भारतातील सर्वश्रेष्ठ शक्ती बनवले आणि भारतात ब्रिटिश सत्तेची पाळमुळे आणखी घट्ट केली. यासाठी त्याने तैनाती फौजेच्या धोरणाचा अवलंब केला<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://www.preservearticles.com/2012010720128/essay-on-the-subsidiary-alliance-system-by-wellesley.html |title=संग्रहित प्रत |access-date=2014-12-09 |archive-date=2014-06-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140623121308/http://www.preservearticles.com/2012010720128/essay-on-the-subsidiary-alliance-system-by-wellesley.html |url-status=dead }}</ref>. त्याने शांततेच्या धोरणाचा त्याग करून सरळसरळ युद्धनीतीचा वापर केला. या त्याच्या कर्तृत्वामुळे ब्रिटिश भारतात बलशाली तर झालेच परंतु त्यामुळे [[नेपोलिअन]]च्या भारतावरील संभावित आक्रमणाची भीतीही कमी झाली. {{विस्तार}} {{DEFAULTSORT:वेलस्ली, रिचर्ड}} [[वर्ग:इ.स. १७६० मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १८४२ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:आयरिश व्यक्ती]] [[वर्ग:ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनी]] [[वर्ग:ब्रिटिश व्यक्ती]] ==प्रारंभीचे जीवन== वेलस्ली यांचा जन्म १७६० मध्ये [[आयर्लंड|आयर्लंडमधील]] काउंटी मीथ येथील डॅंगन किल्ल्यात झाला. त्यांचे कुटुंब प्रोटेस्टंट असेंडन्सीचा भाग होते, जो जुन्या अँग्लो-आयरिश अभिजात वर्गाशी संबंधित होता. त्यांनी आर्माघ येथील रॉयल स्कूल, तसेच हॅरो स्कूल आणि ईटन कॉलेज येथे शिक्षण घेतले, जिथे त्यांनी शास्त्रीय विषयांमध्ये विशेष प्रावीण्य मिळवले. पुढे त्यांनी [[ऑक्सफर्ड|ऑक्सफर्डमधील]] [[क्राइस्टचर्च|क्राइस्ट चर्च]] येथेही शिक्षण घेतले. [[हॅरो (लंडन)|हॅरो]] आणि ईटन या दोन्ही प्रतिष्ठित शाळांमध्ये शिक्षण घेणाऱ्या मोजक्या व्यक्तींमध्ये त्यांची गणना होते.<ref>{{Cite web |title=Richard Colley Wellesley, Marquis Wellesley (1760-1842) |url=https://www.historyhome.co.uk/people/wellesle.htm |access-date=2026-03-22 |website=www.historyhome.co.uk}}</ref> १७८० साली, तो ट्रिम मतदारसंघाचा प्रतिनिधी म्हणून आयरिश हाऊस ऑफ कॉमन्समध्ये निवडून गेला.पुढील वर्षी त्याच्या वडिलांच्या निधनानंतर, तो मॉर्निंग्टनचा दुसरा अर्ल झाला आणि आयरिश हाऊस ऑफ लॉर्ड्समध्ये त्याने आपले स्थान ग्रहण केले.१७८२ साली त्याची आयर्लंडच्या ग्रँड लॉजचा ग्रँड मास्टर म्हणून निवड झाली आणि पुढील एक वर्ष त्याने हे पद भूषवले.<ref>{{cite book|last=Waite|first=Arthur Edward|title=A New Encyclopedia of Freemasonry|publisher=Cosimo, Inc.|year=2007|isbn=978-1-60206-641-0|volume=I|pages=400}}</ref> त्याच्या वडिलांच्या आणि आजोबांच्या उधळपट्टीमुळे तो इतका कर्जबाजारी झाला की शेवटी त्याला आयर्लंडमधील सर्व मालमत्ता विकावी लागली. तथापि, १७८१ मध्ये त्याची मीथ येथील "कस्टोस रोटुलोरम" या प्रतिष्ठित पदावर नियुक्ती करण्यात आली.<ref>{{cite web|title=WELLESLEY, Richard Colley, 2nd Earl of Mornington [I] (1760-1842), of Dangan Castle, co. Meath.|url=http://www.historyofparliamentonline.org/volume/1790-1820/member/wellesley-richard-colley-1760-1842|access-date=18 June 2014|publisher=History of Parliament|archive-date=6 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200806164635/http://www.historyofparliamentonline.org/volume/1790-1820/member/wellesley-richard-colley-1760-1842|url-status=dead}}</ref> १७८४ मध्ये त्यांनी डेव्हनमधील बेरे अल्स्टन या ‘रॉटन बरो’चे प्रतिनिधी म्हणून ब्रिटिश हाऊस ऑफ कॉमन्समध्येही प्रवेश केला. त्यानंतर लवकरच विल्यम पिट द यंगर यांनी त्यांची ट्रेझरीचे लॉर्ड म्हणून नियुक्ती केली. १७९२ चा गुलाम व्यापार विधेयक हाऊस ऑफ कॉमन्समध्ये मंजूर झाले. पिट, अर्ल ऑफ मॉर्निंग्टन, एडवर्ड जेम्स एलियट आणि अटर्नी जनरल यांच्या बदल आणि दुरुस्त्यांमुळे ते विद्रूप आणि विकृत झाले होते, आणि ते अनेक वर्षे हाऊस ऑफ लॉर्ड्समध्ये प्रलंबित राहिले.<ref>{{cite web|year=1817|title=Parliamentary History|url=https://books.google.com/books?id=4wcxAQAAMAAJ|publisher=Corbett|page=1293}}</ref><ref>{{cite web|year=1790|title=Journal of the House of Lords|url=https://books.google.com/books?id=NxtDAAAAcAAJ|publisher=H.M. Stationery Office 1790|page=391 to 738}}</ref> १७९३ मध्ये तो भारतीय व्यवहारांच्या नियंत्रण मंडळाचा सदस्य झाला. १७९७ मध्ये त्याची भारताचा गव्हर्नर जनरल म्हणून नियुक्ती करण्यात आली. ==भारत== [[File:Richard Wellesley 2.JPG|thumb|Portrait of Wellesley ca.]] १८०३ मध्ये, सेंट पॅट्रिक ऑर्डरचा तारा आणि पट्टा (सॅश) असलेला अधिकाऱ्याचा गणवेश परिधान केलेला, रॉबर्ट होम यांनी रंगवलेले चित्र. 2tju49v21gg4crg96i4mwcgk79apf1x 2682911 2682910 2026-05-06T02:34:14Z Wingstem 157534 /* भारत */ 2682911 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Richard Wellesley.jpeg|right|thumb|250px|{{लेखनाव}}]] '''रिचर्ड कॉली वेलस्ली, पहिला मार्क्वेस वेलस्ली''' अर्थात '''लॉर्ड वेलस्ली''' (''जन्म'': [[२० जून]], [[इ.स. १७६०]] ''मृत्यू'': [[२६ सप्टेंबर]], [[इ.स. १८४२]]) हा [[आयरिश लोक|आयरिश]] [[ब्रिटिश लोक|ब्रिटिश]] राजकारणी आणि वसाहतीय प्रशासक होता. रिचर्ड वेल्लेस्लीचा जन्म इ.स. १७६० मध्ये इंग्लंडच्या उमराव घराण्यात झाला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://www.historyofparliamentonline.org/volume/1790-1820/member/wellesley-richard-colley-1760-1842 |title=संग्रहित प्रत |access-date=2014-12-09 |archive-date=2020-08-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200806164635/http://www.historyofparliamentonline.org/volume/1790-1820/member/wellesley-richard-colley-1760-1842 |url-status=dead }}</ref> तो इ.स. १७९८ ते १८०५ च्या दरम्यान भारतात [[ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनी]]चा गव्हर्नर जनरल होता. त्याने तत्कालीन भारतीय राजकीय परिस्थितीचा पुरेपूर फायदा घेत ईस्ट इंडिया कंपनीला भारतातील सर्वश्रेष्ठ शक्ती बनवले आणि भारतात ब्रिटिश सत्तेची पाळमुळे आणखी घट्ट केली. यासाठी त्याने तैनाती फौजेच्या धोरणाचा अवलंब केला<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://www.preservearticles.com/2012010720128/essay-on-the-subsidiary-alliance-system-by-wellesley.html |title=संग्रहित प्रत |access-date=2014-12-09 |archive-date=2014-06-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140623121308/http://www.preservearticles.com/2012010720128/essay-on-the-subsidiary-alliance-system-by-wellesley.html |url-status=dead }}</ref>. त्याने शांततेच्या धोरणाचा त्याग करून सरळसरळ युद्धनीतीचा वापर केला. या त्याच्या कर्तृत्वामुळे ब्रिटिश भारतात बलशाली तर झालेच परंतु त्यामुळे [[नेपोलिअन]]च्या भारतावरील संभावित आक्रमणाची भीतीही कमी झाली. {{विस्तार}} {{DEFAULTSORT:वेलस्ली, रिचर्ड}} [[वर्ग:इ.स. १७६० मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १८४२ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:आयरिश व्यक्ती]] [[वर्ग:ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनी]] [[वर्ग:ब्रिटिश व्यक्ती]] ==प्रारंभीचे जीवन== वेलस्ली यांचा जन्म १७६० मध्ये [[आयर्लंड|आयर्लंडमधील]] काउंटी मीथ येथील डॅंगन किल्ल्यात झाला. त्यांचे कुटुंब प्रोटेस्टंट असेंडन्सीचा भाग होते, जो जुन्या अँग्लो-आयरिश अभिजात वर्गाशी संबंधित होता. त्यांनी आर्माघ येथील रॉयल स्कूल, तसेच हॅरो स्कूल आणि ईटन कॉलेज येथे शिक्षण घेतले, जिथे त्यांनी शास्त्रीय विषयांमध्ये विशेष प्रावीण्य मिळवले. पुढे त्यांनी [[ऑक्सफर्ड|ऑक्सफर्डमधील]] [[क्राइस्टचर्च|क्राइस्ट चर्च]] येथेही शिक्षण घेतले. [[हॅरो (लंडन)|हॅरो]] आणि ईटन या दोन्ही प्रतिष्ठित शाळांमध्ये शिक्षण घेणाऱ्या मोजक्या व्यक्तींमध्ये त्यांची गणना होते.<ref>{{Cite web |title=Richard Colley Wellesley, Marquis Wellesley (1760-1842) |url=https://www.historyhome.co.uk/people/wellesle.htm |access-date=2026-03-22 |website=www.historyhome.co.uk}}</ref> १७८० साली, तो ट्रिम मतदारसंघाचा प्रतिनिधी म्हणून आयरिश हाऊस ऑफ कॉमन्समध्ये निवडून गेला.पुढील वर्षी त्याच्या वडिलांच्या निधनानंतर, तो मॉर्निंग्टनचा दुसरा अर्ल झाला आणि आयरिश हाऊस ऑफ लॉर्ड्समध्ये त्याने आपले स्थान ग्रहण केले.१७८२ साली त्याची आयर्लंडच्या ग्रँड लॉजचा ग्रँड मास्टर म्हणून निवड झाली आणि पुढील एक वर्ष त्याने हे पद भूषवले.<ref>{{cite book|last=Waite|first=Arthur Edward|title=A New Encyclopedia of Freemasonry|publisher=Cosimo, Inc.|year=2007|isbn=978-1-60206-641-0|volume=I|pages=400}}</ref> त्याच्या वडिलांच्या आणि आजोबांच्या उधळपट्टीमुळे तो इतका कर्जबाजारी झाला की शेवटी त्याला आयर्लंडमधील सर्व मालमत्ता विकावी लागली. तथापि, १७८१ मध्ये त्याची मीथ येथील "कस्टोस रोटुलोरम" या प्रतिष्ठित पदावर नियुक्ती करण्यात आली.<ref>{{cite web|title=WELLESLEY, Richard Colley, 2nd Earl of Mornington [I] (1760-1842), of Dangan Castle, co. Meath.|url=http://www.historyofparliamentonline.org/volume/1790-1820/member/wellesley-richard-colley-1760-1842|access-date=18 June 2014|publisher=History of Parliament|archive-date=6 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200806164635/http://www.historyofparliamentonline.org/volume/1790-1820/member/wellesley-richard-colley-1760-1842|url-status=dead}}</ref> १७८४ मध्ये त्यांनी डेव्हनमधील बेरे अल्स्टन या ‘रॉटन बरो’चे प्रतिनिधी म्हणून ब्रिटिश हाऊस ऑफ कॉमन्समध्येही प्रवेश केला. त्यानंतर लवकरच विल्यम पिट द यंगर यांनी त्यांची ट्रेझरीचे लॉर्ड म्हणून नियुक्ती केली. १७९२ चा गुलाम व्यापार विधेयक हाऊस ऑफ कॉमन्समध्ये मंजूर झाले. पिट, अर्ल ऑफ मॉर्निंग्टन, एडवर्ड जेम्स एलियट आणि अटर्नी जनरल यांच्या बदल आणि दुरुस्त्यांमुळे ते विद्रूप आणि विकृत झाले होते, आणि ते अनेक वर्षे हाऊस ऑफ लॉर्ड्समध्ये प्रलंबित राहिले.<ref>{{cite web|year=1817|title=Parliamentary History|url=https://books.google.com/books?id=4wcxAQAAMAAJ|publisher=Corbett|page=1293}}</ref><ref>{{cite web|year=1790|title=Journal of the House of Lords|url=https://books.google.com/books?id=NxtDAAAAcAAJ|publisher=H.M. Stationery Office 1790|page=391 to 738}}</ref> १७९३ मध्ये तो भारतीय व्यवहारांच्या नियंत्रण मंडळाचा सदस्य झाला. १७९७ मध्ये त्याची भारताचा गव्हर्नर जनरल म्हणून नियुक्ती करण्यात आली. ==भारत== [[File:Richard Wellesley 2.JPG|thumb|वेलस्ली यांचे सुमारास काढलेले चित्र.]] १८०३ मध्ये, सेंट पॅट्रिक ऑर्डरचा तारा आणि पट्टा (सॅश) असलेला अधिकाऱ्याचा गणवेश परिधान केलेला, रॉबर्ट होम यांनी रंगवलेले चित्र. 6gh20vxzzmp15uemwelz03v5yd13ijb 2682912 2682911 2026-05-06T02:37:09Z Wingstem 157534 /* भारत */ sub heading used 2682912 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Richard Wellesley.jpeg|right|thumb|250px|{{लेखनाव}}]] '''रिचर्ड कॉली वेलस्ली, पहिला मार्क्वेस वेलस्ली''' अर्थात '''लॉर्ड वेलस्ली''' (''जन्म'': [[२० जून]], [[इ.स. १७६०]] ''मृत्यू'': [[२६ सप्टेंबर]], [[इ.स. १८४२]]) हा [[आयरिश लोक|आयरिश]] [[ब्रिटिश लोक|ब्रिटिश]] राजकारणी आणि वसाहतीय प्रशासक होता. रिचर्ड वेल्लेस्लीचा जन्म इ.स. १७६० मध्ये इंग्लंडच्या उमराव घराण्यात झाला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://www.historyofparliamentonline.org/volume/1790-1820/member/wellesley-richard-colley-1760-1842 |title=संग्रहित प्रत |access-date=2014-12-09 |archive-date=2020-08-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200806164635/http://www.historyofparliamentonline.org/volume/1790-1820/member/wellesley-richard-colley-1760-1842 |url-status=dead }}</ref> तो इ.स. १७९८ ते १८०५ च्या दरम्यान भारतात [[ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनी]]चा गव्हर्नर जनरल होता. त्याने तत्कालीन भारतीय राजकीय परिस्थितीचा पुरेपूर फायदा घेत ईस्ट इंडिया कंपनीला भारतातील सर्वश्रेष्ठ शक्ती बनवले आणि भारतात ब्रिटिश सत्तेची पाळमुळे आणखी घट्ट केली. यासाठी त्याने तैनाती फौजेच्या धोरणाचा अवलंब केला<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://www.preservearticles.com/2012010720128/essay-on-the-subsidiary-alliance-system-by-wellesley.html |title=संग्रहित प्रत |access-date=2014-12-09 |archive-date=2014-06-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140623121308/http://www.preservearticles.com/2012010720128/essay-on-the-subsidiary-alliance-system-by-wellesley.html |url-status=dead }}</ref>. त्याने शांततेच्या धोरणाचा त्याग करून सरळसरळ युद्धनीतीचा वापर केला. या त्याच्या कर्तृत्वामुळे ब्रिटिश भारतात बलशाली तर झालेच परंतु त्यामुळे [[नेपोलिअन]]च्या भारतावरील संभावित आक्रमणाची भीतीही कमी झाली. {{विस्तार}} {{DEFAULTSORT:वेलस्ली, रिचर्ड}} [[वर्ग:इ.स. १७६० मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १८४२ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:आयरिश व्यक्ती]] [[वर्ग:ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनी]] [[वर्ग:ब्रिटिश व्यक्ती]] ==प्रारंभीचे जीवन== वेलस्ली यांचा जन्म १७६० मध्ये [[आयर्लंड|आयर्लंडमधील]] काउंटी मीथ येथील डॅंगन किल्ल्यात झाला. त्यांचे कुटुंब प्रोटेस्टंट असेंडन्सीचा भाग होते, जो जुन्या अँग्लो-आयरिश अभिजात वर्गाशी संबंधित होता. त्यांनी आर्माघ येथील रॉयल स्कूल, तसेच हॅरो स्कूल आणि ईटन कॉलेज येथे शिक्षण घेतले, जिथे त्यांनी शास्त्रीय विषयांमध्ये विशेष प्रावीण्य मिळवले. पुढे त्यांनी [[ऑक्सफर्ड|ऑक्सफर्डमधील]] [[क्राइस्टचर्च|क्राइस्ट चर्च]] येथेही शिक्षण घेतले. [[हॅरो (लंडन)|हॅरो]] आणि ईटन या दोन्ही प्रतिष्ठित शाळांमध्ये शिक्षण घेणाऱ्या मोजक्या व्यक्तींमध्ये त्यांची गणना होते.<ref>{{Cite web |title=Richard Colley Wellesley, Marquis Wellesley (1760-1842) |url=https://www.historyhome.co.uk/people/wellesle.htm |access-date=2026-03-22 |website=www.historyhome.co.uk}}</ref> १७८० साली, तो ट्रिम मतदारसंघाचा प्रतिनिधी म्हणून आयरिश हाऊस ऑफ कॉमन्समध्ये निवडून गेला.पुढील वर्षी त्याच्या वडिलांच्या निधनानंतर, तो मॉर्निंग्टनचा दुसरा अर्ल झाला आणि आयरिश हाऊस ऑफ लॉर्ड्समध्ये त्याने आपले स्थान ग्रहण केले.१७८२ साली त्याची आयर्लंडच्या ग्रँड लॉजचा ग्रँड मास्टर म्हणून निवड झाली आणि पुढील एक वर्ष त्याने हे पद भूषवले.<ref>{{cite book|last=Waite|first=Arthur Edward|title=A New Encyclopedia of Freemasonry|publisher=Cosimo, Inc.|year=2007|isbn=978-1-60206-641-0|volume=I|pages=400}}</ref> त्याच्या वडिलांच्या आणि आजोबांच्या उधळपट्टीमुळे तो इतका कर्जबाजारी झाला की शेवटी त्याला आयर्लंडमधील सर्व मालमत्ता विकावी लागली. तथापि, १७८१ मध्ये त्याची मीथ येथील "कस्टोस रोटुलोरम" या प्रतिष्ठित पदावर नियुक्ती करण्यात आली.<ref>{{cite web|title=WELLESLEY, Richard Colley, 2nd Earl of Mornington [I] (1760-1842), of Dangan Castle, co. Meath.|url=http://www.historyofparliamentonline.org/volume/1790-1820/member/wellesley-richard-colley-1760-1842|access-date=18 June 2014|publisher=History of Parliament|archive-date=6 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200806164635/http://www.historyofparliamentonline.org/volume/1790-1820/member/wellesley-richard-colley-1760-1842|url-status=dead}}</ref> १७८४ मध्ये त्यांनी डेव्हनमधील बेरे अल्स्टन या ‘रॉटन बरो’चे प्रतिनिधी म्हणून ब्रिटिश हाऊस ऑफ कॉमन्समध्येही प्रवेश केला. त्यानंतर लवकरच विल्यम पिट द यंगर यांनी त्यांची ट्रेझरीचे लॉर्ड म्हणून नियुक्ती केली. १७९२ चा गुलाम व्यापार विधेयक हाऊस ऑफ कॉमन्समध्ये मंजूर झाले. पिट, अर्ल ऑफ मॉर्निंग्टन, एडवर्ड जेम्स एलियट आणि अटर्नी जनरल यांच्या बदल आणि दुरुस्त्यांमुळे ते विद्रूप आणि विकृत झाले होते, आणि ते अनेक वर्षे हाऊस ऑफ लॉर्ड्समध्ये प्रलंबित राहिले.<ref>{{cite web|year=1817|title=Parliamentary History|url=https://books.google.com/books?id=4wcxAQAAMAAJ|publisher=Corbett|page=1293}}</ref><ref>{{cite web|year=1790|title=Journal of the House of Lords|url=https://books.google.com/books?id=NxtDAAAAcAAJ|publisher=H.M. Stationery Office 1790|page=391 to 738}}</ref> १७९३ मध्ये तो भारतीय व्यवहारांच्या नियंत्रण मंडळाचा सदस्य झाला. १७९७ मध्ये त्याची भारताचा गव्हर्नर जनरल म्हणून नियुक्ती करण्यात आली. ==भारत== [[File:Richard Wellesley 2.JPG|thumb|वेलस्ली यांचे सुमारास काढलेले चित्र.]] १८०३ मध्ये, सेंट पॅट्रिक ऑर्डरचा तारा आणि पट्टा (सॅश) असलेला अधिकाऱ्याचा गणवेश परिधान केलेला, रॉबर्ट होम यांनी रंगवलेले चित्र. ===प्रवास=== buodhpzh6zxp96bhqel5vltdcowu1af 2682913 2682912 2026-05-06T02:38:23Z Wingstem 157534 /* प्रवास */ 2682913 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Richard Wellesley.jpeg|right|thumb|250px|{{लेखनाव}}]] '''रिचर्ड कॉली वेलस्ली, पहिला मार्क्वेस वेलस्ली''' अर्थात '''लॉर्ड वेलस्ली''' (''जन्म'': [[२० जून]], [[इ.स. १७६०]] ''मृत्यू'': [[२६ सप्टेंबर]], [[इ.स. १८४२]]) हा [[आयरिश लोक|आयरिश]] [[ब्रिटिश लोक|ब्रिटिश]] राजकारणी आणि वसाहतीय प्रशासक होता. रिचर्ड वेल्लेस्लीचा जन्म इ.स. १७६० मध्ये इंग्लंडच्या उमराव घराण्यात झाला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://www.historyofparliamentonline.org/volume/1790-1820/member/wellesley-richard-colley-1760-1842 |title=संग्रहित प्रत |access-date=2014-12-09 |archive-date=2020-08-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200806164635/http://www.historyofparliamentonline.org/volume/1790-1820/member/wellesley-richard-colley-1760-1842 |url-status=dead }}</ref> तो इ.स. १७९८ ते १८०५ च्या दरम्यान भारतात [[ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनी]]चा गव्हर्नर जनरल होता. त्याने तत्कालीन भारतीय राजकीय परिस्थितीचा पुरेपूर फायदा घेत ईस्ट इंडिया कंपनीला भारतातील सर्वश्रेष्ठ शक्ती बनवले आणि भारतात ब्रिटिश सत्तेची पाळमुळे आणखी घट्ट केली. यासाठी त्याने तैनाती फौजेच्या धोरणाचा अवलंब केला<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://www.preservearticles.com/2012010720128/essay-on-the-subsidiary-alliance-system-by-wellesley.html |title=संग्रहित प्रत |access-date=2014-12-09 |archive-date=2014-06-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140623121308/http://www.preservearticles.com/2012010720128/essay-on-the-subsidiary-alliance-system-by-wellesley.html |url-status=dead }}</ref>. त्याने शांततेच्या धोरणाचा त्याग करून सरळसरळ युद्धनीतीचा वापर केला. या त्याच्या कर्तृत्वामुळे ब्रिटिश भारतात बलशाली तर झालेच परंतु त्यामुळे [[नेपोलिअन]]च्या भारतावरील संभावित आक्रमणाची भीतीही कमी झाली. {{विस्तार}} {{DEFAULTSORT:वेलस्ली, रिचर्ड}} [[वर्ग:इ.स. १७६० मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १८४२ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:आयरिश व्यक्ती]] [[वर्ग:ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनी]] [[वर्ग:ब्रिटिश व्यक्ती]] ==प्रारंभीचे जीवन== वेलस्ली यांचा जन्म १७६० मध्ये [[आयर्लंड|आयर्लंडमधील]] काउंटी मीथ येथील डॅंगन किल्ल्यात झाला. त्यांचे कुटुंब प्रोटेस्टंट असेंडन्सीचा भाग होते, जो जुन्या अँग्लो-आयरिश अभिजात वर्गाशी संबंधित होता. त्यांनी आर्माघ येथील रॉयल स्कूल, तसेच हॅरो स्कूल आणि ईटन कॉलेज येथे शिक्षण घेतले, जिथे त्यांनी शास्त्रीय विषयांमध्ये विशेष प्रावीण्य मिळवले. पुढे त्यांनी [[ऑक्सफर्ड|ऑक्सफर्डमधील]] [[क्राइस्टचर्च|क्राइस्ट चर्च]] येथेही शिक्षण घेतले. [[हॅरो (लंडन)|हॅरो]] आणि ईटन या दोन्ही प्रतिष्ठित शाळांमध्ये शिक्षण घेणाऱ्या मोजक्या व्यक्तींमध्ये त्यांची गणना होते.<ref>{{Cite web |title=Richard Colley Wellesley, Marquis Wellesley (1760-1842) |url=https://www.historyhome.co.uk/people/wellesle.htm |access-date=2026-03-22 |website=www.historyhome.co.uk}}</ref> १७८० साली, तो ट्रिम मतदारसंघाचा प्रतिनिधी म्हणून आयरिश हाऊस ऑफ कॉमन्समध्ये निवडून गेला.पुढील वर्षी त्याच्या वडिलांच्या निधनानंतर, तो मॉर्निंग्टनचा दुसरा अर्ल झाला आणि आयरिश हाऊस ऑफ लॉर्ड्समध्ये त्याने आपले स्थान ग्रहण केले.१७८२ साली त्याची आयर्लंडच्या ग्रँड लॉजचा ग्रँड मास्टर म्हणून निवड झाली आणि पुढील एक वर्ष त्याने हे पद भूषवले.<ref>{{cite book|last=Waite|first=Arthur Edward|title=A New Encyclopedia of Freemasonry|publisher=Cosimo, Inc.|year=2007|isbn=978-1-60206-641-0|volume=I|pages=400}}</ref> त्याच्या वडिलांच्या आणि आजोबांच्या उधळपट्टीमुळे तो इतका कर्जबाजारी झाला की शेवटी त्याला आयर्लंडमधील सर्व मालमत्ता विकावी लागली. तथापि, १७८१ मध्ये त्याची मीथ येथील "कस्टोस रोटुलोरम" या प्रतिष्ठित पदावर नियुक्ती करण्यात आली.<ref>{{cite web|title=WELLESLEY, Richard Colley, 2nd Earl of Mornington [I] (1760-1842), of Dangan Castle, co. Meath.|url=http://www.historyofparliamentonline.org/volume/1790-1820/member/wellesley-richard-colley-1760-1842|access-date=18 June 2014|publisher=History of Parliament|archive-date=6 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200806164635/http://www.historyofparliamentonline.org/volume/1790-1820/member/wellesley-richard-colley-1760-1842|url-status=dead}}</ref> १७८४ मध्ये त्यांनी डेव्हनमधील बेरे अल्स्टन या ‘रॉटन बरो’चे प्रतिनिधी म्हणून ब्रिटिश हाऊस ऑफ कॉमन्समध्येही प्रवेश केला. त्यानंतर लवकरच विल्यम पिट द यंगर यांनी त्यांची ट्रेझरीचे लॉर्ड म्हणून नियुक्ती केली. १७९२ चा गुलाम व्यापार विधेयक हाऊस ऑफ कॉमन्समध्ये मंजूर झाले. पिट, अर्ल ऑफ मॉर्निंग्टन, एडवर्ड जेम्स एलियट आणि अटर्नी जनरल यांच्या बदल आणि दुरुस्त्यांमुळे ते विद्रूप आणि विकृत झाले होते, आणि ते अनेक वर्षे हाऊस ऑफ लॉर्ड्समध्ये प्रलंबित राहिले.<ref>{{cite web|year=1817|title=Parliamentary History|url=https://books.google.com/books?id=4wcxAQAAMAAJ|publisher=Corbett|page=1293}}</ref><ref>{{cite web|year=1790|title=Journal of the House of Lords|url=https://books.google.com/books?id=NxtDAAAAcAAJ|publisher=H.M. Stationery Office 1790|page=391 to 738}}</ref> १७९३ मध्ये तो भारतीय व्यवहारांच्या नियंत्रण मंडळाचा सदस्य झाला. १७९७ मध्ये त्याची भारताचा गव्हर्नर जनरल म्हणून नियुक्ती करण्यात आली. ==भारत== [[File:Richard Wellesley 2.JPG|thumb|वेलस्ली यांचे सुमारास काढलेले चित्र.]] १८०३ मध्ये, सेंट पॅट्रिक ऑर्डरचा तारा आणि पट्टा (सॅश) असलेला अधिकाऱ्याचा गणवेश परिधान केलेला, रॉबर्ट होम यांनी रंगवलेले चित्र. ===प्रवास=== वेलस्ली यांच्या चरित्रकारांच्या मते, भारताचा गव्हर्नर-जनरल म्हणून त्यांच्या कार्यकाळात भारतातील फ्रेंच शक्तीवर ब्रिटनने विजय मिळवणे ही त्यांची सर्वात मोठी प्राधान्याची गोष्ट होती. i90gtfxq96i5nd06bo123q8gbadr2t2 2682914 2682913 2026-05-06T02:39:06Z Wingstem 157534 /* प्रवास */ 2682914 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Richard Wellesley.jpeg|right|thumb|250px|{{लेखनाव}}]] '''रिचर्ड कॉली वेलस्ली, पहिला मार्क्वेस वेलस्ली''' अर्थात '''लॉर्ड वेलस्ली''' (''जन्म'': [[२० जून]], [[इ.स. १७६०]] ''मृत्यू'': [[२६ सप्टेंबर]], [[इ.स. १८४२]]) हा [[आयरिश लोक|आयरिश]] [[ब्रिटिश लोक|ब्रिटिश]] राजकारणी आणि वसाहतीय प्रशासक होता. रिचर्ड वेल्लेस्लीचा जन्म इ.स. १७६० मध्ये इंग्लंडच्या उमराव घराण्यात झाला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://www.historyofparliamentonline.org/volume/1790-1820/member/wellesley-richard-colley-1760-1842 |title=संग्रहित प्रत |access-date=2014-12-09 |archive-date=2020-08-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200806164635/http://www.historyofparliamentonline.org/volume/1790-1820/member/wellesley-richard-colley-1760-1842 |url-status=dead }}</ref> तो इ.स. १७९८ ते १८०५ च्या दरम्यान भारतात [[ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनी]]चा गव्हर्नर जनरल होता. त्याने तत्कालीन भारतीय राजकीय परिस्थितीचा पुरेपूर फायदा घेत ईस्ट इंडिया कंपनीला भारतातील सर्वश्रेष्ठ शक्ती बनवले आणि भारतात ब्रिटिश सत्तेची पाळमुळे आणखी घट्ट केली. यासाठी त्याने तैनाती फौजेच्या धोरणाचा अवलंब केला<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://www.preservearticles.com/2012010720128/essay-on-the-subsidiary-alliance-system-by-wellesley.html |title=संग्रहित प्रत |access-date=2014-12-09 |archive-date=2014-06-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140623121308/http://www.preservearticles.com/2012010720128/essay-on-the-subsidiary-alliance-system-by-wellesley.html |url-status=dead }}</ref>. त्याने शांततेच्या धोरणाचा त्याग करून सरळसरळ युद्धनीतीचा वापर केला. या त्याच्या कर्तृत्वामुळे ब्रिटिश भारतात बलशाली तर झालेच परंतु त्यामुळे [[नेपोलिअन]]च्या भारतावरील संभावित आक्रमणाची भीतीही कमी झाली. {{विस्तार}} {{DEFAULTSORT:वेलस्ली, रिचर्ड}} [[वर्ग:इ.स. १७६० मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १८४२ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:आयरिश व्यक्ती]] [[वर्ग:ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनी]] [[वर्ग:ब्रिटिश व्यक्ती]] ==प्रारंभीचे जीवन== वेलस्ली यांचा जन्म १७६० मध्ये [[आयर्लंड|आयर्लंडमधील]] काउंटी मीथ येथील डॅंगन किल्ल्यात झाला. त्यांचे कुटुंब प्रोटेस्टंट असेंडन्सीचा भाग होते, जो जुन्या अँग्लो-आयरिश अभिजात वर्गाशी संबंधित होता. त्यांनी आर्माघ येथील रॉयल स्कूल, तसेच हॅरो स्कूल आणि ईटन कॉलेज येथे शिक्षण घेतले, जिथे त्यांनी शास्त्रीय विषयांमध्ये विशेष प्रावीण्य मिळवले. पुढे त्यांनी [[ऑक्सफर्ड|ऑक्सफर्डमधील]] [[क्राइस्टचर्च|क्राइस्ट चर्च]] येथेही शिक्षण घेतले. [[हॅरो (लंडन)|हॅरो]] आणि ईटन या दोन्ही प्रतिष्ठित शाळांमध्ये शिक्षण घेणाऱ्या मोजक्या व्यक्तींमध्ये त्यांची गणना होते.<ref>{{Cite web |title=Richard Colley Wellesley, Marquis Wellesley (1760-1842) |url=https://www.historyhome.co.uk/people/wellesle.htm |access-date=2026-03-22 |website=www.historyhome.co.uk}}</ref> १७८० साली, तो ट्रिम मतदारसंघाचा प्रतिनिधी म्हणून आयरिश हाऊस ऑफ कॉमन्समध्ये निवडून गेला.पुढील वर्षी त्याच्या वडिलांच्या निधनानंतर, तो मॉर्निंग्टनचा दुसरा अर्ल झाला आणि आयरिश हाऊस ऑफ लॉर्ड्समध्ये त्याने आपले स्थान ग्रहण केले.१७८२ साली त्याची आयर्लंडच्या ग्रँड लॉजचा ग्रँड मास्टर म्हणून निवड झाली आणि पुढील एक वर्ष त्याने हे पद भूषवले.<ref>{{cite book|last=Waite|first=Arthur Edward|title=A New Encyclopedia of Freemasonry|publisher=Cosimo, Inc.|year=2007|isbn=978-1-60206-641-0|volume=I|pages=400}}</ref> त्याच्या वडिलांच्या आणि आजोबांच्या उधळपट्टीमुळे तो इतका कर्जबाजारी झाला की शेवटी त्याला आयर्लंडमधील सर्व मालमत्ता विकावी लागली. तथापि, १७८१ मध्ये त्याची मीथ येथील "कस्टोस रोटुलोरम" या प्रतिष्ठित पदावर नियुक्ती करण्यात आली.<ref>{{cite web|title=WELLESLEY, Richard Colley, 2nd Earl of Mornington [I] (1760-1842), of Dangan Castle, co. Meath.|url=http://www.historyofparliamentonline.org/volume/1790-1820/member/wellesley-richard-colley-1760-1842|access-date=18 June 2014|publisher=History of Parliament|archive-date=6 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200806164635/http://www.historyofparliamentonline.org/volume/1790-1820/member/wellesley-richard-colley-1760-1842|url-status=dead}}</ref> १७८४ मध्ये त्यांनी डेव्हनमधील बेरे अल्स्टन या ‘रॉटन बरो’चे प्रतिनिधी म्हणून ब्रिटिश हाऊस ऑफ कॉमन्समध्येही प्रवेश केला. त्यानंतर लवकरच विल्यम पिट द यंगर यांनी त्यांची ट्रेझरीचे लॉर्ड म्हणून नियुक्ती केली. १७९२ चा गुलाम व्यापार विधेयक हाऊस ऑफ कॉमन्समध्ये मंजूर झाले. पिट, अर्ल ऑफ मॉर्निंग्टन, एडवर्ड जेम्स एलियट आणि अटर्नी जनरल यांच्या बदल आणि दुरुस्त्यांमुळे ते विद्रूप आणि विकृत झाले होते, आणि ते अनेक वर्षे हाऊस ऑफ लॉर्ड्समध्ये प्रलंबित राहिले.<ref>{{cite web|year=1817|title=Parliamentary History|url=https://books.google.com/books?id=4wcxAQAAMAAJ|publisher=Corbett|page=1293}}</ref><ref>{{cite web|year=1790|title=Journal of the House of Lords|url=https://books.google.com/books?id=NxtDAAAAcAAJ|publisher=H.M. Stationery Office 1790|page=391 to 738}}</ref> १७९३ मध्ये तो भारतीय व्यवहारांच्या नियंत्रण मंडळाचा सदस्य झाला. १७९७ मध्ये त्याची भारताचा गव्हर्नर जनरल म्हणून नियुक्ती करण्यात आली. ==भारत== [[File:Richard Wellesley 2.JPG|thumb|वेलस्ली यांचे सुमारास काढलेले चित्र.]] १८०३ मध्ये, सेंट पॅट्रिक ऑर्डरचा तारा आणि पट्टा (सॅश) असलेला अधिकाऱ्याचा गणवेश परिधान केलेला, रॉबर्ट होम यांनी रंगवलेले चित्र. ===प्रवास=== वेलस्ली यांच्या चरित्रकारांच्या मते, भारताचा गव्हर्नर-जनरल म्हणून त्यांच्या कार्यकाळात भारतातील फ्रेंच शक्तीवर ब्रिटनने विजय मिळवणे ही त्यांची सर्वात मोठी प्राधान्याची गोष्ट होती.हा तो काळ होता ज्यात ब्रिटनने फ्रान्सविरुद्ध युरोपमध्ये अनेक लष्करी युती आयोजित केल्या. lh51mik8w9ivf6lvxxnx4orr7o29h3u 2682915 2682914 2026-05-06T02:39:44Z Wingstem 157534 /* प्रवास */ 2682915 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Richard Wellesley.jpeg|right|thumb|250px|{{लेखनाव}}]] '''रिचर्ड कॉली वेलस्ली, पहिला मार्क्वेस वेलस्ली''' अर्थात '''लॉर्ड वेलस्ली''' (''जन्म'': [[२० जून]], [[इ.स. १७६०]] ''मृत्यू'': [[२६ सप्टेंबर]], [[इ.स. १८४२]]) हा [[आयरिश लोक|आयरिश]] [[ब्रिटिश लोक|ब्रिटिश]] राजकारणी आणि वसाहतीय प्रशासक होता. रिचर्ड वेल्लेस्लीचा जन्म इ.स. १७६० मध्ये इंग्लंडच्या उमराव घराण्यात झाला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://www.historyofparliamentonline.org/volume/1790-1820/member/wellesley-richard-colley-1760-1842 |title=संग्रहित प्रत |access-date=2014-12-09 |archive-date=2020-08-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200806164635/http://www.historyofparliamentonline.org/volume/1790-1820/member/wellesley-richard-colley-1760-1842 |url-status=dead }}</ref> तो इ.स. १७९८ ते १८०५ च्या दरम्यान भारतात [[ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनी]]चा गव्हर्नर जनरल होता. त्याने तत्कालीन भारतीय राजकीय परिस्थितीचा पुरेपूर फायदा घेत ईस्ट इंडिया कंपनीला भारतातील सर्वश्रेष्ठ शक्ती बनवले आणि भारतात ब्रिटिश सत्तेची पाळमुळे आणखी घट्ट केली. यासाठी त्याने तैनाती फौजेच्या धोरणाचा अवलंब केला<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://www.preservearticles.com/2012010720128/essay-on-the-subsidiary-alliance-system-by-wellesley.html |title=संग्रहित प्रत |access-date=2014-12-09 |archive-date=2014-06-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140623121308/http://www.preservearticles.com/2012010720128/essay-on-the-subsidiary-alliance-system-by-wellesley.html |url-status=dead }}</ref>. त्याने शांततेच्या धोरणाचा त्याग करून सरळसरळ युद्धनीतीचा वापर केला. या त्याच्या कर्तृत्वामुळे ब्रिटिश भारतात बलशाली तर झालेच परंतु त्यामुळे [[नेपोलिअन]]च्या भारतावरील संभावित आक्रमणाची भीतीही कमी झाली. {{विस्तार}} {{DEFAULTSORT:वेलस्ली, रिचर्ड}} [[वर्ग:इ.स. १७६० मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १८४२ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:आयरिश व्यक्ती]] [[वर्ग:ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनी]] [[वर्ग:ब्रिटिश व्यक्ती]] ==प्रारंभीचे जीवन== वेलस्ली यांचा जन्म १७६० मध्ये [[आयर्लंड|आयर्लंडमधील]] काउंटी मीथ येथील डॅंगन किल्ल्यात झाला. त्यांचे कुटुंब प्रोटेस्टंट असेंडन्सीचा भाग होते, जो जुन्या अँग्लो-आयरिश अभिजात वर्गाशी संबंधित होता. त्यांनी आर्माघ येथील रॉयल स्कूल, तसेच हॅरो स्कूल आणि ईटन कॉलेज येथे शिक्षण घेतले, जिथे त्यांनी शास्त्रीय विषयांमध्ये विशेष प्रावीण्य मिळवले. पुढे त्यांनी [[ऑक्सफर्ड|ऑक्सफर्डमधील]] [[क्राइस्टचर्च|क्राइस्ट चर्च]] येथेही शिक्षण घेतले. [[हॅरो (लंडन)|हॅरो]] आणि ईटन या दोन्ही प्रतिष्ठित शाळांमध्ये शिक्षण घेणाऱ्या मोजक्या व्यक्तींमध्ये त्यांची गणना होते.<ref>{{Cite web |title=Richard Colley Wellesley, Marquis Wellesley (1760-1842) |url=https://www.historyhome.co.uk/people/wellesle.htm |access-date=2026-03-22 |website=www.historyhome.co.uk}}</ref> १७८० साली, तो ट्रिम मतदारसंघाचा प्रतिनिधी म्हणून आयरिश हाऊस ऑफ कॉमन्समध्ये निवडून गेला.पुढील वर्षी त्याच्या वडिलांच्या निधनानंतर, तो मॉर्निंग्टनचा दुसरा अर्ल झाला आणि आयरिश हाऊस ऑफ लॉर्ड्समध्ये त्याने आपले स्थान ग्रहण केले.१७८२ साली त्याची आयर्लंडच्या ग्रँड लॉजचा ग्रँड मास्टर म्हणून निवड झाली आणि पुढील एक वर्ष त्याने हे पद भूषवले.<ref>{{cite book|last=Waite|first=Arthur Edward|title=A New Encyclopedia of Freemasonry|publisher=Cosimo, Inc.|year=2007|isbn=978-1-60206-641-0|volume=I|pages=400}}</ref> त्याच्या वडिलांच्या आणि आजोबांच्या उधळपट्टीमुळे तो इतका कर्जबाजारी झाला की शेवटी त्याला आयर्लंडमधील सर्व मालमत्ता विकावी लागली. तथापि, १७८१ मध्ये त्याची मीथ येथील "कस्टोस रोटुलोरम" या प्रतिष्ठित पदावर नियुक्ती करण्यात आली.<ref>{{cite web|title=WELLESLEY, Richard Colley, 2nd Earl of Mornington [I] (1760-1842), of Dangan Castle, co. Meath.|url=http://www.historyofparliamentonline.org/volume/1790-1820/member/wellesley-richard-colley-1760-1842|access-date=18 June 2014|publisher=History of Parliament|archive-date=6 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200806164635/http://www.historyofparliamentonline.org/volume/1790-1820/member/wellesley-richard-colley-1760-1842|url-status=dead}}</ref> १७८४ मध्ये त्यांनी डेव्हनमधील बेरे अल्स्टन या ‘रॉटन बरो’चे प्रतिनिधी म्हणून ब्रिटिश हाऊस ऑफ कॉमन्समध्येही प्रवेश केला. त्यानंतर लवकरच विल्यम पिट द यंगर यांनी त्यांची ट्रेझरीचे लॉर्ड म्हणून नियुक्ती केली. १७९२ चा गुलाम व्यापार विधेयक हाऊस ऑफ कॉमन्समध्ये मंजूर झाले. पिट, अर्ल ऑफ मॉर्निंग्टन, एडवर्ड जेम्स एलियट आणि अटर्नी जनरल यांच्या बदल आणि दुरुस्त्यांमुळे ते विद्रूप आणि विकृत झाले होते, आणि ते अनेक वर्षे हाऊस ऑफ लॉर्ड्समध्ये प्रलंबित राहिले.<ref>{{cite web|year=1817|title=Parliamentary History|url=https://books.google.com/books?id=4wcxAQAAMAAJ|publisher=Corbett|page=1293}}</ref><ref>{{cite web|year=1790|title=Journal of the House of Lords|url=https://books.google.com/books?id=NxtDAAAAcAAJ|publisher=H.M. Stationery Office 1790|page=391 to 738}}</ref> १७९३ मध्ये तो भारतीय व्यवहारांच्या नियंत्रण मंडळाचा सदस्य झाला. १७९७ मध्ये त्याची भारताचा गव्हर्नर जनरल म्हणून नियुक्ती करण्यात आली. ==भारत== [[File:Richard Wellesley 2.JPG|thumb|वेलस्ली यांचे सुमारास काढलेले चित्र.]] १८०३ मध्ये, सेंट पॅट्रिक ऑर्डरचा तारा आणि पट्टा (सॅश) असलेला अधिकाऱ्याचा गणवेश परिधान केलेला, रॉबर्ट होम यांनी रंगवलेले चित्र. ===प्रवास=== वेलस्ली यांच्या चरित्रकारांच्या मते, भारताचा गव्हर्नर-जनरल म्हणून त्यांच्या कार्यकाळात भारतातील फ्रेंच शक्तीवर ब्रिटनने विजय मिळवणे ही त्यांची सर्वात मोठी प्राधान्याची गोष्ट होती.हा तो काळ होता ज्यात ब्रिटनने फ्रान्सविरुद्ध युरोपमध्ये अनेक लष्करी युती आयोजित केल्या.<ref>See, e.g., William McCullagh Torrens, ''The Marquess Wellesley: Architect of Empire'' (London: Chatto and Windus, 1880); P.E. Roberts, ''India Under Wellesley'' (London: G. Bell and Sons, 1929); M.S. Renick, ''Lord Wellesley and the Indian States'' (Agra: Arvind Vivek Prakashan, 1987).</ref> riunh2m7lsiwtg5kerdmio8ljzkftb7 0 158951 2682889 2430801 2026-05-05T20:47:43Z ~2026-24679-89 182431 /* */ 2682889 wikitext text/x-wiki '''श्रीरंग चंदू बारणे''' हे एक [[भारत]]ीय राजकारणी व [[सोळावी लोकसभा|१६ व्या लोकसभेचे सदस्य]] आहेत. [[शिवसेना|शिवसेनेचे]] सदस्य असलेल्या बारणे ह्यांनी [[२०१४ लोकसभा निवडणुका]]ंमध्ये [[मावळ (लोकसभा मतदारसंघ)|मावळ]] मतदारसंघामधून [[शेतकरी कामगार पक्ष]]ाचे उमेदवार लक्ष्मण जगताप ह्यांचा १ लाखांपेक्षा अधिक मताधिक्याने पराभव केला. संरक्षण स्थायी समितीचे सदस्य, रस्ते वाहतूक आणि शिपिंग सल्लागार समितीचे सदस्य तसेच संसदीय अधिकृत भाषा समितीचे सदस्य. ==हे सुद्धा पहा== *[[१६ व्या लोकसभेचे सदस्य]] {{१६व्या लोकसभेतील महाराष्ट्राचे खासदार}} {{१७व्या लोकसभेतील महाराष्ट्राचे खासदार}} {{DEFAULTSORT:बारणे, श्रीरंग}} [[वर्ग:इ.स. १९६४ मधील जन्म]] [[वर्ग:१६ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:शिवसेनेतील राजकारणी]] [[वर्ग:१८ वी लोकसभा सदस्य]] 74wac6rdhfbfuzfxezoqj597vygcx14 0 202334 2682863 1701000 2026-05-05T14:29:29Z अभय नातू 206 साचा 2682863 wikitext text/x-wiki {{गल्लत|मानसी जोशी-रॉय}} '''मानसी जोशी''' ([[६ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९९२|१९९२]]:[[रूडकी]], [[उत्तराखंड]], [[भारत]] - ) ही [[भारतीय महिला क्रिकेट संघ|भारतीय]] [[क्रिकेट]] खेळाडू आहे. ही उजव्या हाताने फलंदाजी करते आणि उजव्या हाताने मध्यम जलदगती गोलंदाजी करते {{विस्तार}} {{DEFAULTSORT:जोशी, मानसी}} [[वर्ग:भारताच्या महिला क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:इ.स. १९९२ मधील जन्म]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] akr6w1ugnu39623x2witcq769rkhi6y 0 211100 2682975 2398417 2026-05-06T07:48:04Z ~2026-27481-77 182843 औरंगाबाद नसून ते छत्रपती संभाजी नगर आहे 2682975 wikitext text/x-wiki '''रामदास गंगाराम कदम''' ([[२७ जुलै]], [[इ.स. १९६३]] - ) हे महाराष्ट्रातील [[शिवसेना]] या राजकीय पक्षाचे राजकारणी होत. ते सध्या महाराष्ट्र राज्याचे पर्यावरणमंत्री तथा [[छत्रपती संभाजीनगर|औरंगाबाद]] जिल्ह्याचे पालकमंत्री आहेत. {{DEFAULTSORT:कदम, रामदास}} [[वर्ग:महाराष्ट्रामधील राजकारणी]] [[वर्ग:इ.स. १९६३ मधील जन्म]] [[वर्ग:खेड (रत्‍नागिरी)चे आमदार]] l56aid9tc0u8eicf8010h9nggo5pa9o 0 228279 2682934 2064044 2026-05-06T05:09:16Z अभय नातू 206 साचा 2682934 wikitext text/x-wiki {{बदल}} रामराव नायक हे नाव [[बंगळूर|बेंगळूर]] शहरामध्ये [[हिंदुस्तानी शास्त्रीय संगीत|हिंदुस्तानी संगीताच्या]] संदर्भात फार महत्त्वाचे आहे. या शहरातच नव्हे, तर संपूर्ण दक्षिण भारतात हिंदुस्तानी संगीताची पायाभरणी करण्याचे मोलाचे श्रेय पं. रामराव नायक यांना दिले जाते. त्यांचे पिता वेंकटराय [[कर्नाटक संगीत|कर्नाटक संगीताचे]] ज्ञानी होते. त्यांच्याकडून रामराव [[व्हायोलिन]] शिकले. पुढे त्यांना हिंदुस्तानी संगीताची गोडी लागली आणि ते रेकॉर्ड्&zwnj;स ऐकूनऐकून [[संवादिनी|हार्मोनियम]] वाजवायला शिकले. त्यावेळचे प्रसिद्ध गायक गोविंदराव भावे यांच्याकडे त्यांनी हिंदुस्तानी संगीत शिकण्यास सुरुवात केली. [[म्हैसूरचे राज्य|म्हैसुरचे]] महाराज [[नलवडि कृष्णदेवराय]] (१८९५ ते १९४०) यानी दक्षिण भारतात हिंदुस्तानी संगीताचा पाया रचला. त्यांच्या दरबारात नेहमी येत असणाऱ्या उस्ताद फैयाजखॉंसाहेबांचे शिष्यत्व रामरावानी स्वीकारले. त्याशिवाय बडोद्याचे स्वामी वल्लभदास, उस्ताद अताहुसेनखॉं अशा श्रेष्ठांच्याकडेही त्याना शिकण्याची संधी मिळाली.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=विश्व संगीत का इतिहास|last=दाससर्मा|first=अमला|publisher=राजकमल प्रकाशन|year=१९९०|isbn=|location=|pages=}}</ref> == संदर्भ == [[वर्ग:हिंदुस्तानी गायक]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] bo1brdvv8uxfk8fybnoeljgso7gqdt3 0 231477 2682916 2682370 2026-05-06T02:52:58Z Ziv 169556 ([[c:GR|GR]]) [[File:Janhvi Kapoor during baume and mercier event in 2026.jpg]] → [[File:2025 Janhvi Kapoor (cropped).jpg]] Copyvio replacement 2682916 wikitext text/x-wiki [[चित्र:2025 Janhvi Kapoor (cropped).jpg|इवलेसे|जान्हवी कपूर]] '''जान्हवी कपूर''' (६ मार्च,१९९७, [[मुंबई]]) ही एक [[हिंदी]] चित्रपटातील अभिनेत्री आहे. == प्रारंभिक आयुष्य == चित्रपट अभिनेत्री [[श्रीदेवी]] आणि चित्रपट निर्माते [[बोनी कपूर]] यांची जान्हवी कपूर ही कन्या आहे. {{विस्तार}} == चित्रपट कारकीर्द == २०१८ साली प्रदर्शित झालेला [[धडक]] हा जान्हवी कपूरचा अभिनेत्री म्हणून पहिला चित्रपट आहे. {{विस्तार}} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{DEFAULTSORT:कपूर, जान्हवी}} [[वर्ग:इ.स. १९९७ मधील जन्म]] [[वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] sk9l3a0lxrcip5fe4s3ubdza2f622ks 0 244465 2682981 2551224 2026-05-06T08:36:39Z Abhijitsathe 4193 2682981 wikitext text/x-wiki '''उत्तर मालदा''' हा [[भारत|भारताच्या]] ५४३ [[लोकसभा]] [[लोकसभा मतदारसंघांची यादी|मतदारसंघांपैकी]] एक मतदारसंघ आहे. हा मतदारसंघ [[पश्चिम बंगाल]] राज्यातील [[मालदा]] परिसरात स्थित असून ह्यामधील सर्व ७ [[पश्चिम बंगाल विधानसभा|विधानसभा]] मतदारसंघ [[मालदा जिल्हा|मालदा जिल्ह्यामध्ये]] आहेत. २००९ साली [[मालदा लोकसभा मतदारसंघ (१९५२-२००८)|मालदा लोकसभा मतदारसंघ]] बरखास्त करण्यात आला व तो उत्तर मालदा व [[दक्षिण मालदा लोकसभा मतदारसंघ|दक्षिण मालदा]]अशा दोन नव्या मतदारसंघांमध्ये विभागण्यात आला. == विधानसभा मतदासंघ == लोकसभा मतदारसंघ क्र. ७ - उत्तर मालदा मध्ये २००९ पासून खालील ७ विधानसभा मतदारसंघ समाविष्ट करण्यात आले आहेत. {| class="wikitable" ! # ! नाव ! जिल्हा |- |१ | हबीबपूर | rowspan="7" |[[मालदा जिल्हा|मालदा]] |- |२ |गजोले |- |३ |चंचल |- |४ |हरिश्चंद्रपूर |- |५ |मालतीपूर |- |६ |रतुआ |- |७ |मालदा |} == खासदार == {| class="wikitable" !वर्ष ![[खासदार]]<ref>{{Cite web |title=Maldaha Uttar Parliamentary Constituency, Winning MP and Party Name |url=https://www.elections.in/west-bengal/parliamentary-constituencies/maldaha-uttar.html |access-date= |website=www.elections.in}}</ref> ! colspan="2" |पक्ष |- |[[२०१९ लोकसभा निवडणुका|२०१९]] | rowspan=2 |[[खगेन मुर्मू]] | rowspan=2 bgcolor=#FBB917| | rowspan=2 | [[भारतीय जनता पक्ष]] |- |[[२०२४ लोकसभा निवडणुका|२०२४]] |} == हे सुद्धा पहा == * [[भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची]] == बाह्य दुवे == {{संदर्भनोंदी}} {{पश्चिम बंगाल मतदारसंघ यादी}} [[वर्ग:पश्चिम बंगालमधील लोकसभा मतदारसंघ]] g2ce9xkyg1qb0t9x5t89wqdkxxmfuey 2682982 2682981 2026-05-06T08:37:06Z Abhijitsathe 4193 2682982 wikitext text/x-wiki '''उत्तर मालदा''' हा [[भारत|भारताच्या]] ५४३ [[लोकसभा]] [[लोकसभा मतदारसंघांची यादी|मतदारसंघांपैकी]] एक मतदारसंघ आहे. हा मतदारसंघ [[पश्चिम बंगाल]] राज्यातील [[मालदा]] परिसरात स्थित असून ह्यामधील सर्व ७ [[पश्चिम बंगाल विधानसभा|विधानसभा]] मतदारसंघ [[मालदा जिल्हा|मालदा जिल्ह्यामध्ये]] आहेत. २००९ साली [[मालदा लोकसभा मतदारसंघ (१९५२-२००८)|मालदा लोकसभा मतदारसंघ]] बरखास्त करण्यात आला व तो उत्तर मालदा व [[दक्षिण मालदा लोकसभा मतदारसंघ|दक्षिण मालदा]] अशा दोन नव्या मतदारसंघांमध्ये विभागण्यात आला. == विधानसभा मतदासंघ == लोकसभा मतदारसंघ क्र. ७ - उत्तर मालदा मध्ये २००९ पासून खालील ७ विधानसभा मतदारसंघ समाविष्ट करण्यात आले आहेत. {| class="wikitable" ! # ! नाव ! जिल्हा |- |१ | हबीबपूर | rowspan="7" |[[मालदा जिल्हा|मालदा]] |- |२ |गजोले |- |३ |चंचल |- |४ |हरिश्चंद्रपूर |- |५ |मालतीपूर |- |६ |रतुआ |- |७ |मालदा |} == खासदार == {| class="wikitable" !वर्ष ![[खासदार]]<ref>{{Cite web |title=Maldaha Uttar Parliamentary Constituency, Winning MP and Party Name |url=https://www.elections.in/west-bengal/parliamentary-constituencies/maldaha-uttar.html |access-date= |website=www.elections.in}}</ref> ! colspan="2" |पक्ष |- |[[२०१९ लोकसभा निवडणुका|२०१९]] | rowspan=2 |[[खगेन मुर्मू]] | rowspan=2 bgcolor=#FBB917| | rowspan=2 | [[भारतीय जनता पक्ष]] |- |[[२०२४ लोकसभा निवडणुका|२०२४]] |} == हे सुद्धा पहा == * [[भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची]] == बाह्य दुवे == {{संदर्भनोंदी}} {{पश्चिम बंगाल मतदारसंघ यादी}} [[वर्ग:पश्चिम बंगालमधील लोकसभा मतदारसंघ]] n9u7bnxc6f3lrf1l70nico5o69dp2j1 0 244466 2682983 2527856 2026-05-06T08:56:05Z Abhijitsathe 4193 2682983 wikitext text/x-wiki '''दक्षिण मालदा''' हा [[भारत|भारताच्या]] ५४३ [[लोकसभा]] [[लोकसभा मतदारसंघांची यादी|मतदारसंघांपैकी]] एक मतदारसंघ आहे. हा मतदारसंघ [[पश्चिम बंगाल]] राज्यातील [[मालदा]] परिसरात स्थित असून ह्यामधील ५ [[पश्चिम बंगाल विधानसभा|विधानसभा]] मतदारसंघ [[मालदा जिल्हा|मालदा जिल्ह्यामध्ये]] तर उर्वरित २ मतदारसंघ [[मुर्शिदाबाद जिल्हा|मुर्शिदाबाद जिल्ह्यामध्ये]]. २००९ साली [[मालदा लोकसभा मतदारसंघ (१९५२-२००८)|मालदा लोकसभा मतदारसंघ]] बरखास्त करण्यात आला व तो दक्षिण मालदा व [[उत्तर मालदा लोकसभा मतदारसंघ|उत्तर मालदा]] अशा दोन नव्या मतदारसंघांमध्ये विभागण्यात आला. == विधानसभा मतदासंघ == लोकसभा मतदारसंघ क्र. ८ - दक्षिण मालदा मध्ये २००९ पासून खालील ७ विधानसभा मतदारसंघ समाविष्ट करण्यात आले आहेत. {| class="wikitable" ! # ! नाव ! जिल्हा |- |१ | माणिकचक | rowspan="5" |[[मालदा जिल्हा|मालदा]] |- |२ |इंग्लिश बझार |- |३ |मोठाबारी |- |४ |सुजापूर |- |५ |वैष्णवनगर |- |६ |फराक्का | rowspan="2" |[[मुर्शिदाबाद जिल्हा|मुर्शिदाबाद]] |- |७ |शमशेरगंज |} == खासदार == {| class="wikitable" !वर्ष ![[खासदार]]<ref>{{Cite web |title=Maldaha Dakshin Parliamentary Constituency, Winning MP and Party Name |url=https://www.elections.in/west-bengal/parliamentary-constituencies/maldaha-dakshin.html |access-date= |website=www.elections.in}}</ref> ! colspan="2" |पक्ष |- |[[२०१९ लोकसभा निवडणुका|२०१९]] |[[अबू हसम खान चौधरी]] | rowspan=2 bgcolor=#87CEEB| | rowspan=2 | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- |[[२०२४ लोकसभा निवडणुका|२०२४]] |[[ईशा खान चौधरी]] |} == हे सुद्धा पहा == * [[भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची]] == बाह्य दुवे == {{संदर्भनोंदी}} {{पश्चिम बंगाल मतदारसंघ यादी}} [[वर्ग:पश्चिम बंगालमधील लोकसभा मतदारसंघ]] kckqu9n6w3ygh1w4m0th3maxfkbfriz 2682984 2682983 2026-05-06T08:56:37Z Abhijitsathe 4193 2682984 wikitext text/x-wiki '''दक्षिण मालदा''' हा [[भारत|भारताच्या]] ५४३ [[लोकसभा]] [[लोकसभा मतदारसंघांची यादी|मतदारसंघांपैकी]] एक मतदारसंघ आहे. हा मतदारसंघ [[पश्चिम बंगाल]] राज्यातील [[मालदा]] परिसरात स्थित असून ह्यामधील ५ [[पश्चिम बंगाल विधानसभा|विधानसभा]] मतदारसंघ [[मालदा जिल्हा|मालदा जिल्ह्यामध्ये]] तर उर्वरित २ मतदारसंघ [[मुर्शिदाबाद जिल्हा|मुर्शिदाबाद जिल्ह्यामध्ये]] आहेत. २००९ साली [[मालदा लोकसभा मतदारसंघ (१९५२-२००८)|मालदा लोकसभा मतदारसंघ]] बरखास्त करण्यात आला व तो दक्षिण मालदा व [[उत्तर मालदा लोकसभा मतदारसंघ|उत्तर मालदा]] अशा दोन नव्या मतदारसंघांमध्ये विभागण्यात आला. == विधानसभा मतदासंघ == लोकसभा मतदारसंघ क्र. ८ - दक्षिण मालदा मध्ये २००९ पासून खालील ७ विधानसभा मतदारसंघ समाविष्ट करण्यात आले आहेत. {| class="wikitable" ! # ! नाव ! जिल्हा |- |१ | माणिकचक | rowspan="5" |[[मालदा जिल्हा|मालदा]] |- |२ |इंग्लिश बझार |- |३ |मोठाबारी |- |४ |सुजापूर |- |५ |वैष्णवनगर |- |६ |फराक्का | rowspan="2" |[[मुर्शिदाबाद जिल्हा|मुर्शिदाबाद]] |- |७ |शमशेरगंज |} == खासदार == {| class="wikitable" !वर्ष ![[खासदार]]<ref>{{Cite web |title=Maldaha Dakshin Parliamentary Constituency, Winning MP and Party Name |url=https://www.elections.in/west-bengal/parliamentary-constituencies/maldaha-dakshin.html |access-date= |website=www.elections.in}}</ref> ! colspan="2" |पक्ष |- |[[२०१९ लोकसभा निवडणुका|२०१९]] |[[अबू हसम खान चौधरी]] | rowspan=2 bgcolor=#87CEEB| | rowspan=2 | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- |[[२०२४ लोकसभा निवडणुका|२०२४]] |[[ईशा खान चौधरी]] |} == हे सुद्धा पहा == * [[भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची]] == बाह्य दुवे == {{संदर्भनोंदी}} {{पश्चिम बंगाल मतदारसंघ यादी}} [[वर्ग:पश्चिम बंगालमधील लोकसभा मतदारसंघ]] h7xakij2zsw0e2zpz2wtgqhhyy24r7g 0 255358 2682985 1785672 2026-05-06T08:56:45Z अभय नातू 206 नवीन 2682985 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''मटका किंग''' ही २०२६ मधील हिंदी [[गुन्हेगारी नाटक (मालिका)|गुन्हेगारी नाटक]] वेब मालिका आहे. १९६०च्या दशकातील मुंबईमध्ये कथानक असलेली ही मालिका [[नागराज मंजुळे]] आणि [[अभय कोरान्ने]] यांनी तयार केली असून आशिष आर्यन यांच्या संकल्पनेवर आधारित आहे. ही मालिका [[अ‍ॅमेझॉन प्राइम व्हिडिओ]] या ओटीटी प्लॅटफॉर्मसाठी बनवण्यात आली. यात [[विजय वर्मा]], [[सई ताम्हणकर]], [[भूपेंद्र जाडावत]], [[कृतिका कामरा]], [[गुलशन ग्रोव्हर]] आणि [[सिद्धार्थ जाधव]] यांच्या प्रमुख भूमिका आहेत.<ref>{{cite web |title=Matka King |url=https://www.gadgets360.com/entertainment/matka-king-web-series-124862 |website=[[एनडीटीव्ही|गॅजेट्स ३६०]] |access-date=१८ एप्रिल २०२६}}</ref><ref>{{cite news |last1=Mitra |first1=Shilajit |title=How A 'Matka King' Was Born: Vijay Varma, Nagraj Manjule on Their Gambling Series |url=https://www.hollywoodreporterindia.com/features/interviews/how-a-matka-king-was-born-vijay-varma-nagraj-manjule-on-their-gambling-series |access-date=१९ एप्रिल २०२६ |work=द हॉलिवूड रिपोर्टर इंडिया |date=१५ एप्रिल २०२६ |language=en}}</ref> ही मालिका एका साध्या कापूस व्यापाऱ्याची कथा सांगते. तो व्यापारी [[मटका]] नावाचा जुगाराचा खेळ सुरू करतो आणि पाहता पाहता शहराचा जुगार सम्राट बनतो. जो खेळ आधी केवळ श्रीमंतांसाठी मर्यादित होता, तो सर्वसामान्यांपर्यंत पोचवतो. == कथानक == १९६० च्या दशकातील मुंबईतील ''ब्रिज भट्टी'' हा एक सामान्य कापूस व्यापारी[[मटका]] नावाचा बेकायदेशीर सट्टेबाजीचा खेळ सुरू करतो. जुगाराची एक छोटीशी कल्पना पैसा, राजकारण आणि भीतीचा वापर करून हळूहळू एका महाकाय भूमिगत साम्राज्यात कशी रूपांतरित होते, याचे दर्शन ही मालिका घडवते. मुळात ही मालिका केवळ जुगाराबद्दल नसून महत्त्वाकांक्षेबद्दल आहे. गरिबीतून सत्तेकडे जाताना माणसाची नैतिकता कशी बदलते आणि ती सत्ता हळूहळू त्याच्या सभोवतालच्या प्रत्येक गोष्टीचा नाश कशी करू लागते, याचे चित्रण यात केले आहे. विजय वर्मा यांनी बुद्धिमान आणि तरीही दोष असलेल्या नायकाची भूमिका प्रभावीपणे साकारली आहे. == कलाकार == * [[विजय वर्मा]] - ब्रिज भट्टी "मटका किंग" * [[सई ताम्हणकर]] - बरखा भट्टी (ब्रिजची पत्नी) * [[भूपेंद्र जाडावत]] - लक्ष्मण "लच्छू" (ब्रिजचा भाऊ) * [[कृतिका कामरा]] - गुलरुख * [[गुलशन ग्रोव्हर]] - लालजीभाई छगाणी * [[सिद्धार्थ जाधव]] - दगडू विचारे * [[जेमी लीव्हर]] - सुलभा * [[भारत जाधव]] - [[उपनिरीक्षक]] एकनाथ तुंबाडे * [[गिरीश कुलकर्णी]] - टी.पी. डी'सोझा * [[किशोर कदम]] - मंत्री प्रशांत बापट * रिदान शाह - अनमोल भट्टी (ब्रिजचा मुलगा) * अर्पिता सेठिया - रुक्मणी * [[सायरस साहुकार]] - मकसूद * सिमरण अश्विनी - वसुधा * समीर त्रिंबककर - डीसीपी शर्मा * संजीव जोगतियानी - मुख्य संपादक * तानाजी गलगुंडे - रफ्तार * [[विनीत कुमार सिंग]] - [[दाऊद इब्राहिम|दराब अहमद वाडकर]] (विशेष उपस्थिती)<ref>{{cite web |access-date=१९ एप्रिल २०२६ |title=O'Romeo, Dhurandhar The Revenge, Matka King: How ‘Bade Sahab’ returned in 3 different avatars in 3 consecutive months |url=https://www.bollywoodhungama.com/news/features/oromeo-dhurandhar-the-revenge-matka-king-how-bade-sahab-returned-in-3-different-avatars-in-3-consecutive-months/ |website=बॉलिवूड हंगामा}}</ref> == प्रकाशन आणि वितरण == 'मटका किंग' १७ एप्रिल २०२६ रोजी [[अ‍ॅमेझॉन प्राइम व्हिडिओ]]वर प्रदर्शित झाली.<ref>{{cite news |title=‘Matka King’: Vijay Varma’s Prime Video series gets a release date; teaser out |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/matka-king-vijay-varmas-prime-video-series-gets-a-release-date-teaser-out/article70798951.ece |access-date=१९ एप्रिल २०२६ |work=[[द हिंदू]] |date=२९ मार्च २०२६ |language=en-IN}}</ref><ref>{{cite news |last1=Raghav |first1=Vanshika |title=New Friday OTT Releases (April 17, 2026): Matka King, Assi, Roommates |url=https://www.wionews.com/photos/new-friday-ott-releases-april-17-2026-matka-king-assi-roommates-watch-these-5-movies-and-tv-shows-on-netflix-prime-video-jiohotstar-and-more-1776342036895 |access-date=१९ एप्रिल २०२६ |work=WION |date=१७ एप्रिल २०२६ |language=en}}</ref> == प्रतिसाद == ''[[द हिंदू]]''चे अनुज कुमार यांनी लिहिले की, "'मटका किंग' हे एक परिचित पण पकड घेणारे गुन्हेगारी नाटक आहे, ज्यावर पैज लावणे फायद्याचे ठरते."<ref>{{cite news |last1=Kumar |first1=Anuj |title=‘Matka King’ series review: A cautionary tale on the cost of ambition |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/matka-king-series-review-vijay-varma-nagraj-manjule-prime-video-sai-tamhankar/article70872309.ece |access-date=१९ एप्रिल २०२६ |work=द हिंदू |date=१७ एप्रिल २०२६ |language=en-IN}}</ref> ''[[द इंडियन एक्सप्रेस]]''च्या [[शुभ्रा गुप्ता]] यांनी मालिकेला ५ पैकी २ स्टार दिले आणि नोंदवले की, "मटका-व्यसनी गिरणी कामगार आणि त्यांच्या संघटनांची चळवळ ज्याने बॉम्बेला लोभी लोकांपासून वाचवले, ती केवळ पार्श्वभूमी म्हणून राहिली आहे."<ref>{{cite news |last1=Gupta |first1=Shubhra |title=Matka King review: Vijay Varma show lacks zest and sharpness |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/web-series/matka-king-review-vijay-varma-show-lacks-zest-and-sharpness-10641385/ |access-date=१९ एप्रिल २०२६ |work=द इंडियन एक्सप्रेस |date=१७ एप्रिल २०२६ |language=en}}{{rating|2|5}}</ref> == बाह्य दुवे == * {{IMDb title|16997004}} * [https://www.primevideo.com/region/eu/detail/Matka-King/0NU8T0IBSKNM4URECC0CAKT8GZ 'मटका किंग'] अ‍ॅमेझॉन प्राइम व्हिडिओवर == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:हिंदी वेबमालिका]] 4f5jeglobz22wacpz3ikyyxb382qcwi 2682986 2682985 2026-05-06T08:56:47Z KiranBOT II 140753 शुद्धलेखन — अंक व शब्दामधील जागा काढली ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#अंक व शब्दामधील जागा|अधिक माहिती]]) 2682986 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''मटका किंग''' ही २०२६ मधील हिंदी [[गुन्हेगारी नाटक (मालिका)|गुन्हेगारी नाटक]] वेब मालिका आहे. १९६० च्या दशकातील मुंबईमध्ये कथानक असलेली ही मालिका [[नागराज मंजुळे]] आणि [[अभय कोरान्ने]] यांनी तयार केली असून आशिष आर्यन यांच्या संकल्पनेवर आधारित आहे. ही मालिका [[अ‍ॅमेझॉन प्राइम व्हिडिओ]] या ओटीटी प्लॅटफॉर्मसाठी बनवण्यात आली. यात [[विजय वर्मा]], [[सई ताम्हणकर]], [[भूपेंद्र जाडावत]], [[कृतिका कामरा]], [[गुलशन ग्रोव्हर]] आणि [[सिद्धार्थ जाधव]] यांच्या प्रमुख भूमिका आहेत.<ref>{{cite web |title=Matka King |url=https://www.gadgets360.com/entertainment/matka-king-web-series-124862 |website=[[एनडीटीव्ही|गॅजेट्स ३६०]] |access-date=१८ एप्रिल २०२६}}</ref><ref>{{cite news |last1=Mitra |first1=Shilajit |title=How A 'Matka King' Was Born: Vijay Varma, Nagraj Manjule on Their Gambling Series |url=https://www.hollywoodreporterindia.com/features/interviews/how-a-matka-king-was-born-vijay-varma-nagraj-manjule-on-their-gambling-series |access-date=१९ एप्रिल २०२६ |work=द हॉलिवूड रिपोर्टर इंडिया |date=१५ एप्रिल २०२६ |language=en}}</ref> ही मालिका एका साध्या कापूस व्यापाऱ्याची कथा सांगते. तो व्यापारी [[मटका]] नावाचा जुगाराचा खेळ सुरू करतो आणि पाहता पाहता शहराचा जुगार सम्राट बनतो. जो खेळ आधी केवळ श्रीमंतांसाठी मर्यादित होता, तो सर्वसामान्यांपर्यंत पोचवतो. == कथानक == १९६० च्या दशकातील मुंबईतील ''ब्रिज भट्टी'' हा एक सामान्य कापूस व्यापारी[[मटका]] नावाचा बेकायदेशीर सट्टेबाजीचा खेळ सुरू करतो. जुगाराची एक छोटीशी कल्पना पैसा, राजकारण आणि भीतीचा वापर करून हळूहळू एका महाकाय भूमिगत साम्राज्यात कशी रूपांतरित होते, याचे दर्शन ही मालिका घडवते. मुळात ही मालिका केवळ जुगाराबद्दल नसून महत्त्वाकांक्षेबद्दल आहे. गरिबीतून सत्तेकडे जाताना माणसाची नैतिकता कशी बदलते आणि ती सत्ता हळूहळू त्याच्या सभोवतालच्या प्रत्येक गोष्टीचा नाश कशी करू लागते, याचे चित्रण यात केले आहे. विजय वर्मा यांनी बुद्धिमान आणि तरीही दोष असलेल्या नायकाची भूमिका प्रभावीपणे साकारली आहे. == कलाकार == * [[विजय वर्मा]] - ब्रिज भट्टी "मटका किंग" * [[सई ताम्हणकर]] - बरखा भट्टी (ब्रिजची पत्नी) * [[भूपेंद्र जाडावत]] - लक्ष्मण "लच्छू" (ब्रिजचा भाऊ) * [[कृतिका कामरा]] - गुलरुख * [[गुलशन ग्रोव्हर]] - लालजीभाई छगाणी * [[सिद्धार्थ जाधव]] - दगडू विचारे * [[जेमी लीव्हर]] - सुलभा * [[भारत जाधव]] - [[उपनिरीक्षक]] एकनाथ तुंबाडे * [[गिरीश कुलकर्णी]] - टी.पी. डी'सोझा * [[किशोर कदम]] - मंत्री प्रशांत बापट * रिदान शाह - अनमोल भट्टी (ब्रिजचा मुलगा) * अर्पिता सेठिया - रुक्मणी * [[सायरस साहुकार]] - मकसूद * सिमरण अश्विनी - वसुधा * समीर त्रिंबककर - डीसीपी शर्मा * संजीव जोगतियानी - मुख्य संपादक * तानाजी गलगुंडे - रफ्तार * [[विनीत कुमार सिंग]] - [[दाऊद इब्राहिम|दराब अहमद वाडकर]] (विशेष उपस्थिती)<ref>{{cite web |access-date=१९ एप्रिल २०२६ |title=O'Romeo, Dhurandhar The Revenge, Matka King: How ‘Bade Sahab’ returned in 3 different avatars in 3 consecutive months |url=https://www.bollywoodhungama.com/news/features/oromeo-dhurandhar-the-revenge-matka-king-how-bade-sahab-returned-in-3-different-avatars-in-3-consecutive-months/ |website=बॉलिवूड हंगामा}}</ref> == प्रकाशन आणि वितरण == 'मटका किंग' १७ एप्रिल २०२६ रोजी [[अ‍ॅमेझॉन प्राइम व्हिडिओ]]वर प्रदर्शित झाली.<ref>{{cite news |title=‘Matka King’: Vijay Varma’s Prime Video series gets a release date; teaser out |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/matka-king-vijay-varmas-prime-video-series-gets-a-release-date-teaser-out/article70798951.ece |access-date=१९ एप्रिल २०२६ |work=[[द हिंदू]] |date=२९ मार्च २०२६ |language=en-IN}}</ref><ref>{{cite news |last1=Raghav |first1=Vanshika |title=New Friday OTT Releases (April 17, 2026): Matka King, Assi, Roommates |url=https://www.wionews.com/photos/new-friday-ott-releases-april-17-2026-matka-king-assi-roommates-watch-these-5-movies-and-tv-shows-on-netflix-prime-video-jiohotstar-and-more-1776342036895 |access-date=१९ एप्रिल २०२६ |work=WION |date=१७ एप्रिल २०२६ |language=en}}</ref> == प्रतिसाद == ''[[द हिंदू]]''चे अनुज कुमार यांनी लिहिले की, "'मटका किंग' हे एक परिचित पण पकड घेणारे गुन्हेगारी नाटक आहे, ज्यावर पैज लावणे फायद्याचे ठरते."<ref>{{cite news |last1=Kumar |first1=Anuj |title=‘Matka King’ series review: A cautionary tale on the cost of ambition |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/matka-king-series-review-vijay-varma-nagraj-manjule-prime-video-sai-tamhankar/article70872309.ece |access-date=१९ एप्रिल २०२६ |work=द हिंदू |date=१७ एप्रिल २०२६ |language=en-IN}}</ref> ''[[द इंडियन एक्सप्रेस]]''च्या [[शुभ्रा गुप्ता]] यांनी मालिकेला ५ पैकी २ स्टार दिले आणि नोंदवले की, "मटका-व्यसनी गिरणी कामगार आणि त्यांच्या संघटनांची चळवळ ज्याने बॉम्बेला लोभी लोकांपासून वाचवले, ती केवळ पार्श्वभूमी म्हणून राहिली आहे."<ref>{{cite news |last1=Gupta |first1=Shubhra |title=Matka King review: Vijay Varma show lacks zest and sharpness |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/web-series/matka-king-review-vijay-varma-show-lacks-zest-and-sharpness-10641385/ |access-date=१९ एप्रिल २०२६ |work=द इंडियन एक्सप्रेस |date=१७ एप्रिल २०२६ |language=en}}{{rating|2|5}}</ref> == बाह्य दुवे == * {{IMDb title|16997004}} * [https://www.primevideo.com/region/eu/detail/Matka-King/0NU8T0IBSKNM4URECC0CAKT8GZ 'मटका किंग'] अ‍ॅमेझॉन प्राइम व्हिडिओवर == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:हिंदी वेबमालिका]] ai2s6oivp3b21w547pqgy26j7h84awi 0 261518 2682872 2682841 2026-05-05T16:39:47Z Pwagh Wiki 182826 2682872 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |प्रकार=गाव |इतर_नाव= | स्थानिक_नाव ='''कुपवडे''' | आकाशदेखावा = | आकाशदेखावा_शीर्षक = | शोधक_स्थान= right | अक्षांश = | रेखांश = | उंची = | राज्य_नाव = महाराष्ट्र |जवळचे_शहर=कुडाळ | जिल्हा = [[सिंधुदुर्ग जिल्हा]] |अधिकृत_भाषा=मराठी | नेता_पद =[[सरपंच]] | नेता_नाव = |लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ=|लोकसंख्या_क्रमांक=| लोकसंख्या_वर्ष = २०११ | लोकसंख्या_एकूण = | लोकसंख्या_घनता = |लिंग_गुणोत्तर=|लोकसंख्या_मेट्रो=|लोकसंख्या_शहरी=| क्षेत्रफळ_आकारमान = | क्षेत्रफळ_एकूण = |पिन_कोड=| एसटीडी_कोड = | पिन कोड = | आरटीओ_कोड = एमएच/०७ |संकेतस्थळ= |कोरे_शीर्षक_१ =[[बोलीभाषा]] |कोरे_उत्तर_१ =मालवणी | तळटिपा =}} ''' कुपवडे''' हे भारतातील [[महाराष्ट्र राज्य |महाराष्ट्र राज्यातील]] दक्षिण कोकणातील [[सिंधुदुर्ग जिल्हा|सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील]] [[कुडाळ तालुका|कुडाळ तालुक्यातील]] एक गाव आहे. या गावात भात शेती मोठ्या प्रमाणात केली जाते. ==भौगोलिक स्थान== ==हवामान== पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व अनेकदा सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते. पावसाळ्यात येथे [[तांदूळ|भातशेती]] केली जाते. ==लोकजीवन== ==प्रेक्षणीय स्थळे== ==नागरी सुविधा== ==जवळपासची गावे कुपवडे च्या जवळ जांभवडे आणि समोर घोडगे आहे== ==संदर्भ== १.https://villageinfo.in/ २.https://www.census2011.co.in/ ३.http://tourism.gov.in/ ४.https://www.incredibleindia.org/ ५.https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism ६.https://www.mapsofindia.com/ [[वर्ग:कुडाळ तालुक्यातील गावे]] [[वर्ग:सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील गावे]] 0kg4ctptdj7m5c1o01biey4wptz5106 0 262471 2682999 2624060 2026-05-06T11:58:03Z नरेश सावे 88037 /* प्रेक्षणीय स्थळे */ 2682999 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |प्रकार=गाव |इतर_नाव= | स्थानिक_नाव ='''कोळ''' | आकाशदेखावा = | आकाशदेखावा_शीर्षक = | शोधक_स्थान= right | अक्षांश = | रेखांश = | उंची = | राज्य_नाव = महाराष्ट्र |जवळचे_शहर=महाड | जिल्हा = [[रायगड जिल्हा]] |अधिकृत_भाषा=मराठी | नेता_पद =[[सरपंच]] | नेता_नाव = |लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ=|लोकसंख्या_क्रमांक=| लोकसंख्या_वर्ष = २०११ | लोकसंख्या_एकूण = | लोकसंख्या_घनता = |लिंग_गुणोत्तर=|लोकसंख्या_मेट्रो=|लोकसंख्या_शहरी=| क्षेत्रफळ_आकारमान = | क्षेत्रफळ_एकूण = |पिन_कोड=| एसटीडी_कोड = | पिन कोड = | आरटीओ_कोड = एमएच/ |संकेतस्थळ= |कोरे_शीर्षक_१ =[[बोलीभाषा]] |कोरे_उत्तर_१ = | तळटिपा =}} ''' कोळ''' हे भारतातील [[महाराष्ट्र राज्य |महाराष्ट्र राज्यातील]] मध्य कोकणातील [[रायगड जिल्हा|रायगड जिल्ह्यातील]] [[महाड तालुका|महाड तालुक्यातील]] एक गाव आहे. ==भौगोलिक स्थान== ==हवामान== पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व अनेकदा सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते. ==लोकजीवन== ==प्रेक्षणीय स्थळे== #[[लेणी]]<ref>महाराष्ट्र टाईम्स, मंगळवार,५ मे २०२६</ref> ==नागरी सुविधा== ==जवळपासची गावे== ==संदर्भ== १.https://villageinfo.in/ २.https://www.census2011.co.in/ ३.http://tourism.gov.in/ ४.https://www.incredibleindia.org/ ५.https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism ६.https://www.mapsofindia.com/ [[वर्ग:महाड तालुक्यातील गावे]] [[वर्ग:रायगड जिल्ह्यातील गावे]] 68b8ahx0tqe4gskfse9zqkhvoghj6z1 0 278323 2682918 2165337 2026-05-06T04:21:48Z संतोष गोरे 135680 /* */ 2682918 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट अभिनेता | पार्श्वभूमी_रंग = | नाव = अपूर्वा गोरे | चित्र = | चित्र_रुंदी = | चित्र_शीर्षक = | पूर्ण_नाव = | जन्म_दिनांक = २६ मार्च | जन्म_स्थान = [[चंद्रपूर]] | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | इतर_नावे = | कार्यक्षेत्र = [[अभिनय]] | राष्ट्रीयत्व =[[भारतीय]] | भाषा = [[मराठी भाषा|मराठी]] | कारकीर्द_काळ = | प्रमुख_नाटके = | प्रमुख_चित्रपट = | प्रमुख_दूरचित्रवाणी_कार्यक्रम = [[आई कुठे काय करते!]] | पुरस्कार = | वडील_नाव = रवी गोरे | आई_नाव = | पती_नाव = | पत्नी_नाव = | अपत्ये = | संकेतस्थळ = | तळटिपा = }} '''अपूर्वा गोरे''' ही एक मराठी दूरचित्रवाहिनीवरील कलाकार आहे. इ.स. २०१८ मध्ये तिने प्रथम [[सोनी मराठी|सोनी]] वाहिनीवरील 'ती फुलराणी' या मराठी मालिकेत काम केले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://m.imdb.com/name/nm11201105/|title=Apurva Gore |ॲक्सेसदिनांक=३१ मार्च २०२१}}</ref> सध्या (सन २०२१) अपूर्वा [[स्टार प्रवाह]]वरील मराठी मालिका [[आई कुठे काय करते!]]मधून ईशाच्या भूमिकेतून प्रसिद्धीस येत आहे. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://zeenews.india.com/marathi/entertainment/aai-kuthe-kai-karte-new-serial-on-star-pravah/501737|title=नवी मालिका, ‘आई कुठे काय करते!’|date=2019-12-23|website=24taas.com|access-date=2020-12-13}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.loksatta.com/manoranjan-news/aai-kuthe-kay-karte-new-marathi-serial-on-star-pravah-coming-soon-ssv-92-2037172/|title=आईच्या भावविश्वाचा शोध घेणारी मालिका ‘आई कुठे काय करते!’|date=2019-12-15|website=Loksatta|language=mr-IN|access-date=2020-12-13}}</ref> ८ मार्च २०२६ रोजी गोरे आणि अभिनेता [[अंशुमन जोशी]] यांचे पुण्यातील झपूर्झा कला आणि संस्कृती संग्रहालय येथे लग्न झाले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://www.esakal.com/premier/apurva-gore-tie-knowt-with-anshuman-joshi-in-pune-at-this-special-location-photos-out-psn14 |title=ना लोणावळा, ना गोवा, 'आई कुठे काय करते' मधील अपूर्वाने लग्नासाठी निवडली पुण्यातली ‘ही’ खास जागा; तुम्हीही कराल कौतुक |लेखक= |दिनांक=६ मे २०२६ |प्रकाशक= |संकेतस्थळ=दैनिक सकाळ |अ‍ॅक्सेसदिनांक= |विदा संकेतस्थळ दुवा= |विदा दिनांक=}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://www.lokmat.com/filmy/television/marathi-actor-shaalaa-movie-fame-anshuman-joshi-and-apurva-gore-love-story-know-about-how-they-meet-a-a991/ |title=ऑनलाईन ओळख अन् पहिल्या भेटीत ६ तास गप्पा! 'असं' जमलं अंशुमन-अपूर्वाचं लग्न, लव्हस्टोरीबद्दल म्हणाले... |लेखक= |दिनांक= |प्रकाशक= |संकेतस्थळ=दैनिक लोकमत |अ‍ॅक्सेसदिनांक=६ मे २०२६ |विदा संकेतस्थळ दुवा= |विदा दिनांक=}}</ref> ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:मराठी दूरचित्रवाहिनी अभिनेत्री]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] oeepla9mx3pw85wc0huakaum8cebzp0 2682919 2682918 2026-05-06T04:24:17Z संतोष गोरे 135680 /* */ 2682919 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट अभिनेता | पार्श्वभूमी_रंग = | नाव = अपूर्वा गोरे | चित्र = | चित्र_रुंदी = | चित्र_शीर्षक = | पूर्ण_नाव = | जन्म_दिनांक = २६ मार्च | जन्म_स्थान = [[चंद्रपूर]] | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | इतर_नावे = | कार्यक्षेत्र = [[अभिनय]] | राष्ट्रीयत्व =[[भारतीय]] | भाषा = [[मराठी भाषा|मराठी]] | कारकीर्द_काळ = | प्रमुख_नाटके = | प्रमुख_चित्रपट = | प्रमुख_दूरचित्रवाणी_कार्यक्रम = [[आई कुठे काय करते!]] | पुरस्कार = | वडील_नाव = रवी गोरे | आई_नाव = | पती_नाव = {{लग्न|[[अंशुमन जोशी]]|2026}} | पत्नी_नाव = | अपत्ये = | संकेतस्थळ = | तळटिपा = }} '''अपूर्वा गोरे''' ही एक मराठी दूरचित्रवाहिनीवरील कलाकार आहे. इ.स. २०१८ मध्ये तिने प्रथम [[सोनी मराठी|सोनी]] वाहिनीवरील 'ती फुलराणी' या मराठी मालिकेत काम केले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://m.imdb.com/name/nm11201105/|title=Apurva Gore |ॲक्सेसदिनांक=३१ मार्च २०२१}}</ref> सध्या (सन २०२१) अपूर्वा [[स्टार प्रवाह]]वरील मराठी मालिका [[आई कुठे काय करते!]]मधून ईशाच्या भूमिकेतून प्रसिद्धीस येत आहे. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://zeenews.india.com/marathi/entertainment/aai-kuthe-kai-karte-new-serial-on-star-pravah/501737|title=नवी मालिका, ‘आई कुठे काय करते!’|date=2019-12-23|website=24taas.com|access-date=2020-12-13}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.loksatta.com/manoranjan-news/aai-kuthe-kay-karte-new-marathi-serial-on-star-pravah-coming-soon-ssv-92-2037172/|title=आईच्या भावविश्वाचा शोध घेणारी मालिका ‘आई कुठे काय करते!’|date=2019-12-15|website=Loksatta|language=mr-IN|access-date=2020-12-13}}</ref> ८ मार्च २०२६ रोजी गोरे आणि अभिनेता [[अंशुमन जोशी]] यांचे पुण्यातील झपूर्झा कला आणि संस्कृती संग्रहालय येथे लग्न झाले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://www.esakal.com/premier/apurva-gore-tie-knowt-with-anshuman-joshi-in-pune-at-this-special-location-photos-out-psn14 |title=ना लोणावळा, ना गोवा, 'आई कुठे काय करते' मधील अपूर्वाने लग्नासाठी निवडली पुण्यातली ‘ही’ खास जागा; तुम्हीही कराल कौतुक |लेखक= |दिनांक=६ मे २०२६ |प्रकाशक= |संकेतस्थळ=दैनिक सकाळ |अ‍ॅक्सेसदिनांक= |विदा संकेतस्थळ दुवा= |विदा दिनांक=}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://www.lokmat.com/filmy/television/marathi-actor-shaalaa-movie-fame-anshuman-joshi-and-apurva-gore-love-story-know-about-how-they-meet-a-a991/ |title=ऑनलाईन ओळख अन् पहिल्या भेटीत ६ तास गप्पा! 