विकिपीडिया mrwiki https://mr.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%96%E0%A4%AA%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A0 MediaWiki 1.47.0-wmf.1 first-letter मिडिया विशेष चर्चा सदस्य सदस्य चर्चा विकिपीडिया विकिपीडिया चर्चा चित्र चित्र चर्चा मिडियाविकी मिडियाविकी चर्चा साचा साचा चर्चा सहाय्य सहाय्य चर्चा वर्ग वर्ग चर्चा दालन दालन चर्चा मसुदा मसुदा चर्चा TimedText TimedText talk विभाग विभाग चर्चा Event Event talk 0 9765 2683259 2612236 2026-05-08T04:23:37Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2683259 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट देश |राष्ट्र_प्रचलित_नाव = इस्रायल |राष्ट्र_अधिकृत_नाव_स्थानिकभाषेमध्ये = מדינת ישראל<br />دولة إسرائيل |राष्ट्र_अधिकृत_नाव_मराठीमध्ये = इस्रायलचे राज्य |राष्ट्र_ध्वज = Flag of Israel.svg |राष्ट्र_चिन्ह = Emblem of Israel alternative.svg |जागतिक_स्थान_नकाशा = LocationIsrael.svg |राष्ट्र_नकाशा = Israel-CIA WFB Map (2004).png |ब्रीद_वाक्य = |राजधानी_शहर = [[जेरुसलेम]] |सर्वात_मोठे_शहर = [[जेरुसलेम]] |सरकार_प्रकार = संसदीय लोकशाही |राष्ट्रप्रमुख_नाव = [[आयझॅक हेरझॉग]] |पंतप्रधान_नाव = [[बेंजामिन नेतान्याहू]] |सरन्यायाधीश_नाव = |राष्ट्र_गीत = [[हातिक्वा]]<center>[[File:Hatikvah instrumental.ogg]]</center> |राष्ट्र_गान = |स्वातंत्र्यदिवस_दिनांक = ([[ब्रिटन|ब्रिटनपासून]])<br />[[मे १४]], [[इ.स. १९४८]] (घोषित) |प्रजासत्ताकदिन_दिनांक = |राष्ट्रीय_भाषा = [[हिब्रू भाषा|हिब्रू]], [[अरबी भाषा|अरबी]] |इतर_प्रमुख_भाषा = |राष्ट्रीय_चलन = [[इस्रायली नवा शेकेल]] |क्षेत्रफळ_क्रमवारी_क्रमांक = १५१ |क्षेत्रफळ_वर्ग_किमी = २२,७७० |क्षेत्रफळ_जलव्याप्त_टक्के = २ |लोकसंख्या_वर्ष = २०१० |लोकसंख्या_क्रमवारी_क्रमांक = ९५ |लोकसंख्या_संख्या = ७६,०२,४०० |लोकसंख्या_घनता = ३६५.३ |प्रमाण_वेळ = [[इस्रायली प्रमाणवेळ]] |यूटीसी_कालविभाग = +२/+३ |आंतरराष्ट्रीय_दूरध्वनी_क्रमांक = ९७२ |आंतरजाल_प्रत्यय = .il |जीडीपी_क्रमवारी_क्रमांक = ४९ |जीडीपी_डॉलरमध्ये = २०६.४३ अब्ज |जीडीपी_राष्ट्रीय_चलनामध्ये = |दरडोई_जीडीपी_क्रमवारी_क्रमांक = २९ |दरडोई_जीडीपी_डॉलरमध्ये = २८,३९३ |दरडोई_जीडीपी_राष्ट्रीय_चलनामध्ये = }} '''इस्रायल''', अधिकृतरीत्या '''इस्रायल संघराज्य''', ({{lang-he-n|יִשְׂרָאֵל}}; {{lang-ar|إِسْرَائِيلُ}}) हा [[पश्चिम आशिया|पश्चिम आशियातील]] [[भूमध्य सागर|भूमध्य सागराच्या]] किनाऱ्याला लागून आग्नेयेस वसलेला एक [[देश]] आहे. [[जेरुसलेम]] ही इस्रायलची घोषित [[राजधानी]] आहे (जेरुसलेम ही इस्रायलची राजधानी असण्यावरून वाद चालू आहे. त्यामुळे बऱ्याच राष्ट्रांनी आपले दूतावास [[तेल अवीव्ह]]मध्ये ठेवले आहेत).<ref>सध्या फक्त तीनच राष्ट्रांना, जेरुसलेम ही इस्रायलची राजधानी असण्याला मान्यता आहे: [[कोस्टा रिका]], [[एल साल्व्हाडोर]] आणि [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने]]</ref> इस्रायलमध्ये [[संसदीय व्यवस्था|संसदीय]] [[लोकशाही]] असून ते जगातले एकमेव [[ज्यू]] राष्ट्र आहे. परंतु इस्रायलमध्ये इतर [[धर्म|धर्माचे]] आणि इतर [[पंथ|पंथाचे]] लोकही आहेत (पहा [[इस्रायली लोक]]).अमेरिकेने इस्राएलची राजधानी जेरुसलेम यास राजधानी म्हणून मान्यता दिली आहे. == नाव == '''इस्रायल''' ह्या नावाचा उगम [[हिब्रू बायबल]]मध्ये आढळून येतो. [[जेकब]]चे एका विचित्र शक्तीबरोबर मल्लयुद्ध झाल्यावर<ref name=israelname>[[जेनेसिस (Old testament)|जेनेसिस]] ३२:२४-३० नुसार ही शक्ती सुरूवातीला एक "माणूस" होती आणि नंतर ती "परमेश्वर" होती किंवा [[होसीचा ग्रंथ|होसी]] १२:४ नुसार ती शक्ती "इसाउचा प्रेषित" होती</ref> त्याला इस्रायल हे नाव मिळाले. त्याच्या पितृछायेखाली वाढलेल्या लोकांना "इस्रायलची मुले" अथवा "इस्रायली" असे नाव पडले. सध्याच्या आधुनिक इस्रायलच्या लोकांना मराठीत "इस्रायली" असे संबोधतात. [[जेनेसिस]] ३२:२८ च्या भाषांतरात "इस्रायल" ह्या शब्दाचा उल्लेख बायबलमध्ये पुढीलप्रमाणे आला आहे (इंग्रजी भाषांतर): "And-he-is-saying not Jacob he-shall-be-said further name-of-you but rather Israel (इस्रायल) that you-are-upright with [[Elohim]] and with mortals and-you-are-prevailing."<ref name="He Wikisource">[http://he.wikisource.org/wiki/%D7%A1%D7%A4%D7%A8_%D7%91%D7%A8%D7%90%D7%A9%D7%99%D7%AA Genesis]. [[Wikisource]] (Hebrew). URL accessed [[June 17]] [[2006]].</ref> थोडक्यात '''ישראל'''चे शब्दशः भाषांतर "देवाला सन्मुख" असे आहे ('''ישר-אל'''; इश्र-अल). == इतिहास == {{main|इस्रायलचा इतिहास}} === इतिहासाची पाळेमुळे === {{see also|जुडिया आणि प्राचीन इस्रायलचा इतिहास}} इस्रायल ह्या शब्दाचा लिखित वापर प्रथम इजिप्तच्या [[मर्नेप्टाह स्टेल|स्टेल]]ने (Merneptah Stele) [[कनान]]वरील [[लष्करी स्वारी|लष्करी स्वाऱ्यांचे]] वर्णन टिपताना केला. जरी स्टेलने ह्याचा वापर लोकांच्या समूहासाठी (राष्ट्राच्या संकल्पनेचा त्यात अभाव होता) इ..पू. १२११ साली केला,<ref name="stones">{{संकेतस्थळ स्रोत| दुवा= http://www.ebonmusings.org/atheism/otarch2.html#merneptah| title= The Stones Speak: The Merneptah Stele| अ‍ॅक्सेसदिनांक=2006-04-08}}</ref> तरी ज्यू परंपरेनुसार इस्रायलची भूमी ही ३००० वर्षांपासून ज्यू लोकांसाठी [[पवित्र भूमी]] व [[वचन भूमी]] आहे. इस्रायलची भूमी ज्यू लोकांसाठी धार्मिकदृष्ट्या खूप महत्त्चाची आहे. कारण तिथे ज्यू लोकांची अनेक पवित्र धर्मस्थळे आहेत. त्यांमध्ये ज्यूंचा [[राजा]] [[सोलोमन]]च्या [[सोलोमनचे मंदिर|पहिल्या]] व [[दुसरे मंदिर|दुसऱ्या मंदिराचे]] अवशेष आहेत. ह्या दोन मंदिरांशी संलग्न असलेल्या ज्यूंच्या अनेक महत्त्वाच्या चालीरिती आहेत. त्या आधुनिक ज्यू धर्माचा पाया समजल्या जातात.<ref name="land">{{संकेतस्थळ स्रोत| दुवा=http://www.jewfaq.org/israel.htm| title=The Land of Israel| अ‍ॅक्सेसदिनांक=2006-04-08}}</ref> इ. स. पूर्व ११ व्या शतकापासून [[प्राचीन इस्रायल आणि ज्यूडाचा इतिहास|ज्यू राज्यांच्या समूहाने]] इस्रायलच्या [[इस्रायलच्या भूमीवर राज्य केले. ते राज्य साधारण एका [[सहस्त्रक|सहस्त्रकाहून]] अधिक काळ टिकले. नंतर [[असीरिया|असीरियन]], [[बॅबिलोनिया|बॅबिलोनियन]], [[पर्शियन साम्राज्य|पर्शियन]], [[ग्रीसचे राज्य|ग्रीक]], [[रोमन साम्राज्य|रोमन]], [[बॅझंटाईन साम्राज्य|बॅझंटाईन]] आणि काही काळापुरते [[सास्सानिडचे साम्राज्य|सॅसेनियन]] राज्यांच्या प्रभावामुळे व समूहांनी विस्थापित झाल्यामुळे त्या विभागातील ज्यूंचा प्रभाव कमीकमी होत गेला. विशेषकरून [[इ.स. १३२]]साली [[रोमन साम्राज्य|रोमन साम्राज्याविरुद्ध]] केलेल्या [[सायमन बार खोबा|बार खोबाच्या बंडाला]] आलेल्या अपयशामुळे [[जेरुसलेमवरील कब्जा (७०)|मोठ्या प्रमाणावर ज्यूंची हाकालपट्टी]] झाली. ह्याच काळात रोमन लोकांनी ह्या भूभागाला [[सीरिया पॅलेस्टिना]] असे नाव देऊन ह्या भूमीशी ज्यूंचे असलेले नाते तोडून टाकण्याचा प्रयत्न केला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत| दुवा=http://www.usd.edu/erp/Palestine/history.htm#135-337 |title = Palestine: History: 135-337: Syria Palaestina and the Tetrarchy |अ‍ॅक्सेसदिनांक = 2006-07-19 |आडनाव = Lehmann |पहिलेनाव = Clayton Miles |वर्ष = 1998 |month = Summer |कृती = The On-line Encyclopedia of the Roman Provinces |प्रकाशक = University of South Dakota}}</ref> [[मिस्नाह]] आणि [[जेरुसलेम तालमूद]] हे दोन ज्युडाइझमचे सर्वांत महत्त्वाचे धर्मग्रंथ ह्याच काळात ह्या भूमीवर लिहिले गेले. त्यानंतर [[मुसलमान|मुसलमानांनी]] हा प्रांत [[बॅझंटाईन साम्राज्य|बॅझंटाईन साम्राज्याकडून]] ६३८ साली जिंकून घेतला. त्यानंतर ([[क्रुसेडर राज्ये|क्रुसेडरांच्या]] स्वाऱ्यांचा काळ सोडल्यास) १५१७ पर्यंत ह्या भागावर विविध मुसलमान राज्यांचे अधिपत्य होते. १५१७ साली हा प्रांत [[ओस्मानी साम्राज्य|ओटोमन साम्राज्याच्या]] अधिपत्याखाली गेला. === झायोनिझम आणि देशांतर === {{Israelis}} {{main|झायोनिझम|अलियाह}} इस्रायलमध्ये देशांतराची पहिली लाट अथवा ''अलियाह'' (עלייה) [[इ.स. १८८१]] साली आली. ह्याचे कारण ज्यूंचा होणारा छ्ळ किंवा [[समाजवादी]] [[मोझेस हेस]]सह इतरांच्या "इस्रायलच्या भूमीची मुक्तता" करण्याच्या [[झायोनिझम|झायोनिस्ट]] विचारांचा प्रभाव हे होते. जेव्हा ज्यूंनी ऑटोमन व अरब जमीनदारांकडून जमिनी विकत घेतल्या आणि तिथे शेती करण्यास सुरुवात केली, तेव्हा तेथील अरब आणि ज्यूंमध्ये तणाव वाढू लागला. [[ऑस्ट्रिया|ऑस्ट्रियन]] ज्यू असलेल्या [[थिओडोर हर्झ]]ने (१८६०-१९०४) [[झायोनिस्ट चळवळ|झायोनिस्ट चळवळीचा]] पाया घातला. १८९६ साली त्याने ''[[डर ज्यूडेन्स्टॅट]]'' (Der Judenstaat अथवा ज्यू राज्य) प्रकाशित केले. त्यामध्ये त्याने ज्यू राष्ट्राची मागणी केली. पुढच्याच वर्षी त्याने [[जागतिक झायोनिस्ट काँग्रेस]]ची सभा भरवण्यास मदत केली. झायोनिझमच्या स्थापनेमुळे [[अलियाह#दुसरे अलियाह (१९०४-१९१४)|दुसरे अलियाह (१९०४-१९१४)]] घडण्यास मदत झाली. यावेळी साधारण ४०००० ज्यूंनी इस्रायलमध्ये स्थलांतर केले. १९१७ साली, ब्रिटिश परराष्ट्र्मंत्री [[आर्थर बलफोर|आर्थर जे. बलफोर]] (Arthur Balfour) यांनी काढलेल्या [[१९१७ चे बेलफोर घोषपत्र|बेलफोर घोषपत्रात]] [[पॅलेस्टाईन]]मधील ज्यूंची वसाहत हा ज्यूंचा अधिकार आहे असा दृष्टिकोन स्वीकारला गेला. [[इ.स. १९२०]] साली पॅलेस्टाईनचा समावेश [[ब्रिटिशांचा पॅलेस्टाईनवरील अंमल|ब्रिटिशांच्या अखत्यारीतील]] [[राष्ट्रगट|राष्ट्रांच्या गटात]] (League of Nations mandate administered by Britain) करण्यात आला. [[प्रथम विश्वयुद्ध|प्रथम विश्वयुद्धानंतर]] पुन्हा ज्यू लोकांचा देशांतराचा ओघ [[अलियाह#तिसरे अलियाह (१९१९-२३)|तिसऱ्या]] आणि [[अलियाह#चौथे अलियाह (१९२४-२९)|चौथ्या]] लाटांमध्ये झाला. [[१९२९ मधील पॅलेस्टाईनची कत्तल|१९२९ साली अरबांनी ज्यूंच्या केलेल्या कत्तलीत]] १३३ ज्यू बळी पडले. त्यांतले ६७ [[हेब्रॉन]]मध्ये बळी पडले. १९३३ साली झालेल्या [[नाझीवाद|नाझीवादाच्या]] उदयाची परिणती [[अलियाह#पाचवे अलियाह (१९२९-३९)|अलियाहच्या पाचव्या लाटेत]] झाली. अशाप्रकारे त्या प्रांतातील ज्यूंचे प्रमाण १९२२ साली असलेल्या प्रमाणापेक्षा ११% ने वाढून १९४० पर्यंत ३०% वर जाऊन पोचले{{fact}}. इस्रायलचा दक्षिण भूभाग हा मुख्यत्वेकरून पडीक व मोकळा असलेल्या [[नेगेव्ह]] वाळवंटाने व्यापलेला आहे. त्यानंतर युरोपमध्ये झालेल्या [[सर्वनाश|सर्वनाशाच्या]] पार्श्वभूमीवर युरोपच्या इतर भागांमधून [[अलियाह#अलियाह बेट: बेकायदेशीर देशांतर (१९३३-४८)|अजून देशांतर]] झाले. [[दुसरे महायुद्ध|दुसऱ्या महायुद्धाच्या]] अंतानंतर पॅलेस्टाईनमधील ज्यूंची संख्या सुमारे ६,००,००० झाली. १९३९ साली इंग्रजांनी [[अरबांचा लाक्षणिक विरोध|अरबांच्या लाक्षणिक विरोधाला]] (१९३६-३९) बळी पडून [[१९३९ची श्वेतपत्रिका]] काढली आणि युद्धादरम्यान ज्यूंचे होऊ घातलेले देशांतर ७५,००० वर नियंत्रित केले. त्याच वेळी ज्यू करीत असलेल्या जमीन खरेद्यांवर निर्बंध आणले. ही श्वेतपत्रिका [[१९१७ चे बेलफोर घोषपत्र|बेलफोर घोषपत्राशी]] विसंगत असल्यामुळे ज्यूंनी तिच्याकडे एक दगा म्हणूनच पाहिले. अरबांना ज्यूंचे देशांतर पूर्णपणे थांबवायचे असल्यामुळे त्यांचेही ह्या श्वेतपत्रिकेने विशेष समाधान झाले नाही. तरीसुद्धा इंग्रजांनी आपली राजवट तिथे असेपर्यंत हीच श्वेतपत्रिका प्रमाण म्हणून धरली. ह्याचा परिणाम म्हणजे नाझीच्या छळाला आणि [[सर्वनाश|सर्वनाशाला]] घाबरून पॅलेस्टाईनला पळून येणाऱ्या बऱ्याच ज्यूंना इंग्रजांनी पकडून युरोपात परत पाठवले. ह्या धोरणाचे अगदी ठळक उदाहरण म्हणजे ''[[स्ट्रूमा]]'' आणि [[एक्सोडस]] ही जहाजे. [http://www.israeltoday.co.il/Default.aspx?tabid=139&view=item&idx=726] हे धोरण झुगारून युरोपमधून पळण्याच्या ह्या प्रयत्नांना [[अलियाह बेथ]] असे संबोधले गेले. === ज्यूंचे भूमिगत गट === {{main|ब्रिटिशांचा पॅलेस्टाईनवरील अंमल}} ज्यू आणि अरब समाजातील तणाव वाढू लागल्यावर व इंग्रज अंमलदारांकडून फारशी मदत मिळणार नाही असे दिसल्यावर ज्यूंनी स्वसंरक्षणासाठी स्वयंपूर्ण होण्यास सुरुवात केली. बेलफोर घोषणापत्र, इंग्रज अंमलदार व ज्यू देशवासीयांचे विरोधक असणाऱ्या काही अरब देशवासीयांनी जेरुसलेम, हेब्रॉन, जाफा आणि हैफा इत्यादी शहरांमध्ये ज्यूंविरुद्ध [[जातीय दंगे]] भडकविले. १९२१ सालच्या अरबांच्या हल्ल्याला प्रत्युत्तर म्हणून [[हगानाह]] नावाची ज्यू संघटना, ज्यूंच्या वसाहतींचे रक्षण करण्यासाठी स्थापन करण्यात आली. हगानाहचे स्वरूप मुख्यत्वेकरून बचावात्मक होते. ज्याचा आणि इतर अनेक गोष्टींचा परिणाम म्हणून अनेक सदस्य त्यातून फुटून निघाले व त्यांनी [[इरगुन]] (ज्याला सुरुवातीला हगानाह बेट असे संबोधले गेले) नावाचा दहशतवादी गट १९३१ साली स्थापन केला. इरगुनने बरीच आक्रमक भूमिका घेतली. त्यांमध्ये हल्ले करणे, इंग्रजांविरुद्ध सशस्त्र लढा देणे, इंग्रजांचे लष्करी मुख्यालय असलेल्या [[किंग डेव्हिड हॉटेल]]वर हल्ला करणे(यात ९१ लोक मारले गेले) इत्यादींचा समावेश होता. हगानाहने याउलट संयमी भूमिका घेतली. [[अवराहम स्टर्न]]ने इरगुन सोडून ज्याच्या कामाची पद्धत इरगुनपेक्षाही जहाल होती, असा [[लेही गट]] (स्टर्न गॅंग) स्थापन करून इरगुनमध्ये अजून फूट पाडली. त्यांनी इरगुनपासून अजून फारकत घेऊन [[दुसरे महायुद्ध|दुसऱ्या महायुद्धाच्या]] वेळेस इंग्रजांना कोणत्याही प्रकारची मदत करण्यास नकार दिला व याउपर त्यांनी [[नाझी|नाझींबरोबर]] संधान बांधण्याचा प्रयत्न करून युरोपातील ज्यूंना इस्रायलमध्ये आणण्याची व्यवस्था केली. ह्या गटांचे [[१९४८ अरब-इस्रायली युद्ध|१९४८ च्या अरब-इस्रायली युद्धाच्या]] आधीच्या घटनांवर दूरगामी आणि व्यापक परिणाम झाले.उदा० [[अलियाह बेथ]]—युरोपातून ज्यूंचे देशांतर, [[इस्रायली बचाव दल|इस्रायली बचाव दलाची]] स्थापना, इंग्रजांची माघार व इस्रायली [[इस्रायलचे राजकारण|राजकीय पक्षांचा]] पाया स्थापित होणे वगैरे. हे राजकीय पक्ष सध्या इस्रायलमध्ये अस्तित्त्वात आहेत. === राष्ट्राची स्थापना === {{main|इस्रायल राज्याच्या स्थापनेचे घोषणापत्र}} हिंसाचाराच्या वाढत्या घटनांच्या व ज्यू आणि अरब वसाहतींमध्ये समेट घडवून आणण्यात आलेल्या अपयशाच्या पार्श्वभूमीवर १९४७ साली इंग्रज सरकारने पॅलेस्टाईनवरच्या अंमलामधून आपला सहभाग काढून घेण्याचा निर्णय घेतला. [[संयुक्त राष्ट्रसंघ परिषद|संयुक्त राष्ट्रसंघाच्या परिषदेने]] [[१९४७ची फाळणी योजना]] संमत केली ज्यामध्ये भूभागाचे दोन तुकडे करण्यात आले. ह्या फाळणीत ज्यूंना साधारण ५५% तर अरबांना ४५% भूभाग दिला. [[जेरुसलेम]]च्या अधिकाराबाबतीतला वाद टाळण्यासाठी त्याला संयुक्त राष्ट्रसंघाच्या सर्वेक्षणाखाली असलेल्या भूभागाचा दर्जा देण्यात आला. संयुक्त राष्ट्रसंघाने फाळणीचा ठराव [[नोव्हेंबर २९]], [[इ.स. १९४७]] साली पास केल्यानंतर लगेचच [[डेव्हिड बेन-गुरियन]]ने फाळणीला मान्यता दिली, परंतु अरबांनी ह्या ठरावाला मान्यता दिली नाही. दोन्ही वसाहतींमधील अनेक ठिकाणी होणाऱ्या चकमकींचे पर्यावसान लगेचच युद्धात झाले. या युद्धाला १९४८ च्या स्वातंत्र्ययुद्धाचा पहिला टप्पा असे संबोधण्यात येते. इस्रायल राष्ट्राची घोषणा [[पॅलेस्टाईन अंमल]] संपण्याच्या एक दिवस आधी म्हणजे [[मे १४]], [[इ.स. १९४८]]ला करण्यात आली. इस्रायलला [[संयुक्त राष्ट्रे|संयुक्त राष्ट्रांचे]] सदस्यत्व [[मे ११]], [[इ.स. १९४९]]ला मिळाले. === स्वातंत्र्ययुद्ध आणि देशांतर === {{main|१९४८चे अरब इस्रायली युद्ध}} इस्रायल राष्ट्राच्या स्थापनेनंतर लगेचच [[इजिप्त]], [[सीरिया]], [[जॉर्डन]], [[लेबेनॉन]] आणि [[इराक|इराकची]] सैन्ये युद्धात उतरली आणि अशाप्रकारे १९४८ च्या अरब-इस्रायली युद्धाचा दुसरा टप्पा सुरू झाला. उत्तरेकडून येणाऱ्या सीरिया, लेबेनॉन आणि इराकच्या सैन्याला सीमारेषेजवळ थोपवण्यात आले. जॉर्डनच्या सैन्याने पूर्वेकडून आक्रमण करून पूर्व [[जेरुसलेम]] काबीज केले व शहराच्या पश्चिम भागाला वेढा दिला. परंतु [[हगाना|हगानाच्या]] फौजांनी जवळजवळ सगळ्याच घुसलेल्या शत्रूच्या फौजांना मागे रेटले व [[इरगुन|इरगुनच्या]] फौजेने दक्षिणेकडून होणारे इजिप्तचे अधिक्रमण रोखले. जूनच्या सुरुवातीला [[संयुक्त राष्ट्रसंघ|संयुक्त राष्ट्रसंघाने]] एक महिन्याची युद्धबंदी जाहीर केली व ह्या काळात [[इस्रायली बचाव दल|इस्रायली बचाव दलाची]] अधिकृतपणे स्थापना करण्यात आली. अनेक महिन्यांच्या युद्धानंतर १९४९ साली युद्धबंदी जाहीर करण्यात आली व एक तात्पुरती सीमारेषा आखली गेली, ज्याला [[हरितरेषा (इस्रायल)|हरितरेषा]] असे संबोधले गेले. ह्या युद्धानंतर इस्रायलला मूळ फाळणीच्या ठरावात संमत झालेल्या भूभागापेक्षा २६% अधिक भूभाग ([[जॉर्डन नदी|जॉर्डन नदीच्या]] पश्चिमेला) मिळाला. जॉर्डनला [[ज्यूडिया]] आणि [[समारिया]] परिसरातील डोंगराळ प्रदेश मिळाला.या प्रदेशाला [[वेस्ट बँक]] असे नाव पडले. इजिप्तने किनाऱ्यालगत असलेल्या एका चिंचोळ्या भूभागाचा कब्जा घेतला ज्याला [[गाझा पट्टी]] असे नाव पडले. युद्धाच्या दरम्यान आणि युद्धानंतर तत्कालीन पंतप्रधान [[डेव्हिड बेन-गुरियन]] यांनी कायदा व सुव्यवस्था आणण्यासाठी [[पालमाच]] (Palmach) खालसा केले व [[इरगुन]], [[लेही]] यासारख्या भूमिगत संस्था बरखास्त केल्या. [[स्वीडन|स्वीडिश]] डिप्लोमॅट [[फोल्क बेरनॅडॉट]]च्या (Folke Bernadotte) हत्येनंतर ह्या संघटनांना दहशतवादी संघटनांच्या यादीत टाकण्यात आले. ह्या [[पॅलेस्टिनियन एक्सोडस]]च्या दरम्यान बऱ्याच अरब लोकांनी ज्यू राष्ट्रामधून पलायन केले. ह्या घटनेला बऱ्याच पॅलेस्टिनी संघटनांनी व लोकांनी ''नक्बा'' ([[अरबी भाषा|अरबीमध्ये]] النكبة) असे संबोधले. या शब्दाचा अर्थ "आपत्ती" अथवा "सर्वनाश" होतो. पॅलेस्टिनी लोक अरब नेत्यांच्या आदेशाप्रमाणे पळाले असे काही इतिहासकारांचे मत आहे. बऱ्याच पॅलेस्टिनींना असे वाटले की ह्या युद्धात अरब सैन्याचा विजय होईल आणि त्यांना परतण्याची संधी मिळेल.<ref name=NYPost>''The Arab Refugees'', The [[New York Post]]. November 30, 1948. [http://www.varchive.org/obs/481130.htm Reproduction].</ref> शिवाय इस्रायलने आपल्या — [[इस्रायलच्या स्थापनेचे घोषणापत्र|इस्रायल स्थापनेच्या घोषणापत्रामध्ये]] — इस्रायलमधील ''सर्व अरब लोकांना'' इस्त्रायलचे पूर्ण आणि समान नागरिकत्व व योग्य ते प्रतिनिधित्व देण्याचा प्रस्ताव ठेवला होता, पण अनेकांनी तो झिडकारला. निर्वासित लोकसंख्येचा आकडा सुमारे ६,००,००० ते ९,००,००० दरम्यान होता. संयुक्त राष्ट्रसंघाच्या अधिकृत माहितीनुसार हा आकडा ७,११,००० इतका होता.<ref name="un">[http://domino.un.org/unispal.nsf/9a798adbf322aff38525617b006d88d7/93037e3b939746de8525610200567883!OpenDocument General Progress Report and Supplementary Report of the United Nations Conciliation Commission for Palestine, Covering the Period from 11 December 1949 to 23 October 1950], published by the [[United Nations Conciliation Commission]], [[October 23]] [[1950]]. (U.N. General Assembly Official Records, Fifth Session, Supplement No. 18, Document A/1367/Rev. 1) The Committee believed the estimate to be "as accurate as circumstances permit", and attributed the higher number on relief to, among other things, "duplication of ration cards, addition of persons who have been displaced from area other than Israel-held areas and of persons who, although not displaced, are destitute".</ref> इस्रायल आणि अरब राष्ट्रांमधील सततच्या तंट्यांमुळे मोठ्या प्रमाणावर लोकांचे स्थलांतर झाले. हा प्रश्न अजूनही सुटू शकलेला नाही. नाझींच्या छळापासून वाचलेल्या ज्यूंमुळे आणि अरबी भूमीतून येण्याऱ्या ज्यू निर्वासितांच्या लोंढ्यामुळे स्वातंत्र्य मिळाल्यावर एका वर्षाच्या आतच इस्रायलची लोकसंख्या दुप्पट झाली. त्यानंतरच्या काही वर्षांमध्ये साधारण ८,५०,००० [[सेफार्दी ज्यू|सेफार्दी]] आणि [[मिराझी ज्यू]] अभोवतालच्या अरब प्रांतांमधून व [[इराण|इराणमधून]] हाकलले गेले, अथवा पळून आले. त्यापैकी साधारण ६,००,००० इस्रायलमध्ये स्थायिक झाले तर उरलेले युरोपात व अमेरिकेत गेले. पहा: [[अरब प्रांतातून ज्यूंची हकालपट्टी]] === १९५० आणि १९६०ची दशके === इ.स. १९५४ आणि १९५५ च्या दरम्यान, [[मोशे शॅरेड]] पंतप्रधान असताना, [[लॅव्हनकांड|लॅव्हनकांडाने]] (ज्यात [[इजिप्त|इजिप्तमधील]] काही स्थळे बॉम्बस्फोटाने उडविण्याचा असफल प्रयत्न झाला) इस्रायलची राजकीय नाचक्की झाली. ह्यातच भरीस भर म्हणजे १९५६ साली [[इंग्लंड]] आणि [[फ्रान्स]]च्या हल्ल्यांना न जुमानता इजिप्तने सुवेझ कालव्याचे राष्ट्रीयीकरण केले. ह्या घटनेनंतर आणि [[फिदायीन]] हल्ल्यांच्या मालिकेनंतर इस्रायलने वरील दोन युरोपीय शक्तींबरोबर गुप्त लष्करी संधान बांधले आणि इजिप्विरुद्ध युद्धाची घोषणा केली. [[सुवेझचा पेचप्रसंग|सुवेझच्या पेचप्रसंगानंतर]], ह्या त्रिकुटाला बरीच आंतरराष्ट्रीय टीका आणि मानहानी सहन करावी लागली आणि इस्रायलला [[सिनाई भूशिर|सिनाई भूशिरातून]] आपले सैन्य मागे घ्यावे लागले. १९५५ साली [[बेन-गुरियन]] परत एकदा पंतप्रधान म्हणून निवडून आले आणि १९६३ साली शेवटचा राजीनामा देईपर्यंत ते ह्या पदावर राहीले. बेन-गुरियननी राजीनामा दिल्यावर [[लेव्ही इश्कोल]] (Levi Eshkol) त्या पदावर नियुक्त झाले. १९६१ साली नाझींचा युद्धगुन्हेगार [[ॲडॉल्फ आइशमन|ॲडॉल्फ आइशमनला]] (Adolf Eichmann) [[आर्जेन्टिना|आर्जेन्टिनामधील]] [[बोयनोस एर्स]] येथे जेरबंद करून इस्रायलमध्ये सुनावणीसाठी आणण्यात आले. युरोपमधील [[ज्यू|ज्यूंच्या]] नाशाला कारणीभूत असलेल्या [[फायनल सोल्यूशन|फायनल सोल्यूशनचा]] (Final Solution) तो मुख्य सूत्रधार होता. आइशमन हा इस्रायली न्यायालयाने देहान्त शासनाची शिक्षा दिलेला एकमेव माणूस ठरला. १९६७ साली इस्रायल आणि शेजारी देशांमधील तणाव परत वाढला. सीरिया, जॉर्डन आणि इजिप्त युद्धाचे इशारे देत होते आणि इजिप्तने [[संयुक्त राष्ट्रसंघाची शांतिसेना|संयुक्त राष्ट्रसंघाच्या शांतिसेनेला]] [[गाझा पट्टी|गाझा पट्टीतून]] हाकलून दिले. जेव्हा इजिप्तने इस्रायलच्या जहाजांना [[तिरानचे आखात|तिरानच्या आखातातून]] जाण्यास मज्जाव केला तेव्हा इस्रायलने ह्या घटनेमुळे युद्धाशिवाय पर्याय नाही असे गृहीत धरून [[जून ५|५ जूनला]] इजिप्तवर आक्रमण केले. आपल्या अरब शेजाऱ्यांशी [[षट्‌दिवसीय युद्ध|सहा दिवस युद्ध]] लढल्यावर इस्रायलची सरशी झाली. इस्रायलने ह्या युद्धात तीन बड्या अरब राष्ट्रांच्या सैन्यांना धूळ चारली व त्यांचे [[हवाईदल]] नेस्तनाबूत केले. क्षेत्राच्या भाषेत सांगावयाचे झाल्यास इस्रायलने [[वेस्ट बँक]], गाझा पट्टी, [[सिनाई भूशिर]] आणि [[गोलन टेकड्या]] असा परिसर जिंकला. १९४९ची [[हरितरेषा]] ही कामकाजाच्या दृष्टीने इस्रायलचा मुख्य भाग आणि [[इस्रायलव्याप्त भाग|इस्रायलव्याप्त भागामधील]] (ज्याला [[वादग्रस्त प्रदेश]] असेही संबोधले जाते) सीमारेषा ठरली. परंतु इस्रायलने आपला प्रभाव नंतर गोलन टेकड्या व [[पूर्व जेरुसलेम|पूर्व जेरुसलेमपर्यंत]] वाढवला. सिनाईचा भूभाग मात्र इजिप्तबरोबरील शांतिकरार झाल्यानंतर इजिप्तला परत करण्यात आला. १९६७ साली इस्रायलच्या विमानाने [[यू.एस.एस. लिबर्टीची घटना|यू.एस.एस. लिबर्टीवर हल्ला]] केला ज्यात ३४ अमेरिकन नौकासदस्य मारले गेले. अमेरिकन आणि इस्रायली तपासानंतर असे निष्पन्न झाले की लिबर्टीची ओळख पटण्यातील गोंधळामुळे हा दुर्दैवी अपघात झाला. १९६९ साली [[गोल्डा मायर|गोल्डा मायर यांची]] (Golda Meir) इस्रायलच्या पहिल्या आणि एकमेव महिला पंतप्रधान म्हणून निवड झाली. {{see also|जेरुसलेमवरील नियंत्रणा|जेरुसलेमचे कायदे|गोलन टेकड्या|इस्रायलव्याप्त प्रदेश}} === १९७० चे दशक === १९६८ आणि ७२ च्या दरम्यान इस्रायल आणि सीरिया व इस्रायल आणि इजिप्त दरम्यान सीमेजवळ अनेक चामकी झडल्या. ह्या युद्धाला [[War of Attrition]] असे संबोधले जाते. त्यातच भरीसभर म्हणून पॅलेस्टिनियन संघटनांनी इस्रायल आणि इतर देशातील ज्यू वसाहतींवर हल्ल्यांचे सत्र आरंभले. ह्या हल्ल्यांची परिसीमा [[१९७६ उन्हाळी ऑलिंपिक|१९७९ च्या म्युनिच ऑलंपिक खेळांदरंयान]] गाठली गेली, ज्यावेळी पॅलेस्टिनियन दहशतवाद्यांनी [[म्युनिच हत्याकांड|म्युनिच हत्याकांडामध्ये]] इस्रायलच्या चमूस ओलीस धरले व नंतर त्यांची हत्या केली. इस्रायलने ह्याला [[ऑपरेशन दैवी कोप]] (Operation Wrath of God)च्यायोगे प्रत्युत्तर दिले ज्यामध्ये [[मोसाद|मोसादच्या]] सभासदांनी हत्याकांडामध्ये सामील असलेल्या जवळ जवळ सर्वांची एक एक करून हत्या केली. शेवटी [[ऑक्टोबर ६|६ ऑक्टोबर]] [[इ.स. १९७३]] रोजी, ज्यूंचा पवित्र [[यॉम किप्पुर]] नावाचा उपवासाचा दिवस असताना, सीरिया आणि इजिप्तच्या सैन्याने इस्रायलवर अकस्मात हल्ला केला. परंतु, तयारीत नसलेल्या इस्रायली सैन्यावर काही ठिकाणी मात करूनही सीरिया आणि इजिप्तला १९६७ च्या युद्धात गमावलेला आपला सगळा प्रदेश परत मिळविता आला नाही. तरीसुद्धा ह्या युद्धानंतर तुलनात्मकदृष्ट्या ह्या प्रदेशात शांतता प्रस्थापित झाली. त्यायोगे इस्रायल आणि इजिप्त यांच्यादरम्यान शांतता संधी करण्यासारखी परिस्थिती निर्माण झाली. १९७४ ला, गोल्डा मायरने राजीनामा दिल्यावर, [[यित्झाक राबिन]] (Yitzak Rabin) हे इस्रायलचे पाचवे पंतप्रधान झाले. नंतर, १९७७ च्या [[नेसेट]] (Knesset) निवडणुकीत, १९४८ पासून सत्तेवर असलेल्या माराच (Ma'arach) पक्षाने सत्तेतून बाहेर पडून खळबळ उडविली व [[मेनाचेम बेगिन]] (Menachem Begin) अध्यक्ष असलेला नवीन [[लिकुड]] (Likud) पक्ष सत्तेवर आला. नंतर त्याच वर्षी नोव्हेंबर महिन्यामधे, तत्कालीन इजिप्तचे राष्ट्रपती असलेल्या [[अन्वर अल सादात|अन्वर सदातनी]] इस्रायला ऐतिहासिक भेट दिली, व नेसेटसमोर भाषण दिले. अरब शेजाऱ्यांनी इस्रायलला मान्यता देण्याची ही पहिली वेळ होती. ह्या भेटीची परिणती दोन्ही देशांनी [[Camp David Accords]] करारावर सह्या करण्यात झाली. १९७९ साली अन्वर आणि बेगिन ह्यांनी [[इस्रायल-इजिप्त शांतता करार|इस्रायल-इजिप्त शांतता करारावर]] [[वॉशिंग्टन डी. सी.]]मध्ये स्वाक्षऱ्या केल्या. कराराप्रमाणे, इस्रायलने आपले सैन्य [[सिनाई भूशिर|सिनाई भूशिरातून]] मागे घेतले व १९७० च्या दरम्यानच्या आपल्या वसाहती तेथून उठविल्या. तसेच [[हरितरेषा|हरितरेषेपलीकडील]] राहणाऱ्या [[पॅलेस्टिनी|पॅलेस्टिनींना]] [[सार्वभौमत्व]] देण्याचे दोन्ही पक्षांनी मान्य केले. {{see also|War of Attrition|म्युनिच हत्याकांड|योम किप्पूर युद्ध|अन्वर सादात|इस्रायल-इजिप्त शांतता करार}} === १९८० चे दशक === [[जुलै ७|७ जुलै]] [[इ.स. १९८१]] साली [[इस्रायली हवाई दल|इस्रायली हवाई दलाने]] इराकच्या [[ओसिराक]] (Osiraq) येथील [[अणुभट्टी|अणुभट्टीवर]] बॉम्बहल्ला करून इराकच्या [[अणु बॉम्ब]] बनविण्याच्या प्रयत्नांमध्ये खीळ घातली. १९८२ साली इस्रायलने [[१९८२ सालचा लेबेनॉनवरील इस्रायली हल्ला|लेबेनॉनवर हल्ला]] केला. लेबेनॉन हे १९७५ पासून राजकीय अस्थैर्यामध्ये गुरफटलेले होते. इस्रायलच्या अतिउत्तरेकडील वसाहतींना दहशतवाद्यांच्या सततच्या होणाऱ्या हल्ल्यांपासून संरक्षण देण्यासाठी इस्रायलने हा हल्ला केला असे कारण सांगितले जाते. परंतु ४५ किलोमीटरचा संरक्षित पट्टा स्थापित केल्यावरही [[इस्रायली बचावदल|आय.डी.एफ.ने]] आपली आगेकूच कायम राखली आणि राजधानी [[बैरूट]]सुद्धा (Beirut) काबीज केली. इस्रायलच्या सैन्याने [[पॅलेस्टिनी स्वातंत्र्य संघटना|पॅलेस्टिनी स्वातंत्र्य संघटनेला]] त्या देशातून हुसकावून लावले. त्यानंतर त्या संघटनेला [[ट्युनिस|ट्युनिसला]] स्थलांतरित व्हावे लागले. सततच्या युद्धाचा ताण सहन न झाल्यामुळे [[बेगिन|बेगिन यांनी]] आपल्या पदाचा राजीनामा दिला व [[यित्झाक शामिर]] (Yitzhak Shamir) ह्या पदावर आरूढ झाले. इस्रायलने १९८६ पर्यंत बऱ्याचशा प्रदेशावरचा आपला ताबा सोडला असला तरीही मे २००० पर्यंत इस्रायलने संरक्षक पट्टी कायम ठेवली. त्यानंतर इस्रायलने आपली सैन्ये मागे घेतली. १९८० च्या दशकातला उरलेला काळ [[यात्झिक शामीर]] आणि [[शिमॉन पेरेस]] (Shimon Peres) मधील राजकीय स्थित्यंतरांमध्ये गेला. पेरेस १९८४ पासून पंतप्रधान होते, पण १९८६ला त्यांनी हे पद शामीरना सोपवले. १९८७ला [[पहिले इंतिफादाह]] (First Intifadah) चळवळ सुरू झाली, तिच्यामध्ये [[इस्रायलव्याप्त प्रदेश|इस्रायलव्याप्त प्रदेशांमध्ये]] अनेक ठिकाणी हिंसाचार उफाळून आला. ह्यानंतर १९८८ मध्ये शामिर परत एक्दा पंतप्रधान म्हणून निवडून आले. {{see also|१९८२ सालचा लेबेनॉनवरील इस्रायली हल्ला|लेबनामधील राजकीय अस्थैर्य|पी.एल.ओ.}} === १९९० चे दशक === [[पहिले आखाती युद्ध|आखाती युद्धामध्ये]] इस्रायलवर अनेक [[इराक|इराकी]] [[स्कड|स्कड्‌सचा]] मारा झाला. त्यामध्ये दोन इस्रायली नागरिक मृत्युमुखी पडले. इस्रायल इराकविरुद्धच्या मोर्चामध्ये नव्हता व युद्धातही त्याने सहभाग घेतला नाही हे नमूद करण्याजोगे आहे. १९९० च्या सुरुवातीला सोव्हियेट रशियामधील बऱ्याच ज्यूंनी इस्रायलमध्ये [[अलियाह|देशांतर]] केले. [[परतीचा कायदा|परतीच्या कायद्याप्रमाणे]] (Law of Return) त्यांना इस्रायलमध्ये पोहोचल्यावर इस्रायलचे नागरिकत्व मिळाले. नुसत्या १९९०-९१ मध्ये साधारण ३,८०,००० लोक इस्रायलमध्ये स्थलांतरित झाले. ह्याचा फायदा [[लेबोर (इस्रायल)|लेबोर]] ह्या इस्रायलमधील डाव्या पक्षाने घेतला व नवीन देशांतरित झालेल्या लोकांच्या रोजगार व राहण्याच्या समस्येचे खापर त्यांनी तत्कालीन सतारूढ [[लिकुड]] पक्षावर फोडले. ह्याचा परिणाम नवीन लोकांनी लेबोरला एकगठ्ठा मते देण्यामध्ये झाला व १९९२ मध्ये ६१ विरुद्ध ५९ अशा संख्येने त्यांनी नेसेटवर बहुमत प्रस्थापित केले. निवडणुकांनंतर [[यित्झाक राबिन]] डाव्या पक्षांना एकत्र घेऊन पंतप्रधान झाले. निवडणुकीच्या काळात त्यांच्या लेबोर पक्षाने लोकांना ६ ते ९ महिन्यात वैयक्तिक संरक्षणात परिणामकारक सुधारणांची हमी दिली व त्याच अवधीत अरब शेजाऱ्यांशी शांतता घडवून आणण्याचेही वचन दिले. १९९३ पर्यंत त्या सरकारने [[१९९१ची माद्रिदची परिषद|माद्रिदच्या धोरणाला]] मूठमाती दिली व [[पॅलेस्टिटिनी स्वातंत्र्य संघटन|पी.एल.ओ.शी]] [[ऑस्लो करार]] केला. १९९४ मध्ये जॉर्डन हे इस्रायलशी शांतता करार करणारे दुसरे अरब राष्ट्र ठरले. परंतु [[हमास|हमासने]] ऑस्लो कराराला विरोध करून हल्ल्यांची मालिका सुरू केल्यावर ऑस्लो कराराची लोकप्रियता घटू लागली. ४ नोव्हेंबर १९९५ रोजी [[यीगल आमीर]] (Yigal Amir) नावाच्या एका इस्रायली ज्यू दहशतवाद्याने राबिनची [[यित्झाक राबिनची हत्या|हत्या केली]]. ह्या हत्येमुळे लोकांच्या मनात राबिनच्या पक्षाविषयी सहानभूती निर्माण झाली व ऑस्लो कराराच्या विरोधकांबद्दल घृणा उत्पन्न झाली. त्यामुळे ऑस्लो कराचाचे जनक व राबिननंतरचे पक्षाचे अध्यक्ष [[शिमोन पेरेस]] ह्याची १९९६ च्या निवडणुकीतील स्थिती मजबूत झाली. परंतु नवीन आत्मघातकी बॉम्बहल्ल्यांच्या लाटेमुळे व अराफातच्या मुस्लिम नागरिक असलेल्या [[याह्या अय्याश|याह्या अय्याशबद्दलच्या]] चिथावणिखोर वक्तव्यांमुळे लोकांचा कल परत बदलला व १९९६ च्या निवडणुकीत पेरेसना आपल्या प्रतिस्पर्धी असलेल्या लिकुड पक्षाचे उमेदवार [[बेन्जामिन नेत्यानाहू|बेन्जामिन नेत्यानाहूकडून]] (Benjamin Netanyahu) निसटत्या फरकाने पराभव स्वीकारावा लागला. नेत्यानाहूंचा ऑस्लो कराराला जरी विरोध असला, तरी त्यानी [[हेब्रॉन|हेब्रॉनमधून]] आपले सैन्य मागे घेतले व [[पॅलेस्टिनियन नॅशनल ऑथॉरिटी|पॅलेस्टिनियन नॅशनल ऑथॉरिटीबरोबर]] (Palestinian National Authority) [[वाय रिव्हर मेमोरॅन्डम]]वर सह्या केल्या. नेत्यानाहूच्या कारकिर्दीत इस्रायलमध्ये नागरिकांवर होणाऱ्या हल्ल्यांमध्ये घट झाली, पण १९९९ मध्ये त्यांचे सरकार पडले. लेबोरच्या [[एहूद बराक|एहूड बराक]] (Ehud Barak) १९९९ च्या निवडणुकीत नेत्यानाहूला मोठ्या फरकाने हरवून पंतप्रधान झाले. === २००० चे दशक === २००० साली बराकने लेबेनॉनमधून एकतर्फी माघार घेण्यास सुरुवात केली. असे करण्यामागे [[हिजबुल्ला]]ला इस्रायलवर हल्ले करण्यासाठी इस्रायलची सीमा लांघण्यास भाग पाडून अडचणीत आणण्याचा उद्देश होता. बराक आणि [[यासिर अराफात]] यांनी परत एकदा [[राष्ट्राध्यक्ष क्लिंटन]]बरोबर [[कॅम्प डेव्हिड २००० समिट|जुलै २००० कॅम्प डेव्हिड समिटमध्ये]] वाटाघाटी करण्याचा अयशस्वी प्रयत्न केला. बराकने सुरुवातीला ७३% पश्चिम किनारपट्टी व १००% गाझा पट्टीचा भूभाग मिळून [[पॅलेस्टिनी राष्ट्र]] निर्माण करण्याची तयारी दर्शविली. पुढच्या १० ते २५ वर्षात पश्चिम किनारपट्टीचा भूभाग वाढवून ९०% करण्याची योजना होती (बृहद्‌जेरुसलेम वगळता ९४%). [http://www.mideastweb.org/campdavid2.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131022072323/http://www.mideastweb.org/campdavid2.htm |date=2013-10-22 }} [http://www.mideastweb.org/campdavid%20orient.htm] वाटाघाटी फिसकटल्यावर पॅलेस्टिनींनी [[अल-अक्सा इन्तिफादाह]] य नावाने दुसरा उठाव सुरू केला. हा उठाव विरोधकांचे नेते [[एरियल शॅरॉन]]नी (Ariel Sharon) [[माऊंट देऊळ|माऊंट देवळाला]] [[जेरुसलेम]]मध्ये भेट दिल्यावर लगेचच सुरू झाला. वाटाघाटी फिसकटल्यामुळे आणि युद्धाला पुनःश्च तोंड फुटल्यामुळे बरेच डाव्या आणि उजव्या विचारसरणीचे इस्रायली बराकपासून दूर गेले, शिवाय शांतता प्रक्रियेला त्यांनी यश मिळवू दिले नाही. मार्च २००१ मध्ये [[एरियल शॅरॉन]] हे नवीन पंतप्रधान झाले आणि २००३ सालच्या निवडणुकांमध्ये ते आपल्या [[लिकुड]] पक्षासमवेत [[नेसेट]]वर परत निवडून आले. शॅरॉनने [[गाझा पट्टी]]तून एकतर्फी माघार घेण्याची प्रक्रिया सुरू केली. ही [[इस्रायलची एकतर्फी माघार घेण्याची प्रक्रिया|प्रक्रिया]] ऑगस्ट आणि सप्टेंबर २००५ दरम्यान अंमलात आणण्यात आली. इस्रायलने [[पश्चिम किनारपट्टीचा अडथळा]] उभारणी सुरू केली असून जेणेकरून त्यांना पॅलस्टीनी सशस्त्र गटांचे हल्ले आटोक्यात आणणे शक्य होईल. ह्या अडथळ्याची लांबी ६८१ कि.मी. असून ती [[हरीतरेषा (इस्रायल)|हरीतरेषेच्या]] पलीकडे असणार आहे. शिवाय ती पश्चिम किनारपट्टीचा ९.५% भूभाग व्यापत आहे.<ref name="B'Tselem">[http://www.btselem.org/english/Separation_Barrier/Statistics.asp B'Tselem] separation barrier statistics</ref> ह्या अडथळ्याची आंतरराष्ट्रीय पातळीवर काही प्रमाणावर निर्भर्त्सना झाली आहे व ह्याविरुद्ध इस्रायली डाव्या पक्षांनीही निदर्शने केली आहेत. [[एरीयल शॅरॉन]]ना जबरदस्त [[मेंदूविकाराचा झटका]] आल्यामुळे अधिकारपदाची सूत्रे हंगामी पंतप्रधानांचा दर्जा मिळालेल्या [[एहूड ओलमर्ट]]कडे (Ehud Olmert) सोपविण्यात आली. [[एप्रिल १४|१४ एप्रिल]], [[इ.स. २००६]] साली, ओलमर्ट आपल्या [[कडीमा]] पक्षाबरोबर [[इस्रायलच्या २००६ च्या निवडणुका|इस्रायलच्या २००६ च्या निवडणुकांमध्ये]] सर्वांत जास्त जागा जिंकून पंतप्रधान म्हणून निवडून आले. कडीमाचा हिब्रूमध्ये अर्थ पुरोगामी असा होतो. [[जून २८|२८ जून]], [[इ.स. २००६]] रोजी [[हमासच्या]] दहशतवाद्यांनी [[गाझा पट्टी]]पासून [[इस्रायली गाझा पट्टीचा अडथळा|अडथळ्याखालून]] भुयार खणले व त्याद्वारे एका [[आय.डी.एफ.]] चौकीवर हल्ला चढवून एका इस्रायली सैनिकाचे अपहरण केले व दोघांना ठार केले. त्याविरुद्ध इस्रायलने [[ऑपरेशन समर रेन्स]] सुरू केले, ज्याअंतर्गत [[हमास]]च्या अनेक ठिकाणांवर तसेच पूल, रस्ते व गाझा पट्टीतील एकमेव पॉवर स्टेशनवर मोठ्या प्रमाणावर बॉम्बवर्षाव करण्यात आला. इस्रायलने ह्या भागांमध्ये आपले सैन्यसुद्धा ठेवले आहे. इस्रायलमधील टीकाकारांनी त्याच्यावर सत्तेचा व ताकदीचा गैरवापर केल्याची व निरपराध नागरिकांना [[सामूहिक शिक्षा]] देऊन [[वाटाघाटीं]]ना स्थान न दिल्याची टीका केली. यावर इस्रायलने त्याशिवाय त्यांच्याकडे आपला अपहृत सैनिक मिळविण्याचा व इस्रायलवरील रॉकेट हल्ले थांबविण्याचा दुसरा कोणताही उपाय नसल्याचा युक्तिवाद केला. ==== २००६ सालची इस्रायल-लेबेनॉन झटापट ==== {{main|२००६ सालची इस्रायल-लेबेनॉन झटापट}} २००६सालची इस्रायल-लेबेनॉन झटापट म्हणजे [[लेबेनॉन]] आणि उत्तर इस्रायल प्रदेशात घडलेली लष्करी झटापट, ज्यामध्ये मुख्यत्वेकरून [[हिजबुल्ला]] आणि इस्रायलचा सहभाग होता. ही झडप [[जुलै १२]], [[इ.स. २००६]]ला सुरू झाली. [[ऑगस्ट १४]] [[इ.स. २००६]]ला ०५:०० यू.टी.सी. वाजता युद्धबंदी अंमलात आली. ह्या झडपेची सुरुवात हिजबुल्लाने सीमारेषेपलीकडे धाड टाकून व उखळी तोफांचा मारा करून झाली, ज्यामध्ये तीन इस्रायली सैनिक ठार झाले व दोघांचे अपहरण झाले. इस्रायलने ह्या घटनेला लेबेनीज सरकारला दोषी ठरवले कारण हा हल्ला लेबेनॉनच्या प्रदेशातून केला गेला होता व हवाई व सागरी [[नाकेबंदी]] सुरू करून देशभर [[हवाई हल्ला|हवाई हल्ले]] केले व [[दक्षिण लेबेनॉन]]मध्ये सैन्य घुसविले. हिजबुल्लाने उत्तर इस्रायलमध्ये सततचा रॉकेटसचा मारा केला आणि इस्रायली सैन्याबरोबर गनिमीकाव्याचे धोरण स्वीकारले. === भारत आणि इस्रायल === १३ फेब्रुवारी २०१२ रोजी, [[नवी दिल्ली]] मधील इस्रायल वकिलातीच्या गाडीवर अज्ञात इसमा॓नी बॉंब हल्ला केला.<ref name="Times of India - १">[http://timesofindia.indiatimes.com/india/Israel-embassy-car-blast-Indian-intelligence-hints-at-Irans-hand/articleshow/11878760.cms]</ref> भारतीय आणि इस्रायली गुप्तचर स॓घटना॓चा या हल्ल्यामागे [[इराण]]चा हात असल्याचा प्राथमिक अ॓दाज आहे. या हल्ल्यामुळे भारत-इराण स॓ब॓धा॓वर अमेरिका-इस्रायल गटाने राजकीय दबाव निर्माण केला आहे.<ref name="Times of India - २">[http://timesofindia.indiatimes.com/india/Indo-Iran-trade-ties-come-under-pressure/articleshow/11879040.cms]</ref> == भौगोलिक संरचना == [[चित्र:Cia-is-map2.png|thumb|180px|इस्रायलचा नकाशा]] [[चित्र:Israel topo en.jpg|thumb|left|180px|इस्रायलचा त्रिमितीय नकाशा]] [[चित्र:TelAviv-Beach2.jpg|thumb|right|180px|सूर्यास्ताकाळचा [[तेल अवीव्ह]]चा समुद्रकिनारा]] {{main|इस्रायलची भौगोलिक संरचना}} इस्रायलची सीमा उत्तरेला [[लेबेनॉन]]ला लागून आहे, पूर्वेला [[सीरिया]] व [[जॉर्डन]]ला लागून आहे, तर नैर्‌ऋत्येला [[इजिप्त]]शी संलग्न आहे. शिवाय त्याला पश्चिमेला [[भूमध्य समुद्र|भूमध्य]] व दक्षिणेला [[इलाट]]चे (Eilat) [[हेडलॅन्ड्‌स आणि बेज|आखात]] (किंवा [[अकाबाचे आखात]]) अशा [[समुद्रकिनारा|किनारपट्ट्या]] आहेत. १९६७ सालच्या [[सहा दिवसांचे युद्ध|सहा दिवसांच्या युद्धादरम्यान]] इस्रायलने हशेमाईट [[जॉर्डन]] राज्याकडून पश्चिम किनारपट्टी, सीरियाकडून [[गोलान टेकड्या]], इजिप्तकडून [[गाझा पट्टी]] (जी आधी इजिप्तच्या अधिपत्याखाली होती) आणि [[सिनाई द्वीपकल्प|सिनाई]] अशा प्रदेशांवर ताबा मिळविला. त्याने सिनाईमधून आपले सगळे सैन्य व वसाहती १९८२ पर्यंत, तर गाझा पट्टीतून [[सप्टेंबर १२]] [[इ.स. २००५]] पर्यंत हलविल्या. अजूनही [[वेस्ट बँक]], [[गाझा पट्टी]] आणि गोलान टेकड्यांच्या प्रदेशांचे भविष्य ठरायचे आहे. १९६७ साली कब्जा केलेले प्रदेश वगळता इस्रायलचे एकूण क्षेत्रफळ २०,७७० चौरस कि.मी. किंवा ८,०१९ चौरस मैल आहे ज्यामध्ये १% पाणी आहे. इस्रायली कायद्याच्या अंमलाखाली ([[पूर्व जेरुसलेम]] आणि [[गोलान टेकड्या]] धरून) असलेल्या एकूण प्रदेशाचे क्षेत्रफळ २२,१४५ चौरस कि.मी. किंवा ८,५५० चौरस मैल आहे ज्यामध्ये १% पेक्षा किंचित कमी प्रदेश पाण्याने व्याप्त आहे. सर्व प्रकारच्या इस्रायली अंमलाखाली (लष्करी व [[पॅलेस्टिनी राष्ट्रीय संघटन|पॅलेस्टिनी]]) असलेल्या प्रदेशाचे क्षेत्रफळ २८,०२३ चौरस कि.मी. किंवा १०,८२० चौरस मैल आहे (~१% पाणी). === महानगरीकृत प्रदेश === {{see also|इस्रायलमधील प्रांत|इस्रायलमधील शहरांची यादी}} २००४ सालच्या इस्रायली सेंट्रल ब्युरोच्या माहितीनुसार तीन महानगरीय प्रदेश अस्तित्त्वात आहेत: [[तेल अवीव]] (लोकसंख्या २५ लाख), [[हैफा]] (लोकसंख्या ९,८०,६००) आणि [[जेरुसलेम]] (लोकसंख्या ७,०६,३६८). == सरकार == इस्रायल येथे [[संसदीय लोकशाही]] व्यवस्था आहे. === कायदेव्यवस्था === इस्रायलच्या संसदेची सदस्यसंख्या १२० असून तेथील संसदेला नेसेट (Knesset) असे म्हणतात. नेसेटचे सदस्यत्व कोणत्याही पक्षाला मतांच्या आधिक्यावर मतदान व्यवस्थेनुसार मिळते. नेसेटसाठी दर चार वर्षांनी मतदान होते, परंतु नेसेटमध्ये बहुमत सिद्ध झाल्यास चार वर्षांआधी नेसेट बरखास्त होऊ शकते. सध्या नेसेटमध्ये बारा पक्षांचे प्रतिनिधी आहेत. === कार्यव्यवस्था === [[राष्ट्रपती]] हा इस्रायलचा राष्ट्रप्रमुख असून सणासमारंभांमध्येच त्याचे अस्तित्त्व जास्त दिसते. राष्ट्रपती सत्ताधारी पक्षातील अथवा सत्ताधारी आघाडीतील व्यक्तीची [[पंतप्रधान]] म्हणून नेमणूक करतो, जो सरकारचा प्रमुख म्हणून काम पाहतो.<ref name="1990s">१९९०च्या दशकात थोड्या काळासाठी पंतप्रधानाची नेमणूक इलेक्टोरेटकडून केली गेली, परंतु त्याला फारशी लोकप्रियता न मिळाल्यामुळे ही पद्धत बंद करण्यात आली.</ref> === घटना आणि कायदेव्यवस्था === इस्रायलची लिखित घटना अजून पूर्णत्वाला गेलेली नाही. तेथील सरकारचे कामकाज [[नेसेट]]ने बनविलेल्या कायद्यांप्रमाणे, खास करून [[इस्रायलचे प्राथमिक कायदे|इस्रायलच्या प्राथमिक कायद्यांप्रमाणे]] काम पाहते (सध्या असे १४ कायदे अस्तित्त्वात आहेत). हे कायदे भावी घटनेचा पाया मानले जातात. २००३ सालच्या मध्यापासून नेसेटने घटना पूर्णत्वाला नेण्याचे काम सुरू केले. अजूनही (२००६ साली) ते काम चालू आहे.<ref name="cfi">{{संकेतस्थळ स्रोत| दुवा=http://www.cfisrael.org| title=Constitution for Israel| अ‍ॅक्सेसदिनांक=2006-04-08}}</ref> इस्रायलच्या कायद्यांमध्ये ॲंग्लो-अमेरिकन, ज्यूंचे कायदे व इस्रायलच्या स्थापनेच्या घोषणापत्राचा प्रभाव आहे. ॲंग्लो-अमेरिकन कायद्यांप्रमाणे न्यायालय खटल्यांमध्ये स्वतंत्र तपास करीत नाही, तर खटल्यातील पक्ष पुरावे गोळा करून ते कोर्टापुढे सादर करतात. तसेच इस्रायलमध्ये [[ज्युरी]] पद्धत नाही. खटल्यांचे निकाल फक्त [[न्यायाधीश|न्यायाधीशाकडून]] दिले जातात. ---- ::: '''येथपर्यंत भाषांतर झालेले आहे''' ::: '''translation done until here''' ---- === न्यायव्यवस्था === [[चित्र:SupremeCourtIsrael ST 06.jpg|thumb|180px|इस्रायलच्या अत्युच्च न्यायालयाच्या इमारतीचा समोरचा भाग]] इस्रायलची न्यायव्यवस्था ही त्रिस्तरीय पद्धतीच्या न्यायालयांची आहे. सर्वांत खालील स्तरात, वेगवेगळ्या शहरांमधील कनिष्ठ दर्जाचे न्यायालय आहे.त्यावर जिल्हा न्यायालये. ही अपील न्यायालये व प्रथम प्रकरण दाखल करण्याची न्यायालये म्हणूनही काम करतात. ती पाच शहरांत आहेत: [[जेरुसलेम]], [[तेल अवीव्ह]], [[हैफा]] [[बे अर शेवा]] व [[नाझरेथ]] येथे. यात सर्वांत वरिष्ठ जेरुसलेम येथे असलेले अत्युच्च न्यायालय हे आहे. या अत्युच्च न्यायालयास दोन भूमिका कराव्या लागतात. एक अपील करण्याचे सर्वांत उच्च न्यायालय म्हणून व दुसरी न्यायदानाची स्वतंत्र संस्था म्हणून(हाय कोर्ट ऑफ जस्टिस). या न्यायालयास नागरिकांनी वैयक्तिकरीत्या दाखल केलेल्या खटल्यांवर सुनावणी करण्याचे आगळे काम आहे. या खटल्यात बहुधा प्रतिवादी म्हणून सरकारी संस्था(इस्रायल संरक्षण बलासह)असतात. न्यायदानाच्या उच्च न्यायालयाने दिलेल्या या खटल्यांचा निवाडा, हा त्यांनी संबंधित सरकारी संस्थांना त्यांच्या वागणुकीबाबत दिलेले निर्देशही असू शकतो. अत्युच्च न्यायालयाचे न्यायाधीश व इस्रायलच्या बार असोशिएशनचे सदस्य हे घटक असलेली समिती न्यायमूर्तींची निवड करते.न्यायधिश सत्तरी उलटल्यावर निवृत्त होतात असा कायदा आहे. अत्युच्च न्यायालयाचे न्यायधीश कायदा मंत्र्यांच्या मान्यतेनेapproval {{मराठी शब्द सुचवा}}ने सर्व न्यायालयांत प्रबंधकांची(registrars){{मराठी शब्द सुचवा}}ची नियुक्ती करतात. इस्रायल हा [[आंतरराष्टीय गुन्हे न्यायालय|आंतरराष्टीय गुन्हे न्यायालयाचा]] सदस्य नाही. त्याला भीती वाटते की इस्रायलव्याप्त प्रदेशांतील पुनर्वसित इस्रायलच्या नागरिकांवर खटले दाखल केले जाऊ शकतात. == लष्कर == इस्रायलचे लष्कर हे अजोड अशा [[इस्रायल संरक्षण बल]]ाने युक्त आहे.[[हिब्रू]] भाषेत त्यास ''Tzahal'' (צה"ל)(ज़हाल){{मराठी शब्द सुचवा}} हा पर्यायवाची शब्द आहे. पूर्वी इस्रायलमध्ये वेगळी इस्रायली लष्कर सेवा नव्हती. भूदलाच्या हुकुमाखाली नौसेना व हवाई दल हे कामय करतात. तेथे वेगवेगळ्या बाबतीत सुरक्षा हाताळणाऱ्या इतरही निमलष्करी संस्था आहेत. उदा० इस्रायल सीमा पथक, शिन बेट इत्यादी. == अर्थव्यवस्था == इस्राएल तंत्रज्ञानात प्रगत अर्थव्यवस्था आहे. ==जनसांख्यिकी== === इस्रायलमधील धर्मव्यवस्था === {{main|इस्रायलमधील धर्मव्यवस्था}} [[चित्र:Israel 1 027.Young male religious Jews.jpg|thumb|180px|जेरुसलेममध्ये काही [[हारेदी]] तरुण.]] इस्रायलच्या २००४ च्या जनगणनेनुसार इस्रायलमध्ये ७६.२% लोक हे धर्माने [[ज्यू]] आहेत, १६.१% [[मुस्लिम]] आहेत, २.१% [[ख्रिश्चन]], 1.6% [[ड्रुज]] आणि उर्वरित ३.९% मुख्यत्वे देशाटन करून आलेले रशियन व अन्य लोक आहेत.<ref name="pdf2"/> == अधिक माहितीसाठी हे वाचा == ===इस्रायलसंबंधी मराठी पुस्तके=== * इस्रायल छळाकडून बळाकडे : ना.ह्. पालकर * इस्रायल युद्ध युद्ध आणि युद्धच : [[वि.ग. कानिटकर]] == टीपणे == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:पश्चिम आशिया]] [[वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख]] [[वर्ग:संदर्भांचे इंग्रजी-मराठी भाषांतर हवे]] agbrie3r8y51f9vrrjfwrboly8te1y5 0 20584 2683246 2682614 2026-05-08T03:07:28Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2683246 wikitext text/x-wiki {{मुखपृष्ठ सदर टीप |तारीख = १८ मार्च |वर्ष = २०२६ }} {{Infobox cricket tournament main | name = आय.सी.सी. पुरुष टी२० विश्वचषक | image = ICC Men's T20 World Cup Trophy.webp | imagesize = | caption = '''टी२० विश्वचषक''' | administrator = [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] | cricket format = [[२०-२० सामने|आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामने]] | tournament format = [[साखळी सामने]] व [[बाद फेरी]] | first = [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]] | last = [[२०२६ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२६]] | participants = २०<ref>{{cite web |title=आयसीसीकडून जागतिक कार्यक्रमांच्या विस्ताराची घोषणा|url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/2164062 |publisher=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती|आयसीसी]]|access-date=१९ एप्रिल २०२२|language=en}}</ref> | champions = {{cr|IND}} (३रे विजेतेपद) | most successful = {{cr|IND}} (३ विजेतीपदे) | most runs = {{flagicon|IND}} [[विराट कोहली]] (१,२९२)<ref name="stats3000.cricinfo.com">[http://stats.espncricinfo.com/world-t20/engine/records/batting/most_runs_career.html?id=89;type=trophy विक्रम – आयसीसी विश्व ट्वेन्टी२० – सर्वाधिक धावा] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160101123945/http://stats.espncricinfo.com/world-t20/engine/records/batting/most_runs_career.html?id=89;type=trophy |date=११ जुलै २०२४} क्रिकइन्फो</ref> | most wickets = {{flagicon|BAN}} [[शाकिब अल हसन]] (५०)<ref name="stats5000000.cricinfo.com"> [http://stats.espncricinfo.com/world-t20/engine/records/bowling/most_wickets_career.html?id=89;type=trophy विक्रम – आयसीसी विश्व ट्वेन्टी२० – कारकिर्दीतील सर्वाधिक बळी] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160101123959/http://stats.espncricinfo.com/world-t20/engine/records/bowling/most_wickets_career.html?id=89;type=trophy |date=११ जुलै २०२४}} क्रिकइन्फो</ref> }} {{Season sidebar | image = [[File:ICC_Men's_T20_World_Cup_Trophy_at_COA_-_BugWarp_(20)_(cropped).jpg|250px]] | caption = प्रतिष्ठित आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक ट्रॉफी | title = स्पर्धा | list = * [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]] * [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००९|२००९]] * [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१०|२०१०]] * [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१२|२०१२]] * [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|२०१४]] * [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१६|२०१६]] * [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१]] * [[२०२२ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२२]] * [[२०२४ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२४]] * [[२०२६ आयसीसी पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२६]] * [[२०२८ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२८]] * [[२०३० आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०३०]] }} '''[[आयसीसी]] पुरुष टी२० विश्वचषक''' (पूर्वी '''आयसीसी विश्व ट्वेन्टी२०''' म्हणून ओळखली जात असे)<ref>{{cite web |title=विश्व टी२०चे टी२० विश्वचषक असे नामकरण |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/917529 |publisher=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती |आयसीसी]] | language=en|access-date=२० एप्रिल २०२२ |date=२३ नोव्हेंबर २०१८|archive-url=https://web.archive.org/web/20181123200931/https://www.icc-cricket.com/media-releases/917529 |archive-date=२३ नोव्हेंबर २०१८ |url-status=live}}</ref> ही [[आंतरराष्ट्रीय टी२० | ट्वेंटी२० क्रिकेट]]ची आंतरराष्ट्रीय स्पर्धा आहे. क्रिकेटची प्रशासकीय संस्था, [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] (आयसीसी) द्वारे आयोजित करण्यात आलेल्या या स्पर्धेत सध्या १६ संघांचा समावेश आहे, ज्यामध्ये दिलेल्या अंतिम मुदतीनुसार क्रमवारीतील अव्वल १० संघ आणि [[आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक पात्रता|टी२० विश्वचषक पात्रता]] स्पर्धेद्वारे निवडलेल्या सहा संघांचा समावेश आहे. सदर स्पर्धा साधारणतः दर दोन वर्षांनी आयोजित केली जाते. तथापि, स्पर्धेची २०२० आवृत्ती [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक | २०२० मध्ये ऑस्ट्रेलियामध्ये होणार होती, परंतु कोविड-१९ मुळे, स्पर्धा २०२१ पर्यंत पुढे ढकलण्यात आली]] आणि यजमानपद भारताकडे सोपविण्यात आले. [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१६|२०१६]] नंतर तब्बल पाच वर्षांनी २०२१ मध्ये स्पर्धा आयोजित करण्यात आली. तथापि, [[कोव्हिड-१९ महामारीचा क्रिकेटवर झालेला परिणाम|भारतातील कोविड-१९ महामारी]]मुळे, सामने [[संयुक्त अरब अमिराती]] (युएई) आणि [[ओमान]] येथे हलविण्यात आले.<ref>{{Cite web|date=17 August 2021|title=टी२० विश्वचषक: २४ ऑक्टोबर रोजी दुबईमध्ये भारत विरुद्ध पाकिस्तान सामनारंगणार |url=https://www.thelivemirror.com/t20-world-cup-india-vs-pakistan-october-24/ | language=en|access-date=२० एप्रिल २०२२|website=द लाईव्ह मिरर| | language=en-US}}</ref> मे २०१६ मध्ये, आयसीसीने २०१८ मध्ये एक स्पर्धा आयोजित करण्याची कल्पना पुढे आणली, ज्यामध्ये दक्षिण आफ्रिका संभाव्य यजमान असणार होता.<ref name="2018SA">{{Cite web|url=http://www.espncricinfo.com/ci-icc/content/story/1019437.html |title=२०१८ मध्ये टी-२० वर्ल्डकप पुनरागमन होण्याची आयसीसीला आशा | language=en|access-date=२० एप्रिल २०२२|work=इएसपीएन क्रिकइन्फो}}</ref> परंतु [[२०१७ आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी]]च्या समारोपाच्या वेळी, आयसीसीने २०१८ आवृत्तीची कल्पना वगळली.<ref>{{cite web|title=चॅम्पियन्स ट्रॉफी २०२१ मध्ये होणार, २०१८ मध्ये टी२० विश्वचषक स्पर्धा नाही|work=हिंदुस्थान टाइम्स|author1=मुकेश भट्ट|url=http://www.hindustantimes.com/cricket/no-icc-world-t20-in-2018-india-to-host-next-champions-trophy-in-2021/story-myhab0aP2U4ZM4n0pyVuZM.html|date=१८ जून २०१७| language=en|access-date=२० एप्रिल २०२२}}</ref> २०२६ पर्यंत, दहा स्पर्धा खेळल्या गेल्या आहेत, त्यात एकूण २४ संघांनी भाग घेतला आहे आणि आतापर्यंत सहा राष्ट्रीय संघांनी टी२० विश्वचषक जिंकला आहे. [[भारत राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|भारताने]] सर्वाधिक तीन विजय मिळवले आहेत ([[२००७ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२००७]], [[२०२४ आयसीसी पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]], [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]). [[वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघ|वेस्ट इंडिज]] ([[२०१२ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२०१२]], [[२०१६ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२०१६]]) आणि [[इंग्लंड क्रिकेट संघ|इंग्लंड]] ([[२०१० आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२०१०]], [[२०२२ आयसीसी पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२२]]) यांनी दोनदा जिंकले आहेत आणि [[पाकिस्तान राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पाकिस्तान]] ([[२००९ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२००९]]), [[श्रीलंका राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|श्रीलंका]] ([[२०१४ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२०१४]]) आणि [[ऑस्ट्रेलिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|ऑस्ट्रेलिया]] ([[२०२१ आयसीसी पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१]]) यांनी प्रत्येकी एक विजेतेपद पटकावले आहे. एकूण १५ देशांनी या स्पर्धेचे आयोजन केले आहे (वेस्ट इंडिजच्या ६ बेट राष्ट्रांसह). पटकावले होते. ==इतिहास== ===पार्श्वभूमी=== २००२ मध्ये जेव्हा [[बेन्सन आणि हेजेस चषक]] संपला तेव्हा [[इंग्लंड आणि वेल्स क्रिकेट बोर्ड|ईसीबी]]ला तिची जागा भरण्यासाठी आणखी एक एकदिवसीय स्पर्धा आवश्यक होती. कमी होत चाललेली गर्दी आणि कमी होणारे प्रायोजकत्व याला प्रतिसाद म्हणून क्रिकेट अधिकारी युवा पिढीमध्ये खेळाची लोकप्रियता वाढवण्याचा विचार करत होते. खेळाच्या दीर्घ आवृत्त्यांमुळे बंद झालेल्या हजारो चाहत्यांना वेगवान, रोमांचक क्रिकेट पोहोचवण्याचा हेतू होता. ईसीबीचे मार्केटिंग मॅनेजर स्टुअर्ट रॉबर्टसन यांनी २००१ मध्ये काउंटी अध्यक्षांना प्रति डाव २० षटकांचा प्रस्ताव दिला आणि त्यांनी नवीन स्वरूप स्वीकारण्याच्या बाजूने ११-७ मते दिली.<ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/cricket/6985087.stm |title=ट्वेंटी२०ची मुळे | work=बीबीसी स्पोर्ट| language=en|access-date=२० एप्रिल २०२२}}</ref> ;देशांतर्गत स्पर्धा [[Image:2007t20.jpg|thumb|280px|बांगलादेश वि दक्षिण आफ्रिका २००७ सत्रामध्ये]] १३ जून २००३ रोजी प्रथम अधिकृत ट्वेंटी२० सामने इंग्लिश काउंटींदरम्यान [[ट्वेंटी२० ब्लास्ट]] स्पर्धेमध्ये खेळले गेले.<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/somerset-lose-to-warwickshire-but-twenty20-cup-is-a-great-success-at-taunton-129596 |title= सॉमरसेट वॉरविकशायरकडून हरले पण ट्वेन्टी२० चषक टॉंटन येथे मोठे यश आहे | work=इएसपीएन क्रिकइन्फो | language=en|access-date=२० एप्रिल २०२२}}</ref> इंग्लंडमधील ट्वेंटी-२०चा पहिला हंगाम बऱ्यापैकी यशस्वी ठरला, ज्यामध्ये [[सरे काउंटी क्रिकेट क्लब|सरे लायन्स]]ने [[वॉरविकशायर काउंटी क्रिकेट क्लब|वॉर्विकशायर बेअर्स]]चा ९ गडी राखून पराभव करून विजेतेपदावर नाव कोरले.<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/series/twenty20-cup-2003-124121/surrey-vs-warwickshire-final-304785/full-scorecard |title= सरे वि वॉरविकशायर अंतिम सामना धावफलक | work=इएसपीएन क्रिकइन्फो | language=en|access-date=२० एप्रिल २०२२}}</ref> मिडलसेक्स आणि सरे यांच्यात १५ जुलै २००४ रोजी लॉर्ड्स मैदानावरील पहिल्या ट्वेंटी२० सामन्यात २७,५०९ लोकांची गर्दी झाली होती, ही १९५३ नंतरच्या वन-डे फायनल व्यतिरिक्त कोणत्याही काऊंटी क्रिकेट सामन्यासाठी सर्वात मोठी उपस्थिती होती.<ref>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/sport/2009/may/25/usman-afzaal-surrey-middlesex-twenty20 |title=उस्मान अफझलने सरेला विजयी सुरुवात करून दिली परंतु अनुपस्थित चाहत्यांची चिंता वाढली|first=पॉल |last=विवर |newspaper=द गार्डियन |date=२५ मे २००९| language=en|access-date=२० एप्रिल २०२२}}</ref> लवकरच इतर क्रिकेट मंडळांनी ट्वेंटी२० सामने स्वीकारल्यानंतर, अनपेक्षित गर्दीची उपस्थिती, पाकिस्तानची [[फैसल बँक टी२० चषक]] आणि कॅरेबियनमधील [[स्टॅनफोर्ड २०/२०]] स्पर्धा यांसारख्या नवीन देशांतर्गत स्पर्धा आणि फॉरमॅटमधील आर्थिक प्रोत्साहन यामुळे फॉरमॅटची लोकप्रियता वाढली.{{citation needed|date=November 2021}} वेस्ट इंडीजच्या प्रादेशिक संघांनी [[स्टॅनफोर्ड २०/२०]] स्पर्धेत भाग घेतला. या कार्यक्रमाला दोषी फसवणूक करणारा [[ॲलन स्टॅनफोर्ड]]ने आर्थिक पाठबळ दिले होते, ज्याने त्याच्या मोठ्या पॉन्झी योजनेचे फळ म्हणून किमान US$२८,०००,००० निधी दिला होता.{{citation needed|date=November 2021}} ही स्पर्धा वार्षिक स्वरूपाची असेल असा मानस होता.{{citation needed|date=November 2021}} उद्घाटनाच्या सामन्यात [[गयाना क्रिकेट|गयाना]]ने [[त्रिनिदाद आणि टोबॅगो राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|त्रिनिदाद आणि टोबॅगो]]चा ५ गडी राखून पराभव करून US$१,०००,०० रक्कम बक्षीस म्हणून मिळविली.<ref>{{cite web|url=http://www.cricinfo.com/stanford/content/story/256391.html|title=स्टॅनफोर्ड २०/२० स्पर्धेचे विजेतेपद गयानाकडे|publisher=इएसपीएन क्रिकइन्फो|date=१४ ऑगस्ट २००६}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.jamaicaobserver.com/sports/html/20060208T230000-0500_98302_OBS_DATES_FOR_STANFORD_TWENTY___ANNOUNCED.asp|title=स्टॅनफोर्ड ट्वेन्टी२० स्पर्धेच्या तारखा जाहीर|work=द जमैका ऑबझर्व्हर|date=९ फेब्रुवारी २००६|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20081205185816/http://www.jamaicaobserver.com/sports/html/20060208T230000-0500_98302_OBS_DATES_FOR_STANFORD_TWENTY___ANNOUNCED.asp|archive-date=५ डिसेंबर २००८}}</ref> एक स्पिन-ऑफ स्पर्धा, [[स्टॅनफोर्ड सुपर सिरीज]], ऑक्टोबर २००८ मध्ये [[मिडलसेक्स काउंटी क्रिकेट क्लब|मिडलसेक्स]] आणि [[त्रिनिदाद आणि टोबॅगो राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|त्रिनिदाद आणि टोबॅगो]], इंग्लिश आणि कॅरिबियन ट्वेंटी-२० स्पर्धांचे संबंधित विजेते आणि वेस्ट इंडीजच्या देशांतर्गत खेळाडूंमधून स्टॅनफोर्ड सुपरस्टार्स संघ तयार करण्यात आलेला संघ; यांच्या दरम्यान खेळविण्यात आली त्रिनिदाद आणि टोबॅगोने स्पर्धा जिंकून US$२८०,०० बक्षीस रक्कम मिळवली.<ref>{{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/stanfordtwenty20/content/story/372261.html|title=स्टॅनफोर्डसाठी मिडलसेक्सचे नेतृत्व उदलकडे |publisher=इएसपीएन क्रिकइन्फो |date=३ ऑक्टोबर २००८ | language=en|access-date=२० एप्रिल २०२२}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/stanfordtwenty20/content/story/375624.html |title=रामदिनच्या नेतृत्वाखाली त्रिनिदाद आणि टोबॅगोने मोठ्या पैशाच्या वैभवाकडे|first=अँड्रू|last=मॅकग्लॅशन |publisher=इएसपीएन क्रिकइन्फो |date=२७ ऑक्टोबर २००८| language=en|access-date=२० एप्रिल २०२२}}</ref> १ नोव्हेंबर रोजी, स्टॅनफोर्ड सुपरस्टार्सने इंग्लंडशी सामना खेळला ज्यामध्ये अनेक वर्षांनंतर पाच सामन्यांपैकी पाहिला सामना असण्याची अपेक्षा होती आणि विजेत्याला प्रत्येक सामन्यात US$२०,०००,००० चे बक्षीस मिळाले.<ref>{{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/stanfordtwenty20/content/story/376602.html |title=गेल लीड्स सुपरस्टार्स टू मिलियन्स |publisher=इएसपीएन क्रिकइन्फो |first=अँड्रू|last=मॅकग्लॅशन |date=१ नोव्हेंबर २००८| language=en|access-date=२० एप्रिल २०२२}}</ref><ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/7895505.stm |title=यूएस टायकूनवर $८ अब्जपेक्षा जास्त फसवणुकीचा आरोप|work=बीबीसी न्यूझ |date=१७ फेब्रुवारी २००९ | language=en|access-date=२० एप्रिल २०२२}}</ref> ;आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० {{Main|आंतरराष्ट्रीय टी२०}} १७ फेब्रुवारी २००५ रोजी [[ऑकलंड]]मधील [[ईडन पार्क]] येथे खेळल्या गेलेल्या पुरुषांच्या संपूर्ण आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यात [[ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघ |ऑस्ट्रेलिया]]ने [[न्यू झीलंड क्रिकेट संघ|न्यू झीलंड]]चा पराभव केला. हा खेळ हलक्या-फुलक्या पद्धतीने खेळला गेला – दोन्ही बाजू १९८० च्या दशकात परिधान केलेल्या किटमध्ये दिसल्या, न्यू झीलंड संघाने परिधान केलेल्या किट ह्या [[बेज ब्रिगेड]]ची थेट प्रत होती. बेज ब्रिगेडच्या विनंतीनुसार, काही खेळाडूंनी १९८० च्या दशकात लोकप्रिय असलेल्या मिशा/दाढी आणि केसांच्या शैली देखील ठेवल्या होत्या. ऑस्ट्रेलियाने सर्वसमावेशकपणे खेळ जिंकला, आणि जसजसा परिणाम न्यू झीलंडच्या डावाच्या अखेरीस स्पष्ट झाला, खेळाडू आणि पंचांनी गोष्टी कमी गांभीर्याने घेतल्या - ग्लेन मॅकग्राने १९८१च्या दोन्ही बाजूंमधील एकदिवसीय सामन्यातील [[ट्रेव्हर चॅपल]]च्या अंडरआर्म घटनेची गंमतीने पुनरावृत्ती केली आणि पंच [[बिली बाउडेन]] यांनी त्याला प्रत्युत्तरात गंमतीने लाल कार्ड दाखवले (क्रिकेटमध्ये लाल कार्डे सामान्यतः वापरली जात नाहीत). ===उद्घाटन स्पर्धा=== [[File:T20 final 2009.jpg|thumb|[[लॉर्ड्स]]वर २००९च्या अंतिम सामन्यामध्ये [[शाहिद आफ्रिदी]]ला गोलंदाजी करताना [[लसिथ मलिंगा]].]] दर दोन वर्षांनी आयसीसी विश्वचषक ट्वेंटी-२० स्पर्धा आयोजित करण्‍याचे प्रथम ठरवण्‍यात आले होते, जर त्या वर्षी [[क्रिकेट विश्वचषक]] स्पर्धा नियोजित असेल तर ट्वेंटी-२० विश्वचषक स्पर्धा एक वर्ष आधी आयोजित केली जाईल. पहिली स्पर्धा [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७ मध्ये दक्षिण आफ्रिकेत]] झाली जिथे [[भारत क्रिकेट संघ|भारताने]] [[पाकिस्तान क्रिकेट संघ|पाकिस्तानचा]] अंतिम फेरीत पराभव केला.<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/series/8604/report/287879/india-vs-pakistan-final-icc-world-twenty20-2007-08|title=इंडिया होल्ड देअर नर्व्ह टू विन थ्रिलर|first=दिलीप|last=प्रेमचंद्रन|date=२४ सप्टेंबर २००७| language=en|access-date=२२ एप्रिल २०२२|publisher=इएसपीएन क्रिकइन्फो|}}</ref> [[केन्या क्रिकेट संघ| केन्या]] आणि [[स्कॉटलंड क्रिकेट संघ|स्कॉटलंड]] यांना [[२००७ विश्व साखळी क्रिकेट स्पर्धा विभाग १]] द्वारे पात्रता मिळवावी लागली जी [[नैरोबी]] येथे ५० षटकांची स्पर्धा होती.<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/worldcricketleague/content/story/278951.html|title=केन्या क्रश कॅनडा टू बूक फायनल प्लेस|location=नैरोबी|date=५ फेब्रुवारी २००७| language=en|access-date=२२ एप्रिल २०२२|publisher=इएसपीएन क्रिकइन्फो}}</ref> डिसेंबर २००७ मध्ये संघांची चांगली तयारी करण्यासाठी २० षटकांच्या फॉरमॅटसह पात्रता स्पर्धा आयोजित करण्याचा निर्णय घेण्यात आला. ज्यामध्ये सहा संघ सहभागी झाले, त्यातील दोन [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००९|२००९ विश्व ट्वेंटी२०]] साठी पात्र ठरले आणि प्रत्येकाला $२५०,००० बक्षीस रक्कम मिळाली.<ref>{{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/ci-icc/content/story/325356.html |title=आयसीसी वर्ल्ड ट्वेन्टी-२० पात्रता स्पर्धा आयर्लंडमध्ये होणार|publisher=इएसपीएन क्रिकइन्फो |date=१३ डिसेंबर २००७| language=en|access-date=२२ एप्रिल २०२२}}</ref> [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००९|दुसरी स्पर्धा]] [[पाकिस्तान क्रिकेट संघ |पाकिस्तानने]] २१ जून २००९ रोजी [[इंग्लंड]]मध्ये [[श्रीलंका क्रिकेट संघ |श्रीलंकेचा]] ८ गडी राखून पराभव केला होता. [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१०|२०१० आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०]] स्पर्धा मे २०१०मध्ये [[वेस्ट इंडीज]]मध्ये आयोजित करण्यात आली होती, जिथे [[इंग्लंड क्रिकेट संघ |इंग्लंडने]] [[ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघ |ऑस्ट्रेलियाचा]] ७ गडी राखून पराभव केला होता. [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१२|२०१२ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०]] स्पर्धेच्या अंतिम सामन्यात [[वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघ |वेस्ट इंडीजने]] [[श्रीलंका क्रिकेट संघ|श्रीलंकेचा]] पराभव करून विजेतेपद मिळवले. आयसीसी विश्व ट्वेंटी-२० च्या अंतिम फेरीत प्रथमच यजमान राष्ट्र सहभागी झाले होते. [[आयर्लंड क्रिकेट संघ| आयर्लंड]] आणि [[अफगाणिस्तान क्रिकेट संघ|अफगाणिस्तानसह]] [[आयसीसी विश्व ट्वेंटी२० पात्रता, २०१२]] स्पर्धेमध्ये १२ स्पर्धक सहभागी होते. ही स्पर्धा आशियाई देशातील पहिला टी२० विश्वचषक स्पर्धा होती. ===१६ संघाच्या स्पर्धेमध्ये विस्तार=== [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१२|२०१२]]च्या आवृत्तीचा विस्तार १६ संघ स्वरूपात केला जाणार होता परंतु तो पुन्हा १२ वर करण्यात आला.<ref>{{cite web|title=आयसीसीची कसोटी चॅम्पियनशिपसाठी सहमती|url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/current/story/481373.html|publisher=इएसपीएन क्रिकइन्फो | language=en|access-date=२२ एप्रिल २०२२}}</ref> [[बांगलादेश]]मध्ये आयोजित [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|२०१४]]च्या स्पर्धेत दहा [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती सदस्य देश#पूर्ण सदस्य|पूर्ण सदस्य]] आणि [[२०१३ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२० पात्रता|२०१३]]च्या आयसीसी विश्व ट्वेंटी२० पात्रता फेरीत पात्र ठरलेल्या सर्व सहा [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती सदस्य देश#सहयोगी सदस्य|सहयोगी सदस्यांसह]] १६ संघांना प्रथमच सहभागी करून घेण्यात आले होते. तथापि ८ ऑक्टोबर २०१२ रोजी [[आयसीसी पुरुष आंतरराष्ट्रीय टी२० संघ क्रमवारी]]तील अव्वल आठ पूर्ण सदस्य संघांना [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४#सुपर १० फेरी | सुपर १०]] टप्प्यात स्थान देण्यात आले. उर्वरित आठ संघ [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४#गट फेरी | गट फेरीमध्ये]] सहभागी झाले होते, ज्यामधून दोन संघ सुपर १० टप्प्यात गेले.<ref name=ICC>{{cite web|url=http://www.icc-cricket.com/news/2013/media-releases/75604/west-indies-to-start-world-t20-title-defence-against-india|title=वेस्ट इंडीज टू स्टार्ट वर्ल्ड टी२० टायटल डिफेन्स अगेन्स्ट इंडिया|date=२७ ऑक्टोबर २०१३|publisher=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती|आयसीसी]] | language=en|access-date=२२ एप्रिल २०२२|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131029185415/http://www.icc-cricket.com/news/2013/media-releases/75604/west-indies-to-start-world-t20-title-defence-against-india|archive-date=२९ ऑक्टोबर २०१३}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.thedailystar.net/beta2/news/bcb-promises-stellar-t20-wc/|title=बीसीबी प्रॉमिसेस स्टेलार टी२० वर्ल्ड कप |date=७ एप्रिल २०१३|newspaper=द डेली स्टार, बांगलादेश | language=en|access-date=२२ एप्रिल २०२२}}</ref> या स्पर्धेत तीन नवीन संघांनी (नेपाळ, हाँगकाँग आणि यूएई) पदार्पण केले. ;कोविड-१९ जुलै २०२० मध्ये, ICC ने जाहीर केले की २०२० आणि २०२१ या दोन्ही आवृत्त्या महामारीमुळे प्रत्येकी एक वर्षाने पुढे ढकलण्यात आल्या आहेत.<ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/1733391 |title=आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक २०२० पुढे ढकलली|work=आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती | language=en|access-date=२२ एप्रिल २०२२}}</ref> त्यामुळे, २०२० स्पर्धा (मूळत: ऑस्ट्रेलियाद्वारे आयोजित केली जाणार होती) [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|नोव्हेंबर २०२१]] मध्ये हलविण्यात आली आणि २०२१ स्पर्धा (मूळतः भारतात आयोजित केली जाणारी) [[२०२२ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|ऑक्टोबर २०२२]] मध्ये हलवली गेली.<ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/1733341 |title=पुरुष टी२० विश्वचषक पुढे ढकलण्याबाबत वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न|work=आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती | language=en|access-date=२२ एप्रिल २०२२}}</ref> २०२१ मध्ये भारत आणि २०२२ मध्ये ऑस्ट्रेलियाने यजमानपद भूषवले होते, उलट क्रमाने असले तरी ऑस्ट्रेलिया आणि भारताने स्पर्धेचे यजमानपद राखले.<ref>{{Cite web|date=10 August 2020|title=पुरुष टी२० विश्वचषक २०२१ भारतात, २०२२ ऑस्ट्रेलियात; महिला क्रिकेट विश्वचषक पुढे ढकलला | url=https://www.icc-cricket.com/news/1749997}}</ref> <ref name=sixsports.in /> २०२१ची स्पर्धा १७ ऑक्टोबर ते १४ नोव्हेंबर २०२१ या कालावधीत ओमान आणि संयुक्त अरब अमिरातीमध्ये खेळल्या गेलेल्या सामन्यांसह पार पडली.<ref>{{Cite web|title=आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक २०२१ चे सामने जाहीर|url=https://www.icc-cricket.com/news/2210270 | language=en|access-date=२२ एप्रिल २०२२|work=आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती}}</ref> ===२० संघाच्या स्पर्धेमध्ये विस्तार=== जून २०२१ मध्ये, आयसीसीने घोषित केले की २०२४, २०२६, २०२८ आणि २०३० मधील टी२० विश्वचषक स्पर्धा २० संघांचा समावेश करण्यासाठी विस्तारित केल्या जातील.<ref name=sixsports.in>{{Cite web|title=आयसीसीतर्फे वर्ल्डकप स्पर्धा जाहीर; २०२७ आणि २०३१ मध्ये १४ संघ|url=https://sixsports.in/icc-announces-world-cup-schedule-14-teams-in-2027-and-2031/|language=en|access-date=२२ एप्रिल २०२२|website=सिक्स स्पोर्ट्स|archive-date=2022-04-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20220401040539/https://sixsports.in/icc-announces-world-cup-schedule-14-teams-in-2027-and-2031/|url-status=dead}}</ref> संघांची ४ गटात (प्रति गट ५ संघ) विभागणी केली जाईल, प्रत्येक गटातील दोन अव्वल संघ सुपर आठमध्ये जातील.<ref>{{Cite web|title=आयसीसीतर्फे पुरुषांच्या जागतिक स्पर्धांचा विस्तार: एकदिवसीय विश्वचषक स्पर्धेत १४ संघ, टी२० विश्वचषक स्पर्धेत २० संघ | url=https://www.espncricinfo.com/story/icc-expands-men-s-world-events-odi-world-cup-to-14-teams-t20-world-cup-to-20-teams-1264847 | language=en|access-date=२२ एप्रिल २०२२|website=इएसपीएन क्रिकइन्फो| language=en}}</ref> त्यांची प्रत्येकी चारच्या दोन गटात विभागणी केली जाईल, प्रत्येक गटातील दोन अव्वल संघ उपांत्य फेरीत प्रवेश करतील. २०२४ टी२० विश्वचषक वेस्ट इंडीज आणि युनायटेड स्टेट्समध्ये आयोजित केला जाईल. यूएसने पहिल्यांदाच विश्वचषक स्पर्धेचे आयोजन केले आहे, ज्यामध्ये देशभरातील अनेक स्टेडियम एकतर नव्याने बांधले जातील किंवा क्रिकेटसाठी पुन्हा तयार केले जातील. २०२४ ची स्पर्धा भारत आणि श्रीलंका यांच्या संयुक्त विद्यमाने आयोजित केली जाईल, २०२८ मध्ये ऑस्ट्रेलिया आणि न्यू झीलंडमध्ये तसेच २०३० ची स्पर्धा इंग्लंड, वेल्स, स्कॉटलंड आणि आयर्लंडमध्ये होईल.<ref>{{Cite web|title=यूएसए मध्ये टी२० विश्वचषक: २०२४-२०३१ आयसीसी पुरुष स्पर्धांचे यजमान जाहीर|url=https://www.icc-cricket.com/news/2354682 | language=en|access-date=२२ एप्रिल २०२२|website=www.icc-cricket.com| | language=en}}</ref> ==स्वरूप== ===यजमान=== आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघटनेची कार्यकारी समिती ही स्पर्धा आयोजित करण्यात स्वारस्य दर्शविलेल्या राष्ट्रांकडून बोली तपासल्यानंतर स्पर्धेच्या यजमानांसाठी मतदान करते. २००७ मध्ये [[दक्षिण आफ्रिका|दक्षिण आफ्रिके]]नंतर, [[इंग्लंड]], [[वेस्ट इंडीज]] आणि [[श्रीलंका]] यांनी अनुक्रमे २००९, २०१० आणि २०१२ मध्ये स्पर्धेचे आयोजन केले होते. २०१४ मध्ये बांगलादेशने स्पर्धेचे आयोजन केले होते.<ref>{{cite web |url=http://www.cricinfo.com/ci-icc/content/current/story/465631.html| title =२०१४ च्या ट्वेन्टी२० विश्वचषक स्पर्धेचे यजमानपद बांगलादेशकडे|work=क्रिकइन्फो|access-date=२२ एप्रिल २०२२|}}</ref> २०१६ मध्ये भारताने स्पर्धेचे यजमानपद भूषवले. पाच वर्षांच्या कालावधीनंतर, भारताने २०२१ आवृत्तीचे यजमानपदही जिंकले, परंतु कोविड-१९ महामारीमुळे हे सामने ओमान आणि युएई मध्ये खेळवले गेले. २०२२ च्या आवृत्तीचे आयोजन ऑस्ट्रेलियाकडून केले जाईल, ज्यांनी मागील वर्षी ही स्पर्धा जिंकली होती. डिसेंबर २०१५ मध्ये, आयसीसीचे जागतिक विकास प्रमुख, टिम अँडरसन यांनी भविष्यातील स्पर्धा युनायटेड स्टेट्सद्वारे आयोजित करण्याची सूचना केली. त्यांचा असा विश्वास होता की या कार्यक्रमाचे आयोजन केल्याने देशातील खेळाच्या वाढीला चालना मिळू शकते, जिथे हा खेळ तुलनेने अस्पष्ट आहे आणि [[बेसबॉल]] सारख्या इतर खेळांच्या स्पर्धेला सामोरे जावे लागते.<ref name="ndtv-t20usa2">{{cite web|title=आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समितीकडून युनायटेड स्टेट्सच्या भूमीवर टी-२० विश्व क्रिकेटचे लक्ष्य: अहवाल | url=http://sports.ndtv.com/cricket/news/252894-international-cricket-council-targets-world-twenty20-on-united-states-soil-report|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160107125712/http://sports.ndtv.com/cricket/news/252894-international-cricket-council-targets-world-twenty20-on-united-states-soil-report|archive-date=७ जानेवारी २०१६ | language=en|access-date=१४ जानेवारी २०१६|website=एनडीटीव्ही स्पोर्ट्स}}</ref> २०२० मध्ये, [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|यूएसए]] आणि वेस्ट इंडीजने २०२३ नंतर टी२० विश्वचषक सह-यजमानपदासाठी स्वारस्य व्यक्त केले,<ref>{{Cite news|title=यूएसए लूक्स टू १९९४ फॉर टी२० वर्ल्ड कप बीड | language=en-GB|work=बीबीसी स्पोर्ट्स |url=https://www.bbc.co.uk/sport/cricket/52885902 | access-date=२२ एप्रिल २०२२}}</ref> [[मलेशिया]] आणखी एक संभाव्य दावेदार होता.<ref>{{Cite web|last=लव्हलेट|first=ट्रिस्टन|title=मलेशिया २०२३-३१ सायकलमध्ये टी२० क्रिकेट विश्वचषकाचे आयोजन करत आहे | url=https://www.forbes.com/sites/tristanlavalette/2020/06/26/malaysia-eyes-hosting-a-t20-cricket-world-cup-in-the-2023-31-cycle/ | language=en|access-date=२२ एप्रिल २०२२|website=फोर्ब्स}}</ref> नोव्हेंबर २०२१मध्ये, आयसीसीने २०२४ ते २०३० या कालावधीत पुढील चार पुरुष टी२० विश्वचषक स्पर्धेसाठी यजमानांची पुष्टी केली.<ref>{{cite web|title=यूएसए टी२० विश्वचषक आयोजित करणार: २०२४-२०३१ आयसीसी पुरुष स्पर्धेच्या यजमानांची पुष्टी|url=https://www.icc-cricket.com/news/2354682 | language=en|access-date=२२ एप्रिल २०२२|work=आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती}}</ref> [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|यूएसए]] आणि [[वेस्ट इंडीज]]कडे २०२४ आवृत्तीचे सह-यजमानपद, २०२६ आवृत्तीचे सह-यजमानपद [[भारत]] आणि [[श्रीलंका]], २०२८ आवृत्तीचे सह-यजमानपद [[ऑस्ट्रेलिया]] आणि [[न्यू झीलंड]] आणि २०३० आवृत्तीचे सह-यजमान [[इंग्लंड]], [[वेल्स]], [[स्कॉटलंड]] आणि [[आयर्लंड]] करणार आहेत. {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |+ आयसीसी क्षेत्रानुसार यजमानांचा सारांश (२००७–२०३०) ! scope="col" | क्षेत्र ! scope="col" | वर्ष ! scope="col" | नियामक मंडळ ! scope="col" | यजमान |- ! scope="row" | आफ्रिका | [[२००७ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२००७]] || [[क्रिकेट दक्षिण आफ्रिका]] || दक्षिण आफ्रिका |- ! scope="rowgroup" rowspan="2" | अमेरिका | [[२०१० आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२०१०]] || [[क्रिकेट वेस्ट इंडीज]] || वेस्ट इंडीज |- | [[२०२४ पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२४]] || [[क्रिकेट वेस्ट इंडीज]] [[यूएसए क्रिकेट]] || वेस्ट इंडीज अमेरिका |- ! scope="rowgroup" rowspan="5" | आशिया | [[२०१२ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२०१२]] || [[श्रीलंका क्रिकेट]] || श्रीलंका |- | [[२०१४ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२०१४]] || [[बांगलादेश क्रिकेट बोर्ड]] || बांगलादेश |- | [[२०१६ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२०१६]] || rowspan="2" | [[भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळ]] || भारत |- | [[२०२१ पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२१]] || संयुक्त अरब अमिराती ओमान |- | [[२०२६ पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]] || [[भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळ]] [[श्रीलंका क्रिकेट]] || भारत श्रीलंका |- ! scope="rowgroup" rowspan="2" | पूर्व आशिया-पॅसिफिक | [[२०२२ पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२२]] || [[क्रिकेट ऑस्ट्रेलिया]] || ऑस्ट्रेलिया |- | [[२०२८ पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२८]] || [[क्रिकेट ऑस्ट्रेलिया]] [[न्यूझीलंड क्रिकेट]] || ऑस्ट्रेलिया न्यूझीलंड |- ! scope="rowgroup" rowspan="2" | युरोप | [[२००९ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२००९]] || [[इंग्लंड आणि वेल्स क्रिकेट बोर्ड]] || इंग्लंड |- | [[२०३० पुरुष टी२० विश्वचषक|२०३०]] || [[इंग्लंड आणि वेल्स क्रिकेट बोर्ड]] [[क्रिकेट आयर्लंड]] [[क्रिकेट स्कॉटलंड]] || इंग्लंड वेल्स आयर्लंड स्कॉटलंड |} ===पात्रता=== {{See also|आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक पात्रता}} [[आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक पात्रता|टी२० विश्वचषक पात्रता]] म्हणून ओळखल्या जाणार्‍या पात्रता स्पर्धेद्वारे इतर आयसीसी सदस्यांनी भरलेल्या उर्वरित जागांसह, सर्व आयसीसी संपूर्ण सदस्य स्पर्धेसाठी आपोआप पात्र ठरतात. आयसीसी सहयोगी आणि संलग्न सदस्यांसाठी ५० षटकांची लीग - पहिल्या [[विश्व साखळी क्रिकेट स्पर्धा|विश्व साखळी क्रिकेट स्पर्धेच्या]] निकालातून [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७च्या पहिल्या वर्ल्ड ट्वेंटी२०]] साठी पात्रता ठरवली गेली. [[२००७ विश्व साखळी क्रिकेट स्पर्धा विभाग १]] स्पर्धेचे दोन अंतिम स्पर्धक, [[केन्या क्रिकेट संघ | केन्या]] आणि [[स्कॉटलंड क्रिकेट संघ|स्कॉटलंड]], वर्षाच्या उत्तरार्धात विश्व ट्वेंटी२० साठी पात्र ठरले. [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००९|२००९ विश्व ट्वेंटी२०]] साठी एक वेगळी पात्रता स्पर्धा लागू करण्यात आली होती आणि तेव्हापासून ती कायम ठेवण्यात आली आहे. तथापि, विश्व ट्वेंटी२० पात्रता फेरीतून पात्र ठरलेल्या संघांची संख्या दोन ([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१०|२०१०]] आणि [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१२|२०१२]] मध्ये) ते सहा ([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|२०१४]] आणि [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१६|२०१६]] मध्ये) पर्यंत बदलली आहे. ===अंतिम स्पर्धा=== प्रत्येक गट टप्प्यात (प्राथमिक फेरी आणि सुपर १२ फेरी दोन्ही), संघांना खालील निकषांच्या आधारे एकमेकांविरुद्ध क्रमवारी दिली जाते:<ref>[http://worldtwenty20.yahoo.com/abouttwenty20/icc_world_twenty20_playing_conditions_final.pdf अंतिम विश्व ट्वेंटी20 खेळण्याच्या अटी] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080911035806/http://worldtwenty20.yahoo.com/abouttwenty20/icc_world_twenty20_playing_conditions_final.pdf |date=११ सप्टेंबर २००८}}, आयसीसी विश्व ट्वेन्टी२०</ref> # सर्वाधिक गुणसंख्या # समान असल्यास, सर्वाधिक विजय # तरीही समान असल्यास, उत्कृष्ट [[निव्वळ धावगती]] # तरीही समान असल्यास, कमीत कमी [[स्ट्राईक रेट#गोलंदाजी स्ट्राईक रेट|गोलंदाजी स्ट्राईक रेट]] # तरीही समान असल्यास, एकमेकांविरुद्धच्या सामन्याचा निकाल. बरोबरी झाल्यास (म्हणजेच, दोन्ही संघांनी आपापल्या डावाच्या शेवटी समान धावा केल्यास), [[सुपर ओव्हर]] विजेता ठरवते. सुपर ओव्हरमध्ये पुन्हा टाय झाल्यास, त्यानंतर जोपर्यंत विजेता संघ ठरत नाही तोपर्यंत सुपर ओव्हर खेळवली जाते. तत्पूर्वी, ज्या संघाने त्यांच्या डावात सर्वाधिक चौकार मारले होते तोच विजेता ठरवला जातो.<ref>{{Cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/_/id/27844486/no-more-boundary-countback-icc-changes-super-regulations |title=Archived copy |work=इएसपीएन क्रिकइन्फो | language=en|access-date=२२ एप्रिल २०२२}}</ref> २००७च्या स्पर्धेदरम्यान, [[बोल-आउट]]चा वापर बरोबरी झालेल्या सामन्यातील पराभवाचा निर्णय घेण्यासाठी केला गेला.<ref>[http://worldtwenty20.yahoo.com/abouttwenty20/playing-conditions.html प्लेइंग कंडिशन्स] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080720113337/http://worldtwenty20.yahoo.com/abouttwenty20/playing-conditions.html |date=२० जुलै २०१८}}, आयसीसी वर्ल्ड ट्वेन्टी२०</ref> ==स्पर्धेचे निकाल== {| class="wikitable" style="font-size:90%; width: 100%; text-align: center;" |- !rowspan=2 width=5%|वर्ष !rowspan=2 width=15%|यजमान देश !rowspan=2 width=15%|अंतिम सामन्याचे मैदान !colspan=3|अंतिम सामना !rowspan=2 width=6%|संघ |- !width=18%|विजेता !width=18%|निकाल !width=18%|उपविजेता |- |२००७<br>''[[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|तपशील]]'' |{{flagicon|RSA}}<br>दक्षिण आफ्रिका |[[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]]<br>दक्षिण आफ्रिका |{{cr|India}}<br /><small>१५७/५ (२० षटके)</small> |'''भारत ५ धावांनी विजयी'''<br>[http://www.cricinfo.com/twenty20wc/engine/match/287879.html धावफलक] |{{cr|Pakistan}}<br /><small>१५२ सर्वबाद (१९.३ षटके)</small> |१२ |- |२००९<br>''[[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००९|तपशील]]'' |{{flagicon|ENG}}<br>इंग्लंड |[[लॉर्ड्स]], [[लंडन]]<br>इंग्लंड |{{cr|Pakistan}}<br /><small>१३९/२ (१८.४ षटके)</small> |'''पाकिस्तान ८ गडी राखुन विजयी'''<br>[http://www.cricinfo.com/wt202009/engine/current/match/356017.html धावफलक] |{{cr|Sri Lanka}}<br /><small>१३८/६ (२० षटके)</small> |१२ |- |२०१०<br>''[[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१०|तपशील]]'' |{{flagicon|Barbados}}{{flagicon|Guyana}}{{flagicon|Saint Lucia}}{{flagicon|Trinidad and Tobago}}<br>बार्बाडोस, गयाना, सेंट लुसिया, त्रिनिदाद आणि टोबॅगो |[[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]]<br>बार्बाडोस |{{cr|England}}<br /><small>१४८/३ (१७ षटके)</small> |'''इंग्लंड ७ गडी राखुन विजयी'''<br>[http://www.cricinfo.com/world-twenty20-2010/engine/current/match/412703.html धावफलक] |{{cr|Australia}}<br /><small>१४७/६ (२० षटके)</small> |१२ |- |२०१२<br>''[[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१२|तपशील]]'' |{{flagicon|SRI}}<br>श्रीलंका |[[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]]<br>श्रीलंका |{{cr|WIN}}<br /><small>१३७/६ (२० षटके)</small> |'''वेस्ट इंडीज ३६ धावांनी विजयी'''<br>[http://www.espncricinfo.com/icc-world-twenty20-2012/engine/current/match/533298.html धावफलक] |{{cr|SRI}}<br /><small>१०१ सर्वबाद (१८.४ षटके)</small> |१२ |- |२०१४<br>''[[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|तपशील]]'' |{{flagicon|BAN}}<br>बांगलादेश |[[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]]<br>बांगलादेश |{{cr|SRI}}<br /><small>१३४/४ (१७.५ षटके)</small> |'''श्रीलंका ६ गडी राखून विजयी'''<br>[http://www.espncricinfo.com/icc-world-twenty20-2014/engine/match/682965.html धावफलक] |{{cr|IND}}<br /><small>१३०/४ (२० षटके)</small> |१६ |- |२०१६<br>''[[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१६|तपशील]]'' |{{flagicon|IND}}<br>भारत |[[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]]<br>भारत |{{cr|WIN}}<br /><small>१६१/६ (१९.४ षटके)</small> |'''वेस्ट इंडीज ४ गडी राखून विजयी'''<br>[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/951373.html धावफलक] |{{cr|ENG}}<br /><small>१५५/९ (२० षटके)</small> |१६ |- |२०२१<br>''[[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|तपशील]]'' |{{flagicon|UAE}}{{flagicon|OMA}}<br />[[संयुक्त अरब अमिराती]], [[ओमान]] |[[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]]<br />संयुक्त अरब अमिराती |{{cr|AUS}}<br /><small>१७३/२ (१८.५ षटके)</small> |'''ऑस्ट्रेलिया ८ गडी राखून विजयी'''<br>[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1273756.html धावफलक] |{{cr|NZ}}<br /><small>१७२/४ (२० षटके)</small> |१६ |- |२०२२<br>''[[२०२२ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|तपशील]]'' |{{flagicon|AUS}}<br>ऑस्ट्रेलिया |[[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]]<br>ऑस्ट्रेलिया |{{cr|ENG}}<br /><small>१३८/५ (१९ षटके)</small> |'''इंग्लंड ५ गडी राखून विजयी'''<br>[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1298179.html धावफलक] |{{cr|PAK}}<br /><small>१३७/८ (२० षटके)</small> |१६ |- |२०२४<br>''[[२०२४ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|तपशील]]'' |{{flagicon|Barbados}}{{flagicon|Saint Lucia}}{{flagicon|Saint Vincent and the Grenadines}}{{flagicon|Trinidad and Tobago}}{{flagicon|USA}}<br />बार्बाडोस, सेंट लुसिया, सेंट व्हिन्सेंट आणि द ग्रेनेडाईन्स, त्रिनिदाद आणि टोबॅगो, अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने |[[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]]<br>बार्बाडोस |{{cr|India}}<br /><small>१७६/७ (२० षटके)</small> |'''भारत ७ धावांनी विजयी'''<br>[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415755.html धावफलक] |{{cr|SA}}<br /><small>१६९/८ (२० षटके)</small> |२० |- |२०२६<br>''[[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|तपशील]]'' |{{flagicon|IND}}{{flagicon|SL}}<br>भारत, श्रीलंका |[[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]]<br>भारत |{{cr|India}}<br /><small>२५५/५ (२० षटके)</small> |'''भारत ९६ धावांनी विजयी'''<br>[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512773.html धावफलक] |{{cr|NZ}}<br /><small>१५९ (१९ षटके)</small> |२० |- |२०२८<br>''[[२०२८ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|तपशील]]'' |{{flagicon|AUS}}{{flagicon|NZL}}<br>ऑस्ट्रेलिया, न्यू झीलंड |[[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]]<br>ऑस्ट्रेलिया |TBD |TBD |TBD |२० |- |२०३०<br>''[[२०३० आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|तपशील]]'' |{{flagicon|ENG}}{{flagicon|Wales}}{{flagicon|IRE|cricket}}{{flagicon|SCO}}<br>इंग्लंड, वेल्स, आयर्लंड, स्कॉटलंड |[[लॉर्ड्स]], [[लंडन]]<br>इंग्लंड |TBD |TBD |TBD |२० |} ==संघाची कामगिरी== [[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक]] स्पर्धेपर्यंत. ''संघांची क्रमवारी सर्वोत्कृष्ट निकालानुसार, नंतर विजयाची टक्केवारी, नंतर एकूण विजय, नंतर एकूण सामने, नंतर वर्णक्रमानुसार'': {| class="wikitable sortable mw-collapsible" style="text-align: center;" |- !rowspan="2" style="width:150px;"|संघ !colspan=3|सहभाग !rowspan="2" style="width:300px;"|सर्वोत्कृष्ट निकाल !colspan="6"|आकडेवारी<ref name="resultsummary">{{cite web| url=http://stats.espncricinfo.com/world-t20/engine/records/team/results_summary.html?id=89;type=trophy | title=नोंदी / आयसीसी विश्व टी२० / परिणाम सारांश| publisher=इएसपीएन क्रिकइन्फो | access-date= २२ एप्रिल २०२२}}</ref> |- !width=75|एकूण !width=75|पहिला !width=75|शेवटचा !width=30|सामने !width=30|विजय !width=30|पराभव !width=30|बरोबरी !width=30|अनिर्णित !width=30|विजय% |- |style="text-align:left;"|{{Cr|India}} | १० || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]] || [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| bgcolor="gold" | {{sort|1.2|'''विजेतेपद'''}} ([[२००७ आय.सी.सी. विश्व ट्वेंटी२०|२००७]], [[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]], [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]) || ६१ || ४३ || २४ || १(१) || १ ||७३.३३ |- |style="text-align:left;"|{{Cr|England}} | १० || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]] || [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| bgcolor="gold" | {{sort|1.2|'''विजेतेपद'''}} ([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१०|२०१०]], [[२०२२ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२२]]) || ६० || ३४ || २४ || ० || २ || ५८.६२ |- |style="text-align:left;"|{{Cr|West Indies}} | १० || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]] || [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| bgcolor="gold" | {{sort|1.1|'''विजेतेपद'''}} ([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१२|२०१२]], [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१६|२०१६]]) || ५३ || २९ || २२ || १(१) || १ || ५७.६९ |- |style="text-align:left;"|{{Cr|Australia}} | १० || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]] || [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| bgcolor="gold" | {{sort|1.2|'''विजेतेपद'''}} ([[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१]]) ||५१||३२||१९|| ० || ० || ६२.७४ |- |style="text-align:left;"|{{Cr|Pakistan}} | १० || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]] || [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| bgcolor="gold" | {{sort|1.2|'''विजेतेपद'''}} ([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००९|२००९]]) || ५८|| ३४|| २१|| २(०) || १ || ५९.६४ |- |style="text-align:left;"|{{Cr|Sri Lanka}} | १० || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]] || [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| bgcolor="gold" | {{sort|1.2|'''विजेतेपद'''}} ([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|२०१४]]) || ६१|| ३५|| २५|| १(१) || ० || ५९.०१ |- |style="text-align:left;"|{{Cr|South Africa}} | १० || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]] || [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| bgcolor="silver" | {{sort|2.1|'''उपविजेतेपद'''}} ([[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]]) ||५७||३८||१७|| ० || १ || ६९.६४ |- |style="text-align:left;"|{{Cr|New Zealand}} | १० || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]] || [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| bgcolor="silver" | {{sort|2.1|'''उपविजेतेपद'''}} ([[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१]], [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]) ||५५||३०|| २२|| २(०) || १ || ५५.५५ |- | style="text-align:left;" |{{Cr|Afghanistan|२०१३}} | ८ || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१०|२०१०]]|| [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| style="background:#cc9966;" |{{sort|3.2|'''उपांत्यफेरी'''}} ([[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]]) ||३४|| १४ ||१९ || १(०) || ० ||४१.१७ |- | style="text-align:left;" |{{Cr|Bangladesh}} | ९ || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]]|| [[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]]|| {{sort|4.1|सुपर ८}} ([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]], [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]]) ||४५|| १२ ||३२|| ० || १ || २७.२७ |- |style="text-align:left;"|{{Cr|Ireland}} | ९ || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००९|२००९]] || [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| {{sort|4.2|सुपर ८}} ([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००९|२००९]]) || ३१ || ८ || २० || ० || ३ || २८.५७ |- |style="text-align:left;"|{{Cr|USA}} ||२ ||[[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]] ||[[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]||{{sort|4.2|सुपर ८}} ([[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]])||१०||३||६||१(१)||०||४०.०० |- | style="text-align:left;" |{{Cr|Netherlands}} | ७ || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००९|२००९]]|| [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| {{sort|4.2|सुपर १०}} ([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|२०१४]]) || ३१|| ११ || १९ || ० || १ || ३६.६६ |- |style="text-align:left;"|{{Cr|Zimbabwe}} | ६ || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]] || [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| {{sort|5.4|सुपर ८}} ([[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]) || २६|| ११ || १४ || ० || १ || ४४.०० |- |style="text-align:left;"|{{Cr|Scotland}} | ५ || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]] || [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| {{sort|5.2|सुपर १२}} ([[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१]]) || २६ || ८ || १६ || ० || २ || ३३.३३ |- | style="text-align:left;" |{{Cr|Namibia|2021}} | ४ || [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१]] || [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| {{sort|4.4|सुपर १२}} ([[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१]]) ||१९ || ४ ||१४|| १(१) || ० || २६.३१ |- |style="text-align:left;"|{{Cr|Oman}} | ४ || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१६|२०१६]] || [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| {{sort|5.4|पहिली फेरी}} ([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१६|२०१६]], [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१]], [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]], [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]) || १४ ||२ || १० || १(०) || १ || १५.३८ |- |style="text-align:left;"|{{Cr|Nepal}} | ३ || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|२०१४]] || [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| {{sort|5.4|पहिली फेरी}} ([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|२०१४]], [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]], [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]) || १० || ३ || ७ || ० || ० || ३०.०० |- |style="text-align:left;"|{{Cr|Hong Kong}} | २ || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|२०१४]] || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१६|२०१६]] || {{sort|5.3|पहिली फेरी}} ([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|२०१४]], [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१६|२०१६]]) || ६ || १ || ५ || ० || ० || १६.६६ |- | style="text-align:left;" |{{Cr|United Arab Emirates}} | २ || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|२०१४]] || [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| {{sort|5.4|पहिली फेरी}} ([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|२०१४]], [[२०२२ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२२]], [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]) || १० || २ || ८ || ० || ० || २०.०० |- | style="text-align:left;" |{{Cr|Papua New Guinea}} | २ || [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१]]|| [[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]]|| {{sort|5.4|पहिली फेरी }} ([[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१]], [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]]) || ७ || ० || ७ || ० || ० || ०.०० |- |style="text-align:left;" |{{Cr|CAN}} |२||[[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]]||[[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]||{{sort|5.4|पहिली फेरी }} ([[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]], [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]])|| ७ || १ || ६ || ० || ० || १४.२८ |- |style="text-align:left;" |{{Cr|UGA}} |१||[[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]] || [[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]] || {{sort|5.4|पहिली फेरी }} ([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२०२४]])|| ४ || १ || ३ || ० || ० || २५.०० |- |style="text-align:left;"|{{Cr|Kenya}} | १ || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]] || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]] || {{sort|5.4|पहिली फेरी }} ([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]]) || २ || ० || २ || ० || ० || ०.०० |- |{{Cr|Italy}} |१ |[[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]] |[[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]] |{{sort|5.4|पहिली फेरी }} ([[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]) |४ |१ |३ |० |० |२५.०० |- ! colspan="11" |{{smalldiv|1={{Updated|८ मार्च २०२६}}<br/> स्रोत:[http://stats.espncricinfo.com/world-t20/engine/records/team/results_summary.html?id=89;type=trophy ईएसपीएन क्रिकइन्फो]}} |} ''नोंदी:'' * कंसातील संख्या बरोबरी झालेल्या सामन्यांमध्ये [[सुपर ओव्हर]] आणि [[बोल-आउट]]च्या विजयांची संख्या दर्शवते, तथापि निकालाची पर्वा न करता हा अर्धा विजय मानला जातो. विजयाच्या टक्केवारीत कोणतेही परिणाम वगळले जातात आणि बरोबरी (टायब्रेकरची पर्वा न करता) अर्धा विजय म्हणून गणली जाते. ==स्पर्धेनुसार संघ निकाल== ;सूची * {{bg|gold| '''वि''' }} — विजेते * {{bg|silver| '''उवि''' }} — उपविजेते * {{bg|#cc9966| '''उफे'''}} — उपांत्यफेरी * {{bg|#BBF3BB|फे२}} — २री फेरी (सुपर ८, सुपर १० आणि सुपर १२) * फे१ — १ली फेरी (गट फेरी) * पा — पात्र * × — पात्र परंतु माघार घेतली * ×× — पात्रतेसाठी अपात्र (निलंबित) {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:90%" |- !संघ !{{flagicon|RSA}}<br/>[[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]]<br/> <small>(१२)</small> !{{flagicon|ENG}}<br/>[[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००९|२००९]]<br/> <small>(१२)</small> !{{flagicon|WIN}}<br/>[[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१०|२०१०]]<br/> <small>(१२)</small> !{{flagicon|SRI}}<br/>[[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१२|२०१२]]<br/> <small>(१२)</small> !{{flagicon|BAN}}<br/>[[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|२०१४]]<br/> <small>(१६)</small> !{{flagicon|IND}}<br/>[[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१६|२०१६]]<br/> <small>(१६)</small> !{{flagicon|UAE}}<br/>{{flagicon|OMA}}<br/>[[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१]]<br/> <small>(१६)</small> !{{flagicon|AUS}}<br/>[[२०२२ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२२]]<br/> <small>(१६)</small> !{{flagicon|WIN}}<br/>{{flagicon|USA}}<br/>[[२०२४ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२४]]<br/> <small>(२०)</small> !{{flagicon|IND}}<br/>{{flagicon|SRI}}<br/>[[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]<br/> <small>(२०)</small> !{{flagicon|AUS}}<br/>{{flagicon|NZ}}<br/>[[२०२८ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२८]]<br/> <small>(२०)</small> !{{flagicon|ENG}}<br/>{{flagicon|Ireland|cricket}}<br/>{{flagicon|SCO}}<br/>{{flagicon|Wales}}<br/>[[२०३० आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०३०]]<br/> <small>(२०)</small> !सहभाग |- | id=AFG"" align=left| {{cr|AFG|२०१३}} |—||—|| फे१ || फे१ || फे१ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#cc9966" | '''उफे'''|| फे१ || || ! ८ |- | id=AUS"" align=left| {{cr|AUS}} |bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' || फे१ ||bgcolor=silver|'''उवि'''||bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || bgcolor=gold|'''वि'''|| style="border: 3px solid red; background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || फे१ || style="border: 3px solid red"| पा || ! १० |- | align=left| {{cr|Italy}} | — || —|| — || — || —|| — || — || — || — || फे१ || || ! १ |- | align=left| {{cr|BAN}} | फे२ || फे१ || फे१ || फे१ || style="border: 3px solid red; background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || × || || ! ९ |- | align=left| {{cr|CAN}} | — || —|| — || — || —|| — || — || — || फे१ || फे१ || || ! २ |- | align=left| {{cr|ENG}} | style="background:#BBF3BB" | फे२ || style="border: 3px solid red; background:#BBF3BB"| फे२ ||bgcolor=gold|'''वि'''|| style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || bgcolor=silver|'''उवि'''||bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' || bgcolor=gold|'''वि''' || style="background:#cc9966" | '''उफे'''|| bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' || || style="border: 3px solid red"| पा ! १० |- | align=left| {{cr|HK}} |—||—||—||—|| फे१ || फे१ ||—|| — || — || — || || ! २ |- | align=left| {{cr|IND}} |bgcolor=gold|'''वि'''|| style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ ||bgcolor=silver|'''उवि'''||style="border: 3px solid red; background:#cc9966"| '''उफे''' || style="border: 3px solid red; background:#BBF3BB"| फे२ || bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' || style="background:gold" | '''वि'''|| style="border: 3px solid red; background:gold" | '''वि''' || || ! १० |- | align=left| {{cr|IRE}} |—|| style="background:#BBF3BB"| फे२ || फे१ || फे१ || फे१ || फे१ || फे१ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || फे१ || फे१ || || style="border: 3px solid red"| पा ! ९ |- | align=left| {{cr|KEN}} | फे१ ||—||—||—||—||—||—||—|| — || — || || ! १ |- | align=left| {{cr|NAM}} |—||—||—||—||—||—|| style="background:#BBF3BB"| फे२ || फे१ || फे१ || फे१ || || ! ४ |- | align=left| {{cr|NEP}} |—||—||—||—|| फे१ ||—||—||—|| फे१ || फे१ || || ! ३ |- | align=left| {{cr|NED}} |—|| फे१ ||—||—|| style="background:#BBF3BB"| फे२ || फे१ || फे१ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || फे१ || फे१ || || ! ७ |- | align=left| {{cr|NZ}} |bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ ||bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' || bgcolor=silver|'''उवि'''|| bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' || फे१ || bgcolor=silver|'''उवि'''|| style="border: 3px solid red" | पा || ! १० |- | align=left| {{cr|OMA}} |—||—||—||—||—|| फे१ || फे१ ||—|| फे१ || फे१ || || ! ४ |- | align=left| {{cr|PAK}} |bgcolor=silver|'''उवि'''||bgcolor=gold|'''वि'''|| bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' ||bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' || bgcolor=silver|'''उवि''' || फे१ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || || ! १० |- | align=left| {{cr|PNG}} |—||—||—||—||—||—|| फे१ || — || फे१ || — || || ! २ |- | align=left| {{cr|SCO}} | फे१ || फे१ ||—||—||—|| फे१ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || फे१ || फे१ || फे१ || || style="border: 3px solid red"|पा ! ७ |- | align=left| {{cr|SA}} | style="border: 3px solid red; background:#BBF3BB" |फे२ ||bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ ||bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:silver" | '''उवि'''|| bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' || || ! १० |- | align=left| {{cr|SL}} | bgcolor="#cc9966"| फे२ ||bgcolor=silver|'''उवि'''||bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' ||bgcolor=silver style|'''उवि'''||bgcolor=gold|'''वि'''|| style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || फे१ || style="border: 3px solid red; background:#BBF3BB"| फे२ || || ! १० |- | align=left| {{cr|UAE}} |—||—||—||—|| फे१ ||—||—|| फे१ || — || फे१ || || ! ३ |- | align=left| {{cr|UGA}} |—||—||—||—|| — ||—||—|| — || फे१ || — || || ! १ |- | align=left| {{cr|USA}} |—||—||—||—||—||—|| — || — || style="border: 3px solid red; background:#BBF3BB"| फे२ || फे१ || || ! २ |- | align=left| {{cr|WIN}} | फे१ ||bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' || style="border: 3px solid red; background:#BBF3BB"| फे२ ||bgcolor=gold|'''वि'''|| bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' ||bgcolor=gold|'''वि'''|| style="background:#BBF3BB"| फे२ || फे१ || style="border: 3px solid red; background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || || ! १० |- | align=left| {{cr|ZIM}} | फे१ || × || फे१ || फे१ || फे१ || फे१ || ×× || style="background:#BBF3BB"| फे२ || — || style="background:#BBF3BB"| फे२ || || ! ७ |} ==संघांचे पदार्पण== पदार्पण करणारा संघ, प्रतिवर्ष वर्णक्रमानुसार. {| class="wikitable" width=55% sortable" style="text-align:" |- ! वर्ष ! पदार्पण करणारा संघ ! एकूण |- | [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]] | {{cr|AUS}}, {{cr|BAN}}, {{cr|ENG}}, {{cr|IND}}, {{cr|KEN}}, {{cr|NZ}}, {{cr|PAK}}, {{cr|SCO}}, {{cr|SA}}, {{cr|SL}}, {{cr|WIN}} आणि {{cr|ZIM}} | style="text-align:center;" |१२ |- | [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००९|२००९]] | {{cr|IRE}} आणि {{cr|NED}} | style="text-align:center;" |२ |- | [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१०|२०१०]] | {{cr|AFG|२०१३}} | style="text-align:center;" |१ |- | [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१२|२०१२]] | कोणताही नाही | style="text-align:center;" |० |- | [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|२०१४]] | {{cr|HK}}, {{cr|NEP}} आणि {{cr|UAE}} | style="text-align:center;" |३ |- | [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१६|२०१६]] | {{cr|OMA}} | style="text-align:center;" |१ |- | [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१]] | {{cr|NAM}} आणि {{cr|PNG}} | style="text-align:center;" |२ |- | [[२०२२ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२२]] | कोणताही | style="text-align:center;" |० |- | [[२०२४ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२४]] | {{cr|CAN}}, {{cr|USA}} आणि {{cr|UGA}} | style="text-align:center;" |३ |- | [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]] | {{cr|ITA}} | style="text-align:center;" | १ |- | [[२०२८ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२८]] | TBD | style="text-align:center;" |TBD |- | [[२०३० आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०३०]] | TBD | style="text-align:center;" |TBD |- ! एकूण ! ! २५ |} ==स्पर्धा विक्रम== {{Main|आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक विक्रमांची यादी}}{{updated|९ मार्च २०२६}} {| class="wikitable" |- ! colspan="4" | टी२० विश्वचषक विक्रम |- ! colspan="4" | फलंदाजी |- |सर्वाधिक धावा | rowspan="2" |{{cricon|IND}} [[विराट कोहली]] |१,२९२ <small>([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१२|२०१२]]–[[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_runs_career.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वाधिक धावा|publisher=क्रिकइन्फो|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211029165134/https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_runs_career.html?id=89;type=trophy|archive-date=२९ ऑक्टोबर २०२१|access-date=२९ ऑक्टोबर २०२१}}</ref> |- |[[फलंदाजी सरासरी (क्रिकेट)|सर्वाधिक सरासरी]] <small>(किमान २० डाव)</small> |५८.७२ <small>([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१२|२०१२]]–[[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/highest_career_batting_average.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वाधिक सरासरी|publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- |सामन्यात सर्वाधिक धावा | {{cricon|New Zealand}} [[ब्रॅन्डन मॅककुलम]] v {{cr|BAN}} |१२३ <small>([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१२|२०१२]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_runs_innings.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सामन्यात सर्वाधिक धावा|publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- |सर्वोत्कृष्ट स्ट्राईक रेट <small>(किमान ५०० चेंडू)</small> |{{Cricon|ENG|name=इंग्लंड}} [[जोस बटलर]] |१४४.१६ <small>([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१२|२०१२]]–[[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]])</small> |<ref name="espncricinfo_highest_career_batting_strike-rate_892">{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/batting-highest-career-strike-rate/icc-men-s-t20-world-cup-89|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वोत्कृष्ट स्ट्राईक रेट|publisher=क्रिकइन्फो|url-status=live|access-date=११ जुलै २०२४}}</ref> |- |सर्वाधिक ५०+ धावा |{{cricon|India|name=भारत}} [[विराट कोहली]] |१५ <small>([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१२|२०१२]]–[[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]])</small> |<ref name="espncricinfo_most-fifties-career_89">{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/batting-most-fifties-career/icc-men-s-t20-world-cup-89|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वाधिक ५०+|publisher=क्रिकइन्फो|url-status=live|access-date=११ जुलै २०२४}}</ref> |- | rowspan="2" |सर्वाधिक शतके |{{cricon|Pakistan}} [[साहिबजादा फरहान]] |२ <small>([[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]])</small> | rowspan="2" |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/list_hundreds.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वाधिक शतके|publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- | rowspan="2" |{{cricon|West Indies}} [[ख्रिस गेल]] |२ <small>([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]]–[[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१]])</small> |- |सर्वाधिक षटकार |६३ <small>([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]]–[[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१]])</small> |<ref name="espncricinfo_most-sixes-career_89">{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/batting-most-sixes-career/icc-men-s-t20-world-cup-89|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वाधिक षटकार|publisher=क्रिकइन्फो|url-status=live|access-date=११ जुलै २०२४}}</ref> |- |सर्वोत्कृष्ट [[भागीदारी (क्रिकेट)|भागीदारी]] | {{cricon|Pakistan}} [[साहिबजादा फरहान]] आणि [[फखर झमान]]<br> वि {{cr|SRI}} |१७६ <small>([[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/fow/highest_partnerships_for_any_wicket.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वोत्कृष्ट भागीदारी|publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- |स्पर्धेत सर्वाधिक धावा |{{cricon|Pakistan}} [[साहिबजादा फरहान]] |३८३ <small>([[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_runs_series.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - स्पर्धेत सर्वाधिक धावा|publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- ! colspan="4" | गोलंदाजी |- |सर्वाधिक बळी |{{cricon|BAN}} [[शाकिब अल हसन]] |५० <small>([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]]–[[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/bowling/most_wickets_career.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वाधिक बळी|publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- |सर्वोत्कृष्ट [[गोलंदाजी सरासरी]] <small>(किमान ४०० चेंडू)</small> |{{cricon|दक्षिण आफ्रिका}} [[ॲनरिक नॉर्त्ये]] |१२.६० <small>([[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१]]–[[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/bowling/best_career_bowling_average.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वोत्कृष्ट गोलंदाजी सरासरी|publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- |सर्वोत्कृष्ट [[स्ट्राइक रेट]] <small>(किमान ४०० चेंडू)</small> |{{cricon|SRI}} [[वनिंदु हसरंगा]] |११.७२ <small>([[२०२२ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२२]]–[[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१६|२०२४]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/bowling/best_career_strike_rate.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम – सर्वोत्कृष्ट स्ट्राइक रेट|publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- |सर्वोत्कृष्ट [[इकॉनॉमी रेट]] <small>(किमान ४०० चेंडू)</small> |{{cricon|भारत}} [[जसप्रीत बुमराह]] |५.६६ <small>([[२०१६ आय.सी.सी. विश्व ट्वेंटी२०|२०१६]]–[[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/bowling/best_career_economy_rate.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वोत्कृष्ट इकॉनॉमी रेट|publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- |सर्वोत्तम गोलंदाजी |{{cricon|SRI}} [[अजंता मेंडिस]] वि {{cr|ZIM}} |६/८ <small>([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१२|२०१२]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/bowling/best_figures_innings.