'असं' जमलं अंशुमन-अपूर्वाचं लग्न, लव्हस्टोरीबद्दल म्हणाले... |लेखक= |दिनांक= |प्रकाशक= |संकेतस्थळ=दैनिक लोकमत |अ‍ॅक्सेसदिनांक=६ मे २०२६ |विदा संकेतस्थळ दुवा= |विदा दिनांक=}}</ref> ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:मराठी दूरचित्रवाहिनी अभिनेत्री]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] ch1yxf4zpzzl7ntvvz7s3rrvgwzk3il 3 286003 2682862 2682540 2026-05-05T14:07:08Z संतोष गोरे 135680 /* बार्नस्टार */ Reply 2682862 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=संतोष गोरे}} -- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) १२:३५, ७ जुलै २०२१ (IST) == जुन्या चर्चा == {| class="wikitable" style="text-align: center" |- ! चर्चा क्रमांक ! पासून ! पर्यंत |- |[[सदस्य:संतोष गोरे/जुनी चर्चा१|जुनी चर्चा१]] | २०१५ | ३१ डिसेंबर २०२१ |- |[[सदस्य:संतोष गोरे/जुनी चर्चा२|जुनी चर्चा२]] | १ जानेवारी २०२२ | ३१ डिसेंबर २०२२ |} == विष्णुसहस्रनाम == हजारो पुनर्नावासह विष्णुसहस्रनाम भगवान विष्णूचे हे एक महत्त्वाचे स्थान आहे. हे हिंदू धर्मातील सर्वात पवित्र आणि लोकप्रिय स्तोत्र आहे. विष्णू सहस्रनाम ही महाभारतात उपलब्ध असलेली सर्वात लोकप्रिय आवृत्ती आहे. पद्म पुराण किंवा मत्स्य पुराणात आणखी एक आवृत्ती उपलब्ध आहे. प्रत्येक नाव विष्णूचे असंख्य गुण दर्शवितो. अनेक हिंदू कुटुंबे पूजेच्या वेळी ते पाठ करतात. असे मानले जाते की ते ऐकणे किंवा वाचणे मानवी इच्छा पूर्ण करते. अनुशासनपर्व (महाभारत) धडा 9 ते 14, आजोबा कुरुक्षेत्र भीष्म युधिष्ठिर शिकवण देण्यात आली होती. [[सदस्य:Goresm|'''<span style="text-shadow:grey 3px 3px 2px;color: blue"> संतोष</span><span style="text-shadow:gray 3px 3px 2px;color: blue"> गोरे 💬</span>''']] ०९:५४, ९ फेब्रुवारी २०२१ (IST) == भाषांतर == नमस्कार, तुमची मदत हवी आहे. Section translation टूल वापरून नवीन पाने तयार करताना मला अडचण येत आहे. मागील अनेक पानांना Rahul Gandhi असे नाव येत आहे. कृपया मार्गदर्शन करावे. धन्यवाद. [[सदस्य:अमर राऊत|अमर राऊत]] ([[सदस्य चर्चा:अमर राऊत|चर्चा]]) १४:२४, १६ जानेवारी २०२३ (IST) :कृपया [https://en.m.wikipedia.org/w/index.php?campaign=specialcx&title=Special:ContentTranslation#suggestions हा दुवा] वापरा तसेच पुढील भाषांतरा करिता बुक मार्क मध्ये जतन करून ठेवा. ::याशिवाय जर शक्य असेल तर नवीन tab उघडून त्याला ऑप्शन मध्ये जाऊन desktop site ला टिचकी देऊन [https://mr.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%87%E0%A4%B7:ContentTranslation#suggestions हा दुवा] वापरा. फक्त हे थोडे नाजूक काम असेल. [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) १४:३७, १६ जानेवारी २०२३ (IST) ::आपण दिलेला दुवा वापरून [[८०वे गोल्डन ग्लोब पुरस्कार]] हा लेख तयार केला. तरीही तीच समस्या येत आहे. (तत्पूर्वी cache देखील clear केली होती.) [[सदस्य:अमर राऊत|अमर राऊत]] ([[सदस्य चर्चा:अमर राऊत|चर्चा]]) १९:३७, १६ जानेवारी २०२३ (IST) : माझ्या बाबतीत पण समान समस्या आली होती. मी वेड चित्रपटाचे मराठीमध्ये भाषांतर केले असता शीर्षक नाव Prajakta Koli असे अचानक झाले. यामागचे कारण काय? [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) १४:४४, १६ जानेवारी २०२३ (IST) ::आपल्या मोबाईलच्या सईमध्ये (cache मध्ये) जो जुना दुवा असतो, तो चुकून वापरल्या गेला की असे होते. असे होत असेल तरीही तुम्ही भाषांतर चालू असताना ते दुरुस्त करून योग्य ते मराठी शीर्षक देऊ शकता.-[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) :::{{साद|अमर राऊत}} तुमच्या दोघांची अडचण लक्षात घेऊन मी एक भाषांतर केले, जे की योग्य झाले. मी वरती दोन दुवे दिलेत. तर दुसरा दुवा वापरून भाषांतर करून पहा. फक्त एकच की तत्पूर्वी 'ब्राऊसर च्या पर्यायात' जाऊन desktop site वर टिचकी द्या आणि मग वरील दुव्यावर जा. तसेच भाषांतर करत असताना सर्वप्रथम वरती जे लेखनाव येते ते देखील एडिट करून घ्या. यामुळे नक्कीच तुमची समस्या दूर होईल. कृपया एक लेख अजून निर्माण करा.-[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) २१:१०, १६ जानेवारी २०२३ (IST) :::{{ping| संतोष गोरे}} दुसरा दुवा वापरून [[हजारों ख्वाइशें ऐसी|एक लेख]] तयार केला आहे. आता ती समस्या नाही, पण अडचण अशी आहे की यावेळी मोबाईल फारच लोड घेतो. संकेतस्थळ उघडेपर्यंत फार वेळ वाट पहावी लागते. Section translation जसं सोईस्करपणे आणि वेगात होतं, तसं इथं आशय भाषांतर वापरताना होत नाही. असो. :::तुमच्या सहकार्यासाठी खूप आभार. :::~ [[सदस्य:अमर राऊत|अमर राऊत]] ([[सदस्य चर्चा:अमर राऊत|चर्चा]]) १४:१९, १७ जानेवारी २०२३ (IST) :: आज पुन्हा तीच समस्या, [[पश्चिम दिल्ली जिल्हा]] पान‌ तयार करताना मराठीमध्ये शीर्षक नाव दिले होते आणि पब्लिश केल्यावर अचानक शीर्षक West Delhi झाले, मी तपासून घेतले असूनही पुन्हा तीच समस्या आली. [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) ००:००, २९ जानेवारी २०२३ (IST) :::{{साद|Tiven2240|label=टायविन}} यात आपली मदत हवी आहे. [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) १७:५५, २९ जानेवारी २०२३ (IST) == 2022 Wikipedia Asian Month Organizer Update == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Dear all WAM organizers, Happy 2023! Thank you for updating the Ambassador list. We will '''start issuing the Barnstar''' to all eligible participants by late January. All ambassadors will received an additional special Barnstar. Please be sure to update '''[[:m:Wikipedia_Asian_Month_2022/Ambassadors|the list]]''' if you haven't done so. We also provide a '''[https://docs.google.com/document/d/1t1UEXwVkTsP5oP0sQmE74302M1SUDrlFW-kz2uTT5X0/edit?usp=sharing certificate template]''' for you to edit and print out to your participants. Once again, thank you for organizing and participating the 2022WAM, we like to hear your comment. Much appreciate for filling, and spreading out this [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd8Jo4ixbwKS1rC6KmfC1q6wW53nmoCQATbmsMatbZ4A1RCwA/viewform?usp=sf_link '''feedback survey''']. Look forward to seeing you again in 2023 WAM! best, Wikipedia Asian Month International Team </div> <!-- सदस्य:Joycewikiwiki@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joycewikiwiki/WAM2022_Post_Campaign_Mass_Message_receiver&oldid=24259258 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == पाने वगळणे == [[Main other/doc]], [[साचा:Noping/doc]], [[चर्चा:Machindra Jayappa Galande]], [[“मोठी चोच असणारा कावळा"]], [[:वर्ग:Emoji असलेले लेख]], [[:वर्ग:इ.स. 2019 मधील मृत्यू]], [[:वर्ग:इ.स.ची वर्षे]], [[:वर्ग:सदस्य माहिती]], [[:वर्ग:मुक्तछंद]] कृपया ही पाने वगळावीत. [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) १७:२१, २० जानेवारी २०२३ (IST) :{{साद|Tiven2240}}, [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] यांनी सुचवलेली काही अनावश्यक पाने काढून टाकली आहेत. पैकी सुरुवातीची दोन पाने काढून टाकायची आहेत का राहू द्यावी, कृपया खुलासा करावा. [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) १७:३१, २० जानेवारी २०२३ (IST) :{{Done}} [[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ([[सदस्य चर्चा:Tiven2240|चर्चा]]) १७:३६, २० जानेवारी २०२३ (IST) [[Meena]], [[:वर्ग:वापरकर्ता भारत]], [[:वर्ग:महाराष्ट्रातील शुद्धिकरण न केलेल्या पाण्याचा पुरवठा होणारी गावे]], [[साचा:भारताच्या शासकीय योजना]] [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) ११:१९, २१ जानेवारी २०२३ (IST) :{{झाले}} [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) ११:३८, २१ जानेवारी २०२३ (IST) [[:वर्ग:इ.स. १९६६ मधील स्थापना]], [[:वर्ग:इ.स. १९६७ मधील स्थापना]], [[:वर्ग:प्राप्तिकरातुन बचत मिळ्णाऱ्या योजना]], [[चर्चा:विकिपीडिया प्रचालकांचा मनमानीपणा]] [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) १२:४९, ४ फेब्रुवारी २०२३ (IST) :{{झाले}} [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) १६:५५, ४ फेब्रुवारी २०२३ (IST) [[:वर्ग:इ. स. १९०१]], [[सदस्य:Kishor salvi 9]], [[सदस्य:किशोर साळवी]], [[साचा:Infobox sports competition event]], [[विकिपीडिया चर्चा:Lakhan Kumare]], [[सदस्य चर्चा:चतुर]], [[सदस्य:चतुर]] [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) २०:३६, २१ फेब्रुवारी २०२३ (IST) :{{झाले}}-[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) ०७:३२, २२ फेब्रुवारी २०२३ (IST) [[२०२२-२३ स्पेन महिला तिरंगी मालिका]], [[साउथ एशिया वर्ल्ड]], [[सदस्य:मांडव्य ऋषी]], [[सदस्य चर्चा:मांडव्य ऋषी]], [[प्रा डॉ दिलीप चव्हाण]], [[नाथ (गोरक्षनाथ मंदिर)]], [[सदस्य:तुषार भांबरे]], [[सदस्य चर्चा:तुषार भांबरे]] [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) १९:११, १७ मार्च २०२३ (IST) [[विकिपीडिया:धूळपाटी/केवळ मराठी]], [[2015-17 आयसीसी विश्व क्रिकेट लीग स्पर्धा]], [[2023 मणिपूर हिंसाचार]], [[सदस्य चर्चा:کوروش میهن بان]], [[कानडगाव]], [[कॉलेज ऑफ कॉम्प्युटर सायन्स, लातूर]], [[हा खेळ सावल्यांचा]] [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) २३:२४, २७ जून २०२३ (IST) :यातील दोन लेख वगळले असून, तीन लेखात भर घातली आहे. तर इंग्रजी आकडे असलेले पुनर्निर्देशित लेख नाव तसेच ठेवावेत असे मला वाटते.-[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) १२:१९, २८ जून २०२३ (IST) [[:वर्ग:भाषाविषयक नियतकालिके]], [[गॅव्हिन मॅकेना]], [[गेविन मॅकेना]], [[गेविन मॅकेन्ना]], [[मधुराणी गोखले प्रभुलक]], [[हिंदवी]], [[बीड जिल्ह्यात क्षेत्रफळानुसार सर्वात मोठा तालुका कोणता]], [[पुरंदर जिल्हा]], [[पद्दे ब्राह्मणाची आडनावे]], [[:वर्ग:तारखेनुसार वगळावयाचे लेख]] [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) १४:३८, १३ ऑगस्ट २०२३ (IST) == Request for filling up Google Form for Feminism and Folklore 2023 == [[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg | logo.svg|right|frameless|300px]] Greetings Organisers, We appreciate your enthusiasm for '''Feminism and Folklore''' and your initiative in setting up the competition on your local wikipedia. We would want to learn more about the needs of your community and for that please fill out the google form ([https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScusayFXTzNWV-QgIiT3bRHQbAs_pVczvput2jehOcahnCdMg/viewform here]) as soon as possible so that we can plan and adapt the demands according to your specifications. By February 8, 2023, all entries for this form will be closed. Do share about the contest on your local Wikipedia. Ask your local administrator to add Feminism and Folklore to [[Mediawiki:Sitenotice]]. Create your own or see an example [[:m:User:Tiven2240/sn-fnf|on meta]] Also a reminder regarding the prior Google form sent for Internet and Childcare Support Financial Aid ([https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSea81OO0lVgUBd551iIiENXht7BRCISYZlKyBQlemZu_j2OHQ/viewform this]). Anyone who hasn't already filled it out has until February 5, 2023 to do so. Feel free to contact us via talkpage if you have any questions or concerns. Thanks and Regards, Feminism and Folklore 2023 International Team [[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) २०:११, ३० जानेवारी २०२३ (IST) <!-- सदस्य:Rockpeterson@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Rockpeterson/wlf2023&oldid=24455456 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == संदेश मिळाला == एकगठ्ठा पाठविलेला संदेश माझ्या चर्चा पानावर दिसत आहे. -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १०:२६, ७ फेब्रुवारी २०२३ (IST) : धन्यवाद. मी प्रथमच एकगठ्ठा संदेश प्रणाली वापरली आहे. कृपया सदरील संदेश मध्ये काही बदल/सुधारणा करावयास हवी होती किंवा पुढील काळात काय अपेक्षित आहे हे सुचवावे. [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) १२:२७, ७ फेब्रुवारी २०२३ (IST) == स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२३ == [[विकिपीडिया:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२३]] या साठी पेज कसे सबमिट करायचं याचं मार्गदर्शन करा :कृपया [https://fountain.toolforge.org/editathons/fnf2023-mr येथे जाणे] आणि submit वर टिचकी देणे. तेथे तुमचा लेखनाव टाकून सबमिट करणे.-[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) २०:३६, ७ फेब्रुवारी २०२३ (IST) धन्यवाद [[सदस्य:AShiv1212|AShiv1212]] ([[सदस्य चर्चा:AShiv1212|चर्चा]]) ०७:२६, ८ फेब्रुवारी २०२३ (IST) :या स्पर्धेत फक्त महिला चरित्रे (त्यापैकी १/२ महिला) या विषयावर लेख लिहिला तर सहभागी होता येईल का? किमान किती लेख लिहिले पाहिजेत?@[[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) २१:०५, २० फेब्रुवारी २०२३ (IST) :{{साद|Ketaki Modak}} नमस्कार, आपण कमीत कमी एक नवीन लेख निर्माण केला किंवा असलेल्या लेखात ३,००० बाईटस पेक्षा जास्तीची भर घातली तरी चालेल. कृपया [[विकिपीडिया:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२३|स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२३]] या प्रकल्प पानावर जाऊन इतर माहिती व्यवस्थित समजून घेणे. येथे आपण पुरस्कार देखील प्राप्त करू शकता.-[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) ०७:०१, २१ फेब्रुवारी २०२३ (IST) ::माहितीसाठी धन्यवाद.!! प्रयत्न करते. [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) १५:१६, २१ फेब्रुवारी २०२३ (IST) ::नमस्कार, ::०१) मी नावनोंदणी करून As a trial 'अतिथी भगवान शंकर' नावाची लोककथा submit केली होती. पण मला ती माझ्या account वरून delete करायची आहे, ती कशी करता येईल? ::०२) मी माझ्या अन्य चालू असलेल्या पानांमध्ये भर घालून स्पर्धेत भाग घेऊ इच्छिते, म्हणजे असलेल्या पानात भर घातल्यावर त्याची लिंक शेवटी एकदाच पाठवायची, ना? मार्गदर्शन कराल काय? [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) ०८:५५, २३ फेब्रुवारी २०२३ (IST) ::#नमस्कार, आपला लेख सदरील यादीतून हटवला आहे. ::#आपण जो नवीन लेख लिहिणार आहात किंवा लेखात भर घालणार आहात, तो ३१ मार्च पूर्वी कधीही सबमिट करू शकता. त्याला काही बंधन नाही. शक्यतो आपले लिखाण पूर्ण झाले की सबमिट करावे, जेणे करून परीक्षकांना तो तपासणे सोपे जाईल.-:[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) १२:५४, २३ फेब्रुवारी २०२३ (IST) ::#:मनापासून धन्यवाद. आपण सांगितले तसे करते. [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) १४:४८, २३ फेब्रुवारी २०२३ (IST) ::#::स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य यामधील सहभाग आणि महिला संपादनेथॉन- २०२३ यातील सहभाग यामध्ये काही फरक आहे का? असेल तर काय, ते कळेल का? ::#::स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य यामधील सहभाग - यामध्ये स्त्रियांवरील लेखन ::#::आणि ::#::महिला संपादनेथॉन- २०२३ यामध्ये स्त्रियांनी केलेले लेखन असे अपेक्षित आहे का? ::#::कृपया मार्गदर्शन हवे आहे. [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) १२:०१, ४ मार्च २०२३ (IST) ::#:::दोन्ही प्रकल्प हे वेगवेगळे असून, [[विकिपीडिया:महिला संपादनेथॉन- २०२३|महिला संपादनेथॉन- २०२३]] येथील नियम तसेच परीक्षक देखील वेगवेगळे आहेत. अधिक माहितीसाठी वरील दुव्यावर टिचकी देऊन तेथील नियम समजून घेणे.- [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) २०:५०, ४ मार्च २०२३ (IST) ::#::::धन्यवाद. [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) २२:४३, ४ मार्च २०२३ (IST) == Wikipedia Asian Month 2022 Campaign Survey - We'd like to hear from you! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> '''Dear WAM2022 organizors and participants,''' Once again, the WAM international team would like to hear your feedback by filling out the survey below. === [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd8Jo4ixbwKS1rC6KmfC1q6wW53nmoCQATbmsMatbZ4A1RCwA/viewform?usp=sf_link Wikipedia Asian Month 2022 Survey] === We apologize for the permission setting that was blocking many of you from open the survey, this problem have been fixed. Please share this survey with your community. We hope to see you again with a better version in the 2023 campaign. all the best, The WAM International Team </div> <!-- सदस्य:Joycewikiwiki@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joycewikiwiki/WAM2022_Post_Campaign_Mass_Message_receiver&oldid=24259258 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == कृपया माझी माहिती डिलीट करू नये पद्माकर कुलकर्णी == माझे विकिपीडिया वरील माहिती कृपया डिलीट करू नये ही आपणास विनंती आहे [[सदस्य:पद्माकर कुलकर्णी|पद्माकर कुलकर्णी]] ([[सदस्य चर्चा:पद्माकर कुलकर्णी|चर्चा]]) ००:०२, १८ मार्च २०२३ (IST) :नमस्कार, विकिपीडिया हा एक मुक्त ज्ञानकोश असून ३२५+ भाषांत याचे लिखाण होते. सर्वत्र लिखाणाचे सारखे नियम असून त्यासाठी [[विकिपीडिया:परिचय]] आणि [[विकिपीडिया:विकिपीडिया काय नव्हे]] किमान हे दोन लेख व्यवस्थित वाचावेत. तूर्तास इतकेच सांगू इच्छितो की विकिपीडियाचा वापर हा 'सोशल मीडिया' जसेकी फेसबुक, 'वैयक्तिक ब्लॉग', '' किंवा 'आत्मचरित्र लिखाण' यासाठी करता येत नाही. :न [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) ०८:५१, १८ मार्च २०२३ (IST) ::{{साद|पद्माकर कुलकर्णी}}, कृपया लक्षात घ्यावे की आपली संपादने, आपण निर्मिलेली चुकीची पाने वारंवार हटवल्या गेली आहेत. आपल्या चर्चा पानावर तसेच येथे माझ्या चर्चा पानावर देखील आपणास सूचना देण्यात आल्या आहेत. परत एकदा सांगत आहोत की विकिपीडिया हा एक जागतिक विश्वकोश असून याचे काही नियम आहेत. विकिपीडिया चा वापर वैयक्तिक ब्लॉग अथवा सोशल मीडिया प्रमाणे करता येत नाही. कृपया आपण येथे पूर्वीच्याच अस्तित्वात असलेल्या पानांवर छोटी छोटी संपादने करत आपला सहभाग वाढवावा.- [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) १५:५७, ११ एप्रिल २०२३ (IST) == विकिडाटा दुरुस्ती == [[राजेश शृंगारपुरे]], [[नालासोपारा]], [[दुष्यंत वाघ]], [[बबन (चित्रपट)]], [[नाळ (चित्रपट)]], [[भारती आचरेकर]], [[आलोक राजवाडे]], [[रवी किशन]], [[गोंदिया जंक्शन रेल्वे स्थानक]], [[समीर आठल्ये]], [[चोरीचा मामला]] या पानांची विकिडेटा कलमे दुरुस्त करावीत. [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) २३:०८, २६ मार्च २०२३ (IST) :{{झाले}}- [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) १६:२६, २७ मार्च २०२३ (IST) [[रेवती लेले]], [[पक पक पकाऽऽऽक]], [[धुरळा (चित्रपट)]], [[मोगरा फुलला]], [[लग्न पहावे करून]], [[असेही एकदा व्हावे]], [[धुमधडाका]], [[तू तिथं मी (चित्रपट)]], [[पछाडलेला]], [[नायका]] [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) १७:१२, ४ एप्रिल २०२३ (IST) [[सुजय डहाके]], [[देविका दफ्तरदार]], [[खडवली रेल्वे स्थानक]], [[खर्डी रेल्वे स्थानक]], [[गार्गी बॅनर्जी]], [[बाळकृष्ण शिंदे]], [[पिस्तुल्या]], [[बेफाम (चित्रपट)]] [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) २१:१९, ५ एप्रिल २०२३ (IST) :{{झाले}}- [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) ०७:३३, १२ एप्रिल २०२३ (IST) [[तुषार दळवी]], [[सक्षम कुलकर्णी]], [[कुंभ रास]], [[धनु रास]], [[मकर रास]], [[सिंह रास]] [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) २०:४६, ५ मे २०२३ (IST) [[मच्छिंद्र कांबळी]], [[निपुण धर्माधिकारी]], [[पुष्कर जोग]], [[स्वप्नील बांदोडकर]], [[त्यागराज खाडिलकर]], [[अंशू गुप्ता]] [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) २३:०८, २७ जून २०२३ (IST) [[नितीश चव्हाण]], [[प्रदीप शर्मा]], [[अर्नाळा किल्ला]], [[चतुरंग दंडासन]] [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) १२:४७, २७ ऑगस्ट २०२३ (IST) [[आमच्यासारखे आम्हीच]], [[सरीवर सरी (चित्रपट)]], [[साडे माडे तीन (चित्रपट)]], [[अग्निहोत्र (मालिका)]], [[शेम टू शेम]], [[नवरी मिळे नवऱ्याला (चित्रपट)]] [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) १५:०७, २२ नोव्हेंबर २०२३ (IST) :{{झाले}} - [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) ०७:०२, २३ नोव्हेंबर २०२३ (IST) == कार्यशाळा == श्री. संतोष गोरे सर नमस्कार, मराठवाडा मुक्तीसंग्रामाच्या अमृतमहोत्सवी वर्षानिमित्त पीपल्स महाविद्यालय, नांदेड येथे दिय ३.४.२०२३ रोजी विकिपीडिया कार्यशाळेचे आयोजन करण्यात आले. त्यानिमित्त पान तयार करण्यात येत असताना ते आपल्याद्वारे नष्ट करण्यात येत आहे. तरी तसे करू नये ही विनंती. [[सदस्य:विकास कांबळे|विकास कांबळे]] ([[सदस्य चर्चा:विकास कांबळे|चर्चा]]) :{{साद|विकास कांबळे}} नमस्कार, कृपया कार्यशाळा घेतल्या नंतर पान बनवावे.-[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) १७:०६, २७ मार्च २०२३ (IST) == Feminism and Folklore 2023 has been extended == [[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg | logo.svg|right|frameless|300px]] Greetings Organizers, Greetings from Feminism and Folklore International Team, We are pleased to inform you that [[m:Feminism and Folklore 2023|Feminism and Folklore]] an international writing contest on your local Wikipedia has been extended till the '''15th of April 2023'''. This is the last chance of the year to write about feminism, women biographies and gender-focused topics such as folk festivals, folk dances, folk music, folk activities, folk games, folk cuisine, folk wear, fairy tales, folk plays, folk arts, folk religion, mythology, folk artists, folk dancers, folk singers, folk musicians, folk game athletes, women in mythology, women warriors in folklore, witches and witch hunting, fairy tales and more We would like to have your immense participation in the writing contest to document your local Folk culture on Wikipedia. You can also help with the translation of [[m:Feminism and Folklore 2023|project pages]] and share a word in your local language. Organizers have been notified some instructions on mail. Please get in touch via email if you need any assistance. Best wishes, International Team Feminism and Folklore. --[[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) ०९:५८, ३० मार्च २०२३ (IST) <!-- सदस्य:Tiven2240@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Rockpeterson/wlf2023&oldid=24803574 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == घोडसगाव == [[घोडसगाव]] चे आचुक अक्षांश आणि रेखांश - 21°01'21"N 76°08'49"E हे आहेत, कृपया मराठी आणि ईंग्रजी विकी वर आपण हे अचूक पणे नोद्वावे.[[सदस्य:Rock Stone Gold Castle|Rock Stone Gold Castle]] ([[सदस्य चर्चा:Rock Stone Gold Castle|चर्चा]]) १५:५१, २१ एप्रिल २०२३ (IST) :[[घोडसगाव]] लेखावरील संपादनाच्या माहितीस्तव कृपया मराठी लेख [[वानर]] तसेच इंग्रजी लेख [[:en:Gray langur|Gray langur]] हे लेख पहावेत. [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) १२:५३, २२ एप्रिल २०२३ (IST) == मराठी विकी == या विकीवर लेखकांची संख्या इतकी कमी का ? मराठी विकी लेखकानं लेखनासाठी हिंदी विकी वणी लॅपटॉप दान करते का ? [[सदस्य:Rock Stone Gold Castle|Rock Stone Gold Castle]] ([[सदस्य चर्चा:Rock Stone Gold Castle|चर्चा]]) १०:३३, २२ एप्रिल २०२३ (IST) :{{साद|Rock Stone Gold Castle}} :#नमस्कार, ढोबळ मानाने हिंदी भाषा ही भारत भर बोलली आणि लिहिली जाते तर मराठी भाषा ही महाराष्ट्र आणि गोवा येथे. सबब हिंदी विकिपीडियावर सदस्य संख्या मराठी पेक्षा जास्त आहे. परंतु आपणास माहीत आहे का, की मराठी विकिपीडिया हा लेख संख्येच्या हिशोबाने इतर विविध प्रांतीय विकिपीडियांना मागे टाकत एक एक पाऊल पुढे जात आहे. :#हिंदी किंवा इतर विकिपीडियावर मोफत लॅपटॉप पुरवल्या जातो का नाही हे मला माहीत नाही. जर तसे काही असेल तर तुम्ही तो मिळवण्यास स्वतंत्र आहात.-[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) १२:४५, २२ एप्रिल २०२३ (IST) == मराठी गझलसंग्रह == :आपण मराठी गझलसंग्रह येथून काही एन्ट्री काढून टाकल्या आहेत. त्या का काढून टाकल्या ते कळेल का? माझी सोनचाफा ( इंदुजी) हि ७९ व्या ओळीतील एन्ट्री आपण का काढून टाकली? [[सदस्य:Induji.in|Induji.in]] ([[सदस्य चर्चा:Induji.in|चर्चा]]) १७:३३, २७ एप्रिल २०२३ (IST) :{{साद|Induji.in}}, नमस्कार आपण नक्की कोणत्या लेखाबद्दल बोलत आहात.-[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) १९:३६, २७ एप्रिल २०२३ (IST) == Feminism and Folklore 2023 has ended, What's Next? == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">{{int:please-translate}} [[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg|right|350px]] Dear {{PAGENAME}}, '''[[m:Feminism and Folklore 2023|Feminism and Folklore 2023]]''' writing competition has ended. We thank you for organizing it on your local Wikipedia and help in document folk cultures and women in folklore in different regions of the world on Wikipedia. What's next? # Please complete the jury on or before 15th of May 2023. # Email us on [mailto:support@wikilovesfolklore.org support@wikilovesfolklore.org] the Wiki usernames of top three users with most accepted articles in local contest. # Write the information about the winners on the projects Meta Wiki '''[[:m:Feminism and Folklore 2023/Results|Results page]]''' # You can also put the names of the winners on your local project page. # We will be contacting the winners in phased manner for distribution of prizes. Feel free to contact us via mail or [[:m:Talk:Feminism and Folklore 2023|talkpage]] if you need any help, clarification or assistance. Thanks and regards, '''International Team'''<br /> '''Feminism and Folklore''' </div> <!-- सदस्य:Tiven2240@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Rockpeterson/wlf2023&oldid=24803574 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == चुकीचे पुनरनिर्देशित असलेली पान == [[:en:Five_Pillars_of_Islam|Five Pillars of Islam]] या लेखाचे मराठी पुनरनिर्देशन [[इस्लाम]] या वर होत आहे, परंतु , [[इस्लाम]] हे इंग्रजी पुष्ट [[:en:Islam|Islam]] वरून पुनरनिर्देशित होत असल्याने गोंधळ निर्माण होत आहे, [[इस्लामचे पाच आधारस्तंभ]] नवीन पुष्ट तयार करून त्यास [[:en:Five_Pillars_of_Islam|Five Pillars of Islam]] ला पुनरनिर्देशित करण्याची गरज आहे. @[[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] अशा प्रकारच्या लेखांना दुरुस्त करण्यासाठी, तुम्हाला काळवण्या वैतीरिक्त अजून काय करता येईल? [[सदस्य:Mh21production|Mh21production]] ([[सदस्य चर्चा:Mh21production|चर्चा]]) २२:०२, २८ मे २०२३ (IST) :होय, तुम्ही 'इस्लामचे पाच आधारस्तंभ' असा नवीन लेख लिहू शकता. इतर भाषेतील लेख मराठी लेखास जोडण्याच्या पद्धतीला आंतरविकीदुवा म्हणतात. ते तुम्हाला अनुभवाने जोडता येईल. तूर्तास कोणाही जाणकारास संदेश देऊन तुम्ही काम करून घेऊ शकता.- [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) १७:४७, २९ मे २०२३ (IST) ::धन्यवाद! [[सदस्य:Mh21production|Mh21production]] ([[सदस्य चर्चा:Mh21production|चर्चा]]) २३:२६, १ जून २०२३ (IST) == सफर (इस्लामीक दुसरा महिना) == [[सफर (इस्लामी दुसरा महिना)]] या पानावरील आपण केलेल्या बदल बद्दल येथे सांगाल? [[सफर (इस्लामीक दुसरा महिना)]] या नावाने मी पुष्ट तयार केले होते तुम्ही ते का हटवला व तसेच वर्ग देखील हटवले [[सदस्य:Mh21production|Mh21production]] ([[सदस्य चर्चा:Mh21production|चर्चा]]) २३:३३, १ जून २०२३ (IST) :पान हटवले नाही, अभय नातू यांनी स्थानांतरित केले. तुम्ही निर्माण केले वर्ग हे अनावश्यक असून इंग्रजी वर्गाची नक्कल होती. तसेच अजून काही वर्गात दुरुस्ती करणे आवश्यक आहे. तूर्तास तुम्ही लिखाण करावे. वर्ग दुरुस्ती परत करता येईल. आणि हो, बरेच लेख हे भाषांतरित करताना अशुद्ध मराठीत लिहिले जात आहेत. अपेक्षा आहे तुमचे लेख आरामात वाचून, पुनर्लिखाण. कराल. [[मोहम्मद पैगंबर यांच्या बायका ]] मधील प्रस्तावना/ पाहिला परिच्छेद पहावा, तो मी दुरुस्त करण्याचा प्रयत्न केला आहे.-[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) ०७:३३, २ जून २०२३ (IST)का ::होय, [[मोहम्मद पैगंबर यांच्या बायका]] हा लेख सध्या अपूर्ण आहे... अमराठी तर ठीक आहे परंतु वर्ग अनावश्यक आहे हे आपण कोणत्या आधारावर ठरवतात? [[सदस्य:Mh21production|Mh21production]] ([[सदस्य चर्चा:Mh21production|चर्चा]]) ०८:३९, ३ जून २०२३ (IST) :::अनेक कारणे आहेत. :::उदाहरणार्थ: वर्ग:अरबी भाषेतील मजकूर असलेले लेख - हा वर्ग त्याच लेखात जोडता येतो ज्यात अरबी भाषेतील विविध आयात, मोठा परिच्छेद लिहिलेला आहे. एक दोन शब्द अरबी भाषेत असतील तर त्याची गरज नाही. तसेच अनेक लेखात जर अरबी भाषेतील उतारे असतील तरच वर्ग बनवायचा असतो. त्या व्यतिरिक्त लेख नाव कसे ठेवायचे यासाठी इतर नावे तपासावित, जसे की हिंदी भाषेतील मजकूर / हिंदीतील मजकूर / हिंदी भाषेमधील मजकूर वगैरे वगैरे. हे वेगवेगळे अस्तित्वात असलेले वर्ग पाहून त्याला मिळता जुळता वर्ग बनवावा. याही पेक्षा महत्वाचे म्हणजे असा कोणता इतर वर्ग आहे का हे देखील पाहावे लागते. असे अनेक मुद्दे असतात. या करिता आपण केवळ लेख लिहावा आणि उपलब्ध असलेला वर्ग जोडावा. जर नवीन वर्गाची गरज असेल तर @[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] जोडतील.-[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) १२:५३, ३ जून २०२३ (IST) ::::[[सदस्य:संतोष गोरे|@संतोष गोरे]] सांगितल्या बद्दल ध्यवाद, वर्ग जोडण्या बाबत मी @अभय नातू यांना कळवीन, परंतु एक वर्ग जोडणे आवश्क आहे "इस्लामी दिनदर्शिकेचे महिने " [[सदस्य:Mh21production|Mh21production]] ([[सदस्य चर्चा:Mh21production|चर्चा]]) २३:१५, ३ जून २०२३ (IST) == Feminism and Folklore 2023 - A Heartfelt Appreciation for Your Impactful Contribution! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg|center|500px]] {{int:please-translate}} Dear Wikimedian, We extend our sincerest gratitude to you for making an extraordinary impact in the '''[[m:Feminism and Folklore 2023|Feminism and Folklore 2023]]''' writing competition. Your remarkable dedication and efforts have been instrumental in bridging cultural and gender gaps on Wikipedia. We are truly grateful for the time and energy you've invested in this endeavor. As a token of our deep appreciation, we'd love to send you a special postcard. It serves as a small gesture to convey our immense thanks for your involvement in the competition. To ensure you receive this token of appreciation, kindly fill out [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeXZaej264LOTM0WQBq9QiGGAC1SWg_pbPByD7gp3sC4j7VKQ/viewform this form] by August 15th, 2023. Looking ahead, we are thrilled to announce that we'll be hosting Feminism and Folklore in 2024. We eagerly await your presence in the upcoming year as we continue our journey to empower and foster inclusivity. Once again, thank you for being an essential part of our mission to promote feminism and preserve folklore on Wikipedia. With warm regards, '''Feminism and Folklore International Team'''. --[[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) ००:०७, २६ जुलै २०२३ (IST) </div> <!-- सदस्य:Tiven2240@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2023p&oldid=25345565 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == लेख नाव बदल == कृपया [[उस्मानाबाद]] आणि [[जेसलमेर]] ही पाने [[धाराशिव]] आणि [[जैसलमेर]] या नावांकडे स्थानांतरित करावी. [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) १४:५७, ७ ऑगस्ट २०२३ (IST) :{{झाले}} - [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) १६:११, ७ ऑगस्ट २०२३ (IST) ::जसे संदेश यांनी औरंगाबाद लेखाचे छत्रपती संभाजीनगर नावास स्थानांतरण केले, तसे वरील दोन्ही लेख अजून योग्य नावास स्थानांतिरत झाले नाहीत. कृपया ते करावे, धन्यवाद. [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) १३:५६, ८ ऑगस्ट २०२३ (IST) [[अ‍ॅन फ्रँक]] हा लेख सुद्धा [[ॲन फ्रँक]] या अचूक व योग्य नावाकडे स्थानांतरित करावा. [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) १७:१०, ११ ऑगस्ट २०२३ (IST) [[अंदमान आणि निकोबार]] या लेखाचे [[अंदमान आणि निकोबार द्वीपसमूह]] या बरोबर नावाकडे स्थानांतरण करावे. [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) ११:५९, २६ ऑगस्ट २०२३ (IST) :का, अंदमान आणि निकोबार बेटे ? अचूक नाव कोणते आहे?- [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) २१:५७, २६ ऑगस्ट २०२३ (IST) ::दोन्ही नावे योग्य आहेत, कोणत्याही एका नावाकडे स्थानांतरित करावे. [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) १२:४१, २७ ऑगस्ट २०२३ (IST) == Invitation to Rejoin the [https://mdwiki.org/wiki/WikiProjectMed:Translation_task_force Healthcare Translation Task Force] == [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|right|frameless|125px]] You have been a [https://mdwiki.toolforge.org/prior/index.php medical translators within Wikipedia]. We have recently relaunched our efforts and invite you to [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php join the new process]. Let me know if you have questions. Best [[User:Doc James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] ([[User talk:Doc James|talk]] · [[Special:Contributions/Doc James|contribs]] · [[Special:EmailUser/Doc James|email]]) 12:34, 13 August 2023 (UTC) <!-- सदस्य:Doc James@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_translators/10&oldid=25451576 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == परतावा == आपण हे पृष्ठ परत करू शकता [[सुशोभन सोनू रॉय]] किंवा मी हे पृष्ठ पुन्हा तयार करू शकतो ? मराठी वृत्तपत्रांमध्येही त्यांच्या बातम्या आहेत। [[विशेष:योगदान/110.224.16.31|110.224.16.31]] १६:५४, १ सप्टेंबर २०२३ (IST) :क्षमा असावी, सदरील व्यक्ती ही अजून लेख लिहिण्या इतपत उल्लेखनीय नाही. सबब सध्या तरी यावर लेख लिहिला जाऊ शकत नाही.- [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) १७:२१, १ सप्टेंबर २०२३ (IST) == नमस्कार... == नमस्कार [[सदस्य:Fulabai chavan|Fulabai chavan]] ([[सदस्य चर्चा:Fulabai chavan|चर्चा]]) १४:४८, २९ सप्टेंबर २०२३ (IST) :नमस्कार :- [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) १७:३५, २९ सप्टेंबर २०२३ (IST) ::दादोजी खोमणे हे मराठी पेज मी तयार केले आहे तर त्यात लोकं सारखे बदल करत आहेत....तर..ते पृष्ठ लॉक की करावे...ते मला कळेल का.. [[सदस्य:Fulabai chavan|Fulabai chavan]] ([[सदस्य चर्चा:Fulabai chavan|चर्चा]]) १६:२८, २ नोव्हेंबर २०२३ (IST) :::नमस्कार, विकिपीडिया वरील कोणताही लेख, कोणीही संपादित करू शकतो. अशाच प्रकारे त्यात अतिरिक्त माहितीची भर टाकली जाते.- [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) २०:०३, २ नोव्हेंबर २०२३ (IST) == बॉटफ्लॅग == [[सदस्य:CommonsDelinker]] यांस इंग्लिश विकिपीडियावर बॉटफ्लॅग दिलेला आहे, त्यानुसार मराठी विकिपीडियावर सुद्धा त्यांना बॉटफ्लॅग देण्यात यावा म्हणजे त्यांची संपादने 'अलीकडील बदल' येथे दिसणार नाहीत, धन्यवाद. [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) १८:४३, २० जून २०२३ (IST) :करायला काही हरकत नाही. परंतु खरे तर याची संपादने अत्यल्प असून, याद्वारे एखाद्या लेखातून चित्र हटवल्याचे निदर्शनास येताच तिथे नवीन चित्र जोडता येते. सबब या दृष्टिकोनातून याला बॉट फ्लॅग नाही दिला तरी चालेल असे मला वाटते. तसेच @[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]], कडे बॉट फ्लॅग चा अधिकार आहे. तेव्हा त्यांनी यावर आपले मत व्यक्त करावे असे मला वाटते.- [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) २१:४७, ९ ऑक्टोबर २०२३ (IST) ::संतोष गोरे यांच्याशी सहमत. अद्याप या बॉटच्या कामाचा उपद्रव वाटत नाही. अधिक बदल होउन त्यामुळे इतरांचे बदल सारखे झाकले जाऊ लागले तर बॉटफ्लॅग देउयात. ::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २२:०६, ९ ऑक्टोबर २०२३ (IST) == Invite to Join Wikipedia Asian Month 2023 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''You are receiving this message because you participated in the [[:m:Wikipedia Asian Month 2022|Wikipedia Asian Month 2022]] as an organizer or editor.'' [[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|thumb|Join the Wikipedia Asian Month 2023 ]] <big>Dear all,</big> <big>The '''[[:m:Wikipedia Asian Month Home|Wikipedia Asian Month 2023]]'''[1] is coming !</big> <big>The campaign start within a flexible 30 days from November to December. Following with the changes of the rules made by last year, the wish to have more people get to know Asia and Asian related topic is the same! </big>'''<big>Click [[:m:Wikipedia Asian Month 2023/Join an Event|"Here"]] to Organize/Join a WAM Event.</big>''' '''1. Propose "Focus Theme" related to Asia !''' If you are based somewhere in Asia, or have specific passion on an Asian topic, please propose your "Focus Theme" by October 25th. The WAM international team will select 5 themes. Please propose your focus theme through [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfPLz8kvSP_0LlI4vGRHAP2ydJPnLY__1hb9-p8AsRcS2R2NQ/viewform?usp=sf_link this link][2]. '''2. Enhancing existing articles can also count as part of campaign contribution.''' Any edits, including creating new articles or adding new content to existing articles, over 3000 bytes in total would be able to get a reward. Last year, due to this change of rules, the Programs & Events Dashboard was suggested. However, according to community survey of 2022, Fountain Tool is still the best platform for tracking edit and points. You don’t need to create any Dashboard. For the tracking of editing existing article, the international team is currently designing a form. Will soon publish to the main page of WAM 2023. '''3. More flexible campaign time''' The contribution duration would remain 30days, but we extended the overall campaign timeline to 2 months. All organizers can decide when to start their WAM as long as the whole duration is within November 1st to December 31th. It means that you can participate in WAM based on the needs of your local community. '''Timetable''' * October 1st, 2023 : Publish International Campaign Page of the Year * October 5th to 25th, 2023 : Call for focus themes of WAM 2023. * Before 29 October, 2023: Complete '''[[:m:Wikipedia Asian Month 2023/Join an Event|Registration]]''' [3] of Each language Wikipedia. * November 1st, UTC 00:00 to December 31th, UTC 00:00, 2023: Running the Campaign. (Find your local campaign for the actual event date.) * January 1st to March 15th, 2024: Auditing of each language Wikipedia. * March 30th, 2024: Deadline of reporting statistics and eligible editors to the International Team * April 1st to May 15th, 2024: The international team distributes Barnstars and Certificates to eligible editors of each event. For your information, the main page of Wikipedia Asian Month is currently undertaking a reconstruction for archiving purpose. For the 2023 event please bookmarked this page. We hope you will enjoy Wikipedia Asian Month! If you have any inquiry, feel free to contact us by info@asianmonth.wiki [4]. <big> We look forward to your participation. Cheers!!! WAM 2023 International Team</big> [1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikipedia_Asian_Month_2023 [2] https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfPLz8kvSP_0LlI4vGRHAP2ydJPnLY__1hb9-p8AsRcS2R2NQ/viewform?usp=sf_link [3] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikipedia_Asian_Month_2023/Join_an_Event [4] info@asianmonth.wiki </div> <!-- सदस्य:Joycewikiwiki@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joycewikiwiki/Wikipedia_Asian_Month_2023_Message_receiver_main&oldid=25753309 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> What are your plans to arrange Asian Month 2023 Marathi? I am interested to participate. [[सदस्य:Vikrantkorde|विक्रांत कोरडे]] ([[सदस्य चर्चा:Vikrantkorde|चर्चा]]) १७:२९, २१ ऑक्टोबर २०२३ (IST) :@[[सदस्य:Vikrantkorde|विक्रांत कोरडे]], नमस्कार, आपल्या सहभाग आणि उत्कंठेबद्दल धन्यवाद. लवकरच या प्रकल्पाबद्दल मराठी विपी वर सूचना देण्यात येईल. :cc:@[[सदस्य:Tiven2240|टायविन]] आणि @[[सदस्य:Sandesh9822|संदेश हिवाळे]] :- [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) १०:०३, २२ ऑक्टोबर २०२३ (IST) == नोव्हेंबर मुखपृष्ठ सदर == नमस्कार, नोव्हेंबर महिन्यात बदलून [[हंपी]] हा लेख सदर करावा असे सुचवत आहे. कृपया या लेखावर एकदा नजर घालावी व उचित बदल करावेत ही विनंती. [[विकिपीडिया:मुखपृष्ठ_सदर_लेख_नामनिर्देशन#हंपी]] धन्यवाद. [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०६:१६, ३० ऑक्टोबर २०२३ (IST) :नमस्कार, लेख विस्तृत आणि सुंदर आहे, परंतु यात लाल दुवे तसेच भाषांतरामुळे काही व्याकरणाच्या चुका देखील झाल्या आहेत. तसे प्रमाण कमीच आहे. लेख बऱ्यापैकी व्यवस्थित झाला असे वाटले की मी आपल्याला तसे कळवतो. सध्या मी थोडा व्यस्त असल्याने, काम थोडे हळू हळू होईल असे वाटते.:- [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) ०९:३५, ३० ऑक्टोबर २०२३ (IST) ::@[[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] नमस्कार, यात आपले योगदान पण दिसून येत आहे. कृपया सदरील लेखावर एक नजर फिरवावी आणि काय कमी जास्त आहे ते सुचवावे.- [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) ०९:४२, ३० ऑक्टोबर २०२३ (IST) == विकिपीडिया आशियाई महिना २०२३ == [[चित्र:Wikipedia Asian Month Logo Mr.svg|right|400px|frameless]] प्रिय विकिसदस्य, '''[[विकिपीडिया:विकिपीडिया आशियाई महिना २०२३|विकिपीडिया आशियाई महिना ]]''' हे विकीमेडियन्स द्वारा स्थापन केलेले एक वार्षिक अभियान आहे. हे अभियान मुख्यत्वे आशिया खंडातील देश आणि तेथील संस्कृती संबंधित विषयांवरील लेखांवर लक्ष केंद्रित करते. अनेक आशियाई व भारतीय विकिपीडिया समुदायांनी यात भाग घेतलेला आहे. आणि आमची अशी इच्छा आहे की आपण मराठी विकिपीडियावर आपले अमूल्य योगदान द्यावे. प्रकल्प पृष्ठ [[विकिपीडिया:विकिपीडिया आशियाई महिना २०२३|येथे]] उपलब्ध आहे. आपण ही स्पर्धा जिंकल्यास आपण '''विकिपीडिया आशियाई दूत घोषित होऊन तुम्हाला सही केलेले प्रमाणपत्र मिळेल व एक अधिक पोस्टकार्ड मिळेल''' तसेच '''डिजीटल बार्नस्टार''' देखील प्राप्त करू शकता. अधिक माहितीसाठी प्रकल्प पृष्ठ तपासा. [[विकिपीडिया:विकिपीडिया आशियाई महिना २०२३/सहभागी|येथे]] आपली नोंदणी करा आणि [https://fountain.toolforge.org/editathons/wam-mr-2023 हा दुवा] वापरून आपला लेख सादर करा. जर तुम्हाला कोणत्या मदतीची आवश्यकता असेल तर स्थानिक आयोजक [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे ]], [[सदस्य:Sandesh9822|संदेश हिवाळे]] किंवा [[सदस्य:Tiven2240|टायविन]] यांना संपर्क करावा. धन्यवाद. :'''आयोजक विकिपीडिया आशियाई महिना २०२३''' :<small>हा संदेश [[विकिपीडिया:स्वागत आणि साहाय्य चमू|विकिपीडिया मदत चमू]] करिता [[विकिपीडिया:एकगठ्ठा संदेश प्रणाली]] सुविधा वापरून [[विपी:प्रचालक|मराठी विकिपीडिया प्रचालकांमार्फत]] पाठविला गेला असण्याची संभावना आहे.</small> <!-- सदस्य:संतोष गोरे@mrwiki ने https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%A6%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AF:%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A5%8B%E0%A4%B7_%E0%A4%97%E0%A5%8B%E0%A4%B0%E0%A5%87/test&oldid=2341857 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == आकाराम दादा पवार यांच्या विकिपीडिया पानाच्या पुनर्स्थापनेची विनंती == नमस्कर, काहि दिवसा अघोधर "[[आकाराम दादा पवार]]" या बद्दलच्या विकिपीडिया पानाला संदर्भांच्या अभावी हटवले आहे. मात्र, माझ्या मते, लिहिलेल्या माहितीची अचूकता सिद्ध करू शकणारे पुरेसे संदर्भ आहेत. [[आकाराम दादा पवार]] यांनी लोकांसाठी आणि देशासाठीही मोलाचे योगदान दिले आहे आणि त्यांच्या कार्याबद्दल लोकांना माहिती असणे महत्त्वाचे आहे. मी विनंती करते की तुम्ही विकिपीडिया वर पान पुनर्स्थापीत करा . जर आवश्यक असेल तर, माहितीला आधार देणारे अतिरिक्त संदर्भ देण्यासाठी मी तयार आहे.[[आकाराम दादा पवार]] सारख्या व्यक्तींचे सकारात्मक योगदान ओळखणे आणि त्यावर प्रकाश टाकणे महतवाचे आहे . या विषयाकडे तुमचे लक्ष दिल्याबद्दल धन्यवाद. [[सदस्य:Manasi.M.Pawar|Manasi.M.Pawar]] ([[सदस्य चर्चा:Manasi.M.Pawar|चर्चा]]) १३:५०, १५ डिसेंबर २०२३ (IST) :{{साद|Manasi.M.Pawar}}, नमस्कार, आपल्या सदरील लेखावर संदेश हिवाळे यांनी [https://mr.m.wikipedia.org/wiki/सदस्य_चर्चा:Sandesh9822 त्यांच्या चर्चा पानावर] उत्तर दिले आहे. काही शंका असतील तर तेथे पुढील चर्चा करू शकता. -[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) १८:५९, १८ डिसेंबर २०२३ (IST) == Invitation to Organize Feminism and Folklore 2024 Writing Competition == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;> [[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <center>''{{int:please-translate}}''</center> Dear {{PAGENAME}}, Hope you are doing well, Wishing you a Happy New Year!. We extend a heartfelt invitation to you to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2024|Feminism and Folklore 2024]]''' writing competition, which is scheduled to take place from February 1, 2024, to March 31, 2024. This year's edition of Feminism and Folklore will concentrate on feminism, women's issues, and gender-focused topics, aligning with a Wiki Loves Folklore gender gap focus and featuring a folk culture theme on Wikipedia. This year we have created two new Tools for the Feminism and Folklore project. The tool is called '''Campwiz'''. This tool is created by the international Tech team of Wiki Loves Folkore especially crafted for Feminism and Folklore project. The tool works as same as fountain or dashboard but has extra abilities required for jury and submission of articles. To create a new campaign on Campwiz, organizers to follow these steps: # Go to the tool link: <nowiki>https://tools.wikilovesfolklore.org/</nowiki> # Select your wiki on which you want to organize the campaign (enter the name or short code, such as "{{CONTENTLANG}}" for {{#language:{{PAGELANGUAGE}}}} {{SITENAME}}). # Give your campaign a name example "Feminism and Folklore 2024 on {{#language:{{PAGELANGUAGE}}}} {{SITENAME}})". # Select the start and end dates (note: keep your start date as Feb 1 and end date as March 31). # Provide a description for your campaign (you can briefly describe the campaign in this section). # Make sure to keep the checkboxes ticked for "Allow users to submit articles that were not created but expanded." if you want to use the campaign for expanded articles also. # Keep minimum added bytes as 4000 and minimum added words as 400 and click next. # In the jury section, keep the checkboxes ticked for "Allow jury members to participate in the campaign" and "Prevent jury members from seeing each other's votes." As per your preference. # Under the jury search box, type the username of your jury and click on the "+" button to add; you can add multiple jury members. # Click next to review and then click on save. With this we have also created a '''Missing article tool'''. This tool identifies articles in the English Wikipedia that are absent from your native language Wikipedia. You can customize your selection criteria, and our tool will provide you with a table displaying the missing articles along with suggested titles. You also have the option to download the list in both CSV and wikitable formats. Both tools, the Missing Article Tool and the Campwiz Tool, are now available for public use during the Feminism and Folklore campaign. You can find more information about these tools here: <nowiki>https://tools.wikilovesfolklore.org/</nowiki> There are also some changes in the rules and criteria's. Please go through the rules below. # '''Minimum Length:''' The expanded or new article should have a minimum of '''''4000 bytes or 400 words''''', ensuring sufficient depth and coverage of the chosen topic. The local organizers are free to choose the minimum length criteria as per needs of their local Wikipedia and must be clearly mention on local project page. # '''Language Quality:''' Articles should not be poorly machine-translated, ensuring that language quality and readability are maintained at a high standard. # '''Timeline of Creation or Expansion:''' The article should be created or expanded between 1 February and 31 March, aligning with the specified contest timeline. # '''Theme Relevance''': Articles should directly address the theme of feminism and folklore, exploring connections between gender, cultural traditions, and intangible heritage. # '''No Orphaned Articles:''' Articles must not be orphaned, meaning they should be linked from at least one other article to ensure visibility within the Wikipedia ecosystem. # '''No Copyright violations:''' There should be no copyright violations, and articles should adhere to local Wikipedia policies on notability, ensuring that the content meets the standards for notability. # '''Adequate references and Citations:''' Each article should include proper references and citations following local Wikipedia policies, ensuring the reliability and credibility of the information presented. Learn more about the contest details and prizes on our project page [[:m:Feminism and Folklore 2024|here]]. Should you require any assistance, please feel free to contact us on our meta talk page or via email. We eagerly anticipate your enthusiastic coordination and participation in Feminism and Folklore 2024. Thank you and Best wishes, '''Feminism and Folklore 2024 International Team''' --[[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) १२:२१, १८ जानेवारी २०२४ (IST) </div></div> <!-- सदस्य:Tiven2240@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf&oldid=26088038 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2023 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2023 you '''[https://mdwiki.org/wiki/WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2023_(all) were one of the top medical editors in your language]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdWfjVFbDO4ji-_qn2SsAgdCflhcOZychLnr1JUacsPaBr1eA/viewform Consider joining for 2024]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translation of health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Thanks again :-) -- [https://mdwiki.org/wiki/User:Doc_James <span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' ०३:५५, ४ फेब्रुवारी २०२४ (IST) </div> <!-- सदस्य:Doc James@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2023&oldid=26173705 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == एक लेख जोडा == [[विकिपीडिया:मुखपृष्ठ अलीकडील मृत्यू]] या लेखात मला एक नाव जोडायचे आहे– 👉🏻[[हेगे गींगोब]]👈🏻, धन्यवाद! --[[सदस्य:Ayesha46|Ayesha46]] ([[सदस्य चर्चा:Ayesha46|चर्चा]]) ०८:१६, ५ फेब्रुवारी २०२४ (IST) :ठीक आहे जोडूया. याच सोबत [[फेब्रुवारी ४]] मध्ये मृत्यू या मथळ्या खाली आपण सदरील लेखनाव जोडू शकता.- [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) २२:०८, ५ फेब्रुवारी २०२४ (IST) ::सल्ल्याबद्दल धन्यवाद, तुम्ही सांगितल्याप्रमाणे मी ते संपादन केले -- [[सदस्य:Ayesha46|Ayesha46]] ([[सदस्य चर्चा:Ayesha46|चर्चा]]) २३:००, ५ फेब्रुवारी २०२४ (IST) == कृपया इतर संपादकांना मदत करा == आपण अलीकडे [[सदस्य:Sohan wankhade]] यांचे सदस्य पान (Userpage) [https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%A6%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AF%3ASohan_wankhade&diff=2326837&oldid=2326800 पूर्णपणे रिक्त केले] होते [https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%A6%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AF%3ASohan_wankhade&diff=2327312&oldid=2327310 ते ही अनेक वेळा]. आपले कारण "विकिपीडिया चा वैयक्तिक वापर" होते. मी तुमचे लक्ष [[:en:WP:UPYES|WP:UPYES]] वर आणू इच्छितो, हे धोरण प्रत्येक विकिपीडियाच्या सदस्य पानांवर लागू होते (दुर्दैवाने ते मराठी विकिपीडियावर अस्तित्वात नाही, पण तरीही मराठी विकिपीडियावर लागू होते.) त्यात स्पष्टपणे "Non-article Wikipedia material such as reasonable Wikipedia humor, essays and perspectives, personal philosophy, comments on Wikipedia matters allowed" लिहिले आहे. त्यामुळे तुम्ही जे केले त्याऐवजी काही मजकूर तिथेच राहू द्यायला हवे होते आणि त्याला समजावून सांगायला हवे होते. तसे, मी ते केले आहे. धन्यवाद. (You recently had completely blanked User:Sohan wankhade's userpage multiple times. Your reason was "विकिपीडिया चा वैयक्तिक वापर". I would like to bring your notice to [[:en:WP:UPYES|WP:UPYES]], a policy applicable to all wikipedias' userpages (unfortunately it doesn't exist in marathi wikipedia, but is still applicable). It clearly says "Non-article Wikipedia material such as reasonable Wikipedia humor, essays and perspectives, personal philosophy, comments on Wikipedia matters allowed'. So you should rather have let some content stay there and explain him why you reduced it. By the way, I have did it. Thank you.) [[सदस्य:ExclusiveEditor|<span style="background:Orange;color:White;padding:2px;">Exclusive</span><span style="background:black; color:White; padding:2px;">Editor</span>]] [[सदस्य चर्चा:ExclusiveEditor|_{Notify Me!}]] [[सदस्य:ExclusiveEditor|ExclusiveEditor]] १९:४३, १२ फेब्रुवारी २०२४ (IST) :{{साद|ExclusiveEditor}}नमस्कार, कृपया काही अतिरिक्त खुलासे कराल तर फार बरे होईल. :# ''कृपया इतर संपादकांना मदत करा'' - आजपर्यंत मी कुणाकुणाला मदत केली नाही त्यांची नावे येथे नमूद करावीत. :# ''Redundancy'' - आपण येथील संपादन सारांश मध्ये Redundancy (म्हणजे अतिरेक) असे नमूद केले आहे. मी नक्की कशाचा अतिरेक केला आहे? :# ''ते ही अनेक वेळा'' - मी नक्की सदरील सदस्याचे सदस्य पान कितीवेळा रिकामे केले याची निश्चित संख्या येथे नमूद केल्यास अजून बरे होईल. :# ''आणि त्याला समजावून सांगायला हवे होते. तसे, मी ते केले आहे'' - आपण Sohan wankhade यांचे चर्चा पान तपासले आहे का? उलट मी तरी त्यांना एकवेळा सूचना दिली आहे; आपण कधी आणि कुठे दिलीय? :::: अपेक्षा आहे की योग्य आणि मुद्देसूद उत्तरे द्याल.-[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) २३:१८, १२ फेब्रुवारी २०२४ (IST) तुमच्या प्रश्नाची उत्तरे: # मी सहमत आहे की तुम्ही इतरांना मदत करण्यासाठी खरोखरच एक प्रशंसनीय काम केले आहे आणि "'''कृपया इतर संपादकांना मदत करा'''" हे शीर्षक अंशतः चुकीचे असू शकते, परंतु मला असे म्हणायचे आहे की फक्त या एका प्रकरणात तुम्ही User:Sohan wankhade यांशी बोलायला हवे होते. # तुमच्या चर्चा पानावरील माझे दुसरे संपादन तांत्रिक(Technical) होते, ज्यात मी माझी 'डिझाइनशिवाय डुप्लिकेट स्वाक्षरी' काढून टाकली. त्यामुळे माझे संपादन सारांश 'Redundancy' होते आणि तुमच्याशी संबंधित नव्हते. # मी तुमचे पहिले संपादन "'''पूर्णपणे रिक्त केले'''" या शब्दासह ''विकिलंक'' केले आहे आणि सोबतच '''"ते ही अनेक वेळा'''" तुमच्या पुन्हा रिक्त केलेल्या संपादन सोबत ''wikilink'' केले होते. अशा प्रकारे मी तुमच्या दोन्ही संपादनांचा अप्रत्यक्षपणे उल्लेख केलेले आहे. # तुम्ही त्याला (UserːSohan Wankhade) सांगायला हवे होते की वापरकर्ता पानावर फक्त '''काही''' विकिपीडिया संबंधित नसलेल्या सामग्रीला '''परवानगी आहे'''. तुम्ही त्याच्यासाठी [[विकिपीडिया:विकिपीडिया काय नव्हे|चुकीचा धोरणात्मक लेख]] देखील जोडले आहे, कारण त्यात त्याच्या प्रकरणाचा (कविता) कुठेही उल्लेख केलेला नाही, पण स्वत: लिहिलेल्या कवितांना परवानगी नाही या निष्कर्षावर तुम्ही कसे पोहोचलात हे देखील त्याला सांगितले नाही. # ''आपण कधी आणि कुठे दिलीय (सूचना)?''- कृपया माझे संपादन सारांश पहा: [https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%A6%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AF:Sohan_wankhade&action=history UserːSohan wankhade's history] आणखी दोन गोष्टीː * मी मान्य करतो की मी लिहिण्यासाठी मशिन ट्रान्सलेशन वापरतो कारण मराठीत टाईप करण्यास खूप वेळ लागतो, तथापि मला मराठी माहित आहे, आणि माझे लेखन पुरेसे वाचनीय आहे. *मला तुमच्याशी वाद घालायचे नाही आणि तूम्ही माझे शत्रूही नाही आहात. मला फक्त तूम्च्याकडे या घटनेची नोंद करायची होती, आणि नवीन वापरकर्त्यांना ते स्वतः समस्याग्रस्त आहेत असे वाटणार नाही याची खात्री करून घ्यायची आहे कारण त्यांना असे वाटल्यास ते मदत करणार नाहीत. (कोणतेही शब्दलेखन चुकीचे असल्यास क्षमस्व.) [[सदस्य:ExclusiveEditor|<span style="background:Orange;color:White;padding:2px;">Exclusive</span><span style="background:black; color:White; padding:2px;">Editor</span>]] [[सदस्य चर्चा:ExclusiveEditor|_{Notify Me!}]] [[सदस्य:ExclusiveEditor|ExclusiveEditor]] १५:५७, १३ फेब्रुवारी २०२४ (IST) :* ३. ''पूर्णपणे रिक्त केले'' आणि ''ते ही अनेक वेळा'' - माफ करा, दोन वेळा (twice) आणि अनेकवेळा (multiple times) यात फरक आहे. मी सदरील सदस्याचे सप्टेंबर २०२३ मध्ये सदस्य पान केवळ दोन वेळा रिक्त केले आणि त्याच सोबत त्यांच्या चर्चा पानावर एक सूचना टाकली होती. त्यानंतर देखील सदरील सदस्य स्वतःचे सदस्य पान पुन्हा पुन्हा संपादत होते. जास्त गंभीर सूचना दिल्यास सदस्य विकिपीडियावर येणे कमी करू शकतो, म्हणून मी त्यांच्या कडे थोडे दुर्लक्ष केले. माझ्या मते असे करणे योग्य होते. :* ४. ''वापरकर्ता पानावर फक्त काही विकिपीडिया संबंधित नसलेल्या सामग्रीला परवानगी आहे. तुम्ही त्याच्यासाठी चुकीचा धोरणात्मक लेख देखील जोडले आहे'' - कृपया बारकाईने निरीक्षण करावे, सदरील सदस्य सात वर्षांपासून विकिपीडियावर असून या पूर्ण कार्यकाळात त्यांनी मराठी विपी वर आजपावेतो तब्बल २० संपादने केली असून ती सर्व केवळ स्वतःच्या सदस्य पानावरील आहेत. त्यांनी अजून एकही उपयुक्त संपादन केलेले नाही. याचा अर्थ सदरील सदस्य विकिपीडियाचा वापर [[अनुदिनी]] (personal blog) प्रमाणे करत आहे. यासाठी आपण त्यांच्या विकिमिडिया वरील संपादनाचा [https://commons.m.wikimedia.org/wiki/Commons:Deletion_requests/Files_uploaded_by_Sohan_wankhade हा इतिहास] पहावा. येथे त्या ठिकाणच्या प्रचालकानी Out of Scope, personal photo असा शेरा दिला आहे. हेच माझे म्हणणे मराठी विपी वरील संपदानाबाबत आहे. यासाठी मी तुम्हाला दोन दुवे देतो, इंग्रजी [[en:Wikipedia:User pages#What may I not have in my user pages?|What may I not have in my user pages?]] (तुम्हाला इंग्रजीचा सराव जास्त आहे म्हणून) आणि मराठी [[विकिपीडिया:विकिपीडिया काय नव्हे#विकिपीडिया म्हणजे ब्लॉग, वेबस्पेस पुरवठादार कंपनी, सोशल नेटवर्क संकेतस्थळ अथवा कुणाचे स्मारक संकेतस्थळ नव्हे|विकिपीडिया म्हणजे ब्लॉग, वेबस्पेस पुरवठादार कंपनी, सोशल नेटवर्क संकेतस्थळ अथवा कुणाचे स्मारक संकेतस्थळ नव्हे]]. सदरील नियम मला जास्त महत्वाचा वाटतो. माझा सारांश - सदस्य विपिवर योगदान देत असल्यास त्याचा हेतू शुद्ध मानल्या जाऊ शकतो. अशा वेळी त्याने सदस्य पानावर माहिती चौकट साचा जोडणे, सुविचार, आपला विपत्र पत्ता देणे, फेसबुक सहित इतर समाज माध्यमांचे दुवे देणे चालू शकते (जसे की तुम्ही म्हणत आहात). परंतु जर तो केवळ सदस्य पानावर वारंवार संपादन करत असेल तर तो हेतू पूर्वक ब्लॉग प्रमाणे विपीचा दुरुपयोग करत असतो. :: ''वि. सु. - सप्टेंबर २०२३ पासून मी सदरील सदस्यांकडे ([[सदस्य:Sohan wankhade]]) दुर्लक्ष केले होते. परंतु तुम्ही आज तब्बल सहा महिन्यांनी अनाकलनीय रित्या त्यांची बाजू मांडत आहात म्हणून आता त्यांच्यावर जास्त लक्ष दिल्या जाईल. कदाचित ते प्रतिबंधित देखील होऊ शकतील. -:[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) २२:३८, १४ फेब्रुवारी २०२४ (IST) == तुमच्या काही लेखांचे मूल्यमापन झाले == शेवटच्या अपडेटपासून काही नवीन सबमिशनचे मूल्यांकन केले गेले: * [[पूनम पांडे]] (Tiven2240 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) कृपया लक्षात घ्या की, हे कॅम्पविझ बॉट कडून निवडलेले वैशिष्ट्य होते. - [[सदस्य:CampWiz Bot|CampWiz Bot]] ([[सदस्य चर्चा:CampWiz Bot|चर्चा]]) ०१:०४, १४ फेब्रुवारी २०२४ (IST) == Translation help == Hi, can you please translate (localize per your wiki) [[सदस्य:CampWiz Bot/wlf.json|these summaries]] in Marathi for the bot? [[सदस्य:Nokib Sarkar|Nokib Sarkar]] ([[सदस्य चर्चा:Nokib Sarkar|चर्चा]]) १२:५४, २२ फेब्रुवारी २०२४ (IST) :Hi, as per my opinion, most of the part is already translated in Marathi. Translation of the table isn't necessary. @[[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] , am I right? - [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) १५:१९, २२ फेब्रुवारी २०२४ (IST) ::Just to confirm, are you talking about the edit summaries listed in [[सदस्य:CampWiz Bot/wlf.json]]? [[सदस्य:Nokib Sarkar|Nokib Sarkar]] ([[सदस्य चर्चा:Nokib Sarkar|चर्चा]]) १८:१८, २२ फेब्रुवारी २०२४ (IST) :::Yes. I am talking about the same. Which part do you want to translate in Marathi? As per my knowledge the table is a software programming language, about which I have no idea. For more kindly get the help from @[[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] or @[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]], they may help you. - [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) ०६:३७, २३ फेब्रुवारी २०२४ (IST) == तुमच्या काही लेखांचे मूल्यमापन झाले == शेवटच्या अपडेटपासून काही नवीन सबमिशनचे मूल्यांकन केले गेले: * [[पूनम पांडे]] (Tiven2240 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) कृपया लक्षात घ्या की, हे कॅम्पविझ बॉट कडून निवडलेले वैशिष्ट्य होते. - [[सदस्य:CampWiz Bot|CampWiz Bot]] ([[सदस्य चर्चा:CampWiz Bot|चर्चा]]) ०२:०५, ३० मार्च २०२४ (IST) == तुमच्या काही लेखांचे मूल्यमापन झाले == शेवटच्या अपडेटपासून काही नवीन सबमिशनचे मूल्यांकन केले गेले: * [[सुहानी भटनागर]] → (Tiven2240 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) कृपया लक्षात घ्या की, हे कॅम्पविझ बॉट कडून निवडलेले वैशिष्ट्य होते. - [[सदस्य:CampWiz Bot|CampWiz Bot]] ([[सदस्य चर्चा:CampWiz Bot|चर्चा]]) १६:३०, २ जून २०२४ (IST) == तुमच्या काही लेखांचे मूल्यमापन झाले == शेवटच्या अपडेटपासून काही नवीन सबमिशनचे मूल्यांकन केले गेले: * [[पूनम पांडे]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) कृपया लक्षात घ्या की, हे कॅम्पविझ बॉट कडून निवडलेले वैशिष्ट्य होते. - [[सदस्य:CampWiz Bot|CampWiz Bot]] ([[सदस्य चर्चा:CampWiz Bot|चर्चा]]) २०:३०, २ जून २०२४ (IST) == तुमच्या काही लेखांचे मूल्यमापन झाले == शेवटच्या अपडेटपासून काही नवीन सबमिशनचे मूल्यांकन केले गेले: * [[सुहानी भटनागर]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = 91 words) कृपया लक्षात घ्या की, हे कॅम्पविझ बॉट कडून निवडलेले वैशिष्ट्य होते. - [[सदस्य:CampWiz Bot|CampWiz Bot]] ([[सदस्य चर्चा:CampWiz Bot|चर्चा]]) २३:३०, ८ जून २०२४ (IST) == राजगड तालुका मॅप Add करा == https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/9/94/Velhe_tehsil_in_Pune_district.png [[विशेष:योगदान/2401:4900:550F:B8F7:75A6:5EFE:80ED:A4BA|2401:4900:550F:B8F7:75A6:5EFE:80ED:A4BA]] ०९:५१, १७ ऑगस्ट २०२४ (IST) :{{झाले}} - [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) १२:५४, १७ ऑगस्ट २०२४ (IST) == अनंतराव थोपटे विकिपीडियावर विधानसभा सदस्य माहितीचौकट add करा. == अनंतराव थोपटे विकिपीडियावर विधानसभा सदस्य माहितीचौकट add करा. [[विशेष:योगदान/2401:4900:5195:ABC6:CC09:F959:C113:F5B9|2401:4900:5195:ABC6:CC09:F959:C113:F5B9]] १४:१९, ३१ ऑगस्ट २०२४ (IST) :प्रिय अनामिक सदस्य, प्रथम आपण सनोंद प्रवेश करून येथे चर्चा करावी. आपला ip अंकपत्ता नियमित बदलतो, तसेच सनोंद प्रवेश नसल्यास तुमच्याशी चर्चा करता येत नाही. सबब येथे सनोंद प्रवेश करून चर्चा करावी. [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) १३:२८, ७ सप्टेंबर २०२४ (IST) == अनंतराव थोपटे विकिपीडियावर विधानसभा सदस्य माहितीचौकट add करा. == [[अनंतराव थोपटे]] [[विशेष:योगदान/2401:4900:36C4:605A:DD7E:3A78:DE79:8176|2401:4900:36C4:605A:DD7E:3A78:DE79:8176]] १३:१६, ७ सप्टेंबर २०२४ (IST) :प्रिय अनामिक सदस्य, प्रथम आपण सनोंद प्रवेश करून येथे चर्चा करावी. आपला ip अंकपत्ता नियमित बदलतो, तसेच सनोंद प्रवेश नसल्यास तुमच्याशी चर्चा करता येत नाही. सबब येथे सनोंद प्रवेश करून चर्चा करावी. [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) १३:२८, ७ सप्टेंबर २०२४ (IST) == विनाकारण माहिती आणि संदर्भ खोडल्याबद्दल == हुंडा या लेखात मी काही माहिती जोडली होती. ती माहिती खोडण्याचे काहीही सबब किंवा कारण दिलेले नाही. माहिती चुकीची होती का? याचा खुलासा आपण करावा [[सदस्य:Ranjeetrao.Deshmukh|Ranjeetrao.Deshmukh]] ([[सदस्य चर्चा:Ranjeetrao.Deshmukh|चर्चा]]) २०:५२, १३ सप्टेंबर २०२४ (IST) :# नमस्कार, काहीतरी कारण असेल म्हणून माहिती उडवली असेल ना, मग तिथे विनाकारण हा शब्द योग्य आहे का? असो, विषय बदलायला नको. :#आपण अनेक लेखात बशीर मोमीन कवठेकर यांची माहिती जोडली आहे. मुळात बशीर मोमीन कवठेकर या एकाच लेखात ती माहिती जोडणे अपेक्षित आहे. वेडात मराठे वीर दौडले सात हा चित्रपट बशीर मोमीन कवठेकर यांच्या कादंबरीवर आधारित आहे सबब, तिथे माहिती जोडणे ठिक आहे. परंतु आपण [[हुंडा]] आणि [[भारतातील हुंडा प्रथा]] या दोन लेखात समान मजकूर जोडलात, हे अयोग्य आहे. हुंडा हा शब्द जिथे जिथे आला तिथे लगेच एकसमान माहिती जोडणे हे अपेक्षित नाही. :#आपण [[भारतातील हुंडा प्रथा]], [[हुंडा]], [[मराठी रंगभूमी]], [[आणीबाणी (भारत)]], [[वेडात मराठे वीर दौडले सात (चित्रपट)]], [[नाटक]], [[बशीर मोमीन (कवठेकर)]], [[इ.स. २०२१]] तसेच [[इ.स. १९४७]] या लेखात बशीर मोमीन कवठेकर यांची माहिती जोडली आहे. या पैकी [[वेडात मराठे वीर दौडले सात (चित्रपट)]], [[बशीर मोमीन (कवठेकर)]], [[इ.स. २०२१]] तसेच [[इ.स. १९४७]] या लेखात बशीर मोमीन कवठेकर यांची माहिती जोडणे हे योग्य आहे. परंतु बशीर मोमीन कवठेकर यांनी केलेले विविध कार्य प्रत्येक वेगवेगळ्या लेखात जोडण्या ऐवजी बशीर मोमीन कवठेकर या एकाच जोडणे अपेक्षित आहे. तरीही मी केवळ हुंडा आणि भारतातील हुंडा प्रथा या दोन लेखातील माहिती तितकी उडवली आहे. कृपया कवठेकर यांची योग्य ती विश्वकोशीय माहिती आपण त्यांच्या नावातील लेखात जोडताल असे अपेक्षित आहे. :[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) २२:५०, १३ सप्टेंबर २०२४ (IST) ::नमस्कार, ::आधी माहिती खोडताना त्याचे कारण दिले नव्हते म्हणूनच विनाकारण म्हटले. एखाद्याला व्याकरण आवडणार नाही, एखाद्याला भाषातले शब्द प्रयोग आवडणार नाहीत ..असं बरच काही असू शकते. त्यामुळे, विशेषता, दुसऱ्याची माहिती जेव्हा आपण खोडतो तेव्हा थोडेसे स्पष्टीकरण देणे उचितच ठरेल. ::वाचक जेव्हा विकिपीडियावर कोणताही विषय वाचतो तर तेव्हा एकसंध आणि परिपूर्ण माहिती तेथे उपलब्ध असेल तर ते वाचकास निश्चितच फायद्याचे ठरते. त्यामुळे असे माहिती किंवा संदर्भ जोडणे यात गैर काही नाही. [[सदस्य:Ranjeetrao.Deshmukh|Ranjeetrao.Deshmukh]] ([[सदस्य चर्चा:Ranjeetrao.Deshmukh|चर्चा]]) २१:१५, १७ सप्टेंबर २०२४ (IST) == अनंतराव थोपटे विकिपीडियावर विधानसभा सदस्य माहितीचौकट add करा. == [[अनंतराव थोपटे]] [[सदस्य:राहुलया|राहुलया]] ([[सदस्य चर्चा:राहुलया|चर्चा]]) १४:२३, १४ सप्टेंबर २०२४ (IST) [[अनंतराव थोपटे]] [[सदस्य:राहुलया|राहुलया]] ([[सदस्य चर्चा:राहुलया|चर्चा]]) १४:२७, १४ सप्टेंबर २०२४ (IST) :@[[सदस्य:राहुलया|राहुलया]], नमस्कार, अनंतराव थोपटे या लेखात माहिती चौकट जोडली आहे. आपण ती व्यवस्थित भरावी. काही शंका निर्माण झाल्या तर त्या येथे विचाराव्यात. कोणतीही घाई करू नये. तसेच सदरील लेख हा भाषण किंवा व्यक्ती चरित्र लिहल्या सारखा झाला आहे. जमल्यास [[विलासराव देशमुख]] या लेखाचा अभ्यास करून त्या प्रमाणे अनंतराव थोपटे हा लेख लिहावा. भाषा शैली विश्वकोशीय असावी, ललित लिखाण किंवा भाषणा प्रमाणे नसावी. योग्य ते संदर्भ जोडावेत. विशेषणे तसेच स्तुतीसुमने टाळावीत. आणि हो चुका होऊ द्या आपण त्या हळू हळू दुरुस्त करूया.