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वोत्तम गोलंदाजी | publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- |स्पर्धेत सर्वाधिक बळी |{{cricon|अफगाणिस्तान|variant=२०१३}} [[फझलहक फारूखी]] आणि {{cricon|भारत}} [[अर्शदीप सिंग]] |१७ <small>([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१६|२०२४]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/bowling/most_wickets_series.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - स्पर्धेत सर्वाधिक बळी|publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- ! colspan="4" | क्षेत्ररक्षण |- |सर्वाधिक गडी बाद <small>([[यष्टीरक्षक]])</small> |{{cricon|SA}} [[क्विंटन डी कॉक]] |३९ <small>([[२०१४ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२०१४]]–[[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/keeping/most_dismissals_career.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वाधिक गडी बाद|publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- |सर्वाधिक झेल <small>([[क्षेत्ररक्षण]])</small> |{{cricon|Australia}} [[डेव्हिड वॉर्नर]] |२५ <small>([[२००९ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२००९]]–[[२०२४ आयसीसी पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/fielding/most_catches_career.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वाधिक झेल | publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- ! colspan="4" | संघ |- |सर्वाधिक सांघिक धावसंख्या |{{cr|SRI}} (वि {{cr|KEN}}) |२६०/६ <small>([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/highest_innings_totals.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वाधिक धावसंख्या |publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- | rowspan="2" |सर्वात कमी धावसंख्या |{{cr|NED}} (वि {{cr|SRI}}) |३९ <small>([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|२०१४]])</small> | rowspan="2" |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/lowest_innings_totals.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वात कमी धावसंख्या | publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- |{{cr|UGA}} (वि {{cr|WIN }}) |३९ <small>([[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]])</small> |- |सर्वाधिक विजय % <small>(किमान १० सामने)</small> |{{cr|IND }} |७३.३३% <small>(सामने ६१, विजय ४३)</small> <small>([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]]–[[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/results_summary.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वाधिक विजय टक्केवारी|publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- |सर्वात मोठा विजय <small>(धावांनुसार)</small> |{{cr|SRI}} (वि {{cr|KEN}}) |१७२ <small>([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/largest_margins.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वात मोठा विजय|publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- |एका सामन्यात सर्वाधिक एकूण धावा |{{cr|IND}} v {{cr|ENG}} |४९९/१४ <small>([[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/highest_match_aggregates.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - एका सामन्यात सर्वाधिक एकूण धावा|publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- |एका सामन्यात सर्वात कमी एकूण धावा |{{cr|NED}} v {{cr|SRI}} |७९-११ <small>([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|२०१४]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/lowest_match_aggregates.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - एका सामन्यात सर्वात कमी एकूण धावा|publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- |सर्वाधिक सलग विजय |{{cr|IND }} आणि {{Cr|SA}} |८ - दोन्ही [[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]] मध्ये | |} ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== *[http://cricket.yahoo.com/ आयसीसी संकेतस्थळ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} *[http://www.cricinfo.com/wt202010/content/series/412671.html ICC World Twenty20 2010] from [[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] *[http://www.cricket-wc.com ICC World Twenty20] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} *[http://t20worldcupcricket.com T20 World Cup Website] {{२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा}} {{fb start}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघटन स्पर्धा}} {{fb end}} [[वर्ग:२०-२० क्रिकेट]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघटन]] atmohpci2qr8y8ptk5x944i9nrdyie3 0 32024 2683332 2660194 2026-05-08T11:34:12Z नरेश सावे 88037 /* तालुक्यातील गावे */ 2683332 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |प्रकार = तालुका |स्थानिक_नाव = तळोदा |इतर_नाव = |टोपणनाव = |राज्य_नाव = महाराष्ट्र |अक्षांश = 21|अक्षांशमिनिटे = 33|अक्षांशसेकंद =40 |रेखांश= 74|रेखांशमिनिटे= 13|रेखांशसेकंद= 05 |मुळ_नकाशा = <!-- only if default map not wanted --> |शोधक_स्थान = <!-- left/right --> |मुळ_नकाशा_पट्टी = <!-- हो/नाही --> |आतील_नकाशा_चिन्ह = <!-- हो/नाही --> |नकाशा_शीर्षक = |क्षेत्रफळ_एकूण = |क्षेत्रफळ_आकारमान = |क्षेत्रफळ_क्रमांक = |क्षेत्रफळ_एकूण_संदर्भ = |क्षेत्रफळ_मेट्रो = |क्षेत्रफळ_मेट्रो_संदर्भ = |उंची = |उंची_संदर्भ = |समुद्री_किनारा = |हवामान = |वर्षाव = |तापमान_वार्षिक = |तापमान_हिवाळा = |तापमान_उन्हाळा = |मुख्यालय = <!-- फक्त जिल्हांसाठीच--> |मोठे_शहर = |मोठे_मेट्रो = |जवळचे_शहर = |प्रांत = |विभाग = |जिल्हा = [[नंदुरबार जिल्हा|नंदुरबार]] |लोकसंख्या_एकूण = |लोकसंख्या_वर्ष = |लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ = |लोकसंख्या_घनता = |लिंग_गुणोत्तर = |साक्षरता = |साक्षरता_पुरुष = |साक्षरता_स्त्री = |अधिकृत_भाषा = मराठी |नेता_पद_१ = |नेता_नाव_१ = |नेता_पद_२ = |नेता_नाव_२ = |संसदीय_मतदारसंघ = नंदुरबार |विधानसभा_मतदारसं = शहादा/तळोदा |न्यायक्षेत्र_शीर्षक_१ = [[तहसील]] |न्यायक्षेत्र_नाव_१ = तळोदा |न्यायक्षेत्र_शीर्षक_२ = [[पंचायत समिती]] |न्यायक्षेत्र_नाव_२ = तळोदा |न्यायक्षेत्र_शीर्षक_३ = |न्यायक्षेत्र_नाव_३ = |कोरे_शीर्षक_१ = |कोरे_उत्तर_१ = |एसटीडी_कोड = ०२५६७ |पिन_कोड = 425413 |आरटीओ_कोड =एमएच३९ |संकेतस्थळ = |संकेतस्थळ_नाव www.sudhaspari.blogspot.com = |दालन = |तळटिपा = |गुणक_शीर्षक = <!-- हो/नाही --> |स्वयंवर्गीत = <!-- हो/नाही --> }} '''तळोदा''' [[महाराष्ट्र|महाराष्ट्राच्या]] [[नंदुरबार जिल्हा|नंदुरबार जिल्ह्यातील]] छोटे शहर आहे. हे शहर तळोदा तालुक्याचे प्रशासकीय केन्द्र आहे. ==पार्श्वभूमी== तळोदा - उत्तरेकडे विस्तीर्ण सातपुडा पर्वताच्या रांगा तर दक्षिणेकडे तापी नदिचे विस्तारलेले पात्र यात वसलेले तळोदे हे शहर. तळोदे शहराला स्वतःचा सांस्कृतिक, सामाजिक असा इतिहास आहे. देशाच्या स्वातंत्र्यासाठी लढणारे तळोदे, पहेलवानकीने गाजणारे तळोदे अशी तळोद्याची पहेचान आहे. क्रीडा, कला, शिक्षण व राजकीय क्षेत्रात तळोद्याचा नाव लौकिक आहे. तळोदा तालुक्यात राहणाऱ्या लोकांना तळोदेकर म्हणून ओळखतात, तालुक्यात आदिवासी बांधवांची लोकसंख्या मोठ्या प्रमाणात आहे. जहागीरदार बारगळांची गढी तळोद्यात बारगळांची गढी विशेष प्रसिद्ध आहे. सन १६६२ मध्ये जहागिरदार भोजराज बारगळ यांनी गढीचे बांधकाम केले. त्यासाठी सात ठिकाणाहुन माती आणण्यात आली. सलग पाच वर्षे बांधकाम सुरू होते. सहा एकर जागेत बारगळांची गढी वसलेली आहे. गढीचे प्रवेशद्वार पाहण्यासारखे आहे. त्यावरील कोरीव काम अप्रतिम असे आहे. आज ही गढी शेकडो वर्षानंतर ताठ मानेने उभी आहे. तळोदा गाव बारगळ जहागीरदारांना इनाम म्हणून प्राचीनकाळी मिळालेले. त्यामुळे या परिसरावर संस्थानिक बारगळ जहागीरदारांचे वर्चस्व. त्यामुळेच संस्थानिक राणा मानसिंग यानी शिवाजी बारगळ यांचे पुत्र भोजराज याना तळोदे हे गाव इनाम दिले. कालांतराने बारगळ व संस्थानिकात वाद निर्माण झाले. त्यांचे पर्यावसान युद्धात होऊन बारगळानी पूर्ण संस्थान काबिज केले. पुढे समजोता होऊन हे संस्थान परत करण्यात आले व लढाईच्या खर्च्याबद्दल बारगळाना तळोदा गावाची हद्द वाढवून मीळाली. राणानी बारगळाच्या पत्नीस बहिन मानले व या नात्याने दोन्ही घरातच कायमस्वरूपी स्नेहभाव निर्माण झाला. तळोदा शहरात श्रीमंत बारगळ जहागीरदारांची वैभावाची साक्ष असून प्राचीन गढ़ी आहे. या गढीचा काही भागाच्या आता पड़झड झाली असली तरी काही बांधकाम अजूनही शाबूत आहे. भोजराज बारगळ यानी १६६२ मधे या ऐतिहासिक वास्तुच्या बांधकामाला सुरुवात केली. पुढे त्यांचे पुत्र नारायणराव बारगळ यांनी गढीच्या कमानी दरवाजा बांधला. सुमारे सहा एकर परिसरात या ऐतिहासिक गढीचे बांधकाम झाले असुन हे बांधकाम पाच वर्ष चालले. बारगळ जहागीरदारांच्या घराण्यातील त्यांचे वंशज सामाजिक व राजकीय कार्यकर्ते अमरजीतराव शिवाजीराव बारगळ व त्यांचे इतर आप्तेष्ट आजही या ऐतिहासिक गढीत राहतात. १९५२ पर्यंत तळोदयाचे प्रशासन हे बारगळ जहागीरदार यांच्या नियंत्रणाखाली चालायचे. जहागीरदार व गावाचे कामकाज चालवीण्यासाठी एक दिवाण सहा कारकून असायचे. त्यापैकी दोन कारकून हे त्यांच्या खाजगी कारभार पहायचे तर चार कारकून जहागीरदारीचे कामकाज, हिशेब, वसुलीचे काम पहायचे. शिवाय बाहेरच्या प्रशासकीय कामासाठी दोन पाटील होते. मुलकी पाटिल पोलीस पाटील ही दोन्ही पदे त्या वेळी होती. मुलकी पाटलाचे पाच वतनदार घराणे होते. मगन गनपत पाटील, गोविंद कडवा पाटील याप्रमाणे. प्रत्येक पाटीलला २७ एकर जमीन त्या वेळी उत्पनासाठी मीळायची. शिवाय ज़माबंदी दरबारात मुलकी पाटलाला ६९ रुपये १० आणे फेटा, पागोटे, उपरणे, पान-सुपारीचा मान मीळायचा. पोलीस पाटलाला वर्षाला ५७ रुपये ६ आणे फेटा पागोटे, उपरणे, वेताची काठी हां मान मीळायचा. याशिवाय १६ मील कामदार, वनदार (जागले), चार महार कामदार, एक कोळी कामदार वतनदार होते. या कामदारानाही त्यांचा कामापोटी वतन दिले जायचे. येथील हल्लीचे बारगळ जहागीरदार अमरजीतराव बारगळ यांचे पणजोबा कृष्णराव आनंदराव बारगळ आजोबा शंकरराव कृष्णराव बारगळ यांच्या पीढ़ीपर्यंत दि: १-८-१९५३ पर्यंतताळोद्यात ही प्रशासन यंत्रणा बारगळ जहागीरदारांकडे सुरू होती. त्यानंतर ताळोद्यात शासकीय कारभार इनाम ॲंबॉंक्युशन ॲंक्ट आला व शासनाकडे कारभार आला त्यानंतर तळोदयात शासकीय कारभार सुरू झाला. सन १८६७चा गॅंझेतेड रिपोर्ट व बारगळ जहागीरदार संस्थानचे जुने ऐतिहासिक दस्तावेज व कागदपत्राच्या नोंदीत या प्रशासकीय प्रणालीचा उल्लेख आहे. ==तालुक्यातील गावे == #[[आळवण]] #[[आमलेड]] #[[अमळपाडा]] #[[आमोणी]] #[[आष्टेतर्फेबोराड]] #[[बाण (तळोदा)]] #[[बंधारे]] #[[बेळीपाडा]] #[[भावर]] #[[बियामाळ]] #[[बोराड]] #[[बुधवळ]] #[[बुधावळी (तळोदा)]] #[[चौगाव बुद्रुक]] #[[चौगाव खुर्द]] #[[छोटाधानपूर]] #[[चिनोडे]] #[[दलेलपूर]] #[[दासवड]] #[[देकटी]] [[धानोरे (तळोदा)]] [[धानपूर (तळोदा)]] [[एकधाड]] [[गाढावळी]] [[गौळणपाडा]] [[गोपाळपूर (तळोदा)]] [[गुंजाळी (तळोदा)]] [[हलालपूर]] [[इच्छागव्हाण]] [[जुवाणी]] [[कढेळ]] [[काकळपूर]] [[कलमसरे]] [[करडे (तळोदा)]] [[काझीपूरतळवाडी]] [[खरडी बुद्रुक (तळोदा)]] [[खरडी खुर्द (तळोदा)]] [[खारवड (तळोदा)]] [[खेडाळे (तळोदा)]] [[खुसगव्हाण]] [[कोठार]] [[कुंदावे]] [[लखापूर (तळोदा)]] [[लक्कडकोट]] [[लोभाणी]] [[माळखुर्द]] [[मालदे (तळोदा)]] [[मेंढवड]] [[मोड]] [[मोडळपाडा]] [[मोहिडा]] [[मोरवड]] [[नळगव्हाण (तळोदा)]] [[नर्मदानगर]] [[नवागाव (तळोदा)]] [[न्युबन]] [[पाडळपूर]] [[पाधाडी]] [[पिंपरपाडा]] [[प्रतापपूर (तळोदा)]] [[राजविरी]] [[रामपूर (तळोदा)]] [[राणापूर]] [[राणीपूर]] [[रांझणी (तळोदा)]] [[रापापूर]] [[रतनपाडा]] [[राझवेरेसेळे]] [[रेतपाडा]] [[रेवानगर]] [[रोझावे]] [[सालसडी]] [[सरदारनगर]] [[सातोणे]] [[सावर (तळोदा)]] [[सावरपाडा (तळोदा)]] [[सेलिंगपूर]] [[शेळवई]] [[शिरवे]] [[सिंगसपूर]] [[सोजारबारा]] #[[सोमावळ बुद्रुक]] #[[सोमावळ खुर्द]] #[[सोरापाडा (तळोदा)]] #[[तळोदे]] #[[तळवे]] #[[तऱ्हवड]] #[[उमरकुवा (तळोदा)]] #[[उमरी (तळोदा)]] #[[वाल्हेरी]] #[[झिरी]] ==भौगोलिक स्थान== ==हवामान== ==लोकजीवन== ==प्रेक्षणीय स्थळे== ==नागरी सुविधा== ==संदर्भ== #https://villageinfo.in/ #https://www.census2011.co.in/ #http://tourism.gov.in/ #https://www.incredibleindia.org/ #https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism #https://www.mapsofindia.com/ #https://www.weather.gov/dvn/climategraphics?n=climategraphics #https://www.weather-atlas.com/en/india-climate {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210123203511/https://www.weather-atlas.com/en/india-climate |date=2021-01-23 }} {{विस्तार}} {{नंदुरबार जिल्ह्यातील तालुके}} [[वर्ग:नंदुरबार जिल्ह्यातील तालुके]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील तालुके]] 22p8j6zv0nn63srzxmxktwzlibbuvx3 0 32026 2683322 2682994 2026-05-08T11:29:56Z नरेश सावे 88037 2683322 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |प्रकार = तालुका |स्थानिक_नाव = नवापूर |इतर_नाव = |टोपणनाव = |राज्य_नाव = महाराष्ट्र |अक्षांश = 21|अक्षांशमिनिटे =09 |अक्षांशसेकंद =41 |रेखांश= 73|रेखांशमिनिटे=47 |रेखांशसेकंद= 45 |मुळ_नकाशा = <!-- only if default map not wanted --> |शोधक_स्थान = <!-- left/right --> |मुळ_नकाशा_पट्टी = <!-- हो/नाही --> |आतील_नकाशा_चिन्ह = <!-- हो/नाही --> |नकाशा_शीर्षक = |क्षेत्रफळ_एकूण = |क्षेत्रफळ_आकारमान = |क्षेत्रफळ_क्रमांक = |क्षेत्रफळ_एकूण_संदर्भ = |क्षेत्रफळ_मेट्रो = |क्षेत्रफळ_मेट्रो_संदर्भ = |उंची = |उंची_संदर्भ = |समुद्री_किनारा = |हवामान = |वर्षाव = |तापमान_वार्षिक = |तापमान_हिवाळा = |तापमान_उन्हाळा = |मुख्यालय = <!-- फक्त जिल्हांसाठीच--> |मोठे_शहर = |मोठे_मेट्रो = |जवळचे_शहर = |प्रांत = |विभाग = |जिल्हा = <!-- नावे --> |लोकसंख्या_एकूण = |लोकसंख्या_वर्ष = |लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ = |लोकसंख्या_घनता = |लिंग_गुणोत्तर = |साक्षरता = |साक्षरता_पुरुष = |साक्षरता_स्त्री = |अधिकृत_भाषा = मराठी |नेता_पद_१ = |नेता_नाव_१ = |नेता_पद_२ = |नेता_नाव_२ = |संसदीय_मतदारसंघ = |विधानसभा_मतदारसं = |न्यायक्षेत्र_शीर्षक_१ = [[तहसील]] |न्यायक्षेत्र_नाव_१ = नवापूर |न्यायक्षेत्र_शीर्षक_२ = [[पंचायत समिती]] |न्यायक्षेत्र_नाव_२ = नवापूर |न्यायक्षेत्र_शीर्षक_३ = |न्यायक्षेत्र_नाव_३ = |कोरे_शीर्षक_१ = |कोरे_उत्तर_१ = |एसटीडी_कोड = 02569 |पिन_कोड = 425418 |आरटीओ_कोड = |संकेतस्थळ = |संकेतस्थळ_नाव = |दालन = |तळटिपा = |गुणक_शीर्षक = <!-- हो/नाही --> |स्वयंवर्गीत = <!-- हो/नाही --> }} नवापूर''' हा [[भारत|भारताच्या]] [[महाराष्ट्र]] राज्यातील [[नंदुरबार जिल्हा|नंदुरबार जिल्ह्याचा]], गुजरातच्या सीमेवर असलेला एक तालुका व गाव आहे. ==पार्श्वभूमी== नवापूर रेल्वे स्थानकचा अर्धा भाग गुजरात राज्यात येतो.नवापूर हा भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नंदुरबार जिल्ह्याचा, गुजरातच्या सीमेवर असलेला एक तालुका व शहर आहे. नवापूर ह्या शहराचे वैशिष्ट म्हणजे हे शहर प्रसिद्ध आहे  रेल्वे स्थानकसाठी कारण ह्या रेल्वे स्थानकचा अर्धा भाग गुजरात राज्यात येतो 1960 च्या महाराष्ट्र गुजरात स्थापना विभाजनानंतर नवापूर तालुका पूर्व महाराष्ट्रात आणि उच्छल हा पश्चिम भाग गुजरात राज्य असा विभाजित झाला त्यामुळे नवापूर गावासह तालुका अर्धा महाराष्ट्र व गुजरात असा विभाजित करण्यात आला. इथली प्रमुख बोली भाषा आदिवासी मावची वसावे असून गुजराती व मराठी कामकाज भाषा आहे. इथली लोकसंख्या साधारणतः 70000 ते 85000 पर्यंत आहेत. छत्रपती शिवाजी महाराज यांच्या 1671 च्या साल्हेर लढाईत बागलाण प्रांत ते नवापूर पर्यंत मोरोपंत पिंगळे प्रतापराव गुर्जर यांच्या तुकडीने मुघलांना पिटाळून लावलं आणि तेव्हा मराठा राजसत्तेच्या 1818 पावेतो नवापूर हे रायगंण सुभे होते तेथें ठिंगळे सरदार यांना नेमुन चोथाई वसुली चे अधिकार मिळवले होते त्यांच्या ताब्यातील हल्डनी, दुधवे, शिर्वे, नवापूर येथे शिव कालीन मुघल गढी आणि कोंडाईबारी घाटात भामेर व रायकोट किल्ला, तापी नदी किनारी रायगडी भूईकोट किला,त्यांच्या ताब्यात होता,<ref>अहिल्याबाई होळकर </ref> ==तालुक्यातील गावे== [[अडळसे]] #[[आमळण]] #[[आमसरपाडा]] #[[आंजणे]] #[[अंथीपाडा]] #[[बंधारे (नवापूर)]] #[[बंधारफळी]] #[[बंधारपाडा]] #[[बारडीपाडा]] #[[बारी (नवापूर)]] #[[बेडकी]] #[[बेडकीपाडा]] #[[भडवड]] #[[भामरमाळ]] #[[भंगारपाडा (नवापूर)]] #[[भरडू]] #[[भवरे]] #[[बिजादेवी]] #[[बिजगाव]] #[[बिळबारे]] #[[बिलडा]] #[[बिळगव्हाण]] #[[बिळीपाडा]] #[[बिळमाजेर]] #[[बोकळझर]] #[[बोरचाक]] #[[बोरपाडा (नवापूर)]] #[[बोरझर]] #[[चेडा]] #[[छिरवे]] #[[चिखली (नवापूर)]] #[[चिंचपाडा (नवापूर)]] #[[चितवी]] #[[चोरविहीर]] #[[चौकी]] #[[दापुर (नवापूर)]] #[[देवळीपाडा (नवापूर)]] #[[देवमोगरा]] #[[धानराट]] #[[ढवळीपाडा]] #[[धोंग]] #[[धुळीपाडा]] #[[डोगेगाव]] #[[दुधवे]] #[[गदाड]] #[[गंगापूर (नवापूर)]] #[[घोडाजामणे]] #[[घोगळ]] #[[गोकुळनगर]] #[[हळदाणी]] #[[हिराफळी]] #[[जामडे]] #[[जामतलाव]] #[[कडवण (नवापूर)]] #[[कामोद (नवापूर)]] #[[करंजाळी (नवापूर)]] #[[करंजीबुद्रुक]] #[[करंजीखुर्द]] #[[करंजवेल]] #[[कारेघाट]] #[[कसारे]] #[[केळी (नवापूर)]] #[[केळपाडा]] #[[खडकी (नवापूर)]] #[[खैरवे]] #[[खालीबारडी]] #[[खानापूर (नवापूर)]] #[[खांडबारा]] #[[खारजे]] #[[खाटगाव]] #[[खेकाडा]] #[[खोकरवाडा]] #[[खोकसे]] #[[खोलघर]] #[[खोलविहीर]] #[[कोकणीवाडा]] #[[कोलदे]] #[[कोथाडा]] #[[कोटखांब]] #[[कुकरण]] #[[लक्कडकोट (नवापूर)]] #[[महालकडु]] #[[माळई]] #[[मालवण (नवापूर)]] #[[मारोड]] #[[मेणातलाव]] #[[मेंदीपाडा]] #[[मोगराणी]] #[[मोरकरंजे]] #[[मोरथुवा]] #[[मोठीकडवण]] #[[मौलीपाडा]] #[[नागरे]] #[[नागझिरी]] #[[नानगीपाडा]] #[[नंदवन]] #[[नवागाव (नवापूर)]] #[[नवली]] #[[नवीसावराट]] #[[नवापाडा (नवापूर)]] #[[निजामपूर (नवापूर)]] #[[निंबोणी (नवापूर)]] #[[निमदरडे]] #[[पालीपाडा]] #[[पळशी (नवापूर)]] #[[पळसुण]] #[[पांचआंबा]] #[[पांगरण]] #[[पाटी (नवापूर)]] #[[पायरविहीर]] #[[पिंपाळे]] #[[पिंपरण (नवापूर)]] #[[प्रतापपूर (नवापूर)]] #[[रायंगण]] #[[रायपूर (नवापूर)]] #[[सागळी]] #[[सालवण (नवापूर)]] #[[सारी]] #[[सावराट (नवापूर)]] #[[शेगावे]] #[[शेही]] #[[शेतगाव]] #[[शिंगारमाळ]] #[[श्रावणी (नवापूर)]] #[[सोनारेदिगर]] #[[सोनखडके]] #[[सोनपाडा]] #[[सुळी]] #[[तलावीपाडा]] #[[तारापूर (नवापूर)]] #[[तरपाडा]] #[[थुवा]] #[[तिळसर]] #[[तिनमौळी]] #[[उकळापाणी]] #[[उमरण]] #[[उमरविहीर (नवापूर)]] #[[उंबर्डी (नवापूर)]] #[[उंचीशेवडी]] #[[वडदेबुद्रुक]] #[[वडकलंबी]] #[[वडखुट]] #[[वडफाळी (नवापूर)]] #[[वागडे (नवापूर)]] #[[वारडीपाडा]] #[[वासाडे]] #[[वटवी]] #[[वावडी]] #[[विजापूर (नवापूर)]] #[[विसरवाडी]] #[[वडसतरा]] #[[वागाडी]] #[[वाकीपाडा]] #[[वालआमराई]] #[[वांझाळे]] #[[वाटवी]] #[[झामणझर]] #[[झामट्यावड]] #[[झारीपाडा]] ==भौगोलिक स्थान== उत्तरेस तापी नदी मुळे निर्माण झालेला मेंदानी भाग पुर्व व दक्षिणेस पश्चिम घाटाचा कोंडाईबारी चरणमल डानग डोंगर रांगा उत्तरटोक असा सुपीक जमीन असलेला भु भाग ==हवामान== ==लोकजीवन== ==प्रेक्षणीय स्थळे== नवापूर तालुक्यात अनेक छोटे धरणे मध्यम प्रकल्प आहेत भरडू,खडकी,बोरपडा,नागझरी(रंगावली),खोकसा,खेरवा,भवरे,हलदानी, त्यातील जलाशय पाहण्यासारखे आहेत,तसेच छत्रपती शिवाजी महाराज यांच्या 1671 च्या साल्हेर लढाईत बागलाण प्रांत ते नवापूर पर्यंत मोरोपंत पिंगळे प्रतापराव यांच्या तुकडीने मुघलांना पिटाळून लावलं आणि तेव्हा मराठा राजसत्तेच्या वेळी नवापूर हे रायगंण सुभे करून तेथें ठिंगळे सरदार यांना नेमुन चोथाई वसुली चे अधिकार मिळवले होते त्यांच्या ताब्यातील हल्डनी, दुधवे, शिर्वे, नवापूर येथे शिव कालीन मुघल गढी आणि कोंडाईबारी घाटात रायकोट किल्ला, रायगडी भूईकोट किला,त्यांच्या ताब्यात होता, सोळा व सतराव्या शतकात ब्राहणपुर ऑरंगाबद सुरत यातील दळण वळण आणि व्यापारी मार्गावरील एक महत्वाचे ठाणे नवापूर होते ==नागरी सुविधा== ==संदर्भ== #https://villageinfo.in/ #https://www.census2011.co.in/ #http://tourism.gov.in/ #https://www.incredibleindia.org/ #https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism #https://www.mapsofindia.com/ #https://www.weather.gov/dvn/climategraphics?n=climategraphics #https://www.weather-atlas.com/en/india-climate {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210123203511/https://www.weather-atlas.com/en/india-climate |date=2021-01-23 }} #https://transport.maharashtra.gov.in/ {{नंदुरबार जिल्ह्यातील तालुके}} [[वर्ग:नंदुरबार जिल्ह्यातील तालुके]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील तालुके]] mjfwcrthvsdbvoycdxtav7yprlqfojb 2683324 2683322 2026-05-08T11:30:26Z नरेश सावे 88037 /* तालुक्यातील गावे */ 2683324 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |प्रकार = तालुका |स्थानिक_नाव = नवापूर |इतर_नाव = |टोपणनाव = |राज्य_नाव = महाराष्ट्र |अक्षांश = 21|अक्षांशमिनिटे =09 |अक्षांशसेकंद =41 |रेखांश= 73|रेखांशमिनिटे=47 |रेखांशसेकंद= 45 |मुळ_नकाशा = <!-- only if default map not wanted --> |शोधक_स्थान = <!-- left/right --> |मुळ_नकाशा_पट्टी = <!-- हो/नाही --> |आतील_नकाशा_चिन्ह = <!-- हो/नाही --> |नकाशा_शीर्षक = |क्षेत्रफळ_एकूण = |क्षेत्रफळ_आकारमान = |क्षेत्रफळ_क्रमांक = |क्षेत्रफळ_एकूण_संदर्भ = |क्षेत्रफळ_मेट्रो = |क्षेत्रफळ_मेट्रो_संदर्भ = |उंची = |उंची_संदर्भ = |समुद्री_किनारा = |हवामान = |वर्षाव = |तापमान_वार्षिक = |तापमान_हिवाळा = |तापमान_उन्हाळा = |मुख्यालय = <!-- फक्त जिल्हांसाठीच--> |मोठे_शहर = |मोठे_मेट्रो = |जवळचे_शहर = |प्रांत = |विभाग = |जिल्हा = <!-- नावे --> |लोकसंख्या_एकूण = |लोकसंख्या_वर्ष = |लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ = |लोकसंख्या_घनता = |लिंग_गुणोत्तर = |साक्षरता = |साक्षरता_पुरुष = |साक्षरता_स्त्री = |अधिकृत_भाषा = मराठी |नेता_पद_१ = |नेता_नाव_१ = |नेता_पद_२ = |नेता_नाव_२ = |संसदीय_मतदारसंघ = |विधानसभा_मतदारसं = |न्यायक्षेत्र_शीर्षक_१ = [[तहसील]] |न्यायक्षेत्र_नाव_१ = नवापूर |न्यायक्षेत्र_शीर्षक_२ = [[पंचायत समिती]] |न्यायक्षेत्र_नाव_२ = नवापूर |न्यायक्षेत्र_शीर्षक_३ = |न्यायक्षेत्र_नाव_३ = |कोरे_शीर्षक_१ = |कोरे_उत्तर_१ = |एसटीडी_कोड = 02569 |पिन_कोड = 425418 |आरटीओ_कोड = |संकेतस्थळ = |संकेतस्थळ_नाव = |दालन = |तळटिपा = |गुणक_शीर्षक = <!-- हो/नाही --> |स्वयंवर्गीत = <!-- हो/नाही --> }} नवापूर''' हा [[भारत|भारताच्या]] [[महाराष्ट्र]] राज्यातील [[नंदुरबार जिल्हा|नंदुरबार जिल्ह्याचा]], गुजरातच्या सीमेवर असलेला एक तालुका व गाव आहे. ==पार्श्वभूमी== नवापूर रेल्वे स्थानकचा अर्धा भाग गुजरात राज्यात येतो.नवापूर हा भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नंदुरबार जिल्ह्याचा, गुजरातच्या सीमेवर असलेला एक तालुका व शहर आहे. नवापूर ह्या शहराचे वैशिष्ट म्हणजे हे शहर प्रसिद्ध आहे  रेल्वे स्थानकसाठी कारण ह्या रेल्वे स्थानकचा अर्धा भाग गुजरात राज्यात येतो 1960 च्या महाराष्ट्र गुजरात स्थापना विभाजनानंतर नवापूर तालुका पूर्व महाराष्ट्रात आणि उच्छल हा पश्चिम भाग गुजरात राज्य असा विभाजित झाला त्यामुळे नवापूर गावासह तालुका अर्धा महाराष्ट्र व गुजरात असा विभाजित करण्यात आला. इथली प्रमुख बोली भाषा आदिवासी मावची वसावे असून गुजराती व मराठी कामकाज भाषा आहे. इथली लोकसंख्या साधारणतः 70000 ते 85000 पर्यंत आहेत. छत्रपती शिवाजी महाराज यांच्या 1671 च्या साल्हेर लढाईत बागलाण प्रांत ते नवापूर पर्यंत मोरोपंत पिंगळे प्रतापराव गुर्जर यांच्या तुकडीने मुघलांना पिटाळून लावलं आणि तेव्हा मराठा राजसत्तेच्या 1818 पावेतो नवापूर हे रायगंण सुभे होते तेथें ठिंगळे सरदार यांना नेमुन चोथाई वसुली चे अधिकार मिळवले होते त्यांच्या ताब्यातील हल्डनी, दुधवे, शिर्वे, नवापूर येथे शिव कालीन मुघल गढी आणि कोंडाईबारी घाटात भामेर व रायकोट किल्ला, तापी नदी किनारी रायगडी भूईकोट किला,त्यांच्या ताब्यात होता,<ref>अहिल्याबाई होळकर </ref> ==तालुक्यातील गावे== #[[अडळसे]] #[[आमळण]] #[[आमसरपाडा]] #[[आंजणे]] #[[अंथीपाडा]] #[[बंधारे (नवापूर)]] #[[बंधारफळी]] #[[बंधारपाडा]] #[[बारडीपाडा]] #[[बारी (नवापूर)]] #[[बेडकी]] #[[बेडकीपाडा]] #[[भडवड]] #[[भामरमाळ]] #[[भंगारपाडा (नवापूर)]] #[[भरडू]] #[[भवरे]] #[[बिजादेवी]] #[[बिजगाव]] #[[बिळबारे]] #[[बिलडा]] #[[बिळगव्हाण]] #[[बिळीपाडा]] #[[बिळमाजेर]] #[[बोकळझर]] #[[बोरचाक]] #[[बोरपाडा (नवापूर)]] #[[बोरझर]] #[[चेडा]] #[[छिरवे]] #[[चिखली (नवापूर)]] #[[चिंचपाडा (नवापूर)]] #[[चितवी]] #[[चोरविहीर]] #[[चौकी]] #[[दापुर (नवापूर)]] #[[देवळीपाडा (नवापूर)]] #[[देवमोगरा]] #[[धानराट]] #[[ढवळीपाडा]] #[[धोंग]] #[[धुळीपाडा]] #[[डोगेगाव]] #[[दुधवे]] #[[गदाड]] #[[गंगापूर (नवापूर)]] #[[घोडाजामणे]] #[[घोगळ]] #[[गोकुळनगर]] #[[हळदाणी]] #[[हिराफळी]] #[[जामडे]] #[[जामतलाव]] #[[कडवण (नवापूर)]] #[[कामोद (नवापूर)]] #[[करंजाळी (नवापूर)]] #[[करंजीबुद्रुक]] #[[करंजीखुर्द]] #[[करंजवेल]] #[[कारेघाट]] #[[कसारे]] #[[केळी (नवापूर)]] #[[केळपाडा]] #[[खडकी (नवापूर)]] #[[खैरवे]] #[[खालीबारडी]] #[[खानापूर (नवापूर)]] #[[खांडबारा]] #[[खारजे]] #[[खाटगाव]] #[[खेकाडा]] #[[खोकरवाडा]] #[[खोकसे]] #[[खोलघर]] #[[खोलविहीर]] #[[कोकणीवाडा]] #[[कोलदे]] #[[कोथाडा]] #[[कोटखांब]] #[[कुकरण]] #[[लक्कडकोट (नवापूर)]] #[[महालकडु]] #[[माळई]] #[[मालवण (नवापूर)]] #[[मारोड]] #[[मेणातलाव]] #[[मेंदीपाडा]] #[[मोगराणी]] #[[मोरकरंजे]] #[[मोरथुवा]] #[[मोठीकडवण]] #[[मौलीपाडा]] #[[नागरे]] #[[नागझिरी]] #[[नानगीपाडा]] #[[नंदवन]] #[[नवागाव (नवापूर)]] #[[नवली]] #[[नवीसावराट]] #[[नवापाडा (नवापूर)]] #[[निजामपूर (नवापूर)]] #[[निंबोणी (नवापूर)]] #[[निमदरडे]] #[[पालीपाडा]] #[[पळशी (नवापूर)]] #[[पळसुण]] #[[पांचआंबा]] #[[पांगरण]] #[[पाटी (नवापूर)]] #[[पायरविहीर]] #[[पिंपाळे]] #[[पिंपरण (नवापूर)]] #[[प्रतापपूर (नवापूर)]] #[[रायंगण]] #[[रायपूर (नवापूर)]] #[[सागळी]] #[[सालवण (नवापूर)]] #[[सारी]] #[[सावराट (नवापूर)]] #[[शेगावे]] #[[शेही]] #[[शेतगाव]] #[[शिंगारमाळ]] #[[श्रावणी (नवापूर)]] #[[सोनारेदिगर]] #[[सोनखडके]] #[[सोनपाडा]] #[[सुळी]] #[[तलावीपाडा]] #[[तारापूर (नवापूर)]] #[[तरपाडा]] #[[थुवा]] #[[तिळसर]] #[[तिनमौळी]] #[[उकळापाणी]] #[[उमरण]] #[[उमरविहीर (नवापूर)]] #[[उंबर्डी (नवापूर)]] #[[उंचीशेवडी]] #[[वडदेबुद्रुक]] #[[वडकलंबी]] #[[वडखुट]] #[[वडफाळी (नवापूर)]] #[[वागडे (नवापूर)]] #[[वारडीपाडा]] #[[वासाडे]] #[[वटवी]] #[[वावडी]] #[[विजापूर (नवापूर)]] #[[विसरवाडी]] #[[वडसतरा]] #[[वागाडी]] #[[वाकीपाडा]] #[[वालआमराई]] #[[वांझाळे]] #[[वाटवी]] #[[झामणझर]] #[[झामट्यावड]] #[[झारीपाडा]] ==भौगोलिक स्थान== उत्तरेस तापी नदी मुळे निर्माण झालेला मेंदानी भाग पुर्व व दक्षिणेस पश्चिम घाटाचा कोंडाईबारी चरणमल डानग डोंगर रांगा उत्तरटोक असा सुपीक जमीन असलेला भु भाग ==हवामान== ==लोकजीवन== ==प्रेक्षणीय स्थळे== नवापूर तालुक्यात अनेक छोटे धरणे मध्यम प्रकल्प आहेत भरडू,खडकी,बोरपडा,नागझरी(रंगावली),खोकसा,खेरवा,भवरे,हलदानी, त्यातील जलाशय पाहण्यासारखे आहेत,तसेच छत्रपती शिवाजी महाराज यांच्या 1671 च्या साल्हेर लढाईत बागलाण प्रांत ते नवापूर पर्यंत मोरोपंत पिंगळे प्रतापराव यांच्या तुकडीने मुघलांना पिटाळून लावलं आणि तेव्हा मराठा राजसत्तेच्या वेळी नवापूर हे रायगंण सुभे करून तेथें ठिंगळे सरदार यांना नेमुन चोथाई वसुली चे अधिकार मिळवले होते त्यांच्या ताब्यातील हल्डनी, दुधवे, शिर्वे, नवापूर येथे शिव कालीन मुघल गढी आणि कोंडाईबारी घाटात रायकोट किल्ला, रायगडी भूईकोट किला,त्यांच्या ताब्यात होता, सोळा व सतराव्या शतकात ब्राहणपुर ऑरंगाबद सुरत यातील दळण वळण आणि व्यापारी मार्गावरील एक महत्वाचे ठाणे नवापूर होते ==नागरी सुविधा== ==संदर्भ== #https://villageinfo.in/ #https://www.census2011.co.in/ #http://tourism.gov.in/ #https://www.incredibleindia.org/ #https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism #https://www.mapsofindia.com/ #https://www.weather.gov/dvn/climategraphics?n=climategraphics #https://www.weather-atlas.com/en/india-climate {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210123203511/https://www.weather-atlas.com/en/india-climate |date=2021-01-23 }} #https://transport.maharashtra.gov.in/ {{नंदुरबार जिल्ह्यातील तालुके}} [[वर्ग:नंदुरबार जिल्ह्यातील तालुके]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील तालुके]] hbwzv37nt35evktjk38oarnrmqsah83 0 51377 2683208 2623307 2026-05-07T13:24:34Z Abhijitsathe 4193 2683208 wikitext text/x-wiki '''बारासात''' हा [[भारत|भारताच्या]] ५४३ [[लोकसभा]] [[लोकसभा मतदारसंघांची यादी|मतदारसंघांपैकी]] एक मतदारसंघ आहे. हा मतदारसंघ [[पश्चिम बंगाल]] राज्यातील [[कोलकाता]] महानगरामधील [[बारासात]] परिसरात स्थित असून ह्यामधील सर्व सात [[पश्चिम बंगाल विधानसभा|विधानसभा]] मतदारसंघ [[उत्तर २४ परगणा जिल्हा|उत्तर २४ परगणा जिल्ह्यामध्ये]] आहेत. २००९ सालापासून [[तृणमूल काँग्रेस]]च्या [[ककली घोष दस्तीदार]] ह्या येथून सलग ४ वेळा लोकसभेवर निवडून गेल्या आहेत. == विधानसभा मतदासंघ == लोकसभा मतदारसंघ क्र. १६ - डमडममध्ये २००९ पासून खालील ७ विधानसभा मतदारसंघ समाविष्ट करण्यात आले आहेत. {| class="wikitable" ! # ! नाव ! जिल्हा |- |१ | [[हाबरा]] | rowspan="7" | [[उत्तर २४ परगणा जिल्हा|उत्तर २४ परगणा]] |- |२ | अशोकनगर |- |३ | राजरहाट न्यू टाउन |- |४ | विधाननगर |- |५ | मध्यमग्राम |- |६ | बारासात |- |७ |डेगांगा |} == खासदार == {| class="wikitable" !वर्ष ![[खासदार]] ! colspan="2" |पक्ष |- |[[२०१९ लोकसभा निवडणुका|२०१९]] | rowspan=2 | [[ककली घोष दस्तीदार]] | rowspan=2 bgcolor=#32CD32| | rowspan=2 | [[तृणमूल काँग्रेस]] |- |[[२०२४ लोकसभा निवडणुका|२०२४]] |} == हे सुद्धा पहा == * [[भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची]] {{संदर्भनोंदी}} {{पश्चिम बंगाल मतदारसंघ यादी}} [[वर्ग:पश्चिम बंगालमधील लोकसभा मतदारसंघ]] ok1uj5fynpl0cn0xwp4fe0990cax6e5 2683209 2683208 2026-05-07T13:24:55Z Abhijitsathe 4193 2683209 wikitext text/x-wiki '''बारासात''' हा [[भारत|भारताच्या]] ५४३ [[लोकसभा]] [[लोकसभा मतदारसंघांची यादी|मतदारसंघांपैकी]] एक मतदारसंघ आहे. हा मतदारसंघ [[पश्चिम बंगाल]] राज्यातील [[कोलकाता]] महानगरामधील [[बारासात]] परिसरात स्थित असून ह्यामधील सर्व सात [[पश्चिम बंगाल विधानसभा|विधानसभा]] मतदारसंघ [[उत्तर २४ परगणा जिल्हा|उत्तर २४ परगणा जिल्ह्यामध्ये]] आहेत. २००९ सालापासून [[तृणमूल काँग्रेस]]च्या [[ककली घोष दस्तीदार]] ह्या येथून सलग ४ वेळा लोकसभेवर निवडून गेल्या आहेत. == विधानसभा मतदासंघ == लोकसभा मतदारसंघ क्र. १७ - बारासातमध्ये २००९ पासून खालील ७ विधानसभा मतदारसंघ समाविष्ट करण्यात आले आहेत. {| class="wikitable" ! # ! नाव ! जिल्हा |- |१ | [[हाबरा]] | rowspan="7" | [[उत्तर २४ परगणा जिल्हा|उत्तर २४ परगणा]] |- |२ | अशोकनगर |- |३ | राजरहाट न्यू टाउन |- |४ | विधाननगर |- |५ | मध्यमग्राम |- |६ | बारासात |- |७ |डेगांगा |} == खासदार == {| class="wikitable" !वर्ष ![[खासदार]] ! colspan="2" |पक्ष |- |[[२०१९ लोकसभा निवडणुका|२०१९]] | rowspan=2 | [[ककली घोष दस्तीदार]] | rowspan=2 bgcolor=#32CD32| | rowspan=2 | [[तृणमूल काँग्रेस]] |- |[[२०२४ लोकसभा निवडणुका|२०२४]] |} == हे सुद्धा पहा == * [[भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची]] {{संदर्भनोंदी}} {{पश्चिम बंगाल मतदारसंघ यादी}} [[वर्ग:पश्चिम बंगालमधील लोकसभा मतदारसंघ]] 2xevl1tmgw034tr7lw3dagfuj00svaf 0 51378 2683203 2623300 2026-05-07T13:09:39Z Abhijitsathe 4193 2683203 wikitext text/x-wiki '''बराकपूर''' हा [[भारत|भारताच्या]] ५४३ [[लोकसभा]] [[लोकसभा मतदारसंघांची यादी|मतदारसंघांपैकी]] एक मतदारसंघ आहे. हा मतदारसंघ [[पश्चिम बंगाल]] राज्यातील [[बराकपूर]] परिसरात स्थित असून ह्यामधील सर्व सात [[पश्चिम बंगाल विधानसभा|विधानसभा]] मतदारसंघ [[उत्तर २४ परगणा जिल्हा|उत्तर २४ परगणा जिल्ह्यामध्ये]] आहेत. बराकपूर हे [[कोलकाता]] महानगराच्या अखत्यारीत येत असल्यामुळे येथील बहुसंख्य मतदार पांढरपेशी नगरिक आहेत. == विधानसभा मतदासंघ == लोकसभा मतदारसंघ क्र. १५ - बराकपूरमध्ये २००९ पासून खालील ७ विधानसभा मतदारसंघ समाविष्ट करण्यात आले आहेत. {| class="wikitable" ! # ! नाव ! जिल्हा |- |१ | आमडांगा | rowspan="7" | [[उत्तर २४ परगणा जिल्हा|उत्तर २४ परगणा]] |- |२ | बिजपूर |- |३ | नैहाटी |- |४ | [[भाटपाडा]] |- |५ | जगतदल |- |६ | नोआपाडा |- |७ |बराकपूर |} == खासदार == {| class="wikitable" !वर्ष ![[खासदार]] ! colspan="2" |पक्ष |- |[[२०१९ लोकसभा निवडणुका|२०१९]] | [[अर्जुन सिंग (बंगाली राजकारणी)|अर्जुन सिंह]] | bgcolor=#FBB917| | [[भारतीय जनता पक्ष]] |- |[[२०२४ लोकसभा निवडणुका|२०२४]] | [[पार्था भौमिक]] | bgcolor=#32CD32| | [[तृणमूल काँग्रेस]] |} == हे सुद्धा पहा == * [[भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची]] {{संदर्भनोंदी}} {{पश्चिम बंगाल मतदारसंघ यादी}} [[वर्ग:पश्चिम बंगालमधील लोकसभा मतदारसंघ]] hmcpmsg2w6n3v7trfn98cbca1fx1koy 0 51379 2683237 2623306 2026-05-07T17:50:38Z Abhijitsathe 4193 2683237 wikitext text/x-wiki '''बशीरहाट''' हा [[भारत|भारताच्या]] ५४३ [[लोकसभा]] [[लोकसभा मतदारसंघांची यादी|मतदारसंघांपैकी]] एक मतदारसंघ आहे. हा मतदारसंघ [[पश्चिम बंगाल]] राज्यातील [[बशीरहाट]] परिसरात स्थित असून ह्यामधील सर्व सात [[पश्चिम बंगाल विधानसभा|विधानसभा]] मतदारसंघ [[उत्तर २४ परगणा जिल्हा|उत्तर २४ परगणा जिल्ह्यामध्ये]] आहेत. २०२४ साली तत्कालीन खासदार [[हाजी नुरुल इस्लाम]] ह्याचे निधन झाल्यानंतर सध्या ह्या मतदारसंघाचे प्रतिनिधित्व कोणताही खासदार करीत नाही. == विधानसभा मतदासंघ == लोकसभा मतदारसंघ क्र. १८ - बशीरहाटमध्ये २००९ पासून खालील ७ विधानसभा मतदारसंघ समाविष्ट करण्यात आले आहेत. {| class="wikitable" ! # ! नाव ! जिल्हा |- |१ | बदुरिया | rowspan="7" | [[उत्तर २४ परगणा जिल्हा|उत्तर २४ परगणा]] |- |२ | हारोआ |- |३ | मिनाखन |- |४ | संदेशखाली |- |५ | बशीरहाट दक्षिण |- |६ | बशीरहाट उत्तर |- |७ |हिंगलगंज |} == खासदार == {| class="wikitable" !वर्ष ![[खासदार]] ! colspan="2" |पक्ष |- |[[२०१९ लोकसभा निवडणुका|२०१९]] | [[नुसरत जहाँ]] | rowspan=2 bgcolor=#32CD32| | rowspan=2 | [[तृणमूल काँग्रेस]] |- |[[२०२४ लोकसभा निवडणुका|२०२४]] |[[हाजी नुरुल इस्लाम]] |} == हे सुद्धा पहा == * [[भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची]] {{संदर्भनोंदी}} {{पश्चिम बंगाल मतदारसंघ यादी}} [[वर्ग:पश्चिम बंगालमधील लोकसभा मतदारसंघ]] 77ek8dggzvaatmr6jjneaf1q2x3kteu 2683257 2683237 2026-05-08T04:17:31Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2683257 wikitext text/x-wiki '''बशीरहाट''' हा [[भारत|भारताच्या]] ५४३ [[लोकसभा]] [[लोकसभा मतदारसंघांची यादी|मतदारसंघांपैकी]] एक मतदारसंघ आहे. हा मतदारसंघ [[पश्चिम बंगाल]] राज्यातील [[बशीरहाट]] परिसरात स्थित असून ह्यामधील सर्व सात [[पश्चिम बंगाल विधानसभा|विधानसभा]] मतदारसंघ [[उत्तर २४ परगणा जिल्हा|उत्तर २४ परगणा जिल्ह्यामध्ये]] आहेत. २०२४ साली तत्कालीन खासदार [[हाजी नुरुल इस्लाम]] ह्याचे निधन झाल्यानंतर सध्या ह्या मतदारसंघाचे प्रतिनिधित्व कोणताही खासदार करीत नाही. == विधानसभा मतदासंघ == लोकसभा मतदारसंघ क्र. १८ - बशीरहाटमध्ये २००९ पासून खालील ७ विधानसभा मतदारसंघ समाविष्ट करण्यात आले आहेत. {| class="wikitable" ! # ! नाव ! जिल्हा |- |१ | बदुरिया | rowspan="7" | [[उत्तर २४ परगणा जिल्हा|उत्तर २४ परगणा]] |- |२ | हारोआ |- |३ | मिनाखन |- |४ | संदेशखाली |- |५ | बशीरहाट दक्षिण |- |६ | बशीरहाट उत्तर |- |७ |हिंगलगंज |} == खासदार == {| class="wikitable" !वर्ष ![[खासदार]] ! colspan="2" |पक्ष |- |[[२०१९ लोकसभा निवडणुका|२०१९]] | [[नुसरत जहाँ]] | rowspan=2 bgcolor=#32CD32| | rowspan=2 | [[तृणमूल काँग्रेस]] |- |[[२०२४ लोकसभा निवडणुका|२०२४]] |[[हाजी नुरुल इस्लाम]] |} == हे सुद्धा पहा == * [[भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची]] {{संदर्भनोंदी}} {{पश्चिम बंगाल मतदारसंघ यादी}} [[वर्ग:पश्चिम बंगालमधील लोकसभा मतदारसंघ]] [[वर्ग:उत्तर २४ परगणा जिल्हा]] 72c725c3bhjzma7f5ceaw80pipwq2pe 0 51391 2683205 2623293 2026-05-07T13:15:32Z Abhijitsathe 4193 2683205 wikitext text/x-wiki '''डमडम''' हा [[भारत|भारताच्या]] ५४३ [[लोकसभा]] [[लोकसभा मतदारसंघांची यादी|मतदारसंघांपैकी]] एक मतदारसंघ आहे. हा मतदारसंघ [[पश्चिम बंगाल]] राज्यातील [[कोलकाता]] महानगरामधील [[डमडम]] परिसरात स्थित असून ह्यामधील सर्व सात [[पश्चिम बंगाल विधानसभा|विधानसभा]] मतदारसंघ [[उत्तर २४ परगणा जिल्हा|उत्तर २४ परगणा जिल्ह्यामध्ये]] आहेत. २००९ सालापासून [[तृणमूल काँग्रेस]]चे [[सौगाता रॉय]] हे येथून सलग ४ वेळा लोकसभेवर निवडून गेले आहेत. == विधानसभा मतदासंघ == लोकसभा मतदारसंघ क्र. १६ - डमडममध्ये २००९ पासून खालील ७ विधानसभा मतदारसंघ समाविष्ट करण्यात आले आहेत. {| class="wikitable" ! # ! नाव ! जिल्हा |- |१ | खारदाहा | rowspan="7" | [[उत्तर २४ परगणा जिल्हा|उत्तर २४ परगणा]] |- |२ | डमडम उत्तर |- |३ | पानीहाटी |- |४ | कमरहाटी |- |५ | बडानगर |- |६ | डमडम |- |७ |राजरहाट-गोपालपूर |} == खासदार == {| class="wikitable" !वर्ष ![[खासदार]] ! colspan="2" |पक्ष |- |[[२०१९ लोकसभा निवडणुका|२०१९]] | rowspan=2 | [[सौगाता रॉय]] | rowspan=2 bgcolor=#32CD32| | rowspan=2 | [[तृणमूल काँग्रेस]] |- |[[२०२४ लोकसभा निवडणुका|२०२४]] |} == हे सुद्धा पहा == * [[भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची]] {{संदर्भनोंदी}} {{पश्चिम बंगाल मतदारसंघ यादी}} [[वर्ग:पश्चिम बंगालमधील लोकसभा मतदारसंघ]] 36ijp5rqdvaxz9sem3cj9bp5mqeib10 0 51399 2683261 2623297 2026-05-08T04:37:59Z Abhijitsathe 4193 2683261 wikitext text/x-wiki '''जयनगर''' हा [[भारत|भारताच्या]] ५४३ [[लोकसभा]] [[लोकसभा मतदारसंघांची यादी|मतदारसंघांपैकी]] एक मतदारसंघ आहे. हा मतदारसंघ [[पश्चिम बंगाल]] राज्यातील [[जयनगर मजिलपुर]] परिसरात स्थित असून ह्यामधील सर्व सात [[पश्चिम बंगाल विधानसभा|विधानसभा]] मतदारसंघ [[दक्षिण २४ परगणा जिल्हा|दक्षिण २४ परगणा जिल्ह्यामध्ये]] आहेत. १९८० ते २००९ दरम्यान [[क्रांतिकारी समाजवादी पक्ष]]ाचे [[सनतकुमार मंडल]] हे ह्या मतदारसंघामधून सलग ८ वेळा निवडून आले. == विधानसभा मतदासंघ == लोकसभा मतदारसंघ क्र. १९ - जयनगरमध्ये २००९ पासून खालील ७ विधानसभा मतदारसंघ समाविष्ट करण्यात आले आहेत. {| class="wikitable" ! # ! नाव ! जिल्हा |- |१ | गोसाबा | rowspan="7" | [[दक्षिण २४ परगणा जिल्हा|दक्षिण २४ परगणा]] |- |२ | बसंती |- |३ | कुल्ताली |- |४ | जयनगर |- |५ | कॅनिंग पश्चिम |- |६ | कॅनिंग पूर्व |- |७ |मगरहाट पूर्व |} == खासदार == {| class="wikitable" !वर्ष ![[खासदार]] ! colspan="2" |पक्ष |- |[[२०१९ लोकसभा निवडणुका|२०१९]] | rowspan=2 | [[प्रतिभा मंडल]] | rowspan=2 bgcolor=#32CD32| | rowspan=2 | [[तृणमूल काँग्रेस]] |- |[[२०२४ लोकसभा निवडणुका|२०२४]] |} == हे सुद्धा पहा == * [[भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची]] {{संदर्भनोंदी}} {{पश्चिम बंगाल मतदारसंघ यादी}} [[वर्ग:पश्चिम बंगालमधील लोकसभा मतदारसंघ]] pkg0t0r1700azhh4f17sjj0kmxof564 2683262 2683261 2026-05-08T04:38:15Z Abhijitsathe 4193 /* खासदार */ 2683262 wikitext text/x-wiki '''जयनगर''' हा [[भारत|भारताच्या]] ५४३ [[लोकसभा]] [[लोकसभा मतदारसंघांची यादी|मतदारसंघांपैकी]] एक मतदारसंघ आहे. हा मतदारसंघ [[पश्चिम बंगाल]] राज्यातील [[जयनगर मजिलपुर]] परिसरात स्थित असून ह्यामधील सर्व सात [[पश्चिम बंगाल विधानसभा|विधानसभा]] मतदारसंघ [[दक्षिण २४ परगणा जिल्हा|दक्षिण २४ परगणा जिल्ह्यामध्ये]] आहेत. १९८० ते २००९ दरम्यान [[क्रांतिकारी समाजवादी पक्ष]]ाचे [[सनतकुमार मंडल]] हे ह्या मतदारसंघामधून सलग ८ वेळा निवडून आले. == विधानसभा मतदासंघ == लोकसभा मतदारसंघ क्र. १९ - जयनगरमध्ये २००९ पासून खालील ७ विधानसभा मतदारसंघ समाविष्ट करण्यात आले आहेत. {| class="wikitable" ! # ! नाव ! जिल्हा |- |१ | गोसाबा | rowspan="7" | [[दक्षिण २४ परगणा जिल्हा|दक्षिण २४ परगणा]] |- |२ | बसंती |- |३ | कुल्ताली |- |४ | जयनगर |- |५ | कॅनिंग पश्चिम |- |६ | कॅनिंग पूर्व |- |७ |मगरहाट पूर्व |} == खासदार == {| class="wikitable" !वर्ष ![[खासदार]] ! colspan="2" |पक्ष |- |[[२०१९ लोकसभा निवडणुका|२०१९]] | rowspan=2 | [[प्रतिमा मंडल]] | rowspan=2 bgcolor=#32CD32| | rowspan=2 | [[तृणमूल काँग्रेस]] |- |[[२०२४ लोकसभा निवडणुका|२०२४]] |} == हे सुद्धा पहा == * [[भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची]] {{संदर्भनोंदी}} {{पश्चिम बंगाल मतदारसंघ यादी}} [[वर्ग:पश्चिम बंगालमधील लोकसभा मतदारसंघ]] l58nddbsyqikt5n4ykkuht9aplrxc14 0 51403 2683303 2623356 2026-05-08T08:32:00Z Abhijitsathe 4193 2683303 wikitext text/x-wiki '''मथुरापूर''' हा [[भारत|भारताच्या]] ५४३ [[लोकसभा]] [[लोकसभा मतदारसंघांची यादी|मतदारसंघांपैकी]] एक मतदारसंघ आहे. हा मतदारसंघ [[पश्चिम बंगाल]] राज्यातील मथुरापूर परिसरात स्थित असून ह्यामधील सर्व सात [[पश्चिम बंगाल विधानसभा|विधानसभा]] मतदारसंघ [[दक्षिण २४ परगणा जिल्हा|दक्षिण २४ परगणा जिल्ह्यामध्ये]] आहेत. हा मतदारसंघ केवळ [[अनुसूचित जाती आणि अनुसूचित जमाती|अनुसूचित जातीच्या]] उमेदवारांसाठी आरक्षित आहे. == विधानसभा मतदासंघ == लोकसभा मतदारसंघ क्र. २० - मथुरापूरमध्ये २००९ पासून खालील ७ विधानसभा मतदारसंघ समाविष्ट करण्यात आले आहेत. {| class="wikitable" ! # ! नाव ! जिल्हा |- |१ | पथरप्रतिमा | rowspan="7" | [[दक्षिण २४ परगणा जिल्हा|दक्षिण २४ परगणा]] |- |२ | काकद्वीप |- |३ | सागर |- |४ | कुल्पी |- |५ | रायदिघी |- |६ | मंदिरबझार |- |७ |मगरहाट पश्चिम |} == खासदार == {| class="wikitable" !वर्ष ![[खासदार]] ! colspan="2" |पक्ष |- |[[२०१९ लोकसभा निवडणुका|२०१९]] | [[चौधरी मोहन जतुआ]] | rowspan=2 bgcolor=#32CD32| | rowspan=2 | [[तृणमूल काँग्रेस]] |- |[[२०२४ लोकसभा निवडणुका|२०२४]] |[[बापी हलदर]] |} == हे सुद्धा पहा == * [[भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची]] {{संदर्भनोंदी}} {{पश्चिम बंगाल मतदारसंघ यादी}} [[वर्ग:पश्चिम बंगालमधील लोकसभा मतदारसंघ]] g7dvuciyc2q1rka97bmdob0bkiopa3c 0 60848 2683325 2471422 2026-05-08T11:31:18Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2683325 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट इंग्लंड काउंटी | नाव = ग्रेटर लंडन | चित्र = | ब्रीदवाक्य = | नकाशा = [[File:Greater London UK locator map 2010.svg|250px|within England]] | दर्जा = औपचारिक काउंटी | प्रदेश = [[ग्रेटर लंडन]] | क्षेत्रफळक्रम = | क्षेत्रफळ = १५७२ | iso = | मुख्यालय = [[लंडन]] | लोकसंख्याक्रम = पहिला | लोकसंख्यातारीख = २०११ | लोकसंख्या = ८१,७३,१९४ | घनता = ५२०६ | वांशिकता = ६९% श्वेतवर्णीय<br />४.३% दक्षिण आशियाई<br />१.६% कृष्णवर्णीय | संसदसदस्य = ७३ | जिल्हेनकाशा = [[Image:London-boroughs.svg|150px|ग्रेटर लंडन]] | जिल्हे = }} '''ग्रेटर लंडन''' हा [[इंग्लंड]]मधील नऊ [[इंग्लंडचे प्रदेश|राजकीय विभागांपैकी]] एक विभाग तसेच एक महानगरी काउंटी आहे. [[युनायटेड किंग्डम]]ची राजधानी [[लंडन]], [[वेस्टमिन्स्टर]] शहर ग्रेटर लंडनचे प्रमुख व सर्वात प्रसिद्ध भाग आहेत. ग्रेटर लंडन काउंटी एकूण ३२ बरो (जिल्हे) व [[सिटी ऑफ लंडन]] अशा ३३ उपविभागांमध्ये विभागला गेला आहे. ==विभाग== {| class="toccolours" style="margin:0 auto; backgrond:none;" | style="padding-right:1em;" | <ol> <li>[[सिटी ऑफ लंडन]]</li> <li>[[सिटी ऑफ वेस्टमिन्स्टर]]</li> <li>[[केन्सिंग्टन व चेल्सी]]</li> <li>[[हॅमरस्मिथ व फुलहॅम]]</li> <li>[[वॅंड्सवर्थ]]</li> <li>[[लॅंबेथ]]</li> <li>[[साउथवार्क]]</li> <li>[[टॉवर हॅम्लेट्स]]</li> <li>[[हॅक्नी]]</li> <li>[[आयस्लिंग्टन]]</li> <li>[[कॅम्डेन (लंडन)|कॅम्डेन]]</li> <li>[[ब्रेंट]]</li> <li>[[ईलिंग]]</li> <li>[[हाउन्स्लो]]</li> <li>[[रिचमंड अपॉन थेम्स]]</li> <li>[[किंग्स्टन अपॉन थेम्स]]</li> <li>[[मर्टन]]</li> </ol> | style="background:#FFF; padding:0 1em;" class="toccolours"| [[चित्र:London-boroughs.svg|center|400 px]] | <ol start="18"> <li>[[सटन]]</li> <li>[[क्रॉयडॉन]]</li> <li>[[ब्रॉम्ली]]</li> <li>[[लुईसहॅम]]</li> <li>[[ग्रीनवीच]]</li> <li>[[बेक्स्ली]]</li> <li>[[हॅवरिंग]]</li> <li>[[बार्किंग व डॅगेनहॅम]]</li> <li>[[रेडब्रिज]]</li> <li>[[न्यूहॅम]]</li> <li>[[वॉल्टन फॉरेस्ट]]</li> <li>[[हॅरिंगे]]</li> <li>[[एन्फील्ड]]</li> <li>[[बार्नेट]]</li> <li>[[हॅरो]]</li> <li>[[हिलिंग्डन]]</li> </ol> |} ==जनसांख्यिकी== २०११ सालच्या ब्रिटिश गणनेनुसार ग्रेटर लंडनची लोकसंख्या सुमारे ८२ लाख होती. {| class="wikitable" |- ! colspan="2" | २०११ ब्रिटन जनगणना<ref name=Pop2011>{{जर्नल स्रोत | title = A summary of countries of birth in London | publisher = Office for National Statistics | work = Census Update | volume = 2011 | दुवा = http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/2011-census/key-statistics-for-local-authorities-in-england-and-wales/rft-table-qs203ew.xls | page = page 1 | date = 11 December 2012 | accessdate = 12 December 2011 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20150924115034/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/2011-census/key-statistics-for-local-authorities-in-england-and-wales/rft-table-qs203ew.xls | archivedate = 2015-09-24 | url-status = dead }}</ref> |- ! '''जन्मदेश''' || '''लोकसंख्या''' |- |{{देशध्वज|United Kingdom}} ||5,175,677 |- |{{देशध्वज|India}} ||262,247 |- | {{देशध्वज|Poland}} ||158,300 |- |{{देशध्वज|Republic of Ireland}} ||129,807 |- | {{देशध्वज|Nigeria}} ||114,718 |- | {{देशध्वज|Pakistan}} ||112,457 |- |{{देशध्वज|Bangladesh}} ||109,948 |- |{{देशध्वज|Jamaica}} ||87,467 |- | {{देशध्वज|Sri Lanka}} ||84,542 |- | {{देशध्वज|France}} ||66,654 |- |{{देशध्वज|South Africa}} ||66,654 |- | {{देशध्वज|Kenya}} ||66,311 |- | {{देशध्वज|Somalia}} ||65,333 |- | {{देशध्वज|United States}} ||63,920 |- | {{देशध्वज|Italy}} ||62,050 |- |{{देशध्वज|Ghana}} ||62,896 |- | {{देशध्वज|Turkey}} ||59,596 |- | {{देशध्वज|Germany}} ||55,476 |- | {{देशध्वज|Australia}} ||53,959 |- | {{देशध्वज|Romania}} ||44,848 |- | {{देशध्वज|Philippines}} ||44,199 |- | {{देशध्वज|Portugal}} ||41,041 |- | {{देशध्वज|Lithuania}} ||39,817 |- | {{देशध्वज|China}} ||39,452 |- | {{देशध्वज|Iran}} ||37,339 |- | {{देशध्वज|Spain}} ||35,880 |- | {{देशध्वज|Hong Kong}} ||26,435 |- | {{देशध्वज|Zimbabwe}} ||21,039 |} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} == बाह्य दुवे == * [http://www.london.gov.uk ग्रेटर लंडन प्राधिकरण] * [http://www.greaterlondononline.co.uk ग्रेटर लंडन ऑनलाइन] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160221030626/http://www.greaterlondononline.co.uk/ |date=2016-02-21 }} {{कॉमन्स|Greater London|{{लेखनाव}}}} {{इंग्लंड काउंटी}} {{इंग्लंडचे प्रदेश}} [[वर्ग:लंडनचा भूगोल]] [[वर्ग:इंग्लंडच्या काउंट्या]] [[वर्ग:इंग्लंडचे प्रदेश]] [[वर्ग:लंडन]] 5dno2l2ujwxkaesjkyejmgrw80jqtdm 0 65007 2683220 2683056 2026-05-07T14:37:11Z अभय नातू 206 शुद्धलेखन 2683220 wikitext text/x-wiki [[पद्मश्री]] पुरस्कार हा भारतातील चौथा सर्वोच्च नागरी पुरस्कार आहे. - विजेते, [[इ.स. १९५४]]-[[इ.स. १९५९]] === इ.स. १९५४ मधील पुरस्कार विजेते === {| class="wikitable sortable" cellspacing="2" cellpadding="4" border="0" width="100%" ! वर्ष ! नाव ! कार्यक्षेत्र ! राज्य ! देश |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५४|१९५४]] || डॉ. [[बीर भान भाटिया]] || वैद्यकीय || [[दिल्ली]] || भारत |- |[[इ.स. १९५४|१९५४]] || डॉ. [[के.आर. चक्रवर्ती]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी || [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५४|१९५४]] || डॉ. [[मथरा दास पाहवा]] || वैद्यकीय || [[आसाम]] || भारत |- |[[इ.स. १९५४|१९५४]] || श्री [[रेलांगी वेंकटा रामया]]|| कला|| [[आंध्र प्रदेश]] || भारत |- |[[इ.स. १९५४|१९५४]] || [[अमलप्रवा दास]] || नागरी सेवा || [[आसाम]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५४|१९५४]] || [[एस.पी.पी. थोरात|ले. जन. एस. पि. पाटील थोरात]] || नागरी सेवा|| [[महाराष्ट्र]] || भारत |- |[[इ.स. १९५४|१९५४]] || श्री [[अखिल चंद्रा मित्रा]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी || [[उत्तर प्रदेश]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५४|१९५४]] || श्री [[अप्पा साहेब बाला साहेब पंत]] || नागरी सेवा|| [[महाराष्ट्र]] || भारत |- |[[इ.स. १९५४|१९५४]] || श्री [[मचानी सोमप्प]] || नागरी सेवा || [[आंध्र प्रदेश]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५४|१९५४]] || श्री [[रामजी वसंत खानोलकर]] || वैद्यकीय || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- |[[इ.स. १९५४|१९५४]] || श्री [[शंकर पिल्लै]] || साहित्य & शिक्षण || [[दिल्ली]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५४|१९५४]] || श्री [[सुरिंदर कुमार डे]] || नागरी सेवा|| [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- |[[इ.स. १९५४|१९५४]] || श्री [[तारलोक सिंग]] || नागरी सेवा|| [[पंजाब]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५४|१९५४]] || श्रीमती [[अचम्मा मथाइ]] || नागरी सेवा || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- |[[इ.स. १९५४|१९५४]] || श्रीमती [[आशा देवी आर्यनायकम]] || समाजसेवा || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५४|१९५४]] || श्रीमती [[भाग मेहता]] || नागरी सेवा|| [[गुजरात]] || भारत |- |[[इ.स. १९५४|१९५४]] || श्रीमती [[कॅप्टन पेरिन]] || नागरी सेवा || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५४|१९५४]] || श्रीमती [[म्रण्मयी राय]] || नागरी सेवा || [[आंध्र प्रदेश]] || भारत |} === इ.स. १९५५ मधील पुरस्कार विजेते === {| class="wikitable sortable" cellspacing="2" cellpadding="4" border="0" width="100%" ! वर्ष ! नाव ! कार्यक्षेत्र ! राज्य ! देश |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५५]] || डॉ. [[मानेश प्रसाद मेहरा]] || वैद्यकीय || [[उत्तर प्रदेश]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५५]] || डॉ. [[प्रकाश वर्घेसे बेंजामिन]] || वैद्यकीय || [[केरळ]] || भारत |- |[[इ.स. १९५५]] || डॉ. [[सिद्दा नाथ कौल]] || वैद्यकीय || [[दिल्ली]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५५]] || [[पं. ओंकार नाथ ठाकुर]] || कला || [[गुजरात]] || भारत |- |[[इ.स. १९५५]] || श्री [[दिगंबर वासुदेव जोगळेकर]] || नागरी सेवा|| [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५५]] || श्री [[हबिबुर रहमान]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी || [[दिल्ली]] || भारत |- |[[इ.स. १९५५]] || श्री [[हुमायुन मिर्झा]] || नागरी सेवा|| [[कर्नाटक]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५५]] || श्री [[केवल सिंग चौधरी]] || नागरी सेवा|| [[पंजाब]] || भारत |- |[[इ.स. १९५५]] || श्री [[क्रृष्णकांत हांडिकी]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[आसाम]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५५]] || श्री [[ल़क्ष्मीनारायण साहु]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[ओडिशा|ओडिशा]] || भारत |- |[[इ.स. १९५५]] || श्री [[मानक जहांगिर भिकाजी मानेकजी]] || नागरी सेवा|| [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५५]] || श्रीमती. [[मेरी क्लबवाल जाधव]] || समाज कार्य|| [[तामिलनाडु]] || भारत |- |[[इ.स. १९५५]] || श्रीमती. [[रतन शास्त्री]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[राजस्थान]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५५]] || श्रीमती. [[झरिना करिमभाय]] || समाज कार्य || [[महाराष्ट्र]] || भारत |} === इ.स. १९५६ मधील पुरस्कार विजेते === {| class="wikitable sortable" cellspacing="2" cellpadding="4" border="0" width="100%" ! वर्ष ! नाव ! कार्यक्षेत्र ! राज्य ! देश |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५६]] || डॉ. [[चिंतामण गोविंद पंडित]] || वैद्यकीय || [[गुजरात]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५६]] || डॉ. [[आयझक सॅंत्रा]] || वैद्यकीय || [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- |[[इ.स. १९५६]] || डॉ. [[एम.सि. मोदी]] || वैद्यकीय || [[कर्नाटक]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५६]] || डॉ. मोहन लाल|| वैद्यकीय || [[उत्तर प्रदेश]] || भारत |- |[[इ.स. १९५६]] || डॉ. [[सोहन सिंग]] || वैद्यकीय || [[पंजाब]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५६]] || डॉ. [[सुर्या कुमार भुयान]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[राजस्थान]] || भारत |- |[[इ.स. १९५६]] || श्री [[सतिश चंद्रा मजुमदार]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी || [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५६]] || श्री [[स्थानम नरसिम्हा राव]] || कला || [[आंध्र प्रदेश]] || भारत |- |[[इ.स. १९५६]] || श्री [[सुखदेव पांडे]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[उत्तराखंड]] || भारत |} === इ.स. १९५७ मधील पुरस्कार विजेते === {| class="wikitable sortable" cellspacing="2" cellpadding="4" border="0" width="100%" ! वर्ष ! नाव ! कार्यक्षेत्र ! राज्य ! देश |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५७]] || डॉ. [[खुशदेव सिंग]] || वैद्यकीय || [[पंजाब]] || भारत |- |[[इ.स. १९५७]] || डॉ. [[क्रिश्नास्वामी रामैया]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी || [[आंध्र प्रदेश]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५७]] || डॉ. [[शियाली रामारिथा रंगनाथन]] || Librarianship || [[कर्नाटक]] || भारत |- |[[इ.स. १९५७]] || [[मेजर गुरबक्श सिंग]] || नागरी सेवा|| [[तामिलनाडु]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५७]] || [[मेजर रालेंगनाओ खथिंग]] || Public Affairs || [[मनिपुर]] || भारत |- |[[इ.स. १९५७]] || श्री [[आत्माराम रामचंद चेल्लानी]] || नागरी सेवा|| [[आंध्र प्रदेश]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५७]] || श्री [[बलबिर सिंग]] || क्रीडा || [[चंदिगढ]] || भारत |- |[[इ.स. १९५७]] || श्री [[द्वारम वेंकटस्वामी नायडू]] || कला|| [[आंध्र प्रदेश]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५७]] || श्री [[जसवंतराय जयंतीलाल अंजरीया]] || नागरी सेवा|| [[महाराष्ट्र]] || भारत |- |[[इ.स. १९५७]] || श्री [[लक्ष्मण महादेव चितळे]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५७]] || श्री [[नारायण स्वामी धर्मराजन]] || नागरी सेवा|| [[तामिलनाडु]] || भारत |- |[[इ.स. १९५७]] || श्री [[राम प्रकाश गहलोत]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी || [[दिल्ली]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५७]] || श्री [[समरेंद्रनाथ सेन]] || नागरी सेवा|| [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- |[[इ.स. १९५७]] || श्री [[सुधिर राजन खस्तिगिर]] || कला || [[उत्तर प्रदेश]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५७]] || श्री [[थक्कडु नातेससस्त्रिगल जगदिसन]] || समाजकार्य || [[तामिलनाडु]] || भारत |- |[[इ.स. १९५७]] || Smt. [[नलिनी बाला देवी]] || साहित्य & शिक्षण || [[आसाम]] || भारत |} === इ.स. १९५८ मधील पुरस्कार विजेते === {| class="wikitable sortable" cellspacing="2" cellpadding="4" border="0" width="100%" ! वर्ष ! नाव ! कार्यक्षेत्र ! राज्य ! देश |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५८]] || [[ब्रिग. राम सिंग]] || नागरी सेवा|| [[पंजाब (भारत)| पंजाब]] || भारत |- | [[इ.स. १९५८]] || डॉ. [[अर्गुला नागाराजा राव]] || व्यापार व उद्योग || [[आंध्र प्रदेश]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe | [[इ.स. १९५८]] || डॉ. [[बाल राज निझावान]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी || || [[ऑस्ट्रेलिया]] |- | [[इ.स. १९५८]] || डॉ. [[बेंजामिन पेरी पाल]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी || [[दिल्ली]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe | [[इ.स. १९५८]] || डॉ. [[नवलपक्कम पार्थसारथी]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी || || [[थायलंड]] |- | [[इ.स. १९५८]] || [[नर्गिस दत्त|कुमारी नर्गिस]] || कला || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe | [[इ.स. १९५८]] || [[कुंवव दिग्विजय सिंग]] || क्रीडा || [[उत्तर प्रदेश]] || भारत |- | [[इ.स. १९५८]] || श्री [[बलवंत सिंग पुरी]] || समाजकार्य || [[पंजाब]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe | [[इ.स. १९५८]] || श्री [[देबाकी कुमार बोस]] || कला || [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- | [[इ.स. १९५८]] || श्री [[लक्ष्मीनारायन पुलराम अनंथक्रुश्नन रामदास]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी || [[दिल्ली]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe | [[इ.स. १९५८]] || श्री [[मगनलाल त्रिभुवनदास व्यास]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[गुजरात]] || भारत |- | [[इ.स. १९५८]] || श्री [[मोतुरी सत्यनारायन]] || Public Affairs || [[तामिलनाडु]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe | [[इ.स. १९५८]] || श्री [[पुनामलै एकबरमन्थन]] || समाजकार्य || [[तामिलनाडु]] || भारत |- | [[इ.स. १९५८]] || श्री [[राम चंद्र वर्मा]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[उत्तर प्रदेश]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe | [[इ.स. १९५८]] || श्री [[सत्यजीत रे]] || कला || [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- | [[इ.स. १९५८]] || श्री [[शंभु महाराज]] || कला || [[उत्तर प्रदेश]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe | [[इ.स. १९५८]] || श्रीमती [[देविका राणी]] || कला || [[कर्नाटक]] || भारत |- | [[इ.स. १९५८]] || श्रीमती [[फातीमा इस्माइल]] || समाजकार्य || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe | [[इ.स. १९५८]] || श्रीमती [[आर.एस. सुब्बलक्ष्मी]] || समाजकार्य || [[तामिलनाडु]] || भारत |} === इ.स. १९५९ मधील पुरस्कार विजेते === {| class="wikitable sortable" cellspacing="2" cellpadding="4" border="0" width="100%" ! वर्ष ! नाव ! क्षेत्र ! राज्य ! देश |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५९]]|| डॉ. [[मेरी रत्नम्मा इसाक]] || समाजकार्य || [[कर्नाटक]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५९]] || डॉ. [[आत्मा राम (उद्योजक)|आत्मा राम]] || व्यापार उदीम || [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- |[[इ.स. १९५९]] || डॉ. [[बद्री नाथ उप्पल]] || विज्ञान आणि तंत्रज्ञान || [[चंडीगढ]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५९]] || डॉ. [[शिवाजी गणेश पटवर्धन]] || वैद्यकशास्त्र || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- |[[इ.स. १९५९]] || [[शैला बाला दास]] || समाजकार्य || [[ओडिशा|ओडिशा]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५९]] || [[बलवंत सिंग नग]] || नागरी सेवा|| [[पंजाब]] || भारत |- |[[इ.स. १९५९]] || [[गणेश गोबिंद कारखानीस]] || समाजकार्य || [[कर्नाटक]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५९]] || [[होमी नुसरवानजी सेठना]] || विज्ञान आणि तंत्रज्ञान || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- |[[इ.स. १९५९]]|| [[कोमारव्होलू चंद्रशेखरन]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[तामिलनाडु]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५९]]|| [[लक्ष्मण सिंग जंगपांगी]] || समाजकार्य || [[ओडिशा|ओडिशा]] || भारत |- |[[इ.स. १९५९]]|| [[मनोहर बळवंत दिवान]] || समाजकार्य || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५९]]|| [[मॅथ्यू कंदातिल मतुल्ला]] || नागरी सेवा|| [[कर्नाटक]] || भारत |- |[[इ.स. १९५९]]|| [[मिहिर सेन]] || क्रीडा || [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५९]]|| [[मिल्खा सिंग]] || क्रीडा || [[चंडीगढ]] || भारत |- |[[इ.स. १९५९]]|| [[ओम प्रकाश माथुर]] || विज्ञान आणि तंत्रज्ञान || [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५९]]|| [[ओंकार श्रीनिवास मूर्ती]] || नागरी सेवा|| [[तामिलनाडु]] || भारत |- |[[इ.स. १९५९]]|| [[परमेश्वरन कुट्टप्प पणिक्कर]] || नागरी सेवा|| [[केरळ]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५९]]|| [[परिक्षितलाल लल्लुभाई मजमुदार]] || समाजकार्य || [[गुजरात]] || भारत |- |[[इ.स. १९५९]]|| [[प्रतापी गिरधारीलाल मेहता]] || Public Affairs || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५९]]|| [[सुरेन्द्र नाथ कर]] || विज्ञान आणि तंत्रज्ञान || [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |} {{क्रम |यादी=[[:वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते|पद्मश्री पुरस्कार विजेते]] |मागील=पुरस्कार नव्हता |पुढील=[[पद्मश्री पुरस्कार विजेते १९६०-१९६९]] |पासून=[[इ.स. १९५४]] |पर्यंत=[[इ.स. १९५९]] }} [[वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते]] svis0nzol0zaoz5fa6kesaq8hgoe97i 2683222 2683220 2026-05-07T14:45:02Z अभय नातू 206 /* इ.स. १९५४ मधील पुरस्कार विजेते */ 2683222 wikitext text/x-wiki [[पद्मश्री]] पुरस्कार हा भारतातील चौथा सर्वोच्च नागरी पुरस्कार आहे. - विजेते, [[इ.स. १९५४]]-[[इ.स. १९५९]] === इ.स. १९५४ मधील पुरस्कार विजेते === {| class="wikitable sortable" cellspacing="2" cellpadding="4" border="0" width="100%" ! वर्ष ! नाव ! कार्यक्षेत्र ! राज्य ! देश |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५४|१९५४]] || डॉ. [[बीर भान भाटिया]] || वैद्यकीय || [[दिल्ली]] || भारत |- |[[इ.स. १९५४|१९५४]] || डॉ. [[के.आर. चक्रवर्ती]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी || [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५४|१९५४]] || डॉ. [[मथरा दास पाहवा]] || वैद्यकीय || [[आसाम]] || भारत |- |[[इ.स. १९५४|१९५४]] || श्री [[रेलांगी वेंकटा रामया]]|| कला|| [[आंध्र प्रदेश]] || भारत |- |[[इ.स. १९५४|१९५४]] || [[अमलप्रवा दास]] || नागरी सेवा || [[आसाम]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५४|१९५४]] || [[एस.पी.पी. थोरात|ले. जन. एस. पि. पाटील थोरात]] || नागरी सेवा|| [[महाराष्ट्र]] || भारत |- |[[इ.स. १९५४|१९५४]] || श्री [[अखिल चंद्रा मित्रा]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी || [[उत्तर प्रदेश]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५४|१९५४]] || श्री [[अप्पा साहेब बाला साहेब पंत]] || नागरी सेवा|| [[महाराष्ट्र]] || भारत |- |[[इ.स. १९५४|१९५४]] || श्री [[मचानी सोमप्प]] || नागरी सेवा || [[आंध्र प्रदेश]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५४|१९५४]] || श्री [[वसंत रामजी खानोलकर]] || वैद्यकीय || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- |[[इ.स. १९५४|१९५४]] || श्री [[शंकर पिल्लै]] || साहित्य & शिक्षण || [[दिल्ली]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५४|१९५४]] || श्री [[सुरिंदर कुमार डे]] || नागरी सेवा|| [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- |[[इ.स. १९५४|१९५४]] || श्री [[तारलोक सिंग]] || नागरी सेवा|| [[पंजाब]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५४|१९५४]] || श्रीमती [[अचम्मा मथाइ]] || नागरी सेवा || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- |[[इ.स. १९५४|१९५४]] || श्रीमती [[आशा देवी आर्यनायकम]] || समाजसेवा || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५४|१९५४]] || श्रीमती [[भाग मेहता]] || नागरी सेवा|| [[गुजरात]] || भारत |- |[[इ.स. १९५४|१९५४]] || श्रीमती [[कॅप्टन पेरिन]] || नागरी सेवा || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५४|१९५४]] || श्रीमती [[म्रण्मयी राय]] || नागरी सेवा || [[आंध्र प्रदेश]] || भारत |} === इ.स. १९५५ मधील पुरस्कार विजेते === {| class="wikitable sortable" cellspacing="2" cellpadding="4" border="0" width="100%" ! वर्ष ! नाव ! कार्यक्षेत्र ! राज्य ! देश |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५५]] || डॉ. [[मानेश प्रसाद मेहरा]] || वैद्यकीय || [[उत्तर प्रदेश]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५५]] || डॉ. [[प्रकाश वर्घेसे बेंजामिन]] || वैद्यकीय || [[केरळ]] || भारत |- |[[इ.स. १९५५]] || डॉ. [[सिद्दा नाथ कौल]] || वैद्यकीय || [[दिल्ली]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५५]] || [[पं. ओंकार नाथ ठाकुर]] || कला || [[गुजरात]] || भारत |- |[[इ.स. १९५५]] || श्री [[दिगंबर वासुदेव जोगळेकर]] || नागरी सेवा|| [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५५]] || श्री [[हबिबुर रहमान]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी || [[दिल्ली]] || भारत |- |[[इ.स. १९५५]] || श्री [[हुमायुन मिर्झा]] || नागरी सेवा|| [[कर्नाटक]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५५]] || श्री [[केवल सिंग चौधरी]] || नागरी सेवा|| [[पंजाब]] || भारत |- |[[इ.स. १९५५]] || श्री [[क्रृष्णकांत हांडिकी]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[आसाम]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५५]] || श्री [[ल़क्ष्मीनारायण साहु]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[ओडिशा|ओडिशा]] || भारत |- |[[इ.स. १९५५]] || श्री [[मानक जहांगिर भिकाजी मानेकजी]] || नागरी सेवा|| [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५५]] || श्रीमती. [[मेरी क्लबवाल जाधव]] || समाज कार्य|| [[तामिलनाडु]] || भारत |- |[[इ.स. १९५५]] || श्रीमती. [[रतन शास्त्री]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[राजस्थान]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५५]] || श्रीमती. [[झरिना करिमभाय]] || समाज कार्य || [[महाराष्ट्र]] || भारत |} === इ.स. १९५६ मधील पुरस्कार विजेते === {| class="wikitable sortable" cellspacing="2" cellpadding="4" border="0" width="100%" ! वर्ष ! नाव ! कार्यक्षेत्र ! राज्य ! देश |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५६]] || डॉ. [[चिंतामण गोविंद पंडित]] || वैद्यकीय || [[गुजरात]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५६]] || डॉ. [[आयझक सॅंत्रा]] || वैद्यकीय || [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- |[[इ.स. १९५६]] || डॉ. [[एम.सि. मोदी]] || वैद्यकीय || [[कर्नाटक]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५६]] || डॉ. मोहन लाल|| वैद्यकीय || [[उत्तर प्रदेश]] || भारत |- |[[इ.स. १९५६]] || डॉ. [[सोहन सिंग]] || वैद्यकीय || [[पंजाब]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५६]] || डॉ. [[सुर्या कुमार भुयान]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[राजस्थान]] || भारत |- |[[इ.स. १९५६]] || श्री [[सतिश चंद्रा मजुमदार]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी || [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५६]] || श्री [[स्थानम नरसिम्हा राव]] || कला || [[आंध्र प्रदेश]] || भारत |- |[[इ.स. १९५६]] || श्री [[सुखदेव पांडे]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[उत्तराखंड]] || भारत |} === इ.स. १९५७ मधील पुरस्कार विजेते === {| class="wikitable sortable" cellspacing="2" cellpadding="4" border="0" width="100%" ! वर्ष ! नाव ! कार्यक्षेत्र ! राज्य ! देश |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५७]] || डॉ. [[खुशदेव सिंग]] || वैद्यकीय || [[पंजाब]] || भारत |- |[[इ.स. १९५७]] || डॉ. [[क्रिश्नास्वामी रामैया]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी || [[आंध्र प्रदेश]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५७]] || डॉ. [[शियाली रामारिथा रंगनाथन]] || Librarianship || [[कर्नाटक]] || भारत |- |[[इ.स. १९५७]] || [[मेजर गुरबक्श सिंग]] || नागरी सेवा|| [[तामिलनाडु]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५७]] || [[मेजर रालेंगनाओ खथिंग]] || Public Affairs || [[मनिपुर]] || भारत |- |[[इ.स. १९५७]] || श्री [[आत्माराम रामचंद चेल्लानी]] || नागरी सेवा|| [[आंध्र प्रदेश]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५७]] || श्री [[बलबिर सिंग]] || क्रीडा || [[चंदिगढ]] || भारत |- |[[इ.स. १९५७]] || श्री [[द्वारम वेंकटस्वामी नायडू]] || कला|| [[आंध्र प्रदेश]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५७]] || श्री [[जसवंतराय जयंतीलाल अंजरीया]] || नागरी सेवा|| [[महाराष्ट्र]] || भारत |- |[[इ.स. १९५७]] || श्री [[लक्ष्मण महादेव चितळे]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५७]] || श्री [[नारायण स्वामी धर्मराजन]] || नागरी सेवा|| [[तामिलनाडु]] || भारत |- |[[इ.स. १९५७]] || श्री [[राम प्रकाश गहलोत]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी || [[दिल्ली]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५७]] || श्री [[समरेंद्रनाथ सेन]] || नागरी सेवा|| [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- |[[इ.स. १९५७]] || श्री [[सुधिर राजन खस्तिगिर]] || कला || [[उत्तर प्रदेश]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५७]] || श्री [[थक्कडु नातेससस्त्रिगल जगदिसन]] || समाजकार्य || [[तामिलनाडु]] || भारत |- |[[इ.स. १९५७]] || Smt. [[नलिनी बाला देवी]] || साहित्य & शिक्षण || [[आसाम]] || भारत |} === इ.स. १९५८ मधील पुरस्कार विजेते === {| class="wikitable sortable" cellspacing="2" cellpadding="4" border="0" width="100%" ! वर्ष ! नाव ! कार्यक्षेत्र ! राज्य ! देश |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५८]] || [[ब्रिग. राम सिंग]] || नागरी सेवा|| [[पंजाब (भारत)| पंजाब]] || भारत |- | [[इ.स. १९५८]] || डॉ. [[अर्गुला नागाराजा राव]] || व्यापार व उद्योग || [[आंध्र प्रदेश]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe | [[इ.स. १९५८]] || डॉ. [[बाल राज निझावान]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी || || [[ऑस्ट्रेलिया]] |- | [[इ.स. १९५८]] || डॉ. [[बेंजामिन पेरी पाल]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी || [[दिल्ली]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe | [[इ.स. १९५८]] || डॉ. [[नवलपक्कम पार्थसारथी]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी || || [[थायलंड]] |- | [[इ.स. १९५८]] || [[नर्गिस दत्त|कुमारी नर्गिस]] || कला || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe | [[इ.स. १९५८]] || [[कुंवव दिग्विजय सिंग]] || क्रीडा || [[उत्तर प्रदेश]] || भारत |- | [[इ.स. १९५८]] || श्री [[बलवंत सिंग पुरी]] || समाजकार्य || [[पंजाब]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe | [[इ.स. १९५८]] || श्री [[देबाकी कुमार बोस]] || कला || [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- | [[इ.स. १९५८]] || श्री [[लक्ष्मीनारायन पुलराम अनंथक्रुश्नन रामदास]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी || [[दिल्ली]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe | [[इ.स. १९५८]] || श्री [[मगनलाल त्रिभुवनदास व्यास]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[गुजरात]] || भारत |- | [[इ.स. १९५८]] || श्री [[मोतुरी सत्यनारायन]] || Public Affairs || [[तामिलनाडु]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe | [[इ.स. १९५८]] || श्री [[पुनामलै एकबरमन्थन]] || समाजकार्य || [[तामिलनाडु]] || भारत |- | [[इ.स. १९५८]] || श्री [[राम चंद्र वर्मा]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[उत्तर प्रदेश]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe | [[इ.स. १९५८]] || श्री [[सत्यजीत रे]] || कला || [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- | [[इ.स. १९५८]] || श्री [[शंभु महाराज]] || कला || [[उत्तर प्रदेश]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe | [[इ.स. १९५८]] || श्रीमती [[देविका राणी]] || कला || [[कर्नाटक]] || भारत |- | [[इ.स. १९५८]] || श्रीमती [[फातीमा इस्माइल]] || समाजकार्य || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe | [[इ.स. १९५८]] || श्रीमती [[आर.एस. सुब्बलक्ष्मी]] || समाजकार्य || [[तामिलनाडु]] || भारत |} === इ.स. १९५९ मधील पुरस्कार विजेते === {| class="wikitable sortable" cellspacing="2" cellpadding="4" border="0" width="100%" ! वर्ष ! नाव ! क्षेत्र ! राज्य ! देश |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५९]]|| डॉ. [[मेरी रत्नम्मा इसाक]] || समाजकार्य || [[कर्नाटक]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५९]] || डॉ. [[आत्मा राम (उद्योजक)|आत्मा राम]] || व्यापार उदीम || [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- |[[इ.स. १९५९]] || डॉ. [[बद्री नाथ उप्पल]] || विज्ञान आणि तंत्रज्ञान || [[चंडीगढ]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५९]] || डॉ. [[शिवाजी गणेश पटवर्धन]] || वैद्यकशास्त्र || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- |[[इ.स. १९५९]] || [[शैला बाला दास]] || समाजकार्य || [[ओडिशा|ओडिशा]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५९]] || [[बलवंत सिंग नग]] || नागरी सेवा|| [[पंजाब]] || भारत |- |[[इ.स. १९५९]] || [[गणेश गोबिंद कारखानीस]] || समाजकार्य || [[कर्नाटक]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५९]] || [[होमी नुसरवानजी सेठना]] || विज्ञान आणि तंत्रज्ञान || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- |[[इ.स. १९५९]]|| [[कोमारव्होलू चंद्रशेखरन]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[तामिलनाडु]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५९]]|| [[लक्ष्मण सिंग जंगपांगी]] || समाजकार्य || [[ओडिशा|ओडिशा]] || भारत |- |[[इ.स. १९५९]]|| [[मनोहर बळवंत दिवान]] || समाजकार्य || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५९]]|| [[मॅथ्यू कंदातिल मतुल्ला]] || नागरी सेवा|| [[कर्नाटक]] || भारत |- |[[इ.स. १९५९]]|| [[मिहिर सेन]] || क्रीडा || [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५९]]|| [[मिल्खा सिंग]] || क्रीडा || [[चंडीगढ]] || भारत |- |[[इ.स. १९५९]]|| [[ओम प्रकाश माथुर]] || विज्ञान आणि तंत्रज्ञान || [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५९]]|| [[ओंकार श्रीनिवास मूर्ती]] || नागरी सेवा|| [[तामिलनाडु]] || भारत |- |[[इ.स. १९५९]]|| [[परमेश्वरन कुट्टप्प पणिक्कर]] || नागरी सेवा|| [[केरळ]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५९]]|| [[परिक्षितलाल लल्लुभाई मजमुदार]] || समाजकार्य || [[गुजरात]] || भारत |- |[[इ.स. १९५९]]|| [[प्रतापी गिरधारीलाल मेहता]] || Public Affairs || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५९]]|| [[सुरेन्द्र नाथ कर]] || विज्ञान आणि तंत्रज्ञान || [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |} {{क्रम |यादी=[[:वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते|पद्मश्री पुरस्कार विजेते]] |मागील=पुरस्कार नव्हता |पुढील=[[पद्मश्री पुरस्कार विजेते १९६०-१९६९]] |पासून=[[इ.स. १९५४]] |पर्यंत=[[इ.स. १९५९]] }} [[वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते]] mx55t1a5fhriggiuvc0t7kg8k7x1xi1 0 65008 2683258 2640902 2026-05-08T04:23:06Z अभय नातू 206 शुद्धलेखन 2683258 wikitext text/x-wiki {{भाषांतर}}{{मराठी शब्द सुचवा}} ===१९६०=== {| class="wikitable sortable" cellspacing="2" cellpadding="4" border="0" width="100%" ! वर्ष ! नाव ! क्षेत्र ! राज्य ! देश |- bgcolor=#edf3fe |१९६० || डॉ. [[ए‍म.जी. रामचंद्रन|एम. जी. रामचंद्रन]] || कला || [[तामिलनाडु]] || भारत |- |१९६० || डॉ. [[आदिनाथ लाहिरी]] || व्यापार व उद्योग || [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६० || डॉ. [[आर्तवल्ल्भ मोहंती]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[ओडिशा|ओडिशा]] || भारत |- |१९६० || डॉ. [[कलापती राम अय्यर दोरायस्वामी]] || वैद्यकीय || [[तमिळनाडू]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६० || डॉ. [[वैद्यनाथा सुब्रमन्यन]] || नागरी सेवा|| [[कर्नाटक]] || भारत |- |१९६० || श्री [[अनिल कुमार दास ]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी|| [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६० || श्री [[अय्यागिरी राव]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी|| [[आंध्र प्रदेश]] || भारत |- |१९६० || श्री [[बेल्लारी शमन्ना केसवन]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[कर्नाटक]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६० || श्री [[दह्याभाई जिवाजी नाईक]] || समाजकार्य|| [[गुजरात]] || भारत |- |१९६० || श्री [[हर कृष्णलाल सेठी]] ||सरकारी नोकरी|| [[दिल्ली]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६० || श्री [[हरमंदर सिंग]] || नागरी सेवा|| [[पंजाब]] || भारत |- |१९६० || श्री [[जसू पटेल]] || क्रीडा || [[गुजरात]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६० || श्री [[नानाभाई भट्ट]] || समाजकार्य|| [[महाराष्ट्र]] || भारत |- |१९६० || श्री [[नुताकी भानुप्रसाद]] ||सरकारे नोकरी|| [[आंध्र प्रदेश]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६० || श्री [[रुस्तमजी मारवानजी अलपईवाला]] ||शासकीय धोरण || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- |१९६० || श्री [[विजय हजारे]] || क्रीडा || [[गुजरात]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६० || श्रीमती [[आरती सहा]] || क्रीडा || [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- |१९६० || श्रीमती [[वीणा दास]] || समाजकार्य|| [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६० || श्रीमती [[एच. कुसुम सयानी]] || समाजकार्य|| [[महाराष्ट्र]] || भारत |- |१९६० || श्रीमती [[सोफिया वाडिया]] || समाजकार्य|| [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६० || श्रीमती [[वीर वाती]] || कला || [[दिल्ली]] || भारत |} ===१९६१=== {| class="wikitable sortable" cellspacing="2" cellpadding="4" border="0" width="100%" ! वर्ष ! नाव ! क्षेत्र ! राज्य ! देश |- bgcolor=#edf3fe |१९६१ || [[बैबी हरप्रकाश कौर]] || समाजकार्य|| [[पंजाब]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६१ || [[ज्ञान सिंग|ब्रिगेडियर ज्ञान सिंग]] || क्रीडा || [[उत्तर प्रदेश]] || भारत |- |१९६१ || डॉ. [[ब्रह्म प्रकाश]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी|| [[पंजाब]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६१ || डॉ. [[हिल्डा मेरी लाझारस]] || वैद्यकीय || [[आंध्र प्रदेश]] || भारत |- |१९६१ || डॉ. [[परशुराम मिश्रा]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[ओडिशा|ओडिशा]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६१ || कु. [[मिथुबेन पेटिट]] || समाजकार्य|| [[गुजरात]] || भारत |- |१९६१ || कु. [[इव्हेंजेलाइन लाझारस]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[कर्नाटक]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६१ || प्रा. [[एम.जी.के. मेनन]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी|| [[दिल्ली]] || भारत |- |१९६१ || श्री [[अग्रम कृष्णम्माचारी]] ||सरकारी नोकरी|| [[कर्नाटक]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६१ || श्री [[अमल शाह]] || समाजकार्य|| [[बिहार]] || भारत |- |१९६१ || श्री [[भगवत सिंह मेहता]] || नागरी सेवा|| [[राजस्थान]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६१ || श्री [[कर्तार सिंह दीवान]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी|| [[पंजाब]] || भारत |- |१९६१ || श्री [[कट्टिंगेरी कृष्ण हेब्बर]] || कला || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६१ || श्री [[मन मोहन सूरी]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी|| [[पंजाब]] || भारत |- |१९६१ || श्री [[मार्तंड रामचंद्र जमादार]] || समाजकार्य|| [[गुजरात]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६१ || श्री [[मुनी जिनविजय]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[राजस्थान]] || भारत |- |१९६१ || श्री [[नय्यादुपक्कम दोरायस्वामी सुंदरवडिवेल्लू]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[तमिळनाडू]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६१ || श्री [[प्रेमेंद्र मित्रा]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- |१९६१ || श्री [[रघुनाथ कृष्ण फडके]] || कला || [[मध्य प्रदेश]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६१ || श्री [[सोनम नरबू]] ||सरकारी नोकरी|| [[जम्मू आणि काश्मीर]] || भारत |- |१९६१ || श्री [[वीरनगौडा वीरबसनगौडा पटेल]] || समाजकार्य|| [[कर्नाटक]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६१ || श्री [[विनायक कृष्ण गोकाक]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[कर्नाटक]] || भारत |- |१९६१ || श्री [[विष्णूकांत झा]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[बिहार]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६१ || श्री [[विठ्ठलराव एकनाथराव विकास पाटील]] || Trade & Industry || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- |१९६१ || श्रीमती [[कमलाबाई होस्पेट]] || समाजकार्य|| [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६१ ||उस्ताद [[बिस्मिल्ला खान]] || कला || [[उत्तर प्रदेश]] || भारत |} ===१९६२=== {| class="wikitable sortable" cellspacing="2" cellpadding="4" border="0" width="100%" ! वर्ष ! नाव ! कार्यक्षेत्र ! राज्य ! देश |- bgcolor=#edf3fe |१९६२ || डॉ. [[विष्णूपद मुखर्जी]] || नागरी सेवा|| [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६२ || डॉ. [[कृष्णराव श्रीपत म्हसकर]] || वैद्यकीय || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- |१९६२ || [[मेजर शारदानंद सिंह]] || नागरी सेवा|| [[पंजाब]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६२ || [[मदर तेरेसा|मदर मेरी तेरेसा बोजाझियू तेरेसा]] || समाजकार्य|| [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- |१९६२ || श्री [[अमलंद घोष]] ||नागरी सेवा|| [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६२ || श्री [[अशोक कुमार गांगुली]] || कला || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- |१९६२ || श्री [[चल्लगल्ल नरसिंहन]] || नागरी सेवा|| [[आंध्र प्रदेश]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६२ || श्री [[चणपत कृष्णप्पा वेंकटरामय्या]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[कर्नाटक]] || भारत |- |१९६२ || श्री [[दुलाभाय काग]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[गुजरात]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६२ || श्री [[गोष्ठ पाल|गोष्ठ बिहारी पाल]] || क्रीडा || [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- |१९६२ || श्री [[जोसेफ दुराय राज]] || नागरी सेवा|| [[दिल्ली]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६२ || श्री [[एन. रामस्वामी अय्यर]] || समाजकार्य|| [[तमिळनाडू]] || भारत |- |१९६२ || श्री [[नरी कॉन्ट्रॅक्टर|नरी जे. कॉन्ट्रॅक्टर]] || क्रीडा || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६२ || श्री [[नथी सिंह]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी|| [[उत्तर प्रदेश]] || भारत |- |१९६२ || श्री [[पॉली उम्रीगर|पी.आर. उम्रीगर]] || क्रीडा || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६२ || श्री [[रामनाथन कृष्ण]] || क्रीडा || [[तमिळनाडू]] || भारत |- |१९६२ || श्री [[संतोष कुमार मुखर्जी]] || वैद्यकीय || [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६२ || श्री [[संतू जव्हेरमल शहाणे]] || नागरी सेवा|| [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- |१९६२ || श्री [[शांतिकुमार त्रिभुवनदास राजा]] || नागरी सेवा|| [[ओडीशा]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६२ || श्री [[श्रीधर शर्मा]] || वैद्यकीय || [[राजस्थान]] || भारत |- |१९६२ || श्री [[शची राऊत राय]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[ओडिशा|ओडिशा]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६२ || श्री [[सोनम ग्याटसो]] || क्रीडा || [[सिक्कीम]] || भारत |- |१९६२ || श्री [[ताराशंकर बंदोपाध्याय | ताराशंकर बंदोपाध्याय]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६२ || श्री [[व्ही. रामचंद्र वज्रमुष्टी]] || मुलकी सेवा|| [[आंध्र प्रदेश]] || भारत |- |१९६२ || श्री [[वेल्लोर पोण्णुरंगम अप्पादुराई]] || मुलकी सेवा|| [[तमिळनाडू]] || भारत |} ===१९६३=== {| class="wikitable sortable" cellspacing="2" cellpadding="4" border="0" width="100%" ! वर्ष ! नाव ! क्षेत्र ! राज्य ! देश |- bgcolor=#edf3fe |१९६३ || डॉ. [[नानी चंद्रा बोर्दोली]] || वैद्यकीय || [[आसाम]] || भारत |- |१९६३ || डॉ. [[सोहराब पेस्तनजी श्रोफ]] || वैद्यकीय || [[दिल्ली]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६३ || ले.क. [[जॉर्ज विल्यम ग्रेगोरी बर्ड]] || वैद्यकीय || || [[युनायटेड किंग्डम]] |- |१९६३ || प्रा. [[रशीद अहमद सिद्दिकी]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[दिल्ली]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६३ || रेव्ह. [[जोएल के. लाक्रा]] || समाजकार्य|| [[बिहार]] || भारत |- |१९६३ || श्री [[अहिंद्र चौधरी]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६३ || श्री [[बिशन मान सिंग]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी|| [[उत्तर प्रदेश]] || भारत |- |१९६३ || श्री [[ब्रिज क्रिश्न चांदीवाला]] || समाजकार्य|| [[दिल्ली]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६३ || श्री [[कृष्ण चंद्र जोहोर]] || नागरी सेवा|| [[हरयाणा]] || भारत |- |१९६३ || श्री [[मेहबूब खान]] || कला || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६३ || श्री [[मेलव्हिल डि डिमेलो]] || कला || [[राजस्थान]] || भारत |- |१९६३ || श्री [[नाशिर फ्रामरोझ संतूक]] || नागरी सेवा|| [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६३ || श्री [[नोरी गोपाल कृष्णमूर्ती]] || नागरी सेवा|| [[तामिलनाडु]] || भारत |- |१९६३ || श्री [[पुनेंदू कुमार बॅनरजी]] || नागरी सेवा|| [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६३ || श्री [[राणा कृष्णदेव नारायण सिंग]] || नागरी सेवा|| [[आसाम]] || भारत |- |१९६३ || श्री [[शिशिर कुमार लाहिरी]] || नागरी सेवा|| || [[युनायटेड किंग्डम]] |- bgcolor=#edf3fe |१९६३ || श्री [[सुमंत किशोर जैन]] || नागरी सेवा|| [[उत्तर प्रदेश]] || भारत |- |१९६३ || श्री [[मुश्ताक अली]] || क्रीडा || [[मध्य प्रदेश]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६३ || श्रीमती [[लीला सुमंत मूळगावकर]] || समाजकार्य|| [[महाराष्ट्र]] || भारत |- |१९६३ || श्रीमती [[पिलू माणेक माणेकजी]] || समाजकार्य|| [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६३ || [[विंग सुलतान सिंग यादव]] || नागरी सेवा|| [[दिल्ली]] || भारत |} ===१९६४=== {| class="wikitable sortable" cellspacing="2" cellpadding="4" border="0" width="100%" ! वर्ष ! नाव ! क्षेत्र ! राज्य ! देश |- bgcolor=#edf3fe |१९६४ || डॉ. [[गड्डे रामकोटेश्वर राव]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी|| [[आंध्र प्रदेश]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६४ || ले.क. [[रमेश चंद्र भास्कर सुळे]] || नागरी सेवा|| [[महाराष्ट्र]] || भारत |- |१९६४ || ले.क. [[संतोष कुमार मझुमदार]] || वैद्यकीय || [[दिल्ली]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६४ || श्री [[अदी फेरोझशाह मर्झबान]] || कला || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- |१९६४ || श्री [[कृष्ण चंद्र शुक्ल]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[राजस्थान]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६४ || श्री [[एम.जे. गोपालन]] || क्रीडा || [[तामिलनाडु]] || भारत |- |१९६४ || श्री [[नवांग गोंबू]] || क्रीडा || [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६४ || श्री [[प्रेमानंद आचार्य]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी|| [[ओडिशा]] || भारत |- |१९६४ || श्री [[प्रतुआल चंद्र सोरकार]] || कला || [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६४ || श्री [[थपफूर्या हरलू]] || नागरी सेवा|| [[आंध्र प्रदेश]] || भारत |- |१९६४ || श्री [[विनायक पांडुरंग करमरकर]] || कला || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६४ || श्रीमती [[चरणजीत सिंग]] || क्रीडा || [[हरयाणा]] || भारत |- |१९६४ || श्रीमती [[श्रीनिवास अंबुजाम्मल]] || समाजकार्य|| [[तामिलनाडु]] || भारत |} ===१९६५=== {| class="wikitable sortable" cellspacing="2" cellpadding="4" border="0" width="100%" ! वर्ष ! नाव ! क्षेत्र ! राज्य ! देश |- bgcolor=#edf3fe |१९६५ || कॅ. [[अवतार सिंग वोहरा चीमा]] || क्रीडा || [[पंजाब]] || भारत |- |१९६५ || Capt. [[हरी पाल सिंग अहलूवालीया]] || क्रीडा || [[पंजाब]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६५ || डॉ. [[द्विजेंद्र नाथ मुखर्जी]] || वैद्यकीय || [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- |१९६५ || डॉ. [[तोन्से माधव अनंत पै]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[कर्नाटक]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६५ || डॉ. [[विष्णू माधव घाटगे]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी|| [[कर्नाटक]] || भारत |- |१९६५ || [[गुरू कुंजू कुरुप]] || कला || [[केरळ]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६५ || [[हकिम अब्दुल हमीद]] || वैद्यकीय || [[दिल्ली]] || भारत |- |१९६५ || मेजर [[नरेद्र कुमार]] || क्रीडा || [[पंजाब]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६५ || प्रा. [[अनंत काणेकर|अनंत आत्माराम काणेकर]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- |१९६५ || प्रा. [[दिनकर बळवंत देवधर]] || क्रीडा || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६५ || प्रा. [[म्रितांजय वैद्यनाथन]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी|| [[तमिळनाडू]] || भारत |- |१९६५ || प्रा. [[विष्णू नामदेव आदरकर]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६५ || रेव्ह. [[पनावेलिल थॉमस चंडी]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[उत्तर प्रदेश]] || भारत |- |१९६५ || रा. [[जॉन रिचर्डसन]] || समाजकार्य|| [[अंदमान आणि निकोबार]]|| भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६५ || श्री [[आंग कामी]] || क्रीडा || [[आसाम]] || भारत |- |१९६५ || श्री [[चंद्र प्रकाश वोहरा]] || क्रीडा || [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६५ || श्री [[गोपाळ प्रसाद व्यास]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[दिल्ली]] || भारत |- |१९६५ || श्री [[गोरधनदास भगवानदास नरोतमदास]] || समाजकार्य|| [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६५ || श्री [[हनुमानबक्ष कनोई]] || व्यापार व उद्योग|| [[राजस्थान]] || भारत |- |१९६५ || श्री [[हरीष चंद्र सिंग रावत]] || क्रीडा || [[दिल्ली]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६५ || श्री [[जशभाई शंकरभाई पटेल]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी|| [[गुजरात]] || भारत |- |१९६५ || श्री [[जॉन ट्रॅव्हर्स मेंड्स गिब्सन]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[राजस्थान]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६५ || श्री [[कंदतिल मम्मन चेरियन]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[केरळ]] || भारत |- |१९६५ || श्री [[कृतार्थन आश्चर्य]] || व्यापार व उद्योग|| [[ओडीशा]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६५ || श्री [[फू दोरजी]] || क्रीडा || [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- |१९६५ || श्री [[रविशंकर महाशंकर रावळ]] || कला || [[गुजरात]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६५ || श्री [[सोनम वेंग्याल]] || क्रीडा || [[सिक्कीम]] || भारत |- |१९६५ || श्री [[व्हर्गीज कुरियन]] || व्यापार व उद्योग|| [[गुजरात]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६५ || श्री [[वुप्पलातडीयम नागय्या]] || कला || [[तामिलनाडु]] || भारत |- |१९६५ || श्री [[विल्सन जोन्स]] || क्रीडा || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६५ || श्रीमती [[लक्ष्मी मजुमदार]] || समाजकार्य|| [[दिल्ली]] || भारत |- |१९६५ || श्रीमती [[मोना चंद्रावती गुप्ता]] || समाजकार्य|| [[उत्तर प्रदेश]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६५ || श्रीमती [[मृणालिनी साराभाई]] || कला || [[गुजरात]] || भारत |- |१९६५ || श्रीमती [[त्रिटी होमी जहांगीर तल्यारखान]] || समाजकार्य|| [[महाराष्ट्र]] || भारत |} ===१९६६=== {| class="wikitable sortable" cellspacing="2" cellpadding="4" border="0" width="100%" ! वर्ष ! नाव ! क्षेत्र ! राज्य ! देश |- bgcolor=#edf3fe |१९६६ || [[डॉ. धर्मेंद्र]] || वैद्यकीय || [[दिल्ली]] || भारत |- |१९६६ || डॉ. [[शिवाजी गणेशन]] || कला || [[तमिळनाडू]] || भारत |- |१९६६ || डॉ. [[अर्नेस्ट जोआचिन जोसेफ बोर्गेस]] || वैद्यकीय || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६६ || डॉ. [[जेरुशा झिराड]] || वैद्यकीय || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- |१९६६ || डॉ. [[रॉबर्ट ब्रेओक्सबी डेव्हिस]] || वैद्यकीय || [[बिहार]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६६ || डॉ. [[सतीश धवन]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी|| [[कर्नाटक]] || भारत |- |१९६६ || प्रा. [[निर्मल कुमार बोस]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६६ || [[सरदार मोहन सिंग]] || नागरी सेवा || [[दिल्ली]] || भारत |- |१९६६ || [[अरुण रामअवतार पोद्दार]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६६ || [[बी. सिल्वमूर्ती शिव शास्त्री]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[कर्नाटक]] || भारत |- |१९६६ || [[इब्राहिम अल्काझी]] || नाट्य || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६६ || [[ईश्वर ऐयर कृष्ण ऐयर]] || कला || [[तामिलनाडु]] || भारत |- |१९६६ || [[हरिशंकर शर्मा]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[उत्तर प्रदेश]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६६ || [[इंदरजीत सिंग तुलसी]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[दिल्ली]] || भारत |- |१९६६ || [[जगदीश प्रसाद]] || नागरी सेवा || [[उत्तर प्रदेश]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६६ || [[किशन लाल]] || क्रीडा || [[उत्तर प्रदेश]] || भारत |- |१९६६ || [[कुलदीप सिंग विर्क]] || नागरी सेवा || [[Punjab (भारत)| Punjab]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६६ || [[कुन्दन लाल बेरी]] || नागरी सेवा || [[Punjab (भारत)| Punjab]] || भारत |- |१९६६ || [[एम.एफ. हुसेन]] || कला || [[दिल्ली]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६६ || [[मोहम्मद दिन जागीर]] || समाजकार्य|| [[जम्मू आणि काश्मीर]] || भारत |- |१९६६ || [[पु.ल. देशपांडे]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६६ || [[राजेश्वर नाथ झुत्शी]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[मध्य प्रदे]] || भारत |- |१९६६ || [[रामप्रसाद रामचंद खंडेलवाल]] || व्यापार आणि उद्योग || [[उत्तर प्रदेश]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६६ || [[संगनबसप्पा मल्लनगौडा पाटील]] || नागरी सेवा || [[कर्नाटक]] || भारत |- |१९६६ || [[सय्यिद अहमदुल्ला कादरी]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[आंध्र प्रदेश]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६६ || [[स्टानिस्लॉस जोसेफ कोएल्हो]] || नागरी सेवा || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- |१९६६ || [[सुरिंदर सिंग बेदी]] || नागरी सेवा || [[दिल्ली]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६६ || [[विल्लुपुरम चिन्नया गणेशन]] || कला || [[तामिलनाडु]] || भारत |- |१९६६ || श्रीमती [[पालवायी भानुमती रामकृष्ण]] || कला || [[तामिलनाडु]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६६ || श्रीमती [[सुमित्रा चरत राम]] || कला || [[दिल्ली]] || भारत |- |१९६६ || [[स्वामी बिचित्रानंद दास]] || समाजकार्य|| [[ओडिशा]] || भारत |} ===१९६७=== {| class="wikitable sortable" cellspacing="2" cellpadding="4" border="0" width="100%" ! वर्ष ! Name ! Field ! State ! Country |- bgcolor=#edf3fe | १९६७ || डॉ. [[ए. रामस्वामी अयंगार गोपाल अयंगार]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी|| [[महाराष्ट्र]] || भारत |- | १९६७ || डॉ. [[अमर प्रसाद राय]] || वैद्यकीय || [[दिल्ली]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe | १९६७ || डॉ. [[गुडुरु वेंकटाचलम]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी|| [[तामिलनाडु]] || भारत |- | १९६७ || डॉ. [[हेर्मेनोगिल्ड संतापाउ]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी|| || भारत |- bgcolor=#edf3fe | १९६७ || डॉ. [[मायाधर मानसिंह]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[ओडिशा]] || भारत |- | १९६७ || डॉ. [[मोंकोम्बु सांबशिवन स्वामिनाथन]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी|| [[तामिलनाडु]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe | १९६७ || डॉ. [[नट्टेरी वीरराघवन]] || वैद्यकीय || [[तामिलनाडु]] || भारत |- | १९६७ || डॉ. [[तुतेनपुरायिल मॅथ्यू जोसेफ]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[केरळ]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe | १९६७ || लेफ्टनंट कर्नल [[लाल सिंग]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी|| [[उत्तराखंड]] || भारत |- | १९६७ || कुमारी [[ईडिथ हेलेन पॉल]] || वैद्यकीय || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe | १९६७ || [[एम.ए.के. पटौडी]] || क्रीडा || [[दिल्ली]] || भारत |- | १९६७ || श्री [[ए. नागप्पा चेट्टियार]] || Trade & Industry || [[तामिलनाडु]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe | १९६७ || श्री [[अजित सिंग (शास्त्रज्ञ)|अजित सिंग]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी|| [[पंजाब]] || भारत |- | १९६७ || श्री [[अली सरदार जाफरी]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe | १९६७ || श्री [[बलबीर सिंग सैगल]] || नागरी सेवा|| [[दिल्ली]] || भारत |- | १९६७ || श्री [[बा.भ. बोरकर]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[गोवा]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe | १९६७ || श्री [[चंडिदान देठा]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी|| [[राजस्थान]] || भारत |- | १९६७ || श्री [[चंद्रवदन चिमनलाल मेहता]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[गुजरात]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe | १९६७ || श्री [[फ्रँक सत्यराजन देवार्स]] || नागरी सेवा|| || भारत |- | १९६७ || श्री [[गुरदियाल सिंग]] || क्रीडा || [[चंडीगढ]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe | १९६७ || श्री [[हरिश्चंद्र गोपाळ पाटील]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी|| [[महाराष्ट्र]] || भारत |- | १९६७ || श्री [[कल्लुर सुब्बा राव]] || समाजकार्य|| [[आंध्र प्रदेश]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe | १९६७ || श्री [[किरण चंद्र बॅनर्जी]] || नागरी सेवा|| [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- | १९६७ || श्री [[कृष्णचंद्र मोरेश्वर भाटवडेकर]] || कला || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe | १९६७ || श्री [[लाला चंद्र वर्मन]] || सार्वजनिक बाबती || [[दिल्ली]] || भारत |- | १९६७ || श्री [[मगनभाई रणछोडभाई पटेल]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी|| [[गुजरात]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe | १९६७ || श्री [[मोहम्मद रफी]] || कला || [[पंजाब]] || भारत |- | १९६७ || श्री [[प्रसाद पांडे]] || सार्वजनिक बाबती || [[मध्य प्रदेश]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe | १९६७ || श्री [[प्रिथीपाल सिंग]] || क्रीडा || [[पंजाब]] || भारत |- | १९६७ || श्री [[प्रिय रंजन सेन]] || समाजकार्य|| [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe | १९६७ || श्री [[शशधर मुखर्जी]] || कला || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- | १९६७ || श्री [[शंकर लक्ष्मण]] || क्रीडा || [[कर्नाटक]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe | १९६७ || श्री [[शांती प्रसाद]] || नागरी सेवा|| [[उत्तर प्रदेश]] || भारत |- | १९६७ || श्री [[सैयद फरीदुद्दीन]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी|| [[आंध्र प्रदेश]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe | १९६७ || श्री [[वसंत कृष्ण देसाई]] || कला || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- | १९६७ || श्री [[वेद रतन मोहन]] || व्यापार आणि उद्यम || [[उत्तर प्रदेश]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe | १९६७ || श्री [[विंजामुरी वेंकट लक्ष्मी नरसिंह राव]] || कला || [[तामिलनाडु]] || भारत |- | १९६७ || श्री [[विठ्ठलदास हकमोहंद शाह]] || व्यापार आणि उद्यम || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe | १९६७ || श्रीमती [[प्रभजोत कौर]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[दिल्ली]] || भारत |- | १९६७ || श्रीमती [[सिद्देश्वरी देवी]] || कला || [[दिल्ली]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe | १९६७ || [[सैयद अब्दुल कादिर]] || समाजकार्य|| [[उत्तर प्रदेश]] || भारत |} ===१९६८=== {| class="wikitable sortable" cellspacing="2" cellpadding="4" border="0" width="100%" ! वर्ष ! नाव ! क्षेत्र ! राज्य ! देश |- |१९६८ || डॉ. [[अभिन चंद्रा राव]] || वैद्यकीय || [[ओडिशा]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६८ || डॉ. [[एस. नरसिंहन]] || समाजकार्य|| [[तमिळनाडू]] || भारत |- |१९६८ || डॉ. [[गोविंद पांडुरंग काणे]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी|| [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६८ || डॉ. [[राजा रामण्णा]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी|| [[तामिलनाडु]] || भारत |- |१९६८ || कुमारी [[यामिनी कृष्णमूर्ती]] || कला || [[दिल्ली]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६८ || कुमारी [[बेगम अख्तर]] || कला || [[उत्तर प्रदेश]] || भारत |- |१९६८ || पंडित [[अयोध्या प्रसाद]] || कला || [[उत्तर प्रदेश]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६८ || [[राजकुमार सुमित्रा देवी]] || समाजकार्य|| [[हरियाणा]] || भारत |- |१९६८ || श्री [[अख्तर मोहिउद्दीन]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[जम्मू आणि काश्मीर]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६८ || श्री [[अक्किनेनी नागेश्वरराव]] || कला || [[आंध्र प्रदेश]] || भारत |- |१९६८ || श्री [[अमर नाथ गुप्ता]] || समाजकार्य|| [[दिल्ली]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६८ || श्री [[बाळासाहेब अमगोंडा पाटील]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- |१९६८ || श्री [[कलंबुर शिवराम मूर्ती]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[दिल्ली]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६८ || श्री [[दत्तात्रय रामचंद्र बेंद्रा]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[कर्नाटक]] || भारत |- |१९६८ || श्री [[देवचंद छगन लाल शाह]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६८ || श्री [[देवी लाल सामर]] || कला || [[राजस्थान]] || भारत |- |१९६८ || श्री [[डोंटी नारणप्पा कृष्णैया सेट्टी]] || समाजकार्य|| [[कर्नाटक]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६८ || श्री [[हॅरोल्ड जोसेफ]] || कला || [[दिल्ली]] || भारत |- |१९६८ || श्री [[जयकृष्ण डाह्याभाई पंचाल]] || कला || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६८ || श्री [[जहांगीर शापूरजी भावनगरी]] || नागरी सेवा|| [[दिल्ली]] || भारत |- |१९६८ || श्री [[केदार घोष]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६८ || श्री [[कृष्ण स्वरूप मलिक]] || नागरी सेवा|| [[दिल्ली]] || भारत |- |१९६८ || श्री [[लक्ष्मण देव पाठक]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी|| [[उत्तर प्रदेश]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६८ || श्री [[एम.आर. आचरेकर]] || कला || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- |१९६८ || श्री [[मान सिंग एम. राणा]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी|| [[दिल्ली]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६८ || श्री [[मणीभाई भीमभाई देसाई]] || समाजकार्य|| [[महाराष्ट्र]] || भारत |- |१९६८ || श्री [[मंतोष सोंधी]] || नागरी सेवा|| [[हरियाणा]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६८ || श्री [[नंदमुरी तारक रामाराव]] || कला || [[आंध्र प्रदेश]] || भारत |- |१९६८ || श्री [[नरेंद्र सिंग देव]] || समाजकार्य|| [[मध्य प्रदेश]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६८ || श्री [[नरिंदर नाथ मोहन]] || समाजकार्य|| [[हरियाणा]] || भारत |- |१९६८ || श्री [[निखिल रंजन बॅनर्जी]] || कला || [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६८ || श्री [[एस. रामस्वामी बालसुब्रमण्यम]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी|| [[केरळ]] || भारत |- |१९६८ || श्री [[शंबू नाथ मुखर्जी]] || समाजकार्य|| [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६८ || श्री [[शामराव सखारामराव कदम]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- |१९६८ || श्री [[शंकर सिं राम रघुवंशी]] || कला || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६८ || श्री [[भाउराव कृष्णराव गायकवाड]] || समाजकार्य|| [[महाराष्ट्र]] || भारत |- |१९६८ || श्री [[सिया राम ओला]] || समाजकार्य|| [[राजस्थान]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६८ || श्री [[सुधीर सोज्वल]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी|| [[हरियाणा]] || भारत |- |१९६८ || श्री [[सुनील दत्त]] || कला || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६८ || श्रीमती. [[दुर्गा खोटे]] || कला || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- |१९६८ || श्रीमती. [[शालिनी मोघे]] || समाजकार्य|| [[मध्य प्रदेश]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६८ || श्रीमती. [[शरण राही बकलीवाल]] || कला || [[दिल्ली]] || भारत |- |१९६८ || श्रीमती. [[सुधा वेंकटशिव रेड्डी]] || समाजकार्य|| [[कर्नाटक]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६८ || श्रीमती. [[वैजयंतीमाला]] || कला || [[तामिलनाडु]] || भारत |} ===१९६९=== {| class="wikitable sortable" cellspacing="2" cellpadding="4" border="0" width="100%" ! वर्ष ! नाव ! क्षेत्र ! राज्य ! देश |- |१९६९ || डॉ. [[अमरिक सिंग चीमा]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी|| [[पंजाब]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६९ || डॉ. [[बाल क्रिश्न आनंद]] || वैद्यकीय || [[दिल्ली]] || भारत |- |१९६९ || डॉ. [[क्रिश्न गोपाल सक्सेना]] || वैद्यकीय || [[दिल्ली]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६९ || डॉ. [[नंद किशोर वर्मा]] || वैद्यकीय || [[Haryana]] || भारत |- |१९६९ || डॉ. [[नौटाम भगवान लाल भट्ट]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी|| [[दिल्ली]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६९ || डॉ. [[पांडुरंग राजाराम घोंगरे]] || समाजकार्य|| [[महाराष्ट्र]] || भारत |- |१९६९ || डॉ. [[आर. बसप्पागौडा पाटील]] || समाजकार्य|| [[कर्नाटक]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६९ || डॉ. [[राम कुमार करोली]] || वैद्यकीय || [[उत्तर प्रदेश]] || भारत |- |१९६९ || डॉ. [[रामकृष्ण अनंतकृष्ण]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी|| [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६९ || डॉ. [[टी. वेंकटराम महालिंगम]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी|| [[तामिलनाडु]] || भारत |- |१९६९ || डॉ. [[तारा पाद बासू]] || साहित्य आणि शिक्षण || || [[युनायटेड किंग्डम]] |- bgcolor=#edf3fe |१९६९ || लेफ्टनंट कर्नल[[बिशन लाल रैना]] || वैद्यकीय || [[दिल्ली]] || भारत |- |१९६९ || प्रा. [[नारायण श्रीधर बेंद्रे]] || कला || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६९ || प्रा. [[टी. वरदाचारी रामानुजम]] || समाजकार्य|| [[महाराष्ट्र]] || भारत |- |१९६९ || प्रा. [[वुलिमिरी रामलिंगस्वामी]] || वैद्यकीय || [[आंध्र प्रदेश]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६९ || श्री [[अहमद अब्बास ख्वाजा]] || कला || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- |१९६९ || श्री [[बलराज साहनी]] || कला || [[पंजाब]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६९ || श्री [[ब्रह्म नाथ कासिर दत्त]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- |१९६९ || श्री [[चांद छाब्रा]] || नागरी सेवा || [[दिल्ली]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६९ || श्री [[चंदू बोर्डे]] || क्रीडा || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- |१९६९ || श्री [[डेव्हिड अब्राहम]] || कला || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६९ || श्री [[ध्यान पाल सिंग]] || नागरी सेवा || [[Uttarakhand]] || भारत |- |१९६९ || श्री [[ग.दि. माडगूळकर]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६९ || श्री [[गोपालदास नियोगी चौधरी]] || समाजकार्य|| [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- |१९६९ || श्री [[एच. गोविंदराव श्रीनिवास मूर्ती]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी|| || [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिका]] |- bgcolor=#edf3fe |१९६९ || श्री [[के.एस.