-[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) १८:१०, १४ सप्टेंबर २०२४ (IST) == अनंतराव थोपटे image upload करणे == <nowiki>https://atcbhor.com/img/founder.jpg</nowiki> [[विशेष:योगदान/2401:4900:5030:448E:4CF9:B046:7915:EB80|2401:4900:5030:448E:4CF9:B046:7915:EB80]] १६:१०, १५ सप्टेंबर २०२४ (IST) == अनंतराव थोपटे विकिपीडियावर image upload करणे == <nowiki>https:[[//atcbhor.com/img/founder.jpg</nowiki>]] [[सदस्य:राहुलया|राहुलया]] ([[सदस्य चर्चा:राहुलया|चर्चा]]) १६:२६, १५ सप्टेंबर २०२४ (IST) :@[[सदस्य:राहुलया|राहुलया]], आपण सनोंद (म्हणजे लाँग इन) करून येथे संपादने करावीत. अन्यथा ना लेख व्यवस्थित होईल ना तुम्हाला मार्गदर्शन करता येईल. यापुढे दक्षता घेणे. आणि हो अकारण चुकीची संपादने चालूच ठेवल्यास कोणताही प्रचालक सदरील लेख कायम उडवेल, सबब सूचनांकडे दुर्लक्ष करू नये. याच बरोबर कोणत्याही संकेतस्थळावरील चित्र येथे जोडता येत नाही. यासाठी विकिमिडियावर ते उपलब्ध असावे लागते, आणि तेही स्वतः काढलेले प्रताधिकार मुक्त (म्हणजे कॉपी राईट फ्री) असावे लागते.-[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) २२:२६, १५ सप्टेंबर २०२४ (IST) == Join the Wikipedia Asian Month Campaign 2024 == <div lang="en" dir="ltr"> Dear 2022 & 2023 WAM Organizers, Greetings from Wikipedia Asian Month User Group! The [[m:Wikipedia_Asian_Month_2024|Wikipedia Asian Month Campaign 2024]] is just around the corner. We invite you to register your language for the event on the "[[m:Wikipedia_Asian_Month_2024/Join_an_Event|Join an event]]" page and once again become an organizer for your language's Wikipedia. Additionally, this year we have selected [[m:Wikipedia_Asian_Month_User_Group/Ambassadors|ambassadors]] for various regions in Asia. If you encounter any issues and need support, feel free to reach out to the ambassador responsible for your area or contact me for further communication. We look forward to seeing you again this year. Thank you! [[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|thumb|100px|right]] [[m:User:Betty2407|Betty2407]] ([[m:User talk:Betty2407|talk]]) 11:00, 20 October 2024 (UTC) on behalf of [[m:Wikipedia_Asian_Month_2024/Team|Wikipedia Asian Month 2024 Team]] <small>You received this message because you was an organizer in the previous campaigns. - [[m:User:Betty2407/WAMMassMessagelist|Unsubscribe]]</small> </div> <!-- सदस्य:Betty2407@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Betty2407/WAMMassMessagelist&oldid=27632678 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey == Dear Community Members, I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity. We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal. This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference. Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6 We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations. Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025 Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input. Warm regards,<br> [[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]] <!-- सदस्य:Biplab Anand@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&oldid=28078122 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2024 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' ११:५४, २६ जानेवारी २०२५ (IST) </div> <!-- सदस्य:Doc James@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&oldid=28172893 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == मार्गदर्शन हवे == ०१) मजकूर लिहून तो publish करत असताना, मराठी अनिवार्यता असा संदेश येत आहे. तो का? ते कळत नाहीये. कारण मजकूर मराठीमध्येच लिहीत आहे. तसा संदेश आल्यावर काय करावे? ०२) एखादा ब्लॉग official असेल तरीही त्याचा संदर्भ दिलेला चालत नाही का? (तेव्हाही 'मराठी अनिवार्यता' असा संदेश येत आहे. आणि मग dismiss करावे लागत आहे.) तुमच्या admin ला कळवा असे त्यात नमूद केले आहे. ते कोणाला व कसे कळवायचे हे कळत नाहीये. कृपया मार्गदर्शन करावे, ही विनंती. धन्यवाद! [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) १५:२५, ६ फेब्रुवारी २०२५ (IST) :सदरील अडचण [[ज्युडिथ टायबर्ग]] साठीची आहे का? मजकूर जोडताना त्यात संदर्भ नीट जोडला होता का? कदाचित त्यात काही गल्लत झाली असेल. मराठी विकिवर ब्लॉग आणि यूट्यूब वरील विशिष्ट लिंक पोस्ट होत नाहीत. जर ब्लॉग जोडायचा असेल तर माहिती चौकट किंवा बाह्य दुवे मध्ये जोडला जाऊ शकतो, इतरत्र नाही.- [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) १६:००, ६ फेब्रुवारी २०२५ (IST) ::ता.क. तुम्ही संपादन करत असताना जुडिथ, थिओसिफिकल तसेच असे काही शब्द संपादन गाळणीने नेपाळी किंवा इतर भाषिक म्हणून ओळखल्या. याच सोबत वर्डप्रेसचा दुवा स्व प्रकाशित ब्लॉग म्हणून ओळखला. यावर उपाय म्हणजे इंग्रजी शब्द मराठी अक्षरात लिहिताना थोडे बहुत बदल करून लिहिणे. तसेच वर्डप्रेस किंवा इतर तत्सम दुवे जोडणे टाळावेत. - [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) १६:१०, ६ फेब्रुवारी २०२५ (IST) ::०१) हो, त्याच लेखाबाबत ही अडचण येत आहे. संदर्भ म्हणून ब्लॉग जोडायचा असेल तर कसे करावे? ::०२) <u>काही शब्द संपादन गाळणीने नेपाळी किंवा इतर भाषिक म्हणून ओळखल्या.</u> - मी काम तसेच पुढे चालू ठेवू ना? काही अडचण नाही ना? ::०३) <u>तसेच वर्डप्रेस किंवा इतर तत्सम दुवे जोडणे टाळावेत....</u> ते संदर्भ वगळता येण्यासारखे नाहीयेत. कारण त्यावरच अधिक authentic data उपलब्ध आहे. काय करावे? ::धन्यवाद! [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) २०:५८, ६ फेब्रुवारी २०२५ (IST) :::इतर भाषिक शब्द म्हणून जरी सूचना आली तरीही आपण काम चालू ठेवावे. काही हरकत नाही. वर्डप्रेस, समाज माध्यमे (सोशल मीडिया) आणि इतर सर्व अनुदिनी (ब्लॉग) संदर्भ म्हणून अजिबात जोडू नका. संदर्भ लगेच नाही मिळाला तरी चालेल.- [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) २२:१५, ६ फेब्रुवारी २०२५ (IST) ::::ठीक. धन्यवाद!! [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) १०:३९, ७ फेब्रुवारी २०२५ (IST) == Khadaan (Marathi translation) == @[[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]], I was editing the Marathi version of the article Khadaan [https://mr.wikipedia.org/wiki/Special:ContentTranslation?title=Special:ContentTranslation&campaign=contributions-page&from=en&to=mr&page=Khadaan&targettitle=%E0%A4%96%E0%A4%A6%E0%A4%BE%E0%A4%A8&revision=1275487694 <nowiki>[1]</nowiki>]. I shall be greatly obliged if you see the technical faults here and publish it. Thank you [[सदस्य:Chachajaan|Chachajaan]] ([[सदस्य चर्चा:Chachajaan|चर्चा]]) १९:०५, १३ फेब्रुवारी २०२५ (IST) == टूल == कॉपी आहे कि नाही चेक करण्यासाठी Tool असेल तर लिंक द्या सर [[सदस्य:AShiv1212|AShiv1212]] ([[सदस्य चर्चा:AShiv1212|चर्चा]]) १७:१४, ४ मार्च २०२५ (IST) :https://copyvios.toolforge.org/?lang=mr :फक्त एवढी काळजी घेणे की विकिपीडियावरून इतरत्र देखील मजकूर कॉपी पेस्ट केलेला असू शकतो. त्यामुळे इतर संकेतस्थळावरून विपी वर आलाय का विपी वरून इतरत्र गेलाय, याचा निर्णय विचार करून घ्यावा.- [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) १७:५३, ४ मार्च २०२५ (IST) == नारी शक्ती पुरस्कार विजेते == नमस्कार, तुम्ही नारी शक्ती पुरस्कार विजेत्यांवरील लेख तयार करीत असलेले पाहून आनंद झाला. या प्रत्येक विजेत्या आपल्या समाजासाठी उदाहरण आहेत. त्यांच्यावर लेखांद्वारे प्रकाशझोत घातल्याबद्दल धन्यवाद. [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ००:०१, १५ मार्च २०२५ (IST) :धन्यवाद सर.- [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) ०६:५५, १५ मार्च २०२५ (IST) == Files without a license == Hi! It seems that you are the only one that is deleting files without a license. You may have told me earlier but what is the reason that you (or someone else) does not delete all of the files in one massdelete? If it is because of the flooding of recent changes then [[:m:Meta:Flood flag]] could be a solution. Or is the reason that you are doing some checks of the files before you delete them? [[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) १७:१५, १६ मार्च २०२५ (IST) :Hi, my english is not so fair. So kindly ignore my mistakes. :# I have no bot as well don't know how to use it. :# there may be flooding of in recent changes. :# And yes I check properly every file before deleting it. ::That's why it takes more time. :[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) २३:५४, १६ मार्च २०२५ (IST) :: Thank you! Your English is good enough for me. I'm not a native English speaker either :-) And even if I was I would not care about any errors. :: You do not need a bot to delete files faster. You can use a script (see tip at [[:वर्ग:उल्लेखनीयता रद्दीकरण]]). But you would still flood recent changes unless you get flood flags implemented here. :: Checking files manually takes a lot of time. Too bad the other admins does not help you. Have you found any errors so far? If there are any known types of errors I might be able to have my bot remove the deletion template from similar files. --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) ००:१२, १७ मार्च २०२५ (IST) :::@[[सदस्य:MGA73|MGA73]] thanks for your valuable suggestion. Still now there are two problems. :::# it's flooding in recent changes. :::# as an admin, I am checking each and every file before deleting. ::::So, still it will take some time from my side. Once again thanks for your support.- :::[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) १४:०३, १७ मार्च २०२५ (IST) ::::As long as more files are fixed/deleted than new files are uploaded it is good :-) I will try to move more files to Commons ([[:Category:All Wikipedia files with a different name on Wikimedia Commons ]] / [[:Category:All Wikipedia files with the same name on Wikimedia Commons]]). --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) १५:१५, १७ मार्च २०२५ (IST) == तुमच्या काही लेखांचे मूल्यमापन झाले == शेवटच्या अपडेटपासून काही नवीन सबमिशनचे मूल्यांकन केले गेले: * [[शकुंतला मजुमदार]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) कृपया लक्षात घ्या की, हे कॅम्पविझ बॉट कडून निवडलेले वैशिष्ट्य होते. - [[सदस्य:CampWiz Bot|CampWiz Bot]] ([[सदस्य चर्चा:CampWiz Bot|चर्चा]]) १४:३४, २६ मार्च २०२५ (IST) == विकीडाटा कलम दुरुस्ती == कृपया, खालील पानांची विकीडाटा कलमे दुरुस्त करावीत. # [[:वर्ग:गुजरात विधानसभा]] # [[:वर्ग:महाराष्ट्र विधानसभा]] # [[:वर्ग:महाराष्ट्र विधानसभा निवडणुका]] # [[:वर्ग:दिल्ली विधानसभा निवडणुका]] # [[:वर्ग:बिहार विधानसभा निवडणुका]] [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) १२:१७, २६ एप्रिल २०२५ (IST) :{{Done}} --[[User:Sandesh9822|'''<span style="background color: black; color: orange">संदेश</span><span style="color: blue"> हिवाळे</span>'''<span style="color: green"></span>]]^{[[User talk:Sandesh9822|<span style="color: maroon">चर्चा</span>]]} १३:२४, २६ एप्रिल २०२५ (IST) ::# [[:वर्ग:२००२ राष्ट्रकुल खेळ]] ::# [[:वर्ग:२०१० राष्ट्रकुल खेळ]] ::# [[:वर्ग:उल्हासनगर]] ::# [[:वर्ग:कंदहार]] ::# [[:वर्ग:बीजिंग]] ::# [[:वर्ग:क्वांगचौ]] ::# [[:वर्ग:मस्कत]] ::# [[:वर्ग:जेरुसलेम]] ::# [[:वर्ग:आइसलँडमधील शहरे]] ::# [[:वर्ग:इराणमधील शहरे]] ::# [[:वर्ग:झांबियामधील शहरे]] ::# [[:वर्ग:सीरियामधील शहरे]] ::[[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) १०:००, २ मे २०२५ (IST) :::{{झाले}}- [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) ११:४१, ३ मे २०२५ (IST) ::::फक्त [[:वर्ग:आइसलँडमधील शहरे]] साठी अचूक वर्ग सापडला नाही. कदाचित [[:en:category:Municipalities of Iceland|Municipalities of Iceland]] असावा. @[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] नक्की सांगाल का. [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) ११:४६, ३ मे २०२५ (IST) ::::: [[:वर्ग:आइसलँडमधील शहरे]] मी दुरुस्त केले आहे, फक्त [[:वर्ग:इराणमधील शहरे]] चुकीच्या पानाशी जोडले आहे. [[:en:category:Cities in Iran]] हे योग्य पान आहे. [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) १२:१०, ३ मे २०२५ (IST) {{साद|संतोष गोरे}} # [[:वर्ग:सुदानमधील शहरे]] # [[:वर्ग:कोसोव्होमधील शहरे]] # [[:वर्ग:कँडी]] # [[:वर्ग:मेरठ]] # [[:वर्ग:हंपी]] # [[:वर्ग:आग्रा]] # [[:वर्ग:जोरहाट]] # [[:वर्ग:बंगळूर]] # [[:वर्ग:जाफना]] # [[:वर्ग:गुवाहाटी]] # [[:वर्ग:प्रयागराज]] # [[:वर्ग:विजयवाडा]] # [[:वर्ग:बेळगांव]] # [[:वर्ग:गुलबर्गा]] # [[:वर्ग:अलीगढ]] # [[:वर्ग:फैजाबाद]] # [[:वर्ग:तुलूझ]] # [[:वर्ग:नीस]] # [[:वर्ग:बोर्दू]] # [[:वर्ग:लेंस]] # [[:वर्ग:कराची]] # [[:वर्ग:नेपियर]] # [[:वर्ग:वेलिंग्टन]] # [[:वर्ग:विशाखापट्टणम]] # [[:वर्ग:मोरोक्कोमधील शहरे]] # [[:वर्ग:पनामामधील शहरे]] # [[:वर्ग:गोवा राज्यातील शहरे व गावे]] # [[:वर्ग:अरुणाचल प्रदेशमधील शहरे]] # [[शहाड]] # [[टिटवाळा]] # [[आसनगाव बुद्रुक]] # [[आसनगाव (डहाणू)]] # [[पळसदरी]] [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) २३:०६, ४ मे २०२५ (IST) :{{झाले}}- [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) २२:०९, ११ मे २०२५ (IST) == तुमच्या काही लेखांचे मूल्यमापन झाले == शेवटच्या अपडेटपासून काही नवीन सबमिशनचे मूल्यांकन केले गेले: * [[शकुंतला मजुमदार]] → (Tiven2240 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) * [[सुकरी बोम्मागौडा]] → (Tiven2240 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) कृपया लक्षात घ्या की, हे कॅम्पविझ बॉट कडून निवडलेले वैशिष्ट्य होते. - [[सदस्य:CampWiz Bot|CampWiz Bot]] ([[सदस्य चर्चा:CampWiz Bot|चर्चा]]) ०६:३१, २९ एप्रिल २०२५ (IST) == तुमच्या काही लेखांचे मूल्यमापन झाले == शेवटच्या अपडेटपासून काही नवीन सबमिशनचे मूल्यांकन केले गेले: * [[सुकरी बोम्मागौडा]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) * [[बीना शेठ लष्करी]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) * [[वर्तिका नंदा]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) * [[सीमा साखरे]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) * [[नसीरा अख्तर]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) * [[सुमिता घोष]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) * [[अनुराधा नाईक]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) * [[अमृता पाटील]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) कृपया लक्षात घ्या की, हे कॅम्पविझ बॉट कडून निवडलेले वैशिष्ट्य होते. - [[सदस्य:CampWiz Bot|CampWiz Bot]] ([[सदस्य चर्चा:CampWiz Bot|चर्चा]]) १३:३०, २९ एप्रिल २०२५ (IST) == तुमच्या काही लेखांचे मूल्यमापन झाले == शेवटच्या अपडेटपासून काही नवीन सबमिशनचे मूल्यांकन केले गेले: * [[लॉरेन पॉवेल जॉब्स]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) * [[ए. सीमा]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) * [[कलावती देवी]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) * [[दर्शना गुप्ता]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) * [[सोनिया जब्बार]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) * [[सुनीता देवी]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) * [[मिझो हमेईछे इन्सुइहखावम पॉल]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) * [[अंबिका बेरी]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = rejected; नोट = ) कृपया लक्षात घ्या की, हे कॅम्पविझ बॉट कडून निवडलेले वैशिष्ट्य होते. - [[सदस्य:CampWiz Bot|CampWiz Bot]] ([[सदस्य चर्चा:CampWiz Bot|चर्चा]]) ११:३०, ३० एप्रिल २०२५ (IST) == तुमच्या काही लेखांचे मूल्यमापन झाले == शेवटच्या अपडेटपासून काही नवीन सबमिशनचे मूल्यांकन केले गेले: * [[मिनी वासुदेवन]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ३०० पेक्षा कमी शब्दांची भर घातली) * [[दिदी कॉन्ट्रॅक्टर]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ३०० पेक्षा कमी शब्दांची भर घातली) * [[मुमताज काझी]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = rejected; नोट = ३०० पेक्षा कमी शब्दांची भर घातली) * [[नंदिता शाह]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = rejected; नोट = ३०० पेक्षा कमी शब्दांची भर घातली) * [[सुभा वारियर]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = rejected; नोट = ३०० पेक्षा कमी शब्दांची भर घातली) * [[मोनिका]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = rejected; नोट = ३०० पेक्षा कमी शब्दांची भर घातली) * [[निकिता ठुकराल]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = rejected; नोट = ३०० पेक्षा कमी शब्दांची भर घातली) * [[स्नेहलता नाथ]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = rejected; नोट = ३०० पेक्षा कमी शब्दांची भर घातली) * [[बीना देवी]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ३०० पेक्षा कमी शब्दांची भर घातली) * [[चामी मुर्मू]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = rejected; नोट = ३०० पेक्षा कमी शब्दांची भर घातली) * [[लतिका ठुकराल]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = rejected; नोट = ३०० पेक्षा कमी शब्दांची भर घातली) * [[प्रियंवदा सिंग]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ३०० पेक्षा कमी शब्दांची भर घातली) * [[पुष्पा गिरिमाजी]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ३०० पेक्षा कमी शब्दांची भर घातली) * [[निल्झा वांगमो]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ३०० पेक्षा कमी शब्दांची भर घातली) * [[कमल कुंभार]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = rejected; नोट = ३०० पेक्षा कमी शब्दांची भर घातली) * [[मीरा ठाकूर]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = rejected; नोट = ३०० पेक्षा कमी शब्दांची भर घातली) * [[मधु जैन]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ३०० पेक्षा कमी शब्दांची भर घातली) * [[सीमा मेहता]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ३०० पेक्षा कमी शब्दांची भर घातली) * [[बानो हरालू]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = rejected; नोट = ३०० पेक्षा कमी शब्दांची भर घातली) * [[दीपिका कुंडजी]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ३०० पेक्षा कमी शब्दांची भर घातली) * [[वनस्त्री]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = rejected; नोट = ३०० पेक्षा कमी शब्दांची भर घातली) * [[लक्ष्मी गौतम]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ३०० पेक्षा कमी शब्दांची भर घातली) * [[सुपर्णा बक्षी गांगुली]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ३०० पेक्षा कमी शब्दांची भर घातली) * [[नंदिता कृष्णा]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ३०० पेक्षा कमी शब्दांची भर घातली) * [[रेवण्णा उमादेवी नागराज]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = rejected; नोट = ३०० पेक्षा कमी शब्दांची भर घातली) * [[स्मिता तंडी]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = rejected; नोट = ३०० पेक्षा कमी शब्दांची भर घातली) * [[मालविका अय्यर]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ३०० पेक्षा कमी शब्दांची भर घातली) * [[साईलक्ष्मी बालीजेपल्ली]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ३०० पेक्षा कमी शब्दांची भर घातली) * [[स्वराज विद्वान]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) * [[अनोयारा खातून]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) * [[पी. कौसल्या]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) * [[नेहा किरपाल]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) कृपया लक्षात घ्या की, हे कॅम्पविझ बॉट कडून निवडलेले वैशिष्ट्य होते. - [[सदस्य:CampWiz Bot|CampWiz Bot]] ([[सदस्य चर्चा:CampWiz Bot|चर्चा]]) १६:३०, ३० एप्रिल २०२५ (IST) :@[[सदस्य:Sandesh9822|Sandesh9822]] नमस्कार, [[विकिपीडिया:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२५ |स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२५]] प्रकल्पात मी जे लेख लिहिलेत ते [[विकिपीडिया:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२५#नियम|नियमांना]] अनुसरून आहेत असे मला वाटते. कृपया पहिला नियम पाहावा, त्यानुसार 'लेख विस्तारित किंवा नवीन लेखात किमान ३,००० बाइट्स किंवा ३०० शब्द असणे आवश्यक आहे.' यानुसार माझे सर्व लेख आहेत. परंतु आपण काही लेख रिजेक्ट केले आहेत अशी सूचना दिसून येत आहे. खुलासा कराल का..? - [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) १८:०१, ३० एप्रिल २०२५ (IST) ::नमस्कार, मी वापरत असलेल्या [https://tools.wikilovesfolklore.org/campwiz/campaign/110 या] टूलमध्ये लेखात नव्याने जोडलेली शब्दसंख्या ३०० पेक्षा कमी दाखवत आहे (नवीन लेखात किमान ३,००० बाइट्स किंवा ३०० शब्द). या कारणाने काही लेख नामंजूर केले आहेत, तथापि हा निकाल अंतिम समजू नये. टूल मधील त्रुटी शोधून लेखांना पुन्हा तपासले जाईल. --[[User:Sandesh9822|'''<span style="background color: black; color: orange">संदेश</span><span style="color: blue"> हिवाळे</span>'''<span style="color: green"></span>]]^{[[User talk:Sandesh9822|<span style="color: maroon">चर्चा</span>]]} १८:२७, ३० एप्रिल २०२५ (IST) सादर केलेल्या काही लेखांची एकूण शब्दसंख्या (संदर्भातील शब्द वगळून) 300 पेक्षा कमी आढळून येत आहे. आणि असे लेख नामंजूर करण्यात आले आहेत. तथापि, माझ्याकडून मोबाईलवर संपादन करताना काही लेखांवर "300 पेक्षा कमी शब्द असल्याची टीप" टाकली गेली, प्रत्यक्षात ते 300 पेक्षा जास्त शब्दांचे व '''मंजूरही''' झालेले लेख आहेत. अनावश्यक ठिकाणी असलेली ती टीप काढून टाकली जाईल. --[[User:Sandesh9822|'''<span style="background color: black; color: orange">संदेश</span><span style="color: blue"> हिवाळे</span>'''<span style="color: green"></span>]]^{[[User talk:Sandesh9822|<span style="color: maroon">चर्चा</span>]]} २१:११, ३० एप्रिल २०२५ (IST) :'नवीन लेखात किमान ३,००० बाइट्स किंवा ३०० शब्द असणे आवश्यक आहे.' या नियमानुसार शब्द संख्या जरी ३०० भरली नाही तरी बाईट्स च्या नियमात सर्व लेख बसतात असे मला वाटते.- [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) २१:५२, ३० एप्रिल २०२५ (IST) ::ठीक. मी लवकरच सर्व लेखांची पुनर्तपासनी करेन. --[[User:Sandesh9822|'''<span style="background color: black; color: orange">संदेश</span><span style="color: blue"> हिवाळे</span>'''<span style="color: green"></span>]]^{[[User talk:Sandesh9822|<span style="color: maroon">चर्चा</span>]]} ११:०७, ३ मे २०२५ (IST) :::@[[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] Don't worry where the स्थिती = approved and note = ३०० पेक्षा कमी शब्दांची भर घातली. That is a system bug I feel because I am also facing the same. I will ask developer to fix it soon. [[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ([[सदस्य चर्चा:Tiven2240|चर्चा]]) १९:०९, ३ मे २०२५ (IST) == तुमच्या काही लेखांचे मूल्यमापन झाले == शेवटच्या अपडेटपासून काही नवीन सबमिशनचे मूल्यांकन केले गेले: * [[सौरभ सुमन]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = rejected; नोट = लेखाची शब्दसंख्या २६८ आहे) * [[बसंती देवी (पर्यावरणतज्ज्ञ)]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) * [[उत्तरा पडवार]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) * [[मीना शर्मा]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) * [[वासु प्रिमलानी]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) * [[कृष्णा यादव]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) * [[छांव फाउंडेशन]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) * [[साधना महिला संघ]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) कृपया लक्षात घ्या की, हे कॅम्पविझ बॉट कडून निवडलेले वैशिष्ट्य होते. - [[सदस्य:CampWiz Bot|CampWiz Bot]] ([[सदस्य चर्चा:CampWiz Bot|चर्चा]]) २१:३०, ३० एप्रिल २०२५ (IST) == तुमच्या काही लेखांचे मूल्यमापन झाले == शेवटच्या अपडेटपासून काही नवीन सबमिशनचे मूल्यांकन केले गेले: * [[बीना शेठ लष्करी]] → (Tiven2240 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) * [[वर्तिका नंदा]] → (Tiven2240 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) * [[सीमा साखरे]] → (Tiven2240 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) * [[नसीरा अख्तर]] → (Tiven2240 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) * [[सुमिता घोष]] → (Tiven2240 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) * [[अनुराधा नाईक]] → (Tiven2240 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) * [[अमृता पाटील]] → (Tiven2240 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) * [[लॉरेन पॉवेल जॉब्स]] → (Tiven2240 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) * [[ए. सीमा]] → (Tiven2240 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) * [[कलावती देवी]] → (Tiven2240 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) * [[दर्शना गुप्ता]] → (Tiven2240 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) * [[सोनिया जब्बार]] → (Tiven2240 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) * [[सुनीता देवी]] → (Tiven2240 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) * [[मिझो हमेईछे इन्सुइहखावम पॉल]] → (Tiven2240 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) * [[अंबिका बेरी]] → (Tiven2240 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) * [[मिनी वासुदेवन]] → (Tiven2240 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = मोहिमेच्या व्याप्तीत नाही.) * [[दिदी कॉन्ट्रॅक्टर]] → (Tiven2240 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = मोहिमेच्या व्याप्तीत नाही.) * [[मुमताज काझी]] → (Tiven2240 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = मोहिमेच्या व्याप्तीत नाही.) * [[नंदिता शाह]] → (Tiven2240 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = मोहिमेच्या व्याप्तीत नाही.) * [[सुभा वारियर]] → (Tiven2240 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = मोहिमेच्या व्याप्तीत नाही.) * [[मोनिका]] → (Tiven2240 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = मोहिमेच्या व्याप्तीत नाही.) * [[निकिता ठुकराल]] → (Tiven2240 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = मोहिमेच्या व्याप्तीत नाही.) * [[स्नेहलता नाथ]] → (Tiven2240 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = मोहिमेच्या व्याप्तीत नाही.) * [[बीना देवी]] → (Tiven2240 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = मोहिमेच्या व्याप्तीत नाही.) कृपया लक्षात घ्या की, हे कॅम्पविझ बॉट कडून निवडलेले वैशिष्ट्य होते. - [[सदस्य:CampWiz Bot|CampWiz Bot]] ([[सदस्य चर्चा:CampWiz Bot|चर्चा]]) १९:३०, ३ मे २०२५ (IST) == [[:वर्ग:Files uploaded by Archanapote]] == I see that you use the script to mass delete. That makes things easier :-) One of the users with many uploads is [[User:Archanapote]]. I have asked user to add a license because user was active. But I asked in English. If Archanapote confirm to be the photographer and confirm a license I can fix the files with my bot. Same if any other users are active. If you ask any users in local language and get a reply just let me know. [[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) १९:४२, ८ मे २०२५ (IST) :{{झाले}}- sent her a message. Let's see what happens.- [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) २३:५६, ८ मे २०२५ (IST) And now that you use "Files uploaded by ..." to delete files I have started removing those categories from all files with a license template. That should make it easier. I can also add a non-free template to logos. --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) २०:४५, १० मे २०२५ (IST) Removed... * Except [[:वर्ग:Files uploaded by Rahuldeshmukh101]] that seems to be active. So Rahuldeshmukh101 should be able to add a license. * Except [[:वर्ग:Files uploaded by Archanapote - cc]] that are all licensed Creative Commons but Archanapote could perhaps check the files. Perhaps you can leave a note to Rahuldeshmukh101 and skip those categories for now. --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) २१:०३, १० मे २०२५ (IST) :Thanks for your help. I need ''category:Files uploaded by...'' so that I can check and delete those files using the script to mass delete. And yes, it will be better if you make 50 to 100 files in each category.- [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) २१:२२, १० मे २०२५ (IST) :: Okay. I will add a license to a number of logos first and then I can split up the files in smaller categories. Perhaps you can start with [[:वर्ग:Files uploaded by Kaustubh]]. --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) २१:३३, १० मे २०२५ (IST) Hi! Do you mean like with [[:वर्ग:Files uploaded by Bantee]] where I put files in smaller sub categories? --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) ००:१८, १४ मे २०२५ (IST) :Thanks, it will save my time and speed up the deletion.- [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) ०७:०८, १४ मे २०२५ (IST) ::Okay I will make more categories like this soon. --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) १२:१७, १४ मे २०२५ (IST) The files I nominated for deletion are in [[:वर्ग:उल्लेखनीयता रद्दीकरण]] and I have only marked files that was unused when I marked them. The Files in "Files uploaded by..." also included files with a license but I removed them from the categories as written above. But I came to think that some files in "Files uploaded by..." may be in use. So my question is if you would like only to delete unused files or if you delete all unlicensed files? Since uploaders had months and years to add a license I doubt they will add one so the files should in my opinion be deleted even if in use. --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) १७:३०, १६ मे २०२५ (IST) :At presentI am deleting unused files, that's why I am spending more time to check every nominated file. I have no idea what to do with unlicensed used files. We will discuss it later after the deletion of unlicensed unused files. - [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) १९:५३, १६ मे २०२५ (IST) :: In that case I will move all the unused files in subcategories of "Files uploaded by..." and leave the files in use in the top category. Then it will be easier for you to see which files are in use. :: Unlicensed files is a violation of [[:wmf:Resolution:Licensing_policy]] so they should be deleted too even if they are in use. So they have to be deleted at some point too. --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) २०:०६, १६ मे २०२५ (IST) Perhaps you could have a look at the files in [[:वर्ग:All Wikipedia files with the same name on Wikimedia Commons]]? --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) १८:४६, २२ मे २०२५ (IST) :Those files are may be moved on commons. What to do? Do we have to delete them from mrwiki..? [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) २२:४३, २२ मे २०२५ (IST) :Just finished deleting category :Files uploaded by Maihudon. I think that this category includes files use on are.- [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) २२:४४, २२ मे २०२५ (IST) ::It is much easier to clean up if we delete files locally that are also on Commons. About the files in use they should be in the top category and the unused in the sub categories. The category you mention is empty? --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) २२:५९, २२ मे २०२५ (IST) :::Emptied [[:वर्ग:All Wikipedia files with the same name on Wikimedia Commons]] - [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) ०८:०९, २४ मे २०२५ (IST) ::::Even [[:वर्ग:All Wikipedia files with a different name on Wikimedia Commons]] too cleared.- [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) ०८:२४, २४ मे २०२५ (IST) :::::Great! I added some more photos to the two categories. And I noticed that some photos were uploaded by Archanapote here and a few days later by Cherishsantosh. I do not know if it is the same user or what happend. I left a message at [[सदस्य_चर्चा:Archanapote#License,_source_and_author_on_your_uploads]]. --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) २०:५२, २४ मे २०२५ (IST) ::::::I marked the rest of the files to day and replaced the usage. So [[:वर्ग:All Wikipedia files with a different name on Wikimedia Commons]] should be ready to empty one last time. After that I will wait for the deletion of the files allready marked for deletion. When they are done we can figure out what to check next. --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) २३:२८, २५ मे २०२५ (IST) Hello! Great work deleting files!!! I have now marked more unused and unlicensed files for deletion. I stopped again because I noticed that the bot flag seems to be expired. The files are in sub categories of [[:वर्ग:Files not in use]] and [[:वर्ग:Files uploaded by Archanapote]]. --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) २०:२६, २६ जून २०२५ (IST) :I think [[:वर्ग:Files not in use - delete]] is having movie poster with valid license, like [[:चित्र:Adgul Madgul 01.jpeg]]. Is it so?-[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) ०६:४२, १४ जुलै २०२५ (IST) :: Yes the license seems valid enough. But the file is not in use. And non-free files are only allowed if they are in use. If the file was removed from an article by a mistake it can be added again. But if it file is no longer needed it should be deleted. --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) १३:१७, १४ जुलै २०२५ (IST) :::Recently I have removed ''Category:Files not in use - delete'' from three files, as those are in use, please check. [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) २१:१८, १५ जुलै २०२५ (IST) :::: It is good that you check. I had a look at the three files and the files were added to an article after I nominated them for deletion. For example [[Special:Diff/2589153]]. So someone is checking the files that I nominate for deletion. If we could get that user to check the files before they are nominated for deletion it would be good. --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) २१:२८, १५ जुलै २०२५ (IST) ::::: I am now adding the files to [[:वर्ग:All orphaned non-free use Wikipedia files]]. Maybe that will make our secret helper work on the files. I suggest not to delete the files now but wait a few weeks. --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) १७:३३, १६ जुलै २०२५ (IST) ::::::@[[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] could you help to add files in respective pages please? [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) १७:३८, १६ जुलै २०२५ (IST) :::::::@[[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] [[:वर्ग:All orphaned non-free use Wikipedia files]] मधील चित्रे योग्य त्या चित्रपटाच्या लेखात जोडता का, जेणेकरून ही चित्रे मराठी विकिपीडियावर तशीच ठेवता येतील.--[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) १५:५९, १९ जुलै २०२५ (IST) ::::::::{{साद|संतोष गोरे}} हो जमेल तेवढे करतो नक्की. [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) १६:२४, १९ जुलै २०२५ (IST) :::::::::सौम्य स्मरण. [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> ✉️</span>]] ) ११:०७, २२ जुलै २०२५ (IST) ::::::::::@[[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]], केले का काम? - [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> ✉️</span>]] ) ०६:२४, २८ जुलै २०२५ (IST) :::::::::::{{साद|संतोष गोरे}} बहुतांशी सर्व छायाचित्रे योग्य त्या पानांवर जोडली आहेत, धन्यवाद. [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) १३:२८, २ ऑगस्ट २०२५ (IST) ::::::::::::@[[सदस्य:MGA73|MGA73]] kindly check [[:वर्ग:All orphaned non-free use Wikipedia files]] as now most of the files are added in respective pages. Remaining should be now deleted. [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> ✉️</span>]] ) १४:४३, २ ऑगस्ट २०२५ (IST) ::::::::::::@[[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] and [[User:संतोष गोरे]]. I have now removed the files that are in use. --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) २३:५६, ३ ऑगस्ट २०२५ (IST) I have added f:iles to [[:वर्ग:Files uploaded by Anna4u]]. Mane are taken from the Internet. They are all unused so I suggest to delete them. Should I add the same deletion tag as on the other files? --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) ०१:५७, १६ जुलै २०२५ (IST) :[[:वर्ग:Files uploaded by Anna4u]] isn't available. Kindly add [[: वर्ग:files not in use - delete]]. [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> ✉️</span>]] ) ०८:०६, ४ ऑगस्ट २०२५ (IST) ::Tiven2240 deleted the files so nothing left to do with those files :-) --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) ११:१५, ४ ऑगस्ट २०२५ (IST) == 1,000 == I noticed we are getting closed to 1,000 in [[:वर्ग:उल्लेखनीयता रद्दीकरण]]. Next time you delete the number should get below that number! I hope you have a beer ready or maybe Solkadhi? --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) १६:१९, ३० मे २०२५ (IST) == Feminism and Folklore 2025 - Local prize winners == [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:please-translate}}'' Dear Wikimedian, Congratulations on your outstanding achievement in winning a local prize in the '''Feminism and Folklore 2025''' writing competition! We truly appreciate your dedication and the valuable contribution you’ve made in documenting local folk culture and highlighting women’s representation on your local Wikipedia. To claim your prize, please complete the [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdONlpmv1iTrvXnXbHPlfFzUcuF71obJKtPGkycgjGObQ4ShA/viewform?usp=dialog prize form] by July 5th, 2025. Kindly note that after this date, the form will be closed and submissions will no longer be accepted. Please also note that all prizes will be awarded in the form of [https://www.tremendous.com/ Tremendous Vouchers] only. If you have any questions or need assistance, feel free to contact us via your talk page or email. We're happy to help. Warm regards, [[:m:Feminism and Folklore 2025|FNF 2025 International Team]] ::::Stay connected [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div> --[[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) १५:५०, २१ जून २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Tiven2240@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf25&oldid=28891702 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == पारितोषिक क्रमांकाबाबत == नमस्कार, मला स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य यामध्ये पारितोषिक मिळाले असून त्यासाठी फॉर्म भरण्यास सांगण्यात आले आहे. त्यामध्ये एक प्रश्न - तुम्हाला कितव्या क्रमांकाचे पारितोषिक आहे असा आहे. पण मला अजून तशी कोणतीही मेल किंवा संदेश मिळालेला नाही. त्यामुळे फॉर्म भरण्यात अडचण आहे. मला ते कसे कळेल, कृपया सांगू शकाल का? धन्यवाद. [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) २२:२१, २१ जून २०२५ (IST) :@[[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] तसेच @[[सदस्य:Sandesh9822|Sandesh9822]], नमस्कार, अजून विजेत्यांना कोणत्याही प्रकारचा संदेश देण्यात आलेला नाही. सबब वरील प्रश्न अनुत्तरित राहतोय. -[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) २३:००, २१ जून २०२५ (IST) ::Please check [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Results#Marathi_Wikipedia] [[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ([[सदस्य चर्चा:Tiven2240|चर्चा]]) ०८:१५, २२ जून २०२५ (IST) :::@[[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]], @[[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] आणि @[[सदस्य:Vikrantkorde|Vikrantkorde]], [[विकिपीडिया:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२५|स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२५]] प्रकल्पाचा वरील प्रमाणे निकाल जाहीर करण्यात आला आहे. कृपया नोंद घ्यावी.-[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) ०८:३१, २२ जून २०२५ (IST) ::::[[विकिपीडिया:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२५|स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२५]] या पानावर देखील सदस्यांची नावे नमूद केली आहेत.--[[User:Sandesh9822|'''<span style="background color: black; color: orange">संदेश</span><span style="color: blue"> हिवाळे</span>'''<span style="color: green"></span>]]^{[[User talk:Sandesh9822|<span style="color: maroon">चर्चा</span>]]} १२:०१, २२ जून २०२५ (IST) ::::माहितीसाठी धन्यवाद. फॉर्ममध्ये तृतीय क्रमांकाच्या पारितोषिकाचा पर्याय दिलेला नाही. काय करावे? कृपया मार्गदर्शन कराल का? [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) १८:३२, २२ जून २०२५ (IST) :::::@[[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]], @[[सदस्य:Sandesh9822|Sandesh9822]] यांचे तिसरे बक्षीस आहे की उत्तेजनार्थ? कारण तिसऱ्या बक्षिसाचा पर्याय येत नाहीये. -[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) २०:३१, २२ जून २०२५ (IST) ::::::Third prize (best article) is given to @[[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]]. Sorry to type in english. [[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ([[सदस्य चर्चा:Tiven2240|चर्चा]]) ०९:१२, २३ जून २०२५ (IST) :::::::धन्यवाद. [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) ११:५२, २३ जून २०२५ (IST) :::::::नमस्कार, आपले उत्तर मिळाल्यानंतर विकिपीडियाकडून आलेला फॉर्म लगेच भरून पाठविला होता. पण त्यांच्याकडून अद्यापि काहीही उत्तर आलेले नाही. उत्तर अजून येणे अपेक्षित आहे की माझ्याकडून काही राहून गेले ते समजले नाही, म्हणून येथे विचारत आहे. तसदीबद्दल दिलगीर आहे. [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) १२:३५, १३ जुलै २०२५ (IST) ::::::::वेळ लागतो, बहुतेक एक भेट कार्ड (गिफ्ट व्हाउचर) येते. ज्याद्वारे आपण ऑनलाईन वस्तू खरेदी करणे किंवा बिल भरणा इत्यादी करू शकतो. ईमेल आल्यावर नक्की कळेल.-[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) १२:४०, १३ जुलै २०२५ (IST) :::::::::ठीक. धन्यवाद. [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) १८:३२, १३ जुलै २०२५ (IST) == Update on files == Hi! I think it might be easier with a new section with status on the cleanup. Files in the categories can be deleted because they are moved to Commons: # [[:Category:All Wikipedia files with a different name on Wikimedia Commons ]] # [[:Category:All Wikipedia files with the same name on Wikimedia Commons]] I have added files from two users to categorie: # [[:वर्ग:Files uploaded by Anna4u]] # [[:वर्ग:Files uploaded by Shreemarkal]] Many are taken from the Internet. They are all unused so I suggest to delete them. Should I add the same deletion tag as on the other files (so they end up in [[:वर्ग:उल्लेखनीयता रद्दीकरण]])? The unused non-free files have all been added to: # [[:वर्ग:All orphaned non-free use Wikipedia files]] Hopefully someone will help check and add to articles. If not they should be deleted later. These files have no license: # [[:वर्ग:Files with no license]] There are only three options: 1) Add a free license (PD-old for example or if uploader is active and respond), 2) Add a non-free rationale/license or 3) Delete the files. The free files can be moved to Commons if the license claim seems legit and the file seems usable. I have added them to: # [[:वर्ग:Unidentified subjects in India]] That will make sure the files end in a category related to India if moved to Commons. I have some scripts in [[सदस्य:MGA73/common.js]] that might be useful. [[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) २०:५२, १७ जुलै २०२५ (IST) :Put your queries about files which are seemed to be downloaded from internet or having some issues on [[विकिपीडिया:चावडी/इतर चर्चा]]. Lets etsuggestions from other admins. Tagg other admins from the list [[विकिपीडिया:प्रचालकांची यादी#विद्यमान प्रचालक|विद्यमान प्रचालक]]. This will be better.-[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) २२:१६, १७ जुलै २०२५ (IST) :Files in the categories has be deleted. :# [[:Category:All Wikipedia files with a different name on Wikimedia Commons]] :# [[:Category:All Wikipedia files with the same name on Wikimedia Commons]] :[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) २२:२१, १७ जुलै २०२५ (IST) :: Thank you. I moved more files to Commons so there are more to delete :-) --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) १७:१०, १८ जुलै २०२५ (IST) Hello again! I moved a few more to Commons (mostly different name). Perhaps you can delete them? Most of the remaining free files have no description and I think the best is to add a description before files are moved to Commons. --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) १४:२७, २० जुलै २०२५ (IST) :I just found out that some files were never updated correctly by the wiki-software when I nominated them for deletion so they did not show up in the deletion category. I forced an update of the pages so now they show up. I also found a number of file pages with test but without a file or the file was on Commons. So there are a number of files/pages in [[:वर्ग:लवकर वगळावे विनंत्या]]. Also there are a few NowCommons again. --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) १३:३८, २५ जुलै २०२५ (IST) ::I think that you have aaded Delete template, due to which it was not showing delete request in [[:वर्ग: उल्लेखनीयता रद्दीकरण]]. Most of delete template include [[:वर्ग:लवकर वगळावे विनंत्या]]. So the files nominated for deletion could be seen here. Also you should have to add [[: वर्ग:Files not in use - delete]] for my convenience. Let it, I will definitely delete the nominated files as per my convenience. -[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> ✉️</span>]] ) १६:०३, २५ जुलै २०२५ (IST) :::I have added [[:वर्ग:Files not in use - delete]] on most of the files. The files that are on Commons but have a local description page are in use but should be deleted because the file is on Commons. I think it will be easier for you if we do not put them in the same category. We can add the other file pages to a category later. I could also add the NowCommons template instead if that makes it easier. --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) १६:४३, २५ जुलै २०२५ (IST) ::::LOL you are fast! --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) १६:४४, २५ जुलै २०२५ (IST) :::::I added the remaining files / file pages to [[:वर्ग:Files to delete]]. --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) १६:५२, २५ जुलै २०२५ (IST) :::::thanks, but actually I am just helping you, while you are doing hard work.-[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> ✉️</span>]] ) १७:०३, २५ जुलै २०२५ (IST) Also perhaps you can add a license to: * [[:File:Wiki.png]] * [[:File:WikiLogo.PNG]] The files are protected so I can't add a license. For example {{tl|Cc-by-sa-3.0}}. --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) १७:०२, २५ जुलै २०२५ (IST) :Should I have to add template {{t|Cc-by-sa-3.0}} to above two files? [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> ✉️</span>]] ) ०६:२२, २८ जुलै २०२५ (IST) ::Yes please. The second file is also on Commons as [[:c:File:Wikipedia-logo-mr.png]] so it could also be replaced and deleted. --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) १२:२९, २८ जुलै २०२५ (IST) :::It means there is no of [[:चित्र:WikiLogo.PNG]], which is already available on commons. Should I delete it?-[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> ✉️</span>]] ) १३:१४, २८ जुलै २०२५ (IST) ::::Yes you can delete it. --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) १३:३२, २८ जुलै २०२५ (IST) :::::{{झाले}} [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> ✉️</span>]] ) १६:१३, २८ जुलै २०२५ (IST) Hello! I added one file to [[:वर्ग:All Wikipedia files with the same name on Wikimedia Commons]]. If there are no response to [[विकिपीडिया:आंतरविकि_दूतावास#Status_in_cleanup_of_files_per_August_2025]] next step could perhaps be that I oprhan files from [[:वर्ग:Files with no license]] so they can be deleted. --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) २०:१७, २१ ऑगस्ट २०२५ (IST) == स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६ == [[File:FNF 2026 Mr logo.png|right|400px|frameless]] प्रिय विकिसदस्य, '''[[विकिपीडिया:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६|स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६]]''' ही विकीमेडियन्स द्वारा स्थापन केलेली एक वार्षिक स्पर्धा आहे. [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|विकी लव्हस फॉल्कलोर]]ची थीम लिंगभेद कमी करणे आणि लोकांवर लक्ष केंद्रित करणे यावर आधारित आहे. अनेक आशियाई व भारतीय विकिपीडिया समुदायांनी यात भाग घेतला आहे आणि आमची अशी इच्छा आहे की आपण मराठी विकिपीडियावर आपले योगदान द्यावे. योगदानाचा मुख्य हेतू लिंग अंतर कमी करण्यात थेट प्रभाव पाडेल. ही स्पर्धा १ फेब्रुवारी २०२६ रोजी सुरू होऊन ३१ मार्च २०२६ रोजी समाप्त होईल. स्पर्धेतील विजेत्याला तयार केलेल्या पृष्ठांच्या संख्येच्या आधारे घोषित केले जाईल. पहिले स्थानिक बक्षीस - २५ अमेरिकन डॉलर्स, दुसरे स्थानिक बक्षीस - २० अमेरिकन डॉलर्स, तर सर्वोत्कृष्ट निर्णायक लेखासाठी - १५ अमेरिकन डॉलर्स दिले जातील. सहभाग किंवा योगदान करताना येणाऱ्या कोणत्याही समस्यांबाबत अथवा कोणत्याही मदतीसाठी ज्युरी सदस्यांच्या ([[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] किंवा [[सदस्य: संतोष गोरे|संतोष गोरे]]) चर्चा पानावर संदेश लिहा. कृपया [[विकिपीडिया:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६|स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६]] या पृष्ठावरील सर्व सूचना आणि नियम वाचा. तसेच [[विकिपीडिया:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६/नोंदणी|स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६/नोंदणी]] या पानावर आपली नाव नोंदणी करून स्पर्धेत सहभागी व्हावे. तसेच [https://tools.wikilovesfolklore.org/campwiz/campaign/224/submission/new हा दुवा] वापरून तुम्ही तयार केलेला लेख सादर करावा. :धन्यवाद. :[[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] आणि [[सदस्य: संतोष गोरे|संतोष गोरे]] :आयोजक :'''स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६''' --[[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) २०:४१, ५ फेब्रुवारी २०२६ (IST) <!-- सदस्य:Tiven2240@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2026&oldid=30030409 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Feminism and Folklore 2026 – Community Organisers & Jury == Hello {{PAGENAME}}!, Thank you for taking the lead in organising '''Feminism and Folklore 2026''' in your community. We truly appreciate your efforts! To ensure a smooth and successful campaign, please make sure you have: * Fully completed all details on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Feminism and Folklore 2026 Project Page]]: * Started promoting the campaign within your community. * Requested a local administrator to place a '''sitenotice''' about the campaign so users are notified. * Used the '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/fnf/ Article List Generator Tool]''' and shared the generated article lists with your community. === Internet & Childcare Support === Community organisers and jury members who require '''internet and childcare support''' (non-mandatory, opt-in, request-only support) should fill the support request form '''by 22 February 2026'''. '''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeutXEF1yTnJfExWUYPIf6SkhcnTgul07BeI-biqT4RE_vsrA/viewform Link to the form]''' Requests submitted after this date will not be entertained. === Important Participation Guidelines === * Minimum article size: '''3000 bytes and 300 words''' (final decision may be set by local organisers). * If your country is not listed on the Article list generator tool, please contact us. === Community Engagement === * Keep your community active and motivated throughout the campaign. * Share your achievements and notable articles with us so we can highlight them globally. * In the support form, please indicate if you would like a '''quick coordination call after the campaign'''. Let’s make '''Feminism and Folklore''', under the banner of '''#WeTogether''', help bridge the '''gender gap''' and '''folklore gap''' on Wikipedia worldwide. 🌍✊ Thank you for your collaboration! ''If someone from your community organisers or jury has missed this message feel free to share this message with them.'' Feminism and Folklore International Team. –[[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) १०:४७, १६ फेब्रुवारी २०२६ (IST) <!-- सदस्य:Tiven2240@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&oldid=30083330 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == अलीकडील लेख == नमस्कार, आपण स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६ या कार्यशाळेत भाग घेतलेला दिसले. त्यानंतर येथे अनेक लेख तयार झालेले आहेत, ते बहुधा या कार्यशाळेच्या प्रभावाने असावेत. या लेखांमध्ये मोठे बदल पाहिजेत. अशा सत्रांतून विकिपीडियावरील संकेतांचा उल्लेख आवर्जून केला जावा ही विनंती. याजोगे नंतर त्यात बदल करीत बसण्यात वेळ जात नाही. आपण या लेखांमध्ये (नेहमीप्रमाणे) लक्ष घालून योग्य ते बदल कराल ही खात्री आहे. असे असताही १. ''नवीन संपादकांचे योगदान नक्कीच स्वागतार्ह आहे!'' हे घडवून आणल्याबद्दल धन्यवाद. २. इतर कार्यशाळांपेक्षा गेल्या २४-३६ तासांतील योगदान लक्षणीयतेने चांगले आहे. [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०७:५४, ८ मार्च २०२६ (IST) :नमस्कार, कौतुकाची थाप दिल्या बद्दल धन्यवाद. परंतु आपणास एक सांगू इच्छितो की, मी व @[[सदस्य:Tiven2240|टायविन]] यांनी [[विकिपीडिया:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६|स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६]] यावर कार्यशाळा घेतली आहे. याच काळात दुसरा प्रकल्प [[विकिपीडिया:महिला संपादनेथॉन- २०२६|महिला संपादनेथॉन- २०२६]] हा देखील नेहमी प्रमाणे चालू असून, त्यात मोठ्या प्रमाणावर लेख निर्मिती सुरू आहे. असो. लेख कोणतेही असोत माझे काम चालू राहील. केवळ वैयक्तिक कारणाने, सध्या मला येथे जास्त वेळ देता येत नाहीय. - [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">. संतोष गोरे .</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> ✉️</span>]] ) ०९:१५, ९ मार्च २०२६ (IST) ::@[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ते आमच्या प्रकल्पातले नाहीत. धन्यवाद. [[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ([[सदस्य चर्चा:Tiven2240|चर्चा]]) १६:४८, ९ मार्च २०२६ (IST) == Next Steps and Feedback meeting for Feminism and Folklore Organizers == <div style="border:8px maroon ridge; padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="padding: 1em 2em;"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> Dear Organizer, I hope this message finds you well. First and foremost, on behalf of the International Team I want to extend my gratitude to you for your efforts in organizing the '''Feminism and Folklore 2026''' campaign on your local Wikipedia. Your contribution has been instrumental in bridging the gender and folk gap on Wikipedia, and we truly appreciate your dedication to this important cause. As the campaign has ended I wanted to inform you about the next steps. It's time to commence the jury process using the CampWiz or Fountain tool where your campaign was hosted. Please ensure that you update the details of the jury, campaign links and the names of organizers accurately on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|sign-up page]]. Once the jury process is completed, kindly update only the top 3 winners details on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Results|results page]] accordingly. The deadline for jury submission of results is '''April 30, 2026'''. However, if you find that the number of articles is high and you require more time, please don't hesitate to inform us via email or on campaign Meta Wiki talk page. We are more than willing to approve an extension if needed. Should you encounter any issues with the tools, please feel free to reach out to us on Telegram for assistance. Your feedback and progress updates are crucial for us to improve the campaign and better understand your community's insights. Therefore, we kindly ask you to spare just an hour to collectively share your progress and achievements with us during our '''[[:m:Event:Feminism and Folklore 2026 Post-Campaign Office Hour|community feedback session]]'''. Your input will greatly assist us in making the campaign more meaningful and impactful. Thank you once again for your hard work and dedication to the Feminism and Folklore campaign. Your efforts are deeply appreciated, and we look forward to hearing from you soon. Warm regards, [[User:Tiven2240|Tiven2240]] on behalf of Feminism and Folklore International Team <nowiki>#WeTogether</nowiki> </div></div> --[[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) १७:२७, ११ एप्रिल २०२६ (IST) <!-- सदस्य:Tiven2240@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&oldid=30391231 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Last Few Days: WikiConference India 2026 Scholarship Applications == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:please-translate}}'' Dear Wikimedian, We're happy to share that scholarship applications for '''WikiConference India 2026''' are currently open and the deadline is just around the corner. [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] is the fourth edition of the national-level conference that brings together Wikimedians and stakeholders engaged in Indic-language Wikimedia projects and the broader open knowledge movement across India and South Asia. The conference will take place in Kochi, Kerala, from 4–6 September 2026. * You can find the more information and the application form at the [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026/Scholarship|Scholarship page here at Meta wiki]] * '''Scholarship deadline: 15 April 2026, 11:59 PM IST''' With only a few days left, we warmly encourage you to apply if you haven’t already and kindly request you to share this with your community and encourage others to apply. For more information and regular updates, we encourage you to visit the conference Meta page. Warm regards, <br> on behalf of the WikiConference India 2026 Organising Team ''This message was sent with [[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) on ००:००, १२ एप्रिल २०२६ (IST)'' </div> <!-- सदस्य:Gnoeee@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2026_active_users&oldid=30389801 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) ०१:३६, २९ एप्रिल २०२६ (IST) </div> <!-- सदस्य:Keegan (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472432 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> ==बार्नस्टार== {| class="barnstar" style="border:1px solid gray; background:#fdffe7;" |- |rowspan="2" style="padding-right:5px;" | {{#ifeq:{{{3}}}|alt|[[file:Working Wikimedian's Barnstar Hires.png|100px]]|[[Image:Working Wikimedian's Barnstar.png|100px]]}} |style="font-size:1.65em; padding:0; height: 1.1em;" | '''{{GENDER:{{PAGENAME}}|कष्टकर्‍या पुरुषाचा|कष्टकर्‍या स्त्रीचा|कष्टकर्‍या सदस्याचा}} बार्नस्टार''' |- |style="border-top: 1px solid gray;" | नियमीतपणे आपण [[विकिपीडिया:मुखपृष्ठ अलीकडील मृत्यू]] याचे संपादन करत आहात व त्या संदर्भातील लेख निर्माण/अद्ययावत करत आहात; त्यासाठी धन्यवाद!! |} - [[सदस्य:Dharmadhyaksha|धर्माध्यक्ष]] ([[सदस्य चर्चा:Dharmadhyaksha|चर्चा]]) १६:५६, ४ मे २०२६ (IST) :[[चित्र:Beating Heart.gif|50px]]<b>धन्यवाद</b> - [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">. संतोष गोरे .</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> ✉️</span>]] ) १९:३७, ५ मे २०२६ (IST) ltdny9pon89qr2d73ps6c6e05z5urna 0 293246 2682869 2682071 2026-05-05T14:55:57Z ~2026-27262-13 182829 /* ऑक्टोबर २०२५ ते चालू */ 2682869 wikitext text/x-wiki = एक तासांचे विशेष भाग १ = == जुलै २००९ ते जून २०१२ == {| class="wikitable sortable" ! !! [[होम मिनिस्टर (मालिका)|होम मिनिस्टर]] !! [[कुंकू (मालिका)|कुंकू]] !! [[कुलवधू (मालिका)|कुलवधू]] !! [[एकाच ह्या जन्मी जणू]] !! [[लज्जा (मालिका)|लज्जा]] !! [[आभास हा]] !! [[एका लग्नाची दुसरी गोष्ट]] !! [[शुभं करोति (मालिका)|शुभं करोति]] |- | २५ जुलै २००९ | | | रात्री ८ | | | | | |- | ६ मार्च २०१० | | संध्या. ७ | | | | | | |- | १७ एप्रिल २०१० | | संध्या. ७ | | | | | | |- | १४ ऑगस्ट २०१० | | | | | | | | रात्री ९ |- | २३ ऑक्टोबर २०१० | | | | | रात्री ८.३० | | | |- | १५ जून २०११ | संध्या. ६ | | | | | | | |- | १८ ऑक्टोबर २०११ | | | | रात्री ८ | | | | |- | ४ डिसेंबर २०११ | | | | | | संध्या. ६ | | |- | १८ डिसेंबर २०११ | | | | संध्या. ६ | | | | |- | १९ फेब्रुवारी २०१२ | संध्या. ६ | | | | | | | |- | १ ते ३ मार्च २०१२ | | | | | | | रात्री ८ | |- | २४ मार्च २०१२ | | | | | | | रात्री ८.३० | |} == जुलै २०१२ ते जून २०१४ == {| class="wikitable sortable" ! !! [[होम मिनिस्टर (मालिका)|होम मिनिस्टर]] !! [[तू तिथे मी]] !! [[जय मल्हार]] !! [[राधा ही बावरी]] !! [[उंच माझा झोका]] !! [[होणार सून मी ह्या घरची]] !! [[मला सासू हवी]] !! [[जुळून येती रेशीमगाठी]] !! [[अजूनही चांदरात आहे]] !! [[एका लग्नाची तिसरी गोष्ट]] |- | ९ सप्टेंबर २०१२ | | संध्या. ७ | | | रात्री ८ | | | | रात्री ९ | |- | २१ ऑक्टोबर २०१२ | | संध्या. ७ | | | | | रात्री ८ | | रात्री ९ | |- | १६ डिसेंबर २०१२ | | संध्या. ७ | | | | | रात्री ८ | | रात्री ९ | |- | २७ जानेवारी २०१३ | | संध्या. ७ | | | | | रात्री ८ | | | |- | ९-१६-२३ फेब्रुवारी २०१३ | | | | | | | रात्री ८.३० | | | |- | २४ फेब्रुवारी २०१३ | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | | | रात्री ९ | | | |- | २४ मार्च २०१३ | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | | | रात्री ९ | | | |- | २१ एप्रिल २०१३ | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | | | रात्री ९ | | | |- | १६ जून २०१३ | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | | | रात्री ९ | | | |- | ११ ऑगस्ट २०१३ | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | | रात्री ९ | | | | |- | ७ सप्टेंबर २०१३ | | | | | | रात्री ८ | | | | |- | १५ सप्टेंबर २०१३ | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | | दुपारी १ आणि रात्री ८ | दुपारी २ आणि रात्री ९ | | | |- | ९ ते १२ ऑक्टोबर २०१३ | | | | | | | रात्री ८.३० | | | |- | २० ऑक्टोबर २०१३ | संध्या. ६ | | | | | | | | | |- | १७ नोव्हेंबर २०१३ | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | | | | | | रात्री ९ |- | २२ डिसेंबर २०१३ | | | | | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | | रात्री ९ |- | २ मार्च २०१४ | | | | | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | | रात्री ९ |- | १८ मे २०१४ | | | संध्या. ७ | | | | | | | |} == जुलै २०१४ ते जून २०१६ == {| class="wikitable sortable" ! !! [[होम मिनिस्टर (मालिका)|होम मिनिस्टर]] !! [[जय मल्हार]] !! [[जावई विकत घेणे आहे]] !! [[नांदा सौख्य भरे]] !! [[होणार सून मी ह्या घरची]] !! [[पसंत आहे मुलगी (मालिका)|पसंत आहे मुलगी]] !! [[जुळून येती रेशीमगाठी]] !! [[माझे पती सौभाग्यवती]] !! [[का रे दुरावा]] !! [[दिल दोस्ती दुनियादारी]] |- | २७ जुलै २०१४ | | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | | रात्री ९ | | | |- | ३ ऑक्टोबर २०१४ | | संध्या. ७ | | | | | | | | |- | १२ ऑक्टोबर २०१४ | | | | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | | रात्री ९ | |- | २० ऑक्टोबर २०१४ | | | | | रात्री ८ | | | | | |- | २२ मार्च २०१५ | संध्या. ६ | संध्या. ७ | | | रात्री ८ | | | | | रात्री ९ |- | २५ एप्रिल २०१५ | | संध्या. ७ | | | | | | | | |- | २५ मे २०१५ | | | | | रात्री ८ | | | | | |- | १९ जुलै २०१५ | संध्या. ७ | रात्री ८ | | | | | | | रात्री ९ | |- | २७ जुलै २०१५ | | | | | रात्री ८ | | | | | |- | ३० ऑगस्ट २०१५ | संध्या. ७ | | | रात्री ८ | रात्री ९ | | | | | |- | २७ सप्टेंबर २०१५ | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | दुपारी १ आणि रात्री ८ | | | | | दुपारी २ आणि रात्री ९ | |- | २२ ऑक्टोबर २०१५ | संध्या. ६ | | | | | | | | | |- | २५ ऑक्टोबर २०१५ | | | | संध्या. ७ | रात्री ८ | | | रात्री ९ | | |- | २९ नोव्हेंबर २०१५ | | संध्या. ७ | | | रात्री ८ | | | रात्री ९ | | |- | १४ फेब्रुवारी २०१६ | | | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | | रात्री ९ | | |- | २७ मार्च २०१६ | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | | | | | रात्री ९ | |- | २७ जून २०१६ | | | | | | रात्री ८ | | | | |} == जुलै २०१६ ते जून २०१७ == {| class="wikitable sortable" ! !! [[होम मिनिस्टर (मालिका)|होम मिनिस्टर]] !! [[जय मल्हार]] !! [[नांदा सौख्य भरे]] !! [[तुझ्यात जीव रंगला]] !! [[पसंत आहे मुलगी (मालिका)|पसंत आहे मुलगी]] !! [[माझ्या नवऱ्याची बायको]] !! [[खुलता कळी खुलेना]] !! [[काहे दिया परदेस]] !! [[दिल दोस्ती दोबारा]] |- | १७ जुलै २०१६ | | संध्या. ७ | | | रात्री ८ | | | रात्री ९ | |- | २१ ऑगस्ट २०१६ | संध्या. ७ | | रात्री ८ | | | | रात्री ९ | | |- | ६ सप्टेंबर २०१६ | | संध्या. ७ | | | | | | | |- | २५ सप्टेंबर २०१६ | संध्या. ७ | रात्री ८ | | | | रात्री ९ | | | |- | ८ ऑक्टोबर २०१६ | | | | | | | | रात्री ९ | |- | २५ डिसेंबर २०१६ | | | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | रात्री ९ | | |- | १९ फेब्रुवारी २०१७ | | | | | | | | | दुपारी १२ आणि संध्या. ६ |} == जुलै २०१७ ते जून २०१९ == {| class="wikitable sortable" ! !! [[जाडूबाई जोरात]] !! [[आम्ही सारे खवय्ये]] !! [[होम मिनिस्टर (मालिका)|होम मिनिस्टर]] !! [[लागिरं झालं जी]] !! [[तुझ्यात जीव रंगला]] !! [[माझ्या नवऱ्याची बायको]] !! [[तुझं माझं ब्रेकअप]] !! [[तुला पाहते रे]] !! [[स्वराज्यरक्षक संभाजी]] !! [[जागो मोहन प्यारे]] !! [[ग्रहण (मालिका)|ग्रहण]] |- | १७ सप्टेंबर २०१७ | संध्या. ६ | | संंध्या. ७ | | | | | | | रात्री ८ | |- | २६ नोव्हेंबर २०१७ | | | संंध्या. ७ | | रात्री ८ | | रात्री ९ | | | | |- | १५ एप्रिल २०१८ | | | | | | संंध्या. ७ | | | रात्री ८ | | रात्री ९ |- | २२ जुलै २०१८ | | | | संंध्या. ७ | रात्री ८ | | | | रात्री ९ | | |- | २३ जुलै २०१८ | | दुपारी १ | | | | | | | | | |- | २ सप्टेंबर २०१८ | | | संंध्या. ७ | रात्री ८ | | रात्री ९ | | | | | |- | १३-१८ सप्टेंबर २०१८ | | दुपारी १ | | | | | | | | | |- | १०-१८ ऑक्टोबर २०१८ | | दुपारी १ | | | | | | | | | |- | २१ ऑक्टोबर २०१८ | | | | | | | | रात्री ९ | | | |- | १० नोव्हेंबर २०१८ | | | | | | | | | | रात्री ९.