ए. खादर गुलाम मोहिदीन]] || व्यापारउदीम || [[तमिळनाडू]] || भारत |- |१९६९ || श्री [[कल्याण सिंग गुप्ता]] || समाजकार्य|| [[दिल्ली]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६९ || श्री [[कविराज आशुतोष मजुमदार]] || वैद्यकीय || [[उत्तर प्रदेश]] || भारत |- |१९६९ || श्री [[किशनदास भगवानदास कापडिया]] || समाजकार्य|| [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६९ || श्री [[कुमार नंदन प्रसाद]] || नागरी सेवा|| [[उत्तर प्रदेश]] || भारत |- |१९६९ || श्री [[महेंद्र नाथ कपुर]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[पंजाब]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६९ || श्री [[मांगरु गंजु उइके]] || समाजकार्य|| [[मध्य प्रदेश]] || भारत |- |१९६९ || श्री [[एन. बालक्रिश्न रेड्डी]] || समाजकार्य|| [[आंध्र प्रदेश]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६९ || श्री [[पांडुरंग वासुदेव गाडगीळ]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- |१९६९ || श्री [[राजेंद्र कुमार]] || कला || [[पंजाब]] || भारत |- |१९६९ || श्री [[राम लाल राजगढीया]] || व्यापार आणि उद्यम || [[दिल्ली]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६९ || श्री [[सचिन देव बर्मन]] || कला || [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- |१९६९ || श्री [[साशिव रथ शर्मा]] || कला || [[ओडिशा]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६९ || श्री [[श्याम लाल गुप्ता]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[दिल्ली]] || भारत |- |१९६९ || श्री [[सिंगन्नाचर नरसिंह स्वामी]] || कला || [[आंध्र प्रदेश]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६९ || श्री [[श्रीनिवास नटराजन]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[तामिलनाडु]] || भारत |- |१९६९ || श्री [[सुबोध चंद्र मुक देव]] || नागरी सेवा|| [[आसाम]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६९ || श्री [[सुधीर कृष्ण मुखर्जी]] || नागरी सेवा|| [[दिल्ली]] || भारत |- |१९६९ || श्री [[सुखदेव सिंग]] || कला || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६९ || श्री [[सुरेंद्र नाथ घोष]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[उत्तर प्रदेश]] || भारत |- |१९६९ || श्री [[तियागराजन मुतिया]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[तामिलनाडु]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६९ || श्री [[उपेंद्र महारथी]] || व्यापार आणि उद्यम || [[बिहार]] || भारत |- |१९६९ || श्री [[वैरामुतु पिल्लै सुब्बिश पिल्लै]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[तामिलनाडु]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६९ || श्री [[योगेश्वर दयाल]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी|| [[दिल्ली]] || भारत |- |१९६९ || श्रीमती [[अमृता प्रीतम]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[दिल्ली]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६९ || श्रीमती [[बैरप्पा सरोजा देवी श्रीहर्षा]] || कला || [[कर्नाटक]] || भारत |- |१९६९ || श्रीमती [[इंद्राणी रहमान]] || कला || [[दिल्ली]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६९ || श्रीमती [[लीला इंद्रसेन]] || समाजकार्य|| [[पुदुचेरी]] || भारत |- |१९६९ || श्रीमती [[राजम रामस्वामी]] || समाजकार्य|| [[तामिलनाडु]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६९ || श्रीमती [[रोशन फूकेन]] || समाजकार्य|| [[आसाम]] || भारत |- |१९६९ || श्रीमती [[सावित्री साहनी]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी|| [[उत्तर प्रदेश]] || भारत |} {{क्रम |यादी=[[:वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते|पद्मश्री पुरस्कार विजेते]] |मागील=[[पद्मश्री पुरस्कार विजेते १९५४-१९५९]] |पुढील=[[पद्मश्री पुरस्कार विजेते १९७०-१९७९]] |पासून=१९६० |पर्यंत=१९६९ }} [[वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते]] hg67iskoy5zktdu5oy5ls5ebo8k5dk8 2683260 2683258 2026-05-08T04:27:49Z अभय नातू 206 साचा 2683260 wikitext text/x-wiki '''१९६०-१९६९ या दशकातील [[पद्मश्री पुरस्कार]] विजेत्यांची''' यादी येथे आहे. ===१९६०=== {| class="wikitable sortable" cellspacing="2" cellpadding="4" border="0" width="100%" ! वर्ष ! नाव ! क्षेत्र ! राज्य ! देश |- bgcolor=#edf3fe |१९६० || डॉ. [[ए‍म.जी. रामचंद्रन|एम. जी. रामचंद्रन]] || कला || [[तामिलनाडु]] || भारत |- |१९६० || डॉ. [[आदिनाथ लाहिरी]] || व्यापार व उद्योग || [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६० || डॉ. [[आर्तवल्ल्भ मोहंती]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[ओडिशा|ओडिशा]] || भारत |- |१९६० || डॉ. [[कलापती राम अय्यर दोरायस्वामी]] || वैद्यकीय || [[तमिळनाडू]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६० || डॉ. [[वैद्यनाथा सुब्रमन्यन]] || नागरी सेवा|| [[कर्नाटक]] || भारत |- |१९६० || श्री [[अनिल कुमार दास ]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी|| [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६० || श्री [[अय्यागिरी राव]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी|| [[आंध्र प्रदेश]] || भारत |- |१९६० || श्री [[बेल्लारी शमन्ना केसवन]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[कर्नाटक]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६० || श्री [[दह्याभाई जिवाजी नाईक]] || समाजकार्य|| [[गुजरात]] || भारत |- |१९६० || श्री [[हर कृष्णलाल सेठी]] ||सरकारी नोकरी|| [[दिल्ली]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६० || श्री [[हरमंदर सिंग]] || नागरी सेवा|| [[पंजाब]] || भारत |- |१९६० || श्री [[जसू पटेल]] || क्रीडा || [[गुजरात]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६० || श्री [[नानाभाई भट्ट]] || समाजकार्य|| [[महाराष्ट्र]] || भारत |- |१९६० || श्री [[नुताकी भानुप्रसाद]] ||सरकारे नोकरी|| [[आंध्र प्रदेश]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६० || श्री [[रुस्तमजी मारवानजी अलपईवाला]] ||शासकीय धोरण || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- |१९६० || श्री [[विजय हजारे]] || क्रीडा || [[गुजरात]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६० || श्रीमती [[आरती सहा]] || क्रीडा || [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- |१९६० || श्रीमती [[वीणा दास]] || समाजकार्य|| [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६० || श्रीमती [[एच. कुसुम सयानी]] || समाजकार्य|| [[महाराष्ट्र]] || भारत |- |१९६० || श्रीमती [[सोफिया वाडिया]] || समाजकार्य|| [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६० || श्रीमती [[वीर वाती]] || कला || [[दिल्ली]] || भारत |} ===१९६१=== {| class="wikitable sortable" cellspacing="2" cellpadding="4" border="0" width="100%" ! वर्ष ! नाव ! क्षेत्र ! राज्य ! देश |- bgcolor=#edf3fe |१९६१ || [[बैबी हरप्रकाश कौर]] || समाजकार्य|| [[पंजाब]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६१ || [[ज्ञान सिंग|ब्रिगेडियर ज्ञान सिंग]] || क्रीडा || [[उत्तर प्रदेश]] || भारत |- |१९६१ || डॉ. [[ब्रह्म प्रकाश]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी|| [[पंजाब]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६१ || डॉ. [[हिल्डा मेरी लाझारस]] || वैद्यकीय || [[आंध्र प्रदेश]] || भारत |- |१९६१ || डॉ. [[परशुराम मिश्रा]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[ओडिशा|ओडिशा]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६१ || कु. [[मिथुबेन पेटिट]] || समाजकार्य|| [[गुजरात]] || भारत |- |१९६१ || कु. [[इव्हेंजेलाइन लाझारस]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[कर्नाटक]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६१ || प्रा. [[एम.जी.के. मेनन]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी|| [[दिल्ली]] || भारत |- |१९६१ || श्री [[अग्रम कृष्णम्माचारी]] ||सरकारी नोकरी|| [[कर्नाटक]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६१ || श्री [[अमल शाह]] || समाजकार्य|| [[बिहार]] || भारत |- |१९६१ || श्री [[भगवत सिंह मेहता]] || नागरी सेवा|| [[राजस्थान]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६१ || श्री [[कर्तार सिंह दीवान]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी|| [[पंजाब]] || भारत |- |१९६१ || श्री [[कट्टिंगेरी कृष्ण हेब्बर]] || कला || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६१ || श्री [[मन मोहन सूरी]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी|| [[पंजाब]] || भारत |- |१९६१ || श्री [[मार्तंड रामचंद्र जमादार]] || समाजकार्य|| [[गुजरात]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६१ || श्री [[मुनी जिनविजय]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[राजस्थान]] || भारत |- |१९६१ || श्री [[नय्यादुपक्कम दोरायस्वामी सुंदरवडिवेल्लू]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[तमिळनाडू]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६१ || श्री [[प्रेमेंद्र मित्रा]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- |१९६१ || श्री [[रघुनाथ कृष्ण फडके]] || कला || [[मध्य प्रदेश]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६१ || श्री [[सोनम नरबू]] ||सरकारी नोकरी|| [[जम्मू आणि काश्मीर]] || भारत |- |१९६१ || श्री [[वीरनगौडा वीरबसनगौडा पटेल]] || समाजकार्य|| [[कर्नाटक]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६१ || श्री [[विनायक कृष्ण गोकाक]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[कर्नाटक]] || भारत |- |१९६१ || श्री [[विष्णूकांत झा]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[बिहार]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६१ || श्री [[विठ्ठलराव एकनाथराव विकास पाटील]] || Trade & Industry || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- |१९६१ || श्रीमती [[कमलाबाई होस्पेट]] || समाजकार्य|| [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६१ ||उस्ताद [[बिस्मिल्ला खान]] || कला || [[उत्तर प्रदेश]] || भारत |} ===१९६२=== {| class="wikitable sortable" cellspacing="2" cellpadding="4" border="0" width="100%" ! वर्ष ! नाव ! कार्यक्षेत्र ! राज्य ! देश |- bgcolor=#edf3fe |१९६२ || डॉ. [[विष्णूपद मुखर्जी]] || नागरी सेवा|| [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६२ || डॉ. [[कृष्णराव श्रीपत म्हसकर]] || वैद्यकीय || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- |१९६२ || [[मेजर शारदानंद सिंह]] || नागरी सेवा|| [[पंजाब]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६२ || [[मदर तेरेसा|मदर मेरी तेरेसा बोजाझियू तेरेसा]] || समाजकार्य|| [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- |१९६२ || श्री [[अमलंद घोष]] ||नागरी सेवा|| [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६२ || श्री [[अशोक कुमार गांगुली]] || कला || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- |१९६२ || श्री [[चल्लगल्ल नरसिंहन]] || नागरी सेवा|| [[आंध्र प्रदेश]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६२ || श्री [[चणपत कृष्णप्पा वेंकटरामय्या]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[कर्नाटक]] || भारत |- |१९६२ || श्री [[दुलाभाय काग]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[गुजरात]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६२ || श्री [[गोष्ठ पाल|गोष्ठ बिहारी पाल]] || क्रीडा || [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- |१९६२ || श्री [[जोसेफ दुराय राज]] || नागरी सेवा|| [[दिल्ली]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६२ || श्री [[एन. रामस्वामी अय्यर]] || समाजकार्य|| [[तमिळनाडू]] || भारत |- |१९६२ || श्री [[नरी कॉन्ट्रॅक्टर|नरी जे. कॉन्ट्रॅक्टर]] || क्रीडा || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६२ || श्री [[नथी सिंह]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी|| [[उत्तर प्रदेश]] || भारत |- |१९६२ || श्री [[पॉली उम्रीगर|पी.आर. उम्रीगर]] || क्रीडा || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६२ || श्री [[रामनाथन कृष्ण]] || क्रीडा || [[तमिळनाडू]] || भारत |- |१९६२ || श्री [[संतोष कुमार मुखर्जी]] || वैद्यकीय || [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६२ || श्री [[संतू जव्हेरमल शहाणे]] || नागरी सेवा|| [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- |१९६२ || श्री [[शांतिकुमार त्रिभुवनदास राजा]] || नागरी सेवा|| [[ओडीशा]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६२ || श्री [[श्रीधर शर्मा]] || वैद्यकीय || [[राजस्थान]] || भारत |- |१९६२ || श्री [[शची राऊत राय]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[ओडिशा|ओडिशा]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६२ || श्री [[सोनम ग्याटसो]] || क्रीडा || [[सिक्कीम]] || भारत |- |१९६२ || श्री [[ताराशंकर बंदोपाध्याय | ताराशंकर बंदोपाध्याय]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६२ || श्री [[व्ही. रामचंद्र वज्रमुष्टी]] || मुलकी सेवा|| [[आंध्र प्रदेश]] || भारत |- |१९६२ || श्री [[वेल्लोर पोण्णुरंगम अप्पादुराई]] || मुलकी सेवा|| [[तमिळनाडू]] || भारत |} ===१९६३=== {| class="wikitable sortable" cellspacing="2" cellpadding="4" border="0" width="100%" ! वर्ष ! नाव ! क्षेत्र ! राज्य ! देश |- bgcolor=#edf3fe |१९६३ || डॉ. [[नानी चंद्रा बोर्दोली]] || वैद्यकीय || [[आसाम]] || भारत |- |१९६३ || डॉ. [[सोहराब पेस्तनजी श्रोफ]] || वैद्यकीय || [[दिल्ली]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६३ || ले.क. [[जॉर्ज विल्यम ग्रेगोरी बर्ड]] || वैद्यकीय || || [[युनायटेड किंग्डम]] |- |१९६३ || प्रा. [[रशीद अहमद सिद्दिकी]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[दिल्ली]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६३ || रेव्ह. [[जोएल के. लाक्रा]] || समाजकार्य|| [[बिहार]] || भारत |- |१९६३ || श्री [[अहिंद्र चौधरी]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६३ || श्री [[बिशन मान सिंग]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी|| [[उत्तर प्रदेश]] || भारत |- |१९६३ || श्री [[ब्रिज क्रिश्न चांदीवाला]] || समाजकार्य|| [[दिल्ली]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६३ || श्री [[कृष्ण चंद्र जोहोर]] || नागरी सेवा|| [[हरयाणा]] || भारत |- |१९६३ || श्री [[मेहबूब खान]] || कला || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६३ || श्री [[मेलव्हिल डि डिमेलो]] || कला || [[राजस्थान]] || भारत |- |१९६३ || श्री [[नाशिर फ्रामरोझ संतूक]] || नागरी सेवा|| [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६३ || श्री [[नोरी गोपाल कृष्णमूर्ती]] || नागरी सेवा|| [[तामिलनाडु]] || भारत |- |१९६३ || श्री [[पुनेंदू कुमार बॅनरजी]] || नागरी सेवा|| [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६३ || श्री [[राणा कृष्णदेव नारायण सिंग]] || नागरी सेवा|| [[आसाम]] || भारत |- |१९६३ || श्री [[शिशिर कुमार लाहिरी]] || नागरी सेवा|| || [[युनायटेड किंग्डम]] |- bgcolor=#edf3fe |१९६३ || श्री [[सुमंत किशोर जैन]] || नागरी सेवा|| [[उत्तर प्रदेश]] || भारत |- |१९६३ || श्री [[मुश्ताक अली]] || क्रीडा || [[मध्य प्रदेश]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६३ || श्रीमती [[लीला सुमंत मूळगावकर]] || समाजकार्य|| [[महाराष्ट्र]] || भारत |- |१९६३ || श्रीमती [[पिलू माणेक माणेकजी]] || समाजकार्य|| [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६३ || [[विंग सुलतान सिंग यादव]] || नागरी सेवा|| [[दिल्ली]] || भारत |} ===१९६४=== {| class="wikitable sortable" cellspacing="2" cellpadding="4" border="0" width="100%" ! वर्ष ! नाव ! क्षेत्र ! राज्य ! देश |- bgcolor=#edf3fe |१९६४ || डॉ. [[गड्डे रामकोटेश्वर राव]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी|| [[आंध्र प्रदेश]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६४ || ले.क. [[रमेश चंद्र भास्कर सुळे]] || नागरी सेवा|| [[महाराष्ट्र]] || भारत |- |१९६४ || ले.क. [[संतोष कुमार मझुमदार]] || वैद्यकीय || [[दिल्ली]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६४ || श्री [[अदी फेरोझशाह मर्झबान]] || कला || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- |१९६४ || श्री [[कृष्ण चंद्र शुक्ल]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[राजस्थान]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६४ || श्री [[एम.जे. गोपालन]] || क्रीडा || [[तामिलनाडु]] || भारत |- |१९६४ || श्री [[नवांग गोंबू]] || क्रीडा || [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६४ || श्री [[प्रेमानंद आचार्य]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी|| [[ओडिशा]] || भारत |- |१९६४ || श्री [[प्रतुआल चंद्र सोरकार]] || कला || [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६४ || श्री [[थपफूर्या हरलू]] || नागरी सेवा|| [[आंध्र प्रदेश]] || भारत |- |१९६४ || श्री [[विनायक पांडुरंग करमरकर]] || कला || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६४ || श्रीमती [[चरणजीत सिंग]] || क्रीडा || [[हरयाणा]] || भारत |- |१९६४ || श्रीमती [[श्रीनिवास अंबुजाम्मल]] || समाजकार्य|| [[तामिलनाडु]] || भारत |} ===१९६५=== {| class="wikitable sortable" cellspacing="2" cellpadding="4" border="0" width="100%" ! वर्ष ! नाव ! क्षेत्र ! राज्य ! देश |- bgcolor=#edf3fe |१९६५ || कॅ. [[अवतार सिंग वोहरा चीमा]] || क्रीडा || [[पंजाब]] || भारत |- |१९६५ || Capt. [[हरी पाल सिंग अहलूवालीया]] || क्रीडा || [[पंजाब]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६५ || डॉ. [[द्विजेंद्र नाथ मुखर्जी]] || वैद्यकीय || [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- |१९६५ || डॉ. [[तोन्से माधव अनंत पै]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[कर्नाटक]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६५ || डॉ. [[विष्णू माधव घाटगे]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी|| [[कर्नाटक]] || भारत |- |१९६५ || [[गुरू कुंजू कुरुप]] || कला || [[केरळ]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६५ || [[हकिम अब्दुल हमीद]] || वैद्यकीय || [[दिल्ली]] || भारत |- |१९६५ || मेजर [[नरेद्र कुमार]] || क्रीडा || [[पंजाब]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६५ || प्रा. [[अनंत काणेकर|अनंत आत्माराम काणेकर]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- |१९६५ || प्रा. [[दिनकर बळवंत देवधर]] || क्रीडा || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६५ || प्रा. [[म्रितांजय वैद्यनाथन]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी|| [[तमिळनाडू]] || भारत |- |१९६५ || प्रा. [[विष्णू नामदेव आदरकर]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६५ || रेव्ह. [[पनावेलिल थॉमस चंडी]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[उत्तर प्रदेश]] || भारत |- |१९६५ || रा. [[जॉन रिचर्डसन]] || समाजकार्य|| [[अंदमान आणि निकोबार]]|| भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६५ || श्री [[आंग कामी]] || क्रीडा || [[आसाम]] || भारत |- |१९६५ || श्री [[चंद्र प्रकाश वोहरा]] || क्रीडा || [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६५ || श्री [[गोपाळ प्रसाद व्यास]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[दिल्ली]] || भारत |- |१९६५ || श्री [[गोरधनदास भगवानदास नरोतमदास]] || समाजकार्य|| [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६५ || श्री [[हनुमानबक्ष कनोई]] || व्यापार व उद्योग|| [[राजस्थान]] || भारत |- |१९६५ || श्री [[हरीष चंद्र सिंग रावत]] || क्रीडा || [[दिल्ली]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६५ || श्री [[जशभाई शंकरभाई पटेल]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी|| [[गुजरात]] || भारत |- |१९६५ || श्री [[जॉन ट्रॅव्हर्स मेंड्स गिब्सन]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[राजस्थान]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६५ || श्री [[कंदतिल मम्मन चेरियन]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[केरळ]] || भारत |- |१९६५ || श्री [[कृतार्थन आश्चर्य]] || व्यापार व उद्योग|| [[ओडीशा]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६५ || श्री [[फू दोरजी]] || क्रीडा || [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- |१९६५ || श्री [[रविशंकर महाशंकर रावळ]] || कला || [[गुजरात]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६५ || श्री [[सोनम वेंग्याल]] || क्रीडा || [[सिक्कीम]] || भारत |- |१९६५ || श्री [[व्हर्गीज कुरियन]] || व्यापार व उद्योग|| [[गुजरात]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६५ || श्री [[वुप्पलातडीयम नागय्या]] || कला || [[तामिलनाडु]] || भारत |- |१९६५ || श्री [[विल्सन जोन्स]] || क्रीडा || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६५ || श्रीमती [[लक्ष्मी मजुमदार]] || समाजकार्य|| [[दिल्ली]] || भारत |- |१९६५ || श्रीमती [[मोना चंद्रावती गुप्ता]] || समाजकार्य|| [[उत्तर प्रदेश]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६५ || श्रीमती [[मृणालिनी साराभाई]] || कला || [[गुजरात]] || भारत |- |१९६५ || श्रीमती [[त्रिटी होमी जहांगीर तल्यारखान]] || समाजकार्य|| [[महाराष्ट्र]] || भारत |} ===१९६६=== {| class="wikitable sortable" cellspacing="2" cellpadding="4" border="0" width="100%" ! वर्ष ! नाव ! क्षेत्र ! राज्य ! देश |- bgcolor=#edf3fe |१९६६ || [[डॉ. धर्मेंद्र]] || वैद्यकीय || [[दिल्ली]] || भारत |- |१९६६ || डॉ. [[शिवाजी गणेशन]] || कला || [[तमिळनाडू]] || भारत |- |१९६६ || डॉ. [[अर्नेस्ट जोआचिन जोसेफ बोर्गेस]] || वैद्यकीय || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६६ || डॉ. [[जेरुशा झिराड]] || वैद्यकीय || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- |१९६६ || डॉ. [[रॉबर्ट ब्रेओक्सबी डेव्हिस]] || वैद्यकीय || [[बिहार]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६६ || डॉ. [[सतीश धवन]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी|| [[कर्नाटक]] || भारत |- |१९६६ || प्रा. [[निर्मल कुमार बोस]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६६ || [[सरदार मोहन सिंग]] || नागरी सेवा || [[दिल्ली]] || भारत |- |१९६६ || [[अरुण रामअवतार पोद्दार]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६६ || [[बी. सिल्वमूर्ती शिव शास्त्री]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[कर्नाटक]] || भारत |- |१९६६ || [[इब्राहिम अल्काझी]] || नाट्य || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६६ || [[ईश्वर ऐयर कृष्ण ऐयर]] || कला || [[तामिलनाडु]] || भारत |- |१९६६ || [[हरिशंकर शर्मा]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[उत्तर प्रदेश]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६६ || [[इंदरजीत सिंग तुलसी]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[दिल्ली]] || भारत |- |१९६६ || [[जगदीश प्रसाद]] || नागरी सेवा || [[उत्तर प्रदेश]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६६ || [[किशन लाल]] || क्रीडा || [[उत्तर प्रदेश]] || भारत |- |१९६६ || [[कुलदीप सिंग विर्क]] || नागरी सेवा || [[Punjab (भारत)| Punjab]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६६ || [[कुन्दन लाल बेरी]] || नागरी सेवा || [[Punjab (भारत)| Punjab]] || भारत |- |१९६६ || [[एम.एफ. हुसेन]] || कला || [[दिल्ली]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६६ || [[मोहम्मद दिन जागीर]] || समाजकार्य|| [[जम्मू आणि काश्मीर]] || भारत |- |१९६६ || [[पु.ल. देशपांडे]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६६ || [[राजेश्वर नाथ झुत्शी]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[मध्य प्रदे]] || भारत |- |१९६६ || [[रामप्रसाद रामचंद खंडेलवाल]] || व्यापार आणि उद्योग || [[उत्तर प्रदेश]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६६ || [[संगनबसप्पा मल्लनगौडा पाटील]] || नागरी सेवा || [[कर्नाटक]] || भारत |- |१९६६ || [[सय्यिद अहमदुल्ला कादरी]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[आंध्र प्रदेश]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६६ || [[स्टानिस्लॉस जोसेफ कोएल्हो]] || नागरी सेवा || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- |१९६६ || [[सुरिंदर सिंग बेदी]] || नागरी सेवा || [[दिल्ली]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६६ || [[विल्लुपुरम चिन्नया गणेशन]] || कला || [[तामिलनाडु]] || भारत |- |१९६६ || श्रीमती [[पालवायी भानुमती रामकृष्ण]] || कला || [[तामिलनाडु]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६६ || श्रीमती [[सुमित्रा चरत राम]] || कला || [[दिल्ली]] || भारत |- |१९६६ || [[स्वामी बिचित्रानंद दास]] || समाजकार्य|| [[ओडिशा]] || भारत |} ===१९६७=== {| class="wikitable sortable" cellspacing="2" cellpadding="4" border="0" width="100%" ! वर्ष ! Name ! Field ! State ! Country |- bgcolor=#edf3fe | १९६७ || डॉ. [[ए. रामस्वामी अयंगार गोपाल अयंगार]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी|| [[महाराष्ट्र]] || भारत |- | १९६७ || डॉ. [[अमर प्रसाद राय]] || वैद्यकीय || [[दिल्ली]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe | १९६७ || डॉ. [[गुडुरु वेंकटाचलम]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी|| [[तामिलनाडु]] || भारत |- | १९६७ || डॉ. [[हेर्मेनोगिल्ड संतापाउ]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी|| || भारत |- bgcolor=#edf3fe | १९६७ || डॉ. [[मायाधर मानसिंह]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[ओडिशा]] || भारत |- | १९६७ || डॉ. [[मोंकोम्बु सांबशिवन स्वामिनाथन]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी|| [[तामिलनाडु]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe | १९६७ || डॉ. [[नट्टेरी वीरराघवन]] || वैद्यकीय || [[तामिलनाडु]] || भारत |- | १९६७ || डॉ. [[तुतेनपुरायिल मॅथ्यू जोसेफ]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[केरळ]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe | १९६७ || लेफ्टनंट कर्नल [[लाल सिंग]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी|| [[उत्तराखंड]] || भारत |- | १९६७ || कुमारी [[ईडिथ हेलेन पॉल]] || वैद्यकीय || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe | १९६७ || [[एम.ए.के. पटौडी]] || क्रीडा || [[दिल्ली]] || भारत |- | १९६७ || श्री [[ए. नागप्पा चेट्टियार]] || Trade & Industry || [[तामिलनाडु]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe | १९६७ || श्री [[अजित सिंग (शास्त्रज्ञ)|अजित सिंग]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी|| [[पंजाब]] || भारत |- | १९६७ || श्री [[अली सरदार जाफरी]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe | १९६७ || श्री [[बलबीर सिंग सैगल]] || नागरी सेवा|| [[दिल्ली]] || भारत |- | १९६७ || श्री [[बा.भ. बोरकर]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[गोवा]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe | १९६७ || श्री [[चंडिदान देठा]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी|| [[राजस्थान]] || भारत |- | १९६७ || श्री [[चंद्रवदन चिमनलाल मेहता]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[गुजरात]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe | १९६७ || श्री [[फ्रँक सत्यराजन देवार्स]] || नागरी सेवा|| || भारत |- | १९६७ || श्री [[गुरदियाल सिंग]] || क्रीडा || [[चंडीगढ]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe | १९६७ || श्री [[हरिश्चंद्र गोपाळ पाटील]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी|| [[महाराष्ट्र]] || भारत |- | १९६७ || श्री [[कल्लुर सुब्बा राव]] || समाजकार्य|| [[आंध्र प्रदेश]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe | १९६७ || श्री [[किरण चंद्र बॅनर्जी]] || नागरी सेवा|| [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- | १९६७ || श्री [[कृष्णचंद्र मोरेश्वर भाटवडेकर]] || कला || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe | १९६७ || श्री [[लाला चंद्र वर्मन]] || सार्वजनिक बाबती || [[दिल्ली]] || भारत |- | १९६७ || श्री [[मगनभाई रणछोडभाई पटेल]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी|| [[गुजरात]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe | १९६७ || श्री [[मोहम्मद रफी]] || कला || [[पंजाब]] || भारत |- | १९६७ || श्री [[प्रसाद पांडे]] || सार्वजनिक बाबती || [[मध्य प्रदेश]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe | १९६७ || श्री [[प्रिथीपाल सिंग]] || क्रीडा || [[पंजाब]] || भारत |- | १९६७ || श्री [[प्रिय रंजन सेन]] || समाजकार्य|| [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe | १९६७ || श्री [[शशधर मुखर्जी]] || कला || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- | १९६७ || श्री [[शंकर लक्ष्मण]] || क्रीडा || [[कर्नाटक]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe | १९६७ || श्री [[शांती प्रसाद]] || नागरी सेवा|| [[उत्तर प्रदेश]] || भारत |- | १९६७ || श्री [[सैयद फरीदुद्दीन]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी|| [[आंध्र प्रदेश]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe | १९६७ || श्री [[वसंत कृष्ण देसाई]] || कला || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- | १९६७ || श्री [[वेद रतन मोहन]] || व्यापार आणि उद्यम || [[उत्तर प्रदेश]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe | १९६७ || श्री [[विंजामुरी वेंकट लक्ष्मी नरसिंह राव]] || कला || [[तामिलनाडु]] || भारत |- | १९६७ || श्री [[विठ्ठलदास हकमोहंद शाह]] || व्यापार आणि उद्यम || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe | १९६७ || श्रीमती [[प्रभजोत कौर]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[दिल्ली]] || भारत |- | १९६७ || श्रीमती [[सिद्देश्वरी देवी]] || कला || [[दिल्ली]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe | १९६७ || [[सैयद अब्दुल कादिर]] || समाजकार्य|| [[उत्तर प्रदेश]] || भारत |} ===१९६८=== {| class="wikitable sortable" cellspacing="2" cellpadding="4" border="0" width="100%" ! वर्ष ! नाव ! क्षेत्र ! राज्य ! देश |- |१९६८ || डॉ. [[अभिन चंद्रा राव]] || वैद्यकीय || [[ओडिशा]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६८ || डॉ. [[एस. नरसिंहन]] || समाजकार्य|| [[तमिळनाडू]] || भारत |- |१९६८ || डॉ. [[गोविंद पांडुरंग काणे]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी|| [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६८ || डॉ. [[राजा रामण्णा]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी|| [[तामिलनाडु]] || भारत |- |१९६८ || कुमारी [[यामिनी कृष्णमूर्ती]] || कला || [[दिल्ली]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६८ || कुमारी [[बेगम अख्तर]] || कला || [[उत्तर प्रदेश]] || भारत |- |१९६८ || पंडित [[अयोध्या प्रसाद]] || कला || [[उत्तर प्रदेश]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६८ || [[राजकुमार सुमित्रा देवी]] || समाजकार्य|| [[हरियाणा]] || भारत |- |१९६८ || श्री [[अख्तर मोहिउद्दीन]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[जम्मू आणि काश्मीर]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६८ || श्री [[अक्किनेनी नागेश्वरराव]] || कला || [[आंध्र प्रदेश]] || भारत |- |१९६८ || श्री [[अमर नाथ गुप्ता]] || समाजकार्य|| [[दिल्ली]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६८ || श्री [[बाळासाहेब अमगोंडा पाटील]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- |१९६८ || श्री [[कलंबुर शिवराम मूर्ती]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[दिल्ली]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६८ || श्री [[दत्तात्रय रामचंद्र बेंद्रा]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[कर्नाटक]] || भारत |- |१९६८ || श्री [[देवचंद छगन लाल शाह]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६८ || श्री [[देवी लाल सामर]] || कला || [[राजस्थान]] || भारत |- |१९६८ || श्री [[डोंटी नारणप्पा कृष्णैया सेट्टी]] || समाजकार्य|| [[कर्नाटक]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६८ || श्री [[हॅरोल्ड जोसेफ]] || कला || [[दिल्ली]] || भारत |- |१९६८ || श्री [[जयकृष्ण डाह्याभाई पंचाल]] || कला || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६८ || श्री [[जहांगीर शापूरजी भावनगरी]] || नागरी सेवा|| [[दिल्ली]] || भारत |- |१९६८ || श्री [[केदार घोष]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६८ || श्री [[कृष्ण स्वरूप मलिक]] || नागरी सेवा|| [[दिल्ली]] || भारत |- |१९६८ || श्री [[लक्ष्मण देव पाठक]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी|| [[उत्तर प्रदेश]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६८ || श्री [[एम.आर. आचरेकर]] || कला || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- |१९६८ || श्री [[मान सिंग एम. राणा]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी|| [[दिल्ली]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६८ || श्री [[मणीभाई भीमभाई देसाई]] || समाजकार्य|| [[महाराष्ट्र]] || भारत |- |१९६८ || श्री [[मंतोष सोंधी]] || नागरी सेवा|| [[हरियाणा]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६८ || श्री [[नंदमुरी तारक रामाराव]] || कला || [[आंध्र प्रदेश]] || भारत |- |१९६८ || श्री [[नरेंद्र सिंग देव]] || समाजकार्य|| [[मध्य प्रदेश]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६८ || श्री [[नरिंदर नाथ मोहन]] || समाजकार्य|| [[हरियाणा]] || भारत |- |१९६८ || श्री [[निखिल रंजन बॅनर्जी]] || कला || [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६८ || श्री [[एस. रामस्वामी बालसुब्रमण्यम]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी|| [[केरळ]] || भारत |- |१९६८ || श्री [[शंबू नाथ मुखर्जी]] || समाजकार्य|| [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६८ || श्री [[शामराव सखारामराव कदम]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- |१९६८ || श्री [[शंकर सिं राम रघुवंशी]] || कला || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६८ || श्री [[भाउराव कृष्णराव गायकवाड]] || समाजकार्य|| [[महाराष्ट्र]] || भारत |- |१९६८ || श्री [[सिया राम ओला]] || समाजकार्य|| [[राजस्थान]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६८ || श्री [[सुधीर सोज्वल]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी|| [[हरियाणा]] || भारत |- |१९६८ || श्री [[सुनील दत्त]] || कला || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६८ || श्रीमती. [[दुर्गा खोटे]] || कला || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- |१९६८ || श्रीमती. [[शालिनी मोघे]] || समाजकार्य|| [[मध्य प्रदेश]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६८ || श्रीमती. [[शरण राही बकलीवाल]] || कला || [[दिल्ली]] || भारत |- |१९६८ || श्रीमती. [[सुधा वेंकटशिव रेड्डी]] || समाजकार्य|| [[कर्नाटक]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६८ || श्रीमती. [[वैजयंतीमाला]] || कला || [[तामिलनाडु]] || भारत |} ===१९६९=== {| class="wikitable sortable" cellspacing="2" cellpadding="4" border="0" width="100%" ! वर्ष ! नाव ! क्षेत्र ! राज्य ! देश |- |१९६९ || डॉ. [[अमरिक सिंग चीमा]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी|| [[पंजाब]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६९ || डॉ. [[बाल क्रिश्न आनंद]] || वैद्यकीय || [[दिल्ली]] || भारत |- |१९६९ || डॉ. [[क्रिश्न गोपाल सक्सेना]] || वैद्यकीय || [[दिल्ली]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६९ || डॉ. [[नंद किशोर वर्मा]] || वैद्यकीय || [[Haryana]] || भारत |- |१९६९ || डॉ. [[नौटाम भगवान लाल भट्ट]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी|| [[दिल्ली]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६९ || डॉ. [[पांडुरंग राजाराम घोंगरे]] || समाजकार्य|| [[महाराष्ट्र]] || भारत |- |१९६९ || डॉ. [[आर. बसप्पागौडा पाटील]] || समाजकार्य|| [[कर्नाटक]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६९ || डॉ. [[राम कुमार करोली]] || वैद्यकीय || [[उत्तर प्रदेश]] || भारत |- |१९६९ || डॉ. [[रामकृष्ण अनंतकृष्ण]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी|| [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६९ || डॉ. [[टी. वेंकटराम महालिंगम]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी|| [[तामिलनाडु]] || भारत |- |१९६९ || डॉ. [[तारा पाद बासू]] || साहित्य आणि शिक्षण || || [[युनायटेड किंग्डम]] |- bgcolor=#edf3fe |१९६९ || लेफ्टनंट कर्नल[[बिशन लाल रैना]] || वैद्यकीय || [[दिल्ली]] || भारत |- |१९६९ || प्रा. [[नारायण श्रीधर बेंद्रे]] || कला || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६९ || प्रा. [[टी. वरदाचारी रामानुजम]] || समाजकार्य|| [[महाराष्ट्र]] || भारत |- |१९६९ || प्रा. [[वुलिमिरी रामलिंगस्वामी]] || वैद्यकीय || [[आंध्र प्रदेश]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६९ || श्री [[अहमद अब्बास ख्वाजा]] || कला || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- |१९६९ || श्री [[बलराज साहनी]] || कला || [[पंजाब]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६९ || श्री [[ब्रह्म नाथ कासिर दत्त]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- |१९६९ || श्री [[चांद छाब्रा]] || नागरी सेवा || [[दिल्ली]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६९ || श्री [[चंदू बोर्डे]] || क्रीडा || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- |१९६९ || श्री [[डेव्हिड अब्राहम]] || कला || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६९ || श्री [[ध्यान पाल सिंग]] || नागरी सेवा || [[Uttarakhand]] || भारत |- |१९६९ || श्री [[ग.दि. माडगूळकर]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६९ || श्री [[गोपालदास नियोगी चौधरी]] || समाजकार्य|| [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- |१९६९ || श्री [[एच. गोविंदराव श्रीनिवास मूर्ती]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी|| || [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिका]] |- bgcolor=#edf3fe |१९६९ || श्री [[के.एस.ए. खादर गुलाम मोहिदीन]] || व्यापारउदीम || [[तमिळनाडू]] || भारत |- |१९६९ || श्री [[कल्याण सिंग गुप्ता]] || समाजकार्य|| [[दिल्ली]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६९ || श्री [[कविराज आशुतोष मजुमदार]] || वैद्यकीय || [[उत्तर प्रदेश]] || भारत |- |१९६९ || श्री [[किशनदास भगवानदास कापडिया]] || समाजकार्य|| [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६९ || श्री [[कुमार नंदन प्रसाद]] || नागरी सेवा|| [[उत्तर प्रदेश]] || भारत |- |१९६९ || श्री [[महेंद्र नाथ कपुर]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[पंजाब]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६९ || श्री [[मांगरु गंजु उइके]] || समाजकार्य|| [[मध्य प्रदेश]] || भारत |- |१९६९ || श्री [[एन. बालक्रिश्न रेड्डी]] || समाजकार्य|| [[आंध्र प्रदेश]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६९ || श्री [[पांडुरंग वासुदेव गाडगीळ]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- |१९६९ || श्री [[राजेंद्र कुमार]] || कला || [[पंजाब]] || भारत |- |१९६९ || श्री [[राम लाल राजगढीया]] || व्यापार आणि उद्यम || [[दिल्ली]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६९ || श्री [[सचिन देव बर्मन]] || कला || [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- |१९६९ || श्री [[साशिव रथ शर्मा]] || कला || [[ओडिशा]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६९ || श्री [[श्याम लाल गुप्ता]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[दिल्ली]] || भारत |- |१९६९ || श्री [[सिंगन्नाचर नरसिंह स्वामी]] || कला || [[आंध्र प्रदेश]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६९ || श्री [[श्रीनिवास नटराजन]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[तामिलनाडु]] || भारत |- |१९६९ || श्री [[सुबोध चंद्र मुक देव]] || नागरी सेवा|| [[आसाम]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६९ || श्री [[सुधीर कृष्ण मुखर्जी]] || नागरी सेवा|| [[दिल्ली]] || भारत |- |१९६९ || श्री [[सुखदेव सिंग]] || कला || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६९ || श्री [[सुरेंद्र नाथ घोष]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[उत्तर प्रदेश]] || भारत |- |१९६९ || श्री [[तियागराजन मुतिया]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[तामिलनाडु]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६९ || श्री [[उपेंद्र महारथी]] || व्यापार आणि उद्यम || [[बिहार]] || भारत |- |१९६९ || श्री [[वैरामुतु पिल्लै सुब्बिश पिल्लै]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[तामिलनाडु]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६९ || श्री [[योगेश्वर दयाल]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी|| [[दिल्ली]] || भारत |- |१९६९ || श्रीमती [[अमृता प्रीतम]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[दिल्ली]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६९ || श्रीमती [[बैरप्पा सरोजा देवी श्रीहर्षा]] || कला || [[कर्नाटक]] || भारत |- |१९६९ || श्रीमती [[इंद्राणी रहमान]] || कला || [[दिल्ली]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६९ || श्रीमती [[लीला इंद्रसेन]] || समाजकार्य|| [[पुदुचेरी]] || भारत |- |१९६९ || श्रीमती [[राजम रामस्वामी]] || समाजकार्य|| [[तामिलनाडु]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |१९६९ || श्रीमती [[रोशन फूकेन]] || समाजकार्य|| [[आसाम]] || भारत |- |१९६९ || श्रीमती [[सावित्री साहनी]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी|| [[उत्तर प्रदेश]] || भारत |} {{क्रम |यादी=[[:वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते|पद्मश्री पुरस्कार विजेते]] |मागील=[[पद्मश्री पुरस्कार विजेते १९५४-१९५९]] |पुढील=[[पद्मश्री पुरस्कार विजेते १९७०-१९७९]] |पासून=१९६० |पर्यंत=१९६९ }} [[वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते]] o4tc5w4lqle2rfl9rgotm637hy70b65 0 91985 2683204 2653509 2026-05-07T13:11:52Z Fróis 180030 2683204 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} [[File:Abe Kōsō.jpg|thumb|कोसो अबे]] '''कोसो अबे''' ([[२४ मार्च]], [[इ.स. १८९२]]:[[मिकावा]], [[यामागाता]], [[जपान]] - [[१९ जून]], [[इ.स. १९४७]]:[[गुआम]]) हा [[दुसरे महायुद्ध|दुसऱ्या महायुद्धादरम्यान]] [[जपानच्या शाही आरमाराचा चौथा तांडा|जपानच्या शाही आरमाराच्या चौथ्या तांड्यातील]] एक सेनापती होता. {{विस्तार}} {{DEFAULTSORT:अबे, कोसो}} [[वर्ग:जपानचे दर्यासारंग]] [[वर्ग:इ.स. १८९२ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९४७ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] 4fqyt7q2phi3krnyvmq42knyx0o6mm3 0 134613 2683236 2640819 2026-05-07T17:25:26Z ~2026-27826-01 182884 /* संदर्भ */ 2683236 wikitext text/x-wiki {{बदल}} पुरुषोत्तम भगवानाचे संपुर्ण भारतात एकमेव मंदिर फक्त पुरुषोत्तमपुरी येथेच आहे हे तालुका माजलगाव जिल्हा बीड, महाराष्ट्र मध्ये येते. पुरुषोत्तम मास म्हणजे अधिकमास अर्थात धोंड्याचा महिना किंवा मलमास, धोडेमहात्मे या पवित्र ग्रंथात वर्नील्याप्रमाने सालातील बारा महिन्यांचे बारा भगवंत स्वामी आहेत. मात्र सर्वांचा मीळुन उरी सुरी बनलेल्या अधिकमासाचे स्वामीत्व कोनीच स्विकारेना, ते पुरुषोत्तमाने स्विकारले. या गावी दक्षिण कडून गोदावरी नदी आहे. त्यास चक्रतीर्थ असे म्हणतात. त्याची आख्यायिका अशी, पूर्वी शार्दुल नावाचा राक्षस पंचक्रोशीतील जनतेला तो फार त्रास देऊ लागला. म्हणून भगवान पुरुषोत्तम यांनी अवतार घेऊन या राक्षसाचा वध केला आणि ते ज्या चक्राच्या साह्याने त्या राक्षसाचा वध केला ते सुदर्शन चक्र गोदावरी नदीत जाऊन पडले या ठिकाणी आज भाविक तेथे स्नान करतात. स्नान केल्यानंतर शंक, गदा, तथा पशुधारी सावळ्या विठ्ठलाचे अर्थात पुरुषोत्तमाचे दर्शन घेतात. या मंदिराशेजारीच त्रिवेनी संगम मंदिर म्हणून संबोधले जाते या मंदिराची विशेषता म्हणजे वरदविनायक गणपतीची ४ फुट उंचीची मूर्ती, माता पार्वतीच्या पादुका आणी सहालक्षेश्वर शंकराची शिव पिंड. असा त्रिवेणी संगम एकाच मंदिरात ईतरत्र शोधुनही सापडत नाही. या मंदिराच्या गाभाऱ्याची प्रतीमा म्हणजे वृंदावनातील कृष्णमंदिराची प्रतीकृती आहे. येथील विशेष दोन्ही मंदिराच्या विटा पाण्यावर तरंगतात. जसे विद्वताचे भक्त पुंडलीक तसे पुरुषोत्तमाचे भक्त पुर्णाश्रमस्वामी यांचाही येथे मठ आहे. गावाच्या दक्षिणेस काशी विश्वेश्वराचे मंदिर आहे. गावापासुन पुर्वेस 9 कि. मी गोदावरी पात्रात भस्माची टेकडी आहे, त्याचा पुर्वोतिहास म्हणजे तेथे ऋषीमुनींचे येथे वास्तव्य होते. त्यांनी केलेल्या यज्ञांची प्रचिती म्हणून आज ही त्या टेकडीत भस्म बघण्यास मिळतो. बीड जिल्ह्यातील माजलगांव तालुक्यातील श्रीक्षेत्र पुरुषोत्तमपुरी येथील गोदावरीच्या पात्रात मंदिराचे काही पुरातन अवशेष सापडले. माजलगांव पासून २२ कि.मी.अंतरावर असणा-या गोदावरीच्या काठावर असलेल्या पुरुषोत्तमपुरीला पुरुषोत्तमाचे भारतातील एकमेव मंदिर आहे. भगवान पुरुषोत्तमाचे मंदिर गोदावरी नदीच्या काठावर वसलेलं आहे. तीव्र दुष्काळामुळे गोदावरीचे पात्र कोरडेठाक पडले होते. कोरड्या पडलेल्या या पात्रात काही पूरातन अवशेष सापडले. गोदावरीच्या पात्रात पूर्व पश्चिम प्रवाहात जवळपास हजार फूट अंतरापर्यंत हे अवयव अस्ताव्यस्त पसरले आहेत. त्यात स्तंभशीर्ष, स्तंभस्थळ, जांघा भागेवरील कोरीव दगडे व मंदिराच्या तळाशी विविध घडीव शिळांच्या समावेश आहे याच अवशेषात एक सतीची शिळा असून, ती साडेतीन फूट उंच माझा व दोन फूट रुंद आहे. याच शिळेवर एकूण तीन शिल्पे कोरलेली आहेत. या शिळेवर एक हात दंडापासून कोरला असून तो घोट्यापासून 90 अंशात सरळ वर आशिर्वचनावस्थेत आहे. हाताखालची धावत्या घोड्यावर स्वार व्यक्तिचे शिल्प असून घोड्याचा लगाम धरलेली व्यक्ति पुढे धावते आहे. या शिल्पाखाली पुन्हा तिसरे शिल्प असून त्यात स्त्री पुरुषास रेखाचित्र दाखविण्यासाठी आडवे कोरले आहे. विशेष म्हणजे नदीपात्रात एका प्राचीन घाट उघडा सापडला असून हा घाट यादवांच्याही अगोदरच्या काळातील असावा असा अंदाज जिल्ह्यातील इतिहास संशोधक डॉ. सतीश साळूंके यांनी पुरुषोत्तमपुरी येथे भेट देऊन पाहणी केल्यानंतर केला. माजलगाव तालुक्यातील पुरुषोत्तमपुरी मंदिराचे स्थापत्य कलेतील वेगळेपण असे की मंदिराच्या बांधकामात वापरलेल्या विटा चक्क पाण्यावर तरंगतात. हे मंदिर इसवी सन १३१० मध्ये राजा रामदेव यांनी यांनी उभारले. यामुळेच या गावाला पुरुषोत्तमपुरी हे नाव पडले.आणि पुढचे बांधकाम पुरुषोत्तमपुरी येथील जमीनदार खुशालचंद्र अब्बड यांच्या मुळे पूर्ण झाले. इतिहासाच्या दृष्टीने पुरुषोत्तमपुरीस मोठे महत्त्व असून रामचंद्र देव यादवांचा शेवटचा ज्ञात ताम्रपट इथेच सापडला आहे. आजपर्यंत उपलब्ध सर्व ताम्रपटात हा ताम्रपट वजनाने व आकारानेही मोठा मानला जातो. यात रामचंद्र देव यादवाने मंदिर उभारणीसाठी व मंदिराच्या देखरेखीसाठी पंचक्रोशीतील गावे दान दिल्याचा उल्लेख आहे. पुरुषोत्तमपुरीमध्ये महाराष्ट्राच्या विविध भागातून भाविक अधिक महिन्यात माजलगाव तालुक्यातील पुरुषोत्तमपुरीत पुरुषोत्तमाच्या दर्शनास जातात. अधिक मासात या ठिकाणाला अनन्य साधारण महत्त्व आहे. गोदाकाठी राक्षसभूवन, पुरुषोत्तमपुरी, मंजरथ, गंगामसला येथे प्राचीन मंदिरे आहेत. त्यात पुरुषोत्तमपुरीचे मंदिर उल्लेखनीय ठरते. पुरुषोत्तमपुरी येथील पुरुषोत्तम मंदिराच्या विटा पाण्यावर तरंगतात. झुंबरलाल अब्बड हे पुरुषोत्तमपुरी चे मुखिया होते त्यावेळेस सदर पुरुषोत्तम मंदिर ही पूर्वी कुठेही शासन दरबारी नोंद नव्हती. वर्ष 1980 साली श्री. बाबुराव सहदेव गोळेकर रा.पुरुषोत्तमपुरी ता.माजलगाव जिल्हा बीड यांनी पुरुषोत्तम देवस्थान विश्वस्त संस्था नोंदणीकृत केली. “पुरुषोत्तमपुरी येथे आजही स्व. झुंबरलाल अब्बड यांचे नातू यशराज सतीशचंद्रजी अब्बड हे अधिकमास अर्थात धोंड्याचा महिन्यात भाविकांसाठी निःशुल्क भोजनसेवा (महाप्रसाद) देत आहेत. ही सेवा परंपरा श्रद्धा व सेवाभावाने अखंडपणे सुरू आहे.” सदर मंदिराचे जीर्णोद्धार होण्यासाठी गावातील भजनी मंडळी 1980 पासून सतत प्रयत्न करत आहेत परंतु सदर मंदिरास पर्यटनाचा दर्जा नव्हता म्हणून सरकारकडून निधी मिळत नसे. 1980 ते 2002 पर्यंत सर्व विश्वस्त आणि भजनी मंडळी आणि भाविक यांचे आर्थिक सहकार्य यातून थोडा थोडा मंदिर जीर्णोद्धार करत होते. वर्षे 2005 मध्ये मा. खासदार जयसिंगराव गायकवाड पाटील यांचे खासदार फंडातून सभागृह बांधकाम पूर्ण केले. यानंतर भक्त निवासाच्या सोयीसाठी काही बांधकाम पूर्ण केले. नंतरच्या काळात सरकारने दखल घेऊन या मंदिराची पर्यटन म्हणून मंजूरी मिळत आता 2020 साली राज्यातील सरकारने 54 कोटी चा पुरुषोत्तम मंदिर विकास आराखडा मंजुर करून यावर्षी 2023 पासून प्रत्यक्ष विकास काम चालू केले असून लवकरच हे पूर्ण होईल आणि पुढील काळात भाविकांसाठी संपूर्ण सोयींनी युक्त असे हे मंदिर आपल्याला पाहायला मिळेल. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा =http://epaperdivyamarathi.bhaskar.com/beed/251/05012013/0/1/ | title =पुरूषोत्तमपुरीच्या उद्ध्वस्त मंदिराचे गोदावरी नदीपात्रात अवशेष | भाषा =मराठी | प्रकाशक =[[http://divyamarathi.bhaskar.com]] | दिनांक = | ॲक्सेसदिनांक = }}{{मृत दुवा|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी|2}} [[वर्ग:बीड जिल्हा]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील हिंदू मंदिरे]] 4t17ant2aungjx9991n0kl7trwvp4q8 0 144183 2683253 1193373 2026-05-08T03:56:30Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2683253 wikitext text/x-wiki '''[[इंग्लंड]]''' हा [[युनायटेड किंग्डम]]चा घटक देश एकूण ९ राजकीय प्रदेशांमध्ये विभागला गेला आहे. ==यादी== {{Image label begin|image=English regions 2009.svg|link=|width={{{width|500}}}|float=right}} {{Image label small|x=.955|y=.035|scale={{{width|500}}} |text=[[File:Circle-information.svg|20px|about this map|link=File:English regions 2009.svg]] }} {{Image label small|x=0.78 |y=0.75 |scale={{{width|500}}}|text=[[पूर्व इंग्लंड]]}} {{Image label small|x=0.74 |y=0.88 |scale={{{width|500}}}|text=[[लंडन]]}} {{Image label small|x=0.63 |y=0.97 |scale={{{width|500}}}|text=[[आग्नेय इंग्लंड]]}} {{Image label small|x=0.32 |y=1.00 |scale={{{width|500}}}|text=[[नैऋत्य इंग्लंड]]}} {{Image label small|x=0.63 |y=0.60 |scale={{{width|500}}}|text=[[पूर्व मिडलंड्स]]}} {{Image label small|x=0.45 |y=0.67 |scale={{{width|500}}}|text=[[पश्चिम मिडलंड्स]]}} {{Image label small|x=0.56 |y=0.38 |scale={{{width|500}}}|text=[[यॉर्कशायर व हंबर]]}} {{Image label small|x=0.50 |y=0.18 |scale={{{width|500}}}|text=[[ईशान्य इंग्लंड]]}} {{Image label small|x=0.39 |y=0.295|scale={{{width|500}}}|text=[[वायव्य इंग्लंड]]}} {{Image label small|x=0.33 |y=0.71 |scale={{{width|500}}}|text=[[वेल्स]]}} {{Image label small|x=0.3 |y=0.1 |scale={{{width|500}}}|text=[[स्कॉटलंड]]}} {{Image label small|x=0.02 |y=0.295|scale={{{width|500}}}|text=[[उत्तर आयर्लंड]]}} {{Image label end}} # [[ईशान्य इंग्लंड]]<ref name=Regions>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://www.ons.gov.uk/ons/guide-method/geography/beginner-s-guide/administrative/england/government-office-regions/index.html |title=संग्रहित प्रत |access-date=2013-08-05 |archive-date=2016-01-05 |archive-url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20160105160709/http://www.ons.gov.uk/ons/guide-method/geography/beginner-s-guide/administrative/england/government-office-regions/index.html |url-status=dead }}</ref> # [[वायव्य इंग्लंड]]<ref name=Regions/> # [[यॉर्कशायर व हंबर]]<ref name=Regions/> # [[पूर्व मिडलंड्स]]<ref name=Regions/> # [[पश्चिम मिडलंड्स]]<ref name=Regions/> # [[पूर्व इंग्लंड]]<ref name=Regions/> # [[ग्रेटर लंडन]]<ref name=Regions/> # [[आग्नेय इंग्लंड]]<ref name=Regions/> # [[नैऋत्य इंग्लंड]]<ref name=Regions/> ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:इंग्लंडचे प्रदेश| ]] [[वर्ग:युनायटेड किंग्डमचे प्रशासकीय विभाग]] dzi3x9a1q4eiopa7qlfsh55ahz0csrr 4 179533 2683294 2681959 2026-05-08T07:20:45Z संतोष गोरे 135680 /* */ 2683294 wikitext text/x-wiki '''[[विकिपीडिया:मुखपृष्ठ अलीकडील मृत्यू|अलीकडील मृत्यू]]''' : {{*}} [[प्रशांत बोस]] (३ एप्रिल २०२६), {{*}} [[मणी कुमार छेत्री]] (५ एप्रिल २०२६), {{*}} [[मोहसीना किडवई]] (८ एप्रिल २०२६), {{*}} [[सी.डी. गोपीनाथ]] (९ एप्रिल २०२६), {{*}} [[सोनम वांगचुक (कर्नल)|सोनम वांगचुक]] (९ एप्रिल २०२६), {{*}} [[गोपाळराव पाटील]] (२१ एप्रिल २०२६), {{*}} [[एन. भास्कर राव]] (२२ एप्रिल २०२६), {{*}} [[भरत कपूर]] (२७ एप्रिल २०२६), {{*}} [[दीपिंदर सिंग]] (२८ एप्रिल २०२६), {{*}} [[रवी पंडित]] (८ मे २०२६) <noinclude> [[वर्ग:विकिपीडिया निर्वाह]] [[वर्ग:मुखपृष्ठ]] </noinclude> 60jcggejlbwwhqe3fyoizxyymjjcn0j 0 196186 2683338 2509049 2026-05-08T11:39:38Z संतोष गोरे 135680 /* */ 2683338 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट व्यक्ती | चौकट_रुंदी = | नाव = नारायण सदोबा काजरोळकर | टोपणनावे = | चित्र = | चित्र_आकारमान = | चित्रशीर्षक = | चित्रशीर्षक_पर्याय = | जन्मनाव = | जन्म_दिनांक = | जन्म_स्थान = | मृत्यू_दिनांक = १९८३ | मृत्यू_स्थान = | मृत्यू_कारण = | कलेवर_सापडलेले_स्थान = | चिरविश्रांतिस्थान = | चिरविश्रांतिस्थान_अक्षांश_रेखांश = | निवासस्थान = | राष्ट्रीयत्व = भारतीय | टोपणनावे = | वांशिकत्व = | नागरिकत्व = भारतीय | शिक्षण = | प्रशिक्षणसंस्था = | पेशा = सामाजिक कार्यकर्ते<br>[[स्वातंत्र्यसैनिक]] | कारकीर्द_काळ = | मालक = | प्रसिद्ध_कामे = | मूळ_गाव = | पगार = | निव्वळ_मालमत्ता = | उंची = | वजन = | ख्याती = | पदवी_हुद्दा = | कार्यकाळ = | पूर्ववर्ती = | परवर्ती = | राजकीय_पक्ष = | विरोधक = | संचालकमंडळ = | धर्म = [[चांभार]]<ref name="India's Silent Revolution: The Rise of the Lower Castes in North India" /> | जोडीदार = | अपत्ये = | वडील = | आई = | नातेवाईक = | पुरस्कार = [[पद्मभूषण]] | स्वाक्षरी = | स्वाक्षरीशीर्षक_पर्याय = | संकेतस्थळ = | तळटिपा = | संकीर्ण = }} '''नारायण सदोबा काजरोळकर''' (?? - [[इ.स. १९८३]]) हे भारतीय राजकारणी होते. ते [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] पक्षाचे उमेदवार म्हणून [[१ ली लोकसभा|पहिल्या लोकसभेत]], [[३ री लोकसभा|तिसऱ्या लोकसभेत]] [[महाराष्ट्र]] राज्यातील [[मुंबई ईशान्य लोकसभा मतदारसंघ|मुंबई ईशान्य लोकसभा मतदारसंघातून]] आणि [[४ थी लोकसभा|चौथ्या लोकसभेत]] [[महाराष्ट्र]] राज्यातील [[भिवंडी लोकसभा मतदारसंघ|भिवंडी लोकसभा मतदारसंघातून]] निवडून गेले. <ref name="The first Lok Sabha elections (1951-52)">{{cite web | url=http://indianexpress.com/article/india/politics/once-upon-a-poll-the-first-lok-sabha-elections-1951-52/ | title=The first Lok Sabha elections (1951–52) | publisher=Indian Express | date=27 March 2014 | access-date=26 March 2016}}</ref><ref name="Gita Press and the Making of Hindu India">{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=BOhrCgAAQBAJ&q=Narayan+Sadoba+Kajrolkar&pg=PT271 | title=Gita Press and the Making of Hindu India | publisher=HarperCollins Publishers India | author=Akshaya Mukul | year=2015 | pages=552 | isbn=9789351772316}}</ref> त्यांनी १९५२ च्या पहिल्या लोकसभेसाठीच्या निवडणुकीत [[बाबासाहेब आंबेडकर]] यांचा १५,००० मतांनी पराभव केला होता. या निवडणुकीआधी काजरोळकर आंबेडकरांचे स्वीय सहाय्यक होते.<ref name="B. R. Ambedkar">{{cite web | url=http://www.timesofmaharashtra.com/dr-ambedkar/ | title=B. R. Ambedkar | publisher=Times of Maharashtra | date=14 November 2014 | access-date=26 March 2016 | archive-date=2016-04-05 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160405222951/http://www.timesofmaharashtra.com/dr-ambedkar/ | url-status=dead }}</ref> १९६२ च्या निवडणुकीत ते त्याच मतदारसंघातून दुसऱ्यांदा निवडून आले..<ref name="Members of the Third Lok Sabha">{{cite web | url=http://www.empoweringindia.org/new/preview.aspx?candid=493133&p=p&cid=3 | title=Members of the Third Lok Sabha | publisher=Empowering India | date=2016 | access-date=26 March 2016 | archive-date=2021-10-03 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211003103320/http://www.empoweringindia.org/new/preview.aspx?candid=493133&p=p&cid=3 | url-status=dead }}</ref> काजरोळकर यांचा जन्म अनुसूचित जाती जमातीमध्ये झाला होता. अनुसूचित जाती समुदायाचे प्रतिनिधित्व करणारे व्यक्ती म्हणून त्यांना १९५३ च्या पहिल्या [[कालेलकर आयोग|मागासवर्ग आयोगाचे]] सदस्य नेमल्या गेले.<ref name="India's Silent Revolution: The Rise of the Lower Castes in North India">{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=OAkW94DtUMAC&q=Narayan+Sadoba+Kajrolkar&pg=PA222 | title=India's Silent Revolution: The Rise of the Lower Castes in North India | publisher=C. Hurst & Co. Publishers | author=Christophe Jaffrelot | year=2003 | pages=505 | isbn=9781850656708}}</ref><ref name="Jawaharlal Nehru, a Biography">{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=MUeyUhVGIDMC&q=Narayan+Sadoba+Kajrolkar&pg=PA513 | title=Jawaharlal Nehru, a Biography | publisher=Allied Publishers | author=Sankar Ghose | year=1993 | pages=353 | isbn=9788170233695}}</ref> मागासवर्गीय लोकांची संघटना असलेल्या दलित वर्ग संघाचे ते सदस्य होते आणि त्यांनी ५ एप्रिल १९५३ रोजी जगजीवन राम यांचा वाढदिवस साजरा करण्याचे ठरवले तेव्हा त्यांनी समितीचे सचिव म्हणून काम केले.<ref name="Milestones: A Memoir">{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=eYCynd34aIwC&q=Narayan+Sadoba+Kajrolkar&pg=PA156 | title=Milestones: A Memoir | publisher=Penguin Books India | author=Indrani Jagjivan Ram | year=2010 | pages=297 | isbn=9780670081875}}</ref> समाजातील त्यांच्या योगदानाबद्दल भारत सरकारने त्यांना १९७० मध्ये [[पद्मभूषण]] हा तिसरा सर्वोच्च नागरी सन्मान प्रदान केला.<ref name="Padma Awards">{{cite web | url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf | title=Padma Awards | publisher=Ministry of Home Affairs, Government of India | date=2016 | access-date=3 January 2016 | archive-date=2015-10-15 | archive-url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf | url-status=dead }}</ref> इस १९८३ मध्ये त्यांचा मृत्यू झाला.<ref>{{Cite web | url=https://books.google.com/books?id=ZLZVAAAAYAAJ&q=Narayan++Kajrolkar+obituary |title = Indian Parliamentary Companion: Who's who of Members of Lok Sabha|last1 = Lok Sabha|first1 = India. Parliament|year = 2003}}</ref> ==हे सुद्धा पहा== * [[महाराष्ट्राचे खासदार]] * [[उत्तर मध्य मुंबई लोकसभा मतदारसंघ]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{DEFAULTSORT:काजरोळकर, नारायण सदोबा}} [[वर्ग:३ री लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:१ ली लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:इ.स. १९८३ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:पद्मभूषण पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] motd0h3l40zgfusdrp74zq3qsgog38m 0 230055 2683245 2591247 2026-05-08T02:55:33Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2683245 wikitext text/x-wiki '''आम्हीही इतिहास घडवला''' हे [[बाबासाहेब आंबेडकर|बाबासाहेब आंबेडकरांनी]] सुरू केलेल्या [[दलित चळवळ]]ीत सहभागी झालेल्या स्त्रियांचा विस्तृत इतिहास मांडणारे पहिलेच पुस्तक आहे.<ref name="UCP">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://press.uchicago.edu/ucp/books/book/distributed/W/bo17108219.html|title=We Also Made History|publisher=University of Chicago Press press.uchicago.edu|access-date=17 June 2016}}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> हे पुस्तक मराठीमध्ये [[ऊर्मिला पवार|उर्मिला पवार]] आणि [[मिनाक्षी मून]] यांनी १९८९ संपादित करून प्रकाशित केले व त्याचे इंग्रजी भाषांतर २००८ साली [[वंदना सोनाळकर]] यांनी केले.<ref name="Zubaan">{{स्रोत पुस्तक|title=We Also Made History|last=Pawar, Urmila and Meenakshi Moon|publisher=Zubaan|year=2008|isbn=9383074744|pages=New Delhi}}</ref> == रचना == हे पुस्तक दोन भागांत विभागले गेलेले आहे, पहिल्या भागांत आंबेडकरी चळवळीत आणि वीसाव्या शतकातील त्या आधीच्या एकूणच चळवळीत स्त्रियांच्या सहभागाचे विश्लेषण आहे. दुसऱ्या भागांमध्ये एकूण ४५ दलित स्त्रीयांच्या मुलाखती आणि थोडक्यात आत्मकथने आहेत. ह्यांमध्ये आंबेडकरांच्या पहिल्या पत्नि [[रमाबाई आंबेडकर]], १९४२ च्या अखिल भारतीय शेड्युल्ड कास्ट महिला परिषद, नागपूरच्या अध्यक्षा [[सुलोचना डोंगरे|सुलोचनाबाई डोंगरे]], १९५६ मध्ये अखिल भारतीय बुद्धिस्ट महिला असोसियेशनच्या अध्यक्षा राहिलेल्या [[सखुबाई मोहिते]] इत्यादी महिलांच्या [[मुलाखत]]ींचा आणि [[आत्मकथन]]ांचा समावेश आहे . == परिक्षणे ==  हे पुस्तक [[दलित]] आणि [[दलित स्त्रीवाद]]ी अभ्यासासाठी खजिना समजले जाते, कारण यामध्ये [[स्त्रीवादी इतिहास|स्त्रीवादी इतिहास लेखनाच्या]] पद्धतीचा वापर केला गेला असून, नुसत्या कोरड्या सिद्धांकनावर विश्लेषणाची भिस्त न ठेवता स्त्रीयांच्या जगण्यामधुन जटिल मुद्यांना समोर मांडण्याचा प्रयत्न केला गेला आहे.<ref name="Hindu">{{स्रोत बातमी|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-bookreview/historic-feminist-struggle/article1446525.ece|title=Historic Feminist Struggle|last=Mangai, A.|date=30 December 2008|access-date=17 June 2016|agency=द हिंदू thehindu.com}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:दलित]] [[वर्ग:दलित साहित्य]] [[वर्ग:दलित स्त्रीवाद]] orq9dnr4ko44pb9lcymga3z41czqmau 0 244545 2683206 2430776 2026-05-07T13:16:51Z Abhijitsathe 4193 2683206 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट संसद सदस्य | नाव = सौगाता रॉय | लघुचित्र= | पद = [[संसद सदस्य]] | कार्यकाळ_आरंभ = [[२३ मे]], [[इ.स. २०१९]] | कार्यकाळ_समाप्ती = | राष्ट्रपती = [[राम नाथ कोविंद]] | मागील = [[अमिताव नंदी]] | पुढील = | जन्मदिनांक = {{जन्म दिनांक आणि वय|1946|8|6}} | जन्मस्थान = [[शिलाँग]], [[मेघालय]], [[भारत]] | मृत्युदिनांक = | मृत्युस्थान = | पक्ष = [[तृणमूल काँग्रेस]] | नाते = [[तथागत रॉय]] (भाऊ) | पती = | पत्नी = डॉली रॉय | अपत्ये = | निवास = [[कोलकाता]], [[पश्चिम बंगाल]] | मतदारसंघ = [[डमडम लोकसभा मतदारसंघ|दम दम]] | व्यवसाय = शिक्षक | धर्म = | सही = | संकेतस्थळ = | तळटीपा = }} प्रा. '''सौगाता रॉय''' ([[६ ऑगस्ट]], [[इ.स. १९४६|१९४६]]:[[शिलाँग]], [[मेघालय]], [[भारत]] - ) हे भारतीय राजकारणी आहेत. हे [[तृणमूल काँग्रेस]]चे सदस्य असून [[१६वी लोकसभा|१६व्या]] व [[१७वी लोकसभा|१७व्या लोकसभेवर]] [[डमडम लोकसभा मतदारसंघ|दमदम मतदारसंघातून]] निवडून गेले. हे मनमोहन सिंग यांच्या सरकारात नागरी विकास राज्यमंत्री होते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | url = http://www.ndtv.com/news/photos/album_details.php?albumPage=50&AlbumType=PHOTO_GALLERY&AlbumTitle=Team%20Manmohan| title = Team Manmohun | accessdate = 2009-06-20 | last = | first = | work = | publisher = NDTV}}</ref> ==संदर्भ आणि नोंदी== {{संदर्भयादी}} {{DEFAULTSORT:रॉय, सौगाता}} [[वर्ग:१५ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:१६ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:१७ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:तृणमूल काँग्रेस नेते]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:१८ वी लोकसभा सदस्य]] qgpkfdhlsih6fgdm9niw0gf5tflkm4k 0 246100 2683211 2430985 2026-05-07T13:34:56Z Abhijitsathe 4193 2683211 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट पदाधिकारी | नाव = महुआ मोइत्रा | चित्र नाव = | चित्र आकारमान = 250px | पद = [[संसद सदस्य]] | मतदारसंघ = [[बारासात लोकसभा मतदारसंघ|बारासात]] | कार्यकाळ_आरंभ = १६ मे २००९ | कार्यकाळ_समाप्ती = | राष्ट्रपती = | मागील = सुब्राता बोस | पुढील = | जन्मदिनांक = {{जन्म दिनांक आणि वय|1959|11|23}} | जन्मस्थान = [[कोलकाता]], [[पश्चिम बंगाल]] | मृत्युदिनांक = | मृत्युस्थान = | पक्ष = [[तृणमूल काँग्रेस]] | व्यवसाय = | धर्म = | सही = | संकेतस्थळ = | तळटीपा = }} '''महुआ मोइत्रा''' ([[बांग्ला भाषा|बांग्ला]]: কাকলি ঘোষ দস্তিদার) ह्या एक भारतीय राजकारणी व विद्यमान संसद सदस्य आहेत. पेशाने डॉक्टर असणाऱ्या घोष दस्तीदार [[२००९ लोकसभा निवडणुका|२००९]] पासून [[तृणमूल काँग्रेस]] पक्षातर्फे [[लोकसभा|लोकसभेवर]] निवडून येत आहेत. {{DEFAULTSORT:*}} [[वर्ग:१५ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:१६ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:१७ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:१८ वी लोकसभा सदस्य]] cvpj5jrp144l68niaeoppr66pro0gb4 2683212 2683211 2026-05-07T13:35:22Z Abhijitsathe 4193 2683212 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट पदाधिकारी | नाव = ककली घोष दस्तीदार | चित्र नाव = | चित्र आकारमान = 250px | पद = [[संसद सदस्य]] | मतदारसंघ = [[बारासात लोकसभा मतदारसंघ|बारासात]] | कार्यकाळ_आरंभ = १६ मे २००९ | कार्यकाळ_समाप्ती = | राष्ट्रपती = | मागील = सुब्राता बोस | पुढील = | जन्मदिनांक = {{जन्म दिनांक आणि वय|1959|11|23}} | जन्मस्थान = [[कोलकाता]], [[पश्चिम बंगाल]] | मृत्युदिनांक = | मृत्युस्थान = | पक्ष = [[तृणमूल काँग्रेस]] | व्यवसाय = | धर्म = | सही = | संकेतस्थळ = | तळटीपा = }} '''ककली घोष दस्तीदार''' ([[बांग्ला भाषा|बांग्ला]]: কাকলি ঘোষ দস্তিদার) ह्या एक भारतीय राजकारणी व विद्यमान संसद सदस्य आहेत. पेशाने डॉक्टर असणाऱ्या घोष दस्तीदार [[२००९ लोकसभा निवडणुका|२००९]] पासून [[तृणमूल काँग्रेस]] पक्षातर्फे [[लोकसभा|लोकसभेवर]] निवडून येत आहेत. {{DEFAULTSORT:*}} [[वर्ग:१५ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:१६ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:१७ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:१८ वी लोकसभा सदस्य]] 2xkevjnxul3q06lw324yiilhbg0fwy3 0 246310 2683304 2032378 2026-05-08T08:39:28Z Abhijitsathe 4193 2683304 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट पदाधिकारी | नाव = चौधरी मोहन जतुआ | लघुचित्र= | पद = [[संसद सदस्य]] | कार्यकाळ_आरंभ = १६ मे २००९ | कार्यकाळ_समाप्ती = ४ जून २०२४ | मतदारसंघ = [[मथुरापूर लोकसभा मतदारसंघ|मथुरापूर]] | मागील = [[वासुदेव बर्मन]] | पुढील = [[बापी हलदर]] | जन्मदिनांक = {{जन्म दिनांक आणि वय|1938|6|9}} | जन्मस्थान = [[दक्षिण २४ परगणा जिल्हा]], [[पश्चिम बंगाल]] | मृत्युदिनांक = | मृत्युस्थान = | पक्ष = | नाते = | पती = | पत्नी = | अपत्ये = | निवास = | व्यवसाय = | धर्म = | सही = | संकेतस्थळ = | तळटीपा = }} '''चौधरी मोहन जतुआ''' हे एक भारतीय राजकारणी व माजी [[लोकसभा]] सदस्य आहेत. ते २००९ ते २०२४ दरम्यान सलग तीन वेळा [[मथुरापूर लोकसभा मतदारसंघ|मथुरापूर]] मतदारसंघामधून [[तृणमूल काँग्रेस]] पक्षातर्फे निवडून आले. {{DEFAULTSORT:*}} [[वर्ग:१५ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:१६ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:१७ वी लोकसभा सदस्य]] 9n9twwnilyemg7y4gv2mx0jjmcat0lg 0 246401 2683238 2032783 2026-05-07T17:58:25Z Abhijitsathe 4193 2683238 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट संसद सदस्य | नाव = नुसरत जहाँ | चित्र नाव = Nusrat_Jahan_Ruhi_-_Kolkata_2023-12-05_8550.jpg | चित्र आकारमान = 250px | पद = [[संसद सदस्य]] | मतदारसंघ = [[बशीरहाट लोकसभा मतदारसंघ|बशीरहाट]] | कार्यकाळ_आरंभ = २४ मे २०१९ | कार्यकाळ_समाप्ती = ४ जून २०२४ | राष्ट्रपती = | मागील = [[इद्रीस अली]] | पुढील = [[हाजी नुरुल इस्लाम]] | जन्मदिनांक = {{जन्म दिनांक आणि वय|1990|1|8}} | जन्मस्थान = [[कोलकाता]], [[पश्चिम बंगाल]] | मृत्युदिनांक = | मृत्युस्थान = | पक्ष = [[तृणमूल काँग्रेस]] | व्यवसाय = | धर्म = | सही = | संकेतस्थळ = | तळटीपा = }} '''नुसरत जहाँ''' ([[बांग्ला भाषा|बांग्ला]]: মহুয়া মৈত্র) ही एक भारतीय अभिनेत्री, निर्माती व माजी संसद सदस्य आहे. ती [[२०१९ लोकसभा निवडणुका|२०१९]] साली [[तृणमूल काँग्रेस]] पक्षातर्फे लोकसभेवर निवडून गेली व २०१९ ते २०२४ दरम्यान खासदार होती. {{DEFAULTSORT:*}} [[वर्ग:१७ वी लोकसभा सदस्य]] ov0pi54b1a55q9s9uvfqrpa8l720wsm 2683244 2683238 2026-05-08T02:13:36Z संतोष गोरे 135680 /* */ बांगला नाव 2683244 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट संसद सदस्य | नाव = नुसरत जहाँ | चित्र नाव = Nusrat_Jahan_Ruhi_-_Kolkata_2023-12-05_8550.jpg | चित्र आकारमान = 250px | पद = [[संसद सदस्य]] | मतदारसंघ = [[बशीरहाट लोकसभा मतदारसंघ|बशीरहाट]] | कार्यकाळ_आरंभ = २४ मे २०१९ | कार्यकाळ_समाप्ती = ४ जून २०२४ | राष्ट्रपती = | मागील = [[इद्रीस अली]] | पुढील = [[हाजी नुरुल इस्लाम]] | जन्मदिनांक = {{जन्म दिनांक आणि वय|1990|1|8}} | जन्मस्थान = [[कोलकाता]], [[पश्चिम बंगाल]] | मृत्युदिनांक = | मृत्युस्थान = | पक्ष = [[तृणमूल काँग्रेस]] | व्यवसाय = | धर्म = | सही = | संकेतस्थळ = | तळटीपा = }} '''नुसरत जहाँ''' ([[बांग्ला भाषा|बांग्ला]]: নুসরাত জাহান) ही एक भारतीय अभिनेत्री, निर्माती व माजी संसद सदस्य आहे. ती [[२०१९ लोकसभा निवडणुका|२०१९]] साली [[तृणमूल काँग्रेस]] पक्षातर्फे लोकसभेवर निवडून गेली व २०१९ ते २०२४ दरम्यान खासदार होती. {{DEFAULTSORT:*}} [[वर्ग:१७ वी लोकसभा सदस्य]] 20abhc9n935edqv4sbwowoumjegzl21 0 246469 2683210 2683012 2026-05-07T13:27:24Z Abhijitsathe 4193 2683210 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट संसद सदस्य | नाव = महुआ मोइत्रा | चित्र नाव = Mahua Moitra.jpg | चित्र आकारमान = 250px | पद = [[संसद सदस्य]] | मतदारसंघ = [[कृष्णनगर लोकसभा मतदारसंघ|कृष्णनगर]] | कार्यकाळ_आरंभ = २३ मे २०१९ | कार्यकाळ_समाप्ती = | राष्ट्रपती = | मागील = [[तापस पॉल]] | पुढील = | जन्मदिनांक = {{जन्म दिनांक आणि वय|1974|10|12}} | जन्मस्थान = [[काछाड जिल्हा]], [[आसाम]] | मृत्युदिनांक = | मृत्युस्थान = | पक्ष = [[तृणमूल काँग्रेस]] | व्यवसाय = | धर्म = | सही = | संकेतस्थळ = | तळटीपा = }} '''महुआ मोइत्रा''' ([[बांग्ला भाषा|बांग्ला]]: মহুয়া মৈত্র) ही एक भारतीय राजकारणी व विद्यमान संसद सदस्य आहे. ही [[२०१९ लोकसभा निवडणुका|२०१९]] पासून [[तृणमूल काँग्रेस]] पक्षातर्फे लोकसभेवर निवडून येत आहे. {{DEFAULTSORT:*}} [[वर्ग:१७ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:भारतीय राजकारणी]] [[वर्ग:१८ वी लोकसभा सदस्य]] emo2ts2artt95wrvv4pup3wjzyzaynf 0 246480 2683267 2033222 2026-05-08T04:50:51Z Abhijitsathe 4193 [[मिमी चक्रवर्ती]] कडे पुनर्निर्देशित 2683267 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[मिमी चक्रवर्ती]] 9lr3x43d61ah8a0tw8iignsv6ra850y 0 247370 2683269 2033960 2026-05-08T04:57:36Z Abhijitsathe 4193 Abhijitsathe ने लेख [[सुगता बोस]] वरुन [[सुगाता बोस]] ला हलविला 2033960 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट संसद सदस्य | नाव = सुगता बोस | लघुचित्र= | पद = [[संसद सदस्य]] | कार्यकाळ_आरंभ = [[२३ मे]], [[इ.स. २०१४]] | कार्यकाळ_समाप्ती = | राष्ट्रपती = [[प्रणव मुखर्जी]], [[रामनाथ कोविंद]] | मागील = | पुढील = | जन्मदिनांक = <!-- {{जन्म दिनांक आणि वय|1955|11|29}} --> | जन्मस्थान = | मृत्युदिनांक = | मृत्युस्थान = | पक्ष = | नाते = | पती = | पत्नी = | अपत्ये = | निवास = | मतदारसंघ = [[ (लोकसभा मतदारसंघ)| ]] | व्यवसाय = | धर्म = | सही = | संकेतस्थळ = | तळटीपा = }} '''सुगता बोस''' ( - ) हे भारतीय राजकारणी आहेत. हे [[ लोकसभा मतदारसंघ|मतदारसंघातून]] भाजपतर्फे [[१६वी लोकसभा|१६व्या लोकसभेवर]] निवडून गेले. {{DEFAULTSORT:*}} [[वर्ग:चे खासदार]] [[वर्ग:१६ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:भारतीय राजकारणी]] aaacbz12gyt6q82q64muwj0yi8dh04o 2683272 2683269 2026-05-08T05:12:14Z Abhijitsathe 4193 2683272 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट पदाधिकारी | नाव = सुगाता बोस | चित्र नाव = Sugata_Bose_-_Kolkata_2015-05-09_6211.JPG | चित्र आकारमान = 250px | पद = [[संसद सदस्य]] | मतदारसंघ = [[जादवपूर लोकसभा मतदारसंघ|जादवपूर]] | कार्यकाळ_आरंभ = | कार्यकाळ_समाप्ती = २३ मे २०१९ | राष्ट्रपती = | मागील = [[कबीर सुमन]] | पुढील = [[मिमी चक्रवर्ती]] | जन्मदिनांक = {{जन्म दिनांक आणि वय|1956|9|7}} | जन्मस्थान = [[कोलकाता]], [[पश्चिम बंगाल]] | मृत्युदिनांक = | मृत्युस्थान = | पक्ष = [[तृणमूल काँग्रेस]] | व्यवसाय = | धर्म = | सही = | संकेतस्थळ = | तळटीपा = }} '''सुगाता बोस''' ([[बांग्ला भाषा|बांग्ला]]: মিমি চক্রবর্তী) हे एक भारतीय इतिहासकार, प्राध्यापक व माजी संसद सदस्य आहेत. भारतीय स्वातंत्र्यसेनानी [[नेताजी सुभाषचंद्र बोस]] ह्यांचे वंशज व [[शरदचंद्र बोस]] ह्यांचे नातू असलेल्या सुगाता बोस ह्यांनी [[केंब्रिज विद्यापीठ]]ामधून पी.एचडी.ही पदवी मिळवली व २००१ सालापासून ते [[हार्वर्ड विद्यापीठ]]ातील दक्षिण आशिया विभागाचे पदाधिकारी आहेत. त्यांनी His Majesty's Opponent: Subhas Chandra Bose and India's Struggle against Empire (2011) व A Hundred Horizons: The Indian Ocean in the Age of Global Empire (2006) ही पुस्तके देखील लिहिली आहेत. सुगाता बोस [[२०१४ लोकसभा निवडणुका|२०१४]] साली [[तृणमूल काँग्रेस]] पक्षातर्फे लोकसभेवर निवडून गेले व [[सोळावी लोकसभा|२०१४ ते २०१९ दरम्यान]] खासदार पदावर होते. {{DEFAULTSORT:*}} [[वर्ग:१६ वी लोकसभा सदस्य]] oext0czs56xbxmx4bnx6odqg69hm4jc 2683278 2683272 2026-05-08T05:47:41Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2683278 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट पदाधिकारी | नाव = सुगाता बोस | चित्र नाव = Sugata_Bose_-_Kolkata_2015-05-09_6211.JPG | चित्र आकारमान = 250px | पद = [[संसद सदस्य]] | मतदारसंघ = [[जादवपूर लोकसभा मतदारसंघ|जादवपूर]] | कार्यकाळ_आरंभ = | कार्यकाळ_समाप्ती = २३ मे २०१९ | राष्ट्रपती = | मागील = [[कबीर सुमन]] | पुढील = [[मिमी चक्रवर्ती]] | जन्मदिनांक = {{जन्म दिनांक आणि वय|1956|9|7}} | जन्मस्थान = [[कोलकाता]], [[पश्चिम बंगाल]] | मृत्युदिनांक = | मृत्युस्थान = | पक्ष = [[तृणमूल काँग्रेस]] | व्यवसाय = | धर्म = | सही = | संकेतस्थळ = | तळटीपा = }} '''सुगाता बोस''' ([[बांग्ला भाषा|बांग्ला]]: মিমি চক্রবর্তী) हे एक भारतीय इतिहासकार, प्राध्यापक व माजी संसद सदस्य आहेत. भारतीय स्वातंत्र्यसेनानी [[नेताजी सुभाषचंद्र बोस]] ह्यांचे वंशज व [[शरदचंद्र बोस]] ह्यांचे नातू असलेल्या सुगाता बोस ह्यांनी [[केंब्रिज विद्यापीठ]]ामधून पी.एचडी.ही पदवी मिळवली व २००१ सालापासून ते [[हार्वर्ड विद्यापीठ]]ातील दक्षिण आशिया विभागाचे पदाधिकारी आहेत. त्यांनी His Majesty's Opponent: Subhas Chandra Bose and India's Struggle against Empire (2011) व A Hundred Horizons: The Indian Ocean in the Age of Global Empire (2006) ही पुस्तके देखील लिहिली आहेत. सुगाता बोस [[२०१४ लोकसभा निवडणुका|२०१४]] साली [[तृणमूल काँग्रेस]] पक्षातर्फे लोकसभेवर निवडून गेले व [[सोळावी लोकसभा|२०१४ ते २०१९ दरम्यान]] खासदार पदावर होते. {{DEFAULTSORT:*}} [[वर्ग:१६ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:जादवपूरचे खासदार]] o1whjebya7wipu23i3jfo0aegyjkrlx 0 253717 2683248 2254267 2026-05-08T03:24:21Z संतोष गोरे 135680 /* */ 2683248 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''ऑर्थो हॅन्टा विषाणू''' (किंवा '''हंताविषाणू''' (''हंता व्हायरस'') हा एक एकल, आच्छादित, नकारात्मक अर्थाने आरएनए व्हायरस आहे. हे विषाणू सामान्यपणे उंदीरांना संक्रमित करतात परंतु त्यांच्यात आजार उद्भवत नाहीत.<ref>{{जर्नल स्रोत|last=Zöldi|first=Viktor|last2=Turunen|first2=Topi|last3=Lyytikäinen|first3=Outi|last4=Sane|first4=Jussi|date=2017-10|title=Knowledge, attitudes, and practices regarding ticks and tick-borne diseases, Finland|url=http://dx.doi.org/10.1016/j.ttbdis.2017.07.004|journal=Ticks and Tick-borne Diseases|volume=8|issue=6|pages=872–877|doi=10.1016/j.ttbdis.2017.07.004|issn=1877-959X}}</ref> उंदीर मूत्र, [[लाळ]] किंवा [[विष्ठा|विष्ठ]] यांच्या संपर्कातून मानवांना हंताविषाणूची लागण होऊ शकते. == विषाणूशास्त्र == '''वर्गीकरण''' हंता व्हायरस बन्याव्हायरस आहे. बन्याव्हायरस ऑर्डर बारा कुटुंबांमध्ये विभागली आहे. या ऑर्डरच्या सर्व सदस्यांप्रमाणेच हंताव्हायरसमध्ये तीन नकारात्मक अर्थाने, एकल-अडकलेल्या आरएनए सेगमेंट्सचा समावेश जनुकांमध्ये असतो म्हणून नकारात्मक अर्थाने आरएनए व्हायरस वर्गीकृत केले जातात. इतर बुनियाविरलेस कुटुंबातील सदस्य सामान्यत: आर्थ्रोपॉड-जनित विषाणू असतात,<ref>{{जर्नल स्रोत|last=Plyusnin|first=A.|last2=Vapalahti|first2=O.|last3=Vaheri|first3=A.|date=1996-11-01|title=Hantaviruses: genome structure, expression and evolution|url=https://www.microbiologyresearch.org/content/journal/jgv/10.1099/0022-1317-77-11-2677|journal=Journal of General Virology|language=en|volume=77|issue=11|pages=2677–2687|doi=10.1099/0022-1317-77-11-2677|issn=0022-1317}}</ref> परंतु मानवांमध्ये प्रामुख्याने एरोसोलिज्ड मलमूत्र किंवा [[उंदीर]] चाव्याद्वारे श्वास माध्यमातून हंता व्हायरस मानवांमध्ये संक्रमित केले जातात.<br /> ==संदर्भ== [https://marathidoctor.com/hantavirus-in-marathi.html हंता व्हायरस सर्व माहिती] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200325092208/https://marathidoctor.com/hantavirus-in-marathi.html |date=2020-03-25 }} ==बाह्यदुवे== [https://marathidoctor.com/hantavirus-in-marathi.html १) हंता व्हायरस कारणे, लक्षणे, प्रसार, प्रतिबंध, उपचार] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200325092208/https://marathidoctor.com/hantavirus-in-marathi.html |date=2020-03-25 }} [[वर्ग:विषाणू]] cu2eeqqhh04xol9k235jbl6f6smdqul 2683256 2683248 2026-05-08T04:15:22Z अभय नातू 206 संदर्भ 2683256 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''ऑर्थो हॅन्टा विषाणू''' (किंवा '''हंताविषाणू''' (''हंता व्हायरस'') हा एक एकल, आच्छादित, नकारात्मक अर्थाने आरएनए व्हायरस आहे. हे विषाणू सामान्यपणे उंदीरांना संक्रमित करतात परंतु त्यांच्यात आजार उद्भवत नाहीत.<ref>{{जर्नल स्रोत|last=Zöldi|first=Viktor|last2=Turunen|first2=Topi|last3=Lyytikäinen|first3=Outi|last4=Sane|first4=Jussi|date=2017-10|title=Knowledge, attitudes, and practices regarding ticks and tick-borne diseases, Finland|url=http://dx.doi.org/10.1016/j.ttbdis.2017.07.004|journal=Ticks and Tick-borne Diseases|volume=8|issue=6|pages=872–877|doi=10.1016/j.ttbdis.2017.07.004|issn=1877-959X}}</ref> उंदीर मूत्र, [[लाळ]] किंवा [[विष्ठा|विष्ठ]] यांच्या संपर्कातून मानवांना हंताविषाणूची लागण होऊ शकते. == विषाणूशास्त्र == === वर्गीकरण''' === हंता व्हायरस बन्याव्हायरस आहे. बन्याव्हायरस ऑर्डर बारा कुटुंबांमध्ये विभागली आहे. या ऑर्डरच्या सर्व सदस्यांप्रमाणेच हंताव्हायरसमध्ये तीन नकारात्मक अर्थाने, एकल-अडकलेल्या आरएनए सेगमेंट्सचा समावेश जनुकांमध्ये असतो म्हणून नकारात्मक अर्थाने आरएनए व्हायरस वर्गीकृत केले जातात. इतर बुनियाविरलेस कुटुंबातील सदस्य सामान्यत: आर्थ्रोपॉड-जनित विषाणू असतात,<ref>{{जर्नल स्रोत|last=Plyusnin|first=A.|last2=Vapalahti|first2=O.|last3=Vaheri|first3=A.|date=1996-11-01|title=Hantaviruses: genome structure, expression and evolution|url=https://www.microbiologyresearch.org/content/journal/jgv/10.1099/0022-1317-77-11-2677|journal=Journal of General Virology|language=en|volume=77|issue=11|pages=2677–2687|doi=10.1099/0022-1317-77-11-2677|issn=0022-1317}}</ref> परंतु मानवांमध्ये प्रामुख्याने एरोसोलिज्ड मलमूत्र किंवा [[उंदीर]] चाव्याद्वारे श्वास माध्यमातून हंता व्हायरस मानवांमध्ये संक्रमित केले जातात.<br /> ==बाह्यदुवे== [https://marathidoctor.com/hantavirus-in-marathi.html १) हंता व्हायरस कारणे, लक्षणे, प्रसार, प्रतिबंध, उपचार] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200325092208/https://marathidoctor.com/hantavirus-in-marathi.html |date=2020-03-25 }} ==संदर्भ== * [https://marathidoctor.com/hantavirus-in-marathi.html हंता व्हायरस सर्व माहिती] * {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200325092208/https://marathidoctor.com/hantavirus-in-marathi.html |date=2020-03-25 }} {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:विषाणू]] itbd2r1v9tamt7je9mui5ym1zrq4a24 0 279042 2683207 2682639 2026-05-07T13:17:45Z ~2026-27571-06 182875 /* स्टार प्रवाह */ 2683207 wikitext text/x-wiki '''मनोरंजनाचा अधिकमास''' अंतर्गत [[झी मराठी]], [[कलर्स मराठी]], [[स्टार प्रवाह]] वाहिन्यांतर्फे दरवर्षी कोणत्याही महिन्याच्या दर रविवारी मालिकांचे प्रक्षेपण करण्यात येते. = [[झी मराठी]] भाग १ = == मे २०१३ == {| class="wikitable" ! मालिका !! वेळ |- | [[तू तिथे मी]] | * सोम-शनि संध्या. ७ वाजता * दर रविवारी दुपारी १ वाजता |- | [[राधा ही बावरी]] | * सोम-शनि संध्या. ७.३० वाजता * दर रविवारी दुपारी १.३० वाजता |- | [[उंच माझा झोका]] | * सोम-शनि रात्री ८ वाजता * दर रविवारी दुपारी २ वाजता |- | [[मला सासू हवी]] | * सोम-शनि रात्री ८.३० वाजता * दर रविवारी दुपारी २.३० वाजता |} == मे २०१४ == {| class="wikitable" ! मालिका !! वेळ !! माहिती |- | [[होम मिनिस्टर (मालिका)|होम मिनिस्टर]] | संध्या. ६.३० वाजता | rowspan="2"| |- | [[तू तिथे मी]] / [[जय मल्हार]] | संध्या. ७ वाजता |- | [[जावई विकत घेणे आहे]] | संध्या. ७.३० वाजता | १८ मे सोडून |- | [[होणार सून मी ह्या घरची]] | रात्री ८ वाजता | rowspan="3"| |- | [[जुळून येती रेशीमगाठी]] | रात्री ८.३० वाजता |- | [[एका लग्नाची तिसरी गोष्ट]] | रात्री ९ वाजता |} == मे २०१६ == {| class="wikitable" ! मालिका !! वेळ !! माहिती |- | [[होम मिनिस्टर (मालिका)|होम मिनिस्टर]] | संध्या. ६.३० वाजता | rowspan="6"| २९ मे सोडून |- | [[जय मल्हार]] | संध्या. ७ वाजता |- | [[नांदा सौख्य भरे]] | संध्या. ७.३० वाजता |- | [[पसंत आहे मुलगी (मालिका)|पसंत आहे मुलगी]] | रात्री ८ वाजता |- | [[माझे पती सौभाग्यवती]] | रात्री ८.३० वाजता |- | [[काहे दिया परदेस]] | रात्री ९ वाजता |} == मे २०१७ == {| class="wikitable" ! मालिका !! वेळ |- | [[होम मिनिस्टर (मालिका)|होम मिनिस्टर]] | संध्या. ६.३० वाजता |- | [[लागिरं झालं जी]] | संध्या. ७ वाजता |- | [[तुझ्यात जीव रंगला]] | संध्या. ७.३० वाजता |- | [[माझ्या नवऱ्याची बायको]] | रात्री ८ वाजता |- | [[खुलता कळी खुलेना]] | रात्री ८.३० वाजता |- | [[काहे दिया परदेस]] | रात्री ९ वाजता |} == मे २०१८ == {| class="wikitable" ! मालिका !! वेळ |- | [[होम मिनिस्टर (मालिका)|होम मिनिस्टर]] | संध्या. ६.३० वाजता |- | [[लागिरं झालं जी]] | संध्या. ७ वाजता |- | [[तुझ्यात जीव रंगला]] | संध्या. ७.३० वाजता |- | [[माझ्या नवऱ्याची बायको]] | रात्री ८ वाजता |- | [[तुझं माझं ब्रेकअप]] | रात्री ८.३० वाजता |- | [[स्वराज्यरक्षक संभाजी]] | रात्री ९ वाजता |} == ऑक्टोबर २०२० == {| class="wikitable" ! मालिका !! वेळ |- | [[होम मिनिस्टर (मालिका)|होम मिनिस्टर]] | संध्या. ६.३० वाजता |- | [[लाडाची मी लेक गं!]] | संध्या. ७ वाजता |- | [[तुझ्यात जीव रंगला]] | संध्या. ७.३० वाजता |- | [[माझ्या नवऱ्याची बायको]] | रात्री ८ वाजता |- | [[अग्गंबाई सासूबाई]] | रात्री ८.३० वाजता |- | [[माझा होशील ना]] | रात्री ९ वाजता |} == मे २०२२ == {| class="wikitable" ! मालिका !! वेळ !! माहिती |- | [[महा मिनिस्टर]] | संध्या. ६ वाजता | rowspan="6"| २९ मे सोडून |- | [[मन झालं बाजिंद]] | संध्या. ७ वाजता |- | [[मन उडु उडु झालं]] | संध्या. ७.३० वाजता |- | [[तू तेव्हा तशी]] | रात्री ८ वाजता |- | [[माझी तुझी रेशीमगाठ]] | रात्री ८.३० वाजता |- | [[तुझ्या माझ्या संसाराला आणि काय हवं!]] | रात्री ९ वाजता |} == सप्टेंबर २०२२ == {| class="wikitable" ! मालिका !! वेळ |- | [[अप्पी आमची कलेक्टर]] | संध्या. ७ वाजता |- | [[तू चाल पुढं]] | संध्या. ७.३० वाजता |- | [[तू तेव्हा तशी]] | रात्री ८ वाजता |- | [[माझी तुझी रेशीमगाठ]] / [[दार उघड बये (मालिका)|दार उघड बये]] | रात्री ८.३० वाजता |- | [[नवा गडी नवं राज्य]] | रात्री ९ वाजता |} = [[झी मराठी]] भाग २ = == १८ मार्च ते २३ जून २०२४ == {| class="wikitable" ! मालिका !! वेळ !! माहिती |- | [[अप्पी आमची कलेक्टर]] | संध्या. ७ वाजता | rowspan="4"| ७ एप्रिल आणि १६ जून सोडून |- | [[पारू (मालिका)|पारू]] | संध्या. ७.३० वाजता |- | [[तुला शिकवीन चांगलाच धडा]] | रात्री ८ वाजता |- | [[सारं काही तिच्यासाठी]] | रात्री ८.३० वाजता |- | [[शिवा (मालिका)|शिवा]] | रात्री ९ वाजता | rowspan="3"| ७ एप्रिल आणि २२-२३ जून सोडून |- | [[पुन्हा कर्तव्य आहे]] | रात्री ९.३० वाजता |- | [[नवरी मिळे हिटलरला]] | रात्री १० वाजता |- | [[सातव्या मुलीची सातवी मुलगी]] | रात्री १०.३० वाजता | ७ एप्रिल सोडून |} == २४ जून ते २२ सप्टेंबर २०२४ == {| class="wikitable" ! मालिका !! वेळ !! माहिती |- | [[सारं काही तिच्यासाठी]] | संध्या. ६.३० वाजता | २८ जुलै, १८ आणि २५ ऑगस्ट, १५-२२ सप्टेंबर सोडून |- | [[अप्पी आमची कलेक्टर]] | संध्या. ७ वाजता | २८ जुलै, २५ ऑगस्ट आणि १५ सप्टेंबर सोडून |- | [[पारू (मालिका)|पारू]] | संध्या. ७.३० वाजता | २८ जुलै, १८ आणि २५ ऑगस्ट, ८ आणि १५ सप्टेंबर सोडून |- | [[तुला शिकवीन चांगलाच धडा]] | रात्री ८ वाजता | २८ जुलै, १८ आणि २५ ऑगस्ट, १५ सप्टेंबर सोडून |- | [[लाखात एक आमचा दादा]] | रात्री ८.३० वाजता | २४-३० जून, १-६ आणि २८ जुलै, १८ आणि २५ ऑगस्ट, १५ सप्टेंबर सोडून |- | [[नवरी मिळे हिटलरला]] | रात्री १० वाजता | २८ जुलै, १८ आणि २५ ऑगस्ट, ७-८, १४-१५, २१-२२ सप्टेंबर सोडून |- | [[सातव्या मुलीची सातवी मुलगी]] | रात्री १०.३० वाजता | २८ जुलै, १८ आणि २५ ऑगस्ट, १५ सप्टेंबर सोडून |} == २३ सप्टेंबर ते २२ डिसेंबर २०२४ == {| class="wikitable" ! मालिका !! वेळ !! माहिती |- | [[सावळ्याची जणू सावली]] | संध्या. ७ वाजता | २०, २६-२७ ऑक्टोबर आणि ३ नोव्हेंबर सोडून |- | [[पारू (मालिका)|पारू]] | संध्या. ७.३० वाजता | rowspan="3"| २६-२७ ऑक्टोबर आणि ३ नोव्हेंबर सोडून |- | [[तुला शिकवीन चांगलाच धडा]] | रात्री ८ वाजता |- | [[लाखात एक आमचा दादा]] | रात्री ८.३० वाजता |- | [[शिवा (मालिका)|शिवा]] | रात्री ९ वाजता | २६-२७ ऑक्टोबर, ३ नोव्हेंबर आणि २२ डिसेंबर सोडून |- | [[पुन्हा कर्तव्य आहे]] | रात्री ९.३० वाजता | rowspan="2"| २८-२९ सप्टेंबर, ५-६, १२-१३, १९-२०, २६-२७ ऑक्टोबर आणि ३ नोव्हेंबर सोडून |- | [[नवरी मिळे हिटलरला]] | रात्री १० वाजता |} == २३ डिसेंबर २०२४ ते १६ मार्च २०२५ == {| class="wikitable" ! मालिका !! वेळ !! माहिती |- | [[सावळ्याची जणू सावली]] | संध्या. ७ वाजता | १२ जानेवारी, १६ फेब्रुवारी, ८ आणि १५-१६ मार्च सोडून |- | [[पारू (मालिका)|पारू]] | संध्या. ७.३० वाजता | rowspan="2"| १२ जानेवारी, २ आणि १६ फेब्रुवारी, ८ आणि १५-१६ मार्च सोडून |- | [[लक्ष्मी निवास]] | रात्री ८ ते ९ (एक तास) |- | [[शिवा (मालिका)|शिवा]] | रात्री ९ वाजता | rowspan="2"| १२ जानेवारी, १६ फेब्रुवारी, ८ आणि १५-१६ मार्च सोडून |- | [[लाखात एक आमचा दादा]] | रात्री ९.३० वाजता |- | [[नवरी मिळे हिटलरला]] | रात्री १० वाजता | १२ जानेवारी, २ आणि १६ फेब्रुवारी, ८ आणि १५-१६ मार्च सोडून |} == १७ मार्च ते १३ एप्रिल २०२५ == {| class="wikitable" ! मालिका !! वेळ !! माहिती |- | [[सावळ्याची जणू सावली]] | संध्या. ७ वाजता | ३० मार्च आणि १३ एप्रिल सोडून |- | [[पारू (मालिका)|पारू]] | संध्या. ७.३० वाजता | ३० मार्च सोडून |- | [[लक्ष्मी निवास]] | रात्री ८ ते ९ (एक तास) | ३० मार्च आणि १३ एप्रिल सोडून |- | [[शिवा (मालिका)|शिवा]] | रात्री ९ वाजता | ३० मार्च सोडून |- | [[चल भावा सिटीत]] | रात्री ९.३० वाजता | |} == १४ एप्रिल ते ३१ मे २०२५ == {| class="wikitable" ! मालिका !! वेळ !! माहिती |- | [[लाखात एक आमचा दादा]] | दुपारी १२ आणि संध्या. ६.३० | rowspan="2"| |- | [[सावळ्याची जणू सावली]] | दुपारी १२.३० आणि संध्या. ७ |- | [[पारू (मालिका)|पारू]] | दुपारी १ आणि संध्या. ७.३० | १८ मे सोडून |- | [[लक्ष्मी निवास]] | दुपारी १.३० आणि रात्री ८ | |- | [[शिवा (मालिका)|शिवा]] | दुपारी २.३० आणि रात्री ९ | १८ मे सोडून |- | [[चल भावा सिटीत]] | रात्री ९.३० वाजता | |- | [[तुला जपणार आहे]] | दुपारी ३ आणि रात्री १०.३० | १८ आणि २५ मे सोडून |} == जून २०२५ == {| class="wikitable" ! मालिका !! वेळ !! माहिती |- | [[लाखात एक आमचा दादा]] | संध्या. ६.३० वाजता | rowspan="2"| १ आणि २८ जून सोडून |- | [[सावळ्याची जणू सावली]] | संध्या. ७ वाजता |- | [[पारू (मालिका)|पारू]] | संध्या. ७.३० वाजता | rowspan="4"| १, ८ आणि २८ जून सोडून |- | [[लक्ष्मी निवास]] | रात्री ८ वाजता |- | [[शिवा (मालिका)|शिवा]] | रात्री ९ वाजता |- | [[देवमाणूस - मधला अध्याय]] | रात्री १० वाजता |} == जुलै २०२५ == {| class="wikitable" ! मालिका !! वेळ !! माहिती |- | [[लाखात एक आमचा दादा]] | संध्या. ६.३० वाजता | फक्त ६ जुलै |- | [[सावळ्याची जणू सावली]] | संध्या. ७ वाजता | १३ जुलै सोडून |- | [[पारू (मालिका)|पारू]] | संध्या. ७.३० वाजता | rowspan="2"| २० जुलै सोडून |- | [[लक्ष्मी निवास]] | रात्री ८ वाजता |- | [[कमळी (मालिका)|कमळी]] | रात्री ९ वाजता | rowspan="2"| २६-२७ जुलै सोडून |- | [[शिवा (मालिका)|शिवा]] | रात्री ९.३० वाजता |- | [[देवमाणूस - मधला अध्याय]] | रात्री १० वाजता | |} == ऑगस्ट २०२५ == {| class="wikitable" ! मालिका !! वेळ !! माहिती |- | [[लक्ष्मी निवास]] | रात्री ८ वाजता | ३, १७ आणि ३१ ऑगस्ट सोडून |- | [[देवमाणूस - मधला अध्याय]] | रात्री १० वाजता | ३०-३१ ऑगस्ट सोडून |} == १ सप्टेंबर ते ४ ऑक्टोबर २०२५ == {| class="wikitable" ! मालिका !! वेळ !! माहिती |- | [[लाखात एक आमचा दादा]] | संध्या. ६ वाजता | rowspan="2"| |- | [[सावळ्याची जणू सावली]] | संध्या. ६.३० वाजता |- | [[पारू (मालिका)|पारू]] | संध्या. ७ वाजता | २१ आणि २८ सप्टेंबर सोडून |- | [[वीण दोघांतली ही तुटेना]] | संध्या. ७.३० वाजता | rowspan="2"| २८ सप्टेंबर सोडून |- | [[लक्ष्मी निवास]] | रात्री ८ वाजता |- | [[कमळी (मालिका)|कमळी]] | रात्री ९ वाजता | |- | [[तुला जपणार आहे]] | रात्री १०.३० वाजता | २८ सप्टेंबर सोडून |} == ५ ऑक्टोबर ते १४ डिसेंबर २०२५ == {| class="wikitable" ! मालिका !! वेळ !! माहिती |- | [[सावळ्याची जणू सावली]] | संध्या. ६.३० वाजता | ११-१२ ऑक्टोबर आणि ३० नोव्हेंबर सोडून |- | [[पारू (मालिका)|पारू]] | संध्या. ७ वाजता | rowspan="4"| ५, ११-१२ ऑक्टोबर सोडून |- | [[वीण दोघांतली ही तुटेना]] | संध्या. ७.३० वाजता |- | [[लक्ष्मी निवास]] | रात्री ८ वाजता |- | [[कमळी (मालिका)|कमळी]] | रात्री ९ वाजता |- | [[तुला जपणार आहे]] | रात्री १०.३० वाजता | ११ ऑक्टोबर, १६, २३, ३० नोव्हेंबर आणि ७, १४ डिसेंबर सोडून |} == १५ डिसेंबर २०२५ ते १८ जानेवारी २०२६ == {| class="wikitable" ! मालिका !! वेळ !! माहिती |- | [[सावळ्याची जणू सावली]] | संध्या. ६.३० वाजता | २१ डिसेंबर सोडून |- | [[पारू (मालिका)|पारू]] | संध्या. ७ वाजता | २१, २८ डिसेंबर, ३-४-५ आणि १८ जानेवारी सोडून |- | [[वीण दोघांतली ही तुटेना]] | संध्या. ७.३० वाजता | २१, २८ डिसेंबर आणि १८ जानेवारी सोडून |- | [[लक्ष्मी निवास]] | रात्री ८ वाजता | २१, २८ डिसेंबर आणि ५ जानेवारी सोडून |- | [[कमळी (मालिका)|कमळी]] | रात्री ९ वाजता | २८ डिसेंबर आणि १८ जानेवारी सोडून |- | [[तारिणी (मालिका)|तारिणी]] | रात्री ९.३० वाजता | |- | [[देवमाणूस - मधला अध्याय]] | रात्री १० वाजता | ११ आणि १८ जानेवारी सोडून |} == १९ जानेवारी ते १५ मार्च २०२६ == {| class="wikitable" ! मालिका !! वेळ !! माहिती |- | [[सावळ्याची जणू सावली]] | संध्या. ६.३० वाजता | ८ आणि १४ मार्च सोडून |- | [[शुभ श्रावणी]] | संध्या. ७ वाजता | rowspan="2"| १४ मार्च सोडून |- | [[वीण दोघांतली ही तुटेना]] | संध्या. ७.३० वाजता |- | [[लक्ष्मी निवास]] | रात्री ८ वाजता | rowspan="3"| १४ फेब्रुवारी आणि १४ मार्च सोडून |- | [[कमळी (मालिका)|कमळी]] | रात्री ९ वाजता |- | [[तारिणी (मालिका)|तारिणी]] | रात्री ९.३० वाजता |- | [[देवमाणूस - मधला अध्याय]] | रात्री १० वाजता | १५ फेब्रुवारी आणि १४ मार्च सोडून |} == १६ मार्च ते १२ एप्रिल २०२६ == {| class="wikitable" ! मालिका !! वेळ !! माहिती |- | [[सावळ्याची जणू सावली]] | संध्या. ६.३० वाजता | २२ मार्च सोडून |- | [[शुभ श्रावणी]] | संध्या. ७ वाजता | ५ आणि १२ एप्रिल सोडून |- | [[वीण दोघांतली ही तुटेना]] | संध्या. ७.३० वाजता | rowspan="2"| २२ मार्च, ५ आणि १२ एप्रिल सोडून |- | [[लक्ष्मी निवास]] | रात्री ८ वाजता |- | [[सनई चौघडे (मालिका)|सनई चौघडे]] | रात्री ८.३० वाजता | २२ मार्च सोडून |- | [[कमळी (मालिका)|कमळी]] | रात्री ९ वाजता | |- | [[तारिणी (मालिका)|तारिणी]] | रात्री ९.३० वाजता | २२ मार्च, ५ आणि १२ एप्रिल सोडून |- | [[देवमाणूस - मधला अध्याय]] | रात्री १० वाजता | ५ आणि १२ एप्रिल सोडून |} == १३ एप्रिल २०२६ ते चालू == {| class="wikitable" ! मालिका !! वेळ !! माहिती |- | [[शुभ श्रावणी]] | संध्या. ६.३० वाजता | rowspan="5"| |- | [[वीण दोघांतली ही तुटेना]] | संध्या. ७.१५ वाजता |- | [[दीप ज्योती (मालिका)|दीप ज्योती]] | रात्री ८ वाजता |- | [[सनई चौघडे (मालिका)|सनई चौघडे]] | रात्री ८.३० वाजता |- | [[कमळी (मालिका)|कमळी]] | रात्री ९ वाजता |- | [[तारिणी (मालिका)|तारिणी]] | रात्री ९.३० वाजता | rowspan="2"| ३ मे सोडून |- | [[देवमाणूस - मधला अध्याय]] | रात्री १०.१५ वाजता |} = [[कलर्स मराठी]] = == ऑगस्ट २०२१ == {| class="wikitable" ! मालिका !! वेळ |- | [[राजा राणीची गं जोडी]] | संध्या. ७ वाजता |- | [[बाळूमामाच्या नावानं चांगभलं]] | संध्या. ७.३० वाजता |- | [[जय जय स्वामी समर्थ (मालिका)|जय जय स्वामी समर्थ]] | रात्री ८ वाजता |- | बायको अशी हव्वी | रात्री ८.३० वाजता |- | [[सुंदरा मनामध्ये भरली]] | रात्री ९ वाजता |- | [[जीव माझा गुंतला]] | रात्री ९.३० वाजता |} == ऑक्टोबर २०२१ == {| class="wikitable" ! मालिका !! वेळ |- | सोन्याची पावलं | संध्या. ६.३० वाजता |- | [[राजा राणीची गं जोडी]] | संध्या. ७ वाजता |- | [[बाळूमामाच्या नावानं चांगभलं]] | संध्या. ७.३० वाजता |- | [[जय जय स्वामी समर्थ (मालिका)|जय जय स्वामी समर्थ]] | रात्री ८ वाजता |- | [[जीव माझा गुंतला]] | रात्री ८.३० वाजता |- | [[सुंदरा मनामध्ये भरली]] | रात्री ९ वाजता |} == नोव्हें-डिसें २०२१ == {| class="wikitable" ! मालिका !! वेळ !! नोंदी |- | सोन्याची पावलं | संध्या. ६.३० वाजता | rowspan="6"| ७ नोव्हेंबर आणि २६ डिसेंबर सोडून |- | [[राजा राणीची गं जोडी]] | संध्या. ७ वाजता |- | [[बाळूमामाच्या नावानं चांगभलं]] | संध्या. ७.३० वाजता |- | [[जय जय स्वामी समर्थ (मालिका)|जय जय स्वामी समर्थ]] | रात्री ८ वाजता |- | [[जीव माझा गुंतला]] | रात्री ८.३० वाजता |- | [[सुंदरा मनामध्ये भरली]] | रात्री ९ वाजता |} == जाने-फेब्रु २०२२ == {| class="wikitable" ! मालिका !! वेळ !! नोंदी |- | सोन्याची पावलं | संध्या. ६.३० वाजता | rowspan="8"| २ जानेवारी आणि २७ फेब्रुवारी सोडून |- | [[राजा राणीची गं जोडी]] | संध्या. ७ वाजता |- | [[बाळूमामाच्या नावानं चांगभलं]] | संध्या. ७.३० वाजता |- | [[जय जय स्वामी समर्थ (मालिका)|जय जय स्वामी समर्थ]] | रात्री ८ वाजता |- | [[जीव माझा गुंतला]] | रात्री ८.३० वाजता |- | [[सुंदरा मनामध्ये भरली]] | रात्री ९ वाजता |- | तुझ्या रूपाचं चांदणं | रात्री ९.३० वाजता |- | आई मायेचं कवच | रात्री १० वाजता |} == जून-१७ जुलै २०२२ == {| class="wikitable" ! मालिका !! वेळ !! नोंदी |- | [[राजा राणीची गं जोडी]] | संध्या. ६.३० वाजता | rowspan="6"| |- | योगयोगेश्वर जय शंकर | संध्या. ७ वाजता |- | [[बाळूमामाच्या नावानं चांगभलं]] | संध्या. ७.३० वाजता |- | [[जय जय स्वामी समर्थ (मालिका)|जय जय स्वामी समर्थ]] | रात्री ८ वाजता |- | [[जीव माझा गुंतला]] | रात्री ८.३० वाजता |- | [[सुंदरा मनामध्ये भरली]] | रात्री ९ वाजता |- | [[भाग्य दिले तू मला]] | रात्री ९.३० वाजता | rowspan="3"| जुलै सोडून |- | आई मायेचं कवच | रात्री १० वाजता |- | लेक माझी दुर्गा | रात्री १०.३० वाजता |} == जून २०२३ == {| class="wikitable" ! मालिका !! वेळ |- | [[जीव माझा गुंतला]] | संध्या. ६.३० वाजता |- | योगयोगेश्वर जय शंकर | संध्या. ७ वाजता |- | [[बाळूमामाच्या नावानं चांगभलं]] | संध्या. ७.३० वाजता |- | [[जय जय स्वामी समर्थ (मालिका)|जय जय स्वामी समर्थ]] | रात्री ८ वाजता |- | [[काव्यांजली - सखी सावली]] | रात्री ८.३० वाजता |- | [[रमा राघव]] | रात्री ९ वाजता |- | [[भाग्य दिले तू मला]] | रात्री ९.३० वाजता |- | पिरतीचा वणवा उरी पेटला | रात्री १० वाजता |- | [[सुंदरा मनामध्ये भरली]] | रात्री १०.३० वाजता |} == जुलै-१३ ऑगस्ट २०२३ == {| class="wikitable" ! मालिका !! वेळ !! नोंदी |- | [[जीव माझा गुंतला]] | संध्या. ६.३० वाजता | rowspan="8"| ३० जुलै सोडून |- | योगयोगेश्वर जय शंकर | संध्या. ७ वाजता |- | [[बाळूमामाच्या नावानं चांगभलं]] | संध्या. ७.३० वाजता |- | [[जय जय स्वामी समर्थ (मालिका)|जय जय स्वामी समर्थ]] | रात्री ८ वाजता |- | [[काव्यांजली - सखी सावली]] | रात्री ८.३० वाजता |- | पिरतीचा वणवा उरी पेटला | रात्री १० वाजता |- | [[कस्तुरी (मालिका)|कस्तुरी]] | रात्री १०.३० वाजता |- | [[सुंदरा मनामध्ये भरली]] | रात्री ११ वाजता |} == ऑक्टोबर २०२३ == {| class="wikitable" ! मालिका !! वेळ !! नोंदी |- | सिंधुताई माझी माई | संध्या. ७ वाजता | rowspan="4"| १ ऑक्टोबर सोडून |- | [[बाळूमामाच्या नावानं चांगभलं]] | संध्या. ७.३० वाजता |- | [[जय जय स्वामी समर्थ (मालिका)|जय जय स्वामी समर्थ]] | रात्री ८ वाजता |- | [[काव्यांजली - सखी सावली]] | रात्री ८.३० वाजता |} == ८ एप्रिल ते ९ जून २०२४ == {| class="wikitable" ! मालिका !! वेळ !! नोंदी |- | इंद्रायणी | संध्या. ७ वाजता | rowspan="4"| ५ मे सोडून |- | [[बाळूमामाच्या नावानं चांगभलं]] | संध्या. ७.३० वाजता |- | [[जय जय स्वामी समर्थ (मालिका)|जय जय स्वामी समर्थ]] | रात्री ८ वाजता |- | [[काव्यांजली - सखी सावली]] / [[अबीर गुलाल (मालिका)|अबीर गुलाल]] | रात्री ८.३० वाजता |- | [[रमा राघव]] | रात्री ९ वाजता | फक्त १४ आणि २१ एप्रिल |- | पिरतीचा वणवा उरी पेटला | रात्री १० वाजता | १४, २१ एप्रिल आणि ५ मे सोडून |} == १० जून ते २८ जुलै २०२४ == {| class="wikitable" ! मालिका !! वेळ !! नोंदी |- | [[बाळूमामाच्या नावानं चांगभलं]] | संध्या. ६.३० वाजता | rowspan="5"| २१ जुलै सोडून |- | इंद्रायणी | संध्या. ७ वाजता |- | [[अंतरपाट (मालिका)|अंतरपाट]] | संध्या. ७.३० वाजता |- | [[जय जय स्वामी समर्थ (मालिका)|जय जय स्वामी समर्थ]] | रात्री ८ वाजता |- | [[अबीर गुलाल (मालिका)|अबीर गुलाल]] | रात्री ८.३० वाजता |- | पिरतीचा वणवा उरी पेटला | रात्री १० वाजता | २१ आणि २८ जुलै सोडून |} == २९ जुलै ते ५ ऑक्टोबर २०२४ == {| class="wikitable" ! मालिका !! वेळ |- | सुख कळले | संध्या. ६.३० वाजता |- | इंद्रायणी | संध्या. ७ वाजता |- | [[अंतरपाट (मालिका)|अंतरपाट]] / दुर्गा | संध्या. ७.३० वाजता |- | [[जय जय स्वामी समर्थ (मालिका)|जय जय स्वामी समर्थ]] | रात्री ८ वाजता |- | [[अबीर गुलाल (मालिका)|अबीर गुलाल]] | रात्री ८.३० वाजता |} == ७ ऑक्टोबर २०२४ ते ९ फेब्रुवारी २०२५ == {| class="wikitable" ! मालिका !! वेळ |- | इंद्रायणी | संध्या. ७ वाजता |- | दुर्गा / पिंगा गं पोरी पिंगा | संध्या. ७.३० वाजता |- | [[जय जय स्वामी समर्थ (मालिका)|जय जय स्वामी समर्थ]] | रात्री ८ वाजता |- | [[अबीर गुलाल (मालिका)|अबीर गुलाल]] / अशोक मा.मा. | रात्री ८.३० वाजता |- | आई तुळजाभवानी | रात्री ९ वाजता |- | लय आवडतेस तू मला | रात्री ९.३० वाजता |} == १३ एप्रिल ते २५ मे २०२५ == {| class="wikitable" ! मालिका !! वेळ !! नोंदी |- | इंद्रायणी | दुपारी १ आणि संध्या. ७ | rowspan="2"| |- | पिंगा गं पोरी पिंगा | दुपारी १.३० आणि संध्या. ७.३० |- | [[जय जय स्वामी समर्थ (मालिका)|जय जय स्वामी समर्थ]] | दुपारी २ आणि रात्री ८ | १८ मे सोडून |- | अशोक मा.मा. | दुपारी २.३० आणि रात्री ८.३० | |- | आई तुळजाभवानी | दुपारी ३ आणि रात्री ९ | १८ मे सोडून |- | लय आवडतेस तू मला | दुपारी ३.३० आणि रात्री ९.३० | |} == १ जून २०२५ ते १० जानेवारी २०२६ == {| class="wikitable" ! मालिका !! वेळ |- | इंद्रायणी | दुपारी १ आणि संध्या. ७ |- | पिंगा गं पोरी पिंगा | दुपारी १.३० आणि संध्या. ७.३० |- | [[जय जय स्वामी समर्थ (मालिका)|जय जय स्वामी समर्थ]] | दुपारी २ आणि रात्री ८ |- | अशोक मा.मा. | दुपारी २.३० आणि रात्री ८.३० |- | आई तुळजाभवानी | दुपारी ३ आणि रात्री ९ |} == ११ जानेवारी ते १ मार्च २०२६ == {| class="wikitable" ! मालिका !! वेळ |- | इंद्रायणी | संध्या. ६.३० वाजता |- | आई तुळजाभवानी | संध्या. ७ वाजता |- | [[जय जय स्वामी समर्थ (मालिका)|जय जय स्वामी समर्थ]] | संध्या. ७.३० वाजता |- | [[बिग बॉस मराठी ६]] | रात्री ८ वाजता |- | पिंगा गं पोरी पिंगा | रात्री ११ वाजता |} == २ ते २२ मार्च २०२६ == {| class="wikitable" ! मालिका !! वेळ |- | आई तुळजाभवानी | संध्या. ७ वाजता |- | [[जय जय स्वामी समर्थ (मालिका)|जय जय स्वामी समर्थ]] | संध्या. ७.३० वाजता |- | [[बिग बॉस मराठी ६]] | रात्री ८ वाजता |- | पिंगा गं पोरी पिंगा | रात्री ११ वाजता |} == २३ मार्च २०२६ ते चालू == {| class="wikitable" ! मालिका !! वेळ |- | [[जय जय स्वामी समर्थ (मालिका)|जय जय स्वामी समर्थ]] | संध्या. ६.३० वाजता |- | मी जिंकून घेईन सारं | संध्या. ७ वाजता |- | मोहिनी - प्रेमाची फिल्मी कहाणी | संध्या. ७.३० वाजता |- | [[बिग बॉस मराठी ६]] | रात्री ८ वाजता |} = [[स्टार प्रवाह]] = == ऑगस्ट-सप्टेंबर २०१९ == {| class="wikitable" ! मालिका !! वेळ !! टिपा |- | विठूमाऊली | संध्या. ७ वाजता | rowspan="2"| ४ ऑगस्ट ते ८ सप्टेंबर |- | श्री गुरुदेव दत्त | संध्या. ७.३० वाजता |} == जाने-फेब्रुवारी २०२० == {| class="wikitable" ! मालिका !! वेळ !! टिपा |- | विठूमाऊली | संध्या. ७ वाजता | rowspan="4"| १९ जानेवारी ते ९ फेब्रुवारी |- | [[आई कुठे काय करते!]] | संध्या. ७.३० वाजता |- | प्रेमाचा गेम सेम टू सेम | रात्री ८ वाजता |- | मोलकरीण बाई | रात्री ८.३० वाजता |} == एप्रिल-मे २०२२ == {| class="wikitable" ! मालिका !! वेळ !! टिपा |- | [[स्वाभिमान - शोध अस्तित्वाचा]] | संध्या. ६.३० वाजता | rowspan="5"| ३ एप्रिल आणि १ मे सोडून |- | [[सहकुटुंब सहपरिवार]] | संध्या. ७ वाजता |- | [[आई कुठे काय करते!]] | संध्या. ७.३० वाजता |- | [[रंग माझा वेगळा]] | रात्री ८ वाजता |- | [[फुलाला सुगंध मातीचा]] | रात्री ८.३० वाजता |} == मार्च २०२५ == {| class="wikitable" ! मालिका !! वेळ !! टिपा |- | [[साधी माणसं]] | दुपारी १ वाजता | rowspan="4"| फक्त २३ आणि ३० मार्च |- | [[मुरांबा (मालिका)|मुरांबा]] | दुपारी १.३० वाजता |- | [[शुभविवाह (मालिका)|शुभविवाह]] | दुपारी २ वाजता |- | आई आणि बाबा रिटायर होत आहेत! | दुपारी २.३० वाजता |- | [[प्रेमाची गोष्ट (मालिका)|प्रेमाची गोष्ट]] | संध्या. ६.३० वाजता | rowspan="2"| १६ मार्च सोडून |- | लग्नानंतर होईलच प्रेम | संध्या. ७ वाजता |- | [[घरोघरी मातीच्या चुली (मालिका)|घरोघरी मातीच्या चुली]] | संध्या. ७.३० वाजता | rowspan="2"| |- | [[ठरलं तर मग!]] | रात्री ८.१५ वाजता |} == एप्रिल-मे २०२५ == {| class="wikitable" ! मालिका !! वेळ !! टिपा |- | [[प्रेमाची गोष्ट (मालिका)|प्रेमाची गोष्ट]] | दुपारी १ वाजता | rowspan="2"| १३ एप्रिल, १८ मे सोडून |- | [[मुरांबा (मालिका)|मुरांबा]] | दुपारी १.३० वाजता |- | [[शुभविवाह (मालिका)|शुभविवाह]] | दुपारी २ वाजता | १८ मे सोडून |- | आई आणि बाबा रिटायर होत आहेत! | दुपारी २.३० वाजता | १३ एप्रिल, १८ मे सोडून |- | [[साधी माणसं]] | संध्या. ६.३० वाजता | rowspan="5"| १८ मे सोडून |- | लग्नानंतर होईलच प्रेम | संध्या. ७ वाजता |- | [[घरोघरी मातीच्या चुली (मालिका)|घरोघरी मातीच्या चुली]] | संध्या. ७.३० वाजता |- | कोण होतीस तू, काय झालीस तू! | रात्री ८ वाजता |- | [[ठरलं तर मग!]] | रात्री ८.३० वाजता |- | येड लागलं प्रेमाचं | रात्री १० वाजता | २० एप्रिल सोडून |- | [[तू ही रे माझा मितवा]] | रात्री १०.३० वाजता | १८ मे सोडून |- | [[अबोली (मालिका)|अबोली]] | रात्री ११ वाजता | |} == १ जून ते २६ ऑक्टोबर २०२५ == {| class="wikitable" ! मालिका !! वेळ !! टिपा |- | [[साधी माणसं]] | दुपारी १२ आणि संध्या. ६.३० | rowspan="8"| ८ जून, २४ ऑगस्ट आणि १२ ऑक्टोबर सोडून |- | लग्नानंतर होईलच प्रेम | दुपारी १२.३० आणि संध्या. ७ |- | [[घरोघरी मातीच्या चुली (मालिका)|घरोघरी मातीच्या चुली]] | दुपारी १ आणि संध्या. ७.३० |- | कोण होतीस तू, काय झालीस तू! | दुपारी १.३० आणि रात्री ८ |- | [[ठरलं तर मग!]] | दुपारी २ आणि रात्री ८.३० |- | येड लागलं प्रेमाचं | दुपारी २.३० आणि रात्री १० |- | [[तू ही रे माझा मितवा]] | दुपारी ३ आणि रात्री १०.३० |- | [[अबोली (मालिका)|अबोली]] | दुपारी ३.३० आणि रात्री ११ |} == २७ ऑक्टोबर ते १६ नोव्हेंबर २०२५ == {| class="wikitable" ! मालिका !! वेळ |- | [[साधी माणसं]] | दुपारी १२ आणि संध्या. ६.३० |- | लग्नानंतर होईलच प्रेम | दुपारी १२.३० आणि संध्या. ७ |- | [[घरोघरी मातीच्या चुली (मालिका)|घरोघरी मातीच्या चुली]] | दुपारी १ आणि संध्या. ७.३० |- | [[तू ही रे माझा मितवा]] | दुपारी १.३० आणि रात्री ८ |- | [[ठरलं तर मग!]] | दुपारी २ आणि रात्री ८.३० |- | येड लागलं प्रेमाचं | दुपारी २.३० आणि रात्री १० |- | काजळमाया | दुपारी ३ आणि रात्री १०.३० |- | कोण होतीस तू, काय झालीस तू! | दुपारी ३.३० आणि रात्री ११ |} == १७ नोव्हेंबर २०२५ ते ११ जानेवारी २०२६ == {| class="wikitable" ! मालिका !! वेळ !! टिपा |- | [[साधी माणसं]] | दुपारी १२ आणि संध्या. ६.३० | rowspan="5"| |- | लग्नानंतर होईलच प्रेम | दुपारी १२.३० आणि संध्या. ७ |- | [[घरोघरी मातीच्या चुली (मालिका)|घरोघरी मातीच्या चुली]] | दुपारी १ आणि संध्या. ७.३० |- | [[तू ही रे माझा मितवा]] | दुपारी १.३० आणि रात्री ८ |- | [[ठरलं तर मग!]] | दुपारी २ आणि रात्री ८.३० |- | येड लागलं प्रेमाचं | दुपारी २.३० आणि रात्री १० | २८ डिसेंबर आणि ४ जानेवारी सोडून |- | कोण होतीस तू, काय झालीस तू! | दुपारी ३ आणि रात्री १०.३० | |- | काजळमाया | दुपारी ३.३० आणि रात्री ११ | २३, ३० नोव्हेंबर आणि ३१ डिसेंबर सोडून |} == १२ जानेवारी ते १५ फेब्रुवारी २०२६ == {| class="wikitable" ! मालिका !! वेळ |- | [[साधी माणसं]] | दुपारी १२ आणि संध्या. ६.३० |- | लग्नानंतर होईलच प्रेम | दुपारी १२.३० आणि संध्या. ७ |- | [[मी सावित्रीबाई जोतीराव फुले]] | दुपारी १ आणि संध्या. ७.३० |- | [[तू ही रे माझा मितवा]] | दुपारी १.३० आणि रात्री ८ |- | [[ठरलं तर मग!]] | दुपारी २ आणि रात्री ८.३० |- | तुझ्या सोबतीने | दुपारी २.३० आणि रात्री १० |- | [[घरोघरी मातीच्या चुली (मालिका)|घरोघरी मातीच्या चुली]] | दुपारी ३ आणि रात्री १०.३० |- | येड लागलं प्रेमाचं | दुपारी ३.३० आणि रात्री ११ |} == १६ फेब्रुवारी ते २६ एप्रिल २०२६ == {| class="wikitable" ! मालिका !! वेळ !! टिपा |- | [[हळद रुसली कुंकू हसलं (मालिका)|हळद रुसली कुंकू हसलं]] | दुपारी १ वाजता | १५, २२, २९ मार्च आणि ५, १२ एप्रिल सोडून |- | [[मुरांबा (मालिका)|मुरांबा]] | दुपारी १.३० वाजता | २२, २९ मार्च आणि ५, १२ एप्रिल सोडून |- | लपंडाव | दुपारी २ वाजता | १५, २९ मार्च आणि ५, १२ एप्रिल सोडून |- | नशीबवान | दुपारी २.३० वाजता | १५, २२, २९ मार्च आणि ५, १२, २६ एप्रिल सोडून |- | [[साधी माणसं]] / तुझ्या सोबतीने | संध्या. ६.३० वाजता | १५ आणि २२ मार्च सोडून |- | लग्नानंतर होईलच प्रेम | संध्या. ७ वाजता | rowspan="2"| २२ मार्च सोडून |- | [[मी सावित्रीबाई जोतीराव फुले]] | संध्या. ७.३० वाजता |- | [[तू ही रे माझा मितवा]] | रात्री ८ वाजता | rowspan="2"| १५ आणि २२ मार्च सोडून |- | [[ठरलं तर मग!]] | रात्री ८.४५ वाजता |- | वचन दिले तू मला | रात्री १० वाजता | २१-२२ फेब्रुवारी, १५ आणि २२ मार्च सोडून |- | [[घरोघरी मातीच्या चुली (मालिका)|घरोघरी मातीच्या चुली]] | रात्री १०.३० वाजता | १५ आणि २२ मार्च सोडून |- | येड लागलं प्रेमाचं | रात्री ११ वाजता | १५ मार्च सोडून |} == २७ एप्रिल ते ३१ मे २०२६ == {| class="wikitable" ! मालिका !! वेळ !! टिपा |- | [[हळद रुसली कुंकू हसलं (मालिका)|हळद रुसली कुंकू हसलं]] | दुपारी १ वाजता | rowspan="9"| |- | [[मुरांबा (मालिका)|मुरांबा]] | दुपारी १.३० वाजता |- | लपंडाव | दुपारी २ वाजता |- | तुझ्या सोबतीने | दुपारी २.३० वाजता |- | वचन दिले तू मला | संध्या. ६.३० वाजता |- | लग्नानंतर होईलच प्रेम | संध्या. ७ वाजता |- | [[मी सावित्रीबाई जोतीराव फुले]] | संध्या. ७.३० वाजता |- | [[तू ही रे माझा मितवा]] | रात्री ८ वाजता |- | [[ठरलं तर मग!]] | रात्री ८.४५ वाजता |- | आनंदी | रात्री ९.३० वाजता | २-३ मे सोडून |- | बाई तुझा आशीर्वाद | रात्री १० वाजता | ३ मे सोडून |- | [[घरोघरी मातीच्या चुली (मालिका)|घरोघरी मातीच्या चुली]] | रात्री १०.३० वाजता | rowspan="2"| |- | येड लागलं प्रेमाचं | रात्री ११ वाजता |} [[वर्ग:झी मराठी]] [[वर्ग:कलर्स मराठी]] [[वर्ग:स्टार प्रवाह]] fpmdjxn4ipi8uca40wzuzasbnheyos8 0 297010 2683202 2682051 2026-05-07T13:04:28Z ~2026-27682-46 182876 2683202 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट दूरचित्रवाहिनी |नाव = सन मराठी |चित्र = |चित्रसाईज = |चित्रमाहिती = |चित्र२साईज = |चित्र२माहिती = |सुरुवात = १७ ऑक्टोबर २०२१ |शेवटचे_प्रसारण = |चित्र_प्रकार = |प्रेक्षक_संख्या = |प्रेक्षक_संख्या_सध्या = |प्रेक्षक_संख्या_माहिती = |नेटवर्क = |मालक = सन समूह |ब्रीदवाक्य = सोहळा नात्यांचा |देश = [[भारत]] |प्रसारण क्षेत्र = |मुख्यालय = [[मुंबई]], [[महाराष्ट्र]] |जुने नाव = |बदललेले नाव = |भगिनी वाहिनी = |प्रसारण वेळ = संध्या. ६.३० ते रात्री ११ (प्राइम टाइम) |संकेतस्थळ = }} '''सन मराठी''' ही सन टीव्ही नेटवर्कच्या मालकीचे मराठी भाषेतील मोफत प्रसारण असणारी दूरचित्रवाणी वाहिनी आहे. या वाहिनीचे प्रथम प्रसारण १७ ऑक्टोबर २०२१ रोजी करण्यात आले. सन मराठी ही सन समूहाची बिगरदक्षिण भारतीय बाजारपेठेतील दुसरी आणि पश्चिम भारतीय बाजारपेठेतील पहिली वाहिनी आहे. या वाहिनीचे घोषवाक्य "सोहळा नात्यांचा" असे आहे. महिन्यांच्या प्रत्येक रविवारी [[सन मराठी महाएपिसोड]] प्रसारित केले जातात. == प्रसारित कार्यक्रम == {| class="wikitable sortable" ! प्रसारित दिनांक ! मालिका ! वेळ |- | १४ ऑक्टोबर २०२४ | सोहळा सख्यांचा | संध्या. ६.३० वाजता |- | २१ एप्रिल २०२५ | हुकुमाची राणी ही | संध्या. ७ वाजता |- | १० मार्च २०२५ | सखा माझा पांडुरंग | संध्या. ७.३० वाजता |- | २९ सप्टेंबर २०२५ | इन्स्पेक्टर मंजू | रात्री ८:०१ वाजता |- | १३ जानेवारी २०२५ | जुळली गाठ गं | रात्री ८.४९ वाजता |- | ५ जानेवारी २०२६ | तू अनोळखी तरी सोबती | रात्री ९.३१ वाजता |- | १ डिसेंबर २०२५ | मी संसार माझा रेखिते | रात्री १०.११ वाजता |} == पूर्व प्रसारित कार्यक्रम == === मालिका === {| class="wikitable sortable" ! प्रसारित दिनांक ! मालिका ! वेळ ! शेवटचे प्रसारण ! रूपांतरण |- | rowspan="5"| १७ ऑक्टोबर २०२१ | आभाळाची माया | संध्या. ७ वाजता | १२ नोव्हेंबर २०२२ | तमिळ मालिका वनाथाई पोला |- | जाऊ नको दूर... बाबा | संध्या. ७.३० वाजता | ४ नोव्हेंबर २०२३ | तेलुगू मालिका पौर्णामी |- | कन्यादान | रात्री ८.३० वाजता | ४ मे २०२४ | बंगाली मालिका कन्यादान |- | संत गजानन शेगावीचे | रात्री ९ वाजता | ५ नोव्हेंबर २०२३ | |- | सुंदरी | रात्री १० वाजता | २९ जून २०२४ | कन्नड मालिका सुंदरी |- | ३० मे २०२२ | माझी माणसं | संध्या. ६.३० वाजता | १ जून २०२४ | तमिळ मालिका कायल |- | १४ नोव्हेंबर २०२२ | शाब्बास सूनबाई | संध्या. ७ वाजता | १५ जुलै २०२३ | तमिळ मालिका इथरनीचाल |- | २० फेब्रुवारी २०२३ | प्रेमास रंग यावे | रात्री ९.३० वाजता | ९ मार्च २०२५ | तमिळ मालिका आनंदारागम |- | १७ जुलै २०२३ | क्षेत्रपाल श्री देव वेतोबा | संध्या. ७ वाजता | १४ जानेवारी २०२४ | |- | १४ ऑगस्ट २०२३ | सावली होईन सुखाची | रात्री ११ वाजता | ८ जून २०२५ | |- | ६ नोव्हेंबर २०२३ | नवी जन्मेन मी | रात्री १०.३० वाजता | १० सप्टेंबर २०२५ | तमिळ मालिका सिंगापेन्ने |- | ११ डिसेंबर २०२३ | तुझी माझी जमली जोडी | रात्री १०.३० वाजता | १३ जुलै २०२५ | तमिळ मालिका इलाक्किया |- | १५ जानेवारी २०२४ | मुलगी पसंत आहे! | संध्या. ७ वाजता | १९ एप्रिल २०२५ | |- | १८ मार्च २०२४ | कॉन्स्टेबल मंजू | रात्री ८ वाजता | २७ सप्टेंबर २०२५ | |- | ६ मे २०२४ | आदिशक्ती | रात्री १० वाजता | ३० नोव्हेंबर २०२५ | कन्नड मालिका शांभवी |- | १ जुलै २०२४ | तिकळी | रात्री १०.३० वाजता | ५ जानेवारी २०२५ | |- | १४ जुलै २०२५ | तुझ्यासाठी तुझ्यासंगं | रात्री १० वाजता | १९ एप्रिल २०२६ | |} === अनुवादित मालिका === {| class="wikitable sortable" ! प्रसारित दिनांक ! मालिका ! वेळ ! शेवटचे प्रसारण ! अनुवादित |- | १७ ऑक्टोबर २०२१ | नंदिनी (सोम-शनि) | रात्री १०.३० वाजता | ११ मार्च २०२३ | तमिळ मालिका नंदिनी |- | १४ मार्च २०२२ | जय हनुमान (सोम-शनि) | संध्या. ६ वाजता | ११ जून २०२२ | कन्नड मालिका जय हनुमान |- | १३ मार्च २०२३ | नेत्रा (सोम-शनि) | रात्री १०.३० वाजता | ५ ऑगस्ट २०२३ | तेलुगू मालिका नेत्रा |- | ७ ऑगस्ट २०२३ | पापनाशिनी गंगा (दर रविवारी) | रात्री १० वाजता | १४ जानेवारी २०२४ | हिंदी मालिका पापनाशिनी गंगा |- | २० ऑक्टोबर २०२४ | अनामिका (दर रविवारी) | रात्री १० वाजता | १७ नोव्हेंबर २०२४ | तमिळ मालिका अनामिका |} === कथाबाह्य कार्यक्रम === {| class="wikitable sortable" ! प्रसारित दिनांक ! कार्यक्रम ! वेळ ! शेवटचे प्रसारण |- | १ डिसेंबर २०२२ | श्री सच्चिदानंद सद्गुरू साईनाथ महाराज | दररोज सकाळी ७.