३० | |- | ९ डिसेंबर २०१८ | | | | | | | | रात्री ८ | रात्री ९ | | |- | ६ जानेवारी २०१९ | | | | संंध्या. ७ | रात्री ८ | रात्री ९ | | | | | |- | १९ मे २०१९ | | | | | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | रात्री ९ | | |} == जुलै २०१९ ते जून २०२१ == {| class="wikitable sortable" ! !! [[होम मिनिस्टर (मालिका)|होम मिनिस्टर]] !! [[घेतला वसा टाकू नको]] !! [[मिसेस मुख्यमंत्री]] !! [[तुझ्यात जीव रंगला]] !! [[कारभारी लयभारी]] !! [[माझ्या नवऱ्याची बायको]] !! [[येऊ कशी तशी मी नांदायला]] !! [[अग्गंबाई सासूबाई]] !! [[स्वराज्यरक्षक संभाजी]] !! [[माझा होशील ना]] !! [[देवमाणूस]] |- | १५ ऑगस्ट २०१९ | संध्या. ६ | | | | | | | | | | |- | १३ सप्टेंबर २०१९ | संध्या. ६ | | | | | | | | | | |- | २७ ऑक्टोबर २०१९ | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | दुपारी १ आणि रात्री ८ | | | | | दुपारी २ आणि रात्री ९ | | |- | १५ डिसेंबर २०१९ | | | संध्या. ७ | रात्री ८ | | रात्री ९ | | | | | |- | १ नोव्हेंबर २०२० | | | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | दुपारी १ आणि रात्री ८ | | | | दुपारी २ आणि रात्री ९ | |- | १३ डिसेंबर २०२० | | | | | संध्या. ७ | रात्री ८ | | | | रात्री ९ | |- | १७ जानेवारी २०२१ | | | | | | | | रात्री ८ | | | रात्री ९ |- | ७ फेब्रुवारी २०२१ | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | | दुपारी १ आणि रात्री ८ | दुपारी २ आणि रात्री ९ | | | | | |- | २१ फेब्रुवारी २०२१ | | | | | | | रात्री ८ | रात्री ९ | | | |- | १८ एप्रिल २०२१ | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | | | | | | दुपारी १ आणि रात्री ८ | |} = एक तासांचे विशेष भाग २ = == जुलै २०२१ ते एप्रिल २०२२ == {| class="wikitable sortable" ! !! [[मन झालं बाजिंद]] !! [[मन उडु उडु झालं]] !! [[येऊ कशी तशी मी नांदायला]] !! [[तू तेव्हा तशी]] !! [[माझी तुझी रेशीमगाठ]] !! [[तुझ्या माझ्या संसाराला आणि काय हवं!]] !! [[सा रे ग म प:लिटील चॅम्प्स]] !! [[किचन कल्लाकार]] !! [[देवमाणूस २]] !! [[रात्रीस खेळ चाले ३]] |- | ३१ ऑक्टोबर २०२१ | | संध्या. ७ | | | रात्री ८ | रात्री ९ | रात्री १० | | | |- | २१ नोव्हेंबर २०२१ | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | दुपारी १ आणि रात्री ८ | | | | दुपारी २ आणि रात्री ९ | | | | |- | १९ डिसेंबर २०२१ | संध्या. ७ | | रात्री ८ | | | | | | रात्री ९ | |- | २६ डिसेंबर २०२१ | | | | | | | | | रात्री ९ | रात्री १० |- | २ जानेवारी २०२२ | संध्या. ७ | | | | | | | | | |- | ९ जानेवारी २०२२ | | संध्या. ७ | | | | रात्री ८ | | रात्री ९ | रात्री १० | |- | ६ फेब्रुवारी २०२२ | | | | | रात्री ८ | रात्री ९ | | | | |- | १३ फेब्रुवारी २०२२ | | रात्री ८ | | | | रात्री ९ | | | | |- | २० फेब्रुवारी २०२२ | संध्या. ७ | | | | | रात्री ८ | | | रात्री ९ | |- | ६ मार्च २०२२ | संध्या. ७ | | | | | रात्री ८ | | | रात्री ९ | |- | २० मार्च २०२२ | | | | रात्री ८ | रात्री ९ | | | | | |- | १० एप्रिल २०२२ | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | दुपारी १ आणि रात्री ८ | | | | | | |- | १७ एप्रिल २०२२ | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | | रात्री ९ | | | रात्री १० | |} == मे ते ऑक्टोबर २०२२ == {| class="wikitable sortable" ! !! [[सत्यवान सावित्री (मालिका)|सत्यवान सावित्री]] !! [[मन उडु उडु झालं]] !! [[तू तेव्हा तशी]] !! [[माझी तुझी रेशीमगाठ]] !! [[नवा गडी नवं राज्य]] !! [[चला हवा येऊ द्या]] !! [[बँड बाजा वरात]] !! [[बस बाई बस]] !! [[देवमाणूस २]] !! [[सातव्या मुलीची सातवी मुलगी]] |- | ८ मे २०२२ | | | | | | रात्री ९.३० | | | | |- | ५ जून २०२२ | | संध्या. ७ | | | | | | | रात्री ८ | |- | १२ जून २०२२ | संध्या. ७ | | | | | | | | | |- | १९ जून २०२२ | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | दुपारी १ आणि रात्री ८ | | | | | | | |- | २४ जुलै २०२२ | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | | | रात्री ९ | | | |- | ३१ जुलै २०२२ | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | दुपारी १ आणि रात्री ८ | | | | | | | |- | १४ ऑगस्ट २०२२ | | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | दुपारी १ आणि रात्री ८ | | | | दुपारी २ आणि रात्री ९ | | |- | २५ सप्टेंबर २०२२ | | | | | रात्री ९ | | | | | |- | ९ ऑक्टोबर २०२२ | | | | | | | | | | दुपारी २ आणि रात्री ९ |} == नोव्हेंबर २०२२ ते फेब्रुवारी २०२३ == {| class="wikitable sortable" ! !! [[होम मिनिस्टर (मालिका)|होम मिनिस्टर]] !! [[माझी तुझी रेशीमगाठ]] !! [[अप्पी आमची कलेक्टर]] !! [[तू चाल पुढं]] !! [[हृदयी प्रीत जागते]] !! [[दार उघड बये (मालिका)|दार उघड बये]] !! [[नवा गडी नवं राज्य]] !! [[लोकमान्य (मालिका)|लोकमान्य]] !! [[अगं अगं सूनबाई काय म्हणता सासूबाई?]] !! [[सातव्या मुलीची सातवी मुलगी]] |- | १३ नोव्हेंबर २०२२ | | संध्या. ७ | | | | | रात्री ८ | | | |- | २० नोव्हेंबर २०२२ | | | संध्या. ७ | | | रात्री ८ | | | | |- | २७ नोव्हेंबर २०२२ | | | | संध्या. ७ | | | | | | रात्री ८ |- | ११ डिसेंबर २०२२ | | | | | | संध्या. ७ | | | | रात्री ८ |- | १ जानेवारी २०२३ | | | | | | | रात्री ९ | | | |- | ८ जानेवारी २०२३ | | | | | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | | दुपारी १ आणि रात्री ८ |- | १५ जानेवारी २०२३ | दुपारी १२ आणि संध्या. ६ | दुपारी १ आणि संध्या. ७ | दुपारी २ आणि रात्री ८ | | | | | | | |- | २२ जानेवारी २०२३ | | संध्या. ७ | | | | | | | | |- | २९ जानेवारी २०२३ | | | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | दुपारी १ आणि रात्री ८ | | | | दुपारी २ आणि रात्री ९ | |- | ५ फेब्रुवारी २०२३ | | | | | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | | |- | १२ फेब्रुवारी २०२३ | | | | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | | | दुपारी १ आणि रात्री ८ |- | १९ फेब्रुवारी २०२३ | | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | | | दुपारी १ आणि रात्री ८ | दुपारी २ आणि रात्री ९ | |} == मार्च ते मे २०२३ == {| class="wikitable sortable" ! !! [[यशोदा - गोष्ट श्यामच्या आईची]] !! [[लवंगी मिरची (मालिका)|लवंगी मिरची]] !! [[३६ गुणी जोडी]] !! [[अप्पी आमची कलेक्टर]] !! [[तू चाल पुढं]] !! [[दार उघड बये (मालिका)|दार उघड बये]] !! [[नवा गडी नवं राज्य]] !! [[चला हवा येऊ द्या]] !! [[लोकमान्य (मालिका)|लोकमान्य]] !! [[सातव्या मुलीची सातवी मुलगी]] !! [[तू तेव्हा तशी]] |- | ५ मार्च २०२३ | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | दुपारी १ आणि रात्री ८ | | | | | | | | |- | १२ मार्च २०२३ | | | | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | दुपारी १ आणि रात्री ८ | दुपारी २ आणि रात्री ९ | | | | |- | १९ मार्च २०२३ | | | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | | | दुपारी १ आणि रात्री ८ | दुपारी २ आणि रात्री ९ | |- | २६ मार्च २०२३ | | | | | | | | | | | दुपारी १२ आणि संध्या. ६ |- | २ एप्रिल २०२३ | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | | दुपारी १ आणि रात्री ८ | | | | | |- | १६ एप्रिल २०२३ | | | | संध्या. ७ | | | | | रात्री ८ | रात्री ९ | |- | २३ एप्रिल २०२३ | दुपारी १२ आणि संध्या. ६ | | दुपारी १ आणि संध्या. ७ | | दुपारी २ आणि रात्री ८ | | | | | | |- | ७ मे २०२३ | संध्या. ६ | | | संध्या. ७ | | | रात्री ८ | रात्री ९ | | | |- | १४ मे २०२३ | | दुपारी १२ आणि संध्या. ६ | दुपारी १ आणि संध्या. ७ | | | दुपारी २ आणि रात्री ८ | | | | | |} == जून ते डिसेंबर २०२३ == {| class="wikitable sortable" ! !! [[३६ गुणी जोडी]] !! [[अप्पी आमची कलेक्टर]] !! [[तू चाल पुढं]] !! [[सारं काही तिच्यासाठी]] !! [[तुला शिकवीन चांगलाच धडा]] !! [[दार उघड बये (मालिका)|दार उघड बये]] !! [[नवा गडी नवं राज्य]] !! [[लोकमान्य (मालिका)|लोकमान्य]] !! [[लवंगी मिरची (मालिका)|लवंगी मिरची]] !! [[सातव्या मुलीची सातवी मुलगी]] |- | ४ जून २०२३ | | दुपारी १ आणि संध्या. ७ | | | | | दुपारी २ आणि रात्री ८ | | दुपारी १२ आणि संध्या. ६ | |- | ११ जून २०२३ | | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | | | | रात्री १० | |- | १८ जून २०२३ | | | | | | | | | रात्री १० | |- | २५ जून २०२३ | | | | | | संध्या. ७ | | | रात्री १० | रात्री ८ |- | २ जुलै २०२३ | | | | | | | | | रात्री १० | |- | ९ जुलै २०२३ | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | दुपारी १ आणि रात्री ८ | | | | दुपारी २ आणि रात्री १० | |- | १६ जुलै २०२३ | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | | | | दुपारी १ आणि रात्री ८ | | दुपारी २ आणि रात्री १० | |- | २३ जुलै २०२३ | | | संध्या. ७ | | | रात्री ८ | | संध्या. ६ | रात्री १० | |- | ३० जुलै २०२३ | | | | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | | दुपारी २ आणि रात्री १० | दुपारी १ आणि रात्री ८ |- | २० ऑगस्ट २०२३ | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | दुपारी १ आणि रात्री ८ | | | | | दुपारी २ आणि रात्री १० |- | ३ सप्टेंबर २०२३ | दुपारी २ आणि रात्री १० | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | दुपारी १ आणि रात्री ८ | | | | | |- | १० सप्टेंबर २०२३ | | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | दुपारी १ आणि रात्री ८ | | | | |- | १२ नोव्हेंबर २०२३ | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | दुपारी १ आणि रात्री ८ | | | | | दुपारी २ आणि रात्री ९ | | | |- | १९ नोव्हेंबर २०२३ | | | | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | | | |- | २६ नोव्हेंबर २०२३ | | | | | | | | | | रात्री ८ |- | १७ डिसेंबर २०२३ | | संध्या. ७ | रात्री ८ | | | | | | | |- | २४ डिसेंबर २०२३ | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | | | | | | | दुपारी १ आणि रात्री ८ |} == जानेवारी ते डिसेंबर २०२४ == {| class="wikitable sortable" ! !! [[अप्पी आमची कलेक्टर]] !! [[सारं काही तिच्यासाठी]] !! [[तुला शिकवीन चांगलाच धडा]] !! [[शिवा (मालिका)|शिवा]] !! [[पुन्हा कर्तव्य आहे]] !! [[सातव्या मुलीची सातवी मुलगी]] |- | ७ जानेवारी २०२४ | | संध्या. ७ | रात्री ८ | | | |- | २१ जानेवारी २०२४ | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | | | दुपारी १ आणि रात्री ८ |- | २८ जानेवारी २०२४ | | संध्या. ७ | रात्री ८ | | | |- | ४ फेब्रुवारी २०२४ | | संध्या. ७ | रात्री ८ | | | |- | २५ फेब्रुवारी २०२४ | संध्या. ७ | | | | | रात्री ८ |- | ३ मार्च २०२४ | | संध्या. ७ | रात्री ८ | | | |- | १० मार्च २०२४ | संध्या. ७ | | | | | रात्री ८ |- | २८ जुलै २०२४ | | | | संध्या. ७ | रात्री ८ | |- | १८ ऑगस्ट २०२४ | संध्या. ७ | | | रात्री ८ | रात्री १० | |- | ८ सप्टेंबर २०२४ | संध्या. ७ | | | | | |- | २२ डिसेंबर २०२४ | | | | | रात्री ९ | |} == जानेवारी ते सप्टेंबर २०२५ == {| class="wikitable sortable" ! !! [[तुला शिकवीन चांगलाच धडा]] !! [[लाखात एक आमचा दादा]] !! [[सावळ्याची जणू सावली]] !! [[पारू (मालिका)|पारू]] !! [[शिवा (मालिका)|शिवा]] !! [[कमळी (मालिका)|कमळी]] !! [[नवरी मिळे हिटलरला]] !! [[देवमाणूस - मधला अध्याय]] !! [[तुला जपणार आहे]] |- | २ फेब्रुवारी २०२५ | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | दुपारी १ आणि रात्री ८ | | दुपारी २ आणि रात्री ९ | | | | |- | ३० मार्च २०२५ | दुपारी १२ आणि रात्री १० | | | | | | | | |- | ६ एप्रिल २०२५ | दुपारी १२ आणि संध्या. ६ | | | | | | दुपारी १ आणि रात्री १०.३० | | |- | १३ एप्रिल २०२५ | | | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७.३० | दुपारी १ आणि रात्री ८.३० | | | | दुपारी २ आणि रात्री १०.३० |- | २७ एप्रिल २०२५ | दुपारी १२ | | | | | | दुपारी १ | | दुपारी २ आणि रात्री १०.३० |- | १८ मे २०२५ | | दुपारी १२ आणि संध्या. ६.३० | दुपारी १ आणि संध्या. ७.३० | | | | | | |- | २५ मे २०२५ | दुपारी १२ आणि संध्या. ६ | | | | | | दुपारी १ आणि रात्री १०.३० | | |- | ८ जून २०२५ | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | दुपारी १ आणि रात्री ८ | | | | | | |- | १३ जुलै २०२५ | | | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | | | |- | २० जुलै २०२५ | | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | | | | दुपारी १ आणि रात्री ८ |- | २७ जुलै २०२५ | | | | | | | | दुपारी २ आणि रात्री १० | |- | ३ ऑगस्ट २०२५ | | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | | | दुपारी १ आणि रात्री ८ | दुपारी २ आणि रात्री १० |- | १० ऑगस्ट २०२५ | | | | | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | |- | २४ ऑगस्ट २०२५ | | | | | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | |- | २१ सप्टेंबर २०२५ | | | संध्या. ६.३० | | | | | | |} == ऑक्टोबर २०२५ ते चालू == {| class="wikitable sortable" ! !! [[आम्ही सारे खवय्ये]] !! [[सावळ्याची जणू सावली]] !! [[शुभ श्रावणी]] !! [[वीण दोघांतली ही तुटेना]] !! [[सनई चौघडे (मालिका)|सनई चौघडे]] !! [[कमळी (मालिका)|कमळी]] !! [[तारिणी (मालिका)|तारिणी]] !! [[देवमाणूस - मधला अध्याय]] !! [[तुला जपणार आहे]] |- | १२ ऑक्टोबर २०२५ | | | | | | | दुपारी २ | दुपारी १ | दुपारी १२ आणि रात्री १०.३० |- | १९ ऑक्टोबर २०२५ | दुपारी १२ | | | | | | दुपारी २ | दुपारी १ | |- | २६ ऑक्टोबर २०२५ | | | | | | | दुपारी २ | दुपारी १ | |- | २, ९, १६, २३, ३० नोव्हेंबर २०२५ | | | | | | | दुपारी २ | दुपारी १ | |- | ७, १४ डिसेंबर २०२५ | | | | | | | दुपारी २ | दुपारी १ | |- | २१ डिसेंबर २०२५ | | | | | | दुपारी १२ आणि रात्री १०.३० | दुपारी २ आणि संध्या. ६ | दुपारी १ | |- | २८ डिसेंबर २०२५ | | दुपारी १२ आणि संध्या. ६ | | | | | दुपारी २ | दुपारी १ आणि रात्री १० | |- | ३-४ जानेवारी २०२६ | | | | संध्या. ७ | | | | | |- | ११ जानेवारी २०२६ | | | | | | | रात्री ९.३० | | |- | १८ जानेवारी २०२६ | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | | | दुपारी २ आणि रात्री ९ | | |- | ७ फेब्रुवारी २०२६ | | | | | | | | | रात्री १०.३० |- | १४ फेब्रुवारी २०२६ | | | रात्री ९ | | | | | रात्री १० | |- | १५ मार्च २०२६ | दुपारी १२ | दुपारी १ | दुपारी २ | संध्या. ७ | | रात्री ९ | रात्री १० | रात्री ११ | दुपारी ३ |- | २२ मार्च २०२६ | | | दुपारी १२ | | | दुपारी १ | | दुपारी २ | |- | ५ एप्रिल २०२६ | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | दुपारी १ आणि रात्री ८ | दुपारी २ आणि रात्री ९ | | | दुपारी ३ आणि रात्री १० |- | १२ एप्रिल २०२६ | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | दुपारी १ आणि रात्री ८ | दुपारी २ आणि रात्री ९ | | | |- | १० मे २०२६ | | | | | | | दुपारी १२ आणि रात्री ९ | दुपारी १ आणि रात्री १० | दुपारी २ आणि रात्री ११ |} = दोन तासांचे विशेष भाग = == जुलै २०१३ ते डिसेंबर २०१८ == {| class="wikitable sortable" ! !! [[होम मिनिस्टर (मालिका)|होम मिनिस्टर]] !! [[जय मल्हार]] !! [[नांदा सौख्य भरे]] !! [[तुझ्यात जीव रंगला]] !! [[उंच माझा झोका]] !! [[होणार सून मी ह्या घरची]] !! [[पसंत आहे मुलगी (मालिका)|पसंत आहे मुलगी]] !! [[माझ्या नवऱ्याची बायको]] !! [[काहे दिया परदेस]] !! [[स्वराज्यरक्षक संभाजी]] |- | १४ जुलै २०१३ | | | | | संध्या. ७ | | | | | |- | २० ऑक्टोबर २०१३ | | | | | | संध्या. ७ | | | | |- | ३० मार्च २०१४ | संध्या. ७ | | | | | | | | | |- | १७ ऑगस्ट २०१४ | | संध्या. ७ | | | | | | | | |- | ३ मे २०१५ | | संध्या. ७ | | | | | | | | |- | १३ डिसेंबर २०१५ | | | संध्या. ७ | | | | | | | |- | २४ जानेवारी २०१६ | | | | | | संध्या. ७ | | | | |- | १७ एप्रिल २०१६ | | | | | | | संध्या. ७ | | | |- | ९ ऑक्टोबर २०१६ | | | | | | | | | संध्या. ७ | |- | ८ जानेवारी २०१७ | | संध्या. ७ | | | | | | | | |- | १५ जानेवारी २०१७ | संध्या. ७ | | | | | | | | | |- | ५ मार्च २०१७ | | | | संध्या. ७ | | | | | | |- | ३० एप्रिल २०१७ | | संध्या. ७ | | | | | | | | |- | १३ ऑगस्ट २०१७ | संध्या. ७ | | | | | | | | | |- | २४ सप्टेंबर २०१७ | | | | | | | | | | संध्या. ७ |- | १७ डिसेंबर २०१७ | | | | | | | | | | संध्या. ७ |- | २९ जुलै २०१८ | | | | | | | | संध्या. ७ | | |- | १९ ऑगस्ट २०१८ | | | | संध्या. ७ | | | | | | |- | २१ ऑक्टोबर २०१८ | संध्या. ७ | | | | | | | | | |- | २५ नोव्हेंबर २०१८ | | | | संध्या. ७ | | | | | | |} == जानेवारी २०१९ ते सप्टेंबर २०२१ == {| class="wikitable sortable" ! !! [[होम मिनिस्टर (मालिका)|होम मिनिस्टर]] !! [[मिसेस मुख्यमंत्री]] !! [[माझ्या नवऱ्याची बायको]] !! [[येऊ कशी तशी मी नांदायला]] !! [[तुला पाहते रे]] !! [[माझा होशील ना]] !! [[चला हवा येऊ द्या]] !! [[झिंग झिंग झिंगाट]] !! [[भागो मोहन प्यारे]] !! [[देवमाणूस]] |- | १३ जानेवारी २०१९ | | | | | संध्या. ७ | | | | | |- | १० फेब्रुवारी २०१९ | संध्या. ७ | | | | | | | | | |- | २१ एप्रिल २०१९ | | | | | | | | संध्या. ७ | | |- | २२ सप्टेंबर २०१९ | | संध्या. ७ | | | | | | | | |- | २४ नोव्हेंबर २०१९ | | | | | | | | | संध्या. ७ | |- | १६ फेब्रुवारी २०२० | | | | | | | संध्या. ७ | | | |- | १४ फेब्रुवारी २०२१ | | | | | | संध्या. ७ | | | | |- | ७ मार्च २०२१ | | | संध्या. ७ | | | | | | | |- | २१ मार्च २०२१ | | | | | | | | | | संध्या. ७ |- | १८ जुलै २०२१ | संध्या. ७ | | | | | | | | | |- | १५ ऑगस्ट २०२१ | | | | | | | | | | संध्या. ७ |- | २२ ऑगस्ट २०२१ | | | | संध्या. ७ | | | | | | |} == ऑक्टोबर २०२१ ते जून २०२५ == {| class="wikitable sortable" ! !! [[मन झालं बाजिंद]] !! [[तू तेव्हा तशी]] !! [[तुला शिकवीन चांगलाच धडा]] !! [[माझी तुझी रेशीमगाठ]] !! [[तुझ्या माझ्या संसाराला आणि काय हवं!]] !! [[खुपते तिथे गुप्ते]] !! [[चला हवा येऊ द्या]] !! [[लोकमान्य (मालिका)|लोकमान्य]] !! [[देवमाणूस २]] !! [[तुला जपणार आहे]] |- | १७ ऑक्टोबर २०२१ | संध्या. ७ | | | | | | | | | |- | २६ डिसेंबर २०२१ | | | | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | | | |- | १२ जून २०२२ | | | | रात्री ८ | | | | | | |- | १७ जुलै २०२२ | | | | | | | | | संध्या. ७ | |- | ६ नोव्हेंबर २०२२ | | संध्या. ७ | | | | | | | | |- | २२ जानेवारी २०२३ | | | | | | | | रात्री ८ | | |- | ४ जून २०२३ | | | | | | रात्री ९ | | | | |- | १ ऑक्टोबर २०२३ | | | संध्या. ७ | | | | | | | |- | ३१ डिसेंबर २०२३ | | | | | | | संध्या. ७ | | | |- | ८ जून २०२५ | | | | | | | | | | दुपारी २ आणि रात्री ९ |} == जुलै २०२५ ते चालू == {| class="wikitable sortable" ! !! [[वीण दोघांतली ही तुटेना]] !! [[कमळी (मालिका)|कमळी]] !! [[तारिणी (मालिका)|तारिणी]] |- | २८ सप्टेंबर २०२५ | | | संध्या. ७ |- | ५ जानेवारी २०२६ | संध्या. ७ | | |- | १४ फेब्रुवारी २०२६ | संध्या. ७ | | |- | ३ मे २०२६ | | दुपारी १ आणि रात्री ९ | |} = विशेष भाग = == दीड तासांचे विशेष भाग == {| class="wikitable sortable" ! !! [[अप्पी आमची कलेक्टर]] !! [[जाऊ बाई गावात]] !! [[रात्रीस खेळ चाले ३]] |- | ३१ डिसेंबर २०१९ | | | रात्री १०.३० |- | २५ डिसेंबर २०२२ | संध्या. ७ | | |- | १४ जानेवारी २०२४ | | रात्री ८ | |} == अडीच तासांचे विशेष भाग == {| class="wikitable sortable" ! !! [[अग्गंबाई सासूबाई]] !! [[सा रे ग म प: लिटील चॅम्प्स]] |- | १९ जानेवारी २०२० | संध्या. ७ | |- | २४ मे २०२० | | संध्या. ७ |- | १ ऑगस्ट २०२१ | | संध्या. ७ |} == तीन तासांचे विशेष भाग == {| class="wikitable sortable" ! !! [[चला हवा येऊ द्या]] !! [[भागो मोहन प्यारे]] |- | २२ डिसेंबर २०१९ | | संध्या. ७ |- | ८ ऑगस्ट २०२१ | संध्या. ७ | |- | २७ फेब्रुवारी २०२२ | रात्री ९ | |} == महासंगम == {| class="wikitable sortable" ! दिनांक !! मालिका / कार्यक्रम !! वेळ |- | rowspan="2"| ५-११ नोव्हेंबर २०२३ | [[चला हवा येऊ द्या]] | rowspan="2"| रात्री ९ ते १०.३० |- | [[सा रे ग म प: लिटील चॅम्प्स]] |- | rowspan="2"| २०-२६ नोव्हेंबर २०२३ | [[सारं काही तिच्यासाठी]] | rowspan="2"| संध्या. ७.३० ते रात्री ८.३० |- | [[तुला शिकवीन चांगलाच धडा]] |- | rowspan="2"| २८ ऑक्टोबर-२ नोव्हेंबर २०२४ | [[सावळ्याची जणू सावली]] | rowspan="2"| संध्या. ७ ते रात्री ८ |- | [[पारू (मालिका)|पारू]] |- | rowspan="2"| २५-३० नोव्हेंबर २०२४ | [[लाखात एक आमचा दादा]] | rowspan="2"| रात्री ८.३० ते ९.३० |- | [[शिवा (मालिका)|शिवा]] |- | rowspan="2"| २६ जानेवारी-१ फेब्रुवारी २०२५ | [[पारू (मालिका)|पारू]] | rowspan="2"| संध्या. ७.३० ते रात्री ९ |- | [[लक्ष्मी निवास]] |- | rowspan="2"| ७-१२ एप्रिल २०२५ | [[लाखात एक आमचा दादा]] | rowspan="2"| संध्या. ६.३० ते ७.३० |- | [[सावळ्याची जणू सावली]] |- | rowspan="2"| १२-१७ मे २०२५ | [[पारू (मालिका)|पारू]] | rowspan="2"| संध्या. ७ ते रात्री ८ |- | [[सावळ्याची जणू सावली]] |- | rowspan="2"| २७ जुलै-२ ऑगस्ट २०२५ | [[पारू (मालिका)|पारू]] | rowspan="2"| संध्या. ७.३० ते रात्री ९ |- | [[लक्ष्मी निवास]] |- | rowspan="2"| १३-१९ ऑक्टोबर २०२५ | [[सावळ्याची जणू सावली]] | rowspan="2"| संध्या. ६.३० ते ७.३० |- | [[पारू (मालिका)|पारू]] |- | rowspan="2"| १०-१४ नोव्हेंबर २०२५ | [[कमळी (मालिका)|कमळी]] | rowspan="2"| रात्री ९ ते १० |- | [[तारिणी (मालिका)|तारिणी]] |- | rowspan="2"| ११-१७ जानेवारी २०२६ | [[लक्ष्मी निवास]] | rowspan="2"| रात्री ८ ते ९.३० |- | [[कमळी (मालिका)|कमळी]] |} [[वर्ग:झी मराठी]] [[वर्ग:याद्या]] dbf49ezhhvubo9vg7699g7c76yhpqwg 0 326909 2682870 2591161 2026-05-05T15:32:29Z Dharmadhyaksha 28394 2682870 wikitext text/x-wiki ही यादी [[भारताची राज्ये आणि प्रदेश|भारतीय राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांच्या]] मुख्यमंत्र्यांचा तपशील देते ज्यांनी सलग किंवा अन्यथा सर्वाधिक वर्षे सेवा केली आहे. या यादीत १० वर्षांहून अधिक काळ पदावर राहिलेल्या मुख्यमंत्र्यांचा समावेश केला आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.jagranjosh.com/general-knowledge/longest-serving-chief-ministers-in-india-1562832061-1|title=List of longest serving Chief Ministers in India|website=Jagron Josh|access-date=9 November 2019}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/indias-longest-serving-cms/articleshow/63971053.cms|title=India's longest-serving CMs|date=30 April 2018|website=Times of India}}</ref> २०२३ पर्यंत, त्यांच्या एकूण कार्यकाळात ४६ व्यक्तींनी १० वर्षांहून अधिक काळ मुख्यमंत्री म्हणून काम केले आहे. [[सिक्कीमचे मुख्यमंत्री]] म्हणून काम करणाऱ्या [[पवनकुमार चामलिंग|पवनकुमार चामलिंगयांनी]] सर्वाधिक काळ (२४ वर्षांपेक्षा जास्त) काम केले आहे. या यादीत फक्त ४ महिला मुख्यमंत्री आहेत: [[शीला दीक्षित]] (दिल्ली), [[जयललिता]] (तामिळनाडू), [[ममता बॅनर्जी]] (पश्चिम बंगाल) आणि [[वसुंधरा राजे शिंदे]] (राजस्थान). ४६ पैकी ८ मुख्यमंत्री सध्या पदस्थ आहेत. == यादी == * {{Legend inline|#DBD7D2|text={{asterisk}}}} सध्या पदस्थ मुख्यमंत्री {| class="wikitable sortable" style="text-align:Center" !क्र. !!चित्र !!मुख्यमंत्री !!राज्य/केंद्रशासित प्रदेश !! colspan="3" |कार्यकाळ !! colspan="2" |पक्ष |- |१<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/pawan-chamling-pips-jyoti-basu-as-longest-serving-chief-minister/articleshow/63967698.cms|title=Sikkim's Pawan Chamling pips Jyoti Basu as India's longest-serving chief minister|last=Chewn K Dahal|date=30 April 2018|website=Times of India}}</ref> |[[चित्र:PawanKumarChamling.jpg|100x100अंश]] ![[पवनकुमार चामलिंग]] |[[सिक्कीमचे मुख्यमंत्री|सिक्कीम]] |१२ डिसेंबर १९९४ |२७ मे २०१९ |{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|1994|12|12|2019|05|27}} |[[सिक्कीम डेमोक्रॅटिक फ्रंट]] |bgcolor={{सिक्कीम डेमोक्रॅटिक फ्रंट/meta/color}} width="4px" | |- |- |२<ref name="Patnaik2">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://indianexpress.com/article/india/india-others/india-longest-serving-chief-ministers-naveen-patnaik-5755088/|title=Naveen Patnaik takes oath for fifth time; but he's not India's longest serving chief minister yet|last=|date=30 May 2019|website=Indian Express|access-date=}}</ref> |[[चित्र:NaveenPatnaik.jpg|100x100अंश]] ![[नवीन पटनायक]] |[[ओडिशाचे मुख्यमंत्री|ओडिशा]] |५ मार्च २००० |१२ जून २०२४ |{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|2000|03|05|2024|06|12}} |[[बिजू जनता दल]] | bgcolor={{बिजू जनता दल/meta/color}} | |- |३<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.newindianexpress.com/nation/2018/jul/08/west-bengal-celebrates-birth-anniversary-of-former-chief-minister-jyoti-basu-1840328.html|title=West Bengal celebrates birth anniversary of former chief minister Jyoti Basu|date=8 July 2018|website=The New Indian Express}}</ref> |[[चित्र:Jyoti_Basu_-_Calcutta_1996-12-21_089_Cropped.png|100x100अंश]] ![[ज्योती बसू]] |[[पश्चिम बंगालचे मुख्यमंत्री|पश्चिम बंगाल]] |२१ जून १९७७ |६ नोव्हेंबर २००० |{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|1977|06|21|2000|11|06}} |[[भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष (मार्क्सवादी)]] | bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष (मार्क्सवादी)}} | |- | rowspan="5" |४ | rowspan="5" |[[चित्र:Gegong_Apang.jpg|100x100अंश]] ! rowspan="5" |[[गेगॉंग अपांग]] | rowspan="5" |[[अरुणाचल प्रदेशचे मुख्यमंत्री|अरुणाचल प्रदेश]] | rowspan="2" |१८ जानेवारी १९८० | rowspan="2" |१९ जानेवारी १९९९ | rowspan="5" |२२ वर्ष, २५० दिवस |[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस}} | |- |[[अरुणाचल काँग्रेस]] | bgcolor={{अरुणाचल काँग्रेस/meta/color}} | |- | rowspan="3" |३ ऑगस्ट २००३ | rowspan="3" |९ एप्रिल २००७ |युनायटेड डेमोक्रॅटिक फ्रंट | bgcolor={{युनायटेड डेमोक्रॅटिक फ्रंट (अरुणाचल प्रदेश)/meta/color}} | |- |[[भारतीय जनता पक्ष]] | bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय जनता पक्ष}} | |- |[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस}} | |- | rowspan="3" |५ | rowspan="3" |[[चित्र:Lal_Thanhawla.jpg|100x100अंश]] ! rowspan="3" |[[पु ललथनहवला]] | rowspan="3" |[[मिझोरमचे मुख्यमंत्री|मिझोरम]] |५ मे १९८४ |२१ ऑगस्ट १९८६ | rowspan="3" |२२ वर्ष, ६० दिवस | rowspan="3" |[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | rowspan="3" bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस}} | |- |२४ जानेवारी १९८९ |३ डिसेंबर १९९८ |- |११ डिसेंबर २००८ |१५ डिसेंबर २०१८ |- | rowspan="4" |६ | rowspan="4" |[[चित्र:Virbhadra_Singh_HP.jpg|100x100अंश]] ! rowspan="4" |[[वीरभद्र सिंह]] | rowspan="4" |[[हिमाचल प्रदेशचे मुख्यमंत्री|हिमाचल प्रदेश]] |८ एप्रिल १९८३ |५ मार्च १९९० | rowspan="4" |२१ वर्ष, १३ दिवस | rowspan="4" |[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | rowspan="4" bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस}} | |- |३ डिसेंबर १९९३ |२४ मार्च १९९८ |- |६ मार्च २००३ |३० डिसेंबर २००७ |- |२५ डिसेंबर २०१२ |२७ डिसेंबर २०१७ |- |७ |[[चित्र:Manik_Sarkar.jpg|100x100अंश]] ![[माणिक सरकार]] |[[त्रिपुराचे मुख्यमंत्री|त्रिपुरा]] |११ मार्च १९९८ |९ मार्च २०१८ |{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|1998|03|11|2018|03|09}} |[[भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष (मार्क्सवादी)]] | bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष (मार्क्सवादी)}} | |- | rowspan="3" |८ | rowspan="3" |[[चित्र:Nitish_Kumar_(cropped).JPG|100x100अंश]] | rowspan="3" |'''[[नितीश कुमार]]''' | rowspan="3" |[[बिहारचे मुख्यमंत्री|बिहार]] |३ मार्च २००० |११ मार्च २००० | rowspan="3" |{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|2006|08|21|2026|4|14}} |[[समता पक्ष]] | bgcolor={{समता पक्ष/meta/color}} | |- |२४ नोव्हेंबर २००५ |२० मे २०१४ | rowspan="2" |[[जनता दल (संयुक्त)]] | rowspan="2" bgcolor={{जनता दल (संयुक्त)/meta/color}} | |- |२२ फेब्रुवारी २०१५ |१४ एप्रिल २०२६ |- |- style="background:#DBD7D2;text-align:center" | rowspan="3" |९ | rowspan="3" |[[चित्र:NeiphiuRio.jpg|100x100अंश]] | rowspan="3" |'''[[नेफिउ रिओ]]''' | rowspan="3" |[[नागालँडचे मुख्यमंत्री|नागालँड]] |६ मार्च २००३ |३ जानेवारी २००८ | rowspan="3" |{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|2007|02|25}} | rowspan="2" |[[नागा पीपल्स फ्रंट]] | rowspan="2" bgcolor={{नागा पीपल्स फ्रंट/meta/color}} | |- style="background:#DBD7D2;text-align:center" |१२ मार्च २००८ |२४ मे २०१४ |- style="background:#DBD7D2;text-align:center" |८ मार्च २०१८ |''पदस्थ'' |[[नॅशनलिस्ट डेमोक्रॅटिक प्रोग्रेसिव्ह पार्टी]] | bgcolor={{नॅशनलिस्ट डेमोक्रॅटिक प्रोग्रेसिव्ह पार्टी/meta/color}} | |- | rowspan="4" |१० | rowspan="4" |[[चित्र:M._Karunanidhi_.jpg|100x100अंश]] ! rowspan="4" |[[एम. करुणानिधी]] | rowspan="4" |[[तमिळनाडूचे मुख्यमंत्री|तमिळनाडू]] |१० फेब्रुवारी १९६९ |३१ जानेवारी १९७६ | rowspan="4" |१८ वर्ष, ३६२ दिवस | rowspan="4" |[[द्रविड मुन्नेत्र कळघम]] | rowspan="4" bgcolor={{द्रविड मुन्नेत्र कळघम/meta/color}} | |- |२७ जानेवारी १९८९ |३० जानेवारी १९९१ |- |१३ मे १९९६ |१४ मे २००१ |- |१३ मे २००६ |१६ मे २०११ |- | rowspan="4" |११ | rowspan="4" |[[चित्र:Parkash_Singh_Badal2.png|100x100अंश]] ! rowspan="4" |[[प्रकाशसिंग बादल]] | rowspan="4" |[[पंजाबचे मुख्यमंत्री|पंजाब]] |२७ मार्च १९७० |१४ जून १९७१ | rowspan="4" |१८ वर्ष, ३५० दिवस | rowspan="4" |[[शिरोमणी अकाली दल]] | rowspan="4" bgcolor={{शिरोमणी अकाली दल/meta/color}} | |- |२० जून १९७७ |१७ फेब्रुवारी १९८० |- |१२ फेब्रुवारी १९९७ |२६ फेब्रुवारी २००२ |- |१ मार्च २००७ |१६ मार्च २०१७ |- | rowspan="2" |१२ | rowspan="2" |[[चित्र:Yashwant_Singh_Parmar_1988_stamp_of_India.jpg|100x100अंश]] ! rowspan="2" |[[यशवंत सिंह परमार]] | rowspan="2" |[[हिमाचल प्रदेशचे मुख्यमंत्री|हिमाचल प्रदेश]] |८ मार्च १९५२ |३१ ऑक्टोबर १९५६ | rowspan="2" |१८ वर्ष, ८३ दिवस | rowspan="2" |[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | rowspan="2" bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस}} | |- |१ जुलै १९६३ |२८ जानेवारी १९७७ |- | rowspan="2" |१३<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.timesnownews.com/india/bihar/article/nitish-eyes-another-term-who-are-the-longest-serving-chief-ministers-of-india/680600|title=Nitish eyes another term: Who are the longest serving chief ministers of India?|website=www.timesnownews.com|language=|access-date=}}</ref> | rowspan="2" |[[चित्र:Shri_Krishna_Singh_2016_stamp_of_India.jpg|100x100अंश]] ! rowspan="2" |[[कृष्ण सिंग|श्रीकृष्ण सिंह]] | rowspan="2" |[[बिहारचे मुख्यमंत्री|बिहार]] |२० जुलै १९३७ |३१ ऑक्टोबर १९३९ | rowspan="2" |१७ वर्ष, ४२ दिवस | rowspan="2" |[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | rowspan="2" bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस}} | |- |२ एप्रिल १९४६ |३१ जानेवारी १९६१ |- |- style="background:#DBD7D2;text-align:center" | rowspan="3" |१४ | rowspan="3" |[[चित्र:The_Chief_Minister_of_Puducherry,_Shri_N._Rangaswamy_calling_on_the_Prime_Minister,_Shri_Narendra_Modi,_in_New_Delhi_on_March_16,_2015_(N._Rangaswamy)_(cropped).jpg|100x100अंश]] ! rowspan="3" |'''[[एन. रंगास्वामी]]''' | rowspan="3" |[[पुडुचेरीचे मुख्यमंत्री|पुडुचेरी]] |२७ ऑक्टोबर २००१ |४ सप्टेंबर २००८ | rowspan="3" |{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|2009|06|07}} |[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस}} | |- style="background:#DBD7D2;text-align:center" |१६ मे २०११ |६ जून २०१६ | rowspan="2" |[[अखिल भारतीय एन.आर. काँग्रेस]] | rowspan="2" bgcolor={{अखिल भारतीय एन.आर. काँग्रेस/meta/color}} | |- style="background:#DBD7D2;text-align:center" |७ मे २०२१ |''पदस्थ'' |- | rowspan="2" |१५ | rowspan="2" |[[चित्र:Shivraj_Singh_Chauhan_(cropped).jpg|100x100अंश]] | rowspan="2" |'''[[शिवराज सिंह चौहान]]''' | rowspan="2" |[[मध्य प्रदेशचे मुख्यमंत्री|मध्य प्रदेश]] |२९ नोव्हेंबर २००५ |१७ डिसेंबर २०१८ | rowspan="2" |{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|2007|03|05|2023|12|12}} | rowspan="2" |[[भारतीय जनता पक्ष]] | rowspan="2" bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय जनता पक्ष}} | |- |२३ मार्च २०२० |१२ डिसेंबर २०२३ |- | rowspan="2" |१६ | rowspan="2" |[[चित्र:Mohan_Lal_Sukhadia_1988_stamp_of_India.jpg|100x100अंश]] ! rowspan="2" |[[मोहन लाल सुखाडिया]] | rowspan="2" |[[राजस्थानचे मुख्यमंत्री|राजस्थान]] |१३ नोव्हेंबर १९५४ |१३ मार्च १९६७ | rowspan="2" |१६ वर्ष, १९४ दिवस | rowspan="2" |[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | rowspan="2" bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस}} | |- |२६ एप्रिल १९६७ |९ जुलै १९७१ |- | rowspan="4" |१७ | rowspan="4" |[[चित्र:Pratapsingh_Rane.jpg|100x100अंश]] ! rowspan="4" |[[प्रतापसिंह राणे]] | rowspan="4" |[[गोव्याचे मुख्यमंत्री|गोवा]] |१६ जानेवारी १९८० |२७ मार्च १९९० | rowspan="4" |१५ वर्ष, ३२५ दिवस | rowspan="4" |[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | rowspan="4" bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस}} | |- |१६ डिसेंबर १९९४ |२९ जुलै १९९८ |- |३ फेब्रुवारी २००५ |४ मार्च २००५ |- |७ जून २००५ |८ जून २००७ |- | rowspan="3" |१८ | rowspan="3" |[[चित्र:Chandrababu_Naidu_2017.jpg|100x100अंश]] ! rowspan="3" |[[एन. चंद्रबाबू नायडू]] | rowspan="3" |[[आंध्र प्रदेशचे मुख्यमंत्री|आंध्र प्रदेश]] |१ सप्टेंबर १९९५ |१४ मे २००४ | rowspan="3" |{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|2010|10|11}} | rowspan="3" |[[तेलुगू देशम पक्ष]] | rowspan="3" bgcolor={{पक्ष रंग|तेलुगू देशम पक्ष}} | |- |८ जून २०१४ |३० मे २०१९ |- |१२ जून २०२४ |''पदस्थ'' |- | rowspan="4" |१९ | rowspan="4" |[[चित्र:Governor_S._C._Jamir_with_CM_Naveen_Patnaik_and_President_Kovind_(cropped).jpg|100x100अंश]] ! rowspan="4" |[[एस.सी. जमीर]] | rowspan="4" |[[नागालँडचे मुख्यमंत्री|नागालँड]] |१८ एप्रिल १९८० |५ जून १९८० | rowspan="4" |१५ वर्ष, १५१ दिवस | rowspan="2" |युनायटेड डेमोक्रॅटिक फ्रंट-पुरोगामी | rowspan="2" bgcolor={{युनायटेड डेमोक्रॅटिक फ्रंट/meta/color}} | |- |१८ नोव्हेंबर १९८२ |२९ ऑक्टोबर १९८६ |- |२५ जानेवारी १९८९ |१६ मे १९९० | rowspan="2" |[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | rowspan="2" bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस}} | |- |२२ फेब्रुवारी १९९३ |६ मार्च २००३ |- |२० |[[चित्र:Sheila_Dikshit_Ji.jpg|100x100अंश]] ![[शीला दीक्षित]] |[[दिल्लीचे मुख्यमंत्री|दिल्ली]] |३ डिसेंबर १९९८ |२८ डिसेंबर २०१३ |{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|1998|12|03|2013|12|28}} |[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस}} | |- |२१ |[[चित्र:The_former_Chief_Minister_of_Chhattisgarh,_Dr._Raman_Singh.jpg|100x100अंश]] ![[रमण सिंह]] |[[छत्तीसगढचे मुख्यमंत्री|छत्तीसगढ]] |७ डिसेंबर २००३ |१७ डिसेंबर २०१८ |{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|2003|12|07|2018|12|17 }} |[[भारतीय जनता पक्ष]] | bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय जनता पक्ष}} | |- |२२ |[[चित्र:Okram_Ibobi_Singh.JPG|100x100अंश]] ![[ओक्राम इबोबी सिंह]] |[[मणिपूरचे मुख्यमंत्री|मणिपूर]] |७ मार्च २००२ |१५ मार्च २०१७ |{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|2002|03|7|2017|03|15}} |[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस}} | |- |२३ |[[चित्र:Tarun_Gogoi_-_Kolkata_2013-02-10_4891_Cropped.JPG|100x100अंश]] ![[तरुण गोगोई]] |[[आसामचे मुख्यमंत्री|आसाम]] |१८ मे २००१ |२४ मे २०१६ |{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|2001|05|18|2016|05|24}} |[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस}} | |- | rowspan="3" |२४ | rowspan="3" |[[चित्र:Ashok_Gehlot.jpg|100x100अंश]] ! rowspan="3" |[[अशोक गेहलोत]] | rowspan="3" |[[राजस्थानचे मुख्यमंत्री|राजस्थान]] |१ डिसेंबर १९९८ |८ डिसेंबर २००३ | rowspan="3" |{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|2008|12|9|2023|12|15}} | rowspan="3" |[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | rowspan="3" bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस}} | |- |१२ डिसेंबर २००८ |१३ डिसेंबर २०१३ |- |१७ डिसेंबर २०१८ |१५ डिसेंबर २०२३ |- |- | rowspan="2" |२५ | rowspan="2" |[[चित्र:Zoramthanga_in_2008.jpg|100x100अंश]] ! rowspan="2" |'''[[झोरामथंगा]]''' | rowspan="2" |मिझोरम |३ डिसेंबर १९९८ |११ डिसेंबर २००८ | rowspan="2" |{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|2008|12|07|2023|12|7}} | rowspan="2" |[[मिझो नॅशनल फ्रंट]] | rowspan="2" bgcolor={{मिझो नॅशनल फ्रंट/meta/color}} | |- |१५ डिसेंबर २०१८ |७ डिसेंबर २०२३ |- |- style="background:#DBD7D2;text-align:center" |२६ |[[चित्र:Chief_Minister_Government_of_West_Bengal_(19892837430)_crop.jpg|100x100अंश]] ![[ममता बॅनर्जी]] |[[पश्चिम बंगालचे मुख्यमंत्री|पश्चिम बंगाल]] |२० मे २०११ |''पदस्थ'' |{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|2011|05|20}} |[[अखिल भारतीय तृणमूल काँग्रेस]] | bgcolor={{अखिल भारतीय तृणमूल काँग्रेस/meta/color}} | |- | rowspan="3" |२७ | rowspan="3" | - ! rowspan="3" |[[विलियमसन ए. संगमा]] | rowspan="3" |[[मेघालयचे मुख्यमंत्री|मेघालय]] |२ एप्रिल १९७० |१० मार्च १९७८ | rowspan="3" |१४ वर्ष, २२१ दिवस |[[ऑल पार्टी हिल लीडर्स कॉन्फरन्स]] | bgcolor={{ऑल पार्टी हिल लीडर्स कॉन्फरन्स/meta/color}} | |- |७ मे १९८१ |२ मार्च १९८३ | rowspan="2" |[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | rowspan="2" bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस}} | |- |२ एप्रिल १९८३ |६ फेब्रुवारी १९८८ |- |२८ |[[चित्र:Photograph_of_Dr._Bidhan_Chandra_Roy,_2nd_Chief_Minister_of_West_Bengal.jpg|100x100अंश]] ![[बिधन चंद्र रॉय]] |[[पश्चिम बंगालचे मुख्यमंत्री|पश्चिम बंगाल]] |२३ जानेवारी १९४८ |१ जुलै १९६२ |{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|1948|01|23|1962|07|01}} |[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस}} | |- | rowspan="5" |२९<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/the-five-oaths-of-jayalalithaa/article14335230.ece1|title=The five oaths of Jayalalithaa|work=द हिंदू|access-date=}}</ref> | rowspan="5" |[[चित्र:J_Jayalalithaa.jpg|100x100अंश]] ! rowspan="5" |[[जयललिता]] | rowspan="5" |[[तमिळनाडूचे मुख्यमंत्री|तमिळनाडू]] |२४ जून १९९१ |१३ मे १९९६ | rowspan="5" |१४ वर्ष, १२७ दिवस | rowspan="5" |[[अखिल भारतीय अण्णा द्रविड मुन्नेत्र कळघम]] | rowspan="5" bgcolor={{अखिल भारतीय अण्णा द्रविड मुन्नेत्र कळघम/meta/color}} | |- |१४ मे २००१ |२१ सप्टेंबर २००१ |- |२ मार्च २००२ |१३ मे २००६ |- |१६ मे २०११ |२८ सप्टेंबर २०१४ |- |२३ मे २०१५ |५ डिसेंबर २०१६ |- | rowspan="2" |३० | rowspan="2" | - ! rowspan="2" |[[नर बहादूर भंडारी]] | rowspan="2" |सिक्कीम |१८ ऑक्टोबर १९७९ |११ मे १९८४ | rowspan="2" |१३ वर्ष, २७७ दिवस |[[सिक्कीम जनता परिषद]] | bgcolor={{सिक्कीम जनता परिषद/meta/color}} | |- |८ मार्च १९८५   |१८ मे १९९४ |[[सिक्कीम संग्राम परिशद]] | bgcolor={{सिक्कीम संग्राम परिषद/meta/color}} | |- | rowspan="2" |३१ | rowspan="2" |[[चित्र:J_B_Pattnaik,_Governor_of_Assam.jpg|100x100अंश]] ! rowspan="2" |[[जानकी बल्लभ पटनाईक]] | rowspan="2" |ओडिशा |९ जून १९८० |७ डिसेंबर १९८९ | rowspan="2" |१३ वर्ष, १५५ दिवस | rowspan="2" |[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | rowspan="2" bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस}} | |- |१५ मार्च १९९५ |१७ फेब्रुवारी १९९९ |- |३२ | - ![[बिमला प्रसाद चालिहा]] |[[आसामचे मुख्यमंत्री|आसाम]] |२८ डिसेंबर १९५७ |११ नोव्हेंबर १९७० |{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|1957|12|28|1970|11|11}} |[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस}} | |- |३३ |[[चित्र:Official Photograph of Prime Minister Narendra Modi Portrait.png|100x100अंश]] ![[नरेंद्र मोदी]] |[[गुजरातचे मुख्यमंत्री|गुजरात]] |७ ऑक्टोबर २००१ |२२ मे २०१४ |{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|2001|10|7|2014|05|22}} |[[भारतीय जनता पक्ष]] | bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय जनता पक्ष}} | |- | rowspan="3" |३४ | rowspan="3" | [[चित्र:The President of India, Dr. Shankar Dayal Sharma meeting with Shri Bhajan Lal, Chief Minister of Haryana at Rashtrapati Bhavan in New Delhi on April 02, 1994 (cropped).jpg|94x94अंश]] ! rowspan="3" |[[भजनलाल|भजन लाल]] | rowspan="3" |हरयाणा |२८ जून १९७९ |२३ मे १९८२ | rowspan="3" |११ वर्ष, ३०० दिवस |[[जनता पक्ष]] | bgcolor={{पक्ष रंग|जनता पक्ष}} | |- |२३ मे १९८२ |५ जून १९८६ | rowspan="2" |[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | rowspan="2" bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस}} | |- |२३ जून १९९१ |११ मे १९९६ |- | rowspan="3" |३५ | rowspan="3" | [[File:BansiLal.jpg|94x94अंश]] ! rowspan="3" |[[बन्सी लाल]] | rowspan="3" |हरयाणा |२१ मे १९६८ |१ डिसेंबर १९७५ | rowspan="3" |११ वर्ष, २८३ दिवस | rowspan="2" |[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | rowspan="2" bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस}} | |- |५ जून १९८६ |२० जून १९८७ |- |११ मे १९९६ |२४ जुलै १९९९ |[[हरियाणा विकास पक्ष]] | bgcolor={{हरियाणा विकास पक्ष/meta/color}} | |- |३६ |[[चित्र:Vasantrao_Naik_portrait.jpg|100x100अंश]] ![[वसंतराव नाईक]] |[[महाराष्ट्राच्या मुख्यमंत्र्यांची यादी|महाराष्ट्र]] |५ डिसेंबर १९६३ |२१ फेब्रुवारी १९७५ |{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|1963|12|5|1975|02|21}} |[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस}} | |- | rowspan="3" |३७ | rowspan="3" |[[File:Farooq Abdullah addressing at the Phase – 1 Solar Power Developers Meet and presentation of the “Certificate of Appreciation” and Trophies to Solar Power Developers for their best performance, in New Delhi.jpg |100x100अंश]] ! rowspan="3" |[[फारुख अब्दुल्ला]] | rowspan="3" |[[जम्मू आणि काश्मीरचे मुख्यमंत्री|जम्मू आणि काश्मीर]] |८ सप्टेंबर १९८२ |२ जुलै १९८४ | rowspan="3" |११ वर्ष, १५ दिवस | rowspan="3" |[[जम्मू आणि काश्मीर नॅशनल कॉन्फरन्स]] | rowspan="3" bgcolor={{जम्मू आणि काश्मीर नॅशनल कॉन्फरन्स/meta/color}} | |- |७ नोव्हेंबर १९८६ |१९ जानेवारी १९९० |- |९ ऑक्टोबर १९९६ |१८ ऑक्टोबर २००२ |- | rowspan="2" |३८ | rowspan="2" |[[चित्र:Pandit_Govind_Ballabh_Pant.jpg|100x100अंश]] ! rowspan="2" |[[गोविंद वल्लभ पंत]]{{efn|[[गोविंद वल्लभ पंत]] हे [[संयुक्त प्रांत|संयुक्त प्रांताचे]] पंतप्रधान (१९३७-३९ व १९४६-५०) होते व नंतर ते उत्तर प्रदेशचे मुख्यमंत्री (१९४६-५४) होते. येथे त्यांच्या दोन्ही पदांचा कार्यकाळ एकत्रीतपणे विचारात घेतले गेले आहे.}} | rowspan="2" |[[उत्तर प्रदेशचे मुख्यमंत्री|उत्तर प्रदेश]] |१७ जुलै १९३७ |२ नोव्हेंबर १९३९ | rowspan="2" |११ वर्ष, १३ दिवस | rowspan="2" |[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | rowspan="2" bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस}} | |- |१ एप्रिल १९४६ |२७ डिसेंबर १९५४ |- | rowspan="3" |३९ | rowspan="3" | [[File:Ek nayanar.jpeg|100x100अंश]] ! rowspan="3" |[[एरांबला कृष्णन नयनार]] | rowspan="3" |केरळ |२५ जानेवारी १९८० |२० ऑक्टोबर १९८१ | rowspan="3" |१० वर्ष, ३५५ दिवस | rowspan="3" |[[भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष (मार्क्सवादी)]] | rowspan="3" bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष (मार्क्सवादी)}} | |- |२६ मार्च १९८७ |२४ जून १९९१ |- |२० मे १९९६ |१७ मे २००१ |- | rowspan="3" |४० | rowspan="3" |[[चित्र:The_Governor_of_Jharkhand,_Shri_M.O.H_Farook_receiving_the_Queen's_Baton_2010_Delhi,_at_Raj_Bhavan_Ranchi_on_August_06,_2010_(cropped).jpg|100x100अंश]] ! rowspan="3" |[[एम.ओ.एच. फारूक]] | rowspan="3" |[[पुडुचेरीचे मुख्यमंत्री|पुडुचेरी]] |९ एप्रिल १९६७ |६ मार्च १९६८ | rowspan="3" |१० वर्ष, २५० दिवस |[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस}} | |- |१७ मार्च १९६९ |२ जानेवारी १९७४ |[[द्रविड मुन्नेत्र कळघम]] | bgcolor={{द्रविड मुन्नेत्र कळघम/meta/color}} | |- |१६ मार्च १९८५ |८ मार्च १९९० |[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस}} | |- |४१<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.news18.com/news/politics/curtain-falls-on-left-rule-after-34-years-in-wb-369046.html|title=Curtain falls on Left rule after 34 years in WB|date=13 May 2011|website=News18|access-date=}}</ref> |[[चित्र:Buddhadeb_Bhattacharjee_in_2009.jpg|100x100अंश]] ![[बुद्धदेव भट्टाचार्य]] |[[पश्चिम बंगालचे मुख्यमंत्री|पश्चिम बंगाल]] |६ नोव्हेंबर २००० |२० मे २०११ |{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|2000|11|06|2011|05|20}} |[[भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष (मार्क्सवादी)]] | bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष (मार्क्सवादी)}} | |- | rowspan="3" |४२ | rowspan="3" |[[चित्र:BS_Shekhawat.jpg|100x100अंश]] ! rowspan="3" |[[भैरोसिंह शेखावत]] | rowspan="3" |[[राजस्थानचे मुख्यमंत्री|राजस्थान]] |२२ जून १९७७ |१६ फेब्रुवारी १९८० | rowspan="3" |१० वर्ष, १५६ दिवस |[[जनता पक्ष]] | bgcolor={{पक्ष रंग|जनता पक्ष}} | |- |४ मार्च १९९० |१५ डिसेंबर १९९२ | rowspan="2" |[[भारतीय जनता पक्ष]] | rowspan="2" bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय जनता पक्ष}} | |- |४ डिसेंबर १९९३ |१ डिसेंबर १९९८ |- | rowspan="2" |४३ | rowspan="2" |[[चित्र:MG_Ramachandran_2017_stamp_of_India.jpg|100x100अंश]] ! rowspan="2" |[[ए‍म.जी. रामचंद्रन]] | rowspan="2" |[[तमिळनाडूचे मुख्यमंत्री|तमिळनाडू]] |३० जून १९७७ |१७ फेब्रुवारी १९८० | rowspan="2" |१० वर्ष, ६५ दिवस | rowspan="2" |[[अखिल भारतीय अण्णा द्रविड मुन्नेत्र कळघम]] | rowspan="2" bgcolor={{अखिल भारतीय अण्णा द्रविड मुन्नेत्र कळघम/meta/color}}| |- |९ जून १९८० |२४ डिसेंबर १९८७ |- |४४ |[[चित्र:Nripen_Chakraborty.jpg|100x100अंश]] ![[नृपेन चक्रवर्ती]] |[[त्रिपुराचे मुख्यमंत्री|त्रिपुरा]] |५ जानेवारी १९७८ |५ फेब्रुवारी १९८८ |{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|1978|1|5|1988|2|5}} |[[भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष (मार्क्सवादी)]] | bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष (मार्क्सवादी)}} | |- | rowspan="2" |४५ | rowspan="2" |[[चित्र:Rajasthan_CM_Vasundhara_Raje.JPG|100x100अंश]] ! rowspan="2" |[[वसुंधरा राजे शिंदे]] | rowspan="2" |[[राजस्थानचे मुख्यमंत्री|राजस्थान]] |८ डिसेंबर २००३ |१२ डिसेंबर २००८ | rowspan="2" |१० वर्ष, ८ दिवस | rowspan="2" |[[भारतीय जनता पक्ष]] | rowspan="2" bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय जनता पक्ष}} | |- |१३ डिसेंबर २०१३ |१७ डिसेंबर २०१८ |- |४६ |[[चित्र:Digvijaya_Singh.jpg|100x100अंश]] ![[दिग्विजय सिंग]] |[[मध्य प्रदेशचे मुख्यमंत्री|मध्य प्रदेश]] |७ डिसेंबर १९९३ |८ डिसेंबर २००३ |{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|1993|12|07|2003|12|08}} |[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस}} | |- |} ;टिप्पण्या {{notelist}} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{विद्यमान भारतीय मुख्यमंत्री}} [[वर्ग:भारतामधील राज्यांचे मुख्यमंत्री|*]] kbs5wg59zj52jp7thf30u4l6eoem7zc 2682871 2682870 2026-05-05T15:41:50Z Dharmadhyaksha 28394 2682871 wikitext text/x-wiki ही यादी [[भारताची राज्ये आणि प्रदेश|भारतीय राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांच्या]] मुख्यमंत्र्यांचा तपशील देते ज्यांनी सलग किंवा अन्यथा सर्वाधिक वर्षे सेवा केली आहे. या यादीत १० वर्षांहून अधिक काळ पदावर राहिलेल्या मुख्यमंत्र्यांचा समावेश केला आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.jagranjosh.com/general-knowledge/longest-serving-chief-ministers-in-india-1562832061-1|title=List of longest serving Chief Ministers in India|website=Jagron Josh|access-date=9 November 2019}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/indias-longest-serving-cms/articleshow/63971053.cms|title=India's longest-serving CMs|date=30 April 2018|website=Times of India}}</ref> २०२३ पर्यंत, त्यांच्या एकूण कार्यकाळात ४६ व्यक्तींनी १० वर्षांहून अधिक काळ मुख्यमंत्री म्हणून काम केले आहे. [[सिक्कीमचे मुख्यमंत्री]] म्हणून काम करणाऱ्या [[पवनकुमार चामलिंग|पवनकुमार चामलिंगयांनी]] सर्वाधिक काळ (२४ वर्षांपेक्षा जास्त) काम केले आहे. या यादीत फक्त ४ महिला मुख्यमंत्री आहेत: [[शीला दीक्षित]] (दिल्ली), [[जयललिता]] (तामिळनाडू), [[ममता बॅनर्जी]] (पश्चिम बंगाल) आणि [[वसुंधरा राजे शिंदे]] (राजस्थान). ४६ पैकी ८ मुख्यमंत्री सध्या पदस्थ आहेत. == यादी == * {{Legend inline|#DBD7D2|text={{asterisk}}}} सध्या पदस्थ मुख्यमंत्री {| class="wikitable sortable" style="text-align:Center" !क्र. !!चित्र !!मुख्यमंत्री !!राज्य/केंद्रशासित प्रदेश !! colspan="3" |कार्यकाळ !! colspan="2" |पक्ष |- |१<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/pawan-chamling-pips-jyoti-basu-as-longest-serving-chief-minister/articleshow/63967698.cms|title=Sikkim's Pawan Chamling pips Jyoti Basu as India's longest-serving chief minister|last=Chewn K Dahal|date=30 April 2018|website=Times of India}}</ref> |[[चित्र:PawanKumarChamling.jpg|100x100अंश]] ![[पवनकुमार चामलिंग]] |[[सिक्कीमचे मुख्यमंत्री|सिक्कीम]] |१२ डिसेंबर १९९४ |२७ मे २०१९ |{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|1994|12|12|2019|05|27}} |[[सिक्कीम डेमोक्रॅटिक फ्रंट]] |bgcolor={{सिक्कीम डेमोक्रॅटिक फ्रंट/meta/color}} width="4px" | |- |- |२<ref name="Patnaik2">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://indianexpress.com/article/india/india-others/india-longest-serving-chief-ministers-naveen-patnaik-5755088/|title=Naveen Patnaik takes oath for fifth time; but he's not India's longest serving chief minister yet|last=|date=30 May 2019|website=Indian Express|access-date=}}</ref> |[[चित्र:NaveenPatnaik.jpg|100x100अंश]] ![[नवीन पटनायक]] |[[ओडिशाचे मुख्यमंत्री|ओडिशा]] |५ मार्च २००० |१२ जून २०२४ |{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|2000|03|05|2024|06|12}} |[[बिजू जनता दल]] | bgcolor={{बिजू जनता दल/meta/color}} | |- |३<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.newindianexpress.com/nation/2018/jul/08/west-bengal-celebrates-birth-anniversary-of-former-chief-minister-jyoti-basu-1840328.html|title=West Bengal celebrates birth anniversary of former chief minister Jyoti Basu|date=8 July 2018|website=The New Indian Express}}</ref> |[[चित्र:Jyoti_Basu_-_Calcutta_1996-12-21_089_Cropped.png|100x100अंश]] ![[ज्योती बसू]] |[[पश्चिम बंगालचे मुख्यमंत्री|पश्चिम बंगाल]] |२१ जून १९७७ |६ नोव्हेंबर २००० |{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|1977|06|21|2000|11|06}} |[[भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष (मार्क्सवादी)]] | bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष (मार्क्सवादी)}} | |- | rowspan="5" |४ | rowspan="5" |[[चित्र:Gegong_Apang.jpg|100x100अंश]] ! rowspan="5" |[[गेगॉंग अपांग]] | rowspan="5" |[[अरुणाचल प्रदेशचे मुख्यमंत्री|अरुणाचल प्रदेश]] | rowspan="2" |१८ जानेवारी १९८० | rowspan="2" |१९ जानेवारी १९९९ | rowspan="5" |२२ वर्ष, २५० दिवस |[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस}} | |- |[[अरुणाचल काँग्रेस]] | bgcolor={{अरुणाचल काँग्रेस/meta/color}} | |- | rowspan="3" |३ ऑगस्ट २००३ | rowspan="3" |९ एप्रिल २००७ |युनायटेड डेमोक्रॅटिक फ्रंट | bgcolor={{युनायटेड डेमोक्रॅटिक फ्रंट (अरुणाचल प्रदेश)/meta/color}} | |- |[[भारतीय जनता पक्ष]] | bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय जनता पक्ष}} | |- |[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस}} | |- | rowspan="3" |५ | rowspan="3" |[[चित्र:Lal_Thanhawla.jpg|100x100अंश]] ! rowspan="3" |[[पु ललथनहवला]] | rowspan="3" |[[मिझोरमचे मुख्यमंत्री|मिझोरम]] |५ मे १९८४ |२१ ऑगस्ट १९८६ | rowspan="3" |२२ वर्ष, ६० दिवस | rowspan="3" |[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | rowspan="3" bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस}} | |- |२४ जानेवारी १९८९ |३ डिसेंबर १९९८ |- |११ डिसेंबर २००८ |१५ डिसेंबर २०१८ |- | rowspan="4" |६ | rowspan="4" |[[चित्र:Virbhadra_Singh_HP.jpg|100x100अंश]] ! rowspan="4" |[[वीरभद्र सिंह]] | rowspan="4" |[[हिमाचल प्रदेशचे मुख्यमंत्री|हिमाचल प्रदेश]] |८ एप्रिल १९८३ |५ मार्च १९९० | rowspan="4" |२१ वर्ष, १३ दिवस | rowspan="4" |[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | rowspan="4" bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस}} | |- |३ डिसेंबर १९९३ |२४ मार्च १९९८ |- |६ मार्च २००३ |३० डिसेंबर २००७ |- |२५ डिसेंबर २०१२ |२७ डिसेंबर २०१७ |- |७ |[[चित्र:Manik_Sarkar.jpg|100x100अंश]] ![[माणिक सरकार]] |[[त्रिपुराचे मुख्यमंत्री|त्रिपुरा]] |११ मार्च १९९८ |९ मार्च २०१८ |{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|1998|03|11|2018|03|09}} |[[भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष (मार्क्सवादी)]] | bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष (मार्क्सवादी)}} | |- | rowspan="3" |८ | rowspan="3" |[[चित्र:Nitish_Kumar_(cropped).JPG|100x100अंश]] | rowspan="3" |'''[[नितीश कुमार]]''' | rowspan="3" |[[बिहारचे मुख्यमंत्री|बिहार]] |३ मार्च २००० |११ मार्च २००० | rowspan="3" |{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|2006|08|21|2026|4|14}} |[[समता पक्ष]] | bgcolor={{समता पक्ष/meta/color}} | |- |२४ नोव्हेंबर २००५ |२० मे २०१४ | rowspan="2" |[[जनता दल (संयुक्त)]] | rowspan="2" bgcolor={{जनता दल (संयुक्त)/meta/color}} | |- |२२ फेब्रुवारी २०१५ |१४ एप्रिल २०२६ |- |- style="background:#DBD7D2;text-align:center" | rowspan="3" |९ | rowspan="3" |[[चित्र:NeiphiuRio.jpg|100x100अंश]] | rowspan="3" |'''[[नेफिउ रिओ]]''' | rowspan="3" |[[नागालँडचे मुख्यमंत्री|नागालँड]] |६ मार्च २००३ |३ जानेवारी २००८ | rowspan="3" |{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|2007|02|25}} | rowspan="2" |[[नागा पीपल्स फ्रंट]] | rowspan="2" bgcolor={{नागा पीपल्स फ्रंट/meta/color}} | |- style="background:#DBD7D2;text-align:center" |१२ मार्च २००८ |२४ मे २०१४ |- style="background:#DBD7D2;text-align:center" |८ मार्च २०१८ |''पदस्थ'' |[[नॅशनलिस्ट डेमोक्रॅटिक प्रोग्रेसिव्ह पार्टी]] | bgcolor={{नॅशनलिस्ट डेमोक्रॅटिक प्रोग्रेसिव्ह पार्टी/meta/color}} | |- | rowspan="4" |१० | rowspan="4" |[[चित्र:M._Karunanidhi_.jpg|100x100अंश]] ! rowspan="4" |[[एम. करुणानिधी]] | rowspan="4" |[[तमिळनाडूचे मुख्यमंत्री|तमिळनाडू]] |१० फेब्रुवारी १९६९ |३१ जानेवारी १९७६ | rowspan="4" |१८ वर्ष, ३६२ दिवस | rowspan="4" |[[द्रविड मुन्नेत्र कळघम]] | rowspan="4" bgcolor={{द्रविड मुन्नेत्र कळघम/meta/color}} | |- |२७ जानेवारी १९८९ |३० जानेवारी १९९१ |- |१३ मे १९९६ |१४ मे २००१ |- |१३ मे २००६ |१६ मे २०११ |- | rowspan="4" |११ | rowspan="4" |[[चित्र:Parkash_Singh_Badal2.png|100x100अंश]] ! rowspan="4" |[[प्रकाशसिंग बादल]] | rowspan="4" |[[पंजाबचे मुख्यमंत्री|पंजाब]] |२७ मार्च १९७० |१४ जून १९७१ | rowspan="4" |१८ वर्ष, ३५० दिवस | rowspan="4" |[[शिरोमणी अकाली दल]] | rowspan="4" bgcolor={{शिरोमणी अकाली दल/meta/color}} | |- |२० जून १९७७ |१७ फेब्रुवारी १९८० |- |१२ फेब्रुवारी १९९७ |२६ फेब्रुवारी २००२ |- |१ मार्च २००७ |१६ मार्च २०१७ |- | rowspan="2" |१२ | rowspan="2" |[[चित्र:Yashwant_Singh_Parmar_1988_stamp_of_India.jpg|100x100अंश]] ! rowspan="2" |[[यशवंत सिंह परमार]] | rowspan="2" |[[हिमाचल प्रदेशचे मुख्यमंत्री|हिमाचल प्रदेश]] |८ मार्च १९५२ |३१ ऑक्टोबर १९५६ | rowspan="2" |१८ वर्ष, ८३ दिवस | rowspan="2" |[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | rowspan="2" bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस}} | |- |१ जुलै १९६३ |२८ जानेवारी १९७७ |- | rowspan="2" |१३<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.timesnownews.com/india/bihar/article/nitish-eyes-another-term-who-are-the-longest-serving-chief-ministers-of-india/680600|title=Nitish eyes another term: Who are the longest serving chief ministers of India?|website=www.timesnownews.com|language=|access-date=}}</ref> | rowspan="2" |[[चित्र:Shri_Krishna_Singh_2016_stamp_of_India.jpg|100x100अंश]] ! rowspan="2" |[[श्री कृष्ण सिन्हा]]{{efn|[[श्री कृष्ण सिन्हा]] हे [[बिहार]]चे पंतप्रधान (१९३७-३९ व १९४६-४७) होते व नंतर ते बिहारचे मुख्यमंत्री (१९४७-६१) होते. येथे त्यांच्या दोन्ही पदांचा कार्यकाळ एकत्रीतपणे विचारात घेतले गेले आहे.}} | rowspan="2" |[[बिहारचे मुख्यमंत्री|बिहार]] |२० जुलै १९३७ |३१ ऑक्टोबर १९३९ | rowspan="2" |१७ वर्ष, ४२ दिवस | rowspan="2" |[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | rowspan="2" bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस}} | |- |२ एप्रिल १९४६ |३१ जानेवारी १९६१ |- |- style="background:#DBD7D2;text-align:center" | rowspan="3" |१४ | rowspan="3" |[[चित्र:The_Chief_Minister_of_Puducherry,_Shri_N._Rangaswamy_calling_on_the_Prime_Minister,_Shri_Narendra_Modi,_in_New_Delhi_on_March_16,_2015_(N._Rangaswamy)_(cropped).jpg|100x100अंश]] ! rowspan="3" |'''[[एन. रंगास्वामी]]''' | rowspan="3" |[[पुडुचेरीचे मुख्यमंत्री|पुडुचेरी]] |२७ ऑक्टोबर २००१ |४ सप्टेंबर २००८ | rowspan="3" |{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|2009|06|07}} |[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस}} | |- style="background:#DBD7D2;text-align:center" |१६ मे २०११ |६ जून २०१६ | rowspan="2" |[[अखिल भारतीय एन.आर. काँग्रेस]] | rowspan="2" bgcolor={{अखिल भारतीय एन.आर. काँग्रेस/meta/color}} | |- style="background:#DBD7D2;text-align:center" |७ मे २०२१ |''पदस्थ'' |- | rowspan="2" |१५ | rowspan="2" |[[चित्र:Shivraj_Singh_Chauhan_(cropped).jpg|100x100अंश]] | rowspan="2" |'''[[शिवराज सिंह चौहान]]''' | rowspan="2" |[[मध्य प्रदेशचे मुख्यमंत्री|मध्य प्रदेश]] |२९ नोव्हेंबर २००५ |१७ डिसेंबर २०१८ | rowspan="2" |{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|2007|03|05|2023|12|12}} | rowspan="2" |[[भारतीय जनता पक्ष]] | rowspan="2" bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय जनता पक्ष}} | |- |२३ मार्च २०२० |१२ डिसेंबर २०२३ |- | rowspan="2" |१६ | rowspan="2" |[[चित्र:Mohan_Lal_Sukhadia_1988_stamp_of_India.jpg|100x100अंश]] ! rowspan="2" |[[मोहन लाल सुखाडिया]] | rowspan="2" |[[राजस्थानचे मुख्यमंत्री|राजस्थान]] |१३ नोव्हेंबर १९५४ |१३ मार्च १९६७ | rowspan="2" |१६ वर्ष, १९४ दिवस | rowspan="2" |[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | rowspan="2" bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस}} | |- |२६ एप्रिल १९६७ |९ जुलै १९७१ |- | rowspan="4" |१७ | rowspan="4" |[[चित्र:Pratapsingh_Rane.jpg|100x100अंश]] ! rowspan="4" |[[प्रतापसिंह राणे]]{{efn|[[प्रतापसिंह राणे]] हे [[गोवा, दमन आणि दीव]]चे मुख्यमंत्री (१९८०-८७) होते व नंतर ते गोवाचे मुख्यमंत्री (१९८७-९०, ९४-९८, २००५, २००५-०७) होते. येथे त्यांच्या दोन्ही पदांचा कार्यकाळ एकत्रीतपणे विचारात घेतले गेले आहे.}} | rowspan="4" |[[गोव्याचे मुख्यमंत्री|गोवा]] |१६ जानेवारी १९८० |२७ मार्च १९९० | rowspan="4" |१५ वर्ष, ३२५ दिवस | rowspan="4" |[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | rowspan="4" bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस}} | |- |१६ डिसेंबर १९९४ |२९ जुलै १९९८ |- |३ फेब्रुवारी २००५ |४ मार्च २००५ |- |७ जून २००५ |८ जून २००७ |- | rowspan="3" |१८ | rowspan="3" |[[चित्र:Chandrababu_Naidu_2017.jpg|100x100अंश]] ! rowspan="3" |[[एन. चंद्रबाबू नायडू]] | rowspan="3" |[[आंध्र प्रदेशचे मुख्यमंत्री|आंध्र प्रदेश]] |१ सप्टेंबर १९९५ |१४ मे २००४ | rowspan="3" |{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|2010|10|11}} | rowspan="3" |[[तेलुगू देशम पक्ष]] | rowspan="3" bgcolor={{पक्ष रंग|तेलुगू देशम पक्ष}} | |- |८ जून २०१४ |३० मे २०१९ |- |१२ जून २०२४ |''पदस्थ'' |- | rowspan="4" |१९ | rowspan="4" |[[चित्र:Governor_S._C._Jamir_with_CM_Naveen_Patnaik_and_President_Kovind_(cropped).jpg|100x100अंश]] ! rowspan="4" |[[एस.सी. जमीर]] | rowspan="4" |[[नागालँडचे मुख्यमंत्री|नागालँड]] |१८ एप्रिल १९८० |५ जून १९८० | rowspan="4" |१५ वर्ष, १५१ दिवस | rowspan="2" |युनायटेड डेमोक्रॅटिक फ्रंट-पुरोगामी | rowspan="2" bgcolor={{युनायटेड डेमोक्रॅटिक फ्रंट/meta/color}} | |- |१८ नोव्हेंबर १९८२ |२९ ऑक्टोबर १९८६ |- |२५ जानेवारी १९८९ |१६ मे १९९० | rowspan="2" |[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | rowspan="2" bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस}} | |- |२२ फेब्रुवारी १९९३ |६ मार्च २००३ |- |२० |[[चित्र:Sheila_Dikshit_Ji.jpg|100x100अंश]] ![[शीला दीक्षित]] |[[दिल्लीचे मुख्यमंत्री|दिल्ली]] |३ डिसेंबर १९९८ |२८ डिसेंबर २०१३ |{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|1998|12|03|2013|12|28}} |[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस}} | |- |२१ |[[चित्र:The_former_Chief_Minister_of_Chhattisgarh,_Dr._Raman_Singh.jpg|100x100अंश]] ![[रमण सिंह]] |[[छत्तीसगढचे मुख्यमंत्री|छत्तीसगढ]] |७ डिसेंबर २००३ |१७ डिसेंबर २०१८ |{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|2003|12|07|2018|12|17 }} |[[भारतीय जनता पक्ष]] | bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय जनता पक्ष}} | |- |२२ |[[चित्र:Okram_Ibobi_Singh.JPG|100x100अंश]] ![[ओक्राम इबोबी सिंह]] |[[मणिपूरचे मुख्यमंत्री|मणिपूर]] |७ मार्च २००२ |१५ मार्च २०१७ |{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|2002|03|7|2017|03|15}} |[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस}} | |- |२३ |[[चित्र:Tarun_Gogoi_-_Kolkata_2013-02-10_4891_Cropped.JPG|100x100अंश]] ![[तरुण गोगोई]] |[[आसामचे मुख्यमंत्री|आसाम]] |१८ मे २००१ |२४ मे २०१६ |{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|2001|05|18|2016|05|24}} |[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस}} | |- | rowspan="3" |२४ | rowspan="3" |[[चित्र:Ashok_Gehlot.jpg|100x100अंश]] ! rowspan="3" |[[अशोक गेहलोत]] | rowspan="3" |[[राजस्थानचे मुख्यमंत्री|राजस्थान]] |१ डिसेंबर १९९८ |८ डिसेंबर २००३ | rowspan="3" |{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|2008|12|9|2023|12|15}} | rowspan="3" |[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | rowspan="3" bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस}} | |- |१२ डिसेंबर २००८ |१३ डिसेंबर २०१३ |- |१७ डिसेंबर २०१८ |१५ डिसेंबर २०२३ |- |- | rowspan="2" |२५ | rowspan="2" |[[चित्र:Zoramthanga_in_2008.jpg|100x100अंश]] ! rowspan="2" |'''[[झोरामथंगा]]''' | rowspan="2" |मिझोरम |३ डिसेंबर १९९८ |११ डिसेंबर २००८ | rowspan="2" |{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|2008|12|07|2023|12|7}} | rowspan="2" |[[मिझो नॅशनल फ्रंट]] | rowspan="2" bgcolor={{मिझो नॅशनल फ्रंट/meta/color}} | |- |१५ डिसेंबर २०१८ |७ डिसेंबर २०२३ |- |- style="background:#DBD7D2;text-align:center" |२६ |[[चित्र:Chief_Minister_Government_of_West_Bengal_(19892837430)_crop.jpg|100x100अंश]] ![[ममता बॅनर्जी]] |[[पश्चिम बंगालचे मुख्यमंत्री|पश्चिम बंगाल]] |२० मे २०११ |''पदस्थ'' |{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|2011|05|20}} |[[अखिल भारतीय तृणमूल काँग्रेस]] | bgcolor={{अखिल भारतीय तृणमूल काँग्रेस/meta/color}} | |- | rowspan="3" |२७ | rowspan="3" | - ! rowspan="3" |[[विलियमसन ए. संगमा]] | rowspan="3" |[[मेघालयचे मुख्यमंत्री|मेघालय]] |२ एप्रिल १९७० |१० मार्च १९७८ | rowspan="3" |१४ वर्ष, २२१ दिवस |[[ऑल पार्टी हिल लीडर्स कॉन्फरन्स]] | bgcolor={{ऑल पार्टी हिल लीडर्स कॉन्फरन्स/meta/color}} | |- |७ मे १९८१ |२ मार्च १९८३ | rowspan="2" |[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | rowspan="2" bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस}} | |- |२ एप्रिल १९८३ |६ फेब्रुवारी १९८८ |- |२८ |[[चित्र:Photograph_of_Dr._Bidhan_Chandra_Roy,_2nd_Chief_Minister_of_West_Bengal.jpg|100x100अंश]] ![[बिधन चंद्र रॉय]] |[[पश्चिम बंगालचे मुख्यमंत्री|पश्चिम बंगाल]] |२३ जानेवारी १९४८ |१ जुलै १९६२ |{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|1948|01|23|1962|07|01}} |[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस}} | |- | rowspan="5" |२९<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/the-five-oaths-of-jayalalithaa/article14335230.ece1|title=The five oaths of Jayalalithaa|work=द हिंदू|access-date=}}</ref> | rowspan="5" |[[चित्र:J_Jayalalithaa.jpg|100x100अंश]] ! rowspan="5" |[[जयललिता]] | rowspan="5" |[[तमिळनाडूचे मुख्यमंत्री|तमिळनाडू]] |२४ जून १९९१ |१३ मे १९९६ | rowspan="5" |१४ वर्ष, १२७ दिवस | rowspan="5" |[[अखिल भारतीय अण्णा द्रविड मुन्नेत्र कळघम]] | rowspan="5" bgcolor={{अखिल भारतीय अण्णा द्रविड मुन्नेत्र कळघम/meta/color}} | |- |१४ मे २००१ |२१ सप्टेंबर २००१ |- |२ मार्च २००२ |१३ मे २००६ |- |१६ मे २०११ |२८ सप्टेंबर २०१४ |- |२३ मे २०१५ |५ डिसेंबर २०१६ |- | rowspan="2" |३० | rowspan="2" | - ! rowspan="2" |[[नर बहादूर भंडारी]] | rowspan="2" |सिक्कीम |१८ ऑक्टोबर १९७९ |११ मे १९८४ | rowspan="2" |१३ वर्ष, २७७ दिवस |[[सिक्कीम जनता परिषद]] | bgcolor={{सिक्कीम जनता परिषद/meta/color}} | |- |८ मार्च १९८५   |१८ मे १९९४ |[[सिक्कीम संग्राम परिशद]] | bgcolor={{सिक्कीम संग्राम परिषद/meta/color}} | |- | rowspan="2" |३१ | rowspan="2" |[[चित्र:J_B_Pattnaik,_Governor_of_Assam.jpg|100x100अंश]] ! rowspan="2" |[[जानकी बल्लभ पटनाईक]] | rowspan="2" |ओडिशा |९ जून १९८० |७ डिसेंबर १९८९ | rowspan="2" |१३ वर्ष, १५५ दिवस | rowspan="2" |[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | rowspan="2" bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस}} | |- |१५ मार्च १९९५ |१७ फेब्रुवारी १९९९ |- |३२ | - ![[बिमला प्रसाद चालिहा]] |[[आसामचे मुख्यमंत्री|आसाम]] |२८ डिसेंबर १९५७ |११ नोव्हेंबर १९७० |{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|1957|12|28|1970|11|11}} |[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस}} | |- |३३ |[[चित्र:Official Photograph of Prime Minister Narendra Modi Portrait.png|100x100अंश]] ![[नरेंद्र मोदी]] |[[गुजरातचे मुख्यमंत्री|गुजरात]] |७ ऑक्टोबर २००१ |२२ मे २०१४ |{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|2001|10|7|2014|05|22}} |[[भारतीय जनता पक्ष]] | bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय जनता पक्ष}} | |- | rowspan="3" |३४ | rowspan="3" | [[चित्र:The President of India, Dr. Shankar Dayal Sharma meeting with Shri Bhajan Lal, Chief Minister of Haryana at Rashtrapati Bhavan in New Delhi on April 02, 1994 (cropped).jpg|94x94अंश]] ! rowspan="3" |[[भजनलाल|भजन लाल]] | rowspan="3" |हरयाणा |२८ जून १९७९ |२३ मे १९८२ | rowspan="3" |११ वर्ष, ३०० दिवस |[[जनता पक्ष]] | bgcolor={{पक्ष रंग|जनता पक्ष}} | |- |२३ मे १९८२ |५ जून १९८६ | rowspan="2" |[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | rowspan="2" bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस}} | |- |२३ जून १९९१ |११ मे १९९६ |- | rowspan="3" |३५ | rowspan="3" | [[File:BansiLal.jpg|94x94अंश]] ! rowspan="3" |[[बन्सी लाल]] | rowspan="3" |हरयाणा |२१ मे १९६८ |१ डिसेंबर १९७५ | rowspan="3" |११ वर्ष, २८३ दिवस | rowspan="2" |[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | rowspan="2" bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस}} | |- |५ जून १९८६ |२० जून १९८७ |- |११ मे १९९६ |२४ जुलै १९९९ |[[हरियाणा विकास पक्ष]] | bgcolor={{हरियाणा विकास पक्ष/meta/color}} | |- |३६ |[[चित्र:Vasantrao_Naik_portrait.jpg|100x100अंश]] ![[वसंतराव नाईक]] |[[महाराष्ट्राच्या मुख्यमंत्र्यांची यादी|महाराष्ट्र]] |५ डिसेंबर १९६३ |२१ फेब्रुवारी १९७५ |{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|1963|12|5|1975|02|21}} |[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस}} | |- | rowspan="3" |३७ | rowspan="3" |[[File:Farooq Abdullah addressing at the Phase – 1 Solar Power Developers Meet and presentation of the “Certificate of Appreciation” and Trophies to Solar Power Developers for their best performance, in New Delhi.jpg |100x100अंश]] ! rowspan="3" |[[फारुख अब्दुल्ला]] | rowspan="3" |[[जम्मू आणि काश्मीरचे मुख्यमंत्री|जम्मू आणि काश्मीर]] |८ सप्टेंबर १९८२ |२ जुलै १९८४ | rowspan="3" |११ वर्ष, १५ दिवस | rowspan="3" |[[जम्मू आणि काश्मीर नॅशनल कॉन्फरन्स]] | rowspan="3" bgcolor={{जम्मू आणि काश्मीर नॅशनल कॉन्फरन्स/meta/color}} | |- |७ नोव्हेंबर १९८६ |१९ जानेवारी १९९० |- |९ ऑक्टोबर १९९६ |१८ ऑक्टोबर २००२ |- | rowspan="2" |३८ | rowspan="2" |[[चित्र:Pandit_Govind_Ballabh_Pant.jpg|100x100अंश]] ! rowspan="2" |[[गोविंद वल्लभ पंत]]{{efn|[[गोविंद वल्लभ पंत]] हे [[संयुक्त प्रांत|संयुक्त प्रांताचे]] पंतप्रधान (१९३७-३९ व १९४६-५०) होते व नंतर ते उत्तर प्रदेशचे मुख्यमंत्री (१९४६-५४) होते. येथे त्यांच्या दोन्ही पदांचा कार्यकाळ एकत्रीतपणे विचारात घेतले गेले आहे.}} | rowspan="2" |[[उत्तर प्रदेशचे मुख्यमंत्री|उत्तर प्रदेश]] |१७ जुलै १९३७ |२ नोव्हेंबर १९३९ | rowspan="2" |११ वर्ष, १३ दिवस | rowspan="2" |[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | rowspan="2" bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस}} | |- |१ एप्रिल १९४६ |२७ डिसेंबर १९५४ |- | rowspan="3" |३९ | rowspan="3" | [[File:Ek nayanar.jpeg|100x100अंश]] ! rowspan="3" |[[एरांबला कृष्णन नयनार]] | rowspan="3" |केरळ |२५ जानेवारी १९८० |२० ऑक्टोबर १९८१ | rowspan="3" |१० वर्ष, ३५५ दिवस | rowspan="3" |[[भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष (मार्क्सवादी)]] | rowspan="3" bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष (मार्क्सवादी)}} | |- |२६ मार्च १९८७ |२४ जून १९९१ |- |२० मे १९९६ |१७ मे २००१ |- | rowspan="3" |४० | rowspan="3" |[[चित्र:The_Governor_of_Jharkhand,_Shri_M.O.H_Farook_receiving_the_Queen's_Baton_2010_Delhi,_at_Raj_Bhavan_Ranchi_on_August_06,_2010_(cropped).jpg|100x100अंश]] ! rowspan="3" |[[एम.ओ.एच. फारूक]] | rowspan="3" |[[पुडुचेरीचे मुख्यमंत्री|पुडुचेरी]] |९ एप्रिल १९६७ |६ मार्च १९६८ | rowspan="3" |१० वर्ष, २५० दिवस |[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस}} | |- |१७ मार्च १९६९ |२ जानेवारी १९७४ |[[द्रविड मुन्नेत्र कळघम]] | bgcolor={{द्रविड मुन्नेत्र कळघम/meta/color}} | |- |१६ मार्च १९८५ |८ मार्च १९९० |[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस}} | |- |४१<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.news18.com/news/politics/curtain-falls-on-left-rule-after-34-years-in-wb-369046.html|title=Curtain falls on Left rule after 34 years in WB|date=13 May 2011|website=News18|access-date=}}</ref> |[[चित्र:Buddhadeb_Bhattacharjee_in_2009.jpg|100x100अंश]] ![[बुद्धदेव भट्टाचार्य]] |[[पश्चिम बंगालचे मुख्यमंत्री|पश्चिम बंगाल]] |६ नोव्हेंबर २००० |२० मे २०११ |{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|2000|11|06|2011|05|20}} |[[भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष (मार्क्सवादी)]] | bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष (मार्क्सवादी)}} | |- | rowspan="3" |४२ | rowspan="3" |[[चित्र:BS_Shekhawat.jpg|100x100अंश]] ! rowspan="3" |[[भैरोसिंह शेखावत]] | rowspan="3" |[[राजस्थानचे मुख्यमंत्री|राजस्थान]] |२२ जून १९७७ |१६ फेब्रुवारी १९८० | rowspan="3" |१० वर्ष, १५६ दिवस |[[जनता पक्ष]] | bgcolor={{पक्ष रंग|जनता पक्ष}} | |- |४ मार्च १९९० |१५ डिसेंबर १९९२ | rowspan="2" |[[भारतीय जनता पक्ष]] | rowspan="2" bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय जनता पक्ष}} | |- |४ डिसेंबर १९९३ |१ डिसेंबर १९९८ |- | rowspan="2" |४३ | rowspan="2" |[[चित्र:MG_Ramachandran_2017_stamp_of_India.jpg|100x100अंश]] ! rowspan="2" |[[ए‍म.जी. रामचंद्रन]] | rowspan="2" |[[तमिळनाडूचे मुख्यमंत्री|तमिळनाडू]] |३० जून १९७७ |१७ फेब्रुवारी १९८० | rowspan="2" |१० वर्ष, ६५ दिवस | rowspan="2" |[[अखिल भारतीय अण्णा द्रविड मुन्नेत्र कळघम]] | rowspan="2" bgcolor={{अखिल भारतीय अण्णा द्रविड मुन्नेत्र कळघम/meta/color}}| |- |९ जून १९८० |२४ डिसेंबर १९८७ |- |४४ |[[चित्र:Nripen_Chakraborty.jpg|100x100अंश]] ![[नृपेन चक्रवर्ती]] |[[त्रिपुराचे मुख्यमंत्री|त्रिपुरा]] |५ जानेवारी १९७८ |५ फेब्रुवारी १९८८ |{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|1978|1|5|1988|2|5}} |[[भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष (मार्क्सवादी)]] | bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष (मार्क्सवादी)}} | |- | rowspan="2" |४५ | rowspan="2" |[[चित्र:Rajasthan_CM_Vasundhara_Raje.JPG|100x100अंश]] ! rowspan="2" |[[वसुंधरा राजे शिंदे]] | rowspan="2" |[[राजस्थानचे मुख्यमंत्री|राजस्थान]] |८ डिसेंबर २००३ |१२ डिसेंबर २००८ | rowspan="2" |१० वर्ष, ८ दिवस | rowspan="2" |[[भारतीय जनता पक्ष]] | rowspan="2" bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय जनता पक्ष}} | |- |१३ डिसेंबर २०१३ |१७ डिसेंबर २०१८ |- |४६ |[[चित्र:Digvijaya_Singh.jpg|100x100अंश]] ![[दिग्विजय सिंग]] |[[मध्य प्रदेशचे मुख्यमंत्री|मध्य प्रदेश]] |७ डिसेंबर १९९३ |८ डिसेंबर २००३ |{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|1993|12|07|2003|12|08}} |[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस}} | |- |} ;टिप्पण्या {{notelist}} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{विद्यमान भारतीय मुख्यमंत्री}} [[वर्ग:भारतामधील राज्यांचे मुख्यमंत्री|*]] ptu8kobi3rtf50fy2d904wnmhelzu2i 2682875 2682871 2026-05-05T17:00:41Z Dharmadhyaksha 28394 2682875 wikitext text/x-wiki ही यादी [[भारताची राज्ये आणि प्रदेश|भारतीय राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांच्या]] मुख्यमंत्र्यांचा तपशील देते ज्यांनी सलग किंवा अन्यथा सर्वाधिक वर्षे सेवा केली आहे. या यादीत १० वर्षांहून अधिक काळ पदावर राहिलेल्या मुख्यमंत्र्यांचा समावेश केला आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.jagranjosh.com/general-knowledge/longest-serving-chief-ministers-in-india-1562832061-1|title=List of longest serving Chief Ministers in India|website=Jagron Josh|access-date=9 November 2019}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/indias-longest-serving-cms/articleshow/63971053.cms|title=India's longest-serving CMs|date=30 April 2018|website=Times of India}}</ref> २०२६ पर्यंत, त्यांच्या एकूण कार्यकाळात ४६ व्यक्तींनी १० वर्षांहून अधिक काळ मुख्यमंत्री म्हणून काम केले आहे. [[सिक्कीमचे मुख्यमंत्री]] म्हणून काम करणाऱ्या [[पवनकुमार चामलिंग|पवनकुमार चामलिंगयांनी]] सर्वाधिक काळ (२४ वर्षांपेक्षा जास्त) काम केले आहे. या यादीत फक्त ४ महिला मुख्यमंत्री आहेत: [[शीला दीक्षित]] (दिल्ली), [[जयललिता]] (तामिळनाडू), [[ममता बॅनर्जी]] (पश्चिम बंगाल) आणि [[वसुंधरा राजे शिंदे]] (राजस्थान). २०२६ मध्ये, ४६ पैकी फक्त दोन मुख्यमंत्री पदस्थ आहेत. == यादी == * {{Legend inline|#DBD7D2|text={{asterisk}}}} सध्या पदस्थ मुख्यमंत्री {| class="wikitable sortable" style="text-align:Center" !क्र. !!चित्र !!मुख्यमंत्री !!राज्य/केंद्रशासित प्रदेश !! colspan="3" |कार्यकाळ !! colspan="2" |पक्ष |- |१<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/pawan-chamling-pips-jyoti-basu-as-longest-serving-chief-minister/articleshow/63967698.cms|title=Sikkim's Pawan Chamling pips Jyoti Basu as India's longest-serving chief minister|last=Chewn K Dahal|date=30 April 2018|website=Times of India}}</ref> |[[चित्र:PawanKumarChamling.jpg|100x100अंश]] ![[पवनकुमार चामलिंग]] |[[सिक्कीमचे मुख्यमंत्री|सिक्कीम]] |१२ डिसेंबर १९९४ |२७ मे २०१९ |{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|1994|12|12|2019|05|27}} |[[सिक्कीम डेमोक्रॅटिक फ्रंट]] |bgcolor={{सिक्कीम डेमोक्रॅटिक फ्रंट/meta/color}} width="4px" | |- |- |२<ref name="Patnaik2">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://indianexpress.com/article/india/india-others/india-longest-serving-chief-ministers-naveen-patnaik-5755088/|title=Naveen Patnaik takes oath for fifth time; but he's not India's longest serving chief minister yet|last=|date=30 May 2019|website=Indian Express|access-date=}}</ref> |[[चित्र:NaveenPatnaik.jpg|100x100अंश]] ![[नवीन पटनायक]] |[[ओडिशाचे मुख्यमंत्री|ओडिशा]] |५ मार्च २००० |१२ जून २०२४ |{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|2000|03|05|2024|06|12}} |[[बिजू जनता दल]] | bgcolor={{बिजू जनता दल/meta/color}} | |- |३<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.newindianexpress.com/nation/2018/jul/08/west-bengal-celebrates-birth-anniversary-of-former-chief-minister-jyoti-basu-1840328.html|title=West Bengal celebrates birth anniversary of former chief minister Jyoti Basu|date=8 July 2018|website=The New Indian Express}}</ref> |[[चित्र:Jyoti_Basu_-_Calcutta_1996-12-21_089_Cropped.png|100x100अंश]] ![[ज्योती बसू]] |[[पश्चिम बंगालचे मुख्यमंत्री|पश्चिम बंगाल]] |२१ जून १९७७ |६ नोव्हेंबर २००० |{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|1977|06|21|2000|11|06}} |[[भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष (मार्क्सवादी)]] | bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष (मार्क्सवादी)}} | |- | rowspan="5" |४ | rowspan="5" |[[चित्र:Gegong_Apang.jpg|100x100अंश]] ! rowspan="5" |[[गेगॉंग अपांग]] | rowspan="5" |[[अरुणाचल प्रदेशचे मुख्यमंत्री|अरुणाचल प्रदेश]] | rowspan="2" |१८ जानेवारी १९८० | rowspan="2" |१९ जानेवारी १९९९ | rowspan="5" |२२ वर्ष, २५० दिवस |[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस}} | |- |[[अरुणाचल काँग्रेस]] | bgcolor={{अरुणाचल काँग्रेस/meta/color}} | |- | rowspan="3" |३ ऑगस्ट २००३ | rowspan="3" |९ एप्रिल २००७ |युनायटेड डेमोक्रॅटिक फ्रंट | bgcolor={{युनायटेड डेमोक्रॅटिक फ्रंट (अरुणाचल प्रदेश)/meta/color}} | |- |[[भारतीय जनता पक्ष]] | bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय जनता पक्ष}} | |- |[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस}} | |- | rowspan="3" |५ | rowspan="3" |[[चित्र:Lal_Thanhawla.jpg|100x100अंश]] ! rowspan="3" |[[पु ललथनहवला]] | rowspan="3" |[[मिझोरमचे मुख्यमंत्री|मिझोरम]] |५ मे १९८४ |२१ ऑगस्ट १९८६ | rowspan="3" |२२ वर्ष, ६० दिवस | rowspan="3" |[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | rowspan="3" bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस}} | |- |२४ जानेवारी १९८९ |३ डिसेंबर १९९८ |- |११ डिसेंबर २००८ |१५ डिसेंबर २०१८ |- | rowspan="4" |६ | rowspan="4" |[[चित्र:Virbhadra_Singh_HP.jpg|100x100अंश]] ! rowspan="4" |[[वीरभद्र सिंह]] | rowspan="4" |[[हिमाचल प्रदेशचे मुख्यमंत्री|हिमाचल प्रदेश]] |८ एप्रिल १९८३ |५ मार्च १९९० | rowspan="4" |२१ वर्ष, १३ दिवस | rowspan="4" |[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | rowspan="4" bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस}} | |- |३ डिसेंबर १९९३ |२४ मार्च १९९८ |- |६ मार्च २००३ |३० डिसेंबर २००७ |- |२५ डिसेंबर २०१२ |२७ डिसेंबर २०१७ |- |७ |[[चित्र:Manik_Sarkar.jpg|100x100अंश]] ![[माणिक सरकार]] |[[त्रिपुराचे मुख्यमंत्री|त्रिपुरा]] |११ मार्च १९९८ |९ मार्च २०१८ |{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|1998|03|11|2018|03|09}} |[[भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष (मार्क्सवादी)]] | bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष (मार्क्सवादी)}} | |- | rowspan="3" |८ | rowspan="3" |[[चित्र:Nitish_Kumar_(cropped).JPG|100x100अंश]] | rowspan="3" |'''[[नितीश कुमार]]''' | rowspan="3" |[[बिहारचे मुख्यमंत्री|बिहार]] |३ मार्च २००० |११ मार्च २००० | rowspan="3" |{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|2006|08|21|2026|4|14}} |[[समता पक्ष]] | bgcolor={{समता पक्ष/meta/color}} | |- |२४ नोव्हेंबर २००५ |२० मे २०१४ | rowspan="2" |[[जनता दल (संयुक्त)]] | rowspan="2" bgcolor={{जनता दल (संयुक्त)/meta/color}} | |- |२२ फेब्रुवारी २०१५ |१४ एप्रिल २०२६ |- |- style="background:#DBD7D2;text-align:center" | rowspan="3" |९ | rowspan="3" |[[चित्र:NeiphiuRio.jpg|100x100अंश]] | rowspan="3" |'''[[नेफिउ रिओ]]''' | rowspan="3" |[[नागालँडचे मुख्यमंत्री|नागालँड]] |६ मार्च २००३ |३ जानेवारी २००८ | rowspan="3" |{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|2007|02|25}} | rowspan="2" |[[नागा पीपल्स फ्रंट]] | rowspan="2" bgcolor={{नागा पीपल्स फ्रंट/meta/color}} | |- style="background:#DBD7D2;text-align:center" |१२ मार्च २००८ |२४ मे २०१४ |- style="background:#DBD7D2;text-align:center" |८ मार्च २०१८ |''पदस्थ'' |[[नॅशनलिस्ट डेमोक्रॅटिक प्रोग्रेसिव्ह पार्टी]] | bgcolor={{नॅशनलिस्ट डेमोक्रॅटिक प्रोग्रेसिव्ह पार्टी/meta/color}} | |- | rowspan="4" |१० | rowspan="4" |[[चित्र:M._Karunanidhi_.jpg|100x100अंश]] ! rowspan="4" |[[एम. करुणानिधी]] | rowspan="4" |[[तमिळनाडूचे मुख्यमंत्री|तमिळनाडू]] |१० फेब्रुवारी १९६९ |३१ जानेवारी १९७६ | rowspan="4" |१८ वर्ष, ३६२ दिवस | rowspan="4" |[[द्रविड मुन्नेत्र कळघम]] | rowspan="4" bgcolor={{द्रविड मुन्नेत्र कळघम/meta/color}} | |- |२७ जानेवारी १९८९ |३० जानेवारी १९९१ |- |१३ मे १९९६ |१४ मे २००१ |- |१३ मे २००६ |१६ मे २०११ |- | rowspan="4" |११ | rowspan="4" |[[चित्र:Parkash_Singh_Badal2.png|100x100अंश]] ! rowspan="4" |[[प्रकाशसिंग बादल]] | rowspan="4" |[[पंजाबचे मुख्यमंत्री|पंजाब]] |२७ मार्च १९७० |१४ जून १९७१ | rowspan="4" |१८ वर्ष, ३५० दिवस | rowspan="4" |[[शिरोमणी अकाली दल]] | rowspan="4" bgcolor={{शिरोमणी अकाली दल/meta/color}} | |- |२० जून १९७७ |१७ फेब्रुवारी १९८० |- |१२ फेब्रुवारी १९९७ |२६ फेब्रुवारी २००२ |- |१ मार्च २००७ |१६ मार्च २०१७ |- | rowspan="2" |१२ | rowspan="2" |[[चित्र:Yashwant_Singh_Parmar_1988_stamp_of_India.jpg|100x100अंश]] ! rowspan="2" |[[यशवंत सिंह परमार]] | rowspan="2" |[[हिमाचल प्रदेशचे मुख्यमंत्री|हिमाचल प्रदेश]] |८ मार्च १९५२ |३१ ऑक्टोबर १९५६ | rowspan="2" |१८ वर्ष, ८३ दिवस | rowspan="2" |[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | rowspan="2" bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस}} | |- |१ जुलै १९६३ |२८ जानेवारी १९७७ |- | rowspan="2" |१३<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.timesnownews.com/india/bihar/article/nitish-eyes-another-term-who-are-the-longest-serving-chief-ministers-of-india/680600|title=Nitish eyes another term: Who are the longest serving chief ministers of India?|website=www.timesnownews.com|language=|access-date=}}</ref> | rowspan="2" |[[चित्र:Shri_Krishna_Singh_2016_stamp_of_India.jpg|100x100अंश]] ! rowspan="2" |[[श्री कृष्ण सिन्हा]]{{efn|[[श्री कृष्ण सिन्हा]] हे [[बिहार]]चे पंतप्रधान (१९३७-३९ व १९४६-४७) होते व नंतर ते बिहारचे मुख्यमंत्री (१९४७-६१) होते. येथे त्यांच्या दोन्ही पदांचा कार्यकाळ एकत्रीतपणे विचारात घेतले गेले आहे.}} | rowspan="2" |[[बिहारचे मुख्यमंत्री|बिहार]] |२० जुलै १९३७ |३१ ऑक्टोबर १९३९ | rowspan="2" |१७ वर्ष, ४२ दिवस | rowspan="2" |[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | rowspan="2" bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस}} | |- |२ एप्रिल १९४६ |३१ जानेवारी १९६१ |- |- style="background:#DBD7D2;text-align:center" | rowspan="3" |१४ | rowspan="3" |[[चित्र:The_Chief_Minister_of_Puducherry,_Shri_N._Rangaswamy_calling_on_the_Prime_Minister,_Shri_Narendra_Modi,_in_New_Delhi_on_March_16,_2015_(N._Rangaswamy)_(cropped).jpg|100x100अंश]] ! rowspan="3" |'''[[एन. रंगास्वामी]]''' | rowspan="3" |[[पुडुचेरीचे मुख्यमंत्री|पुडुचेरी]] |२७ ऑक्टोबर २००१ |४ सप्टेंबर २००८ | rowspan="3" |{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|2009|06|07}} |[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस}} | |- style="background:#DBD7D2;text-align:center" |१६ मे २०११ |६ जून २०१६ | rowspan="2" |[[अखिल भारतीय एन.आर. काँग्रेस]] | rowspan="2" bgcolor={{अखिल भारतीय एन.आर. काँग्रेस/meta/color}} | |- style="background:#DBD7D2;text-align:center" |७ मे २०२१ |''पदस्थ'' |- | rowspan="2" |१५ | rowspan="2" |[[चित्र:Shivraj_Singh_Chauhan_(cropped).jpg|100x100अंश]] | rowspan="2" |'''[[शिवराज सिंह चौहान]]''' | rowspan="2" |[[मध्य प्रदेशचे मुख्यमंत्री|मध्य प्रदेश]] |२९ नोव्हेंबर २००५ |१७ डिसेंबर २०१८ | rowspan="2" |{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|2007|03|05|2023|12|12}} | rowspan="2" |[[भारतीय जनता पक्ष]] | rowspan="2" bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय जनता पक्ष}} | |- |२३ मार्च २०२० |१२ डिसेंबर २०२३ |- | rowspan="2" |१६ | rowspan="2" |[[चित्र:Mohan_Lal_Sukhadia_1988_stamp_of_India.jpg|100x100अंश]] ! rowspan="2" |[[मोहन लाल सुखाडिया]] | rowspan="2" |[[राजस्थानचे मुख्यमंत्री|राजस्थान]] |१३ नोव्हेंबर १९५४ |१३ मार्च १९६७ | rowspan="2" |१६ वर्ष, १९४ दिवस | rowspan="2" |[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | rowspan="2" bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस}} | |- |२६ एप्रिल १९६७ |९ जुलै १९७१ |- | rowspan="4" |१७ | rowspan="4" |[[चित्र:Pratapsingh_Rane.jpg|100x100अंश]] ! rowspan="4" |[[प्रतापसिंह राणे]]{{efn|[[प्रतापसिंह राणे]] हे [[गोवा, दमन आणि दीव]]चे मुख्यमंत्री (१९८०-८७) होते व नंतर ते गोवाचे मुख्यमंत्री (१९८७-९०, ९४-९८, २००५, २००५-०७) होते. येथे त्यांच्या दोन्ही पदांचा कार्यकाळ एकत्रीतपणे विचारात घेतले गेले आहे.}} | rowspan="4" |[[गोव्याचे मुख्यमंत्री|गोवा]] |१६ जानेवारी १९८० |२७ मार्च १९९० | rowspan="4" |१५ वर्ष, ३२५ दिवस | rowspan="4" |[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | rowspan="4" bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस}} | |- |१६ डिसेंबर १९९४ |२९ जुलै १९९८ |- |३ फेब्रुवारी २००५ |४ मार्च २००५ |- |७ जून २००५ |८ जून २००७ |- | rowspan="3" |१८ | rowspan="3" |[[चित्र:Chandrababu_Naidu_2017.jpg|100x100अंश]] ! rowspan="3" |[[एन. चंद्रबाबू नायडू]] | rowspan="3" |[[आंध्र प्रदेशचे मुख्यमंत्री|आंध्र प्रदेश]] |१ सप्टेंबर १९९५ |१४ मे २००४ | rowspan="3" |{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|2010|10|11}} | rowspan="3" |[[तेलुगू देशम पक्ष]] | rowspan="3" bgcolor={{पक्ष रंग|तेलुगू देशम पक्ष}} | |- |८ जून २०१४ |३० मे २०१९ |- |१२ जून २०२४ |''पदस्थ'' |- | rowspan="4" |१९ | rowspan="4" |[[चित्र:Governor_S._C._Jamir_with_CM_Naveen_Patnaik_and_President_Kovind_(cropped).jpg|100x100अंश]] ! rowspan="4" |[[एस.सी. जमीर]] | rowspan="4" |[[नागालँडचे मुख्यमंत्री|नागालँड]] |१८ एप्रिल १९८० |५ जून १९८० | rowspan="4" |१५ वर्ष, १५१ दिवस | rowspan="2" |युनायटेड डेमोक्रॅटिक फ्रंट-पुरोगामी | rowspan="2" bgcolor={{युनायटेड डेमोक्रॅटिक फ्रंट/meta/color}} | |- |१८ नोव्हेंबर १९८२ |२९ ऑक्टोबर १९८६ |- |२५ जानेवारी १९८९ |१६ मे १९९० | rowspan="2" |[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | rowspan="2" bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस}} | |- |२२ फेब्रुवारी १९९३ |६ मार्च २००३ |- |२० |[[चित्र:Sheila_Dikshit_Ji.jpg|100x100अंश]] ![[शीला दीक्षित]] |[[दिल्लीचे मुख्यमंत्री|दिल्ली]] |३ डिसेंबर १९९८ |२८ डिसेंबर २०१३ |{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|1998|12|03|2013|12|28}} |[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस}} | |- |२१ |[[चित्र:The_former_Chief_Minister_of_Chhattisgarh,_Dr._Raman_Singh.jpg|100x100अंश]] ![[रमण सिंह]] |[[छत्तीसगढचे मुख्यमंत्री|छत्तीसगढ]] |७ डिसेंबर २००३ |१७ डिसेंबर २०१८ |{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|2003|12|07|2018|12|17 }} |[[भारतीय जनता पक्ष]] | bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय जनता पक्ष}} | |- |२२ |[[चित्र:Okram_Ibobi_Singh.JPG|100x100अंश]] ![[ओक्राम इबोबी सिंह]] |[[मणिपूरचे मुख्यमंत्री|मणिपूर]] |७ मार्च २००२ |१५ मार्च २०१७ |{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|2002|03|7|2017|03|15}} |[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस}} | |- |२३ |[[चित्र:Tarun_Gogoi_-_Kolkata_2013-02-10_4891_Cropped.JPG|100x100अंश]] ![[तरुण गोगोई]] |[[आसामचे मुख्यमंत्री|आसाम]] |१८ मे २००१ |२४ मे २०१६ |{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|2001|05|18|2016|05|24}} |[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस}} | |- | rowspan="3" |२४ | rowspan="3" |[[चित्र:Ashok_Gehlot.jpg|100x100अंश]] ! rowspan="3" |[[अशोक गेहलोत]] | rowspan="3" |[[राजस्थानचे मुख्यमंत्री|राजस्थान]] |१ डिसेंबर १९९८ |८ डिसेंबर २००३ | rowspan="3" |{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|2008|12|9|2023|12|15}} | rowspan="3" |[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | rowspan="3" bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस}} | |- |१२ डिसेंबर २००८ |१३ डिसेंबर २०१३ |- |१७ डिसेंबर २०१८ |१५ डिसेंबर २०२३ |- |- | rowspan="2" |२५ | rowspan="2" |[[चित्र:Zoramthanga_in_2008.jpg|100x100अंश]] ! rowspan="2" |'''[[झोरामथंगा]]''' | rowspan="2" |मिझोरम |३ डिसेंबर १९९८ |११ डिसेंबर २००८ | rowspan="2" |{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|2008|12|07|2023|12|7}} | rowspan="2" |[[मिझो नॅशनल फ्रंट]] | rowspan="2" bgcolor={{मिझो नॅशनल फ्रंट/meta/color}} | |- |१५ डिसेंबर २०१८ |७ डिसेंबर २०२३ |- |- style="background:#DBD7D2;text-align:center" |२६ |[[चित्र:Chief_Minister_Government_of_West_Bengal_(19892837430)_crop.jpg|100x100अंश]] ![[ममता बॅनर्जी]] |[[पश्चिम बंगालचे मुख्यमंत्री|पश्चिम बंगाल]] |२० मे २०११ |''पदस्थ'' |{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|2011|05|20}} |[[अखिल भारतीय तृणमूल काँग्रेस]] | bgcolor={{अखिल भारतीय तृणमूल काँग्रेस/meta/color}} | |- | rowspan="3" |२७ | rowspan="3" | - ! rowspan="3" |[[विलियमसन ए. संगमा]] | rowspan="3" |[[मेघालयचे मुख्यमंत्री|मेघालय]] |२ एप्रिल १९७० |१० मार्च १९७८ | rowspan="3" |१४ वर्ष, २२१ दिवस |[[ऑल पार्टी हिल लीडर्स कॉन्फरन्स]] | bgcolor={{ऑल पार्टी हिल लीडर्स कॉन्फरन्स/meta/color}} | |- |७ मे १९८१ |२ मार्च १९८३ | rowspan="2" |[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | rowspan="2" bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस}} | |- |२ एप्रिल १९८३ |६ फेब्रुवारी १९८८ |- |२८ |[[चित्र:Photograph_of_Dr._Bidhan_Chandra_Roy,_2nd_Chief_Minister_of_West_Bengal.jpg|100x100अंश]] ![[बिधन चंद्र रॉय]] |[[पश्चिम बंगालचे मुख्यमंत्री|पश्चिम बंगाल]] |२३ जानेवारी १९४८ |१ जुलै १९६२ |{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|1948|01|23|1962|07|01}} |[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस}} | |- | rowspan="5" |२९<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/the-five-oaths-of-jayalalithaa/article14335230.ece1|title=The five oaths of Jayalalithaa|work=द हिंदू|access-date=}}</ref> | rowspan="5" |[[चित्र:J_Jayalalithaa.jpg|100x100अंश]] ! rowspan="5" |[[जयललिता]] | rowspan="5" |[[तमिळनाडूचे मुख्यमंत्री|तमिळनाडू]] |२४ जून १९९१ |१३ मे १९९६ | rowspan="5" |१४ वर्ष, १२७ दिवस | rowspan="5" |[[अखिल भारतीय अण्णा द्रविड मुन्नेत्र कळघम]] | rowspan="5" bgcolor={{अखिल भारतीय अण्णा द्रविड मुन्नेत्र कळघम/meta/color}} | |- |१४ मे २००१ |२१ सप्टेंबर २००१ |- |२ मार्च २००२ |१३ मे २००६ |- |१६ मे २०११ |२८ सप्टेंबर २०१४ |- |२३ मे २०१५ |५ डिसेंबर २०१६ |- | rowspan="2" |३० | rowspan="2" | - ! rowspan="2" |[[नर बहादूर भंडारी]] | rowspan="2" |सिक्कीम |१८ ऑक्टोबर १९७९ |११ मे १९८४ | rowspan="2" |१३ वर्ष, २७७ दिवस |[[सिक्कीम जनता परिषद]] | bgcolor={{सिक्कीम जनता परिषद/meta/color}} | |- |८ मार्च १९८५   |१८ मे १९९४ |[[सिक्कीम संग्राम परिशद]] | bgcolor={{सिक्कीम संग्राम परिषद/meta/color}} | |- | rowspan="2" |३१ | rowspan="2" |[[चित्र:J_B_Pattnaik,_Governor_of_Assam.jpg|100x100अंश]] ! rowspan="2" |[[जानकी बल्लभ पटनाईक]] | rowspan="2" |ओडिशा |९ जून १९८० |७ डिसेंबर १९८९ | rowspan="2" |१३ वर्ष, १५५ दिवस | rowspan="2" |[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | rowspan="2" bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस}} | |- |१५ मार्च १९९५ |१७ फेब्रुवारी १९९९ |- |३२ | - ![[बिमला प्रसाद चालिहा]] |[[आसामचे मुख्यमंत्री|आसाम]] |२८ डिसेंबर १९५७ |११ नोव्हेंबर १९७० |{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|1957|12|28|1970|11|11}} |[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस}} | |- |३३ |[[चित्र:Official Photograph of Prime Minister Narendra Modi Portrait.png|100x100अंश]] ![[नरेंद्र मोदी]] |[[गुजरातचे मुख्यमंत्री|गुजरात]] |७ ऑक्टोबर २००१ |२२ मे २०१४ |{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|2001|10|7|2014|05|22}} |[[भारतीय जनता पक्ष]] | bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय जनता पक्ष}} | |- | rowspan="3" |३४ | rowspan="3" | [[चित्र:The President of India, Dr. Shankar Dayal Sharma meeting with Shri Bhajan Lal, Chief Minister of Haryana at Rashtrapati Bhavan in New Delhi on April 02, 1994 (cropped).jpg|94x94अंश]] ! rowspan="3" |[[भजनलाल|भजन लाल]] | rowspan="3" |हरयाणा |२८ जून १९७९ |२३ मे १९८२ | rowspan="3" |११ वर्ष, ३०० दिवस |[[जनता पक्ष]] | bgcolor={{पक्ष रंग|जनता पक्ष}} | |- |२३ मे १९८२ |५ जून १९८६ | rowspan="2" |[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | rowspan="2" bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस}} | |- |२३ जून १९९१ |११ मे १९९६ |- | rowspan="3" |३५ | rowspan="3" | [[File:BansiLal.jpg|94x94अंश]] ! rowspan="3" |[[बन्सी लाल]] | rowspan="3" |हरयाणा |२१ मे १९६८ |१ डिसेंबर १९७५ | rowspan="3" |११ वर्ष, २८३ दिवस | rowspan="2" |[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | rowspan="2" bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस}} | |- |५ जून १९८६ |२० जून १९८७ |- |११ मे १९९६ |२४ जुलै १९९९ |[[हरियाणा विकास पक्ष]] | bgcolor={{हरियाणा विकास पक्ष/meta/color}} | |- |३६ |[[चित्र:Vasantrao_Naik_portrait.jpg|100x100अंश]] ![[वसंतराव नाईक]] |[[महाराष्ट्राच्या मुख्यमंत्र्यांची यादी|महाराष्ट्र]] |५ डिसेंबर १९६३ |२१ फेब्रुवारी १९७५ |{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|1963|12|5|1975|02|21}} |[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस}} | |- | rowspan="3" |३७ | rowspan="3" |[[File:Farooq Abdullah addressing at the Phase – 1 Solar Power Developers Meet and presentation of the “Certificate of Appreciation” and Trophies to Solar Power Developers for their best performance, in New Delhi.jpg |100x100अंश]] ! rowspan="3" |[[फारुख अब्दुल्ला]] | rowspan="3" |[[जम्मू आणि काश्मीरचे मुख्यमंत्री|जम्मू आणि काश्मीर]] |८ सप्टेंबर १९८२ |२ जुलै १९८४ | rowspan="3" |११ वर्ष, १५ दिवस | rowspan="3" |[[जम्मू आणि काश्मीर नॅशनल कॉन्फरन्स]] | rowspan="3" bgcolor={{जम्मू आणि काश्मीर नॅशनल कॉन्फरन्स/meta/color}} | |- |७ नोव्हेंबर १९८६ |१९ जानेवारी १९९० |- |९ ऑक्टोबर १९९६ |१८ ऑक्टोबर २००२ |- | rowspan="2" |३८ | rowspan="2" |[[चित्र:Pandit_Govind_Ballabh_Pant.jpg|100x100अंश]] ! rowspan="2" |[[गोविंद वल्लभ पंत]]{{efn|[[गोविंद वल्लभ पंत]] हे [[संयुक्त प्रांत|संयुक्त प्रांताचे]] पंतप्रधान (१९३७-३९ व १९४६-५०) होते व नंतर ते उत्तर प्रदेशचे मुख्यमंत्री (१९४६-५४) होते. येथे त्यांच्या दोन्ही पदांचा कार्यकाळ एकत्रीतपणे विचारात घेतले गेले आहे.}} | rowspan="2" |[[उत्तर प्रदेशचे मुख्यमंत्री|उत्तर प्रदेश]] |१७ जुलै १९३७ |२ नोव्हेंबर १९३९ | rowspan="2" |११ वर्ष, १३ दिवस | rowspan="2" |[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | rowspan="2" bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस}} | |- |१ एप्रिल १९४६ |२७ डिसेंबर १९५४ |- | rowspan="3" |३९ | rowspan="3" | [[File:Ek nayanar.jpeg|100x100अंश]] ! rowspan="3" |[[एरांबला कृष्णन नयनार]] | rowspan="3" |केरळ |२५ जानेवारी १९८० |२० ऑक्टोबर १९८१ | rowspan="3" |१० वर्ष, ३५५ दिवस | rowspan="3" |[[भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष (मार्क्सवादी)]] | rowspan="3" bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष (मार्क्सवादी)}} | |- |२६ मार्च १९८७ |२४ जून १९९१ |- |२० मे १९९६ |१७ मे २००१ |- | rowspan="3" |४० | rowspan="3" |[[चित्र:The_Governor_of_Jharkhand,_Shri_M.O.H_Farook_receiving_the_Queen's_Baton_2010_Delhi,_at_Raj_Bhavan_Ranchi_on_August_06,_2010_(cropped).jpg|100x100अंश]] ! rowspan="3" |[[एम.ओ.एच. फारूक]] | rowspan="3" |[[पुडुचेरीचे मुख्यमंत्री|पुडुचेरी]] |९ एप्रिल १९६७ |६ मार्च १९६८ | rowspan="3" |१० वर्ष, २५० दिवस |[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस}} | |- |१७ मार्च १९६९ |२ जानेवारी १९७४ |[[द्रविड मुन्नेत्र कळघम]] | bgcolor={{द्रविड मुन्नेत्र कळघम/meta/color}} | |- |१६ मार्च १९८५ |८ मार्च १९९० |[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस}} | |- |४१<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.news18.com/news/politics/curtain-falls-on-left-rule-after-34-years-in-wb-369046.html|title=Curtain falls on Left rule after 34 years in WB|date=13 May 2011|website=News18|access-date=}}</ref> |[[चित्र:Buddhadeb_Bhattacharjee_in_2009.jpg|100x100अंश]] ![[बुद्धदेव भट्टाचार्य]] |[[पश्चिम बंगालचे मुख्यमंत्री|पश्चिम बंगाल]] |६ नोव्हेंबर २००० |२० मे २०११ |{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|2000|11|06|2011|05|20}} |[[भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष (मार्क्सवादी)]] | bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष (मार्क्सवादी)}} | |- | rowspan="3" |४२ | rowspan="3" |[[चित्र:BS_Shekhawat.jpg|100x100अंश]] ! rowspan="3" |[[भैरोसिंह शेखावत]] | rowspan="3" |[[राजस्थानचे मुख्यमंत्री|राजस्थान]] |२२ जून १९७७ |१६ फेब्रुवारी १९८० | rowspan="3" |१० वर्ष, १५६ दिवस |[[जनता पक्ष]] | bgcolor={{पक्ष रंग|जनता पक्ष}} | |- |४ मार्च १९९० |१५ डिसेंबर १९९२ | rowspan="2" |[[भारतीय जनता पक्ष]] | rowspan="2" bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय जनता पक्ष}} | |- |४ डिसेंबर १९९३ |१ डिसेंबर १९९८ |- | rowspan="2" |४३ | rowspan="2" |[[चित्र:MG_Ramachandran_2017_stamp_of_India.jpg|100x100अंश]] ! rowspan="2" |[[ए‍म.जी. रामचंद्रन]] | rowspan="2" |[[तमिळनाडूचे मुख्यमंत्री|तमिळनाडू]] |३० जून १९७७ |१७ फेब्रुवारी १९८० | rowspan="2" |१० वर्ष, ६५ दिवस | rowspan="2" |[[अखिल भारतीय अण्णा द्रविड मुन्नेत्र कळघम]] | rowspan="2" bgcolor={{अखिल भारतीय अण्णा द्रविड मुन्नेत्र कळघम/meta/color}}| |- |९ जून १९८० |२४ डिसेंबर १९८७ |- |४४ |[[चित्र:Nripen_Chakraborty.jpg|100x100अंश]] ![[नृपेन चक्रवर्ती]] |[[त्रिपुराचे मुख्यमंत्री|त्रिपुरा]] |५ जानेवारी १९७८ |५ फेब्रुवारी १९८८ |{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|1978|1|5|1988|2|5}} |[[भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष (मार्क्सवादी)]] | bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष (मार्क्सवादी)}} | |- | rowspan="2" |४५ | rowspan="2" |[[चित्र:Rajasthan_CM_Vasundhara_Raje.JPG|100x100अंश]] ! rowspan="2" |[[वसुंधरा राजे शिंदे]] | rowspan="2" |[[राजस्थानचे मुख्यमंत्री|राजस्थान]] |८ डिसेंबर २००३ |१२ डिसेंबर २००८ | rowspan="2" |१० वर्ष, ८ दिवस | rowspan="2" |[[भारतीय जनता पक्ष]] | rowspan="2" bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय जनता पक्ष}} | |- |१३ डिसेंबर २०१३ |१७ डिसेंबर २०१८ |- |४६ |[[चित्र:Digvijaya_Singh.jpg|100x100अंश]] ![[दिग्विजय सिंग]] |[[मध्य प्रदेशचे मुख्यमंत्री|मध्य प्रदेश]] |७ डिसेंबर १९९३ |८ डिसेंबर २००३ |{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|1993|12|07|2003|12|08}} |[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस}} | |- |} ;टिप्पण्या {{notelist}} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{विद्यमान भारतीय मुख्यमंत्री}} [[वर्ग:भारतामधील राज्यांचे मुख्यमंत्री|*]] 986wy6rq3yety1obyh1j2yayfklm5oi 0 348552 2682993 2669354 2026-05-06T11:06:10Z ~2026-27271-98 182845 /* कलाकार */ 2682993 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट दूरचित्रवाणी कार्यक्रम | कार्यक्रम = घरोघरी मातीच्या चुली | चित्र = | लोगो_चित्र_शीर्षक = | उपशीर्षक = | प्रकार = | निर्माता = [[आदेश बांदेकर]] | निर्मिती संस्था = सोहम प्रोडक्शन | दिग्दर्शक = | क्रिएटीव्ह दिग्दर्शक = | सूत्रधार = | विजेते = | पंच = | आवाज = | अभिवाचक = | थीम संगीत संगीतकार = | शीर्षकगीत = | अंतिम संगीत = | संगीतकार = | कलाकार = [[#कलाकार|खाली पहा]] | देश = [[भारत]] | भाषा = [[मराठी भाषा|मराठी]] | वर्ष संख्या = | एपिसोड संख्या = | कार्यकारी निर्माता = | सुपरवायझिंग निर्माता = | असोसिएट निर्माता = | सह निर्माता = | कथा संकलन = | संकलन = | स्थळ = | कॅमेरा = | चालण्याचा वेळ = * दररोज संध्या. ७.३० वाजता * दररोज रात्री १०.३० वाजता (५ जानेवारी २०२६ पासून) | वाहिनी = [[स्टार प्रवाह]] | चित्र प्रकार = | ध्वनी प्रकार = | पहिला भाग = | प्रथम प्रसारण = १८ मार्च २०२४ | शेवटचे प्रसारण = चालू | आधी = वचन दिले तू मला | नंतर = येड लागलं प्रेमाचं | सारखे = }} '''घरोघरी मातीच्या चुली''' ही [[स्टार प्रवाह]] वाहिनीवर प्रसारित होणारी एक मालिका आहे. == कलाकार == * सुमीत पुसावळे - ऋषिकेश पुरुषोत्तम रणदिवे * [[रेश्मा शिंदे]] - जानकी कारखानीस / जानकी ऋषिकेश रणदिवे / जानकी मधुकर पाटील * [[सविता प्रभुणे]] - सुमित्रा पुरुषोत्तम रणदिवे * प्रतीक्षा मुणगेकर - ऐश्वर्या सयाजीराव विखे-पाटील / ऐश्वर्या सारंग रणदिवे * प्रमोद पवार - पुरुषोत्तम रणदिवे (नाना) * उदय नेने - सारंग पुरुषोत्तम रणदिवे * आरोही सांबरे - ओवी ऋषिकेश रणदिवे * आशुतोष पत्की - सौमित्र पुरुषोत्तम रणदिवे * ऋतुजा कुलकर्णी - अवंतिका सौमित्र रणदिवे * भक्ती देसाई - शर्वरी पुरुषोत्तम रणदिवे * सुनील गोडसे - सयाजीराव विखे-पाटील * [[नयना आपटे]] - सरस्वती * अक्षय वाघमारे - विक्रांत * भाग्यश्री दळवी - निकिता == पुनर्निर्मिती == {|class="wikitable" style="text-align:center;" ! भाषा ! नाव ! वाहिनी ! प्रकाशित |- | [[हिंदी]] | कहानी घर घर की | [[स्टार प्लस]] | १६ ऑक्टोबर २००० - ९ ऑक्टोबर २००८ |- | [[तमिळ]] | विटुकू वीडू वासापडी | स्टार विजय | २२ एप्रिल २०२४ - १५ फेब्रुवारी २०२५ |- | [[कन्नड]] | जानकी संसारा | स्टार सुवर्णा | ६ मे २०२४ - २१ सप्टेंबर २०२४ |- | [[तेलुगू]] | इंतिती रामायणम | स्टार माँ | १० जून २०२४ - चालू |- | [[मल्याळम]] | जानकीयुदेयूम अभियुदेयूम वीडू | एशियानेट | १७ जून २०२४ - चालू |} [[वर्ग:स्टार प्रवाह दूरचित्रवाहिनी मालिका]] [[वर्ग:मराठी दूरचित्रवाहिनी मालिका]] 0y0ect5unhb9j87tif6h7r8irnj6ai1 0 374944 2682861 2639012 2026-05-05T12:34:46Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2682861 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''सुजाता मोहन''' या एक भारतीय नेत्रतज्ज्ञ आहेत. त्या चेन्नई येथे राहतात आणि आपल्या प्रांतात मोफत नेत्ररोग सेवा प्रदान करतात. त्यांच्या या परोपकारी कार्यासाठी त्यांना महिलांसाठीचा भारतातील सर्वोच्च पुरस्कार, [[नारी शक्ती पुरस्कार]] देऊन सन्मानित करण्यात आले.<ref name="nari shakti" /> == जीवन == सुजाता यांनी भारतातील [[चेन्नई]] येथील शंकर नेत्रालय या नेत्र रुग्णालयात शिक्षण घेतले. १९८६ मध्ये तिथे असतानाच त्याची भेट त्यांच्या भावी पतीशी झाली. २६ जानेवारी १९८७ रोजी त्यांचे हे दोघे जेवणासाठी आणि सिनेमासाठी काही वेळा भेटले. त्या नंतर सुजाता यांनी होकार दिला आणि १९ ऑगस्ट १९८७ रोजी त्यांचे लग्न झाले. त्यांना दोन मुली आहेत.<ref name="corp">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://corporatecitizen.in/issue17/cover-story-vision-mission.html|title=Corporate Citizen|website=corporatecitizen.in|access-date=2021-01-05}}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> सध्या त्या राजन आय केअर हॉस्पिटल येथे कार्यकारी वैद्यकीय संचालक म्हणून कार्यरत आहेत.<ref>{{स्रोत बातमी|last=Staff Reporter|url=https://www.thehindu.com/news/cities/chennai/nari-shakti-puraskar-presented/article26503672.ece|title=Nari Shakti Puraskar presented|date=2019-03-12|work=The Hindu|language=en-IN|issn=0971-751X|access-date=2021-01-05}}</ref> हॉस्पिटलमध्ये चेन्नई व्हिजन चॅरिटेबल ट्रस्ट नावाचा एक धर्मादाय विभाग आहे ज्याचा उद्देश दक्षिण भारतातील रुग्णांसाठी दृष्टी दोषावरील शस्त्रक्रिया पुरवणे आहे.<ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.newindianexpress.com/cities/chennai/2019/mar/13/dr-sujatha-mohan-a-womans-winning-vision-for-the-poor-1950400.html|title=Dr Sujatha Mohan: A woman’s winning vision for the poor|website=The New Indian Express|access-date=2021-01-05}}</ref> ट्रस्टने चेन्नईमधील {{Convert|150|km|mi}} परिसरातील [[कांचीपुरम]], [[तिरुवल्लूर]], तिरुवन्नमलई, [[वेल्लूर]] आणि [[विलुपुरम]] येथे १,००,००० पेक्षा जास्त लोकांचे डोळे तपासले गेले. ज्यामुळे रुग्णांना १,००,००० पेक्षा जास्त [[मोतीबिंदू]] शस्त्रक्रिया, ७,००० कॉर्नियल प्रत्यारोपण आणि ३,००,००० जोड्या चष्म्यांचा पुरवठा अशा मोफत सेवा देण्यात आल्या. सदरील शस्त्रक्रियेत रुग्णाच्या डोळ्यांमध्ये लेन्स देखील बसवले गेले. ही मोफत सेवा रोटरी क्लबच्या मदतीने करण्यात आली आहे.<ref name=":0" /> या क्लबने कॉर्नियल नेत्र प्रत्यारोपणासाठी निधी दिला, शिवाय डोळ्यांचे ऑपरेशन जागेवरच करता येईल अशी सुसज्ज व्हॅन देखील देण्यात आली आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.ritzmagazine.in/a-visionary-for-all-to-see-dr-mohan-rajan-dr-sujatha-mohanby-sanjay-pinto3/|title=A Visionary for all to see: Dr.Mohan Rajan & Dr. Sujatha Mohan - By Sanjay Pinto {{!}} RITZ|last=Pyarilal|first=Vasanth|date=2019-08-03|language=en-US|access-date=2021-01-05}}</ref> [[चित्र:Dr Sujatha Mohan.jpg|इवलेसे|नारी शक्ती पुरस्कार स्वीकारताना]] सुजाता यांना ८ मार्च २०१९ रोजी [[नारी शक्ती पुरस्कार|नारी शक्ती पुरस्काराने]] सन्मानित करण्यात आले. २०१८ चा हा पुरस्कार [[जागतिक महिला दिन|आंतरराष्ट्रीय महिला दिनी]] भारताचे तत्कालीन राष्ट्रपती [[रामनाथ कोविंद]] यांच्या हस्ते प्रदान करण्यात आला.<ref name="nari shakti">{{स्रोत बातमी|last=Staff Reporter|url=https://www.thehindu.com/news/cities/chennai/nari-shakti-puraskar-presented/article26503672.ece|title=Nari Shakti Puraskar presented|date=2019-03-12|work=The Hindu|language=en-IN|issn=0971-751X|access-date=2021-01-05}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{नारी शक्ती पुरस्कार}} {{DEFAULTSORT: मोहन, सुजाता}} [[वर्ग:चेन्नईमधील वैद्यकीय डॉक्टर]] [[वर्ग:जन्म वर्ष गहाळ (जिवंत लोक)]] [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] [[वर्ग:नारी शक्ती पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] bxys4pilcp6yqja22eai63u790f5oje 0 378378 2682966 2682530 2026-05-06T07:20:39Z RagnarPR 181376 2682966 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Ganoji_Raje_Bhosale_Portrait.jpg|इवलेसे|गणोजी राजे भोसले यांचे चित्रण]] {{Infobox person|name=गणोजी राजे भोसले|occupation=सरदार|known_for=भोसलेवाडीची स्थापना|era=मराठा साम्राज्य}} == परिचय == गणोजी राजे भोसले हे मराठा साम्राज्यकालीन सरदार होते. त्यांनी छत्रपती शाहू महाराज यांच्या कारकिर्दीत कार्य केले. भोसले घराण्याशी त्यांचा संबंध जोडला जातो. भोसलेवाडी गावाच्या स्थापनेशी त्यांचे नाव संबंधित आहे. == वंशपरंपरा व प्रारंभिक जीवन == भोसले घराण्यातील एक शाखा पुणे व सातारा परिसरात येऊन नीरा नदीकाठी नीरावाठार येथे स्थायिक झाली होती. या शाखेतील उमाजी भोसले हे [[छत्रपती शाहू महाराज]] यांच्या सैन्यात कार्यरत होते. एका स्वारीदरम्यान त्यांचा मृत्यू झाल्याचा उल्लेख आढळतो.<ref>ऐतिहासिक नोंद, पृष्ठ १२</ref> उमाजी भोसले यांचा एकुलता एक पुत्र गणोजी राजे भोसले होय. वडिलांच्या निधनानंतर त्यांचे बालपण प्रतिकूल परिस्थितीत गेले. == गोपाळनाथ महाराजांचा आश्रय == गणोजी राजे यांच्या मातेस [[गोपाळनाथ महाराज]] यांचा आधार लाभल्याचा उल्लेख विविध ग्रंथांमध्ये आढळतो.<ref>नाथ संप्रदाय ग्रंथ, पृष्ठ २२</ref> गणोजी राजे यांनी त्यांच्या आश्रयाखाली सेवा केली असल्याचे नमूद केले आहे. == पराक्रम व दरबारी मान == गणोजी राजे भोसले यांनी छत्रपतींच्या सैन्यात विविध मोहिमांमध्ये सहभाग घेतला. पुढे [[छत्रपती शाहू महाराज]] यांनी त्यांना दरबारात सन्मानित करून पालखी, नगारा व डंका-निशाणाचे मानकरी पद प्रदान केले. ही घटना शके १६६० (इ.स. १७३८) साली घडल्याचे उल्लेख आढळतात.<ref>ऐतिहासिक संदर्भ, पृष्ठ ५५</ref> == भोसलेवाडीची स्थापना == [[छत्रपती शाहू महाराज]] यांनी गणोजी राजे यांना इनाम देण्याची संधी दिली. त्यानुसार कृष्णा व तारळी नद्यांच्या संगमाजवळील जागा निवडण्यात आली. शालिवाहन शके १६६६ (इ.स. १७४४) मध्ये त्या ठिकाणी गावाची स्थापना करण्यात आली. प्रारंभी या गावाचे नाव “गोपाळवाडी” असे होते; पुढे ते “भोसलेवाडी” या नावाने ओळखले जाऊ लागले.<ref>इनामपत्र, शके १६६६</ref> == धार्मिक व सांस्कृतिक परंपरा == भोसलेवाडीच्या स्थापनेच्या वेळी एकनाथ षष्ठी उत्सवाची परंपरा सुरू झाली. ही परंपरा आजही स्थानिक पातळीवर पाळली जाते. == शिरोमणी ग्रंथ == [[गोपाळनाथ महाराज]] यांनी “शिरोमणी” हा ग्रंथ भोसलेवाडी येथे रचला. या ग्रंथाची रचना शके १६६८ (इ.स. १७४६) साली झाली. हा ग्रंथ सुमारे ९२०१ ओव्यांचा आहे.<ref>शिरोमणी ग्रंथ, पृष्ठ १०</ref> == परंपरागत कथन == गणोजी राजे भोसले यांच्या जीवनाविषयीची माहिती “श्री नाथ लीलाविलास” व इतर ग्रंथांमध्ये आढळते. त्यांच्या पुत्र आबाजी भोसले यांच्या विनंतीवरून शाहीर हैबती यांनी हा वृत्तांत कथन केल्याचे नमूद केले आहे. == संदर्भ == <references /> bqb57d3l6b50clbpl9cd0ge4gd3cr44 2682992 2682966 2026-05-06T10:05:40Z RagnarPR 181376 2682992 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Ganoji_Raje_Bhosale_Portrait.jpg|इवलेसे|गणोजी राजे भोसले यांचे चित्रण]] {{Infobox person|name=गणोजी राजे भोसले|occupation=सरदार|known_for=भोसलेवाडीची स्थापना|era=मराठा साम्राज्य}} == परिचय == गणोजी राजे भोसले हे मराठा साम्राज्यकालीन सरदार होते. त्यांनी छत्रपती शाहू महाराज यांच्या कारकिर्दीत कार्य केले. भोसले घराण्याशी त्यांचा संबंध जोडला जातो. भोसलेवाडी गावाच्या स्थापनेशी त्यांचे नाव संबंधित आहे. == वंशपरंपरा व प्रारंभिक जीवन == भोसले घराण्यातील एक शाखा पुणे व सातारा परिसरात येऊन नीरा नदीकाठी नीरावाठार येथे स्थायिक झाली होती. या शाखेतील उमाजी भोसले हे [[छत्रपती शाहू महाराज]] यांच्या सैन्यात कार्यरत होते. एका स्वारीदरम्यान त्यांचा मृत्यू झाल्याचा उल्लेख आढळतो.<ref>ऐतिहासिक नोंद, पृष्ठ १२</ref> उमाजी भोसले यांचा एकुलता एक पुत्र गणोजी राजे भोसले होय. वडिलांच्या निधनानंतर त्यांचे बालपण प्रतिकूल परिस्थितीत गेले. == गोपाळनाथ महाराजांचा आश्रय == गणोजी राजे यांच्या मातेस [[गोपाळनाथ महाराज]] यांचा आधार लाभल्याचा उल्लेख विविध ग्रंथांमध्ये आढळतो.<ref>नाथ संप्रदाय ग्रंथ, पृष्ठ २२</ref> गणोजी राजे यांनी त्यांच्या आश्रयाखाली सेवा केली असल्याचे नमूद केले आहे. == पराक्रम व दरबारी मान == गणोजी राजे भोसले यांनी छत्रपतींच्या सैन्यात विविध मोहिमांमध्ये सहभाग घेतला. पुढे [[छत्रपती शाहू महाराज]] यांनी त्यांना दरबारात सन्मानित करून पालखी, नगारा व डंका-निशाणाचे मानकरी पद प्रदान केले. ही घटना शके १६६० (इ.स. १७३८) साली घडल्याचे उल्लेख आढळतात.<ref>ऐतिहासिक संदर्भ, पृष्ठ ५५</ref> == भोसलेवाडीची स्थापना == [[छत्रपती शाहू महाराज]] यांनी गणोजी राजे यांना इनाम देण्याची संधी दिली. त्यानुसार कृष्णा व तारळी नद्यांच्या संगमाजवळील जागा निवडण्यात आली. मग नाथांनी स्वहस्ते एक मेख तोडून ती त्या ठिकाणी पाचही गावकऱ्यांदेखत रोवली. सर्वांना उद्देशून नाथ म्हणाले, ही मेख रोवली ती शेषाच्या मतकापर्यंत पोहोचली आहे. जोपर्यंत पृथ्वी आहे, तो पर्यंत भोसले घराणाचा वंश येथे नांदेल. यानंतर गुळाच्या पाच ठेपा प्रसाद वाटला. याच जागेच्या पश्चिमेस खुद्द नाथांनीच आपल्या आसनाची जागा निवडली. भोसलेवाडीची स्थापना अशा प्रकारे फाल्गुन वद्य ६ शके १६६६ (इ.स. १७४४) मध्ये त्या ठिकाणी गावाची स्थापना करण्यात आली. प्रारंभी या गावाचे नाव “गोपाळवाडी” असे होते; पुढे ते “भोसलेवाडी” या नावाने ओळखले जाऊ लागले.<ref>इनामपत्र, शके १६६६</ref> == धार्मिक व सांस्कृतिक परंपरा == भोसलेवाडीच्या स्थापनेच्या वेळी एकनाथ षष्ठी उत्सवाची परंपरा सुरू झाली. ही परंपरा आजही स्थानिक पातळीवर पाळली जाते. == शिरोमणी ग्रंथ == [[गोपाळनाथ महाराज]] यांनी “शिरोमणी” हा ग्रंथ भोसलेवाडी येथे रचला. या ग्रंथाची रचना शके १६६८ (इ.स. १७४६) साली झाली. हा ग्रंथ सुमारे ९२०१ ओव्यांचा आहे.<ref>शिरोमणी ग्रंथ, पृष्ठ १०</ref> == परंपरागत कथन == गणोजी राजे भोसले यांच्या जीवनाविषयीची माहिती “श्री नाथ लीलाविलास” व इतर ग्रंथांमध्ये आढळते. त्यांच्या पुत्र आबाजी भोसले यांच्या विनंतीवरून शाहीर हैबती यांनी हा वृत्तांत कथन केल्याचे नमूद केले आहे. == संदर्भ == <references /> 0ymubu8qu18j7wpyelb1nmh61xu2y63 3 379374 2682933 2681659 2026-05-06T05:07:27Z संतोष गोरे 135680 /* आपली संपादने */ नवीन विभाग 2682933 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=मशालवाला}} -- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) १३:४०, २९ एप्रिल २०२६ (IST) == आपली संपादने == नमस्कार, आपण यापूर्वीच [[मसुदा:श्री.मनोहर पांडुरंग वाघ]] वर लिखाण करत असताना [[मसुदा:श्री मनोहर पांडुरंग वाघ सर]] हा दुसरा मसुदा पुन्हा पुन्हा का निर्माण करत आहात? पहिल्या लेखात योग्य तो भर घालून दुरुस्ती करावी ही नम्र विनंती. -[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">. संतोष गोरे .</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> ✉️</span>]] ) १०:३७, ६ मे २०२६ (IST) l92jo4c4dh7g4bs7kyk9njmfgu1xjv2 0 379450 2682917 2682603 2026-05-06T03:49:32Z Ketaki Modak 21590 2682917 wikitext text/x-wiki एकोणिसावे शतक हा कालावधी १ जानेवारी १८०१ ते ३१ डिसेंबर १९०० या दरम्यानचा आहे. देशातील पहिले देवनागरी मुद्रण १८०५ साली मिरज येथे झाले. भगवद्गीतेच्या प्रकाशनाने त्याचा आरंभ झाला. <ref>https://bolbhidu.com/world-first-devnagri-bhagvadgita-was-pressed-in-miraj/</ref> तेथपासून १९०० सालापर्यंत मराठी भाषेत प्रकाशित झालेल्या पुस्तकांची यादी येथे करण्यात येत आहे. यामध्ये विषयांचे खूप वैविध्य पाहायला मिळते. {| class="wikitable" |+ !क्र. !प्रकाशन वर्ष !पुस्तकाचे नाव !विषय !प्रकार !लेखकाचे नाव !अनुवादकाचे नाव !मुद्रणालय !प्रकाशकाचे / प्रकाशन संस्थेचे नाव !अधिक माहिती |- |०१ |१८८९ |[[c:File:देशी_हुन्नर.pdf|देशी हुन्नर (हिंदुस्थान देशांतील कारागिरीचें वर्णन)]] |कारागिरीविषयक | |रावसाहेब बाळकृष्ण आत्माराम गुप्ते | |आर्यभूषण , पुणे |माधवराव बल्लाळ नामजोशी |चित्रकला, खोदीव काम, शिल्पकला इ. कलांची माहिती |- |०२ |१८९१ | [[c:File:धर्मशास्त्र_(Dharmshastra).pdf|धर्मशास्त्र]] |कायदेविषयक |अनुवादित |नारायण वासदेव फडके | |श्री शेतकरी छापखाना, पुणे | | * आवृत्ती ३ री * दत्तक, दायविभाग, वेतनादान, इ. संबंधी, ( कलकत्ता, मद्रास, आणि अलाहाबाद. हायकोर्टाचे निवाडे |- |०३ |१८८३ |[[c:File:अनेक-कवी-कृत-कविता.pdf|अनेक-कवि-कृत-कविता]] [[c:File:अनेक-कवी-कृत-कविता.pdf|(भाग ०१)]] | | |[[जनार्दन बाळाजी मोडक]] | | | |आनंदतनय, देवनाथ, उद्धवचिद्घन, मुक्तेश्वर,पांडुरंग, अमृतराय,चितामाणी, धुंडिकुमार, वामनपंडित यांच्या कवितांचा समावेश |- |०४ |१८८३ |[[c:File:काव्यदोष_विवेचन.pdf|काव्यदोष विवेचन]] | | |सिमियन बेंजामिन | |आत्माराम कान्होबा |गणपत कृष्णाजी,मुंबई |सरकारी मराठी शाळांतील क्रमिक सहा पुस्तकें व नलोपाख्यान यांतील कांही कवितांवर टीका. |- |०५ |१८९९ |[[c:File:केतकी_ग्रहगणितम्_।.pdf|केतकी ग्रहगणितम्]] | | |[[वासुदेव गोविंद आपटे]] | | |वामन दाजी ओक |संस्कृत भाषेतील पुस्तक |- |०६ |१९०० |[[c:File:कै_._श्रीमंत_महाराणी_जनाबाई_साहेब_गायकवाड_यांचे_चरित्र.pdf|कै . श्रीमंत महाराणी जमनाबाई साहेब गायकवाड यांचे चरित्र]] | | |[[नागेश विनायक बापट]] | |पूर्णचंद्रोदय, बडोदे |दामोदर सांवळाराम आणि मंडळी | |- |०७ |१८९३ |[[c:File:ज्योतिर्विलास.pdf|ज्योतिर्विलास]] [[c:File:ज्योतिर्विलास.pdf|(दुसरी आवृत्ती)]] | | |[[शं.बा. दीक्षित|शंकर बाळकृष्ण दीक्षित.]] | | | |नक्षत्र, ग्रहतारे यांची सचित्र माहिती |- |०८ |१८६२ |[[c:File:न्याय_रत्न.pdf|न्याय रत्न]] |कायदेविषयक | |गणेश बाबाजी माटे | |ज्ञान प्रकाश,पुणे | |न्यायशास्त्रावरील पुस्तक |- |०९ |१८७३ |[[c:File:पवित्र_शास्त्रातील_इतिहास.pdf|पवित्र शास्त्रातील इतिहास]] | | |रेवरेंड सी. एफ. श्र्वार्त्स साहेब | |एजुकेशन सोसायटी , मुंबई | | |- |१० |१८६३ |[[c:File:प्रमाणशास्त्र.pdf|प्रमाणशास्त्र]] |कायदेविषयक | |किण्डर्स् लीज् ला ऑफ एव्हिडन्स् |रा. मुकुंदराव भास्करजी, मुनसिफ्, पेण |गणपत कृष्णाजी,मुंबई |रावसाहेब विश्र्वनाथ नारायण मंडलिक वकील , हाय कोर्ट |A MANUAL OF THE LAW OF EVIDENCE याचा अनुवाद |- |११ |१८५९ |[[c:File:प्रसन्न_राघव_नाटक.pdf|प्रसन्न राघव नाटक]] | | |जयदेव (मूळ संस्कृत ग्रंथ) |शिवरामशास्त्री पाळंदे |गणपत कृष्णाजी,मुंबई | | |- |१२ |१८३९ |[[c:File:प्राचीन_मिस्त्रीलोकांचे_वृत्तांत_कथन.pdf|प्राचीन मिस्त्रीलोकांचे वृत्तांत कथन]] | | |मॅडम विल्सन | | | |Account of Ancient Egyptians |- |१३ |१८९२ |[[c:File:बालबोध_मेवा.pdf|बाळबोध मेवा]] | | |वासुदेव गोविंद आपटे | | |वामन दाजी ओक | |- |१४ |१८५७ |[[c:File:बाळमित्र_भाग_२.pdf|बाळमित्र भाग २]] [[c:File:बाळमित्र_भाग_२.pdf|(दुसरी आवृत्ती)]] | | |मेजर कँडी |गेस्फोर्ड साहेब |गणपत कृष्णाजी,मुंबई | |BERQUIN'S CHILDREN'S FRIEND, या पुस्तकाचा अनुवाद |- |१५ |१८९६ |[[c:File:भारतीय_ज्योतिशास्त्र.pdf|भारतीय ज्योतिशास्त्र]] | | |श.बा.दिक्षीत | | | | |- |१६ |१८९८ |[[c:File:मराठ्यांच्या_इतिहासाची_साधनें.pdf|मराठ्यांच्या इतिहासाची साधनें]] [[c:File:मराठ्यांच्या_इतिहासाची_साधनें.pdf|(१७५० ते १७६१ पर्यंत)]] |ऐतिहासिक | |विश्वनाथ काशीनाथ राजवाडे | |मोदवृत्त, वाई | | |- |१७ |१८६५ |[[c:File:विधवाविवाह.pdf|विधवाविवाह]] |सामाजिक | |[[ईश्वर चंद्र विद्यासागर|ईश्वर चंद्र विदयासागर]] | |इंदुप्रकाश , मुंबई |विष्णु परशुराम शास्ञी पंडित |MARRIAGE OF WIDOWS या पुस्तकाचा अनुवाद, श्रीमंत राजमान्य राजश्री रामचद्रराव ऊर्फ आपासाहेब पटवर्धन, जमखिंडीकर संस्थानिक यांची संकल्पना होती. |- |१८ |१८५६ |[[c:File:शंकुछेद.pdf|शंकुछेद]] | | |रथरफर्डस् ह्टन |दाजी नीळकंठ नगरकर |ज्ञान प्रकाश |मेहरबान दक्षिणा प्रैजक मिटी ह्यांनी , पुणे |ज्योतिःशास्त्रास उपयुक्त ग्रंथ |- |१९ |१८८८ |[[c:File:श्री_रामदासस्वामी_कृत_रामायण.pdf|श्री रामदासस्वामी कृत रामायण]] | | |श्री रामदासस्वामी |जनार्दन बाळाजी मोडक |ज्ञान प्रकाश,पुणे | |श्री रामदासस्वामी यांचे चरित्र समाविष्ट केलेले आहे. |- |२० |१९०० |[[c:File:श्री._ताजिकशास्त्रोक्त_षोडशयोग_दर्पण.pdf|श्री. ताजिकशास्त्रोक्त षोडशयोग दर्पण]] | | |बृहज्जातक, रमल- नवरत्न, जातकदर्पण |गणेशभट्ट बित्र बाळभट्ट हेर्लेकर |श्रीरामतत्व प्रकाश |आबाजी रामचंद्र सावंत | |} == संदर्भ == [[वर्ग:याद्या]] 564f4l4lluywrbmzpnx61md98l9ja38 2682943 2682917 2026-05-06T05:31:35Z Ketaki Modak 21590 2682943 wikitext text/x-wiki एकोणिसावे शतक हा कालावधी १ जानेवारी १८०१ ते ३१ डिसेंबर १९०० या दरम्यानचा आहे. देशातील पहिले देवनागरी मुद्रण १८०५ साली मिरज येथे झाले. भगवद्गीतेच्या प्रकाशनाने त्याचा आरंभ झाला. <ref>https://bolbhidu.com/world-first-devnagri-bhagvadgita-was-pressed-in-miraj/</ref> तेथपासून १९०० सालापर्यंत मराठी भाषेत प्रकाशित झालेल्या पुस्तकांची यादी येथे करण्यात येत आहे. यामध्ये विषयांचे खूप वैविध्य पाहायला मिळते. {| class="wikitable" |+ !क्र. !प्रकाशन वर्ष !पुस्तकाचे नाव !विषय !प्रकार !लेखकाचे नाव !अनुवादकाचे नाव !मुद्रणालय !प्रकाशकाचे / प्रकाशन संस्थेचे नाव !अधिक माहिती |- |०१ |१८८९ |[[c:File:देशी_हुन्नर.pdf|देशी हुन्नर (हिंदुस्थान देशांतील कारागिरीचें वर्णन)]] |कारागिरीविषयक | |रावसाहेब बाळकृष्ण आत्माराम गुप्ते | |आर्यभूषण , पुणे |माधवराव बल्लाळ नामजोशी |चित्रकला, खोदीव काम, शिल्पकला इ. कलांची माहिती |- |०२ |१८९१ | [[c:File:धर्मशास्त्र_(Dharmshastra).pdf|धर्मशास्त्र]] |कायदेविषयक |अनुवादित |नारायण वासदेव फडके | |श्री शेतकरी छापखाना, पुणे | | * आवृत्ती ३ री * दत्तक, दायविभाग, वेतनादान, इ. संबंधी, ( कलकत्ता, मद्रास, आणि अलाहाबाद. हायकोर्टाचे निवाडे |- |०३ |१८८३ |[[c:File:अनेक-कवी-कृत-कविता.pdf|अनेक-कवि-कृत-कविता]] [[c:File:अनेक-कवी-कृत-कविता.pdf|(भाग ०१)]] |काव्य | |[[जनार्दन बाळाजी मोडक]] | | | |आनंदतनय, देवनाथ, उद्धवचिद्घन, मुक्तेश्वर,पांडुरंग, अमृतराय,चितामाणी, धुंडिकुमार, वामनपंडित यांच्या कवितांचा समावेश |- |०४ |१८८३ |[[c:File:काव्यदोष_विवेचन.pdf|काव्यदोष विवेचन]] |समीक्षा | |सिमियन बेंजामिन | |आत्माराम कान्होबा |गणपत कृष्णाजी,मुंबई |सरकारी मराठी शाळांतील क्रमिक सहा पुस्तकें व नलोपाख्यान यांतील कांही कवितांवर टीका. |- |०५ |१८९९ |[[c:File:केतकी_ग्रहगणितम्_।.pdf|केतकी ग्रहगणितम्]] | | |[[वासुदेव गोविंद आपटे]] | | |वामन दाजी ओक |संस्कृत भाषेतील पुस्तक |- |०६ |१९०० |[[c:File:कै_._श्रीमंत_महाराणी_जनाबाई_साहेब_गायकवाड_यांचे_चरित्र.pdf|कै . श्रीमंत महाराणी जमनाबाई साहेब गायकवाड यांचे चरित्र]] |चरित्र | |[[नागेश विनायक बापट]] | |पूर्णचंद्रोदय, बडोदे |दामोदर सांवळाराम आणि मंडळी | |- |०७ |१८९३ |[[c:File:ज्योतिर्विलास.pdf|ज्योतिर्विलास]] [[c:File:ज्योतिर्विलास.pdf|(दुसरी आवृत्ती)]] | | |[[शं.बा. दीक्षित|शंकर बाळकृष्ण दीक्षित.]] | | | |नक्षत्र, ग्रहतारे यांची सचित्र माहिती |- |०८ |१८६२ |[[c:File:न्याय_रत्न.pdf|न्याय रत्न]] |कायदेविषयक | |गणेश बाबाजी माटे | |ज्ञान प्रकाश,पुणे | |न्यायशास्त्रावरील पुस्तक |- |०९ |१८७३ |[[c:File:पवित्र_शास्त्रातील_इतिहास.pdf|पवित्र शास्त्रातील इतिहास]] |इतिहास | |रेवरेंड सी. एफ. श्र्वार्त्स साहेब | |एजुकेशन सोसायटी , मुंबई | | |- |१० |१८६३ |[[c:File:प्रमाणशास्त्र.pdf|प्रमाणशास्त्र]] |कायदेविषयक | |किण्डर्स् लीज् ला ऑफ एव्हिडन्स् |रा. मुकुंदराव भास्करजी, मुनसिफ्, पेण |गणपत कृष्णाजी,मुंबई |रावसाहेब विश्र्वनाथ नारायण मंडलिक वकील , हाय कोर्ट |A MANUAL OF THE LAW OF EVIDENCE याचा अनुवाद |- |११ |१८५९ |[[c:File:प्रसन्न_राघव_नाटक.pdf|प्रसन्न राघव नाटक]] |नाटक | |जयदेव (मूळ संस्कृत ग्रंथ) |शिवरामशास्त्री पाळंदे |गणपत कृष्णाजी,मुंबई | | |- |१२ |१८३९ |[[c:File:प्राचीन_मिस्त्रीलोकांचे_वृत्तांत_कथन.pdf|प्राचीन मिस्त्रीलोकांचे वृत्तांत कथन]] | | |मॅडम विल्सन | | | |Account of Ancient Egyptians |- |१३ |१८९२ |[[c:File:बालबोध_मेवा.pdf|बाळबोध मेवा]] |बालसाहित्य | |वासुदेव गोविंद आपटे | | |वामन दाजी ओक | |- |१४ |१८५७ |[[c:File:बाळमित्र_भाग_२.pdf|बाळमित्र भाग २]] [[c:File:बाळमित्र_भाग_२.pdf|(दुसरी आवृत्ती)]] |बालसाहित्य | |मेजर कँडी |गेस्फोर्ड साहेब |गणपत कृष्णाजी,मुंबई | |BERQUIN'S CHILDREN'S FRIEND, या पुस्तकाचा अनुवाद |- |१५ |१८९६ |[[c:File:भारतीय_ज्योतिशास्त्र.pdf|भारतीय ज्योतिशास्त्र]] | | |श.बा.दिक्षीत | | | | |- |१६ |१८९८ |[[c:File:मराठ्यांच्या_इतिहासाची_साधनें.pdf|मराठ्यांच्या इतिहासाची साधनें]] [[c:File:मराठ्यांच्या_इतिहासाची_साधनें.pdf|(१७५० ते १७६१ पर्यंत)]] |ऐतिहासिक | |[[विश्वनाथ काशीनाथ राजवाडे]] | |मोदवृत्त, वाई | | |- |१७ |१८६५ |[[c:File:विधवाविवाह.pdf|विधवाविवाह]] |सामाजिक | |[[ईश्वर चंद्र विद्यासागर|ईश्वर चंद्र विदयासागर]] | |इंदुप्रकाश , मुंबई |विष्णु परशुराम शास्ञी पंडित |MARRIAGE OF WIDOWS या पुस्तकाचा अनुवाद, श्रीमंत राजमान्य राजश्री रामचद्रराव ऊर्फ आपासाहेब पटवर्धन, जमखिंडीकर संस्थानिक यांची संकल्पना होती. |- |१८ |१८५६ |[[c:File:शंकुछेद.pdf|शंकुछेद]] | | |रथरफर्डस् ह्टन |दाजी नीळकंठ नगरकर |ज्ञान प्रकाश |मेहरबान दक्षिणा प्रैजक मिटी ह्यांनी , पुणे |ज्योतिःशास्त्रास उपयुक्त ग्रंथ |- |१९ |१८८८ |[[c:File:श्री_रामदासस्वामी_कृत_रामायण.pdf|श्री रामदासस्वामी कृत रामायण]] |संतसाहित्य | |[[समर्थ रामदास स्वामी|श्री रामदासस्वामी]] |जनार्दन बाळाजी मोडक |ज्ञान प्रकाश,पुणे | |श्री रामदासस्वामी यांचे चरित्र समाविष्ट केलेले आहे. |- |२० |१९०० |[[c:File:श्री._ताजिकशास्त्रोक्त_षोडशयोग_दर्पण.pdf|श्री. ताजिकशास्त्रोक्त षोडशयोग दर्पण]] | | |बृहज्जातक, रमल- नवरत्न, जातकदर्पण |गणेशभट्ट बित्र बाळभट्ट हेर्लेकर |श्रीरामतत्व प्रकाश |आबाजी रामचंद्र सावंत | |- |२१ |१८९९ |[[c:File:श्रीमद_भगवद_एकादश_स्कंद_(हस्तलिखित).pdf|श्रीमद भगवद एकादश स्कंद (हस्तलिखित)]] |धर्मग्रंथ | |वासुदेव गोविंद आपटे | | |वामन दाजी ओक | |- |२२ |१८९५ |[[c:File:संगीत_शिवलीलामृत.pdf|संगीत शिवलीलामृत]] [[c:File:संगीत_शिवलीलामृत.pdf|(शिवलीलामृत ग्रंथांतील ओंवीबद्ध कथांचें पद्य रुपांतर]]) |पौराणिक | |बाळकृष्ण आबाजी पटवर्धन | | |श्रीक्षेत्र रामतीर्थ प्रायव्हेट लायब्ररी प्रेस, संस्थान जमखंडी | |- |२३ |१८९१ |[[c:File:सुराष्ट्र_देशाचा_ससाक्ष_इतिहास.pdf|सुराष्ट्र देशाचा ससाक्ष इतिहास]] |इतिहास | |[[गोपाळ हरी देशमुख|लोकहितवादी]] | |श्रीशिवाजी छापखाना | | * गुजराथीवरून मराठीत भाषांतर * सौराष्ट्र किंवा काठेवाड या प्रांताचा इतिहास |- |२४ |१८९५ |[[c:File:हिंदुस्थानची_राज्यव्यवस्था_व_लोकस्थिति.pdf|हिंदुस्थानची राज्यव्यवस्था व लोकस्थिति]] |इतिहास | | | |आर्यविजय, पुणे | |सुरुवातीची आणि शेवटची काही पाने गहाळ आहेत. |} == संदर्भ == [[वर्ग:याद्या]] 0vnu6233ezqzxzpj9wj36lmvky9c6or 0 379475 2682876 2682791 2026-05-05T18:06:45Z ElDiablo9412 62793 spelling fixed 2682876 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''उडणारा स्पॅगेटी दानव''' किंवा '''स्पॅगेटी दानव''' हे "'''पास्ताफारीझम'''" (इंग्रजीमध्ये ''{{Lang|en|Flying Spaghetti Monsterism}}'' किंवा ''{{Lang|en|Pastafarianism}}'') नावाच्या [[उपहास|उपहासात्मक]] बनवलेल्या [[धर्म|धर्माचा]] [[ईश्वर|देव]] आहे.<ref>{{Cite news |url = https://www.usatoday.com/story/news/nation-now/2015/11/16/church-flying-spaghetti-monster-massachusetts-religion/75862946/ |title = Pastafarian can wear strainer on head in license photo |work = [[USA Today]] |access-date = March 31, 2022 |archive-date = March 31, 2022 |archive-url = https://web.archive.org/web/20220331170756/https://www.usatoday.com/story/news/nation-now/2015/11/16/church-flying-spaghetti-monster-massachusetts-religion/75862946/ |url-status = live}}</ref><ref name="About">{{Cite web |url=http://www.venganza.org/?page_id=2 |title=About |last=Henderson |first=Bobby |website=The Church of the Flying Spaghetti Monster |access-date=August 10, 2012 |archive-date=February 11, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210211045609/https://www.spaghettimonster.org/about/ |url-status=live }}</ref> == शोध == हा दानव सुरुवातीपासूनच अस्तित्वात आहे असे या धर्माचे मत आहे. मे २००५ नंतर हा दानव लोकांच्या नजरेस पडू लागला, जेव्हा बॉबी हेंडरसन नावाच्या एका शास्त्रज्ञ आणि दूरदर्शी व्यक्तीने त्याचा शोध लावला. त्यांच्याच 'उडणाऱ्या स्पॅगेटी दानवाला' [[महाजाल|महाजाळावर]] [[धर्म|एक धार्मिक]] उपहास म्हणून सुरू केले होते. याचे कारण असे की, [[कॅन्सस]] ( [[अमेरिकेची राज्ये|अमेरिकेचे राज्य]] ) येथील एका प्रादेशिक [[शिक्षण]] मंडळाने ठरवले होते की [[जीवशास्त्र|जीवशास्त्राच्या]] तासांमध्ये, [[उत्क्रांती|उत्क्रांतीचा]] सिद्धांत केवळ ख्रिस्ती धर्माच्या 'इंटेलिजेंट डिझाइन'च्या सिद्धांतासोबतच शिकवला जावा. यासाठी हेंडरसनने कॅन्सस शिक्षण मंडळाला एक अधिकृत पत्र पाठवले. त्या पत्रात त्यांने असे लिहिले की, उडणाऱ्या स्पॅगेटी दानवाबद्दल देखील शाळांमध्ये शिकवले पाहिजे. त्यांने असेही म्हटले की, त्यांचे पत्र हे सिद्ध करते की, उडणाऱ्या स्पॅगेटी दानवाचा सिद्धांत हा किमान 'इंटेलिजेंट डिझाइन' इतकाच विश्वाच्या सुरुवातीचा वैध सिद्धांत आहे. थोडक्यात, हेंडरसनचा तथाकथित पुरावा हा इंटेलिजेंट डिझाइन आणि सृजनवादाच्या समर्थकांच्या युक्तिवादांशी मिळताजुळता दाखवून या पुराव्याद्वारे त्यांची खिल्ली उडवण्याचा उद्देश आहे. == पास्ताफारी धर्म == पास्ताफारीवाद ही बॉबी हेंडरसनने शोधलेली किंवा स्थापन केलेली एक उपहासात्मक धार्मिक चळवळ आहे. यात उडणाऱ्या स्पॅगेटी दानवाची पूजा केली जाते. त्याचे नाव रास्तफारी चळवळीचा आणि त्याच वेळी पास्ता बनवण्याच्या प्रक्रियेचा संदर्भ देते, ज्यापासून [[स्पॅगेटी]] तयार केली जाते. दुर्दैवाने, पास्ताफारीवादावर केवळ पारंपरिक धर्मांना बदनाम करण्यासाठी निर्माण केलेला एक बनावट धर्म असल्याचा शिक्का मारला गेला आहे. ही बदनामी एक खोटा आणि अन्यायकारक समज आहे. ही बदनामी सहसा मुख्य प्रवाहातील धर्मांद्वारे पसरवली जाते, ज्यांच्या अनुयायांना हे सत्य सहन होत नाही की, त्यांच्या देवापेक्षा हा 'पंखधारी देव' अधिक धाडसी आहे आणि हा 'दानव' अधिक मानवी आणि हसरा आहे. सध्या 'उडणारा स्पॅगेटी दानव' हा एकमेव देव आहे ज्याला विनोदबुद्धी आहे, या वस्तुस्थितीवरून पास्ताफॅरियनवाद हा धर्म नाही असा निष्कर्ष काढता येणार नाही. हा एक असा धर्म आहे, ज्याचा एकमेव सिद्धांत म्हणजे कोणताही सिद्धांत नाही. प्रत्येक अनुयायाचा श्रद्धेकडे पाहण्याचा दृष्टिकोन वैयक्तिक असू शकतो. उडणारा स्पॅगेटी दानव कशाचीही आज्ञा देत नाही, तो फक्त सकारात्मक उपाय सुचवतो. तसेच, येथे कोणताही नेता नाही आणि अनुयायांच्या समुदायातील प्रत्येक सदस्याला आपला धर्म काय आहे आणि तो कोणत्या दिशेने जात आहे (आणि ते बरोबरही असू शकते) हे सांगण्याचा अधिकार आहे. जे लोक पास्ताफारीवादाशी अपरिचित आहेत आणि ज्यांना पुरोहितांच्या एका जातीने आपल्या अनुयायांसाठी ठरवलेल्या गंभीर, निःसंदिग्ध धर्मांची सवय आहे, त्यांना हे समजावून सांगणे कठीण आहे. == धर्माचा इतिहास == जून २००५ मध्ये, [[कॅन्सस]] शिक्षण मंडळाला बॉबी हेंडरसन यांनी एक सार्वजनिक पत्र पाठवून, जीवशास्त्र अभ्यासक्रमांमध्ये नैसर्गिक निवडीद्वारे झालेल्या उत्क्रांतीच्या सिद्धांताच्या कालावधीइतकाच, बुद्धिमान रचनेवरील शैक्षणिक वेळ जोडण्याच्या मंडळाच्या निर्णयाला प्रतिसाद दिला <ref name="Raventós2006">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.nodo50.org/esperanto/artik57.htm}}</ref> . त्यांने उडणाऱ्या स्पॅगेटी दानवाद्दलच्या या सिद्धांतांना इतर सिद्धांतांइतकाच शालेय वेळ दिला जावा अशी बॉबी हेंडरसन यांनी. काही काळानंतर, त्यांना या समितीच्या तीन सदस्यांकडून कृतज्ञतापूर्ण प्रतिसाद मिळाला, तसेच समितीच्या चौथ्या सदस्याकडून उपहासापासून सावध राहण्याची धमकी देखील मिळाली. पुढील काही महिन्यांत, हेंडरसनच्या संकेतस्थळाला भेट देणाऱ्यांची संख्या सातत्याने वाढत गेली. ऑगस्टमध्ये जेव्हा Fark.com सारख्या विविध [[अनुदिनी]] आणि चालू घडामोडींच्या संकेतस्थळांवर उडणाऱ्या स्पॅगेटी दानवाच्या कथेचा उल्लेख झाला, तेंव्हा संकेतस्थळाची लोकप्रियता प्रचंड वाढली. त्यानंतर मुख्य प्रवाहातील माध्यमांनीही यावर वार्तांकन केले. या दंतकथेला धार्मिक [[मानववंशशास्त्र|मानववंशशास्त्रज्ञ]] [[Susan Johnston|सुसान जॉन्स्टन यांचा]] सारख्या अनेक अभ्यासकांकडूनही पाठिंबा मिळाला. [[Susan Johnston|सुसान जॉन्स्टन]] यांनी या दानवांचे वर्णन पुरुष आणि स्त्री दोन्ही असे केले - "दानवांचे [[नूडल्स]] सारखे वैशिष्ट्ये पुरुषाचे लिंग आणि दोन मांसल गोळे आहेत, जे स्पष्टपणे महान मातृदेवतेचे स्तन दर्शवतात." हेंडरसन त्यांच्या वेबसाइटवर नमूद करतात की अमेरिकेचे अध्यक्ष [[जॉर्ज डब्ल्यू. बुश]] आणि सिनेटर [[Bill Frist|बिल फ्रिस्ट]] यांनी गैर-उत्क्रांतीवादी सिद्धांतांच्या शिकवणीला सार्वजनिकरित्या समर्थन दिले आहे आणि यातून ते असा निष्कर्ष काढतात की बुश आणि फ्रिस्ट फ्लाइंग स्पॅगेटी मॉन्स्टर धर्माच्या शिकवणीला देखील समर्थन देतात. खालील सादृश्य हे उडणाऱ्या स्पॅगेटी दानवादावर विश्वास ठेवणाऱ्यांच्या "तार्किक" युक्तिवादाचे एक उदाहरण आहे, जे या विश्वासाचे सत्यत्व "सिद्ध" करते (वास्तविक पाहता, हे कॅंटरबरीच्या ॲन्सेल्मच्या अस्तित्वविषयक पुराव्याचे एक संतुलित सूत्र आहे): :# उडणारा स्पॅगेटी दानव ही एक आदर्श आणि परिपूर्ण वस्तू आहे. :# अस्तित्व हे परिपूर्णतेचाच एक भाग आहे. :# निष्कर्ष: 'नूडल मॅजेस्टी', उडणारा स्पॅगेटी दानव अस्तित्वात आहे. == देवतेचे लिंग == उडणाऱ्या स्पॅगेटी दानवाला लिंग नाही, कारण त्याच्या आत असलेली लांब नूडल त्याची पुरुष बाजू दर्शवते आणि दोन मीटबॉल त्याची स्त्री बाजू दर्शवतात. त्यामुळे खरंतर तो [[द्विलिंगी|एक द्विलिंगी]] आहे. पूजेसाठी वापरल्या जाणाऱ्या भाषेनुसार, त्याच्या नूडल महाराजांना स्त्री आणि पुरुष दोन्ही रूपात संबोधले जाऊ शकते, आणि कधीकधी हे राष्ट्रीय भाषेतील 'राक्षस' या शब्दाच्या लिंगानुसार घडते. == विवाहाबद्दलचा दृष्टिकोन == या धर्मात प्रत्येक प्रकारच्या [[कुटुंब|कुटुंबाच्या]] आणि सर्व प्रेम संबंधांच्या आणि [[विवाह|विवाहाच्या]] पवित्रतेचा आदर केला जातो आणि वैधता : पुरुष आणि स्त्री, पुरुष आणि स्त्री - ज्यांपैकी एकाने [[पारलिंगी|लिंगबदल]] शस्त्रक्रिया केली आहे, स्त्री आणि स्त्री, पुरुष आणि पुरुष, दोन पुरुष आणि एक स्त्री, दोन स्त्रिया आणि एक पुरुष, मोठे बहुलिंगी कौटुंबिक गट, आणि ज्या कोणत्याही प्रकारे एखादी व्यक्ती, जोडपे किंवा गट आपल्या प्रिय व्यक्तींसमोर आणि ते राहत असलेल्या देशातील कायद्यानुसार आपले प्रेम व्यक्त करू इच्छितात. == धर्माच्या श्रद्धा आणि प्रथा == [[चित्र:9378_-_Pastafariano_al_Presidio_anticlericale,_Milano,_2_June_2012_-_Foto_di_Giovanni_Dall'Orto.jpg|इवलेसे| एक पास्ताफेरियन आंदोलक डोक्यावर चाळणी घेऊन फ्लाइंग स्पॅगेटी मॉन्स्टरचे चिन्ह दाखवत आहे.]] *उडणाऱ्या स्पॅगेटी दानवाला शरीर किंवा शरीराचा आकार नसतो आणि ज्यांना ही कल्पना समजायला अडचण वाटते, फक्त त्यांना स्पष्ट करण्यासाठीच दानवानी प्रतिमा वापरली जाते. * विश्वाची निर्मिती उडणाऱ्या स्पॅगेटी दानवाने केली. * सुमारे ५००० वर्षांपूर्वी, भरपूर मद्यपान केल्यावर एका अदृश्य, उडणाऱ्या स्पॅगेटी दानवाने विश्वाची निर्मिती केली. यापूर्वी एखादा जीव अस्तित्वात होता हे सुचवणारा कोणताही पुरावा, त्या दानवाने आपल्या भक्तांच्या श्रद्धेची परीक्षा घेण्यासाठी मुद्दामहून पेरला होता. त्यामुळे, [[जीवाश्म|जीवाश्मांसारखे]] उत्क्रांतीचे सर्व खोटे पुरावे, त्याने आपल्या [[नूडल्स|नूडलच्या]] आकाराच्या उपांगाने आपल्या जगात मांडले. * उडणाऱ्या स्पॅगेटी दानवाच्या अनुयायांचा पवित्र पोशाख समुद्री डाकूंचा आहे. * पिठाची चाळणी ही धार्मिक शिरोवस्त्र आहे. * जेव्हा जसे की कार्बन-१४ [[कार्बन १४ किरणोत्सर्ग कालमापन पद्धती|कालमापन]] सारखे वैज्ञानिक मोजमाप केले जाते, तेव्हा उडणारा स्पॅगेटी दानव आपल्या नूडल्सच्या मदतीने निकालांमध्ये फेरफार करतो. * [[जागतिक तापमानवाढ]], [[भूकंप]], [[हरिकेन|चक्रीवादळे]] आणि इतर नैसर्गिक आपत्ती ह्या [[इ.स.चे १९ वे शतक|१९व्या शतकानंतर]] जगातील समुद्री डाकूंच्या संख्येत झालेल्या घटीचा थेट परिणाम आहेत. * बॉबी हेंडरसन हे एकमेव खऱ्या धर्माचे [[पैगंबर]] आहेत. * त्या धर्माचा पवित्र ग्रंथ ''<nowiki/>'द गॉस्पेल ऑफ द फ्लाइंग स्पॅगेटी मॉन्स्टर''' ( ''{{Lang-en|The Gospel of the Flying Spaghetti Monster}}'')आहे. * प्रत्येक [[शुक्रवार]] सुट्टीचा दिवस असतो. * स्वर्गात स्ट्रिपर फॅक्टरी आणि बिअरचा [[ज्वालामुखी]] असतो. * [[नरक]] बऱ्याच अंशी स्वर्गासारखाच असतो, फक्त तिथली बिअर गरम आणि बेचव असते आणि तिथल्या नर्तिकांना [[लैंगिक संक्रमित संसर्ग|लैंगिक संक्रमित रोग झालेले]] असतात. * या धर्मात असे मानले जाते की समुद्री डाकू - पहिले पास्ताफेरियन - हे शांत आणि थोर शोधक होते (आणि केवळ त्यांच्या प्रतिस्पर्धकांच्या प्रचारामुळेच त्यांना आता दरोडेखोर म्हणून ओळख मिळाली आहे). * दानवाला बिअर आवडते (अगदी अल्कोहोल नसलेली बिअर सुद्धा, उदा. रूट बिअर). * दानवाला फार गांभीर्याने घेऊ नये. * दानवाला विरोधाभास आवडतात. * या धर्माचे अनुयायी शिफारस करतात की चेहऱ्यावर केस (दाढी) वाढवल्याने श्रद्धा दृढ होते आणि पास्ताफॅरियनवादाच्या शिकवणींमध्ये ते आवश्यकही आहे; हे धर्माचे पूर्वज असलेल्या समुद्री डाकूंच्या प्रथांचे अनुसरण करते. * [[प्रार्थना|प्रार्थनेचा]] शेवट 'आमेन' ऐवजी '[[रामेन]]' या शब्दाने झाला पाहिजे. == एकमेव खरा दानव == {{हेसुद्धा पाहा|Uncyclopedia:Flying Spaghetti Monster}}उडणारा स्पॅगेटी दानव दोन मीटबॉल घातलेल्या स्पॅगेटीसारखा दिसतो. [[विश्व|विश्वाच्या]] निर्मितीचे चित्रण करणाऱ्या चित्रांमध्ये बहुतेकदा हा दानव स्वतः, [[झाड|झाडे]] असलेला [[पर्वत|एक पर्वत]] आणि [[बुटकेपणा|एक बुटका]] दाखवले जातात (हे सर्व मानव लो ने निर्माण केले होते असे मानले जाते). == धर्मात सामील होण्याचे फायदे == पास्ताफारीवाद्यांच्या मते, या धर्मात सामील होण्याचे फायदे खालीलप्रमाणे आहेत: * उडणाऱ्या स्पॅगेटी दानवाचे नैतिक मापदंड कमकुवत आहेत. * प्रत्येक शुक्रवारी धार्मिक सुट्टी असते. * मृत्यूनंतर [[आकाश|स्वर्गात]] तुम्ही [[बियर|बिअरचे]] [[ज्वालामुखी]] आणि नग्न नर्तकांच्या [[कारखाना|कारखान्यांचा]] आनंद घेऊ शकता. == टीका == एफएसएमने हेंडरसनला जीवे मारण्याच्या धमक्या देखील दिल्या आहेत, ज्या त्याच्या "चर्च ऑफ द फ्लाइंग स्पॅगेटी मॉन्स्टर" नावाच्या वेबसाइटवर पोस्ट केल्या आहेत. "मला आश्चर्य वाटले नाही," असे लान्स घरावी म्हणाले, [[इ.स. २००६|२००६]] मध्ये मुस्लिम जगात प्राणघातक दंगली भडकवणाऱ्या डॅनिश व्यंगचित्रांच्या क्रेझचा संदर्भ देत <ref name="Vergano2006">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.usatoday.com/tech/science/2006-03-26-spaghetti-monster_x.htm}}</ref> . == संदर्भ == {{संदर्भयादी|2}} jlexi89wyfv2nl7wu11rpls9ygizyao 0 379498 2682865 2682793 2026-05-05T14:30:56Z अभय नातू 206 साचा 2682865 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} {{गल्लत|मानसी जोशी (क्रिकेट खेळाडू)}} '''मानसी रॉय''' (पूर्वाश्रमीच्या '''जोशी''') या एक भारतीय चित्रपट आणि दूरदर्शन अभिनेत्री आहेत, ज्या ''साया'', ''घरवाली उपरवाली'' <ref name=":0">{{स्रोत बातमी|url=http://www.tribuneindia.com/2004/20040321/spectrum/tv.htm|title=Mum's not the word|date=21 March 2004|work=The Tribune|access-date=12 July 2016}}</ref> आणि ''कुसुम'' <ref name=":0" /> मधील भूमिकांसाठी ओळखल्या जातात. त्यांचे लग्न [[रोहित रॉय]] यांच्याशी झाले असून त्या अभिनेता [[शर्मन जोशी]] यांच्या मोठ्या बहीण आणि गुजराती नाट्य अभिनेते अरविंद जोशी यांच्या कन्या आहेत.<ref>{{स्रोत बातमी|last=Basu|first=Nilanjana|url=https://www.ndtv.com/entertainment/rohit-roy-mourns-late-father-in-law-arvind-joshi-another-legend-passes-2360052|title=Rohit Roy Mourns Late Father-In-Law Arvind Joshi: "Another Legend Passes"|date=29 January 2021|work=NDTV|access-date=7 January 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240107084327/https://www.ndtv.com/entertainment/rohit-roy-mourns-late-father-in-law-arvind-joshi-another-legend-passes-2360052|archive-date=7 January 2024|url-status=live}}</ref> जोशी यांनी २३ जून १९९९ रोजी अभिनेता [[रोहित रॉय]] यांच्याशी लग्न केले.<ref>{{स्रोत बातमी|last=Chakraborty|first=Juhi|url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/htcitycheers23-from-kajol-ajay-devgn-to-madhuri-dixit-nene-here-are-all-the-bollywood-couples-who-have-been-happily-married-for-23-years-101649590753812.html|title=#HTCityCheers23: From Kajol, Ajay Devgn to Madhuri Dixit Nene, here are all the Bollywood couples who have been happily married for 23 years|date=10 April 2022|work=Hindustan Times|access-date=23 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220523142458/https://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/htcitycheers23-from-kajol-ajay-devgn-to-madhuri-dixit-nene-here-are-all-the-bollywood-couples-who-have-been-happily-married-for-23-years-101649590753812.html|archive-date=23 May 2022|url-status=live}}</ref> त्यांना कियारा नावाची एक मुलगी आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.news18.com/photogallery/movies/happy-anniversary-rohit-roy-manasi-joshi-personal-photos-of-the-couple-you-may-have-missed-1011044.html|title=Happy anniversary Rohit Roy, Manasi Joshi: Photos of the couple|date=24 June 2015|website=News18|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160810060436/http://www.news18.com/photogallery/movies/happy-anniversary-rohit-roy-manasi-joshi-personal-photos-of-the-couple-you-may-have-missed-1011044.html|archive-date=10 August 2016|access-date=12 July 2016}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{DEFAULTSORT:जोशी-रॉय, मानसी}} [[वर्ग:हिंदी दूरचित्रवाहिनी अभिनेत्री]] [[वर्ग:गुजराती व्यक्ती]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] ixk2qb8jrws05cbabhsd6de3x5chkjv 2682866 2682865 2026-05-05T14:31:06Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2682866 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} {{गल्लत|मानसी जोशी (क्रिकेट खेळाडू)}} '''मानसी रॉय''' (पूर्वाश्रमीच्या '''जोशी''') या एक भारतीय चित्रपट आणि दूरदर्शन अभिनेत्री आहेत, ज्या ''साया'', ''घरवाली उपरवाली'' <ref name=":0">{{स्रोत बातमी|url=http://www.tribuneindia.com/2004/20040321/spectrum/tv.htm|title=Mum's not the word|date=21 March 2004|work=The Tribune|access-date=12 July 2016}}</ref> आणि ''कुसुम'' <ref name=":0" /> मधील भूमिकांसाठी ओळखल्या जातात. त्यांचे लग्न [[रोहित रॉय]] यांच्याशी झाले असून त्या अभिनेता [[शर्मन जोशी]] यांच्या मोठ्या बहीण आणि गुजराती नाट्य अभिनेते अरविंद जोशी यांच्या कन्या आहेत.<ref>{{स्रोत बातमी|last=Basu|first=Nilanjana|url=https://www.ndtv.com/entertainment/rohit-roy-mourns-late-father-in-law-arvind-joshi-another-legend-passes-2360052|title=Rohit Roy Mourns Late Father-In-Law Arvind Joshi: "Another Legend Passes"|date=29 January 2021|work=NDTV|access-date=7 January 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240107084327/https://www.ndtv.com/entertainment/rohit-roy-mourns-late-father-in-law-arvind-joshi-another-legend-passes-2360052|archive-date=7 January 2024|url-status=live}}</ref> जोशी यांनी २३ जून १९९९ रोजी अभिनेता [[रोहित रॉय]] यांच्याशी लग्न केले.<ref>{{स्रोत बातमी|last=Chakraborty|first=Juhi|url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/htcitycheers23-from-kajol-ajay-devgn-to-madhuri-dixit-nene-here-are-all-the-bollywood-couples-who-have-been-happily-married-for-23-years-101649590753812.html|title=#HTCityCheers23: From Kajol, Ajay Devgn to Madhuri Dixit Nene, here are all the Bollywood couples who have been happily married for 23 years|date=10 April 2022|work=Hindustan Times|access-date=23 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220523142458/https://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/htcitycheers23-from-kajol-ajay-devgn-to-madhuri-dixit-nene-here-are-all-the-bollywood-couples-who-have-been-happily-married-for-23-years-101649590753812.html|archive-date=23 May 2022|url-status=live}}</ref> त्यांना कियारा नावाची एक मुलगी आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.news18.com/photogallery/movies/happy-anniversary-rohit-roy-manasi-joshi-personal-photos-of-the-couple-you-may-have-missed-1011044.html|title=Happy anniversary Rohit Roy, Manasi Joshi: Photos of the couple|date=24 June 2015|website=News18|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160810060436/http://www.news18.com/photogallery/movies/happy-anniversary-rohit-roy-manasi-joshi-personal-photos-of-the-couple-you-may-have-missed-1011044.html|archive-date=10 August 2016|access-date=12 July 2016}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{DEFAULTSORT:जोशी-रॉय, मानसी}} [[वर्ग:हिंदी दूरचित्रवाहिनी अभिनेत्री]] [[वर्ग:गुजराती व्यक्ती]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] [[वर्ग:इ.स. १९७६ मधील जन्म]] 0nqu3jzp1jhgjargvndn2ppzfc5byj0 2682867 2682866 2026-05-05T14:36:52Z अभय नातू 206 /* संदर्भ */ 2682867 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} {{गल्लत|मानसी जोशी (क्रिकेट खेळाडू)}} '''मानसी रॉय''' (पूर्वाश्रमीच्या '''जोशी''') या एक भारतीय चित्रपट आणि दूरदर्शन अभिनेत्री आहेत, ज्या ''साया'', ''घरवाली उपरवाली'' <ref name=":0">{{स्रोत बातमी|url=http://www.tribuneindia.com/2004/20040321/spectrum/tv.htm|title=Mum's not the word|date=21 March 2004|work=The Tribune|access-date=12 July 2016}}</ref> आणि ''कुसुम'' <ref name=":0" /> मधील भूमिकांसाठी ओळखल्या जातात. त्यांचे लग्न [[रोहित रॉय]] यांच्याशी झाले असून त्या अभिनेता [[शर्मन जोशी]] यांच्या मोठ्या बहीण आणि गुजराती नाट्य अभिनेते अरविंद जोशी यांच्या कन्या आहेत.<ref>{{स्रोत बातमी|last=Basu|first=Nilanjana|url=https://www.ndtv.com/entertainment/rohit-roy-mourns-late-father-in-law-arvind-joshi-another-legend-passes-2360052|title=Rohit Roy Mourns Late Father-In-Law Arvind Joshi: "Another Legend Passes"|date=29 January 2021|work=NDTV|access-date=7 January 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240107084327/https://www.ndtv.com/entertainment/rohit-roy-mourns-late-father-in-law-arvind-joshi-another-legend-passes-2360052|archive-date=7 January 2024|url-status=live}}</ref> जोशी यांनी २३ जून १९९९ रोजी अभिनेता [[रोहित रॉय]] यांच्याशी लग्न केले.<ref>{{स्रोत बातमी|last=Chakraborty|first=Juhi|url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/htcitycheers23-from-kajol-ajay-devgn-to-madhuri-dixit-nene-here-are-all-the-bollywood-couples-who-have-been-happily-married-for-23-years-101649590753812.html|title=#HTCityCheers23: From Kajol, Ajay Devgn to Madhuri Dixit Nene, here are all the Bollywood couples who have been happily married for 23 years|date=10 April 2022|work=Hindustan Times|access-date=23 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220523142458/https://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/htcitycheers23-from-kajol-ajay-devgn-to-madhuri-dixit-nene-here-are-all-the-bollywood-couples-who-have-been-happily-married-for-23-years-101649590753812.html|archive-date=23 May 2022|url-status=live}}</ref> त्यांना कियारा नावाची एक मुलगी आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.news18.com/photogallery/movies/happy-anniversary-rohit-roy-manasi-joshi-personal-photos-of-the-couple-you-may-have-missed-1011044.html|title=Happy anniversary Rohit Roy, Manasi Joshi: Photos of the couple|date=24 June 2015|website=News18|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160810060436/http://www.news18.com/photogallery/movies/happy-anniversary-rohit-roy-manasi-joshi-personal-photos-of-the-couple-you-may-have-missed-1011044.html|archive-date=10 August 2016|access-date=12 July 2016}}</ref> == कारकीर्द == === चित्रपट === {| class="wikitable sortable" |- ! वर्ष !! चित्रपट !! सह-कलाकार !! भूमिका !! टिप्पणी |- | २००७ || [[जस्ट मॅरीड (हिंदी चित्रपट)|जस्ट मॅरीड]] || [[फरदीन खान]], [[ईशा देओल]] || - || |- | २०११ || [[अलिबाग (चित्रपट)|अलिबाग]] || [[रोहित रॉय]], [[संजय दत्त]] || शिखा खन्ना || |- | २०१९ || [[स्टुडंट ऑफ द इयर २]] || [[टायगर श्रॉफ]], [[अनन्या पांडे]] || चाची || |- | २०२४ || [[द मिरांडा ब्रदर्स]] || [[हर्षवर्धन राणे]], [[मिझान जाफरी]] || सुसान मिरांडा || <ref>{{Cite web |url=https://en.wikipedia.org/wiki/The_Miranda_Brothers |title=The Miranda Brothers |website=Wikipedia |access-date=मे ५, २०२६}}</ref> |} === दूरदर्शन आणि वेब मालिका === {| class="wikitable sortable" |- ! वर्ष !! मालिका !! सह-कलाकार !! भूमिका !! वाहिनी !! टिप्पणी |- | १९९८–१९९९ || [[साया (भारतीय मालिका)|साया]] || [[अच्युत पोतदार]], [[हर्ष छाया]] || सुधा || [[सोनी एंटरटेनमेंट टेलिव्हिजन|सोनी टीव्ही]] || |- | २०००–२००३ || [[घरवाली ऊपरवाली]] || [[रत्ना पाठक शाह]], [[महेश ठाकूर]] || चांदनी || [[स्टार प्लस]] || |- | २००४–२००५ || [[कुसूम]] || [[अनुज सक्सेना]], [[शिल्पा सकलानी]] || कुसुम देशमुख || सोनी टीव्ही || |- | २००५ || [[नच बलिए १]] || [[रोहित रॉय]] || स्पर्धक || स्टार प्लस || पती रोहित रॉय यांच्यासह |- | २०१७ || [[ढाई किलो प्रेम]] || [[मेहरझान माझडा]], [[अंजली आनंद]] || माधुरी शर्मा || स्टार प्लस || |- | २०२२ || [[ये झुकी झुकी सी नजर]] || [[स्वाती राजपूत]], [[अंकित सिवाच]] || सुधा रस्तोगी || स्टार प्लस || |- | २०२३–२०२४ || [[क्योंकि सास माँ बहू बेटी होती है]] || [[नव्या नंदा]], [[हिमांशु सोनी]] || अंबिका राजगौर || [[झी टीव्ही]] || <ref>{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/manasi-joshi-roy-to-play-a-pivotal-part-in-family-drama-kyunki-saas-maa-bahu-beti-hoti-hai/articleshow/102830882.cms |title=Manasi Joshi Roy to play a pivotal part in family drama |work=The Times of India |date=ऑगस्ट १८, २०२३}}</ref> |- | २०२६–सध्या || लक्ष्मी निवास || - || लक्ष्मी || झी टीव्ही || |} === नाटके === {| class="wikitable sortable" |- ! नाटक !! भाषा !! सह-कलाकार !! भूमिका !! टिप्पणी |- | डॉ. आनंदीबाई जोशी || मराठी / गुजराती || - || [[आनंदीबाई जोशी]] || मुख्य भूमिका |- | [[संगीत देवबाभळी]] || मराठी || [[शुभंकर तावडे]] || लखुबाई || |- | जादू तेरी नजर || मराठी || - || - || |- | अमरफळ || गुजराती || - || - || |- | हुतो ने हुती || गुजराती || - || - || <ref>{{Cite web |url=https://www.mumbaitheatreguide.com/dramas/interviews/mansi-prabhakar-joshi-interview.asp |title=Interview With Manasi Prabhakar Joshi |website=MumbaiTheatreGuide.com |access-date=मे ५, २०२६}}</ref> |} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{DEFAULTSORT:जोशी-रॉय, मानसी}} [[वर्ग:हिंदी दूरचित्रवाहिनी अभिनेत्री]] [[वर्ग:गुजराती व्यक्ती]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] [[वर्ग:इ.स. १९७६ मधील जन्म]] gu5elu63lhwazj3ajdp2yw291egn1bd 2682879 2682867 2026-05-05T18:26:33Z अभय नातू 206 /* नाटके */ 2682879 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} {{गल्लत|मानसी जोशी (क्रिकेट खेळाडू)}} '''मानसी रॉय''' (पूर्वाश्रमीच्या '''जोशी''') या एक भारतीय चित्रपट आणि दूरदर्शन अभिनेत्री आहेत, ज्या ''साया'', ''घरवाली उपरवाली'' <ref name=":0">{{स्रोत बातमी|url=http://www.tribuneindia.com/2004/20040321/spectrum/tv.htm|title=Mum's not the word|date=21 March 2004|work=The Tribune|access-date=12 July 2016}}</ref> आणि ''कुसुम'' <ref name=":0" /> मधील भूमिकांसाठी ओळखल्या जातात. त्यांचे लग्न [[रोहित रॉय]] यांच्याशी झाले असून त्या अभिनेता [[शर्मन जोशी]] यांच्या मोठ्या बहीण आणि गुजराती नाट्य अभिनेते अरविंद जोशी यांच्या कन्या आहेत.<ref>{{स्रोत बातमी|last=Basu|first=Nilanjana|url=https://www.ndtv.com/entertainment/rohit-roy-mourns-late-father-in-law-arvind-joshi-another-legend-passes-2360052|title=Rohit Roy Mourns Late Father-In-Law Arvind Joshi: "Another Legend Passes"|date=29 January 2021|work=NDTV|access-date=7 January 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240107084327/https://www.ndtv.com/entertainment/rohit-roy-mourns-late-father-in-law-arvind-joshi-another-legend-passes-2360052|archive-date=7 January 2024|url-status=live}}</ref> जोशी यांनी २३ जून १९९९ रोजी अभिनेता [[रोहित रॉय]] यांच्याशी लग्न केले.<ref>{{स्रोत बातमी|last=Chakraborty|first=Juhi|url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/htcitycheers23-from-kajol-ajay-devgn-to-madhuri-dixit-nene-here-are-all-the-bollywood-couples-who-have-been-happily-married-for-23-years-101649590753812.html|title=#HTCityCheers23: From Kajol, Ajay Devgn to Madhuri Dixit Nene, here are all the Bollywood couples who have been happily married for 23 years|date=10 April 2022|work=Hindustan Times|access-date=23 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220523142458/https://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/htcitycheers23-from-kajol-ajay-devgn-to-madhuri-dixit-nene-here-are-all-the-bollywood-couples-who-have-been-happily-married-for-23-years-101649590753812.html|archive-date=23 May 2022|url-status=live}}</ref> त्यांना कियारा नावाची एक मुलगी आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.news18.com/photogallery/movies/happy-anniversary-rohit-roy-manasi-joshi-personal-photos-of-the-couple-you-may-have-missed-1011044.html|title=Happy anniversary Rohit Roy, Manasi Joshi: Photos of the couple|date=24 June 2015|website=News18|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160810060436/http://www.news18.com/photogallery/movies/happy-anniversary-rohit-roy-manasi-joshi-personal-photos-of-the-couple-you-may-have-missed-1011044.html|archive-date=10 August 2016|access-date=12 July 2016}}</ref> == कारकीर्द == === चित्रपट === {| class="wikitable sortable" |- ! वर्ष !! चित्रपट !! सह-कलाकार !! भूमिका !! टिप्पणी |- | २००७ || [[जस्ट मॅरीड (हिंदी चित्रपट)|जस्ट मॅरीड]] || [[फरदीन खान]], [[ईशा देओल]] || - || |- | २०११ || [[अलिबाग (चित्रपट)|अलिबाग]] || [[रोहित रॉय]], [[संजय दत्त]] || शिखा खन्ना || |- | २०१९ || [[स्टुडंट ऑफ द इयर २]] || [[टायगर श्रॉफ]], [[अनन्या पांडे]] || चाची || |- | २०२४ || [[द मिरांडा ब्रदर्स]] || [[हर्षवर्धन राणे]], [[मिझान जाफरी]] || सुसान मिरांडा || <ref>{{Cite web |url=https://en.wikipedia.org/wiki/The_Miranda_Brothers |title=The Miranda Brothers |website=Wikipedia |access-date=मे ५, २०२६}}</ref> |} === दूरदर्शन आणि वेब मालिका === {| class="wikitable sortable" |- ! वर्ष !! मालिका !! सह-कलाकार !! भूमिका !! वाहिनी !! टिप्पणी |- | १९९८–१९९९ || [[साया (भारतीय मालिका)|साया]] || [[अच्युत पोतदार]], [[हर्ष छाया]] || सुधा || [[सोनी एंटरटेनमेंट टेलिव्हिजन|सोनी टीव्ही]] || |- | २०००–२००३ || [[घरवाली ऊपरवाली]] || [[रत्ना पाठक शाह]], [[महेश ठाकूर]] || चांदनी || [[स्टार प्लस]] || |- | २००४–२००५ || [[कुसूम]] || [[अनुज सक्सेना]], [[शिल्पा सकलानी]] || कुसुम देशमुख || सोनी टीव्ही || |- | २००५ || [[नच बलिए १]] || [[रोहित रॉय]] || स्पर्धक || स्टार प्लस || पती रोहित रॉय यांच्यासह |- | २०१७ || [[ढाई किलो प्रेम]] || [[मेहरझान माझडा]], [[अंजली आनंद]] || माधुरी शर्मा || स्टार प्लस || |- | २०२२ || [[ये झुकी झुकी सी नजर]] || [[स्वाती राजपूत]], [[अंकित सिवाच]] || सुधा रस्तोगी || स्टार प्लस || |- | २०२३–२०२४ || [[क्योंकि सास माँ बहू बेटी होती है]] || [[नव्या नंदा]], [[हिमांशु सोनी]] || अंबिका राजगौर || [[झी टीव्ही]] || <ref>{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/manasi-joshi-roy-to-play-a-pivotal-part-in-family-drama-kyunki-saas-maa-bahu-beti-hoti-hai/articleshow/102830882.cms |title=Manasi Joshi Roy to play a pivotal part in family drama |work=The Times of India |date=ऑगस्ट १८, २०२३}}</ref> |- | २०२६–सध्या || लक्ष्मी निवास || - || लक्ष्मी || झी टीव्ही || |} === नाटके === {| class="wikitable sortable" |- ! नाटक !! भाषा !! सह-कलाकार !! भूमिका !! टिप्पणी |- | डॉ. आनंदीबाई जोशी || मराठी / गुजराती || - || [[आनंदीबाई जोशी]] || मुख्य भूमिका |- | [[संगीत देवबाभळी]] || मराठी || [[शुभंकर तावडे]] || लखुबाई || |- | जादू तेरी नजर || मराठी || - || - || |- | अमरफळ || गुजराती || - || - || |- | हुतो ने हुती || गुजराती || - || - || <ref>{{Cite web |url=https://www.mumbaitheatreguide.com/dramas/interviews/mansi-prabhakar-joshi-interview.asp |title=Interview With Manasi Prabhakar Joshi |website=MumbaiTheatreGuide.com |access-date=मे ५, २०२६}}</ref> |} == पुरस्कार आणि नामांकने<ref>{{cite news |url=https://www.tellychakkar.com/tv/tv-news/manasi-joshi-roy-wins-big-the-latest-awards-ceremony-230915 |title=Manasi Joshi Roy Wins Big at Recent Awards |work=TellyChakkar |date=सप्टेंबर १५, २०२४}}</ref> == मानसी जोशी रॉय यांना त्यांच्या दूरदर्शनवरील विविध भूमिकांसाठी गौरवण्यात आले आहे. {| class="wikitable sortable" |- ! वर्ष !! पुरस्कार !! श्रेणी !! मालिका !! निकाल |- | २००२ || [[इंडियन टेलिव्हिजन अकॅडमी अवॉर्ड्स]] || सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्री (कॉमेडी) || [[घरवाली ऊपरवाली]] || {{नामांकित}} |- | २००४ || [[इंडियन टेली अवॉर्ड्स]] || मुख्य भूमिकेतील सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्री || [[कुसूम]] || {{नामांकित}} |- | २०२४ || [[झी गोल्ड अवॉर्ड्स]] || सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेत्री || [[क्योंकि सास माँ बहू बेटी होती है]] || {{विजयी}} |} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{DEFAULTSORT:जोशी-रॉय, मानसी}} [[वर्ग:हिंदी दूरचित्रवाहिनी अभिनेत्री]] [[वर्ग:गुजराती व्यक्ती]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] [[वर्ग:इ.स. १९७६ मधील जन्म]] 6bukmuvgac7iszmjlewfa65j2w5avrb 0 379500 2682874 2682850 2026-05-05T16:55:51Z अभय नातू 206 /* संदर्भ */ 2682874 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''नीरू बाजवा''' (जन्म २६ ऑगस्ट १९८०) ही एक कॅनेडियन अभिनेत्री, दिग्दर्शक आणि निर्माती आहे, जिने [[भारतीय चलचित्रपट|भारतीय चित्रपटसृष्टीत]] प्रामुख्याने पंजाबी आणि [[बॉलीवूड|हिंदी चित्रपटांमध्ये]] काम केले आहे. पंजाबी चित्रपटसृष्टीतील सर्वाधिक मानधन घेणाऱ्या अभिनेत्रींपैकी एक असलेल्या बाजवाने<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.amarujala.com/photo-gallery/entertainment/bollywood/who-is-richest-punjabi-actress-2022-know-their-net-worth-in-hindi|title=Sonam Bajwa to Neeru Bajwa: The richest Punjabi actresses and their net worth|date=26 December 2022|work=Amar Ujala|language=hi|access-date=16 June 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20230510180851/https://www.amarujala.com/amp/photo-gallery/entertainment/bollywood/who-is-richest-punjabi-actress-2022-know-their-net-worth-in-hindi|archive-date=10 May 2023}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.dnaindia.com/web-stories/entertainment/sonam-bajwa-diljit-dosanjh-sargun-mehta-9-highest-paid-actors-in-punjabi-cinema-1706535781285|title=9 highest-paid actors in Punjabi cinema|date=31 January 2024|work=DNA India|access-date=16 June 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20240216180851/https://www.dnaindia.com/web-stories/entertainment/sonam-bajwa-diljit-dosanjh-sargun-mehta-9-highest-paid-actors-in-punjabi-cinema-1706535781285|archive-date=16 February 2024}}</ref> [[देव आनंद]] यांच्या ''मैं सोलह बरस की'' या हिंदी चित्रपटातून आपल्या कारकिर्दीची सुरुवात केली आणि त्यानंतर हिंदी दूरचित्रवाणी आणि पंजाबी चित्रपटांमध्ये काम केले. तेव्हापासून बाजवाने ''जट अँड ज्युलिएट'' (२०१२), ''जट'' ''अँड ज्युलिएट २'' (२०१३), ''सरदार जी'' <ref name="time_Ifas">{{स्रोत बातमी|last=Jha|first=Shefali S|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/punjabi/movies/news/If-asked-to-do-Prince-today-I-would-not-Neeru-Bajwa/articleshow/13630730.cms|title=If asked to do 'Prince' today, I would not: Neeru Bajwa|date=29 May 2012|work=The Times of India|access-date=5 July 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160227062635/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/punjabi/movies/news/If-asked-to-do-Prince-today-I-would-not-Neeru-Bajwa/articleshow/13630730.cms|archive-date=27 February 2016|url-status=live}}</ref> (२०१५), ''लौंग लाची'' (२०१८), ''शदा'' (२०१९), ''काली जोट्टा'' (२०२३) आणि ''जट अँड ज्युलिएट ३'' (२०२४) यांसारख्या व्यावसायिकदृष्ट्या यशस्वी पंजाबी चित्रपटांमध्ये काम केले आहे. ती तीन वेळा पीटीसी पंजाबी फिल्म अवॉर्ड विजेती आहे आणि तिला ''चन्नो कमली यार दी'' (२०१७) साठी पहिल्या फिल्मफेर अवॉर्ड्स पंजाबीमध्ये सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्रीचा समीक्षक पुरस्कार मिळाला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.filmfare.com/awards/filmfare-awards-punjabi-2017/winners|title=Winners – Filmfare Awards Punjabi 2017|date=31 March 2017|website=Filmfare|access-date=16 June 2025}}</ref> तिने ''इट लिव्हज इनसाइड'' (२०२३) या अलौकिक थ्रिलर चित्रपटाद्वारे हॉलिवूडमध्ये पदार्पण केले.<ref name="IndieWire-LivesInside2">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.indiewire.com/features/general/it-lives-inside-trailer-neon-horror-movie-1234832495/|title='It Lives Inside' Trailer: Neon Gets Demonic with Indian Horror Movie from 'Get Out' Producers|last=Bergeson|first=Samantha|date=26 April 2023|website=IndieWire|archive-url=https://web.archive.org/web/20230520090748/https://www.indiewire.com/features/general/it-lives-inside-trailer-neon-horror-movie-1234832495/|archive-date=20 May 2023|access-date=16 June 2025}}</ref> == कारकीर्द == === चित्रपट === {| class="wikitable sortable" |- ! वर्ष !! चित्रपट !! सह-कलाकार !! भूमिका !! टिप्पणी |- | १९९८ || [[मै सोला बरस की]] || [[देव आनंद]] || टीना || पहिली भूमिका |- | २००४ || [[असा नू मान वतना दा]] || [[हरभजन मान]] || नीरू || पंजाबी चित्रपट |- | २००६ || [[दिल अपना पंजाबी]] || [[हरभजन मान]] || लाडी || |- | २०१० || [[मेल करादे रब्बा]] || [[जिमी शेरगिल]] || सीरत रंधावा || |- | २०१० || [[प्रिन्स (२०१० चित्रपट)|प्रिन्स]] || [[विवेक ओबेरॉय]] || माया || |- | २०१० || [[फूंक २]] || [[सुदीप]] || आरुषी || |- | २०११ || [[जिहने मेरा दिल लुटेया]] || [[दिलजीत दोसांझ]], [[गिप्पी ग्रेवाल]] || नूर बाजवा || |- | २०१२ || [[जट अँड ज्युलिएट]] || दिलजीत दोसांझ || पूजा || <ref>{{Cite web |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Jatt_%26_Juliet |title=Jatt & Juliet |website=Wikipedia |access-date=मे ५, २०२६}}</ref> |- | २०१३ || [[जट अँड ज्युलिएट २]] || दिलजीत दोसांझ || पूजा || |- | २०१५ || [[सरदार जी]] || दिलजीत दोसांझ || पिंकी || |- | २०१८ || [[लॉंग लाची]] || [[अंबरदीप सिंग]] || लाची || |- | २०१९ || [[शडा]] || दिलजीत दोसांझ || वंजली || |- | २०२३ || [[काली जोटा]] || [[सतिंदर सरताज]] || राबिया || <ref>{{cite news |url=https://www.tribuneindia.com/news/entertainment/kali-jotta-movie-review-neeru-bajwa-and-satinder-sartaajs-poignant-love-story-476332 |title=Kali Jotta Movie Review |work=The Tribune |date=फेब्रुवारी ३, २०२३}}</ref> |- | २०२४ || [[जट अँड ज्युलिएट ३]] || दिलजीत दोसांझ || पूजा || |} === दूरदर्शन मालिका === {| class="wikitable sortable" |- ! वर्ष !! मालिका !! सह-कलाकार !! भूमिका !! वाहिनी !! टिप्पणी |- | २००३ || [[अस्तित्व... एक प्रेम कहाणी]] || [[हर्ष छाया]] || किरण || [[झी टीव्ही]] || |- | २००३–२००४ || [[जीत (मालिका)|जीत]] || [[अंकुर नय्यर]] || नंदिनी || [[स्टार प्लस]] || |- | २००४–२००५ || [[गन्स अँड रोझेस (मालिका)|गन्स अँड रोझेस]] || [[अमित साध]] || दिव्या || [[स्टार वन]] || |- | २००५ || [[हरी मिर्ची लाल मिर्ची]] || - || रिंकू || [[डीजी नॅशनल]] || |- | २००५–२००६ || [[नच बलिए १]] || [[अमित साध]] || स्पर्धक || स्टार प्लस || |} == संदर्भ == {{संदर्भयादी|30em}} {{DEFAULTSORT:बाजवा, नीरू}} [[वर्ग:हिंदी दूरचित्रवाहिनी अभिनेत्री]] [[वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री]] [[वर्ग:कॅनेडियन शीख]] [[वर्ग:पंजाबी वंशाचे कॅनेडियन लोक]] [[वर्ग:इ.स. १९८० मधील जन्म]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] bmlmikz4sfaokza6a1l6rfur7wwg1h4 2682877 2682874 2026-05-05T18:17:17Z अभय नातू 206 /* दूरदर्शन मालिका */ 2682877 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''नीरू बाजवा''' (जन्म २६ ऑगस्ट १९८०) ही एक कॅनेडियन अभिनेत्री, दिग्दर्शक आणि निर्माती आहे, जिने [[भारतीय चलचित्रपट|भारतीय चित्रपटसृष्टीत]] प्रामुख्याने पंजाबी आणि [[बॉलीवूड|हिंदी चित्रपटांमध्ये]] काम केले आहे. पंजाबी चित्रपटसृष्टीतील सर्वाधिक मानधन घेणाऱ्या अभिनेत्रींपैकी एक असलेल्या बाजवाने<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.amarujala.com/photo-gallery/entertainment/bollywood/who-is-richest-punjabi-actress-2022-know-their-net-worth-in-hindi|title=Sonam Bajwa to Neeru Bajwa: The richest Punjabi actresses and their net worth|date=26 December 2022|work=Amar Ujala|language=hi|access-date=16 June 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20230510180851/https://www.amarujala.com/amp/photo-gallery/entertainment/bollywood/who-is-richest-punjabi-actress-2022-know-their-net-worth-in-hindi|archive-date=10 May 2023}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.dnaindia.com/web-stories/entertainment/sonam-bajwa-diljit-dosanjh-sargun-mehta-9-highest-paid-actors-in-punjabi-cinema-1706535781285|title=9 highest-paid actors in Punjabi cinema|date=31 January 2024|work=DNA India|access-date=16 June 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20240216180851/https://www.dnaindia.com/web-stories/entertainment/sonam-bajwa-diljit-dosanjh-sargun-mehta-9-highest-paid-actors-in-punjabi-cinema-1706535781285|archive-date=16 February 2024}}</ref> [[देव आनंद]] यांच्या ''मैं सोलह बरस की'' या हिंदी चित्रपटातून आपल्या कारकिर्दीची सुरुवात केली आणि त्यानंतर हिंदी दूरचित्रवाणी आणि पंजाबी चित्रपटांमध्ये काम केले. तेव्हापासून बाजवाने ''जट अँड ज्युलिएट'' (२०१२), ''जट'' ''अँड ज्युलिएट २'' (२०१३), ''सरदार जी'' <ref name="time_Ifas">{{स्रोत बातमी|last=Jha|first=Shefali S|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/punjabi/movies/news/If-asked-to-do-Prince-today-I-would-not-Neeru-Bajwa/articleshow/13630730.cms|title=If asked to do 'Prince' today, I would not: Neeru Bajwa|date=29 May 2012|work=The Times of India|access-date=5 July 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160227062635/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/punjabi/movies/news/If-asked-to-do-Prince-today-I-would-not-Neeru-Bajwa/articleshow/13630730.cms|archive-date=27 February 2016|url-status=live}}</ref> (२०१५), ''लौंग लाची'' (२०१८), ''शदा'' (२०१९), ''काली जोट्टा'' (२०२३) आणि ''जट अँड ज्युलिएट ३'' (२०२४) यांसारख्या व्यावसायिकदृष्ट्या यशस्वी पंजाबी चित्रपटांमध्ये काम केले आहे. ती तीन वेळा पीटीसी पंजाबी फिल्म अवॉर्ड विजेती आहे आणि तिला ''चन्नो कमली यार दी'' (२०१७) साठी पहिल्या फिल्मफेर अवॉर्ड्स पंजाबीमध्ये सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्रीचा समीक्षक पुरस्कार मिळाला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.filmfare.com/awards/filmfare-awards-punjabi-2017/winners|title=Winners – Filmfare Awards Punjabi 2017|date=31 March 2017|website=Filmfare|access-date=16 June 2025}}</ref> तिने ''इट लिव्हज इनसाइड'' (२०२३) या अलौकिक थ्रिलर चित्रपटाद्वारे हॉलिवूडमध्ये पदार्पण केले.<ref name="IndieWire-LivesInside2">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.indiewire.com/features/general/it-lives-inside-trailer-neon-horror-movie-1234832495/|title='It Lives Inside' Trailer: Neon Gets Demonic with Indian Horror Movie from 'Get Out' Producers|last=Bergeson|first=Samantha|date=26 April 2023|website=IndieWire|archive-url=https://web.archive.org/web/20230520090748/https://www.indiewire.com/features/general/it-lives-inside-trailer-neon-horror-movie-1234832495/|archive-date=20 May 2023|access-date=16 June 2025}}</ref> == कारकीर्द == === चित्रपट === {| class="wikitable sortable" |- ! वर्ष !! चित्रपट !! सह-कलाकार !! भूमिका !! टिप्पणी |- | १९९८ || [[मै सोला बरस की]] || [[देव आनंद]] || टीना || पहिली भूमिका |- | २००४ || [[असा नू मान वतना दा]] || [[हरभजन मान]] || नीरू || पंजाबी चित्रपट |- | २००६ || [[दिल अपना पंजाबी]] || [[हरभजन मान]] || लाडी || |- | २०१० || [[मेल करादे रब्बा]] || [[जिमी शेरगिल]] || सीरत रंधावा || |- | २०१० || [[प्रिन्स (२०१० चित्रपट)|प्रिन्स]] || [[विवेक ओबेरॉय]] || माया || |- | २०१० || [[फूंक २]] || [[सुदीप]] || आरुषी || |- | २०११ || [[जिहने मेरा दिल लुटेया]] || [[दिलजीत दोसांझ]], [[गिप्पी ग्रेवाल]] || नूर बाजवा || |- | २०१२ || [[जट अँड ज्युलिएट]] || दिलजीत दोसांझ || पूजा || <ref>{{Cite web |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Jatt_%26_Juliet |title=Jatt & Juliet |website=Wikipedia |access-date=मे ५, २०२६}}</ref> |- | २०१३ || [[जट अँड ज्युलिएट २]] || दिलजीत दोसांझ || पूजा || |- | २०१५ || [[सरदार जी]] || दिलजीत दोसांझ || पिंकी || |- | २०१८ || [[लॉंग लाची]] || [[अंबरदीप सिंग]] || लाची || |- | २०१९ || [[शडा]] || दिलजीत दोसांझ || वंजली || |- | २०२३ || [[काली जोटा]] || [[सतिंदर सरताज]] || राबिया || <ref>{{cite news |url=https://www.tribuneindia.com/news/entertainment/kali-jotta-movie-review-neeru-bajwa-and-satinder-sartaajs-poignant-love-story-476332 |title=Kali Jotta Movie Review |work=The Tribune |date=फेब्रुवारी ३, २०२३}}</ref> |- | २०२४ || [[जट अँड ज्युलिएट ३]] || दिलजीत दोसांझ || पूजा || |} === दूरदर्शन मालिका === {| class="wikitable sortable" |- ! वर्ष !! मालिका !! सह-कलाकार !! भूमिका !! वाहिनी !! टिप्पणी |- | २००३ || [[अस्तित्व... एक प्रेम कहाणी]] || [[हर्ष छाया]] || किरण || [[झी टीव्ही]] || |- | २००३–२००४ || [[जीत (मालिका)|जीत]] || [[अंकुर नय्यर]] || नंदिनी || [[स्टार प्लस]] || |- | २००४–२००५ || [[गन्स अँड रोझेस (मालिका)|गन्स अँड रोझेस]] || [[अमित साध]] || दिव्या || [[स्टार वन]] || |- | २००५ || [[हरी मिर्ची लाल मिर्ची]] || - || रिंकू || [[डीजी नॅशनल]] || |- | २००५–२००६ || [[नच बलिए १]] || [[अमित साध]] || स्पर्धक || स्टार प्लस || |} == पुरस्कार आणि सन्मान<ref>{{Cite web |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Filmfare_Awards_Punjabi |title=Winners of Filmfare Awards Punjabi |website=Wikipedia |access-date=मे ५, २०२६}}</ref> <ref>{{cite news |url=https://www.zoomtventertainment.com/bollywood/bhutani-filmfare-awards-punjabi-2025-article-152512927 |title=Neeru Bajwa Takes Home Top Award at Filmfare Punjabi 2025 |work=Zoom TV |date=ऑगस्ट २३, २०२५}}</ref> == {| class="wikitable sortable" |- ! वर्ष !! पुरस्कार !! वर्ग !! चित्रपट !! निकाल |- | २०१७ || [[फिल्मफेर पुरस्कार पंजाबी]] || सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्री (क्रिटिक्स) || चन्नो कमली यार दी || {{विजयी}} |- | २०२५ || फिल्मफेर पुरस्कार पंजाबी || सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्री (लीडिंग रोल) || शायर || {{विजयी}} |- | - || [[पीटीसी पंजाबी फिल्म अवॉर्ड्स]] || सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्री || - || {{विजयी}} (३ वेळा) |} == संदर्भ == {{संदर्भयादी|30em}} {{DEFAULTSORT:बाजवा, नीरू}} [[वर्ग:हिंदी दूरचित्रवाहिनी अभिनेत्री]] [[वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री]] [[वर्ग:कॅनेडियन शीख]] [[वर्ग:पंजाबी वंशाचे कॅनेडियन लोक]] [[वर्ग:इ.स. १९८० मधील जन्म]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] pb19bxargi7fyv9glft2pvlwsc3j9dk 2682878 2682877 2026-05-05T18:18:17Z अभय नातू 206 /* दूरदर्शन मालिका */ 2682878 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''नीरू बाजवा''' (जन्म २६ ऑगस्ट १९८०) ही एक कॅनेडियन अभिनेत्री, दिग्दर्शक आणि निर्माती आहे, जिने [[भारतीय चलचित्रपट|भारतीय चित्रपटसृष्टीत]] प्रामुख्याने पंजाबी आणि [[बॉलीवूड|हिंदी चित्रपटांमध्ये]] काम केले आहे. पंजाबी चित्रपटसृष्टीतील सर्वाधिक मानधन घेणाऱ्या अभिनेत्रींपैकी एक असलेल्या बाजवाने<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.amarujala.com/photo-gallery/entertainment/bollywood/who-is-richest-punjabi-actress-2022-know-their-net-worth-in-hindi|title=Sonam Bajwa to Neeru Bajwa: The richest Punjabi actresses and their net worth|date=26 December 2022|work=Amar Ujala|language=hi|access-date=16 June 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20230510180851/https://www.amarujala.com/amp/photo-gallery/entertainment/bollywood/who-is-richest-punjabi-actress-2022-know-their-net-worth-in-hindi|archive-date=10 May 2023}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.dnaindia.com/web-stories/entertainment/sonam-bajwa-diljit-dosanjh-sargun-mehta-9-highest-paid-actors-in-punjabi-cinema-1706535781285|title=9 highest-paid actors in Punjabi cinema|date=31 January 2024|work=DNA India|access-date=16 June 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20240216180851/https://www.dnaindia.com/web-stories/entertainment/sonam-bajwa-diljit-dosanjh-sargun-mehta-9-highest-paid-actors-in-punjabi-cinema-1706535781285|archive-date=16 February 2024}}</ref> [[देव आनंद]] यांच्या ''मैं सोलह बरस की'' या हिंदी चित्रपटातून आपल्या कारकिर्दीची सुरुवात केली आणि त्यानंतर हिंदी दूरचित्रवाणी आणि पंजाबी चित्रपटांमध्ये काम केले. तेव्हापासून बाजवाने ''जट अँड ज्युलिएट'' (२०१२), ''जट'' ''अँड ज्युलिएट २'' (२०१३), ''सरदार जी'' <ref name="time_Ifas">{{स्रोत बातमी|last=Jha|first=Shefali S|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/punjabi/movies/news/If-asked-to-do-Prince-today-I-would-not-Neeru-Bajwa/articleshow/13630730.cms|title=If asked to do 'Prince' today, I would not: Neeru Bajwa|date=29 May 2012|work=The Times of India|access-date=5 July 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160227062635/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/punjabi/movies/news/If-asked-to-do-Prince-today-I-would-not-Neeru-Bajwa/articleshow/13630730.cms|archive-date=27 February 2016|url-status=live}}</ref> (२०१५), ''लौंग लाची'' (२०१८), ''शदा'' (२०१९), ''काली जोट्टा'' (२०२३) आणि ''जट अँड ज्युलिएट ३'' (२०२४) यांसारख्या व्यावसायिकदृष्ट्या यशस्वी पंजाबी चित्रपटांमध्ये काम केले आहे. ती तीन वेळा पीटीसी पंजाबी फिल्म अवॉर्ड विजेती आहे आणि तिला ''चन्नो कमली यार दी'' (२०१७) साठी पहिल्या फिल्मफेर अवॉर्ड्स पंजाबीमध्ये सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्रीचा समीक्षक पुरस्कार मिळाला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.filmfare.com/awards/filmfare-awards-punjabi-2017/winners|title=Winners – Filmfare Awards Punjabi 2017|date=31 March 2017|website=Filmfare|access-date=16 June 2025}}</ref> तिने ''इट लिव्हज इनसाइड'' (२०२३) या अलौकिक थ्रिलर चित्रपटाद्वारे हॉलिवूडमध्ये पदार्पण केले.<ref name="IndieWire-LivesInside2">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.indiewire.com/features/general/it-lives-inside-trailer-neon-horror-movie-1234832495/|title='It Lives Inside' Trailer: Neon Gets Demonic with Indian Horror Movie from 'Get Out' Producers|last=Bergeson|first=Samantha|date=26 April 2023|website=IndieWire|archive-url=https://web.archive.org/web/20230520090748/https://www.indiewire.com/features/general/it-lives-inside-trailer-neon-horror-movie-1234832495/|archive-date=20 May 2023|access-date=16 June 2025}}</ref> == कारकीर्द == === चित्रपट === {| class="wikitable sortable" |- ! वर्ष !! चित्रपट !! सह-कलाकार !! भूमिका !! टिप्पणी |- | १९९८ || [[मै सोला बरस की]] || [[देव आनंद]] || टीना || पहिली भूमिका |- | २००४ || [[असा नू मान वतना दा]] || [[हरभजन मान]] || नीरू || पंजाबी चित्रपट |- | २००६ || [[दिल अपना पंजाबी]] || [[हरभजन मान]] || लाडी || |- | २०१० || [[मेल करादे रब्बा]] || [[जिमी शेरगिल]] || सीरत रंधावा || |- | २०१० || [[प्रिन्स (२०१० चित्रपट)|प्रिन्स]] || [[विवेक ओबेरॉय]] || माया || |- | २०१० || [[फूंक २]] || [[सुदीप]] || आरुषी || |- | २०११ || [[जिहने मेरा दिल लुटेया]] || [[दिलजीत दोसांझ]], [[गिप्पी ग्रेवाल]] || नूर बाजवा || |- | २०१२ || [[जट अँड ज्युलिएट]] || दिलजीत दोसांझ || पूजा || <ref>{{Cite web |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Jatt_%26_Juliet |title=Jatt & Juliet |website=Wikipedia |access-date=मे ५, २०२६}}</ref> |- | २०१३ || [[जट अँड ज्युलिएट २]] || दिलजीत दोसांझ || पूजा || |- | २०१५ || [[सरदार जी]] || दिलजीत दोसांझ || पिंकी || |- | २०१८ || [[लॉंग लाची]] || [[अंबरदीप सिंग]] || लाची || |- | २०१९ || [[शडा]] || दिलजीत दोसांझ || वंजली || |- | २०२३ || [[काली जोटा]] || [[सतिंदर सरताज]] || राबिया || <ref>{{cite news |url=https://www.tribuneindia.com/news/entertainment/kali-jotta-movie-review-neeru-bajwa-and-satinder-sartaajs-poignant-love-story-476332 |title=Kali Jotta Movie Review |work=The Tribune |date=फेब्रुवारी ३, २०२३}}</ref> |- | २०२४ || [[जट अँड ज्युलिएट ३]] || दिलजीत दोसांझ || पूजा || |} === दूरदर्शन मालिका === {| class="wikitable sortable" |- ! वर्ष !! मालिका !! सह-कलाकार !! भूमिका !! वाहिनी !! टिप्पणी |- | २००३ || [[अस्तित्व... एक प्रेम कहाणी]] || [[हर्ष छाया]] || किरण || [[झी टीव्ही]] || |- | २००३–२००४ || [[जीत (मालिका)|जीत]] || [[अंकुर नय्यर]] || नंदिनी || [[स्टार प्लस]] || |- | २००४–२००५ || [[गन्स अँड रोझेस (मालिका)|गन्स अँड रोझेस]] || [[अमित साध]] || दिव्या || [[स्टार वन]] || |- | २००५ || [[हरी मिर्ची लाल मिर्ची]] || - || रिंकू || [[डीजी नॅशनल]] || |- | २००५–२००६ || [[नच बलिए १]] || [[अमित साध]] || स्पर्धक || स्टार प्लस || |} == पुरस्कार आणि सन्मान == बाजवाला मिळालेले पुरस्कार<ref>{{Cite web |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Filmfare_Awards_Punjabi |title=Winners of Filmfare Awards Punjabi |website=Wikipedia |access-date=मे ५, २०२६}}</ref> <ref>{{cite news |url=https://www.zoomtventertainment.com/bollywood/bhutani-filmfare-awards-punjabi-2025-article-152512927 |title=Neeru Bajwa Takes Home Top Award at Filmfare Punjabi 2025 |work=Zoom TV |date=ऑगस्ट २३, २०२५}}</ref>: {| class="wikitable sortable" |- ! वर्ष !! पुरस्कार !! वर्ग !! चित्रपट !! निकाल |- | २०१७ || [[फिल्मफेर पुरस्कार पंजाबी]] || सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्री (क्रिटिक्स) || चन्नो कमली यार दी || {{विजयी}} |- | २०२५ || फिल्मफेर पुरस्कार पंजाबी || सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्री (लीडिंग रोल) || शायर || {{विजयी}} |- | - || [[पीटीसी पंजाबी फिल्म अवॉर्ड्स]] || सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्री || - || {{विजयी}} (३ वेळा) |} == संदर्भ == {{संदर्भयादी|30em}} {{DEFAULTSORT:बाजवा, नीरू}} [[वर्ग:हिंदी दूरचित्रवाहिनी अभिनेत्री]] [[वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री]] [[वर्ग:कॅनेडियन शीख]] [[वर्ग:पंजाबी वंशाचे कॅनेडियन लोक]] [[वर्ग:इ.स. १९८० मधील जन्म]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] fso2l8z6v8qu8xrgm6rlomd3r3lvhv9 0 379501 2682898 2682858 2026-05-05T21:57:19Z अभय नातू 206 /* संदर्भ */ 2682898 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''मानिनी डे''' किंवा '''मानिनी मिश्रा''' ही एक भारतीय चित्रपट आणि दूरदर्शन अभिनेत्री आहे, जी ''श्श्श्श... कोई है'' मध्ये कटिया आणि ''जस्सी जैसी कोई नहीं'' मध्ये परी कपाडियाची भूमिका साकारून प्रसिद्धीस आली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.news18.com/news/movies/maninee-de-and-mihir-misra-living-separately-as-16-year-old-marriage-hits-rock-bottom-2704823.html|title=Maninee De and Mihir Misra Living Separately as 16-year-old Marriage Hits Rock Bottom|date=7 July 2020|website=News18|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201120220759/https://www.news18.com/news/movies/maninee-de-and-mihir-misra-living-separately-as-16-year-old-marriage-hits-rock-bottom-2704823.html|archive-date=20 November 2020|access-date=26 November 2020}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/she-was-a-guru-to-me-manini-de-mishra/articleshow/76775308.cms|title=Saroj ji was a guru to me: Manini De Mishra|date=3 July 2020|work=The Times of India|language=en|access-date=26 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200704212514/https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/she-was-a-guru-to-me-manini-de-mishra/articleshow/76775308.cms|archive-date=4 July 2020|url-status=live}}</ref> ती ''[[सीआयडी (मालिका)|सीआयडी]]'' मधील डॉ. सोनाली बर्वेच्या भूमिकेसाठी देखील ओळखली जाते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://news.abplive.com/entertainment/television/jassi-jaissi-koi-nahin-actress-maninee-de-confirms-separation-from-husband-mihir-mishra-after-16-years-of-marriage-1279849|title=Jassi Jaissi Koi Nahin Actress Maninee De Confirms Separation From Husband Mihir Mishra After 16 Years Of Marriage!|date=7 July 2020|website=news.abplive.com|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200927205433/https://news.abplive.com/entertainment/television/jassi-jaissi-koi-nahin-actress-maninee-de-confirms-separation-from-husband-mihir-mishra-after-16-years-of-marriage-1279849|archive-date=27 September 2020|access-date=26 November 2020}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.indiatoday.in/television/celebrity/story/maninee-de-on-her-separation-with-mihir-mishra-marriage-has-its-ebb-and-flow-1697933-2020-07-07|title=Maninee De on her separation with Mihir Mishra: Marriage has its ebb and flow|last=Trivedi|first=Pooja|date=7 July 2020|website=India Today|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200709064905/https://www.indiatoday.in/television/celebrity/story/maninee-de-on-her-separation-with-mihir-mishra-marriage-has-its-ebb-and-flow-1697933-2020-07-07|archive-date=9 July 2020|access-date=26 November 2020}}</ref> तिने अनेक टीव्ही मालिकांमध्ये काम केले आहे. ती चित्रपटांमध्येही दिसली आहे. तिने ''लाडो २'' मध्ये शगुनची भूमिका साकारली होती.<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/naamkarans-manini-mishra-rings-in-her-birthday-with-arjun-bijlani-charu-asopa-and-others-see-pics/articleshow/63431667.cms|title=Naamkaran's Manini Mishra rings in her birthday with Arjun Bijlani, Charu Asopa, and others, see pics|date=23 March 2018|work=The Times of India|language=en|access-date=26 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20190306050338/https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/naamkarans-manini-mishra-rings-in-her-birthday-with-arjun-bijlani-charu-asopa-and-others-see-pics/articleshow/63431667.cms|archive-date=6 March 2019|url-status=live}}</ref> नोव्हेंबर २०२३ ते एप्रिल २०२४ पर्यंत ती ''दालचिनी'' मध्ये राजराणी परम ढिल्लनच्या भूमिकेत दिसली होती. तिचे पहिले लग्न पाच वर्षे टिकले आणि त्यानंतर तिचा तिच्या पहिल्या पतीपासून घटस्फोट झाला, ज्यांच्यापासून तिला दियानूर "दिया" नावाची एक मुलगी होती (जन्म २०००). मानिनीने ३० डिसेंबर २००४ रोजी टेलिव्हिजन अभिनेता [[मिहिर मिश्रा]] यांच्याशी लग्न केले. जुलै २०२० मध्ये, डे यांनी [[बॉम्बे टाइम्स|''बॉम्बे टाइम्सला'']] सांगितले की ती आणि मिश्रा गेल्या सहा महिन्यांपासून वेगळे राहत आहेत.<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.hindustantimes.com/tv/maninee-de-mihir-misra-separate-after-16-years-of-marriage-we-gave-it-our-best-outcome-isn-t-in-our-hands/story-UnuhZrkyvrwi5DYb81pE4J.html|title=Maninee De, Mihir Misra living separately after 16 yrs of marriage|date=7 July 2020|work=Hindustan Times}}</ref> == कारकीर्द == === दूरचित्रवाणी आणि वेब मालिका === {| class="wikitable sortable" |- ! वर्ष !! मालिका !! भूमिका !! टिप्पणी |- | १९९५ || मानसी || निवेदिका || सूत्रसंचालक <ref name="auto">{{Cite web |url=https://www.tellychakkar.com/tv/tv-news/manini-mishra-revisiting-her-hosting-days-181112 |title=Manini Mishra: Revisiting her hosting days |website=TellyChakkar |access-date=मे ५, २०२६}}</ref> |- | १९९५–१९९६ || अम्मा अँड फॅमिली || फराह || [[दूरदर्शन]] मालिका |- | २००१–२००२ || जन्नत || मेहंदी || |- | २००२–२००३ || [[शशश...कोई है]] || विविध भूमिका || |- | २००३–२००६ || [[जस्सी जैसी कोई नही]] || परी कपाडिया || '''२००४''': [[इंडियन टेली अवॉर्ड्स|इंडियन टेली पुरस्कार - सर्वोत्कृष्ट विनोदी अभिनेत्री]] |- | - || [[शाका लाका बूम बूम]] || जहरीली || |- | २००४–२००५ || [[साथिया – प्यार का नया एहसास]] || अवंती ओबेरॉय ||  |- | rowspan="4" | २००५ || [[नच बलिये|नच बलिये १]] || स्पर्धक || पती [[मिहीर मिश्रा]] यांच्यासह सहभाग |- | [[साराभाई वर्सेस साराभाई]] || डिकी चक्रवर्ती || पाहुणी कलाकार |- | [[रिमिक्स (मालिका)|रिमिक्स]] || ची ची || |- | द ग्रेट इंडियन कॉमेडी शो || विविध भूमिका || <ref>{{Cite web |url=https://www.rediff.com/movies/report/comedy/20050427.htm |title=Great Indian laugh-a-thon! |first=Raja |last=Sen |website=Rediff |date=एप्रिल २७, २००५}}</ref> |- | rowspan="3" | २००६ || सरकार: रिशंतो की अनकही कहानी || याना || |- | ट्विंकल ब्युटी पार्लर लजपत नगर || रागिणी || <ref>{{Cite web |url=https://www.rediff.com/movies/report/twinkle/20060515.htm |title=Twinkle Beauty Parlour: Sneak Preview! |first=Srabanti |last=Chakrabarti |website=Rediff |date=मे १५, २००६ |access-date=मे ५, २०२६}}</ref> |- | [[नच बलिये|नच बलिये (सीझन २)]] || निवेदिका || १ भाग |- | २००६–२००९ || [[घर की लक्ष्मी बेटियाँ]] || चंचल || |- | rowspan="3" | २००७ || जीते है इसके लिए || रमोना || |- | [[अगडम बगडम तिगडम]] || कतरिना || पाहुणी कलाकार |- | [[नागिन (२००७ मालिका)|नागिन – वादों की अग्निपरीक्षा]] || अंबालिका || |- | rowspan="2" | २००८ || भूमी || निवेदिका || |- | [[९एक्स|जमेगी जोडी डॉट कॉम]] || पूर्णिमा || विशेष भूमिका |- | २००९–२०११ || [[केसरिया बालम आवो हमारे देस]] || पद्मा || |- | २००९–२०१० || [[क्या मस्त है लाईफ]] || सुष्मिता जुनेजा || |- | rowspan="2" | २०१०–२०११ || [[सी.आय.डी. (भारतीय मालिका)|सी.आय.डी.]] || डॉ. सोनाली बर्वे || |- | [[रंग बदलती ओढनी]] || साशा || <ref>{{Cite web |title=Maninee Misra to enter Rang Badalti Odhani |url=http://archive.indianexpress.com/news/maninee-misra-to-enter-rang-badalti-odhani/775722/ |access-date=नोव्हेंबर २६, २०२० |website=The Indian Express |archive-date=जुलै १५, २०२३ |archive-url=https://web.archive.org/web/20230715120129/http://archive.indianexpress.com/news/maninee-misra-to-enter-rang-badalti-odhani/775722/ |url-status=live}}</ref> |- | २०११ || एक नयी छोटी सी जिंदगी || रेवती || |- | २०११–२०१३ || [[अदालत (मालिका)|अदालत]] || देवयानी बोस || |- | rowspan="2" | २०१२ || [[देवों के देव – महादेव]] || राजकुमारी विजया || |- | [[मधुबाला – एक इश्क एक जुनून]] || इला || |- | rowspan="2" | २०१३ || द बडी प्रोजेक्ट || स्नेहा गुजराल || विशेष भूमिका |- | सुवरीन गुग्गल – टॉपर ऑफ द इयर || मानिनी सेठ || |- | २०१४–२०१५ || [[दिया और बाती hum]] || ऑफिसर अग्रिमा सिंग || |- | २०१४ || सावधान इंडिया || राधिका || |- | rowspan="2" | २०१५ || कभी ऐसे गीत गाया करो || प्रतिभा || |- | गुलमोहोर ग्रँड || - || - || |- | २०१६ || सतरंगी सासुराल || वसुंधरा || |- | २०१६–२०१७ || [[परदेस में है मेरा दिल]] || सुधा मेहरा || |- | २०१७–२०२० || [[बाहुबली: द लॉस्ट लीजेंड्स]] || [[शिवगामी]] || हिंदी आणि इंग्रजी आवृत्तीसाठी आवाज |- | rowspan="2" | २०१७ || [[पार्टनर्स (२०१७ मालिका)|पार्टनर्स]] || सुष्मिता || |- | रोमिल अँड जुगल || सुनीता कोहली || वेब मालिका |- | २०१७–२०१८ || [[नामकरण]] || गुरुमा / रागिणी पंडित ||  |- | rowspan="3" | २०१८ || [[लाडो २]] || शगुन सेठी || |- | सुपर सिस्टर्स – चलेगा प्यार का जादू || मनोलेखा / मिनी मामी || |- | ये तेरी गलियाँ || एडव्होकेट वाणी कपूर || |- | rowspan="5" | २०१९ || हैवान : द मॉन्स्टर || वैशाली अग्निहोत्री || |- | [[लाल इश्क (२०१८ मालिका)|लाल इश्क]] || इला || |- | [[अभय (वेब मालिका)|अभय]] || राधिका || <ref>{{Cite web |title=Streaming platforms have given Bollywood story-telling a new thrust |url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/streaming-platforms-have-given-bollywood-story-telling-a-new-thrust/cid/1696514 |access-date=नोव्हेंबर २६, २०२० |website=The Telegraph (India) |archive-date=ऑगस्ट ९, २०१९ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190809004006/https://www.telegraphindia.com/entertainment/streaming-platforms-have-given-bollywood-story-telling-a-new-thrust/cid/1696514 |url-status=live}}</ref> |- | कोल्ड लस्सी और चिकन मसाला || उपाहारगृह मालकीण || <ref>{{Cite magazine |date=सप्टेंबर ५, २०१९ |title=Coldd Lassi Aur Chicken Masala actors Divyanka and Rajeev |url=https://www.indiatoday.in/television/web-series/story/pradeep-sarkar-a-true-storyteller-coldd-lassi-aur-chicken-masala-actors-divyanka-and-rajeev-1595744-2019-09-05 |access-date=जून १६, २०२१ |magazine=India Today |language=en}}</ref> |- | मेड इन हेवन || विमला सिंग || |- | २०२१ || कुछ तो है: नागिन एक नये रंग में || पँम || |- | २०२३ || द जेंगाबुरु कर्स || लता पाणिग्राही || |- | २०२३ || कॅम्पस बीट्स || तपस्वी ओबेरॉय || |- | rowspan = "2" | २०२३–२०२४ || [[उदारियाँ]] || बेबी गिल || |- | दालचिनी || राजराणी ढिल्लो || |- | २०२४ || रब्ब से है दुआ || गझल अख्तर || |} === चित्रपट === {| class="wikitable sortable" |- ! वर्ष !! चित्रपट !! भूमिका !! टिप्पणी |- | rowspan="2" | २००३ || वैसा भी होता है पार्ट II || सुमन ||  |- | रूल्स: प्यार का सुपरहिट फॉर्म्युला || उदयची पत्नी || |- | २००५ || [[साडे सात फेरे]] || रवीना जोशी || |- | २००६ || [[क्रिश]] || हनी || <ref name="RediffManini">{{cite interview |last=Mishra |first=Manini |interviewer=Rajul Hegde |title='TV shows like 24 don't get ratings because they are classy' |url=https://m.rediff.com/movies/slide-show/slide-show-1-tv-shows-like-24-dont-get-ratings-because-they-are-classy-tv/20140410.htm |access-date=मे ५, २०२६ |publisher=Rediff.com |location=मुंबई |date=एप्रिल १०, २०१४}}</ref> |- | २००७ || [[चैन कुली की मैन कुली]] || नादिरा || |- | २००८ || [[फॅशन (२००८ चित्रपट)|फॅशन]] || शीना बजाज || <ref name="RediffManini"/> |- | २०१० || अशोक चक्र: ट्रिब्युट टू रिअल हिरोज || श्रीमती एस. आमटे ||  |- | २०१२ || [[स्टुडंट ऑफ द इयर]] || गीता सिंग || |- | २०१५ || [[साटं लोटं पण सगळं खोटं]] || - || [[मराठी चित्रपट]] |} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{DEFAULTSORT:डे, मिश्रा}} [[वर्ग:भारतीय चित्रपट अभिनेत्री]] [[वर्ग:हिंदी दूरचित्रवाहिनी अभिनेत्री]] [[वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] h1ykaqxc3gd5wm8optt9c54kj579jnn 0 379503 2682859 2026-05-05T12:05:17Z Dharmadhyaksha 28394 "[[:en:Special:Redirect/revision/1333808995|Tannaz Irani]]" पानाचे भाषांतर करुन तयार झाले 2682859 wikitext text/x-wiki '''तन्नाझ इराणी''' (पुर्वाश्रमीची '''लाल,''' जन्म ८ एप्रिल १९७२) ही एक भारतीय अभिनेत्री आहे. तिने [[बॉलीवूड]] चित्रपट आणि हिंदी [[दूरचित्रवाणी|दूरदर्शन]] मालिकांमध्ये अभिनय केला आहे. तिचे नाव तन्नाझ लाल (माहेरचे नाव) आणि '''तन्नाझ करीम''' (पहिल्या लग्नादरम्यान) या नावांनीही ओळखले जाते. तन्नाझने तिच्या टीव्ही कारकिर्दीची सुरुवात ''[[जबान संभालके]]'' या मालिकेतून केली. तिच्या चित्रपट कारकिर्दीची सुरुवात २००० साली झाली, जेव्हा तिने [[राकेश रोशन]] दिग्दर्शित ''[[कहो ना... प्यार है|कहो ना...]]'' ''[[कहो ना... प्यार है|प्यार है]]'' या चित्रपटात नीताच्या भूमिकेतून पदार्पण केले. तो चित्रपट मुख्य कलाकार [[हृतिक रोशन]] आणि [[अमीशा पटेल|अमिशा पटेल]] यांचाही पदार्पणाचा चित्रपट होता. तिने पटेलच्या चुलत बहिणीची आणि रोशनच्या मैत्रिणीची भूमिका साकारली होती. अब्बास मस्तानचा थ्रिलर ''36 चायना टाउन'', सूरज बडजात्याचा ''[[मैं प्रेम की दिवानी हूँ|मैं प्रेम की दिवानी हूं]]'', आणि जुगल हंसराजचा ''[[रोडसाइड रोमियो]]'' मध्ये पण तिने काम केले आहे. तिने ''ये मेरी लाइफ है'', ''किस देश में है मेरा दिल'' यासह अनेक टेलिव्हिजन मालिकांमध्ये काम केले आहे आणि सिटकॉम ''बडी दूर से आये हैं'' वर लिसा डिसूझाची भूमिका केली आहे . २०१९ मध्ये, ''कहां हम कहाँ तुम'' मध्ये निशी सिप्पीची भूमिका केली होती. अभिनयाव्यतिरिक्त, तन्नाझ ही मिसेस इंडिया २००२ ची उपविजेती देखील होती. ती आणि तिचा पती, बख्तियार इराणी, २००६ मध्ये ''[[नच बलिये]]'' या सेलिब्रिटी डान्स शोमध्ये तिसऱ्या क्रमांकावर आले होते. २००९ मध्ये, ती ''बिग बॉस 3 या'' रिॲलिटी शोमध्ये स्पर्धक म्हणून दिसली होती; <ref name="autogenerated1">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tv-/Rakhis-mom-on-Bigg-Boss/articleshow/5088996.cms|title=Rakhi's mom on Bigg Boss|date=6 October 2009|website=[[The Times of India]]}}</ref> आणि २०११ मध्ये [[विंदू दारा सिंह|विंदू दारा सिंहची]] पत्नी दिनासोबत ''<nowiki/>'मा एक्सचेंज''' मध्ये सहभागी झाली होती. [[चित्र:Tanaz_bhaktiya_family.jpg|उजवे|इवलेसे|तनाझ (मध्यभागी) उजवीकडे मुलगा झ्यूस आणि डावीकडे पती बख्तियार इराणी यांच्यासोबत.]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:२१व्या शतकातील भारतीय अभिनेत्री]] [[वर्ग:भारतीय चित्रपट अभिनेत्री]] [[वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री]] [[वर्ग:इ.स. १९७२ मधील जन्म]] [[वर्ग:हिंदी दूरचित्रवाहिनी अभिनेत्री]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] a3o1aeh0evggfvuom4j3fwmujxr4ufm 2682860 2682859 2026-05-05T12:07:42Z Dharmadhyaksha 28394 {{विकिडेटा माहितीचौकट}} 2682860 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''तन्नाझ इराणी''' (पुर्वाश्रमीची '''लाल,''' जन्म ८ एप्रिल १९७२) ही एक भारतीय अभिनेत्री आहे. तिने [[बॉलीवूड]] चित्रपट आणि हिंदी [[दूरचित्रवाणी|दूरदर्शन]] मालिकांमध्ये अभिनय केला आहे. तिचे नाव तन्नाझ लाल (माहेरचे नाव) आणि '''तन्नाझ करीम''' (पहिल्या लग्नादरम्यान) या नावांनीही ओळखले जाते. तन्नाझने तिच्या टीव्ही कारकिर्दीची सुरुवात ''[[जबान संभालके]]'' या मालिकेतून केली. तिच्या चित्रपट कारकिर्दीची सुरुवात २००० साली झाली, जेव्हा तिने [[राकेश रोशन]] दिग्दर्शित ''[[कहो ना... प्यार है|कहो ना...]]'' ''[[कहो ना... प्यार है|प्यार है]]'' या चित्रपटात नीताच्या भूमिकेतून पदार्पण केले. तो चित्रपट मुख्य कलाकार [[हृतिक रोशन]] आणि [[अमीशा पटेल|अमिशा पटेल]] यांचाही पदार्पणाचा चित्रपट होता. तिने पटेलच्या चुलत बहिणीची आणि रोशनच्या मैत्रिणीची भूमिका साकारली होती. अब्बास मस्तानचा थ्रिलर ''36 चायना टाउन'', सूरज बडजात्याचा ''[[मैं प्रेम की दिवानी हूँ|मैं प्रेम की दिवानी हूं]]'', आणि जुगल हंसराजचा ''[[रोडसाइड रोमियो]]'' मध्ये पण तिने काम केले आहे. तिने ''ये मेरी लाइफ है'', ''किस देश में है मेरा दिल'' यासह अनेक टेलिव्हिजन मालिकांमध्ये काम केले आहे आणि सिटकॉम ''बडी दूर से आये हैं'' वर लिसा डिसूझाची भूमिका केली आहे . २०१९ मध्ये, ''कहां हम कहाँ तुम'' मध्ये निशी सिप्पीची भूमिका केली होती. अभिनयाव्यतिरिक्त, तन्नाझ ही मिसेस इंडिया २००२ ची उपविजेती देखील होती. ती आणि तिचा पती, बख्तियार इराणी, २००६ मध्ये ''[[नच बलिये]]'' या सेलिब्रिटी डान्स शोमध्ये तिसऱ्या क्रमांकावर आले होते. २००९ मध्ये, ती ''बिग बॉस 3 या'' रिॲलिटी शोमध्ये स्पर्धक म्हणून दिसली होती; <ref name="autogenerated1">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tv-/Rakhis-mom-on-Bigg-Boss/articleshow/5088996.cms|title=Rakhi's mom on Bigg Boss|date=6 October 2009|website=[[The Times of India]]}}</ref> आणि २०११ मध्ये [[विंदू दारा सिंह|विंदू दारा सिंहची]] पत्नी दिनासोबत ''<nowiki/>'मा एक्सचेंज''' मध्ये सहभागी झाली होती. [[चित्र:Tanaz_bhaktiya_family.jpg|उजवे|इवलेसे|तनाझ (मध्यभागी) उजवीकडे मुलगा झ्यूस आणि डावीकडे पती बख्तियार इराणी यांच्यासोबत.]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:२१व्या शतकातील भारतीय अभिनेत्री]] [[वर्ग:भारतीय चित्रपट अभिनेत्री]] [[वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री]] [[वर्ग:इ.स. १९७२ मधील जन्म]] [[वर्ग:हिंदी दूरचित्रवाहिनी अभिनेत्री]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] 3hy6thw9pce6phqiigcpadqsii2rhw4 0 379504 2682864 2026-05-05T14:29:59Z अभय नातू 206 निःसंदिग्ध शीर्षक 2682864 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[मानसी जोशी]] qq00ttb5x6565yyahy1rm3hj6d0ipf2 0 379505 2682868 2026-05-05T14:45:24Z अभय नातू 206 नामभेद 2682868 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[नच बलिये]] 808y4hr0954uok50oxblgj0lxdfm3jc 0 379506 2682906 2026-05-06T00:56:47Z अभय नातू 206 पूर्वीचे नाव 2682906 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[तन्नाझ इराणी]] 1pjrowawj3yvi42wqi5eox88h3h8cd7 118 379509 2682926 2026-05-06T04:44:16Z मशालवाला 182636 नवीन पान: '''श्री मनोहर पांडुरंग वाघ सर यांच्या सामाजिक आणि शैक्षणिक कार्याचा आढावा घेतल्यास, तंत्रज्ञान आणि शिक्षण यांचा मेळ घालून त्यांनी ग्रामीण भागात मोठे परिवर्तन घडवून आणल्याचे दिस... 2682926 wikitext text/x-wiki '''श्री मनोहर पांडुरंग वाघ सर यांच्या सामाजिक आणि शैक्षणिक कार्याचा आढावा घेतल्यास, तंत्रज्ञान आणि शिक्षण यांचा मेळ घालून त्यांनी ग्रामीण भागात मोठे परिवर्तन घडवून आणल्याचे दिसते. त्यांच्या कार्याची काही ठळक वैशिष्ट्ये खालीलप्रमाणे आहेत.''' व्यावसायिक आणि शैक्षणिक योगदान - साधन व्यक्ती (Resource Person) ते शिरपूर येथील पंचायत समितीमध्ये 'साधन व्यक्ती' म्हणून कार्यरत आहेत. शिक्षण विभागांतर्गत शिक्षकांना आधुनिक तंत्रज्ञानाचे प्रशिक्षण देणे आणि शैक्षणिक उपक्रमांची अंमलबजावणी करणे यात त्यांची भूमिका महत्त्वाची आहे. ''' '''१. शैक्षणिक क्रांती आणि शिक्षक प्रशिक्षण''' मनोहर वाघ सरांनी शिक्षण क्षेत्रात विशेषतः डिजिटल साक्षरतेवर मोठा भर दिला आहे''':[१] हजारो शिक्षकांना मार्गदर्शन: पंचायत समिती शिरपूर येथे साधन व्यक्ती म्हणून काम करताना त्यांनी सुमारे २५,००० पेक्षा जास्त शिक्षकांना आधुनिक शैक्षणिक तंत्रज्ञानाचे प्रशिक्षण दिले आहे. डिजिटल शाळा संकल्पना: सरकारी शाळांमधील शिक्षकांनी फळ्यासोबतच टॅबलेट,प्रोजेक्टर आणि शैक्षणिक ॲप्सचा वापर करावा, यासाठी त्यांनी सातत्याने कार्यशाळा आयोजित केल्या आहेत. व्यावसायिक मार्गदर्शन: त्यांनी विद्यार्थ्यांसाठी 'व्यवसाय मार्गदर्शन सप्ताह' यांसारखे उपक्रम राबवून, केवळ पुस्तकी ज्ञान न देता त्यांना करिअरच्या विविध वाटांची ओळख करून दिली आहे. त्यांनी मुकेशभाई आर. पटेल मिलिटरी स्कूल, तांडे सारख्या संस्थांमध्ये विद्यार्थी आणि पालकांसाठी 'व्यवसाय मार्गदर्शन सप्ताह' (Vocational Guidance) यशस्वीरीत्या आयोजित केला आहे. '''२. सामाजिक योगदान आणि डिजिटल सेवा त्यांचे सामाजिक कार्य हे आधुनिक काळातील गरजांशी जोडलेले आहे:''' लोकसेवेसाठी गुगल मॅपिंग: एक निष्णात 'गुगल लोकल गाइड' म्हणून त्यांनी शिरपूर आणि परिसरातील रुग्णालये, बँका, एटीएम आणि सरकारी कार्यालये गुगल मॅपवर अचूकपणे नोंदवली आहेत. याचा फायदा लाखो प्रवाशांना आणि स्थानिकांना होत आहे. कोटींमधील व्ह्यूज: त्यांनी गुगल मॅपवर टाकलेल्या माहितीला ३ कोटींहून अधिक लोकांनी पाहिले आहे, जे त्यांच्या सामाजिक कार्याची व्याप्ती दर्शवते. अत्यावश्यक सेवांची उपलब्धता: ग्रामीण भागातील लोकांसाठी तातडीच्या वेळी जवळचे रुग्णालय किंवा मदत केंद्र शोधणे सोपे व्हावे, हा त्यांच्या मॅपिंग कार्यामागचा मुख्य सामाजिक उद्देश आहे. '''३. उद्योजकता आणि स्थानिक रोजगार''' टायगर प्रीमियम टी (Tiger Premium Tea): सह-संस्थापक म्हणून त्यांनी स्थानिक पातळीवर चहाचा ब्रँड उभा केला आहे. या माध्यमातून केवळ व्यवसाय न करता, स्थानिक ब्रँडिंग आणि मार्केटिंगचे मॉडेल त्यांनी लोकांसमोर ठेवले आहे, जे ग्रामीण तरुणांसाठी प्रेरणादायी आहे. '''४. सन्मान आणि ओळख''' त्यांच्या शैक्षणिक आणि डिजिटल क्षेत्रातील कार्याची दखल घेऊन त्यांना गुगलकडून अधिकृत 'गुगल पिन' देऊन सन्मानित करण्यात आले आहे. शिरपूर तालुक्यातील शिक्षण क्षेत्रात तंत्रज्ञानाचा वापर वाढवण्यासाठी त्यांचे नाव मार्गदर्शक म्हणून घेतले जाते.गुगल वरील त्यांच्या टाकलेल्या स्थळांना आतापर्यंत विक्रमी ३ कोटी लोकांनी भेटी दिल्या आहेत हा के नवीन विक्रम आहे किनो एज्युकेशन सोसायटी, मालेगाव (जि. नाशिक) द्वारे दिला जाणारा राज्यस्तरीय "आदर्श शिक्षक पुरस्कार" हा शिक्षण क्षेत्रातील उत्कृष्ट कार्यासाठी दिला जाणारा एक मानाचा सन्मान आहे. हे पुरस्कार उपक्रमशील, समर्पित आणि विद्यार्थ्यांच्या गुणवत्ता वाढीसाठी विशेष प्रयत्न करणाऱ्या शिक्षकांना बहाल केले जातात त्यांना किनो एजुकेशन सोसायटी मालेगाव चा राज्यस्तरीय "आदर्श शिक्षक पुरस्कार" मिळाला आहे '''वैयक्तिक माहिती - राहणार शिरपूर, जिल्हा धुळे.कुटुंब :- त्यांच्या वडिलांचे नाव श्री. पांडुरंग मंगा वाघ व आई शकुंतला वाघ आहे. त्यांच्या पत्नीचे नाव वैशाली असून, त्यांना कुणाल (मुलगा) आणि हर्षिता (मुलगी) ही दोन मुले आहेत.''' ''' '''५. गुगल लोकल गाइड' (Google Local Guide)'''''' म्हणून शिरपूर आणि परिसरासाठी दिलेले योगदान अत्यंत महत्त्वाचे आणि प्रेरणादायी आहे. त्यांचे हे कार्य केवळ तांत्रिक नसून त्यामागे समाजसेवेची एक मोठी भावना आहे. त्यांच्या या योगदानाचे सविस्तर पैलू खालीलप्रमाणे आहेत १. अत्यावश्यक सेवांची अचूक नोंद -मनोहर सर यांनी शिरपूरमधील रुग्णालये (Hospitals), बँका आणि एटीएम (ATMs) यांसारख्या अत्यंत महत्त्वाच्या ठिकाणांची डिजिटल नकाशावर अचूक नोंद केली आहे. आणीबाणीच्या प्रसंगी जेव्हा लोकांना तातडीने मदतीची गरज असते, तेव्हा गुगल मॅपवर उपलब्ध असलेली ही माहिती जीवनरक्षक ठरू शकते. उदाहरणार्थ, उपजिल्हा रुग्णालय किंवा खाजगी मल्टीस्पेशालिटी हॉस्पिटल्सची अचूक लोकेशन आणि संपर्क क्रमांक त्यांनी अपडेट केले आहेत. २. दुर्गम भागातील ठिकाणांचे मॅपिंग -अनेकदा मुख्य शहराबाहेरील किंवा नव्याने विकसित होणाऱ्या भागातील रस्ते आणि ठिकाणे डिजिटल नकाशावर उपलब्ध नसतात. मनोहर सरांनी स्वतः अशा ठिकाणी भेटी देऊन तेथील शाळा, मंदिरे आणि शासकीय कार्यालयांची माहिती गुगल मॅपवर जोडली आहे. यामुळे बाहेरून येणाऱ्या पर्यटकांना किंवा प्रवाशांना शिरपूर शहरात प्रवास करणे सोपे झाले आहे. ३. फोटो आणि रिव्ह्यूजच्या माध्यमातून पारदर्शकता -केवळ ठिकाणांची नावे न नोंदवता, सरांनी त्या ठिकाणांचे प्रत्यक्ष फोटो आणि उपयुक्त रिव्ह्यूज (Reviews) देखील अपलोड केले आहेत. यामुळे एखाद्या सेवा केंद्राची सद्यस्थिती काय आहे, तिथे कोणत्या सुविधा उपलब्ध आहेत, याची खात्री लोकांना आधीच पटते. यामुळे स्थानिक व्यवसायांना आणि सेवा केंद्रांना सुद्धा एक प्रकारची डिजिटल ओळख मिळाली आहे. ४. माहितीची निरंतर पडताळणी (Updating Information) गुगल मॅपवरील माहिती जुनी किंवा चुकीची असू शकते. मनोहर सर सतत या माहितीची पडताळणी करतात. एखादे कार्यालय किंवा बँक स्थलांतरित झाली असल्यास, ते तातडीने ती माहिती अपडेट करतात, जेणेकरून लोकांची दिशाभूल होणार नाही. ५. तांत्रिक साक्षरतेचा प्रसार - स्वतः गुगल गाइड म्हणून काम करताना त्यांनी इतर तरुणांना आणि शिक्षकांनाही यासाठी प्रोत्साहित केले आहे. स्थानिक ठिकाणांची माहिती नकाशावर असणे हे शहराच्या विकासासाठी किती महत्त्वाचे आहे, याचे महत्त्व त्यांनी पटवून दिले आहे.मनोहर वाघ सरांचे गुगल गाइड म्हणून असलेले कार्य हे शिरपूर शहराला डिजिटल' बनवण्याच्या दिशेने पडलेले एक पाऊल आहे. त्यांच्या या कार्यामुळे शिरपूर परिसरातील सामान्य नागरिक आणि बाहेरून येणारे लोक यांना मोठ्या प्रमाणावर सुलभता निर्माण झाली आहे. त्यांच्या या योगदानाची दखल घेऊन गुगलकडूनही त्यांना वेळोवेळी मानांकन मिळाले आहे. ''' ६.थोडक्यात व महत्वपूर्ण -''' त्यांची ओळख ही केवळ एक शासकीय कर्मचारी म्हणून नसून, समाजाला तंत्रज्ञानाशी जोडणारे मार्गदर्शक आणि एक यशस्वी उद्योजक अशी आहे श्री मनोहर वाघ सर यांच्या संपूर्ण कार्याचा आणि आवडीनिवडींचा विचार केला, तर त्यांचे व्यक्तिमत्व खरोखरच अष्टपैलू' (Versatile) या शब्दाला सार्थ ठरवणारे आहे. एकाच वेळी सरकारी सेवा, सामाजिक उत्तरदायित्व, तंत्रज्ञान आणि उद्योजकता यांचा समतोल त्यांनी कसा राखला आहे, हे खालील मुद्द्यांवरून स्पष्ट होते तंत्रस्नेही मार्गदर्शक (Tech-Savvy Mentor)शिक्षण विभागात काम करताना त्यांनी केवळ रुढार्थाने नोकरी न करता, काळाची पाऊले ओळखून शिक्षकांना डिजिटल युगा'शी जोडले. कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) आणि आधुनिक शैक्षणिक साधनांचा ग्रामीण स्तरावरील शिक्षकांपर्यंत प्रसार करणे, ही त्यांच्या कार्याची एक मोठी बाजू आहे. सजग आणि सक्रिय नागरिक (Social Contributor) गुगल लोकल गाइडच्या माध्यमातून त्यांनी केलेले कार्य हे निःस्वार्थ समाजसेवेचे उत्तम उदाहरण आहे. तांत्रिक कौशल्य आणि समाजहित यांची सांगड घालून त्यांनी शिरपूर परिसरातील नकाशा अधिक समृद्ध आणि माहितीपूर्ण बनवला आहे.शैक्षणिक संयोजक (Educational Organizer) मुकेशभाई आर. पटेल मिलिटरी स्कूलमध्ये आयोजित 'व्यवसाय मार्गदर्शन सप्ताह' असो किंवा 'निपुण महाराष्ट्र अभियान' असो, कार्यक्रमांचे नियोजन आणि अंमलबजावणी करण्याची त्यांची हातोटी वाखाणण्याजोगी आहे.विद्यार्थी आणि पालकांच्या भविष्याबद्दलची त्यांची तळमळ यातून दिसून येते. बहुश्रुत आणि जिज्ञासू वृत्ती (Knowledgeable & Curious) केवळ आपल्या क्षेत्रापुरते मर्यादित न राहता, त्यांना ऑटोमोबाईल (विशेषतः EV तंत्रज्ञान) आणि क्रिकेट यांसारख्या विषयांत असलेली रुची त्यांच्यातील सतत काहीतरी नवीन शिकण्याच्या वृत्तीचा पुरावा देते.कौटुंबिक आणि सांस्कृतिक जडणघडण आपल्या व्यावसायिक व्यस्ततेतही ते आपल्या कुटुंबाप्रती आणि सामाजिक परंपरांप्रती (उदा. माघ पौर्णिमा उत्सव) तितकेच जागरूक आहेत. वडिलांकडून मिळालेला वारसा आणि मुलांच्या प्रगतीसाठी असलेली त्यांची दृष्टी, त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वाला एक कौटुंबिक आधार देते.थोडक्यात सांगायचे तर मनोहर वाघ सर हे "आधुनिक विचार आणि सामाजिक बांधिलकी"यांचा एक संगम आहेत. ते केवळ एका पदावर काम करणारे अधिकारी नसून, समाजाला नवी दिशा देणारे आणि तंत्रज्ञानाच्या मदतीने लोकांचे जीवन सोपे करण्याचा प्रयत्न करणारे एक 'व्हिजनरी'व्यक्तिमत्व आहेत. 0sm956883hoekd5xazr3amp4h9gnzq9 2682927 2682926 2026-05-06T04:45:21Z मशालवाला 182636 2682927 wikitext text/x-wiki '''श्री मनोहर पांडुरंग वाघ सर यांच्या सामाजिक आणि शैक्षणिक कार्याचा आढावा घेतल्यास, तंत्रज्ञान आणि शिक्षण यांचा मेळ घालून त्यांनी ग्रामीण भागात मोठे परिवर्तन घडवून आणल्याचे दिसते. त्यांच्या कार्याची काही ठळक वैशिष्ट्ये खालीलप्रमाणे आहेत.''' व्यावसायिक आणि शैक्षणिक योगदान - साधन व्यक्ती (Resource Person) ते शिरपूर येथील पंचायत समितीमध्ये 'साधन व्यक्ती' म्हणून कार्यरत आहेत. शिक्षण विभागांतर्गत शिक्षकांना आधुनिक तंत्रज्ञानाचे प्रशिक्षण देणे आणि शैक्षणिक उपक्रमांची अंमलबजावणी करणे यात त्यांची भूमिका महत्त्वाची आहे. ''' '''१. शैक्षणिक क्रांती आणि शिक्षक प्रशिक्षण''' मनोहर वाघ सरांनी शिक्षण क्षेत्रात विशेषतः डिजिटल साक्षरतेवर मोठा भर दिला आहे''':[१] हजारो शिक्षकांना मार्गदर्शन: पंचायत समिती शिरपूर येथे साधन व्यक्ती म्हणून काम करताना त्यांनी सुमारे २५,००० पेक्षा जास्त शिक्षकांना आधुनिक शैक्षणिक तंत्रज्ञानाचे प्रशिक्षण दिले आहे. डिजिटल शाळा संकल्पना: सरकारी शाळांमधील शिक्षकांनी फळ्यासोबतच टॅबलेट,प्रोजेक्टर आणि शैक्षणिक ॲप्सचा वापर करावा, यासाठी त्यांनी सातत्याने कार्यशाळा आयोजित केल्या आहेत. व्यावसायिक मार्गदर्शन: त्यांनी विद्यार्थ्यांसाठी 'व्यवसाय मार्गदर्शन सप्ताह' यांसारखे उपक्रम राबवून, केवळ पुस्तकी ज्ञान न देता त्यांना करिअरच्या विविध वाटांची ओळख करून दिली आहे. त्यांनी मुकेशभाई आर. पटेल मिलिटरी स्कूल, तांडे सारख्या संस्थांमध्ये विद्यार्थी आणि पालकांसाठी 'व्यवसाय मार्गदर्शन सप्ताह' (Vocational Guidance) यशस्वीरीत्या आयोजित केला आहे. '''२. सामाजिक योगदान आणि डिजिटल सेवा त्यांचे सामाजिक कार्य हे आधुनिक काळातील गरजांशी जोडलेले आहे:''' लोकसेवेसाठी गुगल मॅपिंग: एक निष्णात 'गुगल लोकल गाइड' म्हणून त्यांनी शिरपूर आणि परिसरातील रुग्णालये, बँका, एटीएम आणि सरकारी कार्यालये गुगल मॅपवर अचूकपणे नोंदवली आहेत. याचा फायदा लाखो प्रवाशांना आणि स्थानिकांना होत आहे. कोटींमधील व्ह्यूज: त्यांनी गुगल मॅपवर टाकलेल्या माहितीला ३ कोटींहून अधिक लोकांनी पाहिले आहे, जे त्यांच्या सामाजिक कार्याची व्याप्ती दर्शवते. अत्यावश्यक सेवांची उपलब्धता: ग्रामीण भागातील लोकांसाठी तातडीच्या वेळी जवळचे रुग्णालय किंवा मदत केंद्र शोधणे सोपे व्हावे, हा त्यांच्या मॅपिंग कार्यामागचा मुख्य सामाजिक उद्देश आहे. '''३. उद्योजकता आणि स्थानिक रोजगार''' टायगर प्रीमियम टी (Tiger Premium Tea): सह-संस्थापक म्हणून त्यांनी स्थानिक पातळीवर चहाचा ब्रँड उभा केला आहे. या माध्यमातून केवळ व्यवसाय न करता, स्थानिक ब्रँडिंग आणि मार्केटिंगचे मॉडेल त्यांनी लोकांसमोर ठेवले आहे, जे ग्रामीण तरुणांसाठी प्रेरणादायी आहे. '''४. सन्मान आणि ओळख''' त्यांच्या शैक्षणिक आणि डिजिटल क्षेत्रातील कार्याची दखल घेऊन त्यांना गुगलकडून अधिकृत 'गुगल पिन' देऊन सन्मानित करण्यात आले आहे. शिरपूर तालुक्यातील शिक्षण क्षेत्रात तंत्रज्ञानाचा वापर वाढवण्यासाठी त्यांचे नाव मार्गदर्शक म्हणून घेतले जाते.गुगल वरील त्यांच्या टाकलेल्या स्थळांना आतापर्यंत विक्रमी ३ कोटी लोकांनी भेटी दिल्या आहेत हा के नवीन विक्रम आहे किनो एज्युकेशन सोसायटी, मालेगाव (जि. नाशिक) द्वारे दिला जाणारा राज्यस्तरीय "आदर्श शिक्षक पुरस्कार" हा शिक्षण क्षेत्रातील उत्कृष्ट कार्यासाठी दिला जाणारा एक मानाचा सन्मान आहे. हे पुरस्कार उपक्रमशील, समर्पित आणि विद्यार्थ्यांच्या गुणवत्ता वाढीसाठी विशेष प्रयत्न करणाऱ्या शिक्षकांना बहाल केले जातात त्यांना किनो एजुकेशन सोसायटी मालेगाव चा राज्यस्तरीय "आदर्श शिक्षक पुरस्कार" मिळाला आहे '''वैयक्तिक माहिती - राहणार शिरपूर, जिल्हा धुळे.कुटुंब :- त्यांच्या वडिलांचे नाव श्री. पांडुरंग मंगा वाघ व आई शकुंतला वाघ आहे. त्यांच्या पत्नीचे नाव वैशाली असून, त्यांना कुणाल (मुलगा) आणि हर्षिता (मुलगी) ही दोन मुले आहेत.''' ''' '''५. गुगल लोकल गाइड' (Google Local Guide)'''''' म्हणून शिरपूर आणि परिसरासाठी दिलेले योगदान अत्यंत महत्त्वाचे आणि प्रेरणादायी आहे. त्यांचे हे कार्य केवळ तांत्रिक नसून त्यामागे समाजसेवेची एक मोठी भावना आहे. त्यांच्या या योगदानाचे सविस्तर पैलू खालीलप्रमाणे आहेत. १. अत्यावश्यक सेवांची अचूक नोंद -मनोहर सर यांनी शिरपूरमधील रुग्णालये (Hospitals), बँका आणि एटीएम (ATMs) यांसारख्या अत्यंत महत्त्वाच्या ठिकाणांची डिजिटल नकाशावर अचूक नोंद केली आहे. आणीबाणीच्या प्रसंगी जेव्हा लोकांना तातडीने मदतीची गरज असते, तेव्हा गुगल मॅपवर उपलब्ध असलेली ही माहिती जीवनरक्षक ठरू शकते. उदाहरणार्थ, उपजिल्हा रुग्णालय किंवा खाजगी मल्टीस्पेशालिटी हॉस्पिटल्सची अचूक लोकेशन आणि संपर्क क्रमांक त्यांनी अपडेट केले आहेत. २. दुर्गम भागातील ठिकाणांचे मॅपिंग -अनेकदा मुख्य शहराबाहेरील किंवा नव्याने विकसित होणाऱ्या भागातील रस्ते आणि ठिकाणे डिजिटल नकाशावर उपलब्ध नसतात. मनोहर सरांनी स्वतः अशा ठिकाणी भेटी देऊन तेथील शाळा, मंदिरे आणि शासकीय कार्यालयांची माहिती गुगल मॅपवर जोडली आहे. यामुळे बाहेरून येणाऱ्या पर्यटकांना किंवा प्रवाशांना शिरपूर शहरात प्रवास करणे सोपे झाले आहे. ३. फोटो आणि रिव्ह्यूजच्या माध्यमातून पारदर्शकता -केवळ ठिकाणांची नावे न नोंदवता, सरांनी त्या ठिकाणांचे प्रत्यक्ष फोटो आणि उपयुक्त रिव्ह्यूज (Reviews) देखील अपलोड केले आहेत. यामुळे एखाद्या सेवा केंद्राची सद्यस्थिती काय आहे, तिथे कोणत्या सुविधा उपलब्ध आहेत, याची खात्री लोकांना आधीच पटते. यामुळे स्थानिक व्यवसायांना आणि सेवा केंद्रांना सुद्धा एक प्रकारची डिजिटल ओळख मिळाली आहे. ४. माहितीची निरंतर पडताळणी (Updating Information) गुगल मॅपवरील माहिती जुनी किंवा चुकीची असू शकते. मनोहर सर सतत या माहितीची पडताळणी करतात. एखादे कार्यालय किंवा बँक स्थलांतरित झाली असल्यास, ते तातडीने ती माहिती अपडेट करतात, जेणेकरून लोकांची दिशाभूल होणार नाही. ५. तांत्रिक साक्षरतेचा प्रसार - स्वतः गुगल गाइड म्हणून काम करताना त्यांनी इतर तरुणांना आणि शिक्षकांनाही यासाठी प्रोत्साहित केले आहे. स्थानिक ठिकाणांची माहिती नकाशावर असणे हे शहराच्या विकासासाठी किती महत्त्वाचे आहे, याचे महत्त्व त्यांनी पटवून दिले आहे.मनोहर वाघ सरांचे गुगल गाइड म्हणून असलेले कार्य हे शिरपूर शहराला डिजिटल' बनवण्याच्या दिशेने पडलेले एक पाऊल आहे. त्यांच्या या कार्यामुळे शिरपूर परिसरातील सामान्य नागरिक आणि बाहेरून येणारे लोक यांना मोठ्या प्रमाणावर सुलभता निर्माण झाली आहे. त्यांच्या या योगदानाची दखल घेऊन गुगलकडूनही त्यांना वेळोवेळी मानांकन मिळाले आहे. '''६.थोडक्यात व महत्वपूर्ण -''' त्यांची ओळख ही केवळ एक शासकीय कर्मचारी म्हणून नसून, समाजाला तंत्रज्ञानाशी जोडणारे मार्गदर्शक आणि एक यशस्वी उद्योजक अशी आहे श्री मनोहर वाघ सर यांच्या संपूर्ण कार्याचा आणि आवडीनिवडींचा विचार केला, तर त्यांचे व्यक्तिमत्व खरोखरच अष्टपैलू' (Versatile) या शब्दाला सार्थ ठरवणारे आहे. एकाच वेळी सरकारी सेवा, सामाजिक उत्तरदायित्व, तंत्रज्ञान आणि उद्योजकता यांचा समतोल त्यांनी कसा राखला आहे, हे खालील मुद्द्यांवरून स्पष्ट होते तंत्रस्नेही मार्गदर्शक (Tech-Savvy Mentor)शिक्षण विभागात काम करताना त्यांनी केवळ रुढार्थाने नोकरी न करता, काळाची पाऊले ओळखून शिक्षकांना डिजिटल युगा'शी जोडले. कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) आणि आधुनिक शैक्षणिक साधनांचा ग्रामीण स्तरावरील शिक्षकांपर्यंत प्रसार करणे, ही त्यांच्या कार्याची एक मोठी बाजू आहे. सजग आणि सक्रिय नागरिक (Social Contributor) गुगल लोकल गाइडच्या माध्यमातून त्यांनी केलेले कार्य हे निःस्वार्थ समाजसेवेचे उत्तम उदाहरण आहे. तांत्रिक कौशल्य आणि समाजहित यांची सांगड घालून त्यांनी शिरपूर परिसरातील नकाशा अधिक समृद्ध आणि माहितीपूर्ण बनवला आहे.शैक्षणिक संयोजक (Educational Organizer) मुकेशभाई आर. पटेल मिलिटरी स्कूलमध्ये आयोजित 'व्यवसाय मार्गदर्शन सप्ताह' असो किंवा 'निपुण महाराष्ट्र अभियान' असो, कार्यक्रमांचे नियोजन आणि अंमलबजावणी करण्याची त्यांची हातोटी वाखाणण्याजोगी आहे.विद्यार्थी आणि पालकांच्या भविष्याबद्दलची त्यांची तळमळ यातून दिसून येते. बहुश्रुत आणि जिज्ञासू वृत्ती (Knowledgeable & Curious) केवळ आपल्या क्षेत्रापुरते मर्यादित न राहता, त्यांना ऑटोमोबाईल (विशेषतः EV तंत्रज्ञान) आणि क्रिकेट यांसारख्या विषयांत असलेली रुची त्यांच्यातील सतत काहीतरी नवीन शिकण्याच्या वृत्तीचा पुरावा देते.कौटुंबिक आणि सांस्कृतिक जडणघडण आपल्या व्यावसायिक व्यस्ततेतही ते आपल्या कुटुंबाप्रती आणि सामाजिक परंपरांप्रती (उदा. माघ पौर्णिमा उत्सव) तितकेच जागरूक आहेत. वडिलांकडून मिळालेला वारसा आणि मुलांच्या प्रगतीसाठी असलेली त्यांची दृष्टी, त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वाला एक कौटुंबिक आधार देते.थोडक्यात सांगायचे तर मनोहर वाघ सर हे "आधुनिक विचार आणि सामाजिक बांधिलकी"यांचा एक संगम आहेत. ते केवळ एका पदावर काम करणारे अधिकारी नसून, समाजाला नवी दिशा देणारे आणि तंत्रज्ञानाच्या मदतीने लोकांचे जीवन सोपे करण्याचा प्रयत्न करणारे एक 'व्हिजनरी'व्यक्तिमत्व आहेत. kn4ja2vttnafuu6snfqvnzor3vk4a5r 2682929 2682927 2026-05-06T04:48:22Z मशालवाला 182636 2682929 wikitext text/x-wiki '''श्री मनोहर पांडुरंग वाघ सर यांच्या सामाजिक आणि शैक्षणिक कार्याचा आढावा घेतल्यास, तंत्रज्ञान आणि शिक्षण यांचा मेळ घालून त्यांनी ग्रामीण भागात मोठे परिवर्तन घडवून आणल्याचे दिसते. त्यांच्या कार्याची काही ठळक वैशिष्ट्ये खालीलप्रमाणे आहेत.''' व्यावसायिक आणि शैक्षणिक योगदान - साधन व्यक्ती (Resource Person) ते शिरपूर येथील पंचायत समितीमध्ये 'साधन व्यक्ती' म्हणून कार्यरत आहेत. शिक्षण विभागांतर्गत शिक्षकांना आधुनिक तंत्रज्ञानाचे प्रशिक्षण देणे आणि शैक्षणिक उपक्रमांची अंमलबजावणी करणे यात त्यांची भूमिका महत्त्वाची आहे. ''' '''१. शैक्षणिक क्रांती आणि शिक्षक प्रशिक्षण''' मनोहर वाघ सरांनी शिक्षण क्षेत्रात विशेषतः डिजिटल साक्षरतेवर मोठा भर दिला आहे''':[१] हजारो शिक्षकांना मार्गदर्शन: पंचायत समिती शिरपूर येथे साधन व्यक्ती म्हणून काम करताना त्यांनी सुमारे २५,००० पेक्षा जास्त शिक्षकांना आधुनिक शैक्षणिक तंत्रज्ञानाचे प्रशिक्षण दिले आहे. डिजिटल शाळा संकल्पना: सरकारी शाळांमधील शिक्षकांनी फळ्यासोबतच टॅबलेट,प्रोजेक्टर आणि शैक्षणिक ॲप्सचा वापर करावा, यासाठी त्यांनी सातत्याने कार्यशाळा आयोजित केल्या आहेत. व्यावसायिक मार्गदर्शन: त्यांनी विद्यार्थ्यांसाठी 'व्यवसाय मार्गदर्शन सप्ताह' यांसारखे उपक्रम राबवून, केवळ पुस्तकी ज्ञान न देता त्यांना करिअरच्या विविध वाटांची ओळख करून दिली आहे. त्यांनी मुकेशभाई आर. पटेल मिलिटरी स्कूल, तांडे सारख्या संस्थांमध्ये विद्यार्थी आणि पालकांसाठी 'व्यवसाय मार्गदर्शन सप्ताह' (Vocational Guidance) यशस्वीरीत्या आयोजित केला आहे. '''२. सामाजिक योगदान आणि डिजिटल सेवा त्यांचे सामाजिक कार्य हे आधुनिक काळातील गरजांशी जोडलेले आहे:''' लोकसेवेसाठी गुगल मॅपिंग: एक निष्णात 'गुगल लोकल गाइड' म्हणून त्यांनी शिरपूर आणि परिसरातील रुग्णालये, बँका, एटीएम आणि सरकारी कार्यालये गुगल मॅपवर अचूकपणे नोंदवली आहेत. याचा फायदा लाखो प्रवाशांना आणि स्थानिकांना होत आहे. कोटींमधील व्ह्यूज: त्यांनी गुगल मॅपवर टाकलेल्या माहितीला ३ कोटींहून अधिक लोकांनी पाहिले आहे, जे त्यांच्या सामाजिक कार्याची व्याप्ती दर्शवते. अत्यावश्यक सेवांची उपलब्धता: ग्रामीण भागातील लोकांसाठी तातडीच्या वेळी जवळचे रुग्णालय किंवा मदत केंद्र शोधणे सोपे व्हावे, हा त्यांच्या मॅपिंग कार्यामागचा मुख्य सामाजिक उद्देश आहे. '''३. उद्योजकता आणि स्थानिक रोजगार''' टायगर प्रीमियम टी (Tiger Premium Tea): सह-संस्थापक म्हणून त्यांनी स्थानिक पातळीवर चहाचा ब्रँड उभा केला आहे. या माध्यमातून केवळ व्यवसाय न करता, स्थानिक ब्रँडिंग आणि मार्केटिंगचे मॉडेल त्यांनी लोकांसमोर ठेवले आहे, जे ग्रामीण तरुणांसाठी प्रेरणादायी आहे. '''४. सन्मान आणि ओळख''' त्यांच्या शैक्षणिक आणि डिजिटल क्षेत्रातील कार्याची दखल घेऊन त्यांना गुगलकडून अधिकृत 'गुगल पिन' देऊन सन्मानित करण्यात आले आहे. शिरपूर तालुक्यातील शिक्षण क्षेत्रात तंत्रज्ञानाचा वापर वाढवण्यासाठी त्यांचे नाव मार्गदर्शक म्हणून घेतले जाते.गुगल वरील त्यांच्या टाकलेल्या स्थळांना आतापर्यंत विक्रमी ३ कोटी लोकांनी भेटी दिल्या आहेत हा के नवीन विक्रम आहे किनो एज्युकेशन सोसायटी, मालेगाव (जि. नाशिक) द्वारे दिला जाणारा राज्यस्तरीय "आदर्श शिक्षक पुरस्कार" हा शिक्षण क्षेत्रातील उत्कृष्ट कार्यासाठी दिला जाणारा एक मानाचा सन्मान आहे. हे पुरस्कार उपक्रमशील, समर्पित आणि विद्यार्थ्यांच्या गुणवत्ता वाढीसाठी विशेष प्रयत्न करणाऱ्या शिक्षकांना बहाल केले जातात त्यांना किनो एजुकेशन सोसायटी मालेगाव चा राज्यस्तरीय "आदर्श शिक्षक पुरस्कार" मिळाला आहे '''वैयक्तिक माहिती - राहणार शिरपूर, जिल्हा धुळे.कुटुंब :- त्यांच्या वडिलांचे नाव श्री. पांडुरंग मंगा वाघ व आई शकुंतला वाघ आहे. त्यांच्या पत्नीचे नाव वैशाली असून, त्यांना कुणाल (मुलगा) आणि हर्षिता (मुलगी) ही दोन मुले आहेत.''' ''' '''५. गुगल लोकल गाइड' (Google Local Guide)'''''' म्हणून शिरपूर आणि परिसरासाठी दिलेले योगदान अत्यंत महत्त्वाचे आणि प्रेरणादायी आहे. त्यांचे हे कार्य केवळ तांत्रिक नसून त्यामागे समाजसेवेची एक मोठी भावना आहे. त्यांच्या या योगदानाचे सविस्तर पैलू खालीलप्रमाणे आहेत. १. अत्यावश्यक सेवांची अचूक नोंद -मनोहर सर यांनी शिरपूरमधील रुग्णालये (Hospitals), बँका आणि एटीएम (ATMs) यांसारख्या अत्यंत महत्त्वाच्या ठिकाणांची डिजिटल नकाशावर अचूक नोंद केली आहे. आणीबाणीच्या प्रसंगी जेव्हा लोकांना तातडीने मदतीची गरज असते, तेव्हा गुगल मॅपवर उपलब्ध असलेली ही माहिती जीवनरक्षक ठरू शकते. उदाहरणार्थ, उपजिल्हा रुग्णालय किंवा खाजगी मल्टीस्पेशालिटी हॉस्पिटल्सची अचूक लोकेशन आणि संपर्क क्रमांक त्यांनी अपडेट केले आहेत. २. दुर्गम भागातील ठिकाणांचे मॅपिंग -अनेकदा मुख्य शहराबाहेरील किंवा नव्याने विकसित होणाऱ्या भागातील रस्ते आणि ठिकाणे डिजिटल नकाशावर उपलब्ध नसतात. मनोहर सरांनी स्वतः अशा ठिकाणी भेटी देऊन तेथील शाळा, मंदिरे आणि शासकीय कार्यालयांची माहिती गुगल मॅपवर जोडली आहे. यामुळे बाहेरून येणाऱ्या पर्यटकांना किंवा प्रवाशांना शिरपूर शहरात प्रवास करणे सोपे झाले आहे. ३. फोटो आणि रिव्ह्यूजच्या माध्यमातून पारदर्शकता -केवळ ठिकाणांची नावे न नोंदवता, सरांनी त्या ठिकाणांचे प्रत्यक्ष फोटो आणि उपयुक्त रिव्ह्यूज (Reviews) देखील अपलोड केले आहेत. यामुळे एखाद्या सेवा केंद्राची सद्यस्थिती काय आहे, तिथे कोणत्या सुविधा उपलब्ध आहेत, याची खात्री लोकांना आधीच पटते. यामुळे स्थानिक व्यवसायांना आणि सेवा केंद्रांना सुद्धा एक प्रकारची डिजिटल ओळख मिळाली आहे. ४. माहितीची निरंतर पडताळणी (Updating Information) गुगल मॅपवरील माहिती जुनी किंवा चुकीची असू शकते. मनोहर सर सतत या माहितीची पडताळणी करतात. एखादे कार्यालय किंवा बँक स्थलांतरित झाली असल्यास, ते तातडीने ती माहिती अपडेट करतात, जेणेकरून लोकांची दिशाभूल होणार नाही. ५. तांत्रिक साक्षरतेचा प्रसार - स्वतः गुगल गाइड म्हणून काम करताना त्यांनी इतर तरुणांना आणि शिक्षकांनाही यासाठी प्रोत्साहित केले आहे. स्थानिक ठिकाणांची माहिती नकाशावर असणे हे शहराच्या विकासासाठी किती महत्त्वाचे आहे, याचे महत्त्व त्यांनी पटवून दिले आहे.मनोहर वाघ सरांचे गुगल गाइड म्हणून असलेले कार्य हे शिरपूर शहराला डिजिटल' बनवण्याच्या दिशेने पडलेले एक पाऊल आहे. त्यांच्या या कार्यामुळे शिरपूर परिसरातील सामान्य नागरिक आणि बाहेरून येणारे लोक यांना मोठ्या प्रमाणावर सुलभता निर्माण झाली आहे. त्यांच्या या योगदानाची दखल घेऊन गुगलकडूनही त्यांना वेळोवेळी मानांकन मिळाले आहे. '''६.थोडक्यात व महत्वपूर्ण -''' त्यांची ओळख ही केवळ एक शासकीय कर्मचारी म्हणून नसून, समाजाला तंत्रज्ञानाशी जोडणारे मार्गदर्शक आणि एक यशस्वी उद्योजक अशी आहे श्री मनोहर वाघ सर यांच्या संपूर्ण कार्याचा आणि आवडीनिवडींचा विचार केला, तर त्यांचे व्यक्तिमत्व खरोखरच अष्टपैलू' (Versatile) या शब्दाला सार्थ ठरवणारे आहे. एकाच वेळी सरकारी सेवा, सामाजिक उत्तरदायित्व, तंत्रज्ञान आणि उद्योजकता यांचा समतोल त्यांनी कसा राखला आहे, हे खालील मुद्द्यांवरून स्पष्ट होते तंत्रस्नेही मार्गदर्शक (Tech-Savvy Mentor)शिक्षण विभागात काम करताना त्यांनी केवळ रुढार्थाने नोकरी न करता, काळाची पाऊले ओळखून शिक्षकांना डिजिटल युगा'शी जोडले. कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) आणि आधुनिक शैक्षणिक साधनांचा ग्रामीण स्तरावरील शिक्षकांपर्यंत प्रसार करणे, ही त्यांच्या कार्याची एक मोठी बाजू आहे. सजग आणि सक्रिय नागरिक (Social Contributor) गुगल लोकल गाइडच्या माध्यमातून त्यांनी केलेले कार्य हे निःस्वार्थ समाजसेवेचे उत्तम उदाहरण आहे. तांत्रिक कौशल्य आणि समाजहित यांची सांगड घालून त्यांनी शिरपूर परिसरातील नकाशा अधिक समृद्ध आणि माहितीपूर्ण बनवला आहे.शैक्षणिक संयोजक (Educational Organizer) मुकेशभाई आर. पटेल मिलिटरी स्कूलमध्ये आयोजित 'व्यवसाय मार्गदर्शन सप्ताह' असो किंवा 'निपुण महाराष्ट्र अभियान' असो, कार्यक्रमांचे नियोजन आणि अंमलबजावणी करण्याची त्यांची हातोटी वाखाणण्याजोगी आहे.विद्यार्थी आणि पालकांच्या भविष्याबद्दलची त्यांची तळमळ यातून दिसून येते. बहुश्रुत आणि जिज्ञासू वृत्ती (Knowledgeable & Curious) केवळ आपल्या क्षेत्रापुरते मर्यादित न राहता, त्यांना ऑटोमोबाईल (विशेषतः EV तंत्रज्ञान) आणि क्रिकेट यांसारख्या विषयांत असलेली रुची त्यांच्यातील सतत काहीतरी नवीन शिकण्याच्या वृत्तीचा पुरावा देते.कौटुंबिक आणि सांस्कृतिक जडणघडण आपल्या व्यावसायिक व्यस्ततेतही ते आपल्या कुटुंबाप्रती आणि सामाजिक परंपरांप्रती (उदा. माघ पौर्णिमा उत्सव) तितकेच जागरूक आहेत. वडिलांकडून मिळालेला वारसा आणि मुलांच्या प्रगतीसाठी असलेली त्यांची दृष्टी, त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वाला एक कौटुंबिक आधार देते.थोडक्यात सांगायचे तर मनोहर वाघ सर हे "आधुनिक विचार आणि सामाजिक बांधिलकी"यांचा एक संगम आहेत. ते केवळ एका पदावर काम करणारे अधिकारी नसून, समाजाला नवी दिशा देणारे आणि तंत्रज्ञानाच्या मदतीने लोकांचे जीवन सोपे करण्याचा प्रयत्न करणारे एक 'व्हिजनरी'व्यक्तिमत्व आहेत. loa18agp3o8cjdhnyxi1lbehbbn6vh5 2682930 2682929 2026-05-06T04:58:11Z मशालवाला 182636 2682930 wikitext text/x-wiki '''श्री मनोहर पांडुरंग वाघ सर यांच्या सामाजिक आणि शैक्षणिक कार्याचा आढावा घेतल्यास, तंत्रज्ञान आणि शिक्षण यांचा मेळ घालून त्यांनी ग्रामीण भागात मोठे परिवर्तन घडवून आणल्याचे दिसते. त्यांच्या कार्याची काही ठळक वैशिष्ट्ये खालीलप्रमाणे आहेत.''' '''शिक्षण -''' १) पदवी -मराठी २) पदवी - बी.एड - मराठी / भूगोल ३) पदवी - बी.पी.एड - मराठी / सामाजिक शास्र ४) पदवीत्तर - एम .ए - मराठी ५) पदवीत्तर - एम .ए - इतिहास ६) पदवीत्तर - एम .ए - सामाजिक शास्र ७) पदवीत्तर - एम .ए - पत्रकारीता व्यावसायिक आणि शैक्षणिक योगदान - साधन व्यक्ती (Resource Person) ते शिरपूर येथील पंचायत समितीमध्ये 'साधन व्यक्ती' म्हणून कार्यरत आहेत. शिक्षण विभागांतर्गत शिक्षकांना आधुनिक तंत्रज्ञानाचे प्रशिक्षण देणे आणि शैक्षणिक उपक्रमांची अंमलबजावणी करणे यात त्यांची भूमिका महत्त्वाची आहे. ''' '''१. शैक्षणिक क्रांती आणि शिक्षक प्रशिक्षण''' मनोहर वाघ सरांनी शिक्षण क्षेत्रात विशेषतः डिजिटल साक्षरतेवर मोठा भर दिला आहे''':[१] हजारो शिक्षकांना मार्गदर्शन: पंचायत समिती शिरपूर येथे साधन व्यक्ती म्हणून काम करताना त्यांनी सुमारे २५,००० पेक्षा जास्त शिक्षकांना आधुनिक शैक्षणिक तंत्रज्ञानाचे प्रशिक्षण दिले आहे. डिजिटल शाळा संकल्पना: सरकारी शाळांमधील शिक्षकांनी फळ्यासोबतच टॅबलेट,प्रोजेक्टर आणि शैक्षणिक ॲप्सचा वापर करावा, यासाठी त्यांनी सातत्याने कार्यशाळा आयोजित केल्या आहेत. व्यावसायिक मार्गदर्शन: त्यांनी विद्यार्थ्यांसाठी 'व्यवसाय मार्गदर्शन सप्ताह' यांसारखे उपक्रम राबवून, केवळ पुस्तकी ज्ञान न देता त्यांना करिअरच्या विविध वाटांची ओळख करून दिली आहे. त्यांनी मुकेशभाई आर. पटेल मिलिटरी स्कूल, तांडे सारख्या संस्थांमध्ये विद्यार्थी आणि पालकांसाठी 'व्यवसाय मार्गदर्शन सप्ताह' (Vocational Guidance) यशस्वीरीत्या आयोजित केला आहे. '''२. सामाजिक योगदान आणि डिजिटल सेवा त्यांचे सामाजिक कार्य हे आधुनिक काळातील गरजांशी जोडलेले आहे:''' लोकसेवेसाठी गुगल मॅपिंग: एक निष्णात 'गुगल लोकल गाइड' म्हणून त्यांनी शिरपूर आणि परिसरातील रुग्णालये, बँका, एटीएम आणि सरकारी कार्यालये गुगल मॅपवर अचूकपणे नोंदवली आहेत. याचा फायदा लाखो प्रवाशांना आणि स्थानिकांना होत आहे. कोटींमधील व्ह्यूज: त्यांनी गुगल मॅपवर टाकलेल्या माहितीला ३ कोटींहून अधिक लोकांनी पाहिले आहे, जे त्यांच्या सामाजिक कार्याची व्याप्ती दर्शवते. अत्यावश्यक सेवांची उपलब्धता: ग्रामीण भागातील लोकांसाठी तातडीच्या वेळी जवळचे रुग्णालय किंवा मदत केंद्र शोधणे सोपे व्हावे, हा त्यांच्या मॅपिंग कार्यामागचा मुख्य सामाजिक उद्देश आहे. '''३. उद्योजकता आणि स्थानिक रोजगार''' टायगर प्रीमियम टी (Tiger Premium Tea): सह-संस्थापक म्हणून त्यांनी स्थानिक पातळीवर चहाचा ब्रँड उभा केला आहे. या माध्यमातून केवळ व्यवसाय न करता, स्थानिक ब्रँडिंग आणि मार्केटिंगचे मॉडेल त्यांनी लोकांसमोर ठेवले आहे, जे ग्रामीण तरुणांसाठी प्रेरणादायी आहे. '''४. सन्मान आणि ओळख''' त्यांच्या शैक्षणिक आणि डिजिटल क्षेत्रातील कार्याची दखल घेऊन त्यांना गुगलकडून अधिकृत 'गुगल पिन' देऊन सन्मानित करण्यात आले आहे. शिरपूर तालुक्यातील शिक्षण क्षेत्रात तंत्रज्ञानाचा वापर वाढवण्यासाठी त्यांचे नाव मार्गदर्शक म्हणून घेतले जाते.गुगल वरील त्यांच्या टाकलेल्या स्थळांना आतापर्यंत विक्रमी ३ कोटी लोकांनी भेटी दिल्या आहेत हा के नवीन विक्रम आहे किनो एज्युकेशन सोसायटी, मालेगाव (जि. नाशिक) द्वारे दिला जाणारा राज्यस्तरीय "आदर्श शिक्षक पुरस्कार" हा शिक्षण क्षेत्रातील उत्कृष्ट कार्यासाठी दिला जाणारा एक मानाचा सन्मान आहे. हे पुरस्कार उपक्रमशील, समर्पित आणि विद्यार्थ्यांच्या गुणवत्ता वाढीसाठी विशेष प्रयत्न करणाऱ्या शिक्षकांना बहाल केले जातात त्यांना किनो एजुकेशन सोसायटी मालेगाव चा राज्यस्तरीय "आदर्श शिक्षक पुरस्कार" मिळाला आहे '''वैयक्तिक माहिती - राहणार शिरपूर, जिल्हा धुळे.कुटुंब :- त्यांच्या वडिलांचे नाव श्री. पांडुरंग मंगा वाघ व आई शकुंतला वाघ आहे. त्यांच्या पत्नीचे नाव वैशाली असून, त्यांना कुणाल (मुलगा) आणि हर्षिता (मुलगी) ही दोन मुले आहेत.''' ''' '''५. गुगल लोकल गाइड' (Google Local Guide)'''''' म्हणून शिरपूर आणि परिसरासाठी दिलेले योगदान अत्यंत महत्त्वाचे आणि प्रेरणादायी आहे. त्यांचे हे कार्य केवळ तांत्रिक नसून त्यामागे समाजसेवेची एक मोठी भावना आहे. त्यांच्या या योगदानाचे सविस्तर पैलू खालीलप्रमाणे आहेत. १. अत्यावश्यक सेवांची अचूक नोंद -मनोहर सर यांनी शिरपूरमधील रुग्णालये (Hospitals), बँका आणि एटीएम (ATMs) यांसारख्या अत्यंत महत्त्वाच्या ठिकाणांची डिजिटल नकाशावर अचूक नोंद केली आहे. आणीबाणीच्या प्रसंगी जेव्हा लोकांना तातडीने मदतीची गरज असते, तेव्हा गुगल मॅपवर उपलब्ध असलेली ही माहिती जीवनरक्षक ठरू शकते. उदाहरणार्थ, उपजिल्हा रुग्णालय किंवा खाजगी मल्टीस्पेशालिटी हॉस्पिटल्सची अचूक लोकेशन आणि संपर्क क्रमांक त्यांनी अपडेट केले आहेत. २. दुर्गम भागातील ठिकाणांचे मॅपिंग -अनेकदा मुख्य शहराबाहेरील किंवा नव्याने विकसित होणाऱ्या भागातील रस्ते आणि ठिकाणे डिजिटल नकाशावर उपलब्ध नसतात. मनोहर सरांनी स्वतः अशा ठिकाणी भेटी देऊन तेथील शाळा, मंदिरे आणि शासकीय कार्यालयांची माहिती गुगल मॅपवर जोडली आहे. यामुळे बाहेरून येणाऱ्या पर्यटकांना किंवा प्रवाशांना शिरपूर शहरात प्रवास करणे सोपे झाले आहे. ३. फोटो आणि रिव्ह्यूजच्या माध्यमातून पारदर्शकता -केवळ ठिकाणांची नावे न नोंदवता, सरांनी त्या ठिकाणांचे प्रत्यक्ष फोटो आणि उपयुक्त रिव्ह्यूज (Reviews) देखील अपलोड केले आहेत. यामुळे एखाद्या सेवा केंद्राची सद्यस्थिती काय आहे, तिथे कोणत्या सुविधा उपलब्ध आहेत, याची खात्री लोकांना आधीच पटते. यामुळे स्थानिक व्यवसायांना आणि सेवा केंद्रांना सुद्धा एक प्रकारची डिजिटल ओळख मिळाली आहे. ४. माहितीची निरंतर पडताळणी (Updating Information) गुगल मॅपवरील माहिती जुनी किंवा चुकीची असू शकते. मनोहर सर सतत या माहितीची पडताळणी करतात. एखादे कार्यालय किंवा बँक स्थलांतरित झाली असल्यास, ते तातडीने ती माहिती अपडेट करतात, जेणेकरून लोकांची दिशाभूल होणार नाही. ५. तांत्रिक साक्षरतेचा प्रसार - स्वतः गुगल गाइड म्हणून काम करताना त्यांनी इतर तरुणांना आणि शिक्षकांनाही यासाठी प्रोत्साहित केले आहे. स्थानिक ठिकाणांची माहिती नकाशावर असणे हे शहराच्या विकासासाठी किती महत्त्वाचे आहे, याचे महत्त्व त्यांनी पटवून दिले आहे.मनोहर वाघ सरांचे गुगल गाइड म्हणून असलेले कार्य हे शिरपूर शहराला डिजिटल' बनवण्याच्या दिशेने पडलेले एक पाऊल आहे. त्यांच्या या कार्यामुळे शिरपूर परिसरातील सामान्य नागरिक आणि बाहेरून येणारे लोक यांना मोठ्या प्रमाणावर सुलभता निर्माण झाली आहे. त्यांच्या या योगदानाची दखल घेऊन गुगलकडूनही त्यांना वेळोवेळी मानांकन मिळाले आहे. '''६.थोडक्यात व महत्वपूर्ण -''' त्यांची ओळख ही केवळ एक शासकीय कर्मचारी म्हणून नसून, समाजाला तंत्रज्ञानाशी जोडणारे मार्गदर्शक आणि एक यशस्वी उद्योजक अशी आहे श्री मनोहर वाघ सर यांच्या संपूर्ण कार्याचा आणि आवडीनिवडींचा विचार केला, तर त्यांचे व्यक्तिमत्व खरोखरच अष्टपैलू' (Versatile) या शब्दाला सार्थ ठरवणारे आहे. एकाच वेळी सरकारी सेवा, सामाजिक उत्तरदायित्व, तंत्रज्ञान आणि उद्योजकता यांचा समतोल त्यांनी कसा राखला आहे, हे खालील मुद्द्यांवरून स्पष्ट होते तंत्रस्नेही मार्गदर्शक (Tech-Savvy Mentor)शिक्षण विभागात काम करताना त्यांनी केवळ रुढार्थाने नोकरी न करता, काळाची पाऊले ओळखून शिक्षकांना डिजिटल युगा'शी जोडले. कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) आणि आधुनिक शैक्षणिक साधनांचा ग्रामीण स्तरावरील शिक्षकांपर्यंत प्रसार करणे, ही त्यांच्या कार्याची एक मोठी बाजू आहे. सजग आणि सक्रिय नागरिक (Social Contributor) गुगल लोकल गाइडच्या माध्यमातून त्यांनी केलेले कार्य हे निःस्वार्थ समाजसेवेचे उत्तम उदाहरण आहे. तांत्रिक कौशल्य आणि समाजहित यांची सांगड घालून त्यांनी शिरपूर परिसरातील नकाशा अधिक समृद्ध आणि माहितीपूर्ण बनवला आहे.शैक्षणिक संयोजक (Educational Organizer) मुकेशभाई आर. पटेल मिलिटरी स्कूलमध्ये आयोजित 'व्यवसाय मार्गदर्शन सप्ताह' असो किंवा 'निपुण महाराष्ट्र अभियान' असो, कार्यक्रमांचे नियोजन आणि अंमलबजावणी करण्याची त्यांची हातोटी वाखाणण्याजोगी आहे.विद्यार्थी आणि पालकांच्या भविष्याबद्दलची त्यांची तळमळ यातून दिसून येते. बहुश्रुत आणि जिज्ञासू वृत्ती (Knowledgeable & Curious) केवळ आपल्या क्षेत्रापुरते मर्यादित न राहता, त्यांना ऑटोमोबाईल (विशेषतः EV तंत्रज्ञान) आणि क्रिकेट यांसारख्या विषयांत असलेली रुची त्यांच्यातील सतत काहीतरी नवीन शिकण्याच्या वृत्तीचा पुरावा देते.कौटुंबिक आणि सांस्कृतिक जडणघडण आपल्या व्यावसायिक व्यस्ततेतही ते आपल्या कुटुंबाप्रती आणि सामाजिक परंपरांप्रती (उदा. माघ पौर्णिमा उत्सव) तितकेच जागरूक आहेत. वडिलांकडून मिळालेला वारसा आणि मुलांच्या प्रगतीसाठी असलेली त्यांची दृष्टी, त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वाला एक कौटुंबिक आधार देते.थोडक्यात सांगायचे तर मनोहर वाघ सर हे "आधुनिक विचार आणि सामाजिक बांधिलकी"यांचा एक संगम आहेत. ते केवळ एका पदावर काम करणारे अधिकारी नसून, समाजाला नवी दिशा देणारे आणि तंत्रज्ञानाच्या मदतीने लोकांचे जीवन सोपे करण्याचा प्रयत्न करणारे एक 'व्हिजनरी'व्यक्तिमत्व आहेत. 2cmo3n0ggtcjc99disnxoo36g3d29k8 2682931 2682930 2026-05-06T04:59:17Z अभय नातू 206 अभय नातू ने लेख [[श्री मनोहर पांडुरंग वाघ सर]] वरुन [[मसुदा:श्री मनोहर पांडुरंग वाघ सर]] ला हलविला 2682930 wikitext text/x-wiki '''श्री मनोहर पांडुरंग वाघ सर यांच्या सामाजिक आणि शैक्षणिक कार्याचा आढावा घेतल्यास, तंत्रज्ञान आणि शिक्षण यांचा मेळ घालून त्यांनी ग्रामीण भागात मोठे परिवर्तन घडवून आणल्याचे दिसते. त्यांच्या कार्याची काही ठळक वैशिष्ट्ये खालीलप्रमाणे आहेत.''' '''शिक्षण -''' १) पदवी -मराठी २) पदवी - बी.एड - मराठी / भूगोल ३) पदवी - बी.पी.एड - मराठी / सामाजिक शास्र ४) पदवीत्तर - एम .ए - मराठी ५) पदवीत्तर - एम .ए - इतिहास ६) पदवीत्तर - एम .ए - सामाजिक शास्र ७) पदवीत्तर - एम .ए - पत्रकारीता व्यावसायिक आणि शैक्षणिक योगदान - साधन व्यक्ती (Resource Person) ते शिरपूर येथील पंचायत समितीमध्ये 'साधन व्यक्ती' म्हणून कार्यरत आहेत. शिक्षण विभागांतर्गत शिक्षकांना आधुनिक तंत्रज्ञानाचे प्रशिक्षण देणे आणि शैक्षणिक उपक्रमांची अंमलबजावणी करणे यात त्यांची भूमिका महत्त्वाची आहे. ''' '''१. शैक्षणिक क्रांती आणि शिक्षक प्रशिक्षण''' मनोहर वाघ सरांनी शिक्षण क्षेत्रात विशेषतः डिजिटल साक्षरतेवर मोठा भर दिला आहे''':[१] हजारो शिक्षकांना मार्गदर्शन: पंचायत समिती शिरपूर येथे साधन व्यक्ती म्हणून काम करताना त्यांनी सुमारे २५,००० पेक्षा जास्त शिक्षकांना आधुनिक शैक्षणिक तंत्रज्ञानाचे प्रशिक्षण दिले आहे. डिजिटल शाळा संकल्पना: सरकारी शाळांमधील शिक्षकांनी फळ्यासोबतच टॅबलेट,प्रोजेक्टर आणि शैक्षणिक ॲप्सचा वापर करावा, यासाठी त्यांनी सातत्याने कार्यशाळा आयोजित केल्या आहेत. व्यावसायिक मार्गदर्शन: त्यांनी विद्यार्थ्यांसाठी 'व्यवसाय मार्गदर्शन सप्ताह' यांसारखे उपक्रम राबवून, केवळ पुस्तकी ज्ञान न देता त्यांना करिअरच्या विविध वाटांची ओळख करून दिली आहे. त्यांनी मुकेशभाई आर. पटेल मिलिटरी स्कूल, तांडे सारख्या संस्थांमध्ये विद्यार्थी आणि पालकांसाठी 'व्यवसाय मार्गदर्शन सप्ताह' (Vocational Guidance) यशस्वीरीत्या आयोजित केला आहे. '''२. सामाजिक योगदान आणि डिजिटल सेवा त्यांचे सामाजिक कार्य हे आधुनिक काळातील गरजांशी जोडलेले आहे:''' लोकसेवेसाठी गुगल मॅपिंग: एक निष्णात 'गुगल लोकल गाइड' म्हणून त्यांनी शिरपूर आणि परिसरातील रुग्णालये, बँका, एटीएम आणि सरकारी कार्यालये गुगल मॅपवर अचूकपणे नोंदवली आहेत. याचा फायदा लाखो प्रवाशांना आणि स्थानिकांना होत आहे. कोटींमधील व्ह्यूज: त्यांनी गुगल मॅपवर टाकलेल्या माहितीला ३ कोटींहून अधिक लोकांनी पाहिले आहे, जे त्यांच्या सामाजिक कार्याची व्याप्ती दर्शवते. अत्यावश्यक सेवांची उपलब्धता: ग्रामीण भागातील लोकांसाठी तातडीच्या वेळी जवळचे रुग्णालय किंवा मदत केंद्र शोधणे सोपे व्हावे, हा त्यांच्या मॅपिंग कार्यामागचा मुख्य सामाजिक उद्देश आहे. '''३. उद्योजकता आणि स्थानिक रोजगार''' टायगर प्रीमियम टी (Tiger Premium Tea): सह-संस्थापक म्हणून त्यांनी स्थानिक पातळीवर चहाचा ब्रँड उभा केला आहे. या माध्यमातून केवळ व्यवसाय न करता, स्थानिक ब्रँडिंग आणि मार्केटिंगचे मॉडेल त्यांनी लोकांसमोर ठेवले आहे, जे ग्रामीण तरुणांसाठी प्रेरणादायी आहे. '''४. सन्मान आणि ओळख''' त्यांच्या शैक्षणिक आणि डिजिटल क्षेत्रातील कार्याची दखल घेऊन त्यांना गुगलकडून अधिकृत 'गुगल पिन' देऊन सन्मानित करण्यात आले आहे. शिरपूर तालुक्यातील शिक्षण क्षेत्रात तंत्रज्ञानाचा वापर वाढवण्यासाठी त्यांचे नाव मार्गदर्शक म्हणून घेतले जाते.गुगल वरील त्यांच्या टाकलेल्या स्थळांना आतापर्यंत विक्रमी ३ कोटी लोकांनी भेटी दिल्या आहेत हा के नवीन विक्रम आहे किनो एज्युकेशन सोसायटी, मालेगाव (जि. नाशिक) द्वारे दिला जाणारा राज्यस्तरीय "आदर्श शिक्षक पुरस्कार" हा शिक्षण क्षेत्रातील उत्कृष्ट कार्यासाठी दिला जाणारा एक मानाचा सन्मान आहे. हे पुरस्कार उपक्रमशील, समर्पित आणि विद्यार्थ्यांच्या गुणवत्ता वाढीसाठी विशेष प्रयत्न करणाऱ्या शिक्षकांना बहाल केले जातात त्यांना किनो एजुकेशन सोसायटी मालेगाव चा राज्यस्तरीय "आदर्श शिक्षक पुरस्कार" मिळाला आहे '''वैयक्तिक माहिती - राहणार शिरपूर, जिल्हा धुळे.कुटुंब :- त्यांच्या वडिलांचे नाव श्री. पांडुरंग मंगा वाघ व आई शकुंतला वाघ आहे. त्यांच्या पत्नीचे नाव वैशाली असून, त्यांना कुणाल (मुलगा) आणि हर्षिता (मुलगी) ही दोन मुले आहेत.''' ''' '''५. गुगल लोकल गाइड' (Google Local Guide)'''''' म्हणून शिरपूर आणि परिसरासाठी दिलेले योगदान अत्यंत महत्त्वाचे आणि प्रेरणादायी आहे. त्यांचे हे कार्य केवळ तांत्रिक नसून त्यामागे समाजसेवेची एक मोठी भावना आहे. त्यांच्या या योगदानाचे सविस्तर पैलू खालीलप्रमाणे आहेत. १. अत्यावश्यक सेवांची अचूक नोंद -मनोहर सर यांनी शिरपूरमधील रुग्णालये (Hospitals), बँका आणि एटीएम (ATMs) यांसारख्या अत्यंत महत्त्वाच्या ठिकाणांची डिजिटल नकाशावर अचूक नोंद केली आहे. आणीबाणीच्या प्रसंगी जेव्हा लोकांना तातडीने मदतीची गरज असते, तेव्हा गुगल मॅपवर उपलब्ध असलेली ही माहिती जीवनरक्षक ठरू शकते. उदाहरणार्थ, उपजिल्हा रुग्णालय किंवा खाजगी मल्टीस्पेशालिटी हॉस्पिटल्सची अचूक लोकेशन आणि संपर्क क्रमांक त्यांनी अपडेट केले आहेत. २. दुर्गम भागातील ठिकाणांचे मॅपिंग -अनेकदा मुख्य शहराबाहेरील किंवा नव्याने विकसित होणाऱ्या भागातील रस्ते आणि ठिकाणे डिजिटल नकाशावर उपलब्ध नसतात. मनोहर सरांनी स्वतः अशा ठिकाणी भेटी देऊन तेथील शाळा, मंदिरे आणि शासकीय कार्यालयांची माहिती गुगल मॅपवर जोडली आहे. यामुळे बाहेरून येणाऱ्या पर्यटकांना किंवा प्रवाशांना शिरपूर शहरात प्रवास करणे सोपे झाले आहे. ३. फोटो आणि रिव्ह्यूजच्या माध्यमातून पारदर्शकता -केवळ ठिकाणांची नावे न नोंदवता, सरांनी त्या ठिकाणांचे प्रत्यक्ष फोटो आणि उपयुक्त रिव्ह्यूज (Reviews) देखील अपलोड केले आहेत. यामुळे एखाद्या सेवा केंद्राची सद्यस्थिती काय आहे, तिथे कोणत्या सुविधा उपलब्ध आहेत, याची खात्री लोकांना आधीच पटते. यामुळे स्थानिक व्यवसायांना आणि सेवा केंद्रांना सुद्धा एक प्रकारची डिजिटल ओळख मिळाली आहे. ४. माहितीची निरंतर पडताळणी (Updating Information) गुगल मॅपवरील माहिती जुनी किंवा चुकीची असू शकते. मनोहर सर सतत या माहितीची पडताळणी करतात. एखादे कार्यालय किंवा बँक स्थलांतरित झाली असल्यास, ते तातडीने ती माहिती अपडेट करतात, जेणेकरून लोकांची दिशाभूल होणार नाही. ५. तांत्रिक साक्षरतेचा प्रसार - स्वतः गुगल गाइड म्हणून काम करताना त्यांनी इतर तरुणांना आणि शिक्षकांनाही यासाठी प्रोत्साहित केले आहे. स्थानिक ठिकाणांची माहिती नकाशावर असणे हे शहराच्या विकासासाठी किती महत्त्वाचे आहे, याचे महत्त्व त्यांनी पटवून दिले आहे.मनोहर वाघ सरांचे गुगल गाइड म्हणून असलेले कार्य हे शिरपूर शहराला डिजिटल' बनवण्याच्या दिशेने पडलेले एक पाऊल आहे. त्यांच्या या कार्यामुळे शिरपूर परिसरातील सामान्य नागरिक आणि बाहेरून येणारे लोक यांना मोठ्या प्रमाणावर सुलभता निर्माण झाली आहे. त्यांच्या या योगदानाची दखल घेऊन गुगलकडूनही त्यांना वेळोवेळी मानांकन मिळाले आहे. '''६.थोडक्यात व महत्वपूर्ण -''' त्यांची ओळख ही केवळ एक शासकीय कर्मचारी म्हणून नसून, समाजाला तंत्रज्ञानाशी जोडणारे मार्गदर्शक आणि एक यशस्वी उद्योजक अशी आहे श्री मनोहर वाघ सर यांच्या संपूर्ण कार्याचा आणि आवडीनिवडींचा विचार केला, तर त्यांचे व्यक्तिमत्व खरोखरच अष्टपैलू' (Versatile) या शब्दाला सार्थ ठरवणारे आहे. एकाच वेळी सरकारी सेवा, सामाजिक उत्तरदायित्व, तंत्रज्ञान आणि उद्योजकता यांचा समतोल त्यांनी कसा राखला आहे, हे खालील मुद्द्यांवरून स्पष्ट होते तंत्रस्नेही मार्गदर्शक (Tech-Savvy Mentor)शिक्षण विभागात काम करताना त्यांनी केवळ रुढार्थाने नोकरी न करता, काळाची पाऊले ओळखून शिक्षकांना डिजिटल युगा'शी जोडले. कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) आणि आधुनिक शैक्षणिक साधनांचा ग्रामीण स्तरावरील शिक्षकांपर्यंत प्रसार करणे, ही त्यांच्या कार्याची एक मोठी बाजू आहे. सजग आणि सक्रिय नागरिक (Social Contributor) गुगल लोकल गाइडच्या माध्यमातून त्यांनी केलेले कार्य हे निःस्वार्थ समाजसेवेचे उत्तम उदाहरण आहे. तांत्रिक कौशल्य आणि समाजहित यांची सांगड घालून त्यांनी शिरपूर परिसरातील नकाशा अधिक समृद्ध आणि माहितीपूर्ण बनवला आहे.शैक्षणिक संयोजक (Educational Organizer) मुकेशभाई आर. पटेल मिलिटरी स्कूलमध्ये आयोजित 'व्यवसाय मार्गदर्शन सप्ताह' असो किंवा 'निपुण महाराष्ट्र अभियान' असो, कार्यक्रमांचे नियोजन आणि अंमलबजावणी करण्याची त्यांची हातोटी वाखाणण्याजोगी आहे.विद्यार्थी आणि पालकांच्या भविष्याबद्दलची त्यांची तळमळ यातून दिसून येते. बहुश्रुत आणि जिज्ञासू वृत्ती (Knowledgeable & Curious) केवळ आपल्या क्षेत्रापुरते मर्यादित न राहता, त्यांना ऑटोमोबाईल (विशेषतः EV तंत्रज्ञान) आणि क्रिकेट यांसारख्या विषयांत असलेली रुची त्यांच्यातील सतत काहीतरी नवीन शिकण्याच्या वृत्तीचा पुरावा देते.कौटुंबिक आणि सांस्कृतिक जडणघडण आपल्या व्यावसायिक व्यस्ततेतही ते आपल्या कुटुंबाप्रती आणि सामाजिक परंपरांप्रती (उदा. माघ पौर्णिमा उत्सव) तितकेच जागरूक आहेत. वडिलांकडून मिळालेला वारसा आणि मुलांच्या प्रगतीसाठी असलेली त्यांची दृष्टी, त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वाला एक कौटुंबिक आधार देते.थोडक्यात सांगायचे तर मनोहर वाघ सर हे "आधुनिक विचार आणि सामाजिक बांधिलकी"यांचा एक संगम आहेत. ते केवळ एका पदावर काम करणारे अधिकारी नसून, समाजाला नवी दिशा देणारे आणि तंत्रज्ञानाच्या मदतीने लोकांचे जीवन सोपे करण्याचा प्रयत्न करणारे एक 'व्हिजनरी'व्यक्तिमत्व आहेत. 2cmo3n0ggtcjc99disnxoo36g3d29k8 0 379510 2682932 2026-05-06T04:59:17Z अभय नातू 206 अभय नातू ने लेख [[श्री मनोहर पांडुरंग वाघ सर]] वरुन [[मसुदा:श्री मनोहर पांडुरंग वाघ सर]] ला हलविला 2682932 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[मसुदा:श्री मनोहर पांडुरंग वाघ सर]] kegstiz6jslrg0aixt4czornwdrab03 0 379511 2682935 2026-05-06T05:13:30Z संतोष गोरे 135680 [[:en:Anshuman Joshi|Anshuman Joshi]] वरून भाषांतरित 2682935 wikitext text/x-wiki '''अंशुमन जोशी''' हा एक भारतीय अभिनेता आहे जो [[Marathi language|मराठी]] भाषेतील चित्रपटांमध्ये काम करतो. त्याने २०११ मध्ये '' शाळा'' या चित्रपटातून आपल्या कारकिर्दीची सुरुवात केली. त्यानंतर त्याने २०२३ मध्ये ''थंकम'' या मल्याळम चित्रपटात काम केले. त्याच्या पात्राचे नाव देखील अंशुमन जोशीच होते. या चित्रपटात त्याने एका मराठी पोलीस अधिकाऱ्याची भूमिका साकारली होती. gsi9cte6fkaub1p99fgzs8pghmzku94 2682936 2682935 2026-05-06T05:18:03Z संतोष गोरे 135680 /* */ 2682936 wikitext text/x-wiki '''अंशुमन जोशी''' हा एक भारतीय अभिनेता आहे जो मराठी भाषेतील चित्रपटांमध्ये काम करतो. त्याने २०११ मध्ये ''[[शाळा (चित्रपट)|शाळा]]'' या चित्रपटातून आपल्या कारकिर्दीची सुरुवात केली. त्यानंतर त्याने २०२३ मध्ये ''थंकम'' या मल्याळम चित्रपटात काम केले. त्याच्या पात्राचे नाव देखील अंशुमन जोशीच होते. या चित्रपटात त्याने एका मराठी पोलीस अधिकाऱ्याची भूमिका साकारली होती. ==कारकीर्द== जोशीने आपल्या अभिनय कारकिर्दीची सुरुवात वीरेंद्र वलसंगकर दिग्दर्शित ''बोलपटाचा मूकनायक: विष्णुपंत दामले'' मध्ये विष्णुपंत दामले यांची किशोरवयीन भूमिका साकारून केली. सध्या तो फर्ग्युसन कॉलेज पुणे-०४ च्या निर्मितीखालील ''गाडी'' आणि ''आमचा काय गुन्हा'' या दोन नाटकात काम करत आहे. २०२३ मध्ये त्याने ''थंकम'' या मल्याळम चित्रपटात अंशुमन जोशी नावाच्या एका मराठी पोलीस अधिकाऱ्याची भूमिका साकारली. ===चित्रपट=== *''शाळा'' (२०११, मराठी) *''म्हैस'' (२०१२, मराठी) *''पुरणपोळी'' (लघुपट) *''फोटोकॉपी'' (२०१६, मराठी) *''फू्ंट्रू'' (२०१६, मराठी) *''फास्टर फेणे'' (२०१७, मराठी) *''कारवाँ'' (२०१८, हिंदी) *''थंकम'' (२०२३, मल्याळम) *'' देवमाणूस'' (२०२४, मराठी) acyb9kls1a8w903ngfvbji9i2gkml1w 2682937 2682936 2026-05-06T05:19:37Z संतोष गोरे 135680 2682937 wikitext text/x-wiki '''अंशुमन जोशी''' हा एक भारतीय अभिनेता आहे जो मराठी भाषेतील चित्रपटांमध्ये काम करतो. त्याने २०११ मध्ये ''[[शाळा (चित्रपट)|शाळा]]'' या चित्रपटातून आपल्या कारकिर्दीची सुरुवात केली. त्यानंतर त्याने २०२३ मध्ये ''थंकम'' या मल्याळम चित्रपटात काम केले. त्याच्या पात्राचे नाव देखील अंशुमन जोशीच होते. या चित्रपटात त्याने एका मराठी पोलीस अधिकाऱ्याची भूमिका साकारली होती. ==कारकीर्द== जोशीने आपल्या अभिनय कारकिर्दीची सुरुवात वीरेंद्र वलसंगकर दिग्दर्शित ''बोलपटाचा मूकनायक: विष्णुपंत दामले'' मध्ये विष्णुपंत दामले यांची किशोरवयीन भूमिका साकारून केली. सध्या तो फर्ग्युसन कॉलेज पुणे-०४ च्या निर्मितीखालील ''गाडी'' आणि ''आमचा काय गुन्हा'' या दोन नाटकात काम करत आहे. २०२३ मध्ये त्याने ''थंकम'' या मल्याळम चित्रपटात अंशुमन जोशी नावाच्या एका मराठी पोलीस अधिकाऱ्याची भूमिका साकारली. ===चित्रपट=== *''शाळा'' (२०११, मराठी) *''म्हैस'' (२०१२, मराठी) *''पुरणपोळी'' (लघुपट) *''फोटोकॉपी'' (२०१६, मराठी) *''फू्ंट्रू'' (२०१६, मराठी) *''फास्टर फेणे'' (२०१७, मराठी) *''कारवाँ'' (२०१८, हिंदी) *''थंकम'' (२०२३, मल्याळम) *'' देवमाणूस'' (२०२४, मराठी) ==पुरस्कार== *१० व्या पुणे आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सव २०१२-२०१३ मध्ये 'शाळा' चित्रपटातील भूमिकेसाठी ज्युरींचा विशेष उल्लेख पुरस्कार<ref name="award1">Pune Mirror {{cite web|url=http://www.punemirror.in/index.aspx?page%3Dsearch%26keyword%3D%22+sujay+dahake%22%26from%3D0 |title=Archived copy |accessdate=2013-01-25 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140201214249/http://www.punemirror.in/index.aspx?page=search&keyword=%22%20sujay%20dahake%22&from=0 |archivedate=1 February 2014 |df=dmy }} ''Pune Mirror'',०८/०३/२०१२</ref> *३ व्या आशियाई चित्रपट महोत्सव कोल्हापूर २०११-२०१२ मध्ये 'शाळा' चित्रपटातील भूमिकेसाठी सर्वोत्कृष्ट बालकलाकार पुरस्कार<ref name="award2"> kolhapurworld.com [http://kolhapurworld.com/news/kolhapuri-%E2%80%98shala%E2%80%99-9497] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130630052047/http://kolhapurworld.com/news/kolhapuri-%E2%80%98shala%E2%80%99-9497|date=30 June 2013}} ''kolhapurworld.com'',१७/०१/२०१२ </ref> *महाराष्ट्र शासन-राज्य पुरस्कार २०१२ द्वारे ज्युरींचा विशेष उल्लेख पुरस्कार.<ref name="award3">maujmaja.com {{cite web |url=http://www.maujmaja.com/2012/04/21/49th-maharashtra-state-film-awards-announced/ |title=49th Maharashtra State Film Awards Announced |accessdate=2013-01-25 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130102185500/http://www.maujmaja.com/2012/04/21/49th-maharashtra-state-film-awards-announced/ |archivedate=2 January 2013 |df=dmy-all }} ''maujmaja.com'', २१/०४/२०१२</ref> *सर्वोत्कृष्ट पदार्पणासाठी झी गौरव पुरस्कार २०१२. *शाहू मोडक पुरस्कार २०१२. *सर्वोत्कृष्ट बालकलाकार म्हणून व्ही. शांताराम पुरस्कार २०१२.<ref name="award4">http://www.maujmaja.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230607043010/http://www.maujmaja.com/ |date=7 June 2023 }} {{cite web |url=http://www.maujmaja.com/2012/04/21/49th-maharashtra-state-film-awards-announced/ |title=49th Maharashtra State Film Awards Announced |accessdate=2013-01-25 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130102185500/http://www.maujmaja.com/2012/04/21/49th-maharashtra-state-film-awards-announced/ |archivedate=2 January 2013 |df=dmy-all }} ''www.maujmaja.com'', २१/०४/२०१२</ref> ld0j5d4q99wqe1epv7e51ix1q2jq9j3 2682938 2682937 2026-05-06T05:22:03Z संतोष गोरे 135680 /* */ 2682938 wikitext text/x-wiki '''अंशुमन जोशी''' हा एक भारतीय अभिनेता आहे जो मराठी भाषेतील चित्रपटांमध्ये काम करतो. त्याने २०११ मध्ये ''[[शाळा (चित्रपट)|शाळा]]'' या चित्रपटातून आपल्या कारकिर्दीची सुरुवात केली. त्यानंतर त्याने २०२३ मध्ये ''थंकम'' या मल्याळम चित्रपटात काम केले. त्याच्या पात्राचे नाव देखील अंशुमन जोशीच होते. या चित्रपटात त्याने एका मराठी पोलीस अधिकाऱ्याची भूमिका साकारली होती. ==जीवनपट== त्याने मराठी चित्रपटसृष्टीतून आपल्या कामाला सुरुवात केली. त्याचा जन्म [[कोल्हापूर]] येथे झाला असून त्याचे [[पुणे|पुण्यात]] वास्तव्य आहे. ६ मार्च २०२६ रोजी जोशी आणि मराठी अभिनेत्री [[अपूर्वा गोरे]] लग्नबंधनात अडकले. ==कारकीर्द== जोशीने आपल्या अभिनय कारकिर्दीची सुरुवात वीरेंद्र वलसंगकर दिग्दर्शित ''बोलपटाचा मूकनायक: विष्णुपंत दामले'' मध्ये विष्णुपंत दामले यांची किशोरवयीन भूमिका साकारून केली. सध्या तो फर्ग्युसन कॉलेज पुणे-०४ च्या निर्मितीखालील ''गाडी'' आणि ''आमचा काय गुन्हा'' या दोन नाटकात काम करत आहे. २०२३ मध्ये त्याने ''थंकम'' या मल्याळम चित्रपटात अंशुमन जोशी नावाच्या एका मराठी पोलीस अधिकाऱ्याची भूमिका साकारली. ===चित्रपट=== *''शाळा'' (२०११, मराठी) *''म्हैस'' (२०१२, मराठी) *''पुरणपोळी'' (लघुपट) *''फोटोकॉपी'' (२०१६, मराठी) *''फू्ंट्रू'' (२०१६, मराठी) *''फास्टर फेणे'' (२०१७, मराठी) *''कारवाँ'' (२०१८, हिंदी) *''थंकम'' (२०२३, मल्याळम) *'' देवमाणूस'' (२०२४, मराठी) ==पुरस्कार== *१० व्या पुणे आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सव २०१२-२०१३ मध्ये 'शाळा' चित्रपटातील भूमिकेसाठी ज्युरींचा विशेष उल्लेख पुरस्कार<ref name="award1">Pune Mirror {{cite web|url=http://www.punemirror.in/index.aspx?page%3Dsearch%26keyword%3D%22+sujay+dahake%22%26from%3D0 |title=Archived copy |accessdate=2013-01-25 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140201214249/http://www.punemirror.in/index.aspx?page=search&keyword=%22%20sujay%20dahake%22&from=0 |archivedate=1 February 2014 |df=dmy }} ''Pune Mirror'',०८/०३/२०१२</ref> *३ व्या आशियाई चित्रपट महोत्सव कोल्हापूर २०११-२०१२ मध्ये 'शाळा' चित्रपटातील भूमिकेसाठी सर्वोत्कृष्ट बालकलाकार पुरस्कार<ref name="award2"> kolhapurworld.com [http://kolhapurworld.com/news/kolhapuri-%E2%80%98shala%E2%80%99-9497] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130630052047/http://kolhapurworld.com/news/kolhapuri-%E2%80%98shala%E2%80%99-9497|date=30 June 2013}} ''kolhapurworld.com'',१७/०१/२०१२ </ref> *महाराष्ट्र शासन-राज्य पुरस्कार २०१२ द्वारे ज्युरींचा विशेष उल्लेख पुरस्कार.<ref name="award3">maujmaja.com {{cite web |url=http://www.maujmaja.com/2012/04/21/49th-maharashtra-state-film-awards-announced/ |title=49th Maharashtra State Film Awards Announced |accessdate=2013-01-25 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130102185500/http://www.maujmaja.com/2012/04/21/49th-maharashtra-state-film-awards-announced/ |archivedate=2 January 2013 |df=dmy-all }} ''maujmaja.com'', २१/०४/२०१२</ref> *सर्वोत्कृष्ट पदार्पणासाठी झी गौरव पुरस्कार २०१२. *शाहू मोडक पुरस्कार २०१२. *सर्वोत्कृष्ट बालकलाकार म्हणून व्ही. शांताराम पुरस्कार २०१२.<ref name="award4">http://www.maujmaja.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230607043010/http://www.maujmaja.com/ |date=7 June 2023 }} {{cite web |url=http://www.maujmaja.com/2012/04/21/49th-maharashtra-state-film-awards-announced/ |title=49th Maharashtra State Film Awards Announced |accessdate=2013-01-25 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130102185500/http://www.maujmaja.com/2012/04/21/49th-maharashtra-state-film-awards-announced/ |archivedate=2 January 2013 |df=dmy-all }} ''www.maujmaja.com'', २१/०४/२०१२</ref> 2ui3w53zk4d0r5szi3j89j0kyhyfouh 2682939 2682938 2026-05-06T05:22:34Z संतोष गोरे 135680 2682939 wikitext text/x-wiki '''अंशुमन जोशी''' हा एक भारतीय अभिनेता आहे जो मराठी भाषेतील चित्रपटांमध्ये काम करतो. त्याने २०११ मध्ये ''[[शाळा (चित्रपट)|शाळा]]'' या चित्रपटातून आपल्या कारकिर्दीची सुरुवात केली. त्यानंतर त्याने २०२३ मध्ये ''थंकम'' या मल्याळम चित्रपटात काम केले. त्याच्या पात्राचे नाव देखील अंशुमन जोशीच होते. या चित्रपटात त्याने एका मराठी पोलीस अधिकाऱ्याची भूमिका साकारली होती. ==जीवनपट== त्याने मराठी चित्रपटसृष्टीतून आपल्या कामाला सुरुवात केली. त्याचा जन्म [[कोल्हापूर]] येथे झाला असून त्याचे [[पुणे|पुण्यात]] वास्तव्य आहे. ६ मार्च २०२६ रोजी जोशी आणि मराठी अभिनेत्री [[अपूर्वा गोरे]] लग्नबंधनात अडकले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://www.esakal.com/premier/apurva-gore-tie-knowt-with-anshuman-joshi-in-pune-at-this-special-location-photos-out-psn14 |title=ना लोणावळा, ना गोवा, 'आई कुठे काय करते' मधील अपूर्वाने लग्नासाठी निवडली पुण्यातली ‘ही’ खास जागा; तुम्हीही कराल कौतुक |लेखक= |दिनांक=६ मे २०२६ |प्रकाशक= |संकेतस्थळ=दैनिक सकाळ |अ‍ॅक्सेसदिनांक= |विदा संकेतस्थळ दुवा= |विदा दिनांक=}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://www.lokmat.com/filmy/television/marathi-actor-shaalaa-movie-fame-anshuman-joshi-and-apurva-gore-love-story-know-about-how-they-meet-a-a991/ |title=ऑनलाईन ओळख अन् पहिल्या भेटीत ६ तास गप्पा! 'असं' जमलं अंशुमन-अपूर्वाचं लग्न, लव्हस्टोरीबद्दल म्हणाले... |लेखक= |दिनांक= |प्रकाशक= |संकेतस्थळ=दैनिक लोकमत |अ‍ॅक्सेसदिनांक=६ मे २०२६ |विदा संकेतस्थळ दुवा= |विदा दिनांक=}}</ref> ==कारकीर्द== जोशीने आपल्या अभिनय कारकिर्दीची सुरुवात वीरेंद्र वलसंगकर दिग्दर्शित ''बोलपटाचा मूकनायक: विष्णुपंत दामले'' मध्ये विष्णुपंत दामले यांची किशोरवयीन भूमिका साकारून केली. सध्या तो फर्ग्युसन कॉलेज पुणे-०४ च्या निर्मितीखालील ''गाडी'' आणि ''आमचा काय गुन्हा'' या दोन नाटकात काम करत आहे. २०२३ मध्ये त्याने ''थंकम'' या मल्याळम चित्रपटात अंशुमन जोशी नावाच्या एका मराठी पोलीस अधिकाऱ्याची भूमिका साकारली. ===चित्रपट=== *''शाळा'' (२०११, मराठी) *''म्हैस'' (२०१२, मराठी) *''पुरणपोळी'' (लघुपट) *''फोटोकॉपी'' (२०१६, मराठी) *''फू्ंट्रू'' (२०१६, मराठी) *''फास्टर फेणे'' (२०१७, मराठी) *''कारवाँ'' (२०१८, हिंदी) *''थंकम'' (२०२३, मल्याळम) *'' देवमाणूस'' (२०२४, मराठी) ==पुरस्कार== *१० व्या पुणे आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सव २०१२-२०१३ मध्ये 'शाळा' चित्रपटातील भूमिकेसाठी ज्युरींचा विशेष उल्लेख पुरस्कार<ref name="award1">Pune Mirror {{cite web|url=http://www.punemirror.in/index.aspx?page%3Dsearch%26keyword%3D%22+sujay+dahake%22%26from%3D0 |title=Archived copy |accessdate=2013-01-25 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140201214249/http://www.punemirror.in/index.aspx?page=search&keyword=%22%20sujay%20dahake%22&from=0 |archivedate=1 February 2014 |df=dmy }} ''Pune Mirror'',०८/०३/२०१२</ref> *३ व्या आशियाई चित्रपट महोत्सव कोल्हापूर २०११-२०१२ मध्ये 'शाळा' चित्रपटातील भूमिकेसाठी सर्वोत्कृष्ट बालकलाकार पुरस्कार<ref name="award2"> kolhapurworld.com [http://kolhapurworld.com/news/kolhapuri-%E2%80%98shala%E2%80%99-9497] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130630052047/http://kolhapurworld.com/news/kolhapuri-%E2%80%98shala%E2%80%99-9497|date=30 June 2013}} ''kolhapurworld.com'',१७/०१/२०१२ </ref> *महाराष्ट्र शासन-राज्य पुरस्कार २०१२ द्वारे ज्युरींचा विशेष उल्लेख पुरस्कार.<ref name="award3">maujmaja.com {{cite web |url=http://www.maujmaja.com/2012/04/21/49th-maharashtra-state-film-awards-announced/ |title=49th Maharashtra State Film Awards Announced |accessdate=2013-01-25 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130102185500/http://www.maujmaja.com/2012/04/21/49th-maharashtra-state-film-awards-announced/ |archivedate=2 January 2013 |df=dmy-all }} ''maujmaja.com'', २१/०४/२०१२</ref> *सर्वोत्कृष्ट पदार्पणासाठी झी गौरव पुरस्कार २०१२. *शाहू मोडक पुरस्कार २०१२. *सर्वोत्कृष्ट बालकलाकार म्हणून व्ही. शांताराम पुरस्कार २०१२.<ref name="award4">http://www.maujmaja.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230607043010/http://www.maujmaja.com/ |date=7 June 2023 }} {{cite web |url=http://www.maujmaja.com/2012/04/21/49th-maharashtra-state-film-awards-announced/ |title=49th Maharashtra State Film Awards Announced |accessdate=2013-01-25 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130102185500/http://www.maujmaja.com/2012/04/21/49th-maharashtra-state-film-awards-announced/ |archivedate=2 January 2013 |df=dmy-all }} ''www.maujmaja.com'', २१/०४/२०१२</ref> bay80qxmgdz7p2f1he952xy9pe8y4la 2682940 2682939 2026-05-06T05:23:25Z संतोष गोरे 135680 /* */ 2682940 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''अंशुमन जोशी''' हा एक भारतीय अभिनेता आहे जो मराठी भाषेतील चित्रपटांमध्ये काम करतो. त्याने २०११ मध्ये ''[[शाळा (चित्रपट)|शाळा]]'' या चित्रपटातून आपल्या कारकिर्दीची सुरुवात केली. त्यानंतर त्याने २०२३ मध्ये ''थंकम'' या मल्याळम चित्रपटात काम केले. त्याच्या पात्राचे नाव देखील अंशुमन जोशीच होते. या चित्रपटात त्याने एका मराठी पोलीस अधिकाऱ्याची भूमिका साकारली होती. ==जीवनपट== त्याने मराठी चित्रपटसृष्टीतून आपल्या कामाला सुरुवात केली. त्याचा जन्म [[कोल्हापूर]] येथे झाला असून त्याचे [[पुणे|पुण्यात]] वास्तव्य आहे. ६ मार्च २०२६ रोजी जोशी आणि मराठी अभिनेत्री [[अपूर्वा गोरे]] लग्नबंधनात अडकले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://www.esakal.com/premier/apurva-gore-tie-knowt-with-anshuman-joshi-in-pune-at-this-special-location-photos-out-psn14 |title=ना लोणावळा, ना गोवा, 'आई कुठे काय करते' मधील अपूर्वाने लग्नासाठी निवडली पुण्यातली ‘ही’ खास जागा; तुम्हीही कराल कौतुक |लेखक= |दिनांक=६ मे २०२६ |प्रकाशक= |संकेतस्थळ=दैनिक सकाळ |अ‍ॅक्सेसदिनांक= |विदा संकेतस्थळ दुवा= |विदा दिनांक=}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://www.lokmat.com/filmy/television/marathi-actor-shaalaa-movie-fame-anshuman-joshi-and-apurva-gore-love-story-know-about-how-they-meet-a-a991/ |title=ऑनलाईन ओळख अन् पहिल्या भेटीत ६ तास गप्पा! 'असं' जमलं अंशुमन-अपूर्वाचं लग्न, लव्हस्टोरीबद्दल म्हणाले... |लेखक= |दिनांक= |प्रकाशक= |संकेतस्थळ=दैनिक लोकमत |अ‍ॅक्सेसदिनांक=६ मे २०२६ |विदा संकेतस्थळ दुवा= |विदा दिनांक=}}</ref> ==कारकीर्द== जोशीने आपल्या अभिनय कारकिर्दीची सुरुवात वीरेंद्र वलसंगकर दिग्दर्शित ''बोलपटाचा मूकनायक: विष्णुपंत दामले'' मध्ये विष्णुपंत दामले यांची किशोरवयीन भूमिका साकारून केली. सध्या तो फर्ग्युसन कॉलेज पुणे-०४ च्या निर्मितीखालील ''गाडी'' आणि ''आमचा काय गुन्हा'' या दोन नाटकात काम करत आहे. २०२३ मध्ये त्याने ''थंकम'' या मल्याळम चित्रपटात अंशुमन जोशी नावाच्या एका मराठी पोलीस अधिकाऱ्याची भूमिका साकारली. ===चित्रपट=== *''शाळा'' (२०११, मराठी) *''म्हैस'' (२०१२, मराठी) *''पुरणपोळी'' (लघुपट) *''फोटोकॉपी'' (२०१६, मराठी) *''फू्ंट्रू'' (२०१६, मराठी) *''फास्टर फेणे'' (२०१७, मराठी) *''कारवाँ'' (२०१८, हिंदी) *''थंकम'' (२०२३, मल्याळम) *'' देवमाणूस'' (२०२४, मराठी) ==पुरस्कार== *१० व्या पुणे आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सव २०१२-२०१३ मध्ये 'शाळा' चित्रपटातील भूमिकेसाठी ज्युरींचा विशेष उल्लेख पुरस्कार<ref name="award1">Pune Mirror {{cite web|url=http://www.punemirror.in/index.aspx?page%3Dsearch%26keyword%3D%22+sujay+dahake%22%26from%3D0 |title=Archived copy |accessdate=2013-01-25 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140201214249/http://www.punemirror.in/index.aspx?page=search&keyword=%22%20sujay%20dahake%22&from=0 |archivedate=1 February 2014 |df=dmy }} ''Pune Mirror'',०८/०३/२०१२</ref> *३ व्या आशियाई चित्रपट महोत्सव कोल्हापूर २०११-२०१२ मध्ये 'शाळा' चित्रपटातील भूमिकेसाठी सर्वोत्कृष्ट बालकलाकार पुरस्कार<ref name="award2"> kolhapurworld.com [http://kolhapurworld.com/news/kolhapuri-%E2%80%98shala%E2%80%99-9497] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130630052047/http://kolhapurworld.com/news/kolhapuri-%E2%80%98shala%E2%80%99-9497|date=30 June 2013}} ''kolhapurworld.com'',१७/०१/२०१२ </ref> *महाराष्ट्र शासन-राज्य पुरस्कार २०१२ द्वारे ज्युरींचा विशेष उल्लेख पुरस्कार.<ref name="award3">maujmaja.com {{cite web |url=http://www.maujmaja.com/2012/04/21/49th-maharashtra-state-film-awards-announced/ |title=49th Maharashtra State Film Awards Announced |accessdate=2013-01-25 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130102185500/http://www.maujmaja.com/2012/04/21/49th-maharashtra-state-film-awards-announced/ |archivedate=2 January 2013 |df=dmy-all }} ''maujmaja.com'', २१/०४/२०१२</ref> *सर्वोत्कृष्ट पदार्पणासाठी झी गौरव पुरस्कार २०१२. *शाहू मोडक पुरस्कार २०१२. *सर्वोत्कृष्ट बालकलाकार म्हणून व्ही. शांताराम पुरस्कार २०१२.<ref name="award4">http://www.maujmaja.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230607043010/http://www.maujmaja.com/ |date=7 June 2023 }} {{cite web |url=http://www.maujmaja.com/2012/04/21/49th-maharashtra-state-film-awards-announced/ |title=49th Maharashtra State Film Awards Announced |accessdate=2013-01-25 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130102185500/http://www.maujmaja.com/2012/04/21/49th-maharashtra-state-film-awards-announced/ |archivedate=2 January 2013 |df=dmy-all }} ''www.maujmaja.com'', २१/०४/२०१२</ref> 4f2zoc64yj5r6j7rqynfsuomhd52pfc 2682941 2682940 2026-05-06T05:25:15Z संतोष गोरे 135680 2682941 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''अंशुमन जोशी''' हा एक भारतीय अभिनेता आहे जो मराठी भाषेतील चित्रपटांमध्ये काम करतो. त्याने २०११ मध्ये ''[[शाळा (चित्रपट)|शाळा]]'' या चित्रपटातून आपल्या कारकिर्दीची सुरुवात केली. त्यानंतर त्याने २०२३ मध्ये ''थंकम'' या मल्याळम चित्रपटात काम केले. त्याच्या पात्राचे नाव देखील अंशुमन जोशीच होते. या चित्रपटात त्याने एका मराठी पोलीस अधिकाऱ्याची भूमिका साकारली होती. ==जीवनपट== त्याने मराठी चित्रपटसृष्टीतून आपल्या कामाला सुरुवात केली. त्याचा जन्म [[कोल्हापूर]] येथे झाला असून त्याचे [[पुणे|पुण्यात]] वास्तव्य आहे. ६ मार्च २०२६ रोजी जोशी आणि मराठी अभिनेत्री [[अपूर्वा गोरे]] लग्नबंधनात अडकले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://www.esakal.com/premier/apurva-gore-tie-knowt-with-anshuman-joshi-in-pune-at-this-special-location-photos-out-psn14 |title=ना लोणावळा, ना गोवा, 'आई कुठे काय करते' मधील अपूर्वाने लग्नासाठी निवडली पुण्यातली ‘ही’ खास जागा; तुम्हीही कराल कौतुक |लेखक= |दिनांक=६ मे २०२६ |प्रकाशक= |संकेतस्थळ=दैनिक सकाळ |अ‍ॅक्सेसदिनांक= |विदा संकेतस्थळ दुवा= |विदा दिनांक=}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://www.lokmat.com/filmy/television/marathi-actor-shaalaa-movie-fame-anshuman-joshi-and-apurva-gore-love-story-know-about-how-they-meet-a-a991/ |title=ऑनलाईन ओळख अन् पहिल्या भेटीत ६ तास गप्पा! 'असं' जमलं अंशुमन-अपूर्वाचं लग्न, लव्हस्टोरीबद्दल म्हणाले... |लेखक= |दिनांक= |प्रकाशक= |संकेतस्थळ=दैनिक लोकमत |अ‍ॅक्सेसदिनांक=६ मे २०२६ |विदा संकेतस्थळ दुवा= |विदा दिनांक=}}</ref> ==कारकीर्द== जोशीने आपल्या अभिनय कारकिर्दीची सुरुवात वीरेंद्र वलसंगकर दिग्दर्शित ''बोलपटाचा मूकनायक: विष्णुपंत दामले'' मध्ये विष्णुपंत दामले यांची किशोरवयीन भूमिका साकारून केली. सध्या तो फर्ग्युसन कॉलेज पुणे-०४ च्या निर्मितीखालील ''गाडी'' आणि ''आमचा काय गुन्हा'' या दोन नाटकात काम करत आहे. २०२३ मध्ये त्याने ''थंकम'' या मल्याळम चित्रपटात अंशुमन जोशी नावाच्या एका मराठी पोलीस अधिकाऱ्याची भूमिका साकारली. ===चित्रपट=== *''शाळा'' (२०११, मराठी) *''म्हैस'' (२०१२, मराठी) *''पुरणपोळी'' (लघुपट) *''फोटोकॉपी'' (२०१६, मराठी) *''फू्ंट्रू'' (२०१६, मराठी) *''फास्टर फेणे'' (२०१७, मराठी) *''कारवाँ'' (२०१८, हिंदी) *''थंकम'' (२०२३, मल्याळम) *'' देवमाणूस'' (२०२४, मराठी) ==पुरस्कार== *१० व्या पुणे आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सव २०१२-२०१३ मध्ये 'शाळा' चित्रपटातील भूमिकेसाठी ज्युरींचा विशेष उल्लेख पुरस्कार<ref name="award1">Pune Mirror {{cite web|url=http://www.punemirror.in/index.aspx?page%3Dsearch%26keyword%3D%22+sujay+dahake%22%26from%3D0 |title=Archived copy |accessdate=2013-01-25 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140201214249/http://www.punemirror.in/index.aspx?page=search&keyword=%22%20sujay%20dahake%22&from=0 |archivedate=1 February 2014 |df=dmy }} ''Pune Mirror'',०८/०३/२०१२</ref> *३ व्या आशियाई चित्रपट महोत्सव कोल्हापूर २०११-२०१२ मध्ये 'शाळा' चित्रपटातील भूमिकेसाठी सर्वोत्कृष्ट बालकलाकार पुरस्कार<ref name="award2"> kolhapurworld.com [http://kolhapurworld.com/news/kolhapuri-%E2%80%98shala%E2%80%99-9497] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130630052047/http://kolhapurworld.com/news/kolhapuri-%E2%80%98shala%E2%80%99-9497|date=30 June 2013}} ''kolhapurworld.com'',१७/०१/२०१२ </ref> *महाराष्ट्र शासन-राज्य पुरस्कार २०१२ द्वारे ज्युरींचा विशेष उल्लेख पुरस्कार.<ref name="award3">maujmaja.com {{cite web |url=http://www.maujmaja.com/2012/04/21/49th-maharashtra-state-film-awards-announced/ |title=49th Maharashtra State Film Awards Announced |accessdate=2013-01-25 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130102185500/http://www.maujmaja.com/2012/04/21/49th-maharashtra-state-film-awards-announced/ |archivedate=2 January 2013 |df=dmy-all }} ''maujmaja.com'', २१/०४/२०१२</ref> *सर्वोत्कृष्ट पदार्पणासाठी झी गौरव पुरस्कार २०१२. *शाहू मोडक पुरस्कार २०१२. *सर्वोत्कृष्ट बालकलाकार म्हणून व्ही. शांताराम पुरस्कार २०१२.<ref name="award4">http://www.maujmaja.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230607043010/http://www.maujmaja.com/ |date=7 June 2023 }} {{cite web |url=http://www.maujmaja.com/2012/04/21/49th-maharashtra-state-film-awards-announced/ |title=49th Maharashtra State Film Awards Announced |accessdate=2013-01-25 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130102185500/http://www.maujmaja.com/2012/04/21/49th-maharashtra-state-film-awards-announced/ |archivedate=2 January 2013 |df=dmy-all }} ''www.maujmaja.com'', २१/०४/२०१२</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} smzy034lprycl3uxut2251ovcr9jik9 2682942 2682941 2026-05-06T05:25:52Z संतोष गोरे 135680 /* */ 2682942 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''अंशुमन जोशी''' (२६ मार्च, १९९५) हा एक भारतीय अभिनेता आहे जो मराठी भाषेतील चित्रपटांमध्ये काम करतो. त्याने २०११ मध्ये ''[[शाळा (चित्रपट)|शाळा]]'' या चित्रपटातून आपल्या कारकिर्दीची सुरुवात केली. त्यानंतर त्याने २०२३ मध्ये ''थंकम'' या मल्याळम चित्रपटात काम केले. त्याच्या पात्राचे नाव देखील अंशुमन जोशीच होते. या चित्रपटात त्याने एका मराठी पोलीस अधिकाऱ्याची भूमिका साकारली होती. ==जीवनपट== त्याने मराठी चित्रपटसृष्टीतून आपल्या कामाला सुरुवात केली. त्याचा जन्म [[कोल्हापूर]] येथे झाला असून त्याचे [[पुणे|पुण्यात]] वास्तव्य आहे. ६ मार्च २०२६ रोजी जोशी आणि मराठी अभिनेत्री [[अपूर्वा गोरे]] लग्नबंधनात अडकले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://www.esakal.com/premier/apurva-gore-tie-knowt-with-anshuman-joshi-in-pune-at-this-special-location-photos-out-psn14 |title=ना लोणावळा, ना गोवा, 'आई कुठे काय करते' मधील अपूर्वाने लग्नासाठी निवडली पुण्यातली ‘ही’ खास जागा; तुम्हीही कराल कौतुक |लेखक= |दिनांक=६ मे २०२६ |प्रकाशक= |संकेतस्थळ=दैनिक सकाळ |अ‍ॅक्सेसदिनांक= |विदा संकेतस्थळ दुवा= |विदा दिनांक=}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://www.lokmat.com/filmy/television/marathi-actor-shaalaa-movie-fame-anshuman-joshi-and-apurva-gore-love-story-know-about-how-they-meet-a-a991/ |title=ऑनलाईन ओळख अन् पहिल्या भेटीत ६ तास गप्पा! 'असं' जमलं अंशुमन-अपूर्वाचं लग्न, लव्हस्टोरीबद्दल म्हणाले... |लेखक= |दिनांक= |प्रकाशक= |संकेतस्थळ=दैनिक लोकमत |अ‍ॅक्सेसदिनांक=६ मे २०२६ |विदा संकेतस्थळ दुवा= |विदा दिनांक=}}</ref> ==कारकीर्द== जोशीने आपल्या अभिनय कारकिर्दीची सुरुवात वीरेंद्र वलसंगकर दिग्दर्शित ''बोलपटाचा मूकनायक: विष्णुपंत दामले'' मध्ये विष्णुपंत दामले यांची किशोरवयीन भूमिका साकारून केली. सध्या तो फर्ग्युसन कॉलेज पुणे-०४ च्या निर्मितीखालील ''गाडी'' आणि ''आमचा काय गुन्हा'' या दोन नाटकात काम करत आहे. २०२३ मध्ये त्याने ''थंकम'' या मल्याळम चित्रपटात अंशुमन जोशी नावाच्या एका मराठी पोलीस अधिकाऱ्याची भूमिका साकारली. ===चित्रपट=== *''शाळा'' (२०११, मराठी) *''म्हैस'' (२०१२, मराठी) *''पुरणपोळी'' (लघुपट) *''फोटोकॉपी'' (२०१६, मराठी) *''फू्ंट्रू'' (२०१६, मराठी) *''फास्टर फेणे'' (२०१७, मराठी) *''कारवाँ'' (२०१८, हिंदी) *''थंकम'' (२०२३, मल्याळम) *'' देवमाणूस'' (२०२४, मराठी) ==पुरस्कार== *१० व्या पुणे आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सव २०१२-२०१३ मध्ये 'शाळा' चित्रपटातील भूमिकेसाठी ज्युरींचा विशेष उल्लेख पुरस्कार<ref name="award1">Pune Mirror {{cite web|url=http://www.punemirror.in/index.aspx?page%3Dsearch%26keyword%3D%22+sujay+dahake%22%26from%3D0 |title=Archived copy |accessdate=2013-01-25 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140201214249/http://www.punemirror.in/index.aspx?page=search&keyword=%22%20sujay%20dahake%22&from=0 |archivedate=1 February 2014 |df=dmy }} ''Pune Mirror'',०८/०३/२०१२</ref> *३ व्या आशियाई चित्रपट महोत्सव कोल्हापूर २०११-२०१२ मध्ये 'शाळा' चित्रपटातील भूमिकेसाठी सर्वोत्कृष्ट बालकलाकार पुरस्कार<ref name="award2"> kolhapurworld.com [http://kolhapurworld.com/news/kolhapuri-%E2%80%98shala%E2%80%99-9497] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130630052047/http://kolhapurworld.com/news/kolhapuri-%E2%80%98shala%E2%80%99-9497|date=30 June 2013}} ''kolhapurworld.com'',१७/०१/२०१२ </ref> *महाराष्ट्र शासन-राज्य पुरस्कार २०१२ द्वारे ज्युरींचा विशेष उल्लेख पुरस्कार.<ref name="award3">maujmaja.com {{cite web |url=http://www.maujmaja.com/2012/04/21/49th-maharashtra-state-film-awards-announced/ |title=49th Maharashtra State Film Awards Announced |accessdate=2013-01-25 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130102185500/http://www.maujmaja.com/2012/04/21/49th-maharashtra-state-film-awards-announced/ |archivedate=2 January 2013 |df=dmy-all }} ''maujmaja.com'', २१/०४/२०१२</ref> *सर्वोत्कृष्ट पदार्पणासाठी झी गौरव पुरस्कार २०१२. *शाहू मोडक पुरस्कार २०१२. *सर्वोत्कृष्ट बालकलाकार म्हणून व्ही. शांताराम पुरस्कार २०१२.<ref name="award4">http://www.maujmaja.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230607043010/http://www.maujmaja.com/ |date=7 June 2023 }} {{cite web |url=http://www.maujmaja.com/2012/04/21/49th-maharashtra-state-film-awards-announced/ |title=49th Maharashtra State Film Awards Announced |accessdate=2013-01-25 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130102185500/http://www.maujmaja.com/2012/04/21/49th-maharashtra-state-film-awards-announced/ |archivedate=2 January 2013 |df=dmy-all }} ''www.maujmaja.com'', २१/०४/२०१२</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} ls8gljxjh5rv94o5un9bxpjkn62egjw 2682944 2682942 2026-05-06T05:33:59Z संतोष गोरे 135680 2682944 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''अंशुमन जोशी''' (२६ मार्च, १९९५) हा एक भारतीय अभिनेता आहे जो मराठी भाषेतील चित्रपटांमध्ये काम करतो. त्याने २०११ मध्ये ''[[शाळा (चित्रपट)|शाळा]]'' या चित्रपटातून आपल्या कारकिर्दीची सुरुवात केली. त्यानंतर त्याने २०२३ मध्ये ''थंकम'' या मल्याळम चित्रपटात काम केले. त्याच्या पात्राचे नाव देखील अंशुमन जोशीच होते. या चित्रपटात त्याने एका मराठी पोलीस अधिकाऱ्याची भूमिका साकारली होती. ==जीवनपट== त्याने मराठी चित्रपटसृष्टीतून आपल्या कामाला सुरुवात केली. त्याचा जन्म [[कोल्हापूर]] येथे झाला असून त्याचे [[पुणे|पुण्यात]] वास्तव्य आहे. ६ मार्च २०२६ रोजी जोशी आणि मराठी अभिनेत्री [[अपूर्वा गोरे]] लग्नबंधनात अडकले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://www.esakal.com/premier/apurva-gore-tie-knowt-with-anshuman-joshi-in-pune-at-this-special-location-photos-out-psn14 |title=ना लोणावळा, ना गोवा, 'आई कुठे काय करते' मधील अपूर्वाने लग्नासाठी निवडली पुण्यातली ‘ही’ खास जागा; तुम्हीही कराल कौतुक |लेखक= |दिनांक=६ मे २०२६ |प्रकाशक= |संकेतस्थळ=दैनिक सकाळ |अ‍ॅक्सेसदिनांक= |विदा संकेतस्थळ दुवा= |विदा दिनांक=}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://www.lokmat.com/filmy/television/marathi-actor-shaalaa-movie-fame-anshuman-joshi-and-apurva-gore-love-story-know-about-how-they-meet-a-a991/ |title=ऑनलाईन ओळख अन् पहिल्या भेटीत ६ तास गप्पा! 'असं' जमलं अंशुमन-अपूर्वाचं लग्न, लव्हस्टोरीबद्दल म्हणाले... |लेखक= |दिनांक= |प्रकाशक= |संकेतस्थळ=दैनिक लोकमत |अ‍ॅक्सेसदिनांक=६ मे २०२६ |विदा संकेतस्थळ दुवा= |विदा दिनांक=}}</ref> ==कारकीर्द== जोशीने आपल्या अभिनय कारकिर्दीची सुरुवात वीरेंद्र वलसंगकर दिग्दर्शित ''बोलपटाचा मूकनायक: विष्णुपंत दामले'' मध्ये विष्णुपंत दामले यांची किशोरवयीन भूमिका साकारून केली. सध्या तो फर्ग्युसन कॉलेज पुणे-०४ च्या निर्मितीखालील ''गाडी'' आणि ''आमचा काय गुन्हा'' या दोन नाटकात काम करत आहे. २०२३ मध्ये त्याने ''थंकम'' या मल्याळम चित्रपटात अंशुमन जोशी नावाच्या एका मराठी पोलीस अधिकाऱ्याची भूमिका साकारली. ===चित्रपट=== *''शाळा'' (२०११, मराठी) *''म्हैस'' (२०१२, मराठी) *''पुरणपोळी'' (लघुपट) *''फोटोकॉपी'' (२०१६, मराठी) *''फू्ंट्रू'' (२०१६, मराठी) *''[[फास्टर फेणे (चित्रपट)|फास्टर फेणे ]]'' (२०१७, मराठी) *''कारवाँ'' (२०१८, हिंदी) *''थंकम'' (२०२३, मल्याळम) *'' देवमाणूस'' (२०२४, मराठी) ==पुरस्कार== *१० व्या पुणे आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सव २०१२-२०१३ मध्ये 'शाळा' चित्रपटातील भूमिकेसाठी ज्युरींचा विशेष उल्लेख पुरस्कार<ref name="award1">Pune Mirror {{cite web|url=http://www.punemirror.in/index.aspx?page%3Dsearch%26keyword%3D%22+sujay+dahake%22%26from%3D0 |title=Archived copy |accessdate=2013-01-25 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140201214249/http://www.punemirror.in/index.aspx?page=search&keyword=%22%20sujay%20dahake%22&from=0 |archivedate=1 February 2014 |df=dmy }} ''Pune Mirror'',०८/०३/२०१२</ref> *३ व्या आशियाई चित्रपट महोत्सव कोल्हापूर २०११-२०१२ मध्ये 'शाळा' चित्रपटातील भूमिकेसाठी सर्वोत्कृष्ट बालकलाकार पुरस्कार<ref name="award2"> kolhapurworld.com [http://kolhapurworld.com/news/kolhapuri-%E2%80%98shala%E2%80%99-9497] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130630052047/http://kolhapurworld.com/news/kolhapuri-%E2%80%98shala%E2%80%99-9497|date=30 June 2013}} ''kolhapurworld.com'',१७/०१/२०१२ </ref> *महाराष्ट्र शासन-राज्य पुरस्कार २०१२ द्वारे ज्युरींचा विशेष उल्लेख पुरस्कार.<ref name="award3">maujmaja.com {{cite web |url=http://www.maujmaja.com/2012/04/21/49th-maharashtra-state-film-awards-announced/ |title=49th Maharashtra State Film Awards Announced |accessdate=2013-01-25 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130102185500/http://www.maujmaja.com/2012/04/21/49th-maharashtra-state-film-awards-announced/ |archivedate=2 January 2013 |df=dmy-all }} ''maujmaja.com'', २१/०४/२०१२</ref> *सर्वोत्कृष्ट पदार्पणासाठी झी गौरव पुरस्कार २०१२. *शाहू मोडक पुरस्कार २०१२. *सर्वोत्कृष्ट बालकलाकार म्हणून व्ही. शांताराम पुरस्कार २०१२.<ref name="award4">http://www.maujmaja.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230607043010/http://www.maujmaja.com/ |date=7 June 2023 }} {{cite web |url=http://www.maujmaja.com/2012/04/21/49th-maharashtra-state-film-awards-announced/ |title=49th Maharashtra State Film Awards Announced |accessdate=2013-01-25 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130102185500/http://www.maujmaja.com/2012/04/21/49th-maharashtra-state-film-awards-announced/ |archivedate=2 January 2013 |df=dmy-all }} ''www.maujmaja.com'', २१/०४/२०१२</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} 55aj1fyzt9hbc0a7v4jot8n80hqkz09 2682945 2682944 2026-05-06T05:34:52Z संतोष गोरे 135680 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2682945 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''अंशुमन जोशी''' (२६ मार्च, १९९५) हा एक भारतीय अभिनेता आहे जो मराठी भाषेतील चित्रपटांमध्ये काम करतो. त्याने २०११ मध्ये ''[[शाळा (चित्रपट)|शाळा]]'' या चित्रपटातून आपल्या कारकिर्दीची सुरुवात केली. त्यानंतर त्याने २०२३ मध्ये ''थंकम'' या मल्याळम चित्रपटात काम केले. त्याच्या पात्राचे नाव देखील अंशुमन जोशीच होते. या चित्रपटात त्याने एका मराठी पोलीस अधिकाऱ्याची भूमिका साकारली होती. ==जीवनपट== त्याने मराठी चित्रपटसृष्टीतून आपल्या कामाला सुरुवात केली. त्याचा जन्म [[कोल्हापूर]] येथे झाला असून त्याचे [[पुणे|पुण्यात]] वास्तव्य आहे. ६ मार्च २०२६ रोजी जोशी आणि मराठी अभिनेत्री [[अपूर्वा गोरे]] लग्नबंधनात अडकले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://www.esakal.com/premier/apurva-gore-tie-knowt-with-anshuman-joshi-in-pune-at-this-special-location-photos-out-psn14 |title=ना लोणावळा, ना गोवा, 'आई कुठे काय करते' मधील अपूर्वाने लग्नासाठी निवडली पुण्यातली ‘ही’ खास जागा; तुम्हीही कराल कौतुक |लेखक= |दिनांक=६ मे २०२६ |प्रकाशक= |संकेतस्थळ=दैनिक सकाळ |अ‍ॅक्सेसदिनांक= |विदा संकेतस्थळ दुवा= |विदा दिनांक=}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://www.lokmat.com/filmy/television/marathi-actor-shaalaa-movie-fame-anshuman-joshi-and-apurva-gore-love-story-know-about-how-they-meet-a-a991/ |title=ऑनलाईन ओळख अन् पहिल्या भेटीत ६ तास गप्पा! 'असं' जमलं अंशुमन-अपूर्वाचं लग्न, लव्हस्टोरीबद्दल म्हणाले... |लेखक= |दिनांक= |प्रकाशक= |संकेतस्थळ=दैनिक लोकमत |अ‍ॅक्सेसदिनांक=६ मे २०२६ |विदा संकेतस्थळ दुवा= |विदा दिनांक=}}</ref> ==कारकीर्द== जोशीने आपल्या अभिनय कारकिर्दीची सुरुवात वीरेंद्र वलसंगकर दिग्दर्शित ''बोलपटाचा मूकनायक: विष्णुपंत दामले'' मध्ये विष्णुपंत दामले यांची किशोरवयीन भूमिका साकारून केली. सध्या तो फर्ग्युसन कॉलेज पुणे-०४ च्या निर्मितीखालील ''गाडी'' आणि ''आमचा काय गुन्हा'' या दोन नाटकात काम करत आहे. २०२३ मध्ये त्याने ''थंकम'' या मल्याळम चित्रपटात अंशुमन जोशी नावाच्या एका मराठी पोलीस अधिकाऱ्याची भूमिका साकारली. ===चित्रपट=== *''शाळा'' (२०११, मराठी) *''म्हैस'' (२०१२, मराठी) *''पुरणपोळी'' (लघुपट) *''फोटोकॉपी'' (२०१६, मराठी) *''फू्ंट्रू'' (२०१६, मराठी) *''[[फास्टर फेणे (चित्रपट)|फास्टर फेणे ]]'' (२०१७, मराठी) *''कारवाँ'' (२०१८, हिंदी) *''थंकम'' (२०२३, मल्याळम) *'' देवमाणूस'' (२०२४, मराठी) ==पुरस्कार== *१० व्या पुणे आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सव २०१२-२०१३ मध्ये 'शाळा' चित्रपटातील भूमिकेसाठी ज्युरींचा विशेष उल्लेख पुरस्कार<ref name="award1">Pune Mirror {{cite web|url=http://www.punemirror.in/index.aspx?page%3Dsearch%26keyword%3D%22+sujay+dahake%22%26from%3D0 |title=Archived copy |accessdate=2013-01-25 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140201214249/http://www.punemirror.in/index.aspx?page=search&keyword=%22%20sujay%20dahake%22&from=0 |archivedate=1 February 2014 |df=dmy }} ''Pune Mirror'',०८/०३/२०१२</ref> *३ व्या आशियाई चित्रपट महोत्सव कोल्हापूर २०११-२०१२ मध्ये 'शाळा' चित्रपटातील भूमिकेसाठी सर्वोत्कृष्ट बालकलाकार पुरस्कार<ref name="award2"> kolhapurworld.com [http://kolhapurworld.com/news/kolhapuri-%E2%80%98shala%E2%80%99-9497] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130630052047/http://kolhapurworld.com/news/kolhapuri-%E2%80%98shala%E2%80%99-9497|date=30 June 2013}} ''kolhapurworld.com'',१७/०१/२०१२ </ref> *महाराष्ट्र शासन-राज्य पुरस्कार २०१२ द्वारे ज्युरींचा विशेष उल्लेख पुरस्कार.<ref name="award3">maujmaja.com {{cite web |url=http://www.maujmaja.com/2012/04/21/49th-maharashtra-state-film-awards-announced/ |title=49th Maharashtra State Film Awards Announced |accessdate=2013-01-25 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130102185500/http://www.maujmaja.com/2012/04/21/49th-maharashtra-state-film-awards-announced/ |archivedate=2 January 2013 |df=dmy-all }} ''maujmaja.com'', २१/०४/२०१२</ref> *सर्वोत्कृष्ट पदार्पणासाठी झी गौरव पुरस्कार २०१२. *शाहू मोडक पुरस्कार २०१२. *सर्वोत्कृष्ट बालकलाकार म्हणून व्ही. शांताराम पुरस्कार २०१२.<ref name="award4">http://www.maujmaja.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230607043010/http://www.maujmaja.com/ |date=7 June 2023 }} {{cite web |url=http://www.maujmaja.com/2012/04/21/49th-maharashtra-state-film-awards-announced/ |title=49th Maharashtra State Film Awards Announced |accessdate=2013-01-25 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130102185500/http://www.maujmaja.com/2012/04/21/49th-maharashtra-state-film-awards-announced/ |archivedate=2 January 2013 |df=dmy-all }} ''www.maujmaja.com'', २१/०४/२०१२</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:मराठी अभिनेते]] bp8moml8gn3yjc7n57c2w8lvh8wpd4v 2682946 2682945 2026-05-06T05:35:16Z संतोष गोरे 135680 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2682946 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''अंशुमन जोशी''' (२६ मार्च, १९९५) हा एक भारतीय अभिनेता आहे जो मराठी भाषेतील चित्रपटांमध्ये काम करतो. त्याने २०११ मध्ये ''[[शाळा (चित्रपट)|शाळा]]'' या चित्रपटातून आपल्या कारकिर्दीची सुरुवात केली. त्यानंतर त्याने २०२३ मध्ये ''थंकम'' या मल्याळम चित्रपटात काम केले. त्याच्या पात्राचे नाव देखील अंशुमन जोशीच होते. या चित्रपटात त्याने एका मराठी पोलीस अधिकाऱ्याची भूमिका साकारली होती. ==जीवनपट== त्याने मराठी चित्रपटसृष्टीतून आपल्या कामाला सुरुवात केली. त्याचा जन्म [[कोल्हापूर]] येथे झाला असून त्याचे [[पुणे|पुण्यात]] वास्तव्य आहे. ६ मार्च २०२६ रोजी जोशी आणि मराठी अभिनेत्री [[अपूर्वा गोरे]] लग्नबंधनात अडकले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://www.esakal.com/premier/apurva-gore-tie-knowt-with-anshuman-joshi-in-pune-at-this-special-location-photos-out-psn14 |title=ना लोणावळा, ना गोवा, 'आई कुठे काय करते' मधील अपूर्वाने लग्नासाठी निवडली पुण्यातली ‘ही’ खास जागा; तुम्हीही कराल कौतुक |लेखक= |दिनांक=६ मे २०२६ |प्रकाशक= |संकेतस्थळ=दैनिक सकाळ |अ‍ॅक्सेसदिनांक= |विदा संकेतस्थळ दुवा= |विदा दिनांक=}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://www.lokmat.com/filmy/television/marathi-actor-shaalaa-movie-fame-anshuman-joshi-and-apurva-gore-love-story-know-about-how-they-meet-a-a991/ |title=ऑनलाईन ओळख अन् पहिल्या भेटीत ६ तास गप्पा! 'असं' जमलं अंशुमन-अपूर्वाचं लग्न, लव्हस्टोरीबद्दल म्हणाले... |लेखक= |दिनांक= |प्रकाशक= |संकेतस्थळ=दैनिक लोकमत |अ‍ॅक्सेसदिनांक=६ मे २०२६ |विदा संकेतस्थळ दुवा= |विदा दिनांक=}}</ref> ==कारकीर्द== जोशीने आपल्या अभिनय कारकिर्दीची सुरुवात वीरेंद्र वलसंगकर दिग्दर्शित ''बोलपटाचा मूकनायक: विष्णुपंत दामले'' मध्ये विष्णुपंत दामले यांची किशोरवयीन भूमिका साकारून केली. सध्या तो फर्ग्युसन कॉलेज पुणे-०४ च्या निर्मितीखालील ''गाडी'' आणि ''आमचा काय गुन्हा'' या दोन नाटकात काम करत आहे. २०२३ मध्ये त्याने ''थंकम'' या मल्याळम चित्रपटात अंशुमन जोशी नावाच्या एका मराठी पोलीस अधिकाऱ्याची भूमिका साकारली. ===चित्रपट=== *''शाळा'' (२०११, मराठी) *''म्हैस'' (२०१२, मराठी) *''पुरणपोळी'' (लघुपट) *''फोटोकॉपी'' (२०१६, मराठी) *''फू्ंट्रू'' (२०१६, मराठी) *''[[फास्टर फेणे (चित्रपट)|फास्टर फेणे ]]'' (२०१७, मराठी) *''कारवाँ'' (२०१८, हिंदी) *''थंकम'' (२०२३, मल्याळम) *'' देवमाणूस'' (२०२४, मराठी) ==पुरस्कार== *१० व्या पुणे आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सव २०१२-२०१३ मध्ये 'शाळा' चित्रपटातील भूमिकेसाठी ज्युरींचा विशेष उल्लेख पुरस्कार<ref name="award1">Pune Mirror {{cite web|url=http://www.punemirror.in/index.aspx?page%3Dsearch%26keyword%3D%22+sujay+dahake%22%26from%3D0 |title=Archived copy |accessdate=2013-01-25 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140201214249/http://www.punemirror.in/index.aspx?page=search&keyword=%22%20sujay%20dahake%22&from=0 |archivedate=1 February 2014 |df=dmy }} ''Pune Mirror'',०८/०३/२०१२</ref> *३ व्या आशियाई चित्रपट महोत्सव कोल्हापूर २०११-२०१२ मध्ये 'शाळा' चित्रपटातील भूमिकेसाठी सर्वोत्कृष्ट बालकलाकार पुरस्कार<ref name="award2"> kolhapurworld.com [http://kolhapurworld.com/news/kolhapuri-%E2%80%98shala%E2%80%99-9497] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130630052047/http://kolhapurworld.com/news/kolhapuri-%E2%80%98shala%E2%80%99-9497|date=30 June 2013}} ''kolhapurworld.com'',१७/०१/२०१२ </ref> *महाराष्ट्र शासन-राज्य पुरस्कार २०१२ द्वारे ज्युरींचा विशेष उल्लेख पुरस्कार.<ref name="award3">maujmaja.com {{cite web |url=http://www.maujmaja.com/2012/04/21/49th-maharashtra-state-film-awards-announced/ |title=49th Maharashtra State Film Awards Announced |accessdate=2013-01-25 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130102185500/http://www.maujmaja.com/2012/04/21/49th-maharashtra-state-film-awards-announced/ |archivedate=2 January 2013 |df=dmy-all }} ''maujmaja.com'', २१/०४/२०१२</ref> *सर्वोत्कृष्ट पदार्पणासाठी झी गौरव पुरस्कार २०१२. *शाहू मोडक पुरस्कार २०१२. *सर्वोत्कृष्ट बालकलाकार म्हणून व्ही. शांताराम पुरस्कार २०१२.<ref name="award4">http://www.maujmaja.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230607043010/http://www.maujmaja.com/ |date=7 June 2023 }} {{cite web |url=http://www.maujmaja.com/2012/04/21/49th-maharashtra-state-film-awards-announced/ |title=49th Maharashtra State Film Awards Announced |accessdate=2013-01-25 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130102185500/http://www.maujmaja.com/2012/04/21/49th-maharashtra-state-film-awards-announced/ |archivedate=2 January 2013 |df=dmy-all }} ''www.maujmaja.com'', २१/०४/२०१२</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:मराठी अभिनेते]] [[वर्ग:मराठी चित्रपट अभिनेते]] ew3jiw6rurqnhlj6tgus8uqx1id0gxu 2682947 2682946 2026-05-06T05:35:34Z संतोष गोरे 135680 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2682947 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''अंशुमन जोशी''' (२६ मार्च, १९९५) हा एक भारतीय अभिनेता आहे जो मराठी भाषेतील चित्रपटांमध्ये काम करतो. त्याने २०११ मध्ये ''[[शाळा (चित्रपट)|शाळा]]'' या चित्रपटातून आपल्या कारकिर्दीची सुरुवात केली. त्यानंतर त्याने २०२३ मध्ये ''थंकम'' या मल्याळम चित्रपटात काम केले. त्याच्या पात्राचे नाव देखील अंशुमन जोशीच होते. या चित्रपटात त्याने एका मराठी पोलीस अधिकाऱ्याची भूमिका साकारली होती. ==जीवनपट== त्याने मराठी चित्रपटसृष्टीतून आपल्या कामाला सुरुवात केली. त्याचा जन्म [[कोल्हापूर]] येथे झाला असून त्याचे [[पुणे|पुण्यात]] वास्तव्य आहे. ६ मार्च २०२६ रोजी जोशी आणि मराठी अभिनेत्री [[अपूर्वा गोरे]] लग्नबंधनात अडकले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://www.esakal.com/premier/apurva-gore-tie-knowt-with-anshuman-joshi-in-pune-at-this-special-location-photos-out-psn14 |title=ना लोणावळा, ना गोवा, 'आई कुठे काय करते' मधील अपूर्वाने लग्नासाठी निवडली पुण्यातली ‘ही’ खास जागा; तुम्हीही कराल कौतुक |लेखक= |दिनांक=६ मे २०२६ |प्रकाशक= |संकेतस्थळ=दैनिक सकाळ |अ‍ॅक्सेसदिनांक= |विदा संकेतस्थळ दुवा= |विदा दिनांक=}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://www.lokmat.com/filmy/television/marathi-actor-shaalaa-movie-fame-anshuman-joshi-and-apurva-gore-love-story-know-about-how-they-meet-a-a991/ |title=ऑनलाईन ओळख अन् पहिल्या भेटीत ६ तास गप्पा! 'असं' जमलं अंशुमन-अपूर्वाचं लग्न, लव्हस्टोरीबद्दल म्हणाले... |लेखक= |दिनांक= |प्रकाशक= |संकेतस्थळ=दैनिक लोकमत |अ‍ॅक्सेसदिनांक=६ मे २०२६ |विदा संकेतस्थळ दुवा= |विदा दिनांक=}}</ref> ==कारकीर्द== जोशीने आपल्या अभिनय कारकिर्दीची सुरुवात वीरेंद्र वलसंगकर दिग्दर्शित ''बोलपटाचा मूकनायक: विष्णुपंत दामले'' मध्ये विष्णुपंत दामले यांची किशोरवयीन भूमिका साकारून केली. सध्या तो फर्ग्युसन कॉलेज पुणे-०४ च्या निर्मितीखालील ''गाडी'' आणि ''आमचा काय गुन्हा'' या दोन नाटकात काम करत आहे. २०२३ मध्ये त्याने ''थंकम'' या मल्याळम चित्रपटात अंशुमन जोशी नावाच्या एका मराठी पोलीस अधिकाऱ्याची भूमिका साकारली. ===चित्रपट=== *''शाळा'' (२०११, मराठी) *''म्हैस'' (२०१२, मराठी) *''पुरणपोळी'' (लघुपट) *''फोटोकॉपी'' (२०१६, मराठी) *''फू्ंट्रू'' (२०१६, मराठी) *''[[फास्टर फेणे (चित्रपट)|फास्टर फेणे ]]'' (२०१७, मराठी) *''कारवाँ'' (२०१८, हिंदी) *''थंकम'' (२०२३, मल्याळम) *'' देवमाणूस'' (२०२४, मराठी) ==पुरस्कार== *१० व्या पुणे आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सव २०१२-२०१३ मध्ये 'शाळा' चित्रपटातील भूमिकेसाठी ज्युरींचा विशेष उल्लेख पुरस्कार<ref name="award1">Pune Mirror {{cite web|url=http://www.punemirror.in/index.aspx?page%3Dsearch%26keyword%3D%22+sujay+dahake%22%26from%3D0 |title=Archived copy |accessdate=2013-01-25 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140201214249/http://www.punemirror.in/index.aspx?page=search&keyword=%22%20sujay%20dahake%22&from=0 |archivedate=1 February 2014 |df=dmy }} ''Pune Mirror'',०८/०३/२०१२</ref> *३ व्या आशियाई चित्रपट महोत्सव कोल्हापूर २०११-२०१२ मध्ये 'शाळा' चित्रपटातील भूमिकेसाठी सर्वोत्कृष्ट बालकलाकार पुरस्कार<ref name="award2"> kolhapurworld.com [http://kolhapurworld.com/news/kolhapuri-%E2%80%98shala%E2%80%99-9497] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130630052047/http://kolhapurworld.com/news/kolhapuri-%E2%80%98shala%E2%80%99-9497|date=30 June 2013}} ''kolhapurworld.com'',१७/०१/२०१२ </ref> *महाराष्ट्र शासन-राज्य पुरस्कार २०१२ द्वारे ज्युरींचा विशेष उल्लेख पुरस्कार.<ref name="award3">maujmaja.com {{cite web |url=http://www.maujmaja.com/2012/04/21/49th-maharashtra-state-film-awards-announced/ |title=49th Maharashtra State Film Awards Announced |accessdate=2013-01-25 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130102185500/http://www.maujmaja.com/2012/04/21/49th-maharashtra-state-film-awards-announced/ |archivedate=2 January 2013 |df=dmy-all }} ''maujmaja.com'', २१/०४/२०१२</ref> *सर्वोत्कृष्ट पदार्पणासाठी झी गौरव पुरस्कार २०१२. *शाहू मोडक पुरस्कार २०१२. *सर्वोत्कृष्ट बालकलाकार म्हणून व्ही. शांताराम पुरस्कार २०१२.<ref name="award4">http://www.maujmaja.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230607043010/http://www.maujmaja.com/ |date=7 June 2023 }} {{cite web |url=http://www.maujmaja.com/2012/04/21/49th-maharashtra-state-film-awards-announced/ |title=49th Maharashtra State Film Awards Announced |accessdate=2013-01-25 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130102185500/http://www.maujmaja.com/2012/04/21/49th-maharashtra-state-film-awards-announced/ |archivedate=2 January 2013 |df=dmy-all }} ''www.maujmaja.com'', २१/०४/२०१२</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:मराठी अभिनेते]] [[वर्ग:मराठी चित्रपट अभिनेते]] [[वर्ग:मल्याळम चित्रपट अभिनेते]] 63c9o0jfq2xwro9f2op6q7lu01wdb9l 2682948 2682947 2026-05-06T05:36:18Z संतोष गोरे 135680 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2682948 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''अंशुमन जोशी''' (२६ मार्च, १९९५) हा एक भारतीय अभिनेता आहे जो मराठी भाषेतील चित्रपटांमध्ये काम करतो. त्याने २०११ मध्ये ''[[शाळा (चित्रपट)|शाळा]]'' या चित्रपटातून आपल्या कारकिर्दीची सुरुवात केली. त्यानंतर त्याने २०२३ मध्ये ''थंकम'' या मल्याळम चित्रपटात काम केले. त्याच्या पात्राचे नाव देखील अंशुमन जोशीच होते. या चित्रपटात त्याने एका मराठी पोलीस अधिकाऱ्याची भूमिका साकारली होती. ==जीवनपट== त्याने मराठी चित्रपटसृष्टीतून आपल्या कामाला सुरुवात केली. त्याचा जन्म [[कोल्हापूर]] येथे झाला असून त्याचे [[पुणे|पुण्यात]] वास्तव्य आहे. ६ मार्च २०२६ रोजी जोशी आणि मराठी अभिनेत्री [[अपूर्वा गोरे]] लग्नबंधनात अडकले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://www.esakal.com/premier/apurva-gore-tie-knowt-with-anshuman-joshi-in-pune-at-this-special-location-photos-out-psn14 |title=ना लोणावळा, ना गोवा, 'आई कुठे काय करते' मधील अपूर्वाने लग्नासाठी निवडली पुण्यातली ‘ही’ खास जागा; तुम्हीही कराल कौतुक |लेखक= |दिनांक=६ मे २०२६ |प्रकाशक= |संकेतस्थळ=दैनिक सकाळ |अ‍ॅक्सेसदिनांक= |विदा संकेतस्थळ दुवा= |विदा दिनांक=}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://www.lokmat.com/filmy/television/marathi-actor-shaalaa-movie-fame-anshuman-joshi-and-apurva-gore-love-story-know-about-how-they-meet-a-a991/ |title=ऑनलाईन ओळख अन् पहिल्या भेटीत ६ तास गप्पा! 'असं' जमलं अंशुमन-अपूर्वाचं लग्न, लव्हस्टोरीबद्दल म्हणाले... |लेखक= |दिनांक= |प्रकाशक= |संकेतस्थळ=दैनिक लोकमत |अ‍ॅक्सेसदिनांक=६ मे २०२६ |विदा संकेतस्थळ दुवा= |विदा दिनांक=}}</ref> ==कारकीर्द== जोशीने आपल्या अभिनय कारकिर्दीची सुरुवात वीरेंद्र वलसंगकर दिग्दर्शित ''बोलपटाचा मूकनायक: विष्णुपंत दामले'' मध्ये विष्णुपंत दामले यांची किशोरवयीन भूमिका साकारून केली. सध्या तो फर्ग्युसन कॉलेज पुणे-०४ च्या निर्मितीखालील ''गाडी'' आणि ''आमचा काय गुन्हा'' या दोन नाटकात काम करत आहे. २०२३ मध्ये त्याने ''थंकम'' या मल्याळम चित्रपटात अंशुमन जोशी नावाच्या एका मराठी पोलीस अधिकाऱ्याची भूमिका साकारली. ===चित्रपट=== *''शाळा'' (२०११, मराठी) *''म्हैस'' (२०१२, मराठी) *''पुरणपोळी'' (लघुपट) *''फोटोकॉपी'' (२०१६, मराठी) *''फू्ंट्रू'' (२०१६, मराठी) *''[[फास्टर फेणे (चित्रपट)|फास्टर फेणे ]]'' (२०१७, मराठी) *''कारवाँ'' (२०१८, हिंदी) *''थंकम'' (२०२३, मल्याळम) *'' देवमाणूस'' (२०२४, मराठी) ==पुरस्कार== *१० व्या पुणे आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सव २०१२-२०१३ मध्ये 'शाळा' चित्रपटातील भूमिकेसाठी ज्युरींचा विशेष उल्लेख पुरस्कार<ref name="award1">Pune Mirror {{cite web|url=http://www.punemirror.in/index.aspx?page%3Dsearch%26keyword%3D%22+sujay+dahake%22%26from%3D0 |title=Archived copy |accessdate=2013-01-25 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140201214249/http://www.punemirror.in/index.aspx?page=search&keyword=%22%20sujay%20dahake%22&from=0 |archivedate=1 February 2014 |df=dmy }} ''Pune Mirror'',०८/०३/२०१२</ref> *३ व्या आशियाई चित्रपट महोत्सव कोल्हापूर २०११-२०१२ मध्ये 'शाळा' चित्रपटातील भूमिकेसाठी सर्वोत्कृष्ट बालकलाकार पुरस्कार<ref name="award2"> kolhapurworld.com [http://kolhapurworld.com/news/kolhapuri-%E2%80%98shala%E2%80%99-9497] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130630052047/http://kolhapurworld.com/news/kolhapuri-%E2%80%98shala%E2%80%99-9497|date=30 June 2013}} ''kolhapurworld.com'',१७/०१/२०१२ </ref> *महाराष्ट्र शासन-राज्य पुरस्कार २०१२ द्वारे ज्युरींचा विशेष उल्लेख पुरस्कार.<ref name="award3">maujmaja.com {{cite web |url=http://www.maujmaja.com/2012/04/21/49th-maharashtra-state-film-awards-announced/ |title=49th Maharashtra State Film Awards Announced |accessdate=2013-01-25 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130102185500/http://www.maujmaja.com/2012/04/21/49th-maharashtra-state-film-awards-announced/ |archivedate=2 January 2013 |df=dmy-all }} ''maujmaja.com'', २१/०४/२०१२</ref> *सर्वोत्कृष्ट पदार्पणासाठी झी गौरव पुरस्कार २०१२. *शाहू मोडक पुरस्कार २०१२. *सर्वोत्कृष्ट बालकलाकार म्हणून व्ही. शांताराम पुरस्कार २०१२.<ref name="award4">http://www.maujmaja.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230607043010/http://www.maujmaja.com/ |date=7 June 2023 }} {{cite web |url=http://www.maujmaja.com/2012/04/21/49th-maharashtra-state-film-awards-announced/ |title=49th Maharashtra State Film Awards Announced |accessdate=2013-01-25 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130102185500/http://www.maujmaja.com/2012/04/21/49th-maharashtra-state-film-awards-announced/ |archivedate=2 January 2013 |df=dmy-all }} ''www.maujmaja.com'', २१/०४/२०१२</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:मराठी अभिनेते]] [[वर्ग:मराठी चित्रपट अभिनेते]] [[वर्ग:मल्याळम चित्रपट अभिनेते]] [[वर्ग:मराठी दूरचित्रवाहिनी अभिनेते]] lgyv84fdjbnkyseg089eyk43cjdtn2x 2682949 2682948 2026-05-06T05:36:49Z संतोष गोरे 135680 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2682949 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''अंशुमन जोशी''' (२६ मार्च, १९९५) हा एक भारतीय अभिनेता आहे जो मराठी भाषेतील चित्रपटांमध्ये काम करतो. त्याने २०११ मध्ये ''[[शाळा (चित्रपट)|शाळा]]'' या चित्रपटातून आपल्या कारकिर्दीची सुरुवात केली. त्यानंतर त्याने २०२३ मध्ये ''थंकम'' या मल्याळम चित्रपटात काम केले. त्याच्या पात्राचे नाव देखील अंशुमन जोशीच होते. या चित्रपटात त्याने एका मराठी पोलीस अधिकाऱ्याची भूमिका साकारली होती. ==जीवनपट== त्याने मराठी चित्रपटसृष्टीतून आपल्या कामाला सुरुवात केली. त्याचा जन्म [[कोल्हापूर]] येथे झाला असून त्याचे [[पुणे|पुण्यात]] वास्तव्य आहे. ६ मार्च २०२६ रोजी जोशी आणि मराठी अभिनेत्री [[अपूर्वा गोरे]] लग्नबंधनात अडकले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://www.esakal.com/premier/apurva-gore-tie-knowt-with-anshuman-joshi-in-pune-at-this-special-location-photos-out-psn14 |title=ना लोणावळा, ना गोवा, 'आई कुठे काय करते' मधील अपूर्वाने लग्नासाठी निवडली पुण्यातली ‘ही’ खास जागा; तुम्हीही कराल कौतुक |लेखक= |दिनांक=६ मे २०२६ |प्रकाशक= |संकेतस्थळ=दैनिक सकाळ |अ‍ॅक्सेसदिनांक= |विदा संकेतस्थळ दुवा= |विदा दिनांक=}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://www.lokmat.com/filmy/television/marathi-actor-shaalaa-movie-fame-anshuman-joshi-and-apurva-gore-love-story-know-about-how-they-meet-a-a991/ |title=ऑनलाईन ओळख अन् पहिल्या भेटीत ६ तास गप्पा! 'असं' जमलं अंशुमन-अपूर्वाचं लग्न, लव्हस्टोरीबद्दल म्हणाले... |लेखक= |दिनांक= |प्रकाशक= |संकेतस्थळ=दैनिक लोकमत |अ‍ॅक्सेसदिनांक=६ मे २०२६ |विदा संकेतस्थळ दुवा= |विदा दिनांक=}}</ref> ==कारकीर्द== जोशीने आपल्या अभिनय कारकिर्दीची सुरुवात वीरेंद्र वलसंगकर दिग्दर्शित ''बोलपटाचा मूकनायक: विष्णुपंत दामले'' मध्ये विष्णुपंत दामले यांची किशोरवयीन भूमिका साकारून केली. सध्या तो फर्ग्युसन कॉलेज पुणे-०४ च्या निर्मितीखालील ''गाडी'' आणि ''आमचा काय गुन्हा'' या दोन नाटकात काम करत आहे. २०२३ मध्ये त्याने ''थंकम'' या मल्याळम चित्रपटात अंशुमन जोशी नावाच्या एका मराठी पोलीस अधिकाऱ्याची भूमिका साकारली. ===चित्रपट=== *''शाळा'' (२०११, मराठी) *''म्हैस'' (२०१२, मराठी) *''पुरणपोळी'' (लघुपट) *''फोटोकॉपी'' (२०१६, मराठी) *''फू्ंट्रू'' (२०१६, मराठी) *''[[फास्टर फेणे (चित्रपट)|फास्टर फेणे ]]'' (२०१७, मराठी) *''कारवाँ'' (२०१८, हिंदी) *''थंकम'' (२०२३, मल्याळम) *'' देवमाणूस'' (२०२४, मराठी) ==पुरस्कार== *१० व्या पुणे आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सव २०१२-२०१३ मध्ये 'शाळा' चित्रपटातील भूमिकेसाठी ज्युरींचा विशेष उल्लेख पुरस्कार<ref name="award1">Pune Mirror {{cite web|url=http://www.punemirror.in/index.aspx?page%3Dsearch%26keyword%3D%22+sujay+dahake%22%26from%3D0 |title=Archived copy |accessdate=2013-01-25 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140201214249/http://www.punemirror.in/index.aspx?page=search&keyword=%22%20sujay%20dahake%22&from=0 |archivedate=1 February 2014 |df=dmy }} ''Pune Mirror'',०८/०३/२०१२</ref> *३ व्या आशियाई चित्रपट महोत्सव कोल्हापूर २०११-२०१२ मध्ये 'शाळा' चित्रपटातील भूमिकेसाठी सर्वोत्कृष्ट बालकलाकार पुरस्कार<ref name="award2"> kolhapurworld.com [http://kolhapurworld.com/news/kolhapuri-%E2%80%98shala%E2%80%99-9497] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130630052047/http://kolhapurworld.com/news/kolhapuri-%E2%80%98shala%E2%80%99-9497|date=30 June 2013}} ''kolhapurworld.com'',१७/०१/२०१२ </ref> *महाराष्ट्र शासन-राज्य पुरस्कार २०१२ द्वारे ज्युरींचा विशेष उल्लेख पुरस्कार.<ref name="award3">maujmaja.com {{cite web |url=http://www.maujmaja.com/2012/04/21/49th-maharashtra-state-film-awards-announced/ |title=49th Maharashtra State Film Awards Announced |accessdate=2013-01-25 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130102185500/http://www.maujmaja.com/2012/04/21/49th-maharashtra-state-film-awards-announced/ |archivedate=2 January 2013 |df=dmy-all }} ''maujmaja.com'', २१/०४/२०१२</ref> *सर्वोत्कृष्ट पदार्पणासाठी झी गौरव पुरस्कार २०१२. *शाहू मोडक पुरस्कार २०१२. *सर्वोत्कृष्ट बालकलाकार म्हणून व्ही. शांताराम पुरस्कार २०१२.<ref name="award4">http://www.maujmaja.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230607043010/http://www.maujmaja.com/ |date=7 June 2023 }} {{cite web |url=http://www.maujmaja.com/2012/04/21/49th-maharashtra-state-film-awards-announced/ |title=49th Maharashtra State Film Awards Announced |accessdate=2013-01-25 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130102185500/http://www.maujmaja.com/2012/04/21/49th-maharashtra-state-film-awards-announced/ |archivedate=2 January 2013 |df=dmy-all }} ''www.maujmaja.com'', २१/०४/२०१२</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:मराठी अभिनेते]] [[वर्ग:मराठी चित्रपट अभिनेते]] [[वर्ग:मल्याळम चित्रपट अभिनेते]] [[वर्ग:मराठी दूरचित्रवाहिनी अभिनेते]] [[वर्ग:इ.स. १९९५ मधील जन्म]] 0oxpfhgh8e3d2de9thnn43jekfein1t 0 379512 2682951 2026-05-06T06:15:26Z ~2026-27281-60 182842 नवीन पान: [https://www.lokmat.com/chhatrapati-sambhajinagar/i-give-word-discomfort-balaji-sutar-a320/ बालाजी सुतार] मराठी साहित्यविश्वातील सर्वात प्रभावशाली कवी आणि लेखक आहेत. त्यांना त्यांच्या लेखनासाठी युवा साहित्य अकादमी पुरस्कारासह अनेक... 2682951 wikitext text/x-wiki [https://www.lokmat.com/chhatrapati-sambhajinagar/i-give-word-discomfort-balaji-sutar-a320/ बालाजी सुतार] मराठी साहित्यविश्वातील सर्वात प्रभावशाली कवी आणि लेखक आहेत. त्यांना त्यांच्या लेखनासाठी युवा साहित्य अकादमी पुरस्कारासह अनेक पुरस्कार मिळाले आहेत. ते औरंगाबादमध्ये राहतात आणि सध्या काही मराठी चित्रपटांसाठी पटकथा आणि संवादही लिहित आहेत. ते 'गौकथा'चे लेखक आहेत. jp5v5ce5r5h7j7edx3k4ng1cfdtczo9 2682953 2682951 2026-05-06T06:17:50Z ~2026-27281-60 182842 2682953 wikitext text/x-wiki [https://www.lokmat.com/chhatrapati-sambhajinagar/i-give-word-discomfort-balaji-sutar-a320/ बालाजी सुतार] मराठी साहित्यविश्वातील सर्वात प्रभावशाली कवी आणि लेखक आहेत. त्यांना त्यांच्या लेखनासाठी युवा साहित्य अकादमी पुरस्कारासह अनेक पुरस्कार मिळाले आहेत. ते औरंगाबादमध्ये राहतात आणि सध्या काही मराठी चित्रपटांसाठी पटकथा आणि संवादही लिहित आहेत. ते 'गौकथा'चे लेखक आहेत. https://www.lokmat.com/chhatrapati-sambhajinagar/b-raghunath-award-balaji-sutar-a320/ 8yemxy2dv75webq61w0a7dayov4pw5c 2682961 2682953 2026-05-06T06:35:34Z अभय नातू 206 साचा 2682961 wikitext text/x-wiki {{बदल}} [https://www.lokmat.com/chhatrapati-sambhajinagar/i-give-word-discomfort-balaji-sutar-a320/ बालाजी सुतार] मराठी साहित्यविश्वातील सर्वात प्रभावशाली कवी आणि लेखक आहेत. त्यांना त्यांच्या लेखनासाठी युवा साहित्य अकादमी पुरस्कारासह अनेक पुरस्कार मिळाले आहेत. ते औरंगाबादमध्ये राहतात आणि सध्या काही मराठी चित्रपटांसाठी पटकथा आणि संवादही लिहित आहेत. ते 'गौकथा'चे लेखक आहेत. https://www.lokmat.com/chhatrapati-sambhajinagar/b-raghunath-award-balaji-sutar-a320/ [[वर्ग:मराठी लेखक]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] 17annz3pcy7d3azjr8043s4brebg55e 118 379513 2682955 2026-05-06T06:21:15Z ~2026-27281-60 182842 नवीन पान: [https://rohanprakashan.com/product-author/sameer-gaikwad/ समीर रावसाहेब गायकवाड] सोलापूर येथे वास्तव्यास. उत्तर सोलापूर तालुक्यातील कोंडी हे मूळ गाव. शिवाजी विद्यापीठातून प्रथम क्रमांकाने एम.ए. (मराठी) उत्तीर्ण झा... 2682955 wikitext text/x-wiki [https://rohanprakashan.com/product-author/sameer-gaikwad/ समीर रावसाहेब गायकवाड] सोलापूर येथे वास्तव्यास. उत्तर सोलापूर तालुक्यातील कोंडी हे मूळ गाव. शिवाजी विद्यापीठातून प्रथम क्रमांकाने एम.ए. (मराठी) उत्तीर्ण झाल्यानंतर सेट-नेट परीक्षांमध्ये उत्तीर्ण होऊनही प्राध्यापकी पेशा न स्वीकारता शेती, व्यवसायावर उदरनिर्वाह. विविध विषयांवर लिहिताना भिन्न [https://www.loksatta.com/author/sameer-gaikwad/ साहित्यप्रकारात लेखन.] विख्यात दैनिकांत, नियतकालिकांत विपुल स्तंभलेखन. सातत्यपूर्वक ब्लॉगलेखन. वेश्यांच्या जीवनाचे अप्रकाशित पैलू समोर आणण्यासाठी विशेष प्रयत्न, संलग्न माहिती विविध सरकारी यंत्रणांना पुरवतानाच या समस्येकडे समाजाचे भान वळवण्यासाठी समाज माध्यमांत हेतूतः लेखन. साहित्यनिर्मिती करत असतानाच सामाजिक जाणिवांतून घटनांवर पोटतिडकीने परखड भाष्य. ae0s074vtjq3wkz1grk4j79jbq0wgco 2682962 2682955 2026-05-06T06:38:01Z अभय नातू 206 अभय नातू ने लेख [[समीर गायकवाड]] वरुन [[मसुदा:समीर गायकवाड]] ला हलविला 2682955 wikitext text/x-wiki [https://rohanprakashan.com/product-author/sameer-gaikwad/ समीर रावसाहेब गायकवाड] सोलापूर येथे वास्तव्यास. उत्तर सोलापूर तालुक्यातील कोंडी हे मूळ गाव. शिवाजी विद्यापीठातून प्रथम क्रमांकाने एम.ए. (मराठी) उत्तीर्ण झाल्यानंतर सेट-नेट परीक्षांमध्ये उत्तीर्ण होऊनही प्राध्यापकी पेशा न स्वीकारता शेती, व्यवसायावर उदरनिर्वाह. विविध विषयांवर लिहिताना भिन्न [https://www.loksatta.com/author/sameer-gaikwad/ साहित्यप्रकारात लेखन.] विख्यात दैनिकांत, नियतकालिकांत विपुल स्तंभलेखन. सातत्यपूर्वक ब्लॉगलेखन. वेश्यांच्या जीवनाचे अप्रकाशित पैलू समोर आणण्यासाठी विशेष प्रयत्न, संलग्न माहिती विविध सरकारी यंत्रणांना पुरवतानाच या समस्येकडे समाजाचे भान वळवण्यासाठी समाज माध्यमांत हेतूतः लेखन. साहित्यनिर्मिती करत असतानाच सामाजिक जाणिवांतून घटनांवर पोटतिडकीने परखड भाष्य. ae0s074vtjq3wkz1grk4j79jbq0wgco 0 379514 2682956 2026-05-06T06:26:36Z ~2026-27281-60 182842 नवीन पान: [https://www.bbc.com/marathi/articles/cjjjpe8v8jdo देवीदास सौदागर] हे समकालीन मराठी साहित्यविश्वातील उदयोन्मुख लेखक, कवी आणि कादंबरीकार आहेत. ग्रामीण जीवन, बदलती सामाजिक परिस्थिती, बेरोजगारी, पारंपरिक व्यवसा... 2682956 wikitext text/x-wiki [https://www.bbc.com/marathi/articles/cjjjpe8v8jdo देवीदास सौदागर] हे समकालीन मराठी साहित्यविश्वातील उदयोन्मुख लेखक, कवी आणि कादंबरीकार आहेत. ग्रामीण जीवन, बदलती सामाजिक परिस्थिती, बेरोजगारी, पारंपरिक व्यवसायांची होत असलेली पडझड आणि सामान्य माणसाच्या जगण्यातील संघर्ष हे त्यांच्या लेखनाचे प्रमुख विषय आहेत. ते मूळचे तुळजापूर, धाराशिव जिल्ह्यातील असून त्यांनी स्वतः शिलाई व्यवसाय करत जीवनातील संघर्ष अनुभवला आहे. याच वास्तवातून त्यांच्या साहित्याची निर्मिती झाली आहे. त्यांचा जन्म तुळजापूर येथे झाला. प्राथमिक शिक्षण रामवर्धिनी प्रशाला आणि माध्यमिक शिक्षण कुलस्वामिनी विद्यालय येथे झाले. पुढे त्यांनी यशवंतराव चव्हाण महाविद्यालयातून शिक्षण घेतले. नंतर टिळक महाराष्ट्र मुक्त विद्यापीठातून पदवी आणि इतिहास विषयात पदव्युत्तर शिक्षण पूर्ण केले. [https://marathi.freepressjournal.in/entertainment/sahitya-akademi-award-2024-announced-bharat-sasane-devidas-saudagar-winner देवीदास सौदागर] यांनी कविता आणि कादंबरी या दोन्ही साहित्यप्रकारांत लेखन केले आहे. त्यांचे ‘कर्णाच्या मनातलं’ (२०१८) आणि ‘काळजात लेणं कोरताना’ (२०२१) हे कवितासंग्रह प्रकाशित झाले आहेत. त्यांची सर्वाधिक चर्चित साहित्यकृती म्हणजे ‘उसवण’ ही कादंबरी होय. उसवण या कादंबरीत पारंपरिक शिलाई व्यवसाय करणाऱ्या विठू टेलर या पात्राच्या माध्यमातून ग्रामीण समाजजीवन, आर्थिक अस्थिरता, जागतिकीकरणामुळे बदललेले व्यवसाय आणि माणुसकीची होत चाललेली उसवण यांचे वास्तववादी चित्रण करण्यात आले आहे. ‘[https://www.amazon.in/Devidas-Saudagar-Usavan-%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%B5%E0%A5%80%E0%A4%A6%E0%A4%BE%E0%A4%B8-%E0%A4%B8%E0%A5%8C%E0%A4%A6%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A4%B0/dp/B0D78TRZBS/ref=sr_1_3?dib=eyJ2IjoiMSJ9.K1FZjkFEzE-ldXgiuVMUeyaVi_q2RwYYEU2Xo7Afx3_GjHj0 उसवण]’ या कादंबरीला २०२४ सालचा युवा साहित्य अकादमी पुरस्कार प्राप्त झाला. या पुरस्कारामुळे मराठी साहित्यविश्वात देवीदास सौदागर यांची विशेष दखल घेतली गेली. त्यांच्या लेखनात मराठवाड्यातील बोलीभाषा, ग्रामीण वास्तव आणि सामान्य माणसाच्या वेदनांना प्रामाणिक शब्द मिळतात. त्यामुळे त्यांचे साहित्य सामाजिक वास्तवाचे प्रभावी दस्तऐवजीकरण मानले जाते. a40458hfdmdj3t1p4tyw30qg6wvhvtu 2682964 2682956 2026-05-06T06:40:14Z अभय नातू 206 साचा 2682964 wikitext text/x-wiki {{बदल}} [https://www.bbc.com/marathi/articles/cjjjpe8v8jdo देवीदास सौदागर] हे समकालीन मराठी साहित्यविश्वातील उदयोन्मुख लेखक, कवी आणि कादंबरीकार आहेत. ग्रामीण जीवन, बदलती सामाजिक परिस्थिती, बेरोजगारी, पारंपरिक व्यवसायांची होत असलेली पडझड आणि सामान्य माणसाच्या जगण्यातील संघर्ष हे त्यांच्या लेखनाचे प्रमुख विषय आहेत. ते मूळचे तुळजापूर, धाराशिव जिल्ह्यातील असून त्यांनी स्वतः शिलाई व्यवसाय करत जीवनातील संघर्ष अनुभवला आहे. याच वास्तवातून त्यांच्या साहित्याची निर्मिती झाली आहे. त्यांचा जन्म तुळजापूर येथे झाला. प्राथमिक शिक्षण रामवर्धिनी प्रशाला आणि माध्यमिक शिक्षण कुलस्वामिनी विद्यालय येथे झाले. पुढे त्यांनी यशवंतराव चव्हाण महाविद्यालयातून शिक्षण घेतले. नंतर टिळक महाराष्ट्र मुक्त विद्यापीठातून पदवी आणि इतिहास विषयात पदव्युत्तर शिक्षण पूर्ण केले. [https://marathi.freepressjournal.in/entertainment/sahitya-akademi-award-2024-announced-bharat-sasane-devidas-saudagar-winner देवीदास सौदागर] यांनी कविता आणि कादंबरी या दोन्ही साहित्यप्रकारांत लेखन केले आहे. त्यांचे ‘कर्णाच्या मनातलं’ (२०१८) आणि ‘काळजात लेणं कोरताना’ (२०२१) हे कवितासंग्रह प्रकाशित झाले आहेत. त्यांची सर्वाधिक चर्चित साहित्यकृती म्हणजे ‘उसवण’ ही कादंबरी होय. उसवण या कादंबरीत पारंपरिक शिलाई व्यवसाय करणाऱ्या विठू टेलर या पात्राच्या माध्यमातून ग्रामीण समाजजीवन, आर्थिक अस्थिरता, जागतिकीकरणामुळे बदललेले व्यवसाय आणि माणुसकीची होत चाललेली उसवण यांचे वास्तववादी चित्रण करण्यात आले आहे. ‘[https://www.amazon.in/Devidas-Saudagar-Usavan-%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%B5%E0%A5%80%E0%A4%A6%E0%A4%BE%E0%A4%B8-%E0%A4%B8%E0%A5%8C%E0%A4%A6%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A4%B0/dp/B0D78TRZBS/ref=sr_1_3?dib=eyJ2IjoiMSJ9.K1FZjkFEzE-ldXgiuVMUeyaVi_q2RwYYEU2Xo7Afx3_GjHj0 उसवण]’ या कादंबरीला २०२४ सालचा युवा साहित्य अकादमी पुरस्कार प्राप्त झाला. या पुरस्कारामुळे मराठी साहित्यविश्वात देवीदास सौदागर यांची विशेष दखल घेतली गेली. त्यांच्या लेखनात मराठवाड्यातील बोलीभाषा, ग्रामीण वास्तव आणि सामान्य माणसाच्या वेदनांना प्रामाणिक शब्द मिळतात. त्यामुळे त्यांचे साहित्य सामाजिक वास्तवाचे प्रभावी दस्तऐवजीकरण मानले जाते. 8f83gczbhs5xclura29t1ny4g5jp6aa 0 379515 2682957 2026-05-06T06:30:19Z ~2026-27281-60 182842 नवीन पान: पुस्तकांच्या मुखपृष्ठांचे संकल्पन आणि चित्रकला यांत आपला वेगळा ठसा उमटवणारे चंद्रमोहन वासुदेव कुलकर्णी यांचा जन्म पुण्यामध्ये झाला. त्यांचे वडील पोलीस खात्यात असल्याने त्या... 2682957 wikitext text/x-wiki पुस्तकांच्या मुखपृष्ठांचे संकल्पन आणि चित्रकला यांत आपला वेगळा ठसा उमटवणारे चंद्रमोहन वासुदेव कुलकर्णी यांचा जन्म पुण्यामध्ये झाला. त्यांचे वडील पोलीस खात्यात असल्याने त्यांचे बालपण स्वारगेट जवळील पोलीस लाइनमध्ये गेले. त्यांच्या आईचे नाव सुनंदा आहे. घरी चित्रकलेची पार्श्वभूमी नव्हती; परंतु त्यांना बालवयातच चित्रकलेची गोडी लागली व पुढे अभिनव कला महाविद्यालयात प्रवेश घेऊन ते १९७८ साली उपयोजित कलेची पदविका परीक्षा उत्तीर्ण झाले. * सुरुवातीस त्यांनी जाहिरात क्षेत्रात पुष्कळ काम केले; परंतु त्यात ते फार काळ रमले नाहीत. मुळातच वाचनाची आवड असल्याने त्यांनी प्रकाशन संस्थांमधून इलस्ट्रेशन्स करण्यास अधिक प्राधान्य दिले. मराठी नियतकालिकांसाठी केलेली कथाचित्रे आणि विभिन्न विषयांवरच्या पुस्तकांची मुखपृष्ठे यामुळे त्यांचे नाव साहित्यप्रेमी रसिकांना परिचित झाले आहे. अक्षररूपी साहित्यातील नेमका आशय पकडून तो दृश्यप्रतिमांमधून प्रभावीपणे सादर करण्याची देणगी त्यांना लाभली आहे. * अनेक लेखक, कवी, प्रकाशक व चित्रकारांच्या सहवासामुळे त्यांची साहित्य व कलेची जाण प्रगल्भ होत गेली. कुलकर्णी यांच्यावर द.ग. गोडसे, र.कृ. जोशी, बाळ ठाकूर, पद्मा सहस्रबुद्धे, सुभाष अवचट, वसंत सरवटे यांच्या विचारसरणीचा प्रभाव अधिक पडला आहे. * पुस्तकाच्या आशयानुसार मुखपृष्ठांचे संकल्पन आणि त्याचे चित्रांकन करण्याची परंपरा मराठीत होतीच. दलालांच्या चित्रांमधील शैलीची विविधता, सुभाष अवचटांच्या चित्रांमधले साहित्य-चित्रकलेतील आधुनिक प्रवाह, सरवटेंच्या चित्रांकनामागची वैचारिक, साहित्यिक जाण यांचा वारसा कळत-नकळतपणे चंद्रमोहन कुलकर्णी यांच्या मुखपृष्ठकलेत आलेला आहे. * साहित्याचा आशय समजून घेतल्यानंतर कुलकर्णी माध्यम आणि तंत्राची निवड करतात. वास्तववादी शैलीबरोबरच ते साहित्यकृतीतील मनोव्यापारांना अनुकूल अशी प्रतिमा-प्रतीके विरूपीकरणाच्या किंवा अमूर्त आकारांच्या अंगाने वापरतात. चंद्रमोहन कुलकर्णी यांची रेषा संवेदनक्षम आणि अर्थवाही आहे. जलरंग, पारदर्शक रंगाच्या वॉटरप्रूफ इंक्स, अपारदर्शक रंगांचा (पोस्टर कलर्स) ‘इंपॅस्टो’, जाड रंगलेपन पद्धतीने केलेला वापर यांतून त्यांची इलस्ट्रेटर म्हणून असलेली माध्यमांवरची हुकमत प्रत्ययाला येते. * गरज पडेल तेव्हा ते छायाचित्रण, संगणकीय कला, सुलेखन इत्यादींचाही वापर करतात. उपयोजित चित्रकाराला मुद्रणाच्या तंत्रज्ञानाबद्दल, त्याच्या क्षमता आणि मर्यादांबद्दल सजग असावे लागते. चंद्रमोहन कुलकर्णी यांनी अक्षरमुद्रणातील मर्यादांपासून ते संगणक या माध्यमातल्या विविध शक्यतांपर्यंत सर्वांचा आपल्या कामामध्ये विविध प्रयोगांद्वारे कलात्मक उपयोग करून घेतलेला दिसतो. आजवर मराठीतील अनेक मान्यवर प्रकाशन संस्थांच्या मुखपृष्ठांची, नियतकालिकांमधील कथाचित्रांची अनेक कामे चंद्रमोहन कुलकर्णी यांनी केलेली आहेत. * मराठी प्रकाशनांसाठी त्यांनी केलेली अनेक आशयचित्रे गाजली. तसेच मूळ विदेशी पुस्तकांच्या मराठी आवृत्तीसाठी केलेली मुखपृष्ठेही नावाजली गेली. इयान फ्लेमिंग लिखित ‘जेम्स बॉण्ड ००७’ च्या अनेक कादंबर्‍यांसाठी त्यांनी सुंदर आशयचित्रे केली आहेत. यांपैकी ‘गोल्ड फिंगर’, ‘यू ओन्ली लिव्ह ट्वाइस’ व ‘ऑक्टोपसी’ या पुस्तकांची मुखपृष्ठे, इयान फ्लेमिंग आणि जेम्स बॉण्ड, इंपीरिअल वॉर म्यूझियम, लंडन येथे इयान फ्लेमिंग शताब्दीनिमित्त भरवलेल्या त्यांच्या पुस्तकांच्या प्रदर्शनात प्रदर्शित करण्यात आली. या सन्मानाप्रीत्यर्थ फ्लेमिंग कलेक्शन आणि कलात्मक ‘बॉण्ड बाउण्ड’मध्ये प्रकाशित केलेल्या ग्रीटिंग कार्ड व पोस्टकार्डसाठी २००८ मध्ये त्यांच्या चित्रांची निवड केली गेली. * ऑक्स्फर्ड युनिव्हर्सिटी प्रेस पब्लिकेशन्स तसेच लंडनच्या ऑक्स्फर्ड बुकवर्म्स लायब्ररी या इंग्रजी भाषेच्या जागतिक प्रसारार्थ प्रकाशित लघुकथा संग्रहांच्या पुस्तकांच्या मुखपृष्ठांसाठी त्यांच्या चित्रांची निवड करण्यात आली आणि त्यासाठी त्यांना रेखांकनाचे विशेष कामही देण्यात आले. * चंद्रमोहन कुलकर्णी गेली दहा वर्षे अभिजात चित्रकलेच्या क्षेत्रातही सातत्याने रचनाचित्रांची निर्मिती करत आले आहेत. त्यांना वास्तववादी कलेपेक्षा नवकलेत अधिक स्वारस्य आहे; कारण त्यातून मुक्तपणे मनातील विचार, भाव अभिव्यक्त करता येतात. आपल्या आजूबाजूला असणारा समाज, त्यातील माणसे, त्यांचे छोटे-छोटे व्यवसाय, आर्थिक स्तर, त्यांच्यातील नाते त्यांना भावते. त्यांतील विसंगती, छोटे-छोटे कोपरे त्यांना पाहण्यात, अनुभवण्यात कुतूहल वाटते. ते म्हणतात, ‘‘हे सर्व जे मी अनुभवले, पाहिले आहे, आणि त्याविषयी मला जे जे म्हणावेसे वाटते, ते ते मी चित्रकलेच्या भाषेतून अभिव्यक्त करण्याचा प्रयत्न करतो.’’ * ‘कॉल ऑफ द सीज’ या चित्रमालिकेमध्ये त्यांनी अमर्याद निसर्ग आणि माणूस यांच्या नात्याचे चित्रण केले आहे. कोळी लोकांचे आयुष्य त्यांनी जवळून पाहिले, ते त्यांना जसे भावले तसे ते सर्व त्यांनी कॅनव्हासवर अभिव्यक्त केले. इथे अ‍ॅक्रिलिक रंगांच्या पारदर्शक व अपारदर्शक अशा दोन्ही गुणांचा नेमका उपयोग करून घट्ट रंगलेपनाबरोबरच पातळ, पारदर्शी रंगांचे ओघळ किंवा ‘फ्लो’ त्यांनी मोठ्या खुबीने सोडले आहेत. रंगलेपनातील धीट रांगडेपणा कोळ्यांच्या खडतर जीवनाशी सुसंगत वाटतो. ही चित्रमालिका पुस्तकरूपाने उपलब्ध आहे. * याउलट बॅण्डवाला या मालिकेसाठी त्यांनी मोठ्या प्रमाणात मानवी शरीराचे विरूपीकरण केल्याचे दिसते. कुलकर्णी यांचे काही मित्र बॅण्डवाले आहेत. त्यामुळे त्यांनी बॅण्डवाल्यांचे आयुष्य जवळून पाहिले, अनुभवले आहे. त्यातील विसंगती त्यांना जाणवली. त्यांचा पोशाख एखाद्या राजाला साजेसा रंगीत, भरजरी असतो; पण त्यांचे आयुष्य मात्र करुणास्पद आहे. बॅण्डवाला कलावंत मनाचा माणूस आहे; पण तो कलावंत होऊ शकत नाही. बॅण्डवाल्यांच्या आयुष्यातील आशय व्यक्त करण्यासाठी चंद्रमोहन यांनी विरूपीकरणाचे तंत्र वापरले आहे. चेहर्‍याच्या मानाने शरीर खूप मोठे दाखवले आहे. त्यातून त्या गणवेशाचे, पर्यायाने व्यवसायाचे ओझे झाले असल्याचा आशय प्रकट होतो. * २००५ मधील ‘चाइल्डहूड लॉस्ट’, ‘प्रकृती-पुरुष’, ‘अ ट्रॅजेडी कॉल्ड लव्ह’ या तीन विषयांवरील चित्रप्रदर्शने, तसेच रंगार्‍यांच्या जीवनावर आधारित २०१० मधील प्रदर्शन यांसारख्या माणसातील नाती दर्शवणार्‍या अनेक मालिका चंद्रमोहन कुलकर्णींनी चित्रित केल्या आहेत. आल्बेर काम्यू, सिमॉन द बोव्हे यांसारख्या परभाषिक साहित्यिकांच्या रेखाचित्रांचे प्रदर्शनही त्यांनी भरवले होते. त्यांची पोस्टर्स आणि बुकमार्क्सही उपलब्ध आहेत. त्यांनी प्रत्येक चित्रमालिकेसाठी वेगळे तंत्र वापरले आहे. कधी वास्तववादी, कधी विरूपीकरणाचे तर कधी प्रतीकात्मकतेचे. तीच गोष्ट माध्यमांची. ते विशिष्ट माध्यमातच अडकून पडत नाहीत. त्यांच्या दृष्टीने चित्रातील विचार प्रमुख आहे व तो समर्थपणे अभिव्यक्त करण्याच्या दृष्टीने ते त्यास पूरक ठरतील अशा तंत्र व माध्यमांचे संयोजन करतात. * कॉपीराइटिंगपासून, सुलेखनकला, मुद्राक्षरकला, संपादकीय कला (एडिटोरिअल आर्ट), आरेखन कला (ग्रफिक आर्ट), संगणकीय आरेखन (डिजिटल ग्रफिक्स), छायाचित्रणापासून ते शिल्पकला, चित्रकलेपर्यंत सर्वच क्षेत्रांत त्यांना सारखीच आत्मीयता व रस आहे. * मराठी साहित्य ज्या चित्रकारांनी आपल्या मुखपृष्ठांद्वारे अधिक आस्वाद्य केले आणि साहित्यकृतीच्या वाङ्मयीन रूपाला ज्यांनी एक नवी दृश्य ओळख दिली, त्या मोजक्या चित्रकारांमध्ये चंद्रमोहन कुलकर्णी यांचे नाव घ्यावे लागेल. hz3l8skupyt6bst93ca140kz5hyyzjv 2682958 2682957 2026-05-06T06:30:20Z KiranBOT II 140753 शुद्धलेखन — योग्य रकार ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#योग्य रकार|अधिक माहिती]]) 2682958 wikitext text/x-wiki पुस्तकांच्या मुखपृष्ठांचे संकल्पन आणि चित्रकला यांत आपला वेगळा ठसा उमटवणारे चंद्रमोहन वासुदेव कुलकर्णी यांचा जन्म पुण्यामध्ये झाला. त्यांचे वडील पोलीस खात्यात असल्याने त्यांचे बालपण स्वारगेट जवळील पोलीस लाइनमध्ये गेले. त्यांच्या आईचे नाव सुनंदा आहे. घरी चित्रकलेची पार्श्वभूमी नव्हती; परंतु त्यांना बालवयातच चित्रकलेची गोडी लागली व पुढे अभिनव कला महाविद्यालयात प्रवेश घेऊन ते १९७८ साली उपयोजित कलेची पदविका परीक्षा उत्तीर्ण झाले. * सुरुवातीस त्यांनी जाहिरात क्षेत्रात पुष्कळ काम केले; परंतु त्यात ते फार काळ रमले नाहीत. मुळातच वाचनाची आवड असल्याने त्यांनी प्रकाशन संस्थांमधून इलस्ट्रेशन्स करण्यास अधिक प्राधान्य दिले. मराठी नियतकालिकांसाठी केलेली कथाचित्रे आणि विभिन्न विषयांवरच्या पुस्तकांची मुखपृष्ठे यामुळे त्यांचे नाव साहित्यप्रेमी रसिकांना परिचित झाले आहे. अक्षररूपी साहित्यातील नेमका आशय पकडून तो दृश्यप्रतिमांमधून प्रभावीपणे सादर करण्याची देणगी त्यांना लाभली आहे. * अनेक लेखक, कवी, प्रकाशक व चित्रकारांच्या सहवासामुळे त्यांची साहित्य व कलेची जाण प्रगल्भ होत गेली. कुलकर्णी यांच्यावर द.ग. गोडसे, र.कृ. जोशी, बाळ ठाकूर, पद्मा सहस्रबुद्धे, सुभाष अवचट, वसंत सरवटे यांच्या विचारसरणीचा प्रभाव अधिक पडला आहे. * पुस्तकाच्या आशयानुसार मुखपृष्ठांचे संकल्पन आणि त्याचे चित्रांकन करण्याची परंपरा मराठीत होतीच. दलालांच्या चित्रांमधील शैलीची विविधता, सुभाष अवचटांच्या चित्रांमधले साहित्य-चित्रकलेतील आधुनिक प्रवाह, सरवटेंच्या चित्रांकनामागची वैचारिक, साहित्यिक जाण यांचा वारसा कळत-नकळतपणे चंद्रमोहन कुलकर्णी यांच्या मुखपृष्ठकलेत आलेला आहे. * साहित्याचा आशय समजून घेतल्यानंतर कुलकर्णी माध्यम आणि तंत्राची निवड करतात. वास्तववादी शैलीबरोबरच ते साहित्यकृतीतील मनोव्यापारांना अनुकूल अशी प्रतिमा-प्रतीके विरूपीकरणाच्या किंवा अमूर्त आकारांच्या अंगाने वापरतात. चंद्रमोहन कुलकर्णी यांची रेषा संवेदनक्षम आणि अर्थवाही आहे. जलरंग, पारदर्शक रंगाच्या वॉटरप्रूफ इंक्स, अपारदर्शक रंगांचा (पोस्टर कलर्स) ‘इंपॅस्टो’, जाड रंगलेपन पद्धतीने केलेला वापर यांतून त्यांची इलस्ट्रेटर म्हणून असलेली माध्यमांवरची हुकमत प्रत्ययाला येते. * गरज पडेल तेव्हा ते छायाचित्रण, संगणकीय कला, सुलेखन इत्यादींचाही वापर करतात. उपयोजित चित्रकाराला मुद्रणाच्या तंत्रज्ञानाबद्दल, त्याच्या क्षमता आणि मर्यादांबद्दल सजग असावे लागते. चंद्रमोहन कुलकर्णी यांनी अक्षरमुद्रणातील मर्यादांपासून ते संगणक या माध्यमातल्या विविध शक्यतांपर्यंत सर्वांचा आपल्या कामामध्ये विविध प्रयोगांद्वारे कलात्मक उपयोग करून घेतलेला दिसतो. आजवर मराठीतील अनेक मान्यवर प्रकाशन संस्थांच्या मुखपृष्ठांची, नियतकालिकांमधील कथाचित्रांची अनेक कामे चंद्रमोहन कुलकर्णी यांनी केलेली आहेत. * मराठी प्रकाशनांसाठी त्यांनी केलेली अनेक आशयचित्रे गाजली. तसेच मूळ विदेशी पुस्तकांच्या मराठी आवृत्तीसाठी केलेली मुखपृष्ठेही नावाजली गेली. इयान फ्लेमिंग लिखित ‘जेम्स बॉण्ड ००७’ च्या अनेक कादंबऱ्यांसाठी त्यांनी सुंदर आशयचित्रे केली आहेत. यांपैकी ‘गोल्ड फिंगर’, ‘यू ओन्ली लिव्ह ट्वाइस’ व ‘ऑक्टोपसी’ या पुस्तकांची मुखपृष्ठे, इयान फ्लेमिंग आणि जेम्स बॉण्ड, इंपीरिअल वॉर म्यूझियम, लंडन येथे इयान फ्लेमिंग शताब्दीनिमित्त भरवलेल्या त्यांच्या पुस्तकांच्या प्रदर्शनात प्रदर्शित करण्यात आली. या सन्मानाप्रीत्यर्थ फ्लेमिंग कलेक्शन आणि कलात्मक ‘बॉण्ड बाउण्ड’मध्ये प्रकाशित केलेल्या ग्रीटिंग कार्ड व पोस्टकार्डसाठी २००८ मध्ये त्यांच्या चित्रांची निवड केली गेली. * ऑक्स्फर्ड युनिव्हर्सिटी प्रेस पब्लिकेशन्स तसेच लंडनच्या ऑक्स्फर्ड बुकवर्म्स लायब्ररी या इंग्रजी भाषेच्या जागतिक प्रसारार्थ प्रकाशित लघुकथा संग्रहांच्या पुस्तकांच्या मुखपृष्ठांसाठी त्यांच्या चित्रांची निवड करण्यात आली आणि त्यासाठी त्यांना रेखांकनाचे विशेष कामही देण्यात आले. * चंद्रमोहन कुलकर्णी गेली दहा वर्षे अभिजात चित्रकलेच्या क्षेत्रातही सातत्याने रचनाचित्रांची निर्मिती करत आले आहेत. त्यांना वास्तववादी कलेपेक्षा नवकलेत अधिक स्वारस्य आहे; कारण त्यातून मुक्तपणे मनातील विचार, भाव अभिव्यक्त करता येतात. आपल्या आजूबाजूला असणारा समाज, त्यातील माणसे, त्यांचे छोटे-छोटे व्यवसाय, आर्थिक स्तर, त्यांच्यातील नाते त्यांना भावते. त्यांतील विसंगती, छोटे-छोटे कोपरे त्यांना पाहण्यात, अनुभवण्यात कुतूहल वाटते. ते म्हणतात, ‘‘हे सर्व जे मी अनुभवले, पाहिले आहे, आणि त्याविषयी मला जे जे म्हणावेसे वाटते, ते ते मी चित्रकलेच्या भाषेतून अभिव्यक्त करण्याचा प्रयत्न करतो.’’ * ‘कॉल ऑफ द सीज’ या चित्रमालिकेमध्ये त्यांनी अमर्याद निसर्ग आणि माणूस यांच्या नात्याचे चित्रण केले आहे. कोळी लोकांचे आयुष्य त्यांनी जवळून पाहिले, ते त्यांना जसे भावले तसे ते सर्व त्यांनी कॅनव्हासवर अभिव्यक्त केले. इथे अ‍ॅक्रिलिक रंगांच्या पारदर्शक व अपारदर्शक अशा दोन्ही गुणांचा नेमका उपयोग करून घट्ट रंगलेपनाबरोबरच पातळ, पारदर्शी रंगांचे ओघळ किंवा ‘फ्लो’ त्यांनी मोठ्या खुबीने सोडले आहेत. रंगलेपनातील धीट रांगडेपणा कोळ्यांच्या खडतर जीवनाशी सुसंगत वाटतो. ही चित्रमालिका पुस्तकरूपाने उपलब्ध आहे. * याउलट बॅण्डवाला या मालिकेसाठी त्यांनी मोठ्या प्रमाणात मानवी शरीराचे विरूपीकरण केल्याचे दिसते. कुलकर्णी यांचे काही मित्र बॅण्डवाले आहेत. त्यामुळे त्यांनी बॅण्डवाल्यांचे आयुष्य जवळून पाहिले, अनुभवले आहे. त्यातील विसंगती त्यांना जाणवली. त्यांचा पोशाख एखाद्या राजाला साजेसा रंगीत, भरजरी असतो; पण त्यांचे आयुष्य मात्र करुणास्पद आहे. बॅण्डवाला कलावंत मनाचा माणूस आहे; पण तो कलावंत होऊ शकत नाही. बॅण्डवाल्यांच्या आयुष्यातील आशय व्यक्त करण्यासाठी चंद्रमोहन यांनी विरूपीकरणाचे तंत्र वापरले आहे. चेहऱ्याच्या मानाने शरीर खूप मोठे दाखवले आहे. त्यातून त्या गणवेशाचे, पर्यायाने व्यवसायाचे ओझे झाले असल्याचा आशय प्रकट होतो. * २००५ मधील ‘चाइल्डहूड लॉस्ट’, ‘प्रकृती-पुरुष’, ‘अ ट्रॅजेडी कॉल्ड लव्ह’ या तीन विषयांवरील चित्रप्रदर्शने, तसेच रंगाऱ्यांच्या जीवनावर आधारित २०१० मधील प्रदर्शन यांसारख्या माणसातील नाती दर्शवणाऱ्या अनेक मालिका चंद्रमोहन कुलकर्णींनी चित्रित केल्या आहेत. आल्बेर काम्यू, सिमॉन द बोव्हे यांसारख्या परभाषिक साहित्यिकांच्या रेखाचित्रांचे प्रदर्शनही त्यांनी भरवले होते. त्यांची पोस्टर्स आणि बुकमार्क्सही उपलब्ध आहेत. त्यांनी प्रत्येक चित्रमालिकेसाठी वेगळे तंत्र वापरले आहे. कधी वास्तववादी, कधी विरूपीकरणाचे तर कधी प्रतीकात्मकतेचे. तीच गोष्ट माध्यमांची. ते विशिष्ट माध्यमातच अडकून पडत नाहीत. त्यांच्या दृष्टीने चित्रातील विचार प्रमुख आहे व तो समर्थपणे अभिव्यक्त करण्याच्या दृष्टीने ते त्यास पूरक ठरतील अशा तंत्र व माध्यमांचे संयोजन करतात. * कॉपीराइटिंगपासून, सुलेखनकला, मुद्राक्षरकला, संपादकीय कला (एडिटोरिअल आर्ट), आरेखन कला (ग्रफिक आर्ट), संगणकीय आरेखन (डिजिटल ग्रफिक्स), छायाचित्रणापासून ते शिल्पकला, चित्रकलेपर्यंत सर्वच क्षेत्रांत त्यांना सारखीच आत्मीयता व रस आहे. * मराठी साहित्य ज्या चित्रकारांनी आपल्या मुखपृष्ठांद्वारे अधिक आस्वाद्य केले आणि साहित्यकृतीच्या वाङ्मयीन रूपाला ज्यांनी एक नवी दृश्य ओळख दिली, त्या मोजक्या चित्रकारांमध्ये चंद्रमोहन कुलकर्णी यांचे नाव घ्यावे लागेल. 1cm3n970vnlf1fsiccbtu01fwo4vpvu 2682965 2682958 2026-05-06T06:41:50Z अभय नातू 206 साचा 2682965 wikitext text/x-wiki {{बदल}} पुस्तकांच्या मुखपृष्ठांचे संकल्पन आणि चित्रकला यांत आपला वेगळा ठसा उमटवणारे चंद्रमोहन वासुदेव कुलकर्णी यांचा जन्म पुण्यामध्ये झाला. त्यांचे वडील पोलीस खात्यात असल्याने त्यांचे बालपण स्वारगेट जवळील पोलीस लाइनमध्ये गेले. त्यांच्या आईचे नाव सुनंदा आहे. घरी चित्रकलेची पार्श्वभूमी नव्हती; परंतु त्यांना बालवयातच चित्रकलेची गोडी लागली व पुढे अभिनव कला महाविद्यालयात प्रवेश घेऊन ते १९७८ साली उपयोजित कलेची पदविका परीक्षा उत्तीर्ण झाले. * सुरुवातीस त्यांनी जाहिरात क्षेत्रात पुष्कळ काम केले; परंतु त्यात ते फार काळ रमले नाहीत. मुळातच वाचनाची आवड असल्याने त्यांनी प्रकाशन संस्थांमधून इलस्ट्रेशन्स करण्यास अधिक प्राधान्य दिले. मराठी नियतकालिकांसाठी केलेली कथाचित्रे आणि विभिन्न विषयांवरच्या पुस्तकांची मुखपृष्ठे यामुळे त्यांचे नाव साहित्यप्रेमी रसिकांना परिचित झाले आहे. अक्षररूपी साहित्यातील नेमका आशय पकडून तो दृश्यप्रतिमांमधून प्रभावीपणे सादर करण्याची देणगी त्यांना लाभली आहे. * अनेक लेखक, कवी, प्रकाशक व चित्रकारांच्या सहवासामुळे त्यांची साहित्य व कलेची जाण प्रगल्भ होत गेली. कुलकर्णी यांच्यावर द.ग. गोडसे, र.कृ. जोशी, बाळ ठाकूर, पद्मा सहस्रबुद्धे, सुभाष अवचट, वसंत सरवटे यांच्या विचारसरणीचा प्रभाव अधिक पडला आहे. * पुस्तकाच्या आशयानुसार मुखपृष्ठांचे संकल्पन आणि त्याचे चित्रांकन करण्याची परंपरा मराठीत होतीच. दलालांच्या चित्रांमधील शैलीची विविधता, सुभाष अवचटांच्या चित्रांमधले साहित्य-चित्रकलेतील आधुनिक प्रवाह, सरवटेंच्या चित्रांकनामागची वैचारिक, साहित्यिक जाण यांचा वारसा कळत-नकळतपणे चंद्रमोहन कुलकर्णी यांच्या मुखपृष्ठकलेत आलेला आहे. * साहित्याचा आशय समजून घेतल्यानंतर कुलकर्णी माध्यम आणि तंत्राची निवड करतात. वास्तववादी शैलीबरोबरच ते साहित्यकृतीतील मनोव्यापारांना अनुकूल अशी प्रतिमा-प्रतीके विरूपीकरणाच्या किंवा अमूर्त आकारांच्या अंगाने वापरतात. चंद्रमोहन कुलकर्णी यांची रेषा संवेदनक्षम आणि अर्थवाही आहे. जलरंग, पारदर्शक रंगाच्या वॉटरप्रूफ इंक्स, अपारदर्शक रंगांचा (पोस्टर कलर्स) ‘इंपॅस्टो’, जाड रंगलेपन पद्धतीने केलेला वापर यांतून त्यांची इलस्ट्रेटर म्हणून असलेली माध्यमांवरची हुकमत प्रत्ययाला येते. * गरज पडेल तेव्हा ते छायाचित्रण, संगणकीय कला, सुलेखन इत्यादींचाही वापर करतात. उपयोजित चित्रकाराला मुद्रणाच्या तंत्रज्ञानाबद्दल, त्याच्या क्षमता आणि मर्यादांबद्दल सजग असावे लागते. चंद्रमोहन कुलकर्णी यांनी अक्षरमुद्रणातील मर्यादांपासून ते संगणक या माध्यमातल्या विविध शक्यतांपर्यंत सर्वांचा आपल्या कामामध्ये विविध प्रयोगांद्वारे कलात्मक उपयोग करून घेतलेला दिसतो. आजवर मराठीतील अनेक मान्यवर प्रकाशन संस्थांच्या मुखपृष्ठांची, नियतकालिकांमधील कथाचित्रांची अनेक कामे चंद्रमोहन कुलकर्णी यांनी केलेली आहेत. * मराठी प्रकाशनांसाठी त्यांनी केलेली अनेक आशयचित्रे गाजली. तसेच मूळ विदेशी पुस्तकांच्या मराठी आवृत्तीसाठी केलेली मुखपृष्ठेही नावाजली गेली. इयान फ्लेमिंग लिखित ‘जेम्स बॉण्ड ००७’ च्या अनेक कादंबऱ्यांसाठी त्यांनी सुंदर आशयचित्रे केली आहेत. यांपैकी ‘गोल्ड फिंगर’, ‘यू ओन्ली लिव्ह ट्वाइस’ व ‘ऑक्टोपसी’ या पुस्तकांची मुखपृष्ठे, इयान फ्लेमिंग आणि जेम्स बॉण्ड, इंपीरिअल वॉर म्यूझियम, लंडन येथे इयान फ्लेमिंग शताब्दीनिमित्त भरवलेल्या त्यांच्या पुस्तकांच्या प्रदर्शनात प्रदर्शित करण्यात आली. या सन्मानाप्रीत्यर्थ फ्लेमिंग कलेक्शन आणि कलात्मक ‘बॉण्ड बाउण्ड’मध्ये प्रकाशित केलेल्या ग्रीटिंग कार्ड व पोस्टकार्डसाठी २००८ मध्ये त्यांच्या चित्रांची निवड केली गेली. * ऑक्स्फर्ड युनिव्हर्सिटी प्रेस पब्लिकेशन्स तसेच लंडनच्या ऑक्स्फर्ड बुकवर्म्स लायब्ररी या इंग्रजी भाषेच्या जागतिक प्रसारार्थ प्रकाशित लघुकथा संग्रहांच्या पुस्तकांच्या मुखपृष्ठांसाठी त्यांच्या चित्रांची निवड करण्यात आली आणि त्यासाठी त्यांना रेखांकनाचे विशेष कामही देण्यात आले. * चंद्रमोहन कुलकर्णी गेली दहा वर्षे अभिजात चित्रकलेच्या क्षेत्रातही सातत्याने रचनाचित्रांची निर्मिती करत आले आहेत. त्यांना वास्तववादी कलेपेक्षा नवकलेत अधिक स्वारस्य आहे; कारण त्यातून मुक्तपणे मनातील विचार, भाव अभिव्यक्त करता येतात. आपल्या आजूबाजूला असणारा समाज, त्यातील माणसे, त्यांचे छोटे-छोटे व्यवसाय, आर्थिक स्तर, त्यांच्यातील नाते त्यांना भावते. त्यांतील विसंगती, छोटे-छोटे कोपरे त्यांना पाहण्यात, अनुभवण्यात कुतूहल वाटते. ते म्हणतात, ‘‘हे सर्व जे मी अनुभवले, पाहिले आहे, आणि त्याविषयी मला जे जे म्हणावेसे वाटते, ते ते मी चित्रकलेच्या भाषेतून अभिव्यक्त करण्याचा प्रयत्न करतो.’’ * ‘कॉल ऑफ द सीज’ या चित्रमालिकेमध्ये त्यांनी अमर्याद निसर्ग आणि माणूस यांच्या नात्याचे चित्रण केले आहे. कोळी लोकांचे आयुष्य त्यांनी जवळून पाहिले, ते त्यांना जसे भावले तसे ते सर्व त्यांनी कॅनव्हासवर अभिव्यक्त केले. इथे अ‍ॅक्रिलिक रंगांच्या पारदर्शक व अपारदर्शक अशा दोन्ही गुणांचा नेमका उपयोग करून घट्ट रंगलेपनाबरोबरच पातळ, पारदर्शी रंगांचे ओघळ किंवा ‘फ्लो’ त्यांनी मोठ्या खुबीने सोडले आहेत. रंगलेपनातील धीट रांगडेपणा कोळ्यांच्या खडतर जीवनाशी सुसंगत वाटतो. ही चित्रमालिका पुस्तकरूपाने उपलब्ध आहे. * याउलट बॅण्डवाला या मालिकेसाठी त्यांनी मोठ्या प्रमाणात मानवी शरीराचे विरूपीकरण केल्याचे दिसते. कुलकर्णी यांचे काही मित्र बॅण्डवाले आहेत. त्यामुळे त्यांनी बॅण्डवाल्यांचे आयुष्य जवळून पाहिले, अनुभवले आहे. त्यातील विसंगती त्यांना जाणवली. त्यांचा पोशाख एखाद्या राजाला साजेसा रंगीत, भरजरी असतो; पण त्यांचे आयुष्य मात्र करुणास्पद आहे. बॅण्डवाला कलावंत मनाचा माणूस आहे; पण तो कलावंत होऊ शकत नाही. बॅण्डवाल्यांच्या आयुष्यातील आशय व्यक्त करण्यासाठी चंद्रमोहन यांनी विरूपीकरणाचे तंत्र वापरले आहे. चेहऱ्याच्या मानाने शरीर खूप मोठे दाखवले आहे. त्यातून त्या गणवेशाचे, पर्यायाने व्यवसायाचे ओझे झाले असल्याचा आशय प्रकट होतो. * २००५ मधील ‘चाइल्डहूड लॉस्ट’, ‘प्रकृती-पुरुष’, ‘अ ट्रॅजेडी कॉल्ड लव्ह’ या तीन विषयांवरील चित्रप्रदर्शने, तसेच रंगाऱ्यांच्या जीवनावर आधारित २०१० मधील प्रदर्शन यांसारख्या माणसातील नाती दर्शवणाऱ्या अनेक मालिका चंद्रमोहन कुलकर्णींनी चित्रित केल्या आहेत. आल्बेर काम्यू, सिमॉन द बोव्हे यांसारख्या परभाषिक साहित्यिकांच्या रेखाचित्रांचे प्रदर्शनही त्यांनी भरवले होते. त्यांची पोस्टर्स आणि बुकमार्क्सही उपलब्ध आहेत. त्यांनी प्रत्येक चित्रमालिकेसाठी वेगळे तंत्र वापरले आहे. कधी वास्तववादी, कधी विरूपीकरणाचे तर कधी प्रतीकात्मकतेचे. तीच गोष्ट माध्यमांची. ते विशिष्ट माध्यमातच अडकून पडत नाहीत. त्यांच्या दृष्टीने चित्रातील विचार प्रमुख आहे व तो समर्थपणे अभिव्यक्त करण्याच्या दृष्टीने ते त्यास पूरक ठरतील अशा तंत्र व माध्यमांचे संयोजन करतात. * कॉपीराइटिंगपासून, सुलेखनकला, मुद्राक्षरकला, संपादकीय कला (एडिटोरिअल आर्ट), आरेखन कला (ग्रफिक आर्ट), संगणकीय आरेखन (डिजिटल ग्रफिक्स), छायाचित्रणापासून ते शिल्पकला, चित्रकलेपर्यंत सर्वच क्षेत्रांत त्यांना सारखीच आत्मीयता व रस आहे. * मराठी साहित्य ज्या चित्रकारांनी आपल्या मुखपृष्ठांद्वारे अधिक आस्वाद्य केले आणि साहित्यकृतीच्या वाङ्मयीन रूपाला ज्यांनी एक नवी दृश्य ओळख दिली, त्या मोजक्या चित्रकारांमध्ये चंद्रमोहन कुलकर्णी यांचे नाव घ्यावे लागेल. ghlmlmjypldlxfdagvogh3wvr568vi1 10 379516 2682959 2026-05-06T06:32:16Z Abhijitsathe 4193 नवीन पान: {{Navbox | name = पश्चिम बंगाल मतदारसंघ यादी | title = [[पश्चिम बंगाल]]मधील [[लोकसभा मतदारसंघ|लोकसभा मतदारसंघांची यादी]] | state = {{{state|autocollapse}}} | listclass = hlist | list1 = * [[कूच बिहार लोकसभा मतदारसंघ|कूच बिहार]] * अलिपूरद्... 2682959 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = पश्चिम बंगाल मतदारसंघ यादी | title = [[पश्चिम बंगाल]]मधील [[लोकसभा मतदारसंघ|लोकसभा मतदारसंघांची यादी]] | state = {{{state|autocollapse}}} | listclass = hlist | list1 = * [[कूच बिहार लोकसभा मतदारसंघ|कूच बिहार]] * [[अलिपूरद्वार लोकसभा मतदारसंघ|अलिपूरद्वार]] * [[जलपाइगुडी लोकसभा मतदारसंघ|जलपाइगुडी]] * [[दार्जीलिंग लोकसभा मतदारसंघ|दार्जीलिंग]] * [[रायगंज लोकसभा मतदारसंघ|रायगंज]] * [[बालुरघाट लोकसभा मतदारसंघ|बालुरघाट]] * [[उत्तर मालदा लोकसभा मतदारसंघ|उत्तर मालदा]] * [[दक्षिण मालदा लोकसभा मतदारसंघ|दक्षिण मालदा]] * [[जंगीपूर लोकसभा मतदारसंघ|जंगीपूर]] * [[बहरामपूर लोकसभा मतदारसंघ|बहरामपूर]] * [[मुर्शिदाबाद लोकसभा मतदारसंघ|मुर्शिदाबाद]] * [[कृष्णनगर लोकसभा मतदारसंघ|कृष्णनगर]] * [[राणाघाट लोकसभा मतदारसंघ|राणाघाट]] * [[बनगांव लोकसभा मतदारसंघ|बनगांव]] * [[बराकपूर लोकसभा मतदारसंघ|बराकपूर]] * [[डमडम लोकसभा मतदारसंघ|डमडम]] * [[बारासात लोकसभा मतदारसंघ|बारासात]] * [[बशीरहाट लोकसभा मतदारसंघ|बशीरहाट]] * [[जयनगर लोकसभा मतदारसंघ|जयनगर]] * [[मथुरापूर लोकसभा मतदारसंघ|मथुरापूर]] * [[डायमंड हार्बर लोकसभा मतदारसंघ|डायमंड हार्बर]] * [[जादवपूर लोकसभा मतदारसंघ|जादवपूर]] * [[दक्षिण कोलकाता लोकसभा मतदारसंघ|दक्षिण कोलकाता]] * [[उत्तर कोलकाता लोकसभा मतदारसंघ|उत्तर कोलकाता]] * [[हावडा लोकसभा मतदारसंघ|हावडा]] * [[उलुबेरिया लोकसभा मतदारसंघ|उलुबेरिया]] * [[सेरामपूर लोकसभा मतदारसंघ|सेरामपूर]] * [[हूगळी लोकसभा मतदारसंघ|हूगळी]] * [[आरामबाग लोकसभा मतदारसंघ|आरामबाग]] * [[तामलुक लोकसभा मतदारसंघ|तामलुक]] * [[कांथी लोकसभा मतदारसंघ|कांथी]] * [[घाटल लोकसभा मतदारसंघ|घाटल]] * [[झारग्राम लोकसभा मतदारसंघ|झारग्राम]] * [[मेदिनीपूर लोकसभा मतदारसंघ|मेदिनीपूर]] * [[पुरुलिया लोकसभा मतदारसंघ|पुरुलिया]] * [[बांकुरा लोकसभा मतदारसंघ|बांकुरा]] * [[बिष्णुपूर लोकसभा मतदारसंघ|बिष्णुपूर]] * [[पूर्व बर्धमान लोकसभा मतदारसंघ|पूर्व बर्धमान]] * [[बर्धमान-दुर्गापूर लोकसभा मतदारसंघ|बर्धमान-दुर्गापूर]] * [[आसनसोल लोकसभा मतदारसंघ|आसनसोल]] * [[बोलपूर लोकसभा मतदारसंघ|बोलपूर]] * [[बीरभूम लोकसभा मतदारसंघ|बीरभूम]] }} tu6apuv80mulh7wiyg5af0bc11n7dk7 0 379517 2682963 2026-05-06T06:38:01Z अभय नातू 206 अभय नातू ने लेख [[समीर गायकवाड]] वरुन [[मसुदा:समीर गायकवाड]] ला हलविला 2682963 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[मसुदा:समीर गायकवाड]] 9jgdv5ndky1wymdbc4fns2jsfsf8ern 118 379518 2682967 2026-05-06T07:21:41Z Shrishant313 182560 Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1327386278|UCSF Chimera]]" 2682967 wikitext text/x-wiki '''UCSF कायमेरा''' (किंवा फक्त '''कायमेरा''' ) हा आण्विक संरचना आणि संबंधित डेटा, ज्यामध्ये घनता नकाशे, सुपरमॉलेक्युलर असेंब्ली, अनुक्रम संरेखन, डॉकिंग परिणाम, ट्रॅजेक्टरीज आणि कॉन्फॉर्मेशनल एन्सेम्बल्स यांचा समावेश आहे, यांच्या परस्परसंवादी व्हिज्युअलायझेशन आणि विश्लेषणासाठी एक विस्तारणीय प्रोग्राम आहे. <ref>{{जर्नल स्रोत|last=Pettersen|first=EF|last2=Goddard|first2=TD|last3=Huang|first3=CC|last4=Couch|first4=GS|last5=Greenblatt|first5=DM|last6=Meng|first6=EC|last7=Ferrin|first7=TE|year=2004|title=UCSF Chimera--a visualization system for exploratory research and analysis|journal=J Comput Chem|volume=25|issue=13|pages=1605–12|citeseerx=10.1.1.456.9442|doi=10.1002/jcc.20084|pmid=15264254}}</ref> उत्तम दर्जाच्या प्रतिमा आणि चित्रपट तयार करता येतात. चिमेरामध्ये संपूर्ण डॉक्युमेंटेशन समाविष्ट आहे आणि ते गैर-व्यावसायिक वापरासाठी विनामूल्य डाउनलोड केले जाऊ शकते. कायमेरा हे युनिव्हर्सिटी ऑफ कॅलिफोर्निया, सॅन फ्रान्सिस्को येथील रिसोर्स फॉर बायो-कंप्यूटिंग, व्हिज्युअलायझेशन, अँड इन्फॉर्मेटिक्स (RBVI) द्वारे विकसित केले आहे. या विकासाला नॅशनल इन्स्टिट्यूट्स ऑफ हेल्थ (NIGMS अनुदान P41-GM103311) कडून अंशतः पाठिंबा आहे. कायमेराचा विकास आता सक्रियपणे केला जात नाही <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.rbvi.ucsf.edu/chimera/|title=UCSF Chimera Home Page|website=www.rbvi.ucsf.edu|access-date=2025-04-16}}</ref> आणि त्याची जागा ने घेतली आहे. <ref>{{जर्नल स्रोत|last=Goddard|first=T. D.|last2=Huang|first2=C. C.|last3=Meng|first3=E. C.|last4=Pettersen|first4=E. F.|last5=Couch|first5=G. S.|last6=Morris|first6=J. H.|last7=Ferrin|first7=T. E.|year=2017|title=UCSF chimerax: meeting modern challenges in visualization and analysis|journal=Protein Science|volume=27|issue=1|pages=14–25|doi=10.1002/pro.3235|pmc=5734306|pmid=28710774}}</ref> snqzvq6ch3dpdb1xr3r5zw465eufh3k 2682989 2682967 2026-05-06T09:00:08Z अभय नातू 206 अभय नातू ने लेख [[UCSF Chimera]] वरुन [[मसुदा:UCSF Chimera]] ला हलविला 2682967 wikitext text/x-wiki '''UCSF कायमेरा''' (किंवा फक्त '''कायमेरा''' ) हा आण्विक संरचना आणि संबंधित डेटा, ज्यामध्ये घनता नकाशे, सुपरमॉलेक्युलर असेंब्ली, अनुक्रम संरेखन, डॉकिंग परिणाम, ट्रॅजेक्टरीज आणि कॉन्फॉर्मेशनल एन्सेम्बल्स यांचा समावेश आहे, यांच्या परस्परसंवादी व्हिज्युअलायझेशन आणि विश्लेषणासाठी एक विस्तारणीय प्रोग्राम आहे. <ref>{{जर्नल स्रोत|last=Pettersen|first=EF|last2=Goddard|first2=TD|last3=Huang|first3=CC|last4=Couch|first4=GS|last5=Greenblatt|first5=DM|last6=Meng|first6=EC|last7=Ferrin|first7=TE|year=2004|title=UCSF Chimera--a visualization system for exploratory research and analysis|journal=J Comput Chem|volume=25|issue=13|pages=1605–12|citeseerx=10.1.1.456.9442|doi=10.1002/jcc.20084|pmid=15264254}}</ref> उत्तम दर्जाच्या प्रतिमा आणि चित्रपट तयार करता येतात. चिमेरामध्ये संपूर्ण डॉक्युमेंटेशन समाविष्ट आहे आणि ते गैर-व्यावसायिक वापरासाठी विनामूल्य डाउनलोड केले जाऊ शकते. कायमेरा हे युनिव्हर्सिटी ऑफ कॅलिफोर्निया, सॅन फ्रान्सिस्को येथील रिसोर्स फॉर बायो-कंप्यूटिंग, व्हिज्युअलायझेशन, अँड इन्फॉर्मेटिक्स (RBVI) द्वारे विकसित केले आहे. या विकासाला नॅशनल इन्स्टिट्यूट्स ऑफ हेल्थ (NIGMS अनुदान P41-GM103311) कडून अंशतः पाठिंबा आहे. कायमेराचा विकास आता सक्रियपणे केला जात नाही <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.rbvi.ucsf.edu/chimera/|title=UCSF Chimera Home Page|website=www.rbvi.ucsf.edu|access-date=2025-04-16}}</ref> आणि त्याची जागा ने घेतली आहे. <ref>{{जर्नल स्रोत|last=Goddard|first=T. D.|last2=Huang|first2=C. C.|last3=Meng|first3=E. C.|last4=Pettersen|first4=E. F.|last5=Couch|first5=G. S.|last6=Morris|first6=J. H.|last7=Ferrin|first7=T. E.|year=2017|title=UCSF chimerax: meeting modern challenges in visualization and analysis|journal=Protein Science|volume=27|issue=1|pages=14–25|doi=10.1002/pro.3235|pmc=5734306|pmid=28710774}}</ref> snqzvq6ch3dpdb1xr3r5zw465eufh3k 0 379519 2682987 2026-05-06T08:57:24Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2682987 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[भरत जाधव]] l2xoy173zcd9043dklsaws5p3j91006 0 379520 2682988 2026-05-06T08:58:12Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2682988 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[ॲमेझॉन प्राइम व्हिडीओ]] afn0kmp1x6frnbio8wykfkey743u8wp 0 379521 2682990 2026-05-06T09:00:08Z अभय नातू 206 अभय नातू ने लेख [[UCSF Chimera]] वरुन [[मसुदा:UCSF Chimera]] ला हलविला 2682990 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[मसुदा:UCSF Chimera]] qc94q16ar35pwfy5ul9gtfbryp0tvmv 0 379522 2682998 2026-05-06T11:45:41Z नरेश सावे 88037 नवीन पान: '''वामनराव परब''' हे एक सामाजिक कार्यकर्ते होते. ते इसवी सन १९९० मध्ये महाराष्ट्र विधानसभेवर निवडून आले होते. ==जीवन व कारकीर्द== वामनराव यांचा जन्म महाराष्ट्र राज्यातील सिंधुदुर्ग ज... 2682998 wikitext text/x-wiki '''वामनराव परब''' हे एक सामाजिक कार्यकर्ते होते. ते इसवी सन १९९० मध्ये महाराष्ट्र विधानसभेवर निवडून आले होते. ==जीवन व कारकीर्द== वामनराव यांचा जन्म महाराष्ट्र राज्यातील सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील [[देवगड]] तालुक्यातील [[नर्डले]] गावात इसवी सन १९२६ मध्ये ३ ऑगस्ट रोजी झाला.इसवी सन १९५६ मध्ये त्यांनी [[शिणोली]] नावाच्या [[गोवा]] राज्यातील गावातून जंगलाच्या वाटेने प्रवेश करून एका झाडावर वंदे मातरम् घोषणा देत भारताचा तिरंगा पोर्तुगीज अधिपत्याखाली असलेल्या गोव्यात फडकविला होता. ते सिंधुदुर्गमधून मुंबईत आले तेव्हा प्रथम [[फणसवाडी]] गिरगाव येथे राहिले होते नंतर [[माझगाव]],[[कामाठीपुरा]] आणि शेवटी [[मुलुंड]] येथे स्थायिक झाले होते. कामाठीपुरा येथील विडी वळणाऱ्या महिला, झोपडपट्टीतील रहिवासी, वंचित समाज यांच्या प्राथमिक गरजा पूर्ण व्हाव्यात यासाठी ते आयुष्यभर झटले.इसवी सन १९६७ साली ते मुंबई महानगरपालिकेमध्ये नगरसेवक म्हणून निवडून आले होते. इसवी सन १९९० मध्ये ते मुलुंडमधून विधानसभा निवडणुकीत निवडून आले होते. ==पुरस्कार== मुंबई महानगरपालिकेने दिनांक २४ मे २००१ रोजी त्यांच्या सामाजिक कार्याबद्दल मुलुंडच्या पश्चिम भागातील नंदनवन वसाहतीतील ६० फूट रुंदीचा रस्ता आणि मदन मोहन मालवीय मार्ग यांच्या नाक्यावरील चौकाला [[वामनराव परब चौक]] हे नाव देऊन त्यांची स्मृती जीवंत ठेवली आहे. ==मृत्यू== दिनांक २३ मे १९९९ रोजी वामनराव यांचे निधन झाले. <ref>महाराष्ट्र टाईम्स, वसई विरार पुरवणी, मंगळवार,५ मे २०२६.</ref> ==संदर्भ== [[वर्ग:आमदार]] [[वर्ग:मराठी व्यक्ती]] [[वर्ग:इ.स. १९२६ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९९९ मधील मृत्यू]] 1qesjqjbuk7ufwxf81z4ec4c6926l9z