३० वाजता | ३० नोव्हेंबर २०२३ |- | ८ मे २०२३ | गुरुकिल्ली भविष्याची | दररोज सकाळी ८ वाजता | १५ ऑगस्ट २०२३ |- | ८ जानेवारी २०२४ | वसा संस्कृतीचा, वारसा कीर्तनाचा | दररोज सकाळी ७.३० वाजता | २६ फेब्रुवारी २०२४ |- | २५ फेब्रुवारी २०२४ | लावणी महाराष्ट्राची | दर रविवारी रात्री ९ वाजता | १९ मे २०२४ |- | ४ ऑगस्ट २०२४ | होऊ दे चर्चा... कार्यक्रम आहे घरचा! | दर रविवारी रात्री ९ वाजता | १३ ऑक्टोबर २०२४ |- | १५ ऑगस्ट २०२५ | लागे कीर्तनाची गोडी | दररोज सकाळी ८ वाजता | ४ मार्च २०२६ |} == वेळेत बदल == {| class="wikitable sortable" ! प्रसारित दिनांक ! जुनी वेळ ! मालिका ! नवी वेळ |- | rowspan="2"| ३० मे २०२२ | रात्री ८ वाजता | आभाळाची माया | संध्या. ७ वाजता |- | संध्या. ७ वाजता | सुंदरी | रात्री १० वाजता |- | २० फेब्रुवारी २०२३ | रात्री ९.३० वाजता | नंदिनी | रात्री १०.३० वाजता |- | ८ ऑक्टोबर २०२३ | रात्री १०.३० वाजता | पापनाशिनी गंगा | रात्री १० वाजता (दर रविवारी) |- | १८ मार्च २०२४ | रात्री ८ वाजता | माझी माणसं | संध्या. ६.३० वाजता |- | rowspan="2"| ११ नोव्हेंबर २०२४ | रात्री १० वाजता | तिकळी | रात्री १०.३० वाजता |- | रात्री १०.३० वाजता | तुझी माझी जमली जोडी | रात्री १० वाजता |- | rowspan="2"| १३ जानेवारी २०२५ | रात्री ८.३० वाजता | आदिशक्ती | रात्री ९ वाजता |- | रात्री ९ वाजता | सावली होईन सुखाची | रात्री १०.३० वाजता |- | १० मार्च २०२५ | संध्या. ७.३० वाजता | नवी जन्मेन मी | रात्री ९.३० वाजता |- | rowspan="4"| २६ मे २०२५ | रात्री ९ वाजता | आदिशक्ती | रात्री ९.३० वाजता |- | रात्री ९.३० वाजता | नवी जन्मेन मी | रात्री १० वाजता |- | रात्री १० वाजता | तुझी माझी जमली जोडी | रात्री १०.३० वाजता |- | रात्री १०.३० वाजता | सावली होईन सुखाची | रात्री ११ वाजता |- | rowspan="2"| १४ जुलै २०२५ | रात्री ९.३० वाजता | आदिशक्ती | रात्री १० वाजता |- | रात्री १० वाजता | नवी जन्मेन मी | रात्री १०.३० वाजता |- | १ डिसेंबर २०२५ | रात्री ९.३० वाजता | तुझ्यासाठी तुझ्यासंगं | रात्री १० वाजता |- | rowspan="2"| २१ एप्रिल २०२६ | रात्री ९ वाजता | तू अनोळखी तरी सोबती | रात्री ९.३० वाजता |- | रात्री ९.३० वाजता | मी संसार माझा रेखिते | रात्री १०.३० वाजता |} == मेळा मनोरंजनाचा == {| class="wikitable sortable" ! तारीख ! स्थळ ! प्रसारित दिनांक |- | ५ जून २०२२ | [[नाशिक]] | १० जुलै २०२२ |- | ३१ जुलै २०२२ | [[अमरावती]] | ४ सप्टेंबर २०२२ |- | १५ जानेवारी २०२३ | [[कोल्हापूर]] | १९ फेब्रुवारी २०२३ |- | १९ मार्च २०२२ | [[छत्रपती संभाजीनगर]] | ७ मे २०२३ |- | ९ एप्रिल २०२३ | [[सोलापूर]] | २१ मे २०२३ |- | १० डिसेंबर २०२३ | [[कोल्हापूर]] | ३१ डिसेंबर २०२३ |- | २४ मार्च २०२४ | [[अहिल्यानगर]] | ५ मे २०२४ |- | ८ डिसेंबर २०२४ | [[कोल्हापूर]] | २९ डिसेंबर २०२४ |- | १६ फेब्रुवारी २०२५ | [[नाशिक]] | १६ मार्च २०२५ |- | ८ मे २०२५ | [[मिरा-भाईंदर]] | २२ जून २०२५ |- | १ जुलै २०२५ | [[पुणे]] | २७ जुलै २०२५ |} == बाह्य दुवे == [https://www.sunnetwork.in/Default.aspx?Lang=marathi/ सन मराठीचे अधिकृत संकेतस्थळ] {{मराठी दूरचित्रवाहिन्या}} [[वर्ग:सन मराठी]] [[वर्ग:मराठी दूरचित्रवाहिन्या]] mgodq4m73g1sg677y6y2urdxafck1n9 0 299497 2683283 2591425 2026-05-08T06:45:42Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2683283 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Kalamandalam-kalyanikutty-amma-24e1f2a1-d4ad-4bd9-b09d-4c4bf00fc46-resize-750.jpg|इवलेसे|कलामंडलम कल्याणीकुट्टी अम्मा]] '''कलामंडलम कल्याणीकुट्टी अम्मा''' (1915 - 1999) या दक्षिण [[भारत|भारतातील]] [[केरळ|केरळमधील]] [[मोहिनीअट्टम]] नृत्यांगना होत्या.<ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=kloqAQAAIAAJ&q=Kalamandalam+Kalyanikutty+Amma|title=South Indian theatre|last=Sinha|first=Biswajit|date=2007|publisher=Raj Publications|isbn=9788186208540|language=en}}</ref> [[केरळ]] राज्याच्या [[मलप्पुरम जिल्हा|मलप्पुरम जिल्ह्यातील]] थिरुनावया येथील रहिवासी होत्या. त्यांनी मोहिनीअट्टमला निराशाजनक, जवळ-जवळ नामशेष झालेल्या राज्यातून भारतीय शास्त्रीय नृत्याच्या मुख्य प्रवाहात पुनरुत्थित करण्यात, त्याची औपचारिक रचना आणि अलंकार प्रदान करण्यात महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावली. कल्याणीकुट्टी अम्मा केरळ कलामंडलमच्या सुरुवातीच्या बॅचच्या विद्यार्थ्यांपैकी एक होत्या. दिवंगत [[कथकली]] उस्ताद [[पद्मश्री पुरस्कार|पद्मश्री]] कलामंडलम कृष्णन नायर यांच्याशी विवाह केला होता.<ref>{{स्रोत बातमी|last=Staff Reporter|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/unsung-legends-who-resurrected-two-dying-arts-of-kerala/article5894374.ece|title=Unsung legends who resurrected two dying arts of Kerala|last2=Reporter|first2=Staff|date=2014-04-10|work=द हिंदू|language=en-IN|issn=0971-751X|access-date=2018-06-17}}</ref> कल्याणीकुट्टी अम्मा यांनी लिहिलेल्या दोन पुस्तकांपैकी, "मोहिनीअट्टम - इतिहास आणि नृत्य रचना" हे मोहिनीअट्टमवरील एक विस्तृत आणि केवळ अस्सल दस्तऐवजीकरण मानले जाते.<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.sahapedia.org/traditions-mohiniyattam|title=Traditions in Mohiniyattam|date=2017-02-07|work=Sahapedia|language=en|access-date=2018-06-18}}</ref> त्यांच्या शिष्यांमध्ये तिच्या मुली श्रीदेवी राजन, कला विजयन, [[मृणालिनी साराभाई]], दीप्ती ओमचेरी भल्ला आणि स्मिता राजन यादेखील आहेत.  <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://narthaki.com/info/profiles/profil17.html|title=Profiles - KALYANIKUTTY AMMA|website=narthaki.com|access-date=2021-06-23}}</ref> केरळ संगीत नाटक अकादमी आणि केंद्र संगीत नाटक अकादमी या दोन्ही पुरस्कारांच्या विजेत्या, कल्याणीकुट्टी अम्मा यांना १९९७ - १९९८ मध्ये प्रतिष्ठित कालिदास सन्मानाने सन्मानित करण्यात आले आहे. १२ मे १९९९ रोजी [[त्रिपुनीतूर|त्रिपुनिथुरा]] (जेथे जोडपे स्थायिक झाले होते) वयाच्या ८४ व्या वर्षी तिचे निधन झाले. तिचा मुलगा कलशाला बाबू हा सिनेमा आणि दूरचित्रवाणी अभिनेता होता, तर तिची नात स्मिता राजन एक प्रसिद्ध मोहिनीअट्टम कलाकार आहे.  तिला प्रसिद्ध कवी वल्लाथोल नारायण मेनन यांच्याकडून 'कवयित्री' पुरस्कार मिळाला.<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.culturalindia.net/indian-dance/classical/mohiniattam.html|title=Mohini Attam – The Traditional Dance of Kerala!|language=en-US|access-date=2018-06-18|archive-date=2019-03-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20190330120506/https://www.culturalindia.net/indian-dance/classical/mohiniattam.html|url-status=dead}}</ref> १९८६ मध्ये त्यांना केरळ कलामंडला फेलोशिप मिळाली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://smitharajan.tripod.com/kalyanikuttyamma.html|title=Kalamandalam Kalyanikutty Amma who is considered as the mother|website=smitharajan.tripod.com|access-date=2021-06-23}}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> २०१९ मध्ये त्यांची नात, स्मिता राजन हिने कल्याणीकुट्टी अम्मा यांच्या जीवनावर आणि कार्यांवर "मदर ऑफ मोहिनीअट्टम" हा चित्रपट तयार केला ज्याचे दिग्दर्शन डॉ. विनोद मानकरा यांनी केले आहे. कल्याणीकुट्टी अम्मा यांनी मोहिनीअट्टमची कला भारताच्या पलीकडे गेली. पहिली रशियन नृत्यांगना, मोहिनीअट्टम, [[:ru:Милана Северская (Мандира)|मिलाना सेवेर्स्काया]] होती.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.milana-art.ru/html/common/publicat/eng/ye181096.html|title=YOUTHEXPRESS 18/10/1996|website=www.milana-art.ru|access-date=2018-06-17}}</ref> १९९७ मध्ये, कलामंडलम कल्याणीकुट्टी अम्मा यांनी तिला मोहिनीअट्टम परंपरा चालू ठेवण्यासाठी आशीर्वाद दिला. मिलाना सेवेर्स्काया यांनी [[सेंट पीटर्सबर्ग]], रशिया येथे मोहिनीअट्टमची भारताबाहेरील पहिली शाळा तयार केली. तिने नाट्य थिएटरची स्थापना केली, जिथे आपण कलामंडलम कल्याणीकुट्टी अम्मा ही नृत्यदिग्दर्शित नाटके पाहू शकता, तिच्या स्मृतीला समर्पित. मिलना सिवर्स्काया यांनी गुरू कल्याणीकुट्टी अम्मा यांच्या स्मृतीला समर्पित एक चित्रपट रिलीज केला आहे ज्यामध्ये गुरूंनी वृद्धापकाळात नृत्य कसे शिकवले ते पाहू शकतो.<ref>{{Citation|title=Mandira. Mohini Attam In Russia - true story.}}</ref> == संदर्भ == <references /> == बाह्य दुवे == * [http://www.keralatourism.org/event/others/she-gave-rebirth-to-mohiniyattom-95.php कलामंडलम कल्याणीकुट्टी अम्मा बद्दल] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120210171234/http://www.keralatourism.org/event/others/she-gave-rebirth-to-mohiniyattom-95.php |date=2012-02-10 }} * [https://web.archive.org/web/20080917033345/http://ignca.nic.in/fdc_body.htm आयजीएनसीए कागदपत्रे] * [http://www.ignca.gov.in/nl_00814.htm आयजीएनसीए कागदपत्रे] * [http://www.narthaki.com/info/profiles/profil17.html Narthaki.com प्रोफाइल/कलामंडलम कल्याणीकुट्टी अम्मा] * [http://week.manoramaonline.com/cgi-bin/MMonline.dll/portal/ep/contentView.do?articleType=travel&contentId=732917&programId=1073751464&contentType=EDITORIAL&BV_ID=@@@ Mohiniyattom ManoramaOnline.com संस्कृतीवरील लेख] == हे सुद्धा पहा == * कलामंडलम कृष्णन नायर * नृत्यात भारतीय महिला * स्मिता राजन [[वर्ग:२०व्या शतकातील महिला शिक्षिका]] [[वर्ग:केरळमधील महिला कलाकार]] [[वर्ग:केरळमधील शिक्षक]] [[वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय शिक्षक]] [[वर्ग:केरळमधील महिला शिक्षिका]] [[वर्ग:संगीत नाटक अकादमी पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:भारतीय महिला शास्त्रीय नृत्यांगना]] [[वर्ग:मोहिनीअट्टम कलाकार]] [[वर्ग:भारतीय शास्त्रीय नृत्याचे कलाकार]] [[वर्ग:इ.स. १९९९ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:इ.स. १९१५ मधील जन्म]] [[वर्ग:मल्याळी व्यक्ती]] [[वर्ग:केरळमधील नर्तक]] [[वर्ग:भारतीय नृत्य शिक्षक]] [[वर्ग:मलप्पुरम जिल्ह्यातील लोक]] [[वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय नर्तक]] [[वर्ग:भारतीय शास्त्रीय नृत्याचे शिक्षक]] [[वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय महिला कलाकार]] bqt1kpt1tttn064e9fjrcuahhaqubm3 4 304113 2683241 2681988 2026-05-08T00:15:12Z Community Tech bot 109654 अहवाल अद्ययावत केला. 2683241 wikitext text/x-wiki अत्याधिक काळ संपादने न झालेली ५०० पाने (पुनर्निर्देशन, व निःसंदिग्धीकरण पाने सोडून). -- [[सदस्य:Community Tech bot|Community Tech bot]] ([[सदस्य चर्चा:Community Tech bot|चर्चा]]) <onlyinclude>०५:४५, ८ मे २०२६ (IST)</onlyinclude> {| class="wikitable sortable" |- ! लेख ! शेवटचे संपादन ! संपादनांची संख्या |- | [[धूपपात्र]] | 2010-02-24 08:55:41 | 1 |- | [[सहाण]] | 2010-02-24 09:23:03 | 1 |- | [[देवनवरी]] | 2010-04-24 08:02:45 | 1 |- | [[नाट्यछटा]] | 2010-05-29 15:37:56 | 2 |- | [[चिंधी]] | 2010-06-01 09:50:15 | 1 |- | [[२०१० फिफा विश्वचषक मानांकन]] | 2010-06-19 20:29:23 | 3 |- | [[जगशांती प्रकाशन]] | 2010-06-20 15:57:17 | 4 |- | [[लेखसंग्रह]] | 2010-07-01 15:16:19 | 3 |- | [[मेणा]] | 2010-07-18 05:51:57 | 1 |- | [[निर्माता]] | 2010-08-02 06:53:18 | 3 |- | [[कांत]] | 2010-08-03 18:49:53 | 2 |- | [[जोहर]] | 2010-08-12 13:45:11 | 2 |- | [[धापेवाडा]] | 2010-08-20 08:40:29 | 3 |- | [[परकर]] | 2010-08-27 15:40:32 | 2 |- | [[गहुला]] | 2010-09-19 21:16:55 | 2 |- | [[विलंबित लय]] | 2010-09-29 09:41:01 | 3 |- | [[६४ स्टुडियो]] | 2010-12-24 07:29:01 | 1 |- | [[डोळके]] | 2010-12-30 15:18:11 | 2 |- | [[इलन्कै बोलीभाषा]] | 2011-01-08 04:44:05 | 3 |- | [[तमिळ (नाव)]] | 2011-01-21 18:35:46 | 6 |- | [[गेलिक फुटबॉल]] | 2011-01-24 02:51:05 | 6 |- | [[सहोदर]] | 2011-01-31 01:50:10 | 4 |- | [[कंबर]] | 2011-02-07 16:18:46 | 4 |- | [[पोसरी नदी]] | 2011-02-14 12:25:09 | 1 |- | [[मुखपृष्ठकार]] | 2011-02-25 05:19:47 | 2 |- | [[राग मधमाद सारंग]] | 2011-03-14 02:38:40 | 8 |- | [[राग लंकादहन सारंग]] | 2011-03-14 03:00:37 | 4 |- | [[राग बडहंस सारंग]] | 2011-03-14 03:01:57 | 4 |- | [[धर्मशाळा]] | 2011-03-17 18:38:05 | 2 |- | [[राजीव आगाशे]] | 2011-03-20 15:02:38 | 5 |- | [[बोरगाव खुर्द]] | 2011-03-21 03:38:01 | 2 |- | [[शिजविणे]] | 2011-03-24 08:44:03 | 10 |- | [[श्रावणी शनिवार]] | 2011-03-25 18:19:16 | 1 |- | [[तांबोळी]] | 2011-03-27 12:12:54 | 2 |- | [[इंदूरकर]] | 2011-04-03 20:19:51 | 2 |- | [[नई तालीम]] | 2011-04-09 18:26:49 | 3 |- | [[दबावगट]] | 2011-04-18 05:19:00 | 4 |- | [[तारळा नदी]] | 2011-04-18 05:54:55 | 4 |- | [[नरहरीपेटा]] | 2011-04-18 10:29:19 | 2 |- | [[पुरचुंडी (पुस्तक)]] | 2011-04-20 20:59:52 | 4 |- | [[चौरी]] | 2011-04-27 15:19:26 | 6 |- | [[सराफी बाजार]] | 2011-04-30 04:09:54 | 3 |- | [[दंताळी]] | 2011-05-03 12:23:20 | 2 |- | [[राखाडी]] | 2011-05-15 09:11:41 | 3 |- | [[राग सुहा कानडा]] | 2011-05-26 03:46:59 | 4 |- | [[इडलीपात्र]] | 2011-06-01 15:13:02 | 4 |- | [[चिंचखेडे]] | 2011-06-08 21:55:57 | 4 |- | [[प्रोग्रेसिव्ह ड्रॅमॅटिक असोसिएशन]] | 2011-06-12 03:38:03 | 4 |- | [[प्राचीन भाषा]] | 2011-06-16 03:47:02 | 8 |- | [[कोज्या]] | 2011-06-17 04:12:46 | 6 |- | [[पं. बाळकृष्णबुवा संगीत साधना मंडळ]] | 2011-06-19 15:39:37 | 3 |- | [[शा.श. १७५८]] | 2011-06-22 16:40:32 | 5 |- | [[शा.श. १८२२]] | 2011-06-22 16:43:07 | 2 |- | [[शा.श. १२१२]] | 2011-06-22 17:04:33 | 1 |- | [[राग रायसा कानडा]] | 2011-06-24 17:08:22 | 4 |- | [[सुग्रण]] | 2011-06-30 17:58:01 | 2 |- | [[मेकेलेन]] | 2011-07-06 15:44:06 | 3 |- | [[मार्कंडेय नदी]] | 2011-07-20 15:36:12 | 3 |- | [[गोवित्री नदी]] | 2011-07-22 14:09:36 | 6 |- | [[छपारा]] | 2011-08-02 18:30:15 | 5 |- | [[श्रावणी मंगळवार]] | 2011-08-03 09:27:49 | 2 |- | [[श्रावणी रविवार]] | 2011-08-03 09:29:56 | 5 |- | [[शाकव्रत]] | 2011-08-03 15:14:44 | 1 |- | [[भागाई वाडी]] | 2011-08-13 12:58:40 | 8 |- | [[दारुक]] | 2011-08-21 16:02:31 | 7 |- | [[विकिसोर्स]] | 2011-08-27 16:38:51 | 1 |- | [[मंगेशकर]] | 2011-08-28 06:21:33 | 2 |- | [[पाध्ये]] | 2011-09-11 19:15:07 | 2 |- | [[कुलुआ डोंगर]] | 2011-09-15 15:20:26 | 4 |- | [[गुणवा]] | 2011-09-17 08:14:55 | 4 |- | [[प्रक्षेपक स्थान]] | 2011-09-17 11:26:53 | 1 |- | [[प्रक्षेपक यान]] | 2011-09-17 11:27:10 | 2 |- | [[वार (माप)]] | 2011-09-17 12:09:34 | 1 |- | [[घटम]] | 2011-09-17 12:37:23 | 4 |- | [[जलधि]] | 2011-09-18 08:42:17 | 4 |- | [[धन संख्या]] | 2011-09-20 09:04:44 | 5 |- | [[राग नायकी कानडा]] | 2011-09-20 13:36:17 | 5 |- | [[पद्य]] | 2011-09-20 15:34:58 | 3 |- | [[परवाना राजवट]] | 2011-09-20 15:36:54 | 2 |- | [[पाम्माकुले]] | 2011-09-21 08:50:45 | 2 |- | [[पुणे शहराची जैवविविधता]] | 2011-09-21 14:16:21 | 3 |- | [[पुरुषोत्तम वालावलकर]] | 2011-09-21 14:25:01 | 2 |- | [[पुत्र]] | 2011-09-21 14:27:56 | 5 |- | [[शृंगाररस]] | 2011-09-22 15:05:15 | 3 |- | [[दादामहाराज सातारकर]] | 2011-10-01 12:19:50 | 2 |- | [[नक्कल (लोककला)]] | 2011-10-03 15:40:01 | 2 |- | [[क्रिकेट यष्टी]] | 2011-10-05 03:33:35 | 6 |- | [[सहअभिनेत्री]] | 2011-10-05 04:32:33 | 2 |- | [[प्रयोगशाळा]] | 2011-10-05 05:01:41 | 3 |- | [[स्निग्धता]] | 2011-10-05 06:15:52 | 2 |- | [[मिलॉर्ड]] | 2011-10-06 20:26:06 | 4 |- | [[बेळगांव तालुका]] | 2011-10-08 02:48:18 | 7 |- | [[शालू]] | 2011-10-10 13:06:41 | 2 |- | [[बैलहोंगल तालुका]] | 2011-10-19 12:38:36 | 5 |- | [[गोकाक तालुका]] | 2011-10-21 16:37:08 | 5 |- | [[नागकेशर]] | 2011-10-22 01:06:10 | 5 |- | [[भारतीय इतिहासातील सहा सोनेरी पाने]] | 2011-10-28 06:51:11 | 5 |- | [[प्रलंबपादासन]] | 2011-10-30 01:01:10 | 2 |- | [[विद्युत विसंवाहक]] | 2011-10-31 16:32:32 | 5 |- | [[देव पावला (चित्रपट)]] | 2011-11-13 03:48:38 | 3 |- | [[नवरा बायको (चित्रपट)]] | 2011-11-13 03:48:41 | 3 |- | [[पुढचे पाऊल (चित्रपट)]] | 2011-11-13 03:48:47 | 3 |- | [[वर पाहिजे (चित्रपट)]] | 2011-11-13 03:48:56 | 3 |- | [[कल (मानसिक)]] | 2011-11-18 13:28:19 | 2 |- | [[जर्मनीचे राष्ट्रगीत]] | 2011-11-19 15:21:02 | 5 |- | [[कुबेर (बल्गेरियन राज्यकर्ता)]] | 2011-11-24 05:48:38 | 4 |- | [[पूर्णोत्संग]] | 2011-12-07 18:02:07 | 1 |- | [[स्वाती सातवाहन]] | 2011-12-07 18:04:39 | 1 |- | [[स्कंदस्तंभि]] | 2011-12-07 18:21:59 | 3 |- | [[स्कंदस्वाती]] | 2011-12-07 18:26:03 | 2 |- | [[स्वातिकर्ण]] | 2011-12-07 18:28:41 | 2 |- | [[आर्थिक विकासदर]] | 2011-12-20 19:26:50 | 3 |- | [[शा.श. १११०]] | 2011-12-21 14:43:04 | 1 |- | [[शा.श. १६३७]] | 2011-12-21 15:14:38 | 1 |- | [[शा.श. १७१२]] | 2011-12-21 15:18:18 | 1 |- | [[तळणी]] | 2011-12-21 19:21:44 | 2 |- | [[वसंत गवाणकर]] | 2011-12-21 22:55:26 | 8 |- | [[गोगावले]] | 2011-12-22 16:05:29 | 3 |- | [[शा.श. १६६६]] | 2011-12-22 16:16:33 | 3 |- | [[शा.श. १७४१]] | 2011-12-22 16:16:35 | 4 |- | [[माल्थस]] | 2011-12-22 19:15:28 | 2 |- | [[राष्ट्रीय तंत्रज्ञान दिवस]] | 2011-12-23 00:08:41 | 3 |- | [[गुजरात दिन]] | 2011-12-23 00:51:25 | 3 |- | [[सोमरस]] | 2011-12-23 02:44:50 | 6 |- | [[राग कौसी कानडा]] | 2011-12-23 02:55:12 | 7 |- | [[यम (अष्टांगयोग)]] | 2011-12-25 13:13:26 | 6 |- | [[पंच द्रविड]] | 2011-12-25 14:03:21 | 4 |- | [[गंगाधर वासुदेव चिपळोणकर]] | 2011-12-25 14:19:36 | 7 |- | [[बालमोहन नाटक मंडळी]] | 2011-12-25 14:21:01 | 2 |- | [[गरवारे]] | 2011-12-25 14:46:11 | 2 |- | [[विंडोज सर्व्हर]] | 2011-12-25 16:26:49 | 3 |- | [[शा.श. १९९८]] | 2011-12-25 16:29:31 | 2 |- | [[महाकवी कालिदास कलामंदिर]] | 2011-12-25 17:06:07 | 6 |- | [[ग्रामदैवत]] | 2011-12-25 21:54:17 | 5 |- | [[पिपरिया]] | 2011-12-25 23:50:15 | 4 |- | [[वर्षा]] | 2011-12-26 12:18:10 | 8 |- | [[दशपदी]] | 2011-12-26 16:24:35 | 3 |- | [[हेमंत]] | 2011-12-26 21:11:10 | 7 |- | [[जगदीश ठाकोर]] | 2011-12-27 11:16:21 | 5 |- | [[शरीरशास्त्र]] | 2011-12-27 11:37:00 | 10 |- | [[फळझाडे]] | 2011-12-27 12:31:43 | 7 |- | [[बटान]] | 2011-12-27 19:43:11 | 3 |- | [[पेंढारकर]] | 2011-12-27 23:03:36 | 4 |- | [[विनय मांडके]] | 2012-01-07 15:41:31 | 4 |- | [[शब्बीर कपूर]] | 2012-01-07 15:41:46 | 3 |- | [[मोहन सीताराम द्रविड]] | 2012-01-07 17:49:47 | 14 |- | [[राय (गेर नृत्य)]] | 2012-01-08 16:58:54 | 4 |- | [[नस्ती उठाठेव]] | 2012-01-14 07:11:37 | 6 |- | [[सायुज्यता]] | 2012-01-22 10:56:21 | 5 |- | [[गोपाळ गोविंद फाटक]] | 2012-01-22 19:02:34 | 3 |- | [[गुराब]] | 2012-01-24 23:02:49 | 2 |- | [[कडू]] | 2012-01-27 15:02:01 | 7 |- | [[तिठा]] | 2012-01-28 15:52:40 | 5 |- | [[सुदर्शन रंगमंच]] | 2012-02-01 14:26:37 | 5 |- | [[विनायक चतुर्थी]] | 2012-02-02 08:38:54 | 2 |- | [[विनायक रामचंद्र आठवले]] | 2012-02-08 10:40:54 | 6 |- | [[कोटणीस]] | 2012-02-10 04:46:11 | 2 |- | [[कार्लोवित्झचा तह]] | 2012-02-15 15:10:52 | 7 |- | [[जनाना]] | 2012-02-18 09:14:09 | 2 |- | [[तिळे]] | 2012-03-19 21:25:42 | 5 |- | [[निर्जीव]] | 2012-03-23 12:30:15 | 3 |- | [[कथासंग्रह]] | 2012-03-27 11:06:34 | 4 |- | [[पठार नदी]] | 2012-04-08 09:01:00 | 1 |- | [[मून नदी]] | 2012-04-08 09:01:28 | 1 |- | [[सिपना नदी]] | 2012-04-08 09:08:03 | 1 |- | [[शहानूर नदी]] | 2012-04-08 09:10:03 | 2 |- | [[पुणंद नदी]] | 2012-04-13 02:07:24 | 5 |- | [[भोखण नदी]] | 2012-04-13 02:15:22 | 5 |- | [[नाट्यलेखक]] | 2012-04-13 07:13:05 | 6 |- | [[पियाळी नदी]] | 2012-04-13 09:22:29 | 6 |- | [[सुखशांती नदी]] | 2012-04-13 09:23:21 | 6 |- | [[नोकिया १११०]] | 2012-04-13 15:05:34 | 2 |- | [[नोकिया २६१०]] | 2012-04-14 07:34:37 | 3 |- | [[नोकिया २६५०]] | 2012-04-14 07:37:24 | 2 |- | [[नोकिया २६८० स्लाइड]] | 2012-04-14 07:40:56 | 2 |- | [[बोर नदी]] | 2012-04-14 15:48:27 | 2 |- | [[वुष्णा नदी]] | 2012-04-14 15:49:47 | 1 |- | [[धाम नदी]] | 2012-04-15 08:22:32 | 2 |- | [[बाकळी नदी]] | 2012-04-15 08:22:42 | 2 |- | [[सती धरण]] | 2012-04-22 09:54:30 | 4 |- | [[लोहशिंगवे धरण]] | 2012-04-22 09:55:16 | 3 |- | [[बांडा नदी]] | 2012-04-22 10:00:38 | 2 |- | [[मोहना नदी]] | 2012-04-22 10:05:52 | 2 |- | [[मास नदी]] | 2012-04-22 10:06:48 | 2 |- | [[वेणीथोरा नदी]] | 2012-04-22 10:08:10 | 2 |- | [[रेणा नदी]] | 2012-04-22 10:08:26 | 2 |- | [[नल्ली नदी]] | 2012-04-22 10:08:34 | 2 |- | [[भावखुरी नदी]] | 2012-04-22 10:10:04 | 4 |- | [[हडकी नदी]] | 2012-04-22 10:10:12 | 5 |- | [[बुरशी नदी]] | 2012-04-22 10:10:28 | 2 |- | [[सुरखी नदी]] | 2012-04-22 10:10:39 | 2 |- | [[तिगरी नदी]] | 2012-04-22 10:10:47 | 2 |- | [[भुलेश्वरी नदी]] | 2012-04-22 10:11:18 | 2 |- | [[पेंढी नदी]] | 2012-04-22 10:11:27 | 2 |- | [[मोर नदी]] | 2012-04-22 10:13:12 | 2 |- | [[भुमरी नदी]] | 2012-04-22 10:15:17 | 4 |- | [[वांदरी नदी]] | 2012-04-22 10:15:44 | 3 |- | [[वारोळी नदी]] | 2012-04-22 10:16:50 | 3 |- | [[मुरबाडी नदी]] | 2012-04-22 10:17:00 | 3 |- | [[पेल्हार नदी]] | 2012-04-22 10:17:25 | 3 |- | [[वाघाडी नदी]] | 2012-04-22 10:19:20 | 2 |- | [[शशीकरण नदी]] | 2012-04-22 10:21:20 | 2 |- | [[सिवनी नदी]] | 2012-04-22 15:06:16 | 2 |- | [[पोर नदी]] | 2012-04-22 15:06:35 | 2 |- | [[पोटफोडी नदी]] | 2012-04-22 15:06:45 | 2 |- | [[दार्शनी नदी]] | 2012-04-22 15:07:02 | 2 |- | [[हरणी नदी]] | 2012-04-22 15:11:34 | 2 |- | [[भेंड नदी]] | 2012-04-22 15:11:59 | 2 |- | [[धामना नदी]] | 2012-04-22 15:16:00 | 2 |- | [[नोकिया सी२-०१]] | 2012-04-27 07:59:16 | 1 |- | [[नोकिया १२००]] | 2012-04-29 00:56:10 | 4 |- | [[नोकिया १२०८]] | 2012-04-29 00:58:26 | 2 |- | [[आमिष]] | 2012-04-30 17:41:35 | 2 |- | [[गीतलेखक]] | 2012-04-30 18:54:49 | 2 |- | [[चांद्रवर्ष]] | 2012-04-30 19:00:58 | 4 |- | [[झर्झर]] | 2012-04-30 19:12:57 | 5 |- | [[ठणका]] | 2012-04-30 19:14:23 | 5 |- | [[तबलजी]] | 2012-04-30 19:17:26 | 3 |- | [[दत्तकपुत्र]] | 2012-04-30 19:24:54 | 4 |- | [[नायक (चित्रपट पात्र)]] | 2012-04-30 19:35:50 | 5 |- | [[पकडा-पकडी]] | 2012-04-30 19:40:53 | 4 |- | [[हत्तीपाय]] | 2012-04-30 20:18:23 | 2 |- | [[टॉर्च तपासणी]] | 2012-04-30 20:28:02 | 2 |- | [[कोठा (आयुर्वेद)]] | 2012-04-30 20:55:03 | 4 |- | [[पोलके]] | 2012-05-01 01:58:00 | 4 |- | [[ब्रह्मर्षी]] | 2012-05-01 03:24:54 | 3 |- | [[राज्य मध्यवर्ती ग्रंथालय]] | 2012-05-01 03:54:01 | 3 |- | [[रोहिणी (रक्तवाहिनी)]] | 2012-05-01 03:58:10 | 7 |- | [[लोकसंख्येची घनता]] | 2012-05-01 04:01:53 | 8 |- | [[विषमभुज त्रिकोण]] | 2012-05-01 04:08:31 | 9 |- | [[वीत]] | 2012-05-01 04:09:11 | 3 |- | [[चित्रपट निर्माणस्थळ]] | 2012-05-06 06:37:13 | 4 |- | [[भाषाभ्यास]] | 2012-05-06 06:41:55 | 8 |- | [[हरिचरन]] | 2012-05-06 06:46:20 | 7 |- | [[पायपेटी]] | 2012-05-08 01:23:19 | 5 |- | [[विद्युत पार्यता]] | 2012-05-08 02:42:30 | 4 |- | [[शमीक]] | 2012-05-08 02:44:23 | 3 |- | [[केंद्रीय आयात शुल्क]] | 2012-05-09 19:31:14 | 6 |- | [[उपग्रह भू कक्षा]] | 2012-05-09 20:31:27 | 9 |- | [[गझनीच्या महमूदाने भारतावर केलेल्या स्वाऱ्या]] | 2012-05-09 21:07:44 | 7 |- | [[स्निकोमीटर]] | 2012-05-10 19:32:55 | 4 |- | [[ब्रिटिश द्वीपसमूह]] | 2012-05-13 04:09:59 | 1 |- | [[खोटे (आडनाव)]] | 2012-05-13 04:32:00 | 2 |- | [[विंडोज सर्व्हर २०१२]] | 2012-05-16 15:43:57 | 2 |- | [[पोखरा विमानतळ]] | 2012-05-17 18:32:25 | 4 |- | [[खारट]] | 2012-05-29 17:09:20 | 6 |- | [[सपक]] | 2012-05-29 17:13:42 | 3 |- | [[रोहित नागदिवे]] | 2012-06-11 18:30:32 | 4 |- | [[मोझिला फायरफॉक्स १.५]] | 2012-06-23 08:05:30 | 6 |- | [[मोझिला फायरफॉक्स १]] | 2012-06-23 08:05:55 | 6 |- | [[महाराष्ट्र हेराल्ड]] | 2012-06-30 05:24:51 | 9 |- | [[सरदार]] | 2012-07-01 09:00:33 | 6 |- | [[जयाचंद्रन]] | 2012-07-01 18:41:51 | 7 |- | [[ब्रिटोन्स]] | 2012-07-04 03:27:08 | 2 |- | [[तुळशी नदी]] | 2012-07-05 16:15:29 | 4 |- | [[किल्लेदार]] | 2012-07-06 15:56:37 | 4 |- | [[ग्रीन व्हॅली]] | 2012-07-06 15:58:05 | 28 |- | [[ज्ञात असलेल्या सर्वांत तेजस्वी तार्‍यांची यादी]] | 2012-07-06 15:59:40 | 3 |- | [[दासगीता]] | 2012-07-06 16:01:13 | 2 |- | [[पिंपरी तलाव]] | 2012-07-06 16:03:21 | 5 |- | [[पित्तरस]] | 2012-07-06 16:03:27 | 2 |- | [[पुरुषोत्तम स्वामी]] | 2012-07-06 16:03:52 | 2 |- | [[प्युनिक युद्धे]] | 2012-07-06 16:04:35 | 2 |- | [[बनघर]] | 2012-07-06 16:06:42 | 5 |- | [[रोमन देवता]] | 2012-07-06 16:12:29 | 5 |- | [[व्यासपीठ]] | 2012-07-06 16:14:32 | 2 |- | [[शब्दांकित प्रतिभा]] | 2012-07-06 16:14:47 | 3 |- | [[संगणक फाईल फॉरमॅट्स]] | 2012-07-06 16:16:38 | 3 |- | [[विनयगुप्त]] | 2012-07-15 04:52:47 | 3 |- | [[चाउ एन-लाय]] | 2012-07-15 05:32:54 | 11 |- | [[थॅलियम]] | 2012-07-15 13:05:01 | 6 |- | [[डिस्प्रोझियम]] | 2012-07-15 13:05:28 | 5 |- | [[ऑस्मियम]] | 2012-07-15 13:05:52 | 5 |- | [[गळा]] | 2012-07-15 13:06:47 | 17 |- | [[बाळाजी हैबतराव]] | 2012-07-29 07:34:28 | 3 |- | [[भोळाराम स्वामी]] | 2012-08-20 08:03:49 | 3 |- | [[भारतीय खगोलशास्त्र]] | 2012-08-23 01:13:31 | 3 |- | [[ज्योतिषातील ग्रह]] | 2012-08-23 01:20:47 | 17 |- | [[भौगोलिक ध्रुव]] | 2012-08-25 08:36:32 | 3 |- | [[पाककृती]] | 2012-09-12 18:56:44 | 2 |- | [[गोंदवले]] | 2012-09-13 13:59:52 | 10 |- | [[माणकेश्वर शिवालय]] | 2012-09-14 10:35:09 | 27 |- | [[फेडोरा]] | 2012-09-18 00:53:06 | 4 |- | [[सांध्यपर्वातील वैष्णवी (काव्यसंग्रह)]] | 2012-09-30 07:52:55 | 4 |- | [[कावळे उडाले स्वामी (ललित लेखसंग्रह)]] | 2012-09-30 07:57:05 | 3 |- | [[नागनाथ]] | 2012-10-02 09:11:09 | 8 |- | [[चरपटीनाथ]] | 2012-10-02 09:11:26 | 6 |- | [[मराठी विश्वकोश : अठरावा खंड]] | 2012-10-08 07:33:48 | 4 |- | [[खाजगी]] | 2012-10-12 07:35:53 | 4 |- | [[चौविस्थापन]] | 2012-10-13 05:13:26 | 1 |- | [[आदिवासी विचारवेध संमेलन]] | 2012-10-13 08:09:28 | 1 |- | [[दलित साहित्य विचारवेध संमेलन]] | 2012-10-13 08:15:51 | 1 |- | [[वस्तुमान धारा घनता]] | 2012-10-13 09:33:16 | 4 |- | [[संग्रहणी]] | 2012-10-14 17:29:31 | 1 |- | [[नीळकंठ कल्याणी]] | 2012-10-20 18:19:07 | 1 |- | [[रेणुकाचार्य]] | 2012-10-23 17:47:51 | 1 |- | [[उमापति शिवाचार्य]] | 2012-10-23 17:50:16 | 1 |- | [[चन्नबसव]] | 2012-10-23 17:52:24 | 1 |- | [[चंद्रशेखर शिवाचार्य]] | 2012-10-23 17:53:27 | 1 |- | [[वीरसोमेश्वर शिवाचार्य]] | 2012-10-23 17:53:38 | 1 |- | [[वागीश पंडिताराध्य शिवाचार्य]] | 2012-10-23 19:43:58 | 2 |- | [[पिंप्री तलाव]] | 2012-11-10 17:45:14 | 6 |- | [[औषधप्रभावशास्त्र]] | 2012-11-12 05:59:53 | 1 |- | [[औषधगतिकी]] | 2012-11-12 06:09:07 | 1 |- | [[क्रिकेटमधील गोलंदाजांचे प्रकार]] | 2012-11-15 11:17:41 | 4 |- | [[पृष्ठीय क्षेत्र]] | 2012-11-15 11:46:49 | 2 |- | [[आननी क्षेत्र]] | 2012-11-15 11:48:42 | 1 |- | [[ओल्या वेळूची बासरी (ललित लेखसंग्रह)]] | 2012-11-22 14:42:56 | 5 |- | [[भारतीय दूरसंचार नियामक प्राधिकरण]] | 2012-11-25 11:43:29 | 2 |- | [[विळी]] | 2012-11-26 10:48:50 | 3 |- | [[एवढसं आभाळ (चित्रपट)]] | 2012-12-02 06:43:00 | 11 |- | [[शंकरराव आळंदकर]] | 2012-12-03 04:45:58 | 4 |- | [[मला काय त्याचे (पुस्तक)]] | 2012-12-07 03:26:04 | 8 |- | [[तुषारसिंचन पद्धती]] | 2012-12-21 07:21:48 | 5 |- | [[श्रीतुकामाई]] | 2012-12-30 02:13:33 | 13 |- | [[सरंबळ नदी]] | 2013-01-02 01:51:58 | 3 |- | [[योट्टॅमीटर]] | 2013-01-06 17:13:49 | 5 |- | [[झेट्टॅमीटर]] | 2013-01-06 17:14:10 | 3 |- | [[इंडिका (ग्रंथ)]] | 2013-01-11 21:06:53 | 8 |- | [[बंडी (वस्त्र)]] | 2013-01-16 06:12:50 | 3 |- | [[राज्य महामार्ग २१ (महाराष्ट्र)]] | 2013-01-17 08:14:51 | 6 |- | [[बिट]] | 2013-01-17 14:18:01 | 9 |- | [[भोईराचे नवघर]] | 2013-01-20 16:05:44 | 9 |- | [[विश्वामित्री नदी]] | 2013-01-25 17:29:54 | 2 |- | [[जरीकाम]] | 2013-01-27 22:43:13 | 3 |- | [[धुळेकर]] | 2013-01-29 06:33:15 | 3 |- | [[ठाणेकर]] | 2013-01-29 06:33:25 | 3 |- | [[रायगडकर]] | 2013-01-29 06:33:47 | 5 |- | [[जालनेकर]] | 2013-01-29 06:33:57 | 5 |- | [[लातूरकर]] | 2013-01-29 06:34:06 | 5 |- | [[पुणेकर]] | 2013-01-29 06:34:14 | 3 |- | [[सांगलीकर]] | 2013-01-29 06:34:44 | 3 |- | [[नेवासेकर]] | 2013-01-29 06:34:52 | 3 |- | [[नंदुरबारकर]] | 2013-01-29 06:35:22 | 3 |- | [[बीडकर]] | 2013-01-29 06:36:53 | 3 |- | [[फटाके]] | 2013-01-30 15:23:05 | 1 |- | [[विधानसभा मतदारसंघ]] | 2013-02-03 20:40:05 | 3 |- | [[गाथा]] | 2013-02-06 17:33:03 | 5 |- | [[तुकारामाची गाथा]] | 2013-02-06 17:36:34 | 6 |- | [[गोवा खिंड]] | 2013-02-21 18:08:28 | 2 |- | [[चिमनी हिल वायुसेना तळ]] | 2013-02-24 17:58:49 | 2 |- | [[गर्न्सी]] | 2013-03-07 08:41:05 | 43 |- | [[रेयूनियों]] | 2013-03-07 09:36:43 | 45 |- | [[आक्रा]] | 2013-03-07 15:29:32 | 89 |- | [[कॅस्ट्रीझ]] | 2013-03-07 18:04:09 | 29 |- | [[कॉकबर्न टाउन]] | 2013-03-07 18:05:02 | 15 |- | [[डग्लस]] | 2013-03-07 18:09:42 | 32 |- | [[माजुरो]] | 2013-03-07 18:25:33 | 18 |- | [[मलाबो]] | 2013-03-07 18:25:49 | 38 |- | [[माले]] | 2013-03-07 18:26:01 | 38 |- | [[मनिला]] | 2013-03-07 18:26:55 | 70 |- | [[मासेरू]] | 2013-03-07 18:27:34 | 30 |- | [[इंजामिना]] | 2013-03-07 18:51:12 | 59 |- | [[निकोसिया]] | 2013-03-07 18:52:04 | 59 |- | [[नुकु-अलोफा]] | 2013-03-07 18:53:14 | 42 |- | [[पारामारिबो]] | 2013-03-07 18:55:49 | 31 |- | [[रुसाउ]] | 2013-03-07 19:02:27 | 25 |- | [[पोर्ट स्टॅन्ली]] | 2013-03-07 19:08:19 | 34 |- | [[थिंफू]] | 2013-03-07 19:13:16 | 46 |- | [[खार्टूम]] | 2013-03-09 04:15:54 | 52 |- | [[बंजुल]] | 2013-03-09 04:43:32 | 37 |- | [[सार्स]] | 2013-03-09 05:56:02 | 17 |- | [[क्युबन पेसो]] | 2013-03-09 11:30:16 | 27 |- | [[ऑलिंपिक खेळात फ्रान्स]] | 2013-03-09 20:02:26 | 7 |- | [[मध्य युग]] | 2013-03-10 07:24:45 | 21 |- | [[शिक्षक साहित्य संमेलन संस्था]] | 2013-03-10 08:06:12 | 6 |- | [[उत्तर ध्रुव]] | 2013-03-10 08:25:48 | 47 |- | [[व्हिक्टोरिया सरोवर]] | 2013-03-10 08:35:53 | 53 |- | [[तैग्रिस नदी]] | 2013-03-10 08:39:01 | 45 |- | [[रशिया-क्रीमिया युद्धे]] | 2013-03-10 10:11:19 | 2 |- | [[पूल]] | 2013-03-10 11:41:42 | 16 |- | [[कोड्डनकुलन अणुऊर्जा प्रकल्प]] | 2013-03-13 13:27:58 | 11 |- | [[जयदेवी लिगाडे]] | 2013-03-13 18:00:12 | 6 |- | [[कमरक]] | 2013-03-19 05:50:06 | 11 |- | [[पेर]] | 2013-03-19 05:53:58 | 14 |- | [[प्रबोधन साहित्य संमेलन]] | 2013-03-19 06:18:07 | 1 |- | [[कक्षीय वक्रता निर्देशांक]] | 2013-03-19 12:27:38 | 16 |- | [[विश्वधर्म साहित्य संमेलन]] | 2013-03-19 17:29:40 | 2 |- | [[हांगुल]] | 2013-03-20 07:01:33 | 2 |- | [[एकोरामाध्य शिवाचार्य]] | 2013-03-24 18:08:57 | 2 |- | [[म्हैस नदी]] | 2013-03-25 07:33:32 | 2 |- | [[नागझरी नदी]] | 2013-03-25 17:32:15 | 9 |- | [[गोडसे]] | 2013-03-25 19:19:34 | 3 |- | [[देवतलाव]] | 2013-03-25 19:46:04 | 3 |- | [[नवे बिर्‍हाड (चित्रपट)]] | 2013-03-26 18:15:04 | 4 |- | [[पिकदान]] | 2013-03-26 18:24:00 | 3 |- | [[नवाश्मयुग]] | 2013-03-27 02:25:21 | 3 |- | [[सखा कवी]] | 2013-03-27 05:54:43 | 5 |- | [[जनश्री विमा योजना]] | 2013-03-27 14:45:57 | 3 |- | [[राष्‍ट्रीय शेती विमा योजना]] | 2013-03-27 14:46:38 | 3 |- | [[बहेबोरगाव]] | 2013-03-28 10:48:48 | 3 |- | [[द्वैत]] | 2013-03-28 12:00:42 | 2 |- | [[महात्मा (चित्रपट)]] | 2013-03-30 09:26:20 | 4 |- | [[रानवती नदी]] | 2013-03-30 10:22:35 | 3 |- | [[बेल नदी]] | 2013-03-30 11:06:17 | 7 |- | [[भंगसाळ नदी]] | 2013-03-31 09:12:46 | 7 |- | [[शिवकुमार स्वामी]] | 2013-03-31 09:16:46 | 3 |- | [[दर बळीमागे दिलेल्या धावा]] | 2013-03-31 09:30:01 | 3 |- | [[मंकी नदी]] | 2013-03-31 13:00:54 | 3 |- | [[मासा नदी]] | 2013-03-31 14:24:52 | 6 |- | [[दुझ प्रांत]] | 2013-04-05 10:34:41 | 1 |- | [[बार्तन प्रांत]] | 2013-04-05 10:43:28 | 1 |- | [[J]] | 2013-04-05 22:31:21 | 24 |- | [[K]] | 2013-04-05 22:31:26 | 25 |- | [[आना कारेनिना]] | 2013-04-06 01:14:46 | 37 |- | [[आमियां]] | 2013-04-06 01:19:00 | 27 |- | [[आमूर ओब्लास्त]] | 2013-04-06 01:19:37 | 30 |- | [[आयर्लंडच्या प्रजासत्ताकाचा ध्वज]] | 2013-04-06 01:28:40 | 13 |- | [[आर.सी.डी. मायोर्का]] | 2013-04-06 01:35:41 | 43 |- | [[आरळम संरक्षित वनक्षेत्र]] | 2013-04-06 01:36:11 | 6 |- | [[आरागोन]] | 2013-04-06 01:36:16 | 29 |- | [[आर्कान्सा]] | 2013-04-06 01:37:27 | 100 |- | [[आर्चिबाल्ड प्रिमरोझ]] | 2013-04-06 01:38:29 | 27 |- | [[आर्मेनियाचा ध्वज]] | 2013-04-06 01:47:34 | 4 |- | [[आल्फा]] | 2013-04-06 01:52:00 | 23 |- | [[आस्तुरियास]] | 2013-04-06 02:09:30 | 26 |- | [[इ.स.चे १ ले शतक]] | 2013-04-06 04:28:18 | 46 |- | [[इ.स.चे १० वे शतक]] | 2013-04-06 04:28:31 | 45 |- | [[इ.स.चे १० वे सहस्रक]] | 2013-04-06 04:28:34 | 14 |- | [[इ.स.चे ११ वे शतक]] | 2013-04-06 04:29:47 | 42 |- | [[इ.स.चे १२ वे शतक]] | 2013-04-06 04:30:57 | 39 |- | [[इ.स.चे १४ वे शतक]] | 2013-04-06 04:33:17 | 41 |- | [[इ.स.चे १५ वे शतक]] | 2013-04-06 04:34:27 | 39 |- | [[इ.स.चे १६ वे शतक]] | 2013-04-06 04:35:42 | 44 |- | [[इ.स.चे १९ वे शतक]] | 2013-04-06 04:39:26 | 50 |- | [[इ.स.चे २ रे शतक]] | 2013-04-06 04:40:39 | 39 |- | [[इ.स.चे ३ रे शतक]] | 2013-04-06 04:43:14 | 39 |- | [[इ.स.चे ४ थे शतक]] | 2013-04-06 04:44:24 | 37 |- | [[इ.स.चे ४ थे सहस्रक]] | 2013-04-06 04:44:27 | 23 |- | [[इ.स.चे ५ वे शतक]] | 2013-04-06 04:45:34 | 39 |- | [[इ.स.चे ५ वे सहस्रक]] | 2013-04-06 04:45:37 | 18 |- | [[इ.स.चे ६ वे शतक]] | 2013-04-06 04:46:45 | 39 |- | [[इ.स.चे ६ वे सहस्रक]] | 2013-04-06 04:46:48 | 15 |- | [[इ.स.चे ७ वे शतक]] | 2013-04-06 04:47:58 | 39 |- | [[इ.स.चे ८ वे शतक]] | 2013-04-06 04:49:09 | 41 |- | [[इ.स.चे ९ वे सहस्रक]] | 2013-04-06 04:50:35 | 12 |- | [[इंग्लिश युद्धे (स्कँडिनेव्हिया)]] | 2013-04-06 06:05:28 | 6 |- | [[इंडोनेशियाचा ध्वज]] | 2013-04-06 06:08:44 | 4 |- | [[इजिप्तचा ध्वज]] | 2013-04-06 06:13:19 | 2 |- | [[इप्सिलॉन]] | 2013-04-06 06:17:01 | 23 |- | [[इराकी दिनार]] | 2013-04-06 06:21:39 | 31 |- | [[इराणी कालगणना]] | 2013-04-06 06:22:01 | 19 |- | [[उकडणे]] | 2013-04-06 06:45:22 | 17 |- | [[उझबेकिस्तानचा ध्वज]] | 2013-04-06 06:46:24 | 2 |- | [[ऑर्कुट बुयुक्कोकटेन]] | 2013-04-06 07:51:24 | 8 |- | [[ऑलिंपिक खेळ कर्लिंग]] | 2013-04-06 07:52:39 | 23 |- | [[ऑलिंपिक खेळ क्रॉस कंट्री स्कीइंग]] | 2013-04-06 07:52:57 | 25 |- | [[ऑलिंपिक खेळ टेबल टेनिस]] | 2013-04-06 07:53:47 | 22 |- | [[ऑलिंपिक खेळ ताईक्वांदो]] | 2013-04-06 07:54:06 | 21 |- | [[ऑलिंपिक खेळ तालबद्ध जलतरण]] | 2013-04-06 07:54:09 | 28 |- | [[ऑलिंपिक खेळ नॉर्डिक सामायिक]] | 2013-04-06 07:54:30 | 18 |- | [[ऑलिंपिक खेळ फिगर स्केटिंग]] | 2013-04-06 07:54:37 | 31 |- | [[ऑलिंपिक खेळ बायॅथलॉन]] | 2013-04-06 07:55:05 | 22 |- | [[ऑलिंपिक खेळ लुज]] | 2013-04-06 07:55:58 | 27 |- | [[ऑलिंपिक खेळ वॉटर पोलो]] | 2013-04-06 07:56:16 | 26 |- | [[ऑलिंपिक खेळ स्केलेटन]] | 2013-04-06 07:56:52 | 26 |- | [[ऑलिंपिक खेळ स्पीड स्केटिंग]] | 2013-04-06 07:57:02 | 24 |- | [[ऑलिंपिक खेळात अमेरिका]] | 2013-04-06 07:57:29 | 15 |- | [[ऑलिंपिक खेळात आंदोरा]] | 2013-04-06 07:57:38 | 8 |- | [[ऑलिंपिक खेळात इक्वेटोरीयल गिनी]] | 2013-04-06 07:58:17 | 7 |- | [[ऑलिंपिक खेळात केप व्हर्दे]] | 2013-04-06 07:59:21 | 8 |- | [[ऑलिंपिक खेळात कोमोरोस]] | 2013-04-06 07:59:29 | 7 |- | [[ऑलिंपिक खेळात चाड]] | 2013-04-06 08:00:00 | 9 |- | [[ऑलिंपिक खेळात जिबूती]] | 2013-04-06 08:00:24 | 8 |- | [[ऑलिंपिक खेळात दक्षिण आफ्रिका]] | 2013-04-06 08:00:57 | 28 |- | [[ऑलिंपिक खेळात नामिबिया]] | 2013-04-06 08:01:05 | 10 |- | [[ऑलिंपिक खेळात बर्किना फासो]] | 2013-04-06 08:01:55 | 11 |- | [[ऑलिंपिक खेळात बुरुंडी]] | 2013-04-06 08:02:02 | 8 |- | [[ऑलिंपिक खेळात बेनिन]] | 2013-04-06 08:02:06 | 9 |- | [[ऑलिंपिक खेळात बॉस्निया आणि हर्झगोव्हिना]] | 2013-04-06 08:02:18 | 10 |- | [[ऑलिंपिक खेळात बोत्स्वाना]] | 2013-04-06 08:02:22 | 8 |- | [[ऑलिंपिक खेळात मध्य आफ्रिकेचे प्रजासत्ताक]] | 2013-04-06 08:02:42 | 10 |- | [[ऑलिंपिक खेळात माली]] | 2013-04-06 08:02:54 | 8 |- | [[ऑलिंपिक खेळात मॉरिशस]] | 2013-04-06 08:03:09 | 8 |- | [[ऑलिंपिक खेळात मोझांबिक]] | 2013-04-06 08:03:13 | 8 |- | [[ऑलिंपिक खेळात लेसोथो]] | 2013-04-06 08:04:00 | 7 |- | [[ऑलिंपिक खेळात सेनेगाल]] | 2013-04-06 08:04:22 | 9 |- | [[ऑलिंपिक खेळात स्लोव्हाकिया]] | 2013-04-06 08:04:42 | 9 |- | [[ऑलिंपियास]] | 2013-04-06 08:06:22 | 24 |- | [[ऑस्ट्रेलेशिया]] | 2013-04-06 08:10:16 | 24 |- | [[ओपनसुसे लिनक्स]] | 2013-04-06 08:14:02 | 9 |- | [[ओमानचा ध्वज]] | 2013-04-06 08:15:17 | 2 |- | [[ओमिक्रॉन]] | 2013-04-06 08:15:38 | 21 |- | [[ओमेगा]] | 2013-04-06 08:15:44 | 20 |- | [[औषधीकोश]] | 2013-04-06 08:21:43 | 16 |- | [[कंबोडियाचा ध्वज]] | 2013-04-06 08:23:27 | 3 |- | [[कझाकस्तानचा ध्वज]] | 2013-04-06 08:24:11 | 4 |- | [[कतारचा ध्वज]] | 2013-04-06 08:26:22 | 3 |- | [[कनाफे]] | 2013-04-06 08:27:06 | 3 |- | [[कपाळ]] | 2013-04-06 08:28:33 | 34 |- | [[करजण]] | 2013-04-06 08:30:50 | 8 |- | [[कर्नाटक विद्यापीठ]] | 2013-04-06 08:34:30 | 5 |- | [[कलनातल्या विषयांची यादी]] | 2013-04-06 08:35:56 | 7 |- | [[कलहट्टी धबधबा]] | 2013-04-06 08:36:05 | 7 |- | [[कलांतान]] | 2013-04-06 08:36:14 | 23 |- | [[काडिस]] | 2013-04-06 08:45:35 | 15 |- | [[काबुल नदी]] | 2013-04-06 08:47:48 | 27 |- | [[कार्ल झीगलर]] | 2013-04-06 08:52:46 | 26 |- | [[काशकादर्यो विलायती]] | 2013-04-06 08:58:47 | 9 |- | [[कास्तिया-ला मांचा]] | 2013-04-06 08:59:46 | 31 |} t5hzvne7tpxhryz1dd8yu8o9ayuv9ll 0 307470 2683189 2136894 2026-05-07T12:09:19Z Dharmadhyaksha 28394 {{विकिडेटा माहितीचौकट}} {{भारतीय संसद}} 2683189 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Sansad_TV_En_Logo.png|इवलेसे|संसद टीव्ही]] {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''संसद टीव्ही''' ही भारतातील एक सरकारी दूरदर्शन वाहिनी आहे, जी [[भारतीय संसद|भारतीय संसदे]]<nowiki/>च्या दोन्ही सभागृहांचे कार्यक्रम आणि इतर सार्वजनिक घडामोडींचे कार्यक्रम प्रसारित करते. मार्च २०२१ मध्ये विद्यमान गृह वाहिन्या, [[लोकसभा]] टीव्ही आणि [[राज्यसभा]] टीव्ही यांचे एकत्रीकरण करून त्याची स्थापना करण्यात आली. प्रत्येक सभागृहासाठी स्वतंत्र उपग्रह चॅनेल प्रसारित केले जातात.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.ndtv.com/india-news/lok-sabha-rajya-sabha-tv-merged-to-create-sansad-tv-ex-ias-officer-ravi-capoor-appointed-ceo-2382335|title=Lok Sabha, Rajya Sabha TV Merged To Create SANSAD TV|website=NDTV.com|access-date=2022-07-05}}</ref> तात्पुरते, चॅनेलमध्ये सुमारे 35 थीम असतील ज्यावर कार्यक्रम प्रसारित केले जातात आणि कार्यक्रम समान आहेत, जे हिंदी आणि इंग्रजी या भाषांमध्ये प्रसारित होतात. 15 सप्टेंबर 2021 रोजी [[भारताचे पंतप्रधान]] [[नरेंद्र मोदी]], [[भारताचे उपराष्ट्रपती]] [[व्यंकय्या नायडू]] आणि [[लोकसभेचा अध्यक्ष|लोकसभेचे अध्यक्ष]] [[ओम बिर्ला]] यांच्या हस्ते चॅनेल सुरू करण्यात आले. टीव्ही चॅनलमध्ये काही प्रमुख कार्यक्रमांसाठी पाहुणे अँकर म्हणून विविध क्षेत्रातील तज्ञ आहेत आणि त्यात बिबेक देबरॉय, करण सिंग, अमिताभ कांत, [[शशी थरूर|शशी थरूर,]] विकास स्वरूप, [[प्रियंका चतुर्वेदी|प्रियंका चतुर्वेदी,]] हेमंत बत्रा, मारूफ रझा आणि संजीव संन्याल यांचा समावेश आहे. == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{भारतीय संसद}} [[वर्ग:भारतातील वृत्तवाहिन्या]] [[वर्ग:भारतीय संसद|दूरचित्रवाहिनी]] oo1x397upyq2umo8pobl304fwinruu0 0 308789 2683192 2680325 2026-05-07T12:44:19Z ~2026-27571-06 182875 /* एक तासांचे विशेष भाग ५ */ 2683192 wikitext text/x-wiki == एक तासांचे विशेष भाग १ == {| class="wikitable sortable" ! !! जय हनुमान !! नंदिनी !! आभाळाची माया !! जाऊ नको दूर... बाबा !! माझी माणसं !! कन्यादान !! संत गजानन शेगावीचे !! सुंदरी |- | ५ डिसेंबर २०२१ | | संध्या. ७ | | | | रात्री ८ | | |- | १२ डिसेंबर २०२१ | | | | संध्या. ७ | | | रात्री ८ | |- | १९ डिसेंबर २०२१ | | | संध्या. ७ | | | | | रात्री ८ |- | २६ डिसेंबर २०२१ | | संध्या. ७ | | | | रात्री ८ | | |- | ९ जानेवारी २०२२ | | संध्या. ७ | | | | | रात्री ८ | |- | ६ मार्च २०२२ | | | | | | संध्या. ७ | रात्री ८ | |- | १३ मार्च २०२२ | | संध्या. ७ | | | | | रात्री ८ | |- | २० मार्च २०२२ | | | संध्या. ७ | | | | रात्री ८ | |- | २७ मार्च २०२२ | | | | संध्या. ७ | | | | रात्री ८ |- | ३ एप्रिल २०२२ | | संध्या. ७ | | | | | रात्री ८ | |- | १० एप्रिल २०२२ | | संध्या. ७ | | | | रात्री ८ | | |- | १७ एप्रिल २०२२ | संध्या. ७ | | रात्री ८ | | | | | |- | २४ एप्रिल २०२२ | | संध्या. ७ | | | | | | रात्री ८ |- | १ मे २०२२ | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | | | रात्री ९ | |- | ८ मे २०२२ | | संध्या. ७ | | | | रात्री ८ | रात्री ९ | |- | १५ मे २०२२ | | संध्या. ७ | रात्री ८ | | | | रात्री ९ | |- | २२ मे २०२२ | | संध्या. ७ | | | | | रात्री ८ | रात्री ९ |- | २९ मे २०२२ | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | | | रात्री ९ | |- | ५ जून २०२२ | | संध्या. ७ | | | | | रात्री ८ | रात्री ९ |- | १२ जून २०२२ | | संध्या. ७ | रात्री ८ | | | | रात्री ९ | |- | १९ जून २०२२ | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | | | रात्री ९ | |- | २६ जून २०२२ | | संध्या. ७ | | | | रात्री ८ | रात्री ९ | |- | ३ जुलै २०२२ | | संध्या. ७ | | | | | रात्री ८ | |- | १० जुलै २०२२ | | | | संध्या. ७ | | | | |- | १७ जुलै २०२२ | | संध्या. ७ | | | रात्री ८ | रात्री ९ | | |- | २४ जुलै २०२२ | | संध्या. ७ | रात्री ८ | | | | | रात्री ९ |- | ३१ जुलै २०२२ | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | | | रात्री ९ | |- | ७ ऑगस्ट २०२२ | | संध्या. ७ | | | रात्री ८ | रात्री ९ | | |- | १४ ऑगस्ट २०२२ | | संध्या. ७ | | | रात्री ८ | | | रात्री ९ |- | २१ ऑगस्ट २०२२ | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | | | रात्री ९ | |- | ४ सप्टेंबर २०२२ | | संध्या. ७ | | | | | | |- | ११ सप्टेंबर २०२२ | | संध्या. ७ | | | | रात्री ८ | | रात्री ९ |- | १८ सप्टेंबर २०२२ | | संध्या. ७ | | | रात्री ८ | | रात्री ९ | |- | २५ सप्टेंबर २०२२ | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | | | रात्री ९ | |- | २ ऑक्टोबर २०२२ | | संध्या. ७ | | | | | रात्री ८ | रात्री ९ |- | ९ ऑक्टोबर २०२२ | | संध्या. ७ | | | | रात्री ८ | रात्री ९ | |- | १६ ऑक्टोबर २०२२ | | संध्या. ७ | | | रात्री ८ | | रात्री ९ | |- | २३ ऑक्टोबर २०२२ | | | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | रात्री ९ | |- | ३० ऑक्टोबर २०२२ | | संध्या. ७ | | | रात्री ८ | | रात्री ९ | |- | ६ नोव्हेंबर २०२२ | | संध्या. ७ | | | | | रात्री ८ | रात्री ९ |- | १३ नोव्हेंबर २०२२ | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | | | रात्री ९ | |- | २० नोव्हेंबर २०२२ | | संध्या. ७ | | | रात्री ८ | | रात्री ९ | |- | २७ नोव्हेंबर २०२२ | | संध्या. ७ | | | | रात्री ८ | रात्री ९ | |- | ४ डिसेंबर २०२२ | | संध्या. ७ | | | | रात्री ८ | | रात्री ९ |} == एक तासांचे विशेष भाग २ == {| class="wikitable sortable" ! !! नंदिनी !! शाब्बास सूनबाई !! क्षेत्रपाल श्री देव वेतोबा !! जाऊ नको दूर... बाबा !! माझी माणसं !! कन्यादान !! संत गजानन शेगावीचे !! प्रेमास रंग यावे !! सुंदरी !! नेत्रा |- | ११ डिसेंबर २०२२ | संध्या. ७ | | | | रात्री ८ | | रात्री ९ | | | |- | १८ डिसेंबर २०२२ | संध्या. ७ | रात्री ८ | | | रात्री ९ | | | | | |- | २५ डिसेंबर २०२२ | संध्या. ७ | | | | | रात्री ८ | | | रात्री ९ | |- | १ जानेवारी २०२३ | संध्या. ७ | | | | रात्री ८ | रात्री ९ | | | | |- | ८ जानेवारी २०२३ | संध्या. ७ | | | रात्री ८ | | | रात्री ९ | | | |- | १५ जानेवारी २०२३ | संध्या. ७ | | | | | | रात्री ८ | | रात्री ९ | |- | २२ जानेवारी २०२३ | संध्या. ७ | | | | रात्री ८ | रात्री ९ | | | | |- | २९ जानेवारी २०२३ | संध्या. ७ | रात्री ८ | | | | | रात्री ९ | | | |- | ५ फेब्रुवारी २०२३ | संध्या. ७ | | | रात्री ८ | | | रात्री ९ | | | |- | १२ फेब्रुवारी २०२३ | संध्या. ७ | | | | | रात्री ८ | रात्री ९ | | | |- | १९ फेब्रुवारी २०२३ | | | | | | | रात्री ९ | | | |- | २६ फेब्रुवारी २०२३ | संध्या. ७ | | | | रात्री ८ | रात्री ९ | | | | |- | ५ मार्च २०२३ | संध्या. ७ | रात्री ८ | | रात्री ९ | | | | | | |- | १२ मार्च २०२३ | | | | | | | | रात्री ८ | रात्री ९ | |- | १९ मार्च २०२३ | | संध्या. ७ | | | रात्री ८ | | रात्री ९ | | | |- | २६ मार्च २०२३ | | | | | | रात्री ९ | | | | |- | ९ एप्रिल २०२३ | | | | | संध्या. ७ | रात्री ८ | | | रात्री ९ | |- | १६ एप्रिल २०२३ | | संध्या. ७ | | | | | | रात्री ८ | | |- | २३ एप्रिल २०२३ | | | | संध्या. ७ | | | रात्री ८ | | | रात्री ९ |- | ३० एप्रिल २०२३ | | | | | रात्री ८ | | | रात्री ९ | | |- | ७ मे २०२३ | | संध्या. ७ | | | | | | | | |- | १४ मे २०२३ | | | | | | | | रात्री ९ | | |- | २१ मे २०२३ | | | | | | रात्री ९ | | | | |- | ४ जून २०२३ | | | | | | | | | रात्री ९ | |- | ११ जून २०२३ | | | | | रात्री ८ | | रात्री ९ | | | |- | १८ जून २०२३ | | | | | | रात्री ८ | | रात्री ९ | | |- | २५ जून २०२३ | | | | | | | रात्री ९ | | | |- | २ जुलै २०२३ | | | | | रात्री ८ | | | रात्री ९ | | |- | ९ जुलै २०२३ | | संध्या. ७ | | | | | रात्री ८ | | | |- | १६ जुलै २०२३ | | | | | | संध्या. ७ | रात्री ८ | | रात्री ९ | |- | २३ जुलै २०२३ | | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | | | | | |- | ३० जुलै २०२३ | | | | | | रात्री ८ | | | रात्री ९ | |- | ६ ऑगस्ट २०२३ | | | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | | | | |} == एक तासांचे विशेष भाग ३ == {| class="wikitable sortable" ! !! क्षेत्रपाल श्री देव वेतोबा !! मुलगी पसंत आहे! !! नवी जन्मेन मी !! माझी माणसं !! कन्यादान !! सावली होईन सुखाची !! प्रेमास रंग यावे !! सुंदरी !! तुझी माझी जमली जोडी !! लावणी महाराष्ट्राची !! संत गजानन शेगावीचे !! पापनाशिनी गंगा |- | १३ ऑगस्ट २०२३ | | | | | | | रात्री ८ | रात्री ९ | | | | |- | २० ऑगस्ट २०२३ | | | | रात्री ८ | | रात्री ९ | | | | | | |- | २७ ऑगस्ट २०२३ | संध्या. ७ | | | | रात्री ८ | | | रात्री ९ | | | | |- | ३ सप्टेंबर २०२३ | | | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | रात्री ९ | | | | | |- | १० सप्टेंबर २०२३ | | | | | | | | रात्री ९ | | | | |- | १७ सप्टेंबर २०२३ | | | | | | संध्या. ७ | | | | रात्री ८ | रात्री ९ | |- | २४ सप्टेंबर २०२३ | | | | | संध्या. ७ | | | | | रात्री ८ | रात्री ९ | |- | १ ऑक्टोबर २०२३ | | | | रात्री ८ | | | | | | | रात्री ९ | |- | ८ ऑक्टोबर २०२३ | संध्या. ७ | | | | | रात्री ८ | | | | | रात्री ९ | रात्री १० |- | १५ ऑक्टोबर २०२३ | | | | | संध्या. ७ | | | रात्री ८ | | | रात्री ९ | रात्री १० |- | २२ ऑक्टोबर २०२३ | संध्या. ७ | | | | | रात्री ८ | | | | | रात्री ९ | रात्री १० |- | २९ ऑक्टोबर २०२३ | | | | संध्या. ७ | रात्री ८ | | | | | | रात्री ९ | रात्री १० |- | ५ नोव्हेंबर २०२३ | संध्या. ७ | | | | | | रात्री ८ | | | | रात्री ९ | रात्री १० |- | १२ नोव्हेंबर २०२३ | | | रात्री ८ | | | रात्री ९ | | | | | | रात्री १० |- | १९ नोव्हेंबर २०२३ | | | | रात्री ८ | रात्री ९ | | | | | | | रात्री १० |- | २६ नोव्हेंबर २०२३ | | | रात्री ८ | | | रात्री ९ | | | | | | रात्री १० |- | ३ डिसेंबर २०२३ | रात्री ८ | | | | | | रात्री ९ | | | | | रात्री १० |- | १० डिसेंबर २०२३ | | | | संध्या. ७ | रात्री ८ | | | रात्री ९ | | | | रात्री १० |- | १७ डिसेंबर २०२३ | | | | रात्री ८ | | | | | रात्री ९ | | | रात्री १० |- | २४ डिसेंबर २०२३ | | | रात्री ८ | | | | | रात्री ९ | | | | रात्री १० |- | ३१ डिसेंबर २०२३ | संध्या. ७ | | | | | | | | | | | |- | ७ जानेवारी २०२४ | | | संध्या. ७ | रात्री ८ | | | | रात्री ९ | | | | रात्री १० |- | १४ जानेवारी २०२४ | संध्या. ७ | | | | रात्री ८ | रात्री ९ | | | | | | रात्री १० |- | २१ जानेवारी २०२४ | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | | | | रात्री ९ | | | | |- | २८ जानेवारी २०२४ | | | | | | रात्री ९ | | | | | | |- | ४ फेब्रुवारी २०२४ | | संध्या. ७ | | | रात्री ८ | | रात्री ९ | | | | | |- | ११ फेब्रुवारी २०२४ | | | | | | | | रात्री ९ | | | | |- | १८ फेब्रुवारी २०२४ | | संध्या. ७ | | | रात्री ८ | | | | रात्री ९ | | | |- | २५ फेब्रुवारी २०२४ | | | | | | | | | | रात्री ९ | | |- | ३ मार्च २०२४ | | संध्या. ७ | | | | | | रात्री ८ | | रात्री ९ | | |- | १० मार्च २०२४ | | | | | | संध्या. ७ | | | रात्री ८ | रात्री ९ | | |- | १७ मार्च २०२४ | | | | | | | | | रात्री ८ | रात्री ९ | | |} == एक तासांचे विशेष भाग ४ == {| class="wikitable sortable" ! !! सोहळा सख्यांचा !! मुलगी पसंत आहे! !! नवी जन्मेन मी !! कॉन्स्टेबल मंजू !! कन्यादान !! आदिशक्ती !! सावली होईन सुखाची !! प्रेमास रंग यावे !! सुंदरी !! तिकळी !! तुझी माझी जमली जोडी !! लावणी महाराष्ट्राची |- | २४ मार्च २०२४ | | संध्या. ६ | | संध्या. ७ | | | | | | | रात्री ८ | रात्री ९ |- | ३१ मार्च २०२४ | | | | | | | रात्री ८ | | | | | रात्री ९ |- | ७ एप्रिल २०२४ | | | | | | | | | | | | रात्री ९ |- | १४ एप्रिल २०२४ | | | | | | | | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | रात्री ९ |- | २१ एप्रिल २०२४ | | संध्या. ७ | | | | | रात्री ८ | | | | | रात्री ९ |- | २८ एप्रिल २०२४ | | | | संध्या. ७ | रात्री ८ | | | | | | | रात्री ९ |- | १२ मे २०२४ | | | | | | संध्या. ७ | | | | | रात्री ८ | रात्री ९ |- | १९ मे २०२४ | | | | | | | रात्री ८ | | | | | रात्री ९ |- | २६ मे २०२४ | | | | | | | | | | | रात्री ८ | |- | २ जून २०२४ | | | संध्या. ७ | | | रात्री ८ | रात्री ९ | | | | | |- | ९ जून २०२४ | | | | | | | | | | | संध्या. ७ | रात्री ८ |- | १६ जून २०२४ | | | | | | संध्या. ७ | रात्री ८ | | रात्री ९ | | | |- | २३ जून २०२४ | | | संध्या. ७ | रात्री ८ | | | | | रात्री ९ | | | |- | ३० जून २०२४ | | संध्या. ७ | | | | रात्री ८ | | रात्री ९ | | | | |- | ७ जुलै २०२४ | | | संध्या. ७ | | | | | | | रात्री ८ | रात्री ९ | |- | १४ जुलै २०२४ | | | | | | | रात्री ८ | रात्री ९ | | | | |- | ४ ऑगस्ट २०२४ | | | | | | | | | | रात्री ८ | | |- | ११ ऑगस्ट २०२४ | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | | | | | | | | |- | १८ ऑगस्ट २०२४ | | | | | | | संध्या. ७ | | | | रात्री ८ | |- | २५ ऑगस्ट २०२४ | | | | | | संध्या. ७ | | | | रात्री ८ | | |- | १ सप्टेंबर २०२४ | | | संध्या. ७ | | | | रात्री ८ | | | | | |- | ८ सप्टेंबर २०२४ | | | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | | | | | | |- | २२ सप्टेंबर २०२४ | | | संध्या. ७ | | | | रात्री ८ | | | | | |- | २९ सप्टेंबर २०२४ | | संध्या. ७ | | | | | | रात्री ८ | | | | |- | ६ ऑक्टोबर २०२४ | | | | | | | संध्या. ७ | | | | रात्री ८ | |- | १३ ऑक्टोबर २०२४ | | | | संध्या. ७ | | | | | | रात्री ८ | | |- | २० ऑक्टोबर २०२४ | | | संध्या. ७ | | | | | रात्री ८ | | | | |- | २७ ऑक्टोबर २०२४ | | संध्या. ७ | | | | | रात्री ८ | | | | | |- | ३ नोव्हेंबर २०२४ | दुपारी १ आणि संध्या. ७ | | | | | | | | | | दुपारी २ आणि रात्री ८ | |- | १० नोव्हेंबर २०२४ | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | | | | | | | | |- | १७ नोव्हेंबर २०२४ | | | संध्या. ७ | | | | | रात्री ८ | | | | |- | १ डिसेंबर २०२४ | संध्या. ७ | | | रात्री ८ | | | | | | | रात्री ९ | |- | ८ डिसेंबर २०२४ | | संध्या. ७ | | | | रात्री ८ | | | | | | |- | १५ डिसेंबर २०२४ | | | संध्या. ७ | | | | | रात्री ८ | | | | |- | २२ डिसेंबर २०२४ | संध्या. ७ | रात्री ८ | | | | | | | | | | |- | ५ जानेवारी २०२५ | | | | | | | | | | रात्री १०.३० | | |} == एक तासांचे विशेष भाग ५ == {| class="wikitable sortable" ! !! सोहळा सख्यांचा !! कॉन्स्टेबल मंजू !! जुळली गाठ गं! !! मी संसार माझा रेखिते !! तुझ्यासाठी तुझ्यासंगं |- | २० एप्रिल २०२५ | | दुपारी १२ आणि रात्री ८ | दुपारी १ आणि रात्री ९ | | |- | ७ सप्टेंबर २०२५ | | | | | रात्री ९ |- | २६ ऑक्टोबर २०२५ | संध्या. ६ | | | | |- | २ नोव्हेंबर २०२५ | संध्या. ६ | | | | |- | १६ नोव्हेंबर २०२५ | संध्या. ६ | | | | |- | ७ डिसेंबर २०२५ | संध्या. ६ | | | | |- | २६ एप्रिल २०२६ | | दुपारी १२ आणि रात्री ८ | दुपारी १ आणि रात्री ९ | | |- | १० मे २०२६ | | दुपारी १ आणि रात्री ८ | | दुपारी २ आणि रात्री ९ | |} == विशेष भाग == === दीड तासांचे विशेष भाग === {| class="wikitable sortable" ! !! माझी माणसं !! मुलगी पसंत आहे! |- | १७ मार्च २०२४ | | संध्या. ६.३० |- | ३१ मार्च २०२४ | संध्या. ६.३० | |} === दोन तासांचे विशेष भाग === {| class="wikitable sortable" ! दिनांक !! मालिका !! वेळ |- | rowspan="2"| १० सप्टेंबर २०२३ | क्षेत्रपाल श्री देव वेतोबा | rowspan="2"| संध्या. ७ |- | प्रेमास रंग यावे |- | rowspan="2"| ११ फेब्रुवारी २०२४ | नवी जन्मेन मी | rowspan="2"| संध्या. ७ |- | माझी माणसं |- | rowspan="2"| २५ फेब्रुवारी २०२४ | सावली होईन सुखाची | rowspan="2"| संध्या. ७ |- | प्रेमास रंग यावे |- | ८ मार्च २०२६ | तू अनोळखी तरी सोबती | दुपारी १ आणि संध्या. ७.३० |- | १२ एप्रिल २०२६ | हुकुमाची राणी ही | दुपारी १ आणि संध्या. ७ |} [[वर्ग:सन मराठी]] [[वर्ग:याद्या]] bpkzvnqeqbqnlqe636jdvy35gw8unux 0 318723 2683252 2654393 2026-05-08T03:26:56Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2683252 wikitext text/x-wiki {{Pie chart|thumb=right|caption=आशिया खंडात धर्म (२०२०)<ref>{{Cite web|url=https://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/2020/percent/all/|title=Religious Composition by Country, 2010-2050|website=www.pewforum.org|access-date=2020-10-18|archive-date=2019-12-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20191221014350/https://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/2020/percent/all/|url-status=dead}}</ref>{{efn|The following estimate excludes Asian countries outside of the Asia-Pacific region, mainly those located in the [[Middle East]].}}|label1=हिंदू|value1=26.1|color1=Orange|label2=इस्लाम|value2=25.7|color2=Green|label3=नास्तिक|value3=20|color3=Grey|label4=बौद्ध |value4=11.3|color4=Gold|label5=लोकधर्म|value5=8.6|color5=Red|label6=ख्रिश्चन |value6=7.2|color6=Dodgerblue|label7=इतर|value7=1.2|color7=Black}} '''[[आशिया]]''' हा सर्वात मोठा आणि सर्वाधिक लोकसंख्येचा खंड आहे. हा खंड अनेक '''धर्मांचे''' जन्मस्थान आहे जसे की [[बौद्ध धर्म|बौद्ध]], [[ख्रिश्चन धर्म|ख्रिश्चन]], [[कन्फ्युशियनवाद|कन्फ्यूशिअन]], [[हिंदू धर्म|हिंदू]], [[इस्लाम धर्म|इस्लाम]], [[जैन धर्म|जैन]], [[ज्यू धर्म|यहुदी (ज्यू)]], [[शिंतो धर्म|शिंटो]], [[शीख धर्म|शीख]], [[ताओ धर्म|ताओ]] आणि [[पारशी धर्म|पारशी (झोरोस्ट्रियन).]] सर्व प्रमुख धार्मिक परंपरा या प्रदेशात पाळल्या जातात आणि नवीन प्रकार सतत उदयास येत आहेत. आशिया खंड हा संस्कृतीच्या विविधतेसाठी ओळखला जातो. इस्लाम आणि हिंदू धर्म हे आशियातील सर्वात मोठे धर्म आहेत आणि प्रत्येकी अंदाजे १.२ अब्ज अनुयायी आहेत. == इतिहास == आशिया हे ११ प्रमुख धर्मांचे जन्मस्थान आहे, ज्यांच्या लिखित नोंदींमध्ये [[ज्यू धर्म|ज्यू]], [[हिंदू धर्म|हिंदू]], [[ताओ धर्म|ताओ]], [[शिंतो धर्म|शिंटोइझम]], [[पारशी धर्म|झोरोस्ट्रियन]], [[बौद्ध धर्म|बौद्ध]], [[जैन धर्म|जैन]], [[ख्रिश्चन धर्म|ख्रिश्चन]], [[इस्लाम धर्म|इस्लाम]], [[शीख धर्म|शीख]] आणि [[बहाई धर्म|बहाई]] धर्म यांचा समावेश आहे. == अब्राहमिक धर्म == === यहुदी धर्म === [[ज्यू धर्म|यहुदी धर्म]] हा [[इस्रायल|इस्रायलमधील]] प्रमुख धर्म आहे (७५.६%), ज्याची नाममात्र ज्यू लोकसंख्या सुमारे ६.१ दशलक्ष आहे. <ref>{{स्रोत बातमी|last=Yoram Ettinger|url=http://www.israelhayom.com/site/newsletter_opinion.php?id=3913|title=Defying demographic projections|date=April 5, 2013|work=[[Israel Hayom]]|access-date=29 October 2013}}</ref> इस्रायलच्या बाहेर [[तुर्कस्तान|तुर्की]] (१७,४००), <ref name="jewishvirtuallibrary">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/vjw/Turkey.html|title=Turkey Virtual Jewish History Tour &#124; Jewish Virtual Library|publisher=jewishvirtuallibrary.org|access-date=15 December 2014}}</ref> [[अझरबैजान]] (९,१००), <ref name="mashke2">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://pop-stat.mashke.org/azerbaijan-ethnic2009.htm|title=Ethnic composition of Azerbaijan 2009|date=1971-04-07|publisher=Pop-stat.mashke.org|access-date=2012-12-22|archive-date=2012-02-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20120207161726/http://pop-stat.mashke.org/azerbaijan-ethnic2009.htm|url-status=dead}}</ref> [[इराण]] (८,७५६), <ref name="IranCensusMurder">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.timesofisrael.com/jewish-woman-brutally-murdered-in-iran-over-property-dispute/#ixzz3Ac6duaqw|title=Jewish woman brutally murdered in Iran over property dispute|date=November 28, 2012|publisher=The Times of Israel|access-date=Aug 16, 2014|quote="A government census published earlier this year indicated there were a mere 8,756 Jews left in Iran"}}</ref> [[भारत]] (५,०००) आणि [[उझबेकिस्तान]] (४,०००) मध्ये ज्यू लोकांचे छोटे समुदाय राहतात. <ref>[http://www.ajcarchives.org/AJC_DATA/Files/AJYB727.CV.pdf World Jewish Population 2007] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090326020910/http://www.ajcarchives.org/AJC_DATA/Files/AJYB727.CV.pdf |date=2009-03-26 }}, ''American Jewish Yearbook'', vol. 107 (2007), p. 592.</ref> === ख्रिश्चन धर्म === [[चित्र:St._Mary's_Church,_Chennai_(2).jpg|उजवे|इवलेसे|180x180अंश| CSI - [[भारत|भारतातील]] पहिले अँग्लिकन चर्च <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.tamilnadu-tourism.com/tamilnadu-monuments/st-georges-fort.html|title=St. George Fort, Chennai St George Fort India|publisher=Tamilnadu Tourism|access-date=2013-07-28}}</ref>]] [[ख्रिश्चन धर्म]] हा अब्राहमिक [[एकेश्वरवाद|एकेश्वरवादी]] [[धर्म]] आहे. त्याचे अनुयायी, ज्यांना [[ख्रिश्चन]] म्हणून ओळखले जाते. सुमारे २.४ अब्ज अनुयायांसह हा जगातील सर्वात मोठा धर्म आहे आणि सांस्कृतिक आणि पारंपारिकदृष्ट्या वैविध्यपूर्ण आहे. २०१० मध्ये [[प्यू संशोधन केंद्र|प्यू रिसर्च]] सेंटरनुसार २८६ दशलक्ष अनुयायांसह ख्रिश्चन धर्म हा आशियातील एक व्यापक अल्पसंख्याक धर्म आहे, <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.pewforum.org/2012/12/18/global-religious-landscape-christians/|title=Christians|date=18 December 2012|website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project|access-date=13 March 2015}}</ref> आणि [[एनसायक्लोपीडिया ब्रिटानिका|ब्रिटानिका]] बुक ऑफ द इयर २०१४ नुसार जवळजवळ ३६४ दशलक्ष अनुयायी आहेत. <ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=LccRAwAAQBAJ&pg=PA324|title=Britannica Book of the Year 2014|date=March 2014|isbn=9781625131713|access-date=13 March 2015}}</ref> एकूण लोकसंख्येच्या सुमारे १२.६% आहे. मोठ्या [[ख्रिश्चन]] लोकसंख्येचे आशियाई देश आहेत: फिलीपिन्स (८४ दशलक्ष), <ref name="globalnation.inquirer.net">{{स्रोत बातमी|url=http://globalnation.inquirer.net/21233/philippines-still-top-christian-country-in-asia-5th-in-world|title=Philippines still top Christian country in Asia, 5th in world|date=December 21, 2011|work=Inquirer Global Nation}}</ref> चीन (६८ दशलक्ष), <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.pewforum.org/2011/12/19/global-christianity-regions/#asia-pacific|title=Regional Distribution of Christians|date=19 December 2011|website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project|access-date=13 March 2015}}</ref> भारत (३० दशलक्ष), <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.thehindubusinessline.com/2004/11/16/stories/2004111600080700.htm|title=Religion Census: A faithful count|date=2004-11-16|publisher=द हिंदू Business Line|access-date=2013-07-28}}</ref> इंडोनेशिया (२३ दशलक्ष), कझाकिस्तान (४.७ दशलक्ष), <ref name="Global Christianity">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://assets.pewresearch.org/wp-content/uploads/sites/11/2011/12/Christianity-fullreport-web.pdf|title=Global Christianity – A Report on the Size and Distribution of the World's Christian Population|publisher=Pew Research Center}}</ref> दक्षिण कोरिया (१५ दशलक्ष), <ref name="Global Christianity" /> व्हिएतनाम (७ दशलक्ष), <ref name="autogenerated1">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://2001-2009.state.gov/g/drl/rls/irf/2006/71363.htm|title=Vietnam|website=U.S. Department of State|access-date=13 March 2015}}</ref> जॉर्जिया (४.६ दशलक्ष), <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.geostat.ge/cms/site_images/_files/georgian/census/2002/I%20tomi%20-%20saqarTvelos%20mosaxleobis%202002%20wlis%20pirveli%20erovnuli%20sayovelTao%20aRweris%20Sedegebi.pdf|title=2002 census results|page=132|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20151023202029/http://www.geostat.ge/cms/site_images/_files/georgian/census/2002/I%20tomi%20-%20saqarTvelos%20mosaxleobis%202002%20wlis%20pirveli%20erovnuli%20sayovelTao%20aRweris%20Sedegebi.pdf|archive-date=October 23, 2015|access-date=June 10, 2012}}</ref> आर्मेनिया (३.२ दशलक्ष), <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.oikoumene.org/?id=5211|title=The Armenian Apostolic Church (World Council of Churches)}}</ref> मलेशिया (२.६ दशलक्ष), <ref name="Statistics Press Release">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.statistics.gov.my/portal/download_Population/files/census2010/Taburan_Penduduk_dan_Ciri-ciri_Asas_Demografi.pdf|title=2010 Population and Housing Census of Malaysia|publisher=Department of Statistics, Malaysia|language=ms, en|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131113165406/http://www.statistics.gov.my/portal/download_Population/files/census2010/Taburan_Penduduk_dan_Ciri-ciri_Asas_Demografi.pdf|archive-date=13 November 2013|access-date=17 June 2012}}</ref> जपान (२.५ दशलक्ष), <ref name="Global Christianity" /> पाकिस्तान (२.५ दशलक्ष), <ref name="LoC">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/profiles/Pakistan.pdf|title=Country Profile: Pakistan|date=February 2005|website=[[Library of Congress Country Studies]] on Pakistan|publisher=[[Library of Congress]]|access-date=2013-02-19|quote=''Religion: Approximately 1.6 percent of the population is Hindu, 1.6 percent is Christian, and 0.3 percent belongs to other religions, such as Bahaism and Sikhism.''}}</ref> उझबेकिस्तान (२.५ दशलक्ष), <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://2009-2017.state.gov/r/pa/ei/bgn/2924.htm|title=Uzbekistan|date=19 August 2010|publisher=State.gov|access-date=28 January 2011}}</ref> सीरिया (१.८ दशलक्ष), <ref name="cia">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/syria/|title=The World Factbook|access-date=13 March 2015|archive-date=2021-02-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20210203054123/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/syria/|url-status=dead}}</ref> श्रीलंका (१.५ दशलक्ष), <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.statistics.gov.lk/PopHouSat/CPH2011/index.php?fileName=pop43&gp=Activities&tpl=3|title=A3 : Population by religion according to districts, 2012|website=Census of Population & Housing, 2011|publisher=Department of Census & Statistics, Sri Lanka|access-date=2022-11-22|archive-date=2019-01-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20190107065148/http://www.statistics.gov.lk/PopHouSat/CPH2011/index.php?fileName=pop43&gp=Activities&tpl=3|url-status=dead}}</ref> पूर्व तिमोर (१.२ दशलक्ष) <ref name="Timor">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/timor-leste/|title=Timor-Leste|website=www.cia.gov|access-date=13 March 2018|archive-date=2021-01-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20210110035005/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/timor-leste|url-status=dead}}</ref> आणि तैवान (एक दशलक्ष). <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/taiwan/|title=The World Factbook|website=cia.gov|access-date=13 March 2015|archive-date=2021-01-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20210109223447/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/taiwan/|url-status=dead}}</ref> === इस्लाम === [[चित्र:Mazar-e_Sharif_-_scene.jpg|उजवे|इवलेसे|180x180अंश| [[अफगाणिस्तान|अफगाणिस्तानमधील]] मशीद]] [[इस्लाम धर्म|इस्लाम]] हा एकेश्वरवादी आणि अब्राहमिक धर्म आहे. सुमारे १.३ अब्ज अनुयायांसह इस्लाम हा आशियातील दोन सर्वात मोठ्या धर्मांपैकी एक आहे. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.pewforum.org/2018/12/18/global-religious-landscape-muslim/|title=THE GLOBAL RELIGIOUS LANDSCAPE: Muslims|website=pewforum|access-date=2012-12-18}}{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="Survey1">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.pewforum.org/files/2014/01/global-religion-full.pdf|title=The Global Religious Landscape|publisher=Pewforum.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20170125173538/https://www.pewforum.org/files/2014/01/global-religion-full.pdf|archive-date=25 January 2017|access-date=7 May 2020}}</ref> दक्षिण आणि आग्नेय आशिया हे सर्वाधिक लोकसंख्या असलेल्या मुस्लिम देशांचे घर आहे. [[इंडोनेशियामधील इस्लाम धर्म|इंडोनेशिया]], पाकिस्तान, भारत आणि बांगलादेशमध्ये प्रत्येकी १०० दशलक्षाहून अधिक मुसलमान अनुयायी आहेत. [[इंडोनेशिया]] ८६% मुस्लिम आहे आणि जगातील सर्वात जास्त मुस्लिम लोकसंख्या असलेला देश आहे. पाकिस्तान ९७% मुस्लिम आहे व बांगलादेश ८९% आहे. भारताची मुस्लिम लोकसंख्या एकूण लोकसंख्येच्या १४% आहे, जी अंदाजे २०० दशलक्ष आहे. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/india-is-secular-because-most-hindus-are-secular-former-cec-sy-quraishi/articleshow/60899458.cms|title=SY Quraishi: India is secular because most Hindus are secular: Former CEC SY Quraishi - the Economic Times|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20180324111942/https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/india-is-secular-because-most-hindus-are-secular-former-cec-sy-quraishi/articleshow/60899458.cms|archive-date=2018-03-24|access-date=2018-03-13}}</ref> === बहाई धर्म === [[चित्र:Bahá'í_House_of_Worship,_Battambang.jpg|उजवे|इवलेसे|180x180अंश| बहाई मंदिर ( बट्टामबांग, [[कंबोडिया]] )]] बहाई धर्म हा एक अब्राहमिक धर्म आहे जरी तो [[ख्रिश्चन धर्म|ख्रिश्चन]], [[इस्लाम धर्म|इस्लाम]] आणि [[ज्यू धर्म|यहुदी]] धर्मापेक्षा खूप वेगळा आहे. त्याची स्थापना बहाउल्लाहने तत्कालीन पर्शियामध्ये (इराण) केली होती. आज बहाईची सर्वात मोठी राष्ट्रीय लोकसंख्या भारतात आहे जी १.७ दशलक्ष <ref>Source: Year 2000 Estimated Baha'i statistics from: David Barrett, World Christian Encyclopedia, 2000; Total population statistics, mid-2000 from Population Reference Bureau</ref> ते २ दशलक्ष पेक्षा जास्त आहे, <ref>[http://www.bahai.in/bahai-faith-in-india/][[Spiritual Assembly#National Spiritual Assemblies|National Spiritual Assembly]]<span> of the Baháʼís of India</span></ref> व दिल्लीत [[लोटस टेंपल]] देखील आहे. == पूर्व आशियाई धर्म == === कन्फ्युशियसवाद === [[कन्फ्युशियनवाद|कन्फ्यूशियसवादाची]] स्थापना प्राचीन [[चीन|चीनमध्ये]] [[कन्फ्यूशियस|कन्फ्यूशियसने]] (551 - 479 इ.स.पू.) केली होती. कन्फ्यूशियसवाद हा नैतिक, सामाजिक, [[राजकारण|राजकीय]], तात्विक आणि [[धर्म|धार्मिक]] चिंतेचा एक संकुल आहे ज्याने [[पूर्व आशिया|पूर्व आशियातील]] संस्कृती आणि इतिहास व्यापला आहे. === ताओवाद === [[ताओवाद]] ही एक वैविध्यपूर्ण तात्विक आणि धार्मिक परंपरा आहे जी [[ताओ]] ([[ताओ धर्म|रोमनीकृत "दाओ"]]) च्या सामंजस्याने जगण्यावर जोर देते. ही संकल्पना इतर चीनी तत्त्वज्ञान आणि धर्मांसह सामायिक केली गेली आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.bopsecrets.org/gateway/passages/tao-te-ching.htm|title=Tao Te Ching, 1. chapter, translated by Livia Kohn (1993)|last=Laozi|access-date=29 May 2012}}</ref> चीन, तैवान, हाँगकाँग, सिंगापूर, मलेशिया, कोरिया, जपान, व्हिएतनाम समुदायांमध्ये लक्षणीय ताओवादी समुदाय आढळून येतात. === शिंटो === [[चित्र:Karasuzumo_purification_ritual.jpg|डावे|इवलेसे| [[क्योतो|क्योटोमधील]] कामिगामो जिंजा येथे मुलांच्या [[सुमो]] स्पर्धेनंतर शिंटो शुद्धीकरण संस्कार]] [[शिंतो धर्म|कामी-नो-मिची]] हे सध्याचे [[जपान]] आणि त्याच्या प्राचीन भूतकाळातील संबंध प्रस्थापित करण्यासाठी चालवल्या जाणाऱ्या पद्धतींचा हा एक संच आहे. [[शिंतो धर्म|शिंटो]] हा जपानमधील सर्वात मोठा धर्म आहे, जो जवळपास ८०% लोकसंख्येद्वारे पाळला जातो, तरीही यापैकी फक्त काही टक्के लोक सर्वेक्षणात स्वतःला "शिंटोवादी" म्हणून ओळखतात. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.jinjahoncho.or.jp/en/honcho/index.html|title=Association of Shinto Shrines &#124; 設立|publisher=Jinja Honcho|access-date=2013-05-05}}</ref> सन् २००६ आणि २००८ मध्ये केलेल्या सर्वेक्षणानुसार जपानच्या लोकसंख्येपैकी ३% ते ३.९% लोक शिंटो पंथाचे सदस्य आहेत. <ref name="NHK2008">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.nhk.or.jp/bunken/summary/research/report/2009_05/090505.pdf|title=2008 NHK survey of religion in Japan — 宗教的なもの にひかれる日本人〜ISSP国際比較調査（宗教）から〜|publisher=NHK Culture Research Institute}}</ref> == भारतीय धर्म == धार्मिक धर्म हे आशियातील सर्वात जुने धर्म आहेत. सर्व भारतीय धर्मांचा उगम [[भारतीय उपखंड|भारतीय उपखंडात]] झाला. या सर्व धर्मांमध्ये [[धम्म|धर्म]], कर्म आणि [[पुनर्जन्म]] यासारख्या समान संकल्पना आहेत, परंतु या संकल्पनांचा अर्थ प्रत्येक धर्मानुसार बदलतो. === हिंदू धर्म === [[चित्र:Hindu_devotees_during_Gathamuga_festival,_Bhaktapur.jpg|इवलेसे| भक्तपूर, [[नेपाळ|नेपाळमधील]] मंदिर]] मुख्यतः दक्षिण आणि आग्नेय आशियामध्ये सुमारे १.३ अब्ज अनुयायांसह [[हिंदू धर्म]] हा [[आशिया|आशियातील]] सर्वात मोठा धर्म आहे. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.pewforum.org/2012/12/18/global-religious-landscape-hindu/|title=THE GLOBAL RELIGIOUS LANDSCAPE: Hindus|date=18 December 2012|website=pewforum|access-date=2012-12-18}}</ref> हिंदू धर्म, सर्व धार्मिक धर्मांप्रमाणेच, [[भारत|भारतात]] उगम पावतो. जागतिक [[हिंदू]] लोकसंख्येपैकी ९४% पेक्षा जास्त लोक भारतात राहतात. भूतान, फिजी, इंडोनेशिया, मलेशिया, [[बांगलादेशमधील हिंदू धर्म|बांग्लादेश]] या आशियाई राष्ट्रांमधील सशक्त अल्पसंख्याकांसह लोकसंख्याशास्त्रीयदृष्ट्या, हा [[भारतामधील हिंदू धर्म|भारतातील]] (८०%), नेपाळ (८५%), आणि बाली बेट (८७%), <ref name="census2010">[http://sp2010.bps.go.id/index.php/site/tabel?tid=321&wid=0 Penduduk Menurut Wilayah dan Agama yang Dianut] (2010 Census). bps.go.id</ref> सर्वात मोठा धर्म आहे. २०२० पर्यंत, भारताची हिंदू लोकसंख्या १.१ अब्ज आहे, नेपाळची हिंदू लोकसंख्या २३.५ दशलक्ष आहे आणि बांगलादेशात १४.५ दशलक्ष हिंदू आहेत. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.dnaindia.com/analysis/standpoint-analysis-are-there-any-takeaways-for-muslims-from-the-narendra-modi-government-1992395|title=[Analysis] Are there any takeaways for Muslims from the Narendra Modi government?|date=27 May 2014|publisher=DNA|access-date=2014-05-31}}</ref> === बौद्ध धर्म === [[चित्र:Sermon_in_the_Deer_Park_depicted_at_Wat_Chedi_Liem-KayEss-1.jpeg|उजवे|इवलेसे|337x337अंश| [[गौतम बुद्ध]]]] बौद्ध धर्माची स्थापना [[गौतम बुद्ध]] यांनी केली होती, ज्यांना [[बुद्ध]] म्हणून ओळखले जाते. [[बौद्ध धर्म]] हा चौथा सर्वात मोठा जागतिक धर्म आणि आशियातील तिसरा सर्वात मोठा धर्म आहे, ज्याचे पालन आशियातील १२-१६% लोकसंख्येने केले आहे.<ref name="The Pew Forum" /> हा [[थायलंडमधील बौद्ध धर्म|थायलंड]] (९५%), [[म्यानमारमधील बौद्ध धर्म|म्यानमार]] (८९%), [[कंबोडियामधील बौद्ध धर्म|कंबोडिया]] (९८%), <ref name="The Pew Forum" /> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.pewforum.org/2012/12/18/global-religious-landscape-buddhist/|title=Buddhists|date=18 December 2012|website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project|access-date=13 March 2015}}</ref> [[श्रीलंकेमधील बौद्ध धर्म|श्रीलंका]] (७०%), [[लाओसमधील बौद्ध धर्म|लाओस]] (६७%), [[मंगोलियामधील बौद्ध धर्म|मंगोलिया]] (५४%), [[जपानमधील बौद्ध धर्म|जपान]] (६७%<ref name="Iwai 2017">{{Cite report|url=https://www.pewresearch.org/wp-content/uploads/sites/7/2017/11/Religion20171117.pdf#page=15|title=Measuring religion in Japan: ISM, NHK and JGSS|last=Iwai|first=Noriko|date=11 October 2017|publisher=JGSS Research Center}}</ref>), [[भूतानमधील बौद्ध धर्म|भूतान]] (७५%), [[तिबेटी बौद्ध धर्म|तिबेट]] (७९%) आणि मकाऊ (८०%), <ref name="state.gov">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2012/eap/208228.htm|title=state.gov|access-date=15 December 2014}}</ref> [[तैवानमधील बौद्ध धर्म|तैवान]] (३५%), [[सिंगापूरमधील बौद्ध धर्म|सिंगापूर]] (३३%), [[कोरियन बौद्ध धर्म|दक्षिण कोरिया]] (२२.९%), [[मलेशियामधील बौद्ध धर्म|मलेशिया]] (१९.८%), [[चिनी बौद्ध धर्म|चीन]] (१८.२%), हाँगकाँग (१५%), [[कोरियन बौद्ध धर्म|उत्तर कोरिया]] (१३.८%), [[नेपाळमधील बौद्ध धर्म|नेपाळ]] (१०.७%), [[व्हियेतनाममधील बौद्ध धर्म|व्हिएतनाम]] (१०%), <ref name="The Pew Forum">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://features.pewforum.org/grl/population-percentage.php#|title=Global Religious Landscape - Religious Composition by Country|publisher=The Pew Forum|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131116005320/http://features.pewforum.org/grl/population-percentage.php|archive-date=16 November 2013|access-date=28 July 2013}}</ref> [[लडाख]] (३९.७%) आणि [[सिक्कीम]] (२७.४%) <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/C-01.html/|title=C-1 Population By Religious Community|website=Census of India Website|publisher=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20170428063524/http://www.censusindia.gov.in/2011census/C-01.html|archive-date=28 April 2017}}</ref> मध्ये मोठ्या बौद्ध लोकसंख्या राहतात. इस्लामच्या आगमनापूर्वी, मध्य आशिया, अफगाणिस्तान, [[मलेशिया]], [[फिलिपिन्स|फिलीपिन्स]] आणि [[इंडोनेशिया|इंडोनेशियामध्ये]] बौद्ध धर्म हा सर्वात मोठ्या प्रमाणावर प्रचलित धर्मांपैकी एक होता. <ref>Jerry Bentley, ''Old World Encounters: Cross-Cultural Contacts in Pre-Modern Times'' (New York: Oxford University Press), 46</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.encyclopedia.com.my/volume10/buddhismhistory.html|title=The Encyclopedia of Malaysia : Religions and Beliefs|last=Vijaya Samarawickrama|publisher=Encyclopedia.com.my|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120618082507/http://www.encyclopedia.com.my/volume10/buddhismhistory.html|archive-date=2012-06-18|access-date=2013-07-28}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.buddhanet.net/e-learning/buddhistworld/indo-txt.htm|title=Mahayana Buddhism: Buddhism in Indonesia|date=1934-03-10|publisher=Buddhanet.net|access-date=2013-07-28|archive-date=2020-11-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20201112012248/http://www.buddhanet.net/e-learning/buddhistworld/indo-txt.htm|url-status=dead}}</ref> === जैन धर्म === जैन धर्म हा [[भारतीय धर्म]] आहे. जैन बहुसंख्य [[भारत|भारतात]] आढळतात परंतु जगभरात ते वाढत्या प्रमाणात आढळतात. <ref>Estimates for the population of Jains differ from just over four million to twelve million due to difficulties of Jain identity, with Jains in some areas counted as a Hindu sect. </ref> जैनांचा भारतातील [[नीतिशास्त्र|नैतिक,]] [[राजकारण|राजकीय]] आणि आर्थिक क्षेत्रात लक्षणीय प्रभाव आणि योगदान आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://pib.nic.in/release/rel_print_page1.asp?relid=3724|title=Press Information Bureau, Government of India|date=2004-09-06|publisher=Pib.nic.in|access-date=2010-09-01}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.censusindia.net|title=Census of India 2001|publisher=Censusindia.net|access-date=2010-09-01}}</ref> जैन ग्रंथालये ही देशातील सर्वात जुनी ग्रंथालये आहेत. <ref>The Jain Knowledge Warehouses: Traditional Libraries in India, John E. Cort, Journal of the American Oriental Society, Vol. 115, No. 1 (January&nbsp;– March, 1995), pp. 77–87</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://melbournejainsangh.org/our-sangh/history/|title=History - Melbourne Shwetambar Jain Sangh Inc|publisher=Melbournejainsangh.org|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130728191454/http://www.melbournejainsangh.org/our-sangh/history/|archive-date=2013-07-28|access-date=2013-07-28}}</ref> हे परंपरेने [[भारतीय उपखंड|भारतीय उपखंडापुरतेच]] मर्यादित राहिले आहे. हे [[वर्धमान महावीर|वर्धमान महावीर आणि इतर २३ तीर्थंकरांच्या]] शिकवणीवर आधारित आहे. === शीख धर्म === शीख धर्म हा जगातील पाचवा सर्वात मोठा संघटित धर्म आहे, <ref name="ADR">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://adherents.com/misc/rel_by_adh_CSM.html|title=Religions by adherents|last=Adherents.com|format=PHP|url-status=usurped|archive-url=https://web.archive.org/web/20050421033128/http://www.adherents.com/misc/rel_by_adh_CSM.html|archive-date=April 21, 2005|access-date=2003-02-09}}</ref> ज्याचे अंदाजे ३० दशलक्ष अनुयायी आहेत. <ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.washingtonpost.com/national/on-faith/sikhism-what-do-you-know-about-it/2012/08/06/19131ef6-dff1-11e1-8fc5-a7dcf1fc161d_gallery.html|title=Sikhism: What do you know about it?|work=The Washington Post|access-date=13 December 2012}}</ref> आणि सर्वात सतत वाढत असलेल्यांपैकी एक धर्म आहे. <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.foreignpolicy.com/articles/2007/05/13/the_list_the_worlds_fastest_growing_religions|title=The List: The World's -Growing Religions|work=Foreign Policy|publisher=[[Foreign Policy (magazine)|Foreign Policy]]|access-date=2010-11-05|archive-url=https://archive.today/20120526191903/http://www.foreignpolicy.com/articles/2007/05/13/the_list_the_worlds_fastest_growing_religions|archive-date=2012-05-26|url-status=bot: unknown}}</ref> [[गुरू नानकदेव|गुरू नानक देव]] यांनी १५०० च्या दशकात स्थापन केलेला हा [[एकेश्वरवाद|एकेश्वरवादी]] धर्म आहे. धर्माची मुळे [[भारतीय उपखंड|भारतीय उपखंडाच्या]] उत्तरेकडील [[पंजाब प्रदेश|पंजाब प्रदेशात]] आहेत. शीख धर्म हा भारतातील चौथा सर्वात मोठा धर्म असून एकूण लोकसंख्येच्या २% शीख आहेत. मलेशिया, थायलंड, [[म्यानमार|ब्रह्मदेश]], [[फिलिपिन्स|फिलीपिन्स]], पाकिस्तान, अफगाणिस्तान, [[हाँग काँग|हाँगकाँग]], सिंगापूर, इंडोनेशिया, [[कुवेत]] आणि संयुक्त अरब अमिराती येथेही शिखांची संख्या मोठी आहे . == इराणी धर्म == === झोरास्ट्रियन / पारशी धर्म === [[चित्र:Yazd_fire_temple.jpg|उजवे|इवलेसे|200x200अंश| यझदमधील झोरोस्ट्रियन [[अग्यारी|फायर टेंपल]]]] [[पारशी धर्म|झोरोस्ट्रिनिझम]] हा एकेकाळी [[हखामनी साम्राज्य|पर्शियन साम्राज्याचा]] राज्य धर्म होता, परंतु आता तो अल्पसंख्याक आहे जो भारत आणि इराणमध्ये आढळतो. हे [[एकेश्वरवाद|एकेश्वरवादी]] देव अहुरा माझदाची पूजा करतात ज्याची स्थापना [[झरथुष्ट्र|झोरोस्टरने]] केली होती. सध्या [[पारशी धर्म|झोरोस्ट्रियन]] धर्माचे पालन करणाऱ्यांची एकूण संख्या अज्ञात आहे. २००४ च्या अंदाजाने हे १२४,००० ते १९०,००० श्रेणी होते, <ref> According to a survey in 2004 by the Zoroastrian Associations of North America, the number of Zoroastrians worldwide was estimated at between 124,000 and 190,000. </ref> त्यापैकी अंदाजे निम्मे भारतात ( [[पारशी]] आणि इराणी गट) आहे. == अधर्म == २०१२ मधील [[प्यू संशोधन केंद्र|प्यू रिसर्च सेंटरच्या]] सर्वेक्षणानुसार, [[निधर्मी|धार्मिकदृष्ट्या असंबद्ध]] (अज्ञेयवादी आणि नास्तिकांसह) आशियातील लोकसंख्येच्या सुमारे २१.२% आहेत. <ref name="Religiously Unaffiliated">{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://www.pewforum.org/global-religious-landscape-unaffiliated.aspx |title=Religiously Unaffiliated |access-date=2022-11-22 |archive-date=2013-07-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130730043126/http://www.pewforum.org/global-religious-landscape-unaffiliated.aspx |url-status=dead }}</ref> त्याच सर्वेक्षणानुसार, चार आशियाई देश/प्रदेशातील बहुसंख्य लोकसंख्या धार्मिकदृष्ट्या असंबद्ध आहे: [[उत्तर कोरिया]] (७१%), [[जपान]] (५७%), [[हाँग काँग|हाँगकाँग]] (५६%), आणि मुख्य भूभाग चीन (५२%). <ref name="Religiously Unaffiliated" /> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:धर्म]] [[वर्ग:आशिया]] m0h3zgkwb4047he1wnkgpmge9yuy6fx 0 330971 2683305 2578170 2026-05-08T09:24:33Z Klf2026 182330 infobox corrected and some information corrected 2683305 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट व्यक्ती |नाव= संतोष राम |जन्म_दिनांक= {{जन्म दिनांक आणि वय |1979|11|03}} |निवासस्थान=[[महाराष्ट्र]] |राष्ट्रीयत्व=भारतीय |कारकीर्द_काळ = २००८-चालू |कार्यक्षेत्र = [[दिग्दर्शक]] ,[[ लेखक]], [[निर्माता]] |प्रसिद्ध_कामे=[[वर्तुळ]] ,[[द स्टोरी ऑफ युवराज अँड शहाजहान]] | पुरस्कार = आयरिस, इनोसेंटी फिल्म फेस्टिव्हल, [[इटली]] |संकेतस्थळ= }} '''संतोष राम''' हे [[भारतीय]] [[लेखक]], [[दिग्दर्शक ]] आणि [[निर्माता]] आहेत. [[वर्तुळ (लघुपट)]] (२००९), गल्ली (२०१५) आणि प्रश्न (२०२०) या लघुपटांसाठी ते मोठ्या प्रमाणावर ओळखले  जातात . त्यांना जगभरातील  विविध चित्रपट महोत्सवांमध्ये पुरस्कार मिळाले  आहेत . [[वर्तुळ (लघुपट)]] <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://archive.loksatta.com/index.php?option=com_content&view=article&id=29034:2009-12-03-19-26-11&Itemid=1|title=साकारले प्रयत्नांचे ‘वर्तुळ’|website=archive.loksatta.com|access-date=2023-04-29|archive-date=2021-09-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210913030827/http://archive.loksatta.com/index.php?option=com_content&view=article&id=29034:2009-12-03-19-26-11&Itemid=1|url-status=dead}}</ref> त्यांचा पहिला लघुपट "वर्तुळ" <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://archive.indianexpress.com/news/zee-talkies--film-released/510207/2|title=Vartul to be screened at Third Eye Asian Film Festival|website=archive.indianexpress.com}}</ref> हा ५६  चित्रपट महोत्सवांमध्ये निवडला  गेला , त्या चित्रपट  महोत्सवामध्ये  वर्तुळने १३ पुरस्कार पटकावले आहेत . "प्रश्न" या  लघुपटला [[ फिल्मफेअर ]] लघुपट पुरस्कार २०२० साठी नामांकन  मिळाले होते .संतोष राम यांना फ्लोरेन्स, इटली येथे युनिसेफ  इनोसेंटी चित्रपट  महोत्सव २०२१ मध्ये " प्रश्न "च्या  लेखनासाठी  विशेष उल्लेखनीय आयरिस पुरस्कार मिळाला आहे . [[वर्ग:Articles with hCards]] == सुरुवातीचे आयुष्य == संतोष चा जन्म [[डोंगरशेळकी]], [[महाराष्ट्र ]]येथे झाला. राम [[उदगीर ]] <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.misalpav.com/node/15564|title=वर्तूळ - एक अनुभव|website=misalpav.com}}</ref> येथे  एका मध्यमवर्गीय कुटुंबात वाढले आहेत . <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.thehindu.com/news/cities/mumbai/news/Cinema-that-can%E2%80%99t-escape-reality/article13991081.ece|title=Cinema that can’t escape reality|website=thehindu.com}}</ref> == कारकीर्द == संतोष <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/showcasing-maharashtras-rural-milieu-like-no-other-filmmaker/article37672830.ece|title=Showcasing Maharashtra’s rural milieu like no other filmmaker|website=thehindu.com}}</ref> २००९ मध्ये   <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://issuu.com/thegoldensparrow/docs/tgs_broadsheet_pages_april_30_pdf_f/7|title=His Cinema doesnot escape reality|website=issuu.com/thegoldensparrow/docs|access-date=2023-04-29|archive-date=2023-05-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20230506120455/https://issuu.com/thegoldensparrow/docs/tgs_broadsheet_pages_april_30_pdf_f/7|url-status=dead}}</ref> लेखन आणि दिग्दर्शन करून चित्रपट निर्मितीची  सुरुवात केली. त्यांचा पहिला  मराठी भाषेतील लघुपट  [[वर्तुळ (लघुपट)]] हा त्यांनी  ३५ मिमी रीळ वर शूट केला. [[वर्तुळ (लघुपट)]] ५६ हून अधिक राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सवांमध्ये निवडला गेला ज्यात ११ व्या ओसियन्स सिनेफॅन चित्रपट  महोत्सव  २००९ <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.deccanherald.com/content/27577/Vartul-screened-osians-cinefan-film.html|title='Vartul' to be screened at Osian's-Cinefan film festival|website=deccanherald.com}}</ref> , [[नवी दिल्ली]], ३रा  आंतरराष्ट्रीय माहितपट  आणि  लघुपट महोत्सव  [[केरळ ]]२०१० , ८वा थर्ड आय आशियाई चित्रपट  महोत्सव  <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.unicef.org/press-releases/unicef-innocenti-film-festival-tells-stories-childhood-around-world|title=UNICEF Innocenti Film Festival tells stories of childhood from around the world|website=Unicef.org}}</ref>२००९ [[मुंबई]] आणि १७ वा टोरंटो रील आशियाई आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सव १०१३ ([[कॅनडा]]) इ आहेत . वर्तुळ तेरा पुरस्कार विजेता लघुपट आहे . त्यांचा दुसरा लघुपट गल्ली (२०१५) हा  १३ राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सवांमध्ये निवडला  गेला .त्याचा  प्रश्न <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.filmfare.com/awards/short-films-2020/finalists/prashna-question/3612|title=Prashna (Question) – Social Awareness Short Film|website=Filmfare.com}}</ref> फिल्मफेअर लघुपट पुरस्कार २०२० <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.migrationcollective.com/lmff-online-program-2021|title=Online programme|website=migrationcollective.com}}</ref> आणि  जगभरातील ३६ चित्रपट महोत्सवांसाठी  <ref>{{cite web|url=https://www.migrationcollective.com/lmff-online-program-2021|title=Online programme|website=migrationcollective.com}}</ref> निवडला गेला आहे, ज्याने सतरा पुरस्कार जिंकले आहेत. == चित्रपट सूची == {| class="wikitable sortable" !वर्ष ! ! भाषा ! दिग्दर्शक ! लेखक ! निर्माता ! class="unsortable" | टिप्पणी |- | २००९ | [[वर्तुळ (लघुपट)]] | मराठी || {{Yes}} || {{yes}} || {{No}} |५३ चित्रपट महोत्सवांमध्ये अधिकृत निवड. १४ पुरस्कार विजेता |- | २०१५ | गल्ली | मराठी || {{Yes}} || {{Yes}} || {{Yes}} | तेरा चित्रपट महोत्सवांमध्ये अधिकृत निवड''<br />'' |- | २०२० | प्रश्न<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://asianmoviepulse.com/2021/09/short-film-review-prashna-question-2020-by-santosh-ram|title=Short Film Review: Prashna (Question, 2020) by Santosh Ram|website=asianmoviepulse.com}}</ref> | मराठी || {{Yes}} || {{Yes}} || {{No}} | चौतीस चित्रपट महोत्सवांमध्ये अधिकृत निवड<br /> |- |२०२४ | [[द स्टोरी ऑफ युवराज अँड शहाजहान ]] | मराठी, हिंदी || {{Yes}} || {{Yes}} ||{{Yes}} | २५ चित्रपट महोत्सवांमध्ये अधिकृत निवड. ५ पुरस्कार विजेता |- | २०२६ | चायना मोबाईल <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://divyamarathi.bhaskar.com/news/BOL-MB-marathi-film-china-mobiles-poster-release-5219132-NOR.html|title=संतोष राम दिग्दर्शित 'चायना मोबाईल' सिनेमाच्या पोस्टरचे अनावरण|website=divyamarathi.bhaskar.com}}</ref> | मराठी || {{Yes}} || {{Yes}} || {{Yes}} | |} == पुरस्कार == वर्तुळ २००९ * सर्वोत्कृष्ट चित्रपट - चौथा आंतरराष्ट्रीय लघुपट महोत्सव २०१०, [[चेन्नई]]. * सर्वोत्कृष्ट चित्रपट - दुसरा आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सव [[नागपूर]] २०११ * सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शक - पुणे लघुपट महोत्सव २०११, [[पुणे]] * सर्वोत्कृष्ट चित्रपट - ६ वा गोवा मराठी चित्रपट महोत्सव २०१३,[[गोवा]] * सर्वोत्कृष्ट बाल चित्रपट - मलबार लघुपट महोत्सव २०१३ * चित्रपट निर्मितीतील उत्कृष्टते साठी प्रशंसा पुरस्कार- कन्याकुमारी आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सव २०१३, [[कन्याकुमारी]] * ज्युरी विशेष उल्लेख -नवी मुंबई आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सव  २०१४, नवी [[मुंबई]] * सर्वोत्कृष्ट चित्रपट - बार्शी लघुपट महोत्सव २०१४ * सर्वोत्कृष्ट चित्रपट - पहिला महाराष्ट्र लघुपट महोत्सव २०१४ * नामांकित - [[महाराष्ट्र टाइम्स]] अवॉर्ड्स २०१० प्रश्न २०२० * नामांकन - सर्वोत्कृष्ट लघुपट - [[फिल्मफेअर]] पुरस्कार २०२० * सर्वोत्कृष्ट लघुपट - 3रा व्हिंटेज आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सव,  २०२० * सर्वोत्कृष्ट लघुपट - चौथा अण्णा भाऊ साठे आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सव, २०२१ * सर्वोत्कृष्ट सामाजिक लघुपट - बेतिया आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सव, २०२० * सर्वोत्कृष्ट लघुपट विशेष सन्माननीय उल्लेख - स्प्राउटिंग सीड इंटरनॅशनल शॉर्ट फिल्म फेस्टिव्हल, २०२० * सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शक - चौथा अण्णा भाऊ साठे आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सव, २०२१ * सर्वोत्कृष्ट पटकथा - चौथा अण्णा भाऊ साठे आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सव, २०२१ * सर्वोत्कृष्ट लघुकथा चित्रपट विशेष उल्लेख - १४वा सायन्स  लघु आणि माहितीपट चित्रपट महोत्सव,  २०२१ * सर्वोत्कृष्ट लघुपट - सहावा बंगाल आंतरराष्ट्रीय लघुपट महोत्सव,  २०२१ * स्पेशल ज्युरी मेन्शन अवॉर्ड - नववा स्मिता पाटील माहितीपट आणि लघुपट महोत्सव , [[पुणे]]. * सर्वोत्कृष्ट कथा - म. टा.   लघुपट महोत्सव २०२२. , [[मुंबई]] * "दुर्गम भागात शिक्षणाच्या विकासासाठी" लघु वैशिष्ट्यपूर्ण चित्रपटांच्या आंतरराष्ट्रीय स्पर्धेचा डिप्लोमा. == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} == बाह्य दुवे == * {{आय.एम.डी.बी. नाव|4407714}} [[वर्ग:इ.स. १९७९ मधील जन्म]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:भारतीय चित्रपट दिग्दर्शक]] [[वर्ग:मराठी भाषेमधील चित्रपट दिग्दर्शक]] ha7idw4eqz8y2774prbarlzb0pou96d 2683307 2683305 2026-05-08T09:35:16Z Klf2026 182330 interconnections corrected 2683307 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट व्यक्ती |नाव= संतोष राम |जन्म_दिनांक= {{जन्म दिनांक आणि वय |1979|11|03}} |निवासस्थान=[[महाराष्ट्र]] |राष्ट्रीयत्व=भारतीय |कारकीर्द_काळ = २००८-चालू |कार्यक्षेत्र = [[दिग्दर्शक]] ,[[ लेखक]], [[निर्माता]] |प्रसिद्ध_कामे=[[वर्तुळ]] ,[[द स्टोरी ऑफ युवराज आणि शहाजहान]] | पुरस्कार = आयरिस, इनोसेंटी फिल्म फेस्टिव्हल, [[इटली]] |संकेतस्थळ= }} '''संतोष राम''' हे [[भारतीय]] [[लेखक]], [[दिग्दर्शक ]] आणि [[निर्माता]] आहेत. [[वर्तुळ (लघुपट)]] (२००९), गल्ली (२०१५) आणि प्रश्न (२०२०) या लघुपटांसाठी ते मोठ्या प्रमाणावर ओळखले  जातात . त्यांना जगभरातील  विविध चित्रपट महोत्सवांमध्ये पुरस्कार मिळाले  आहेत . [[वर्तुळ (लघुपट)]] <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://archive.loksatta.com/index.php?option=com_content&view=article&id=29034:2009-12-03-19-26-11&Itemid=1|title=साकारले प्रयत्नांचे ‘वर्तुळ’|website=archive.loksatta.com|access-date=2023-04-29|archive-date=2021-09-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210913030827/http://archive.loksatta.com/index.php?option=com_content&view=article&id=29034:2009-12-03-19-26-11&Itemid=1|url-status=dead}}</ref> त्यांचा पहिला लघुपट "वर्तुळ" <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://archive.indianexpress.com/news/zee-talkies--film-released/510207/2|title=Vartul to be screened at Third Eye Asian Film Festival|website=archive.indianexpress.com}}</ref> हा ५६  चित्रपट महोत्सवांमध्ये निवडला  गेला , त्या चित्रपट  महोत्सवामध्ये  वर्तुळने १३ पुरस्कार पटकावले आहेत . "प्रश्न" या  लघुपटला [[ फिल्मफेअर ]] लघुपट पुरस्कार २०२० साठी नामांकन  मिळाले होते .संतोष राम यांना फ्लोरेन्स, इटली येथे युनिसेफ  इनोसेंटी चित्रपट  महोत्सव २०२१ मध्ये " प्रश्न "च्या  लेखनासाठी  विशेष उल्लेखनीय आयरिस पुरस्कार मिळाला आहे . [[वर्ग:Articles with hCards]] == सुरुवातीचे आयुष्य == संतोष चा जन्म [[डोंगरशेळकी]], [[महाराष्ट्र ]]येथे झाला. राम [[उदगीर ]] <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.misalpav.com/node/15564|title=वर्तूळ - एक अनुभव|website=misalpav.com}}</ref> येथे  एका मध्यमवर्गीय कुटुंबात वाढले आहेत . <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.thehindu.com/news/cities/mumbai/news/Cinema-that-can%E2%80%99t-escape-reality/article13991081.ece|title=Cinema that can’t escape reality|website=thehindu.com}}</ref> == कारकीर्द == संतोष <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/showcasing-maharashtras-rural-milieu-like-no-other-filmmaker/article37672830.ece|title=Showcasing Maharashtra’s rural milieu like no other filmmaker|website=thehindu.com}}</ref> २००९ मध्ये   <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://issuu.com/thegoldensparrow/docs/tgs_broadsheet_pages_april_30_pdf_f/7|title=His Cinema doesnot escape reality|website=issuu.com/thegoldensparrow/docs|access-date=2023-04-29|archive-date=2023-05-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20230506120455/https://issuu.com/thegoldensparrow/docs/tgs_broadsheet_pages_april_30_pdf_f/7|url-status=dead}}</ref> लेखन आणि दिग्दर्शन करून चित्रपट निर्मितीची  सुरुवात केली. त्यांचा पहिला  मराठी भाषेतील लघुपट  [[वर्तुळ (लघुपट)]] हा त्यांनी  ३५ मिमी रीळ वर शूट केला. [[वर्तुळ (लघुपट)]] ५६ हून अधिक राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सवांमध्ये निवडला गेला ज्यात ११ व्या ओसियन्स सिनेफॅन चित्रपट  महोत्सव  २००९ <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.deccanherald.com/content/27577/Vartul-screened-osians-cinefan-film.html|title='Vartul' to be screened at Osian's-Cinefan film festival|website=deccanherald.com}}</ref> , [[नवी दिल्ली]], ३रा  आंतरराष्ट्रीय माहितपट  आणि  लघुपट महोत्सव  [[केरळ ]]२०१० , ८वा थर्ड आय आशियाई चित्रपट  महोत्सव  <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.unicef.org/press-releases/unicef-innocenti-film-festival-tells-stories-childhood-around-world|title=UNICEF Innocenti Film Festival tells stories of childhood from around the world|website=Unicef.org}}</ref>२००९ [[मुंबई]] आणि १७ वा टोरंटो रील आशियाई आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सव १०१३ ([[कॅनडा]]) इ आहेत . वर्तुळ तेरा पुरस्कार विजेता लघुपट आहे . त्यांचा दुसरा लघुपट गल्ली (२०१५) हा  १३ राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सवांमध्ये निवडला  गेला .त्याचा  प्रश्न <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.filmfare.com/awards/short-films-2020/finalists/prashna-question/3612|title=Prashna (Question) – Social Awareness Short Film|website=Filmfare.com}}</ref> फिल्मफेअर लघुपट पुरस्कार २०२० <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.migrationcollective.com/lmff-online-program-2021|title=Online programme|website=migrationcollective.com}}</ref> आणि  जगभरातील ३६ चित्रपट महोत्सवांसाठी  <ref>{{cite web|url=https://www.migrationcollective.com/lmff-online-program-2021|title=Online programme|website=migrationcollective.com}}</ref> निवडला गेला आहे, ज्याने सतरा पुरस्कार जिंकले आहेत. == चित्रपट सूची == {| class="wikitable sortable" !वर्ष ! ! भाषा ! दिग्दर्शक ! लेखक ! निर्माता ! class="unsortable" | टिप्पणी |- | २००९ | [[वर्तुळ (लघुपट)]] | मराठी || {{Yes}} || {{yes}} || {{No}} |५३ चित्रपट महोत्सवांमध्ये अधिकृत निवड. १४ पुरस्कार विजेता |- | २०१५ | गल्ली | मराठी || {{Yes}} || {{Yes}} || {{Yes}} | तेरा चित्रपट महोत्सवांमध्ये अधिकृत निवड''<br />'' |- | २०२० | प्रश्न<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://asianmoviepulse.com/2021/09/short-film-review-prashna-question-2020-by-santosh-ram|title=Short Film Review: Prashna (Question, 2020) by Santosh Ram|website=asianmoviepulse.com}}</ref> | मराठी || {{Yes}} || {{Yes}} || {{No}} | चौतीस चित्रपट महोत्सवांमध्ये अधिकृत निवड<br /> |- |२०२४ | [[द स्टोरी ऑफ युवराज आणि शहाजहान]] | मराठी, हिंदी || {{Yes}} || {{Yes}} ||{{Yes}} | २५ चित्रपट महोत्सवांमध्ये अधिकृत निवड. ५ पुरस्कार विजेता |- | २०२६ | चायना मोबाईल <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://divyamarathi.bhaskar.com/news/BOL-MB-marathi-film-china-mobiles-poster-release-5219132-NOR.html|title=संतोष राम दिग्दर्शित 'चायना मोबाईल' सिनेमाच्या पोस्टरचे अनावरण|website=divyamarathi.bhaskar.com}}</ref> | मराठी || {{Yes}} || {{Yes}} || {{Yes}} | |} == पुरस्कार == वर्तुळ २००९ * सर्वोत्कृष्ट चित्रपट - चौथा आंतरराष्ट्रीय लघुपट महोत्सव २०१०, [[चेन्नई]]. * सर्वोत्कृष्ट चित्रपट - दुसरा आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सव [[नागपूर]] २०११ * सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शक - पुणे लघुपट महोत्सव २०११, [[पुणे]] * सर्वोत्कृष्ट चित्रपट - ६ वा गोवा मराठी चित्रपट महोत्सव २०१३,[[गोवा]] * सर्वोत्कृष्ट बाल चित्रपट - मलबार लघुपट महोत्सव २०१३ * चित्रपट निर्मितीतील उत्कृष्टते साठी प्रशंसा पुरस्कार- कन्याकुमारी आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सव २०१३, [[कन्याकुमारी]] * ज्युरी विशेष उल्लेख -नवी मुंबई आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सव  २०१४, नवी [[मुंबई]] * सर्वोत्कृष्ट चित्रपट - बार्शी लघुपट महोत्सव २०१४ * सर्वोत्कृष्ट चित्रपट - पहिला महाराष्ट्र लघुपट महोत्सव २०१४ * नामांकित - [[महाराष्ट्र टाइम्स]] अवॉर्ड्स २०१० प्रश्न २०२० * नामांकन - सर्वोत्कृष्ट लघुपट - [[फिल्मफेअर]] पुरस्कार २०२० * सर्वोत्कृष्ट लघुपट - 3रा व्हिंटेज आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सव,  २०२० * सर्वोत्कृष्ट लघुपट - चौथा अण्णा भाऊ साठे आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सव, २०२१ * सर्वोत्कृष्ट सामाजिक लघुपट - बेतिया आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सव, २०२० * सर्वोत्कृष्ट लघुपट विशेष सन्माननीय उल्लेख - स्प्राउटिंग सीड इंटरनॅशनल शॉर्ट फिल्म फेस्टिव्हल, २०२० * सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शक - चौथा अण्णा भाऊ साठे आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सव, २०२१ * सर्वोत्कृष्ट पटकथा - चौथा अण्णा भाऊ साठे आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सव, २०२१ * सर्वोत्कृष्ट लघुकथा चित्रपट विशेष उल्लेख - १४वा सायन्स  लघु आणि माहितीपट चित्रपट महोत्सव,  २०२१ * सर्वोत्कृष्ट लघुपट - सहावा बंगाल आंतरराष्ट्रीय लघुपट महोत्सव,  २०२१ * स्पेशल ज्युरी मेन्शन अवॉर्ड - नववा स्मिता पाटील माहितीपट आणि लघुपट महोत्सव , [[पुणे]]. * सर्वोत्कृष्ट कथा - म. टा.   लघुपट महोत्सव २०२२. , [[मुंबई]] * "दुर्गम भागात शिक्षणाच्या विकासासाठी" लघु वैशिष्ट्यपूर्ण चित्रपटांच्या आंतरराष्ट्रीय स्पर्धेचा डिप्लोमा. == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} == बाह्य दुवे == * {{आय.एम.डी.बी. नाव|4407714}} [[वर्ग:इ.स. १९७९ मधील जन्म]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:भारतीय चित्रपट दिग्दर्शक]] [[वर्ग:मराठी भाषेमधील चित्रपट दिग्दर्शक]] fw1dgqw5wii869y38yfvz4tj4wow74x 2683308 2683307 2026-05-08T10:25:43Z Klf2026 182330 {{Authority control}} added 2683308 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट व्यक्ती |नाव= संतोष राम |जन्म_दिनांक= {{जन्म दिनांक आणि वय |1979|11|03}} |निवासस्थान=[[महाराष्ट्र]] |राष्ट्रीयत्व=भारतीय |कारकीर्द_काळ = २००८-चालू |कार्यक्षेत्र = [[दिग्दर्शक]] ,[[ लेखक]], [[निर्माता]] |प्रसिद्ध_कामे=[[वर्तुळ]] ,[[द स्टोरी ऑफ युवराज आणि शहाजहान]] | पुरस्कार = आयरिस, इनोसेंटी फिल्म फेस्टिव्हल, [[इटली]] |संकेतस्थळ= }} '''संतोष राम''' हे [[भारतीय]] [[लेखक]], [[दिग्दर्शक ]] आणि [[निर्माता]] आहेत. [[वर्तुळ (लघुपट)]] (२००९), गल्ली (२०१५) आणि प्रश्न (२०२०) या लघुपटांसाठी ते मोठ्या प्रमाणावर ओळखले  जातात . त्यांना जगभरातील  विविध चित्रपट महोत्सवांमध्ये पुरस्कार मिळाले  आहेत . [[वर्तुळ (लघुपट)]] <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://archive.loksatta.com/index.php?option=com_content&view=article&id=29034:2009-12-03-19-26-11&Itemid=1|title=साकारले प्रयत्नांचे ‘वर्तुळ’|website=archive.loksatta.com|access-date=2023-04-29|archive-date=2021-09-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210913030827/http://archive.loksatta.com/index.php?option=com_content&view=article&id=29034:2009-12-03-19-26-11&Itemid=1|url-status=dead}}</ref> त्यांचा पहिला लघुपट "वर्तुळ" <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://archive.indianexpress.com/news/zee-talkies--film-released/510207/2|title=Vartul to be screened at Third Eye Asian Film Festival|website=archive.indianexpress.com}}</ref> हा ५६  चित्रपट महोत्सवांमध्ये निवडला  गेला , त्या चित्रपट  महोत्सवामध्ये  वर्तुळने १३ पुरस्कार पटकावले आहेत . "प्रश्न" या  लघुपटला [[ फिल्मफेअर ]] लघुपट पुरस्कार २०२० साठी नामांकन  मिळाले होते .संतोष राम यांना फ्लोरेन्स, इटली येथे युनिसेफ  इनोसेंटी चित्रपट  महोत्सव २०२१ मध्ये " प्रश्न "च्या  लेखनासाठी  विशेष उल्लेखनीय आयरिस पुरस्कार मिळाला आहे . [[वर्ग:Articles with hCards]] == सुरुवातीचे आयुष्य == संतोष चा जन्म [[डोंगरशेळकी]], [[महाराष्ट्र ]]येथे झाला. राम [[उदगीर ]] <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.misalpav.com/node/15564|title=वर्तूळ - एक अनुभव|website=misalpav.com}}</ref> येथे  एका मध्यमवर्गीय कुटुंबात वाढले आहेत . <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.thehindu.com/news/cities/mumbai/news/Cinema-that-can%E2%80%99t-escape-reality/article13991081.ece|title=Cinema that can’t escape reality|website=thehindu.com}}</ref> == कारकीर्द == संतोष <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/showcasing-maharashtras-rural-milieu-like-no-other-filmmaker/article37672830.ece|title=Showcasing Maharashtra’s rural milieu like no other filmmaker|website=thehindu.com}}</ref> २००९ मध्ये   <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://issuu.com/thegoldensparrow/docs/tgs_broadsheet_pages_april_30_pdf_f/7|title=His Cinema doesnot escape reality|website=issuu.com/thegoldensparrow/docs|access-date=2023-04-29|archive-date=2023-05-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20230506120455/https://issuu.com/thegoldensparrow/docs/tgs_broadsheet_pages_april_30_pdf_f/7|url-status=dead}}</ref> लेखन आणि दिग्दर्शन करून चित्रपट निर्मितीची  सुरुवात केली. त्यांचा पहिला  मराठी भाषेतील लघुपट  [[वर्तुळ (लघुपट)]] हा त्यांनी  ३५ मिमी रीळ वर शूट केला. [[वर्तुळ (लघुपट)]] ५६ हून अधिक राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सवांमध्ये निवडला गेला ज्यात ११ व्या ओसियन्स सिनेफॅन चित्रपट  महोत्सव  २००९ <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.deccanherald.com/content/27577/Vartul-screened-osians-cinefan-film.html|title='Vartul' to be screened at Osian's-Cinefan film festival|website=deccanherald.com}}</ref> , [[नवी दिल्ली]], ३रा  आंतरराष्ट्रीय माहितपट  आणि  लघुपट महोत्सव  [[केरळ ]]२०१० , ८वा थर्ड आय आशियाई चित्रपट  महोत्सव  <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.unicef.org/press-releases/unicef-innocenti-film-festival-tells-stories-childhood-around-world|title=UNICEF Innocenti Film Festival tells stories of childhood from around the world|website=Unicef.org}}</ref>२००९ [[मुंबई]] आणि १७ वा टोरंटो रील आशियाई आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सव १०१३ ([[कॅनडा]]) इ आहेत . वर्तुळ तेरा पुरस्कार विजेता लघुपट आहे . त्यांचा दुसरा लघुपट गल्ली (२०१५) हा  १३ राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सवांमध्ये निवडला  गेला .त्याचा  प्रश्न <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.filmfare.com/awards/short-films-2020/finalists/prashna-question/3612|title=Prashna (Question) – Social Awareness Short Film|website=Filmfare.com}}</ref> फिल्मफेअर लघुपट पुरस्कार २०२० <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.migrationcollective.com/lmff-online-program-2021|title=Online programme|website=migrationcollective.com}}</ref> आणि  जगभरातील ३६ चित्रपट महोत्सवांसाठी  <ref>{{cite web|url=https://www.migrationcollective.com/lmff-online-program-2021|title=Online programme|website=migrationcollective.com}}</ref> निवडला गेला आहे, ज्याने सतरा पुरस्कार जिंकले आहेत. == चित्रपट सूची == {| class="wikitable sortable" !वर्ष ! ! भाषा ! दिग्दर्शक ! लेखक ! निर्माता ! class="unsortable" | टिप्पणी |- | २००९ | [[वर्तुळ (लघुपट)]] | मराठी || {{Yes}} || {{yes}} || {{No}} |५३ चित्रपट महोत्सवांमध्ये अधिकृत निवड. १४ पुरस्कार विजेता |- | २०१५ | गल्ली | मराठी || {{Yes}} || {{Yes}} || {{Yes}} | तेरा चित्रपट महोत्सवांमध्ये अधिकृत निवड''<br />'' |- | २०२० | प्रश्न<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://asianmoviepulse.com/2021/09/short-film-review-prashna-question-2020-by-santosh-ram|title=Short Film Review: Prashna (Question, 2020) by Santosh Ram|website=asianmoviepulse.com}}</ref> | मराठी || {{Yes}} || {{Yes}} || {{No}} | चौतीस चित्रपट महोत्सवांमध्ये अधिकृत निवड<br /> |- |२०२४ | [[द स्टोरी ऑफ युवराज आणि शहाजहान]] | मराठी, हिंदी || {{Yes}} || {{Yes}} ||{{Yes}} | २५ चित्रपट महोत्सवांमध्ये अधिकृत निवड. ५ पुरस्कार विजेता |- | २०२६ | चायना मोबाईल <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://divyamarathi.bhaskar.com/news/BOL-MB-marathi-film-china-mobiles-poster-release-5219132-NOR.html|title=संतोष राम दिग्दर्शित 'चायना मोबाईल' सिनेमाच्या पोस्टरचे अनावरण|website=divyamarathi.bhaskar.com}}</ref> | मराठी || {{Yes}} || {{Yes}} || {{Yes}} | |} == पुरस्कार == वर्तुळ २००९ * सर्वोत्कृष्ट चित्रपट - चौथा आंतरराष्ट्रीय लघुपट महोत्सव २०१०, [[चेन्नई]]. * सर्वोत्कृष्ट चित्रपट - दुसरा आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सव [[नागपूर]] २०११ * सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शक - पुणे लघुपट महोत्सव २०११, [[पुणे]] * सर्वोत्कृष्ट चित्रपट - ६ वा गोवा मराठी चित्रपट महोत्सव २०१३,[[गोवा]] * सर्वोत्कृष्ट बाल चित्रपट - मलबार लघुपट महोत्सव २०१३ * चित्रपट निर्मितीतील उत्कृष्टते साठी प्रशंसा पुरस्कार- कन्याकुमारी आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सव २०१३, [[कन्याकुमारी]] * ज्युरी विशेष उल्लेख -नवी मुंबई आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सव  २०१४, नवी [[मुंबई]] * सर्वोत्कृष्ट चित्रपट - बार्शी लघुपट महोत्सव २०१४ * सर्वोत्कृष्ट चित्रपट - पहिला महाराष्ट्र लघुपट महोत्सव २०१४ * नामांकित - [[महाराष्ट्र टाइम्स]] अवॉर्ड्स २०१० प्रश्न २०२० * नामांकन - सर्वोत्कृष्ट लघुपट - [[फिल्मफेअर]] पुरस्कार २०२० * सर्वोत्कृष्ट लघुपट - 3रा व्हिंटेज आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सव,  २०२० * सर्वोत्कृष्ट लघुपट - चौथा अण्णा भाऊ साठे आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सव, २०२१ * सर्वोत्कृष्ट सामाजिक लघुपट - बेतिया आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सव, २०२० * सर्वोत्कृष्ट लघुपट विशेष सन्माननीय उल्लेख - स्प्राउटिंग सीड इंटरनॅशनल शॉर्ट फिल्म फेस्टिव्हल, २०२० * सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शक - चौथा अण्णा भाऊ साठे आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सव, २०२१ * सर्वोत्कृष्ट पटकथा - चौथा अण्णा भाऊ साठे आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सव, २०२१ * सर्वोत्कृष्ट लघुकथा चित्रपट विशेष उल्लेख - १४वा सायन्स  लघु आणि माहितीपट चित्रपट महोत्सव,  २०२१ * सर्वोत्कृष्ट लघुपट - सहावा बंगाल आंतरराष्ट्रीय लघुपट महोत्सव,  २०२१ * स्पेशल ज्युरी मेन्शन अवॉर्ड - नववा स्मिता पाटील माहितीपट आणि लघुपट महोत्सव , [[पुणे]]. * सर्वोत्कृष्ट कथा - म. टा.   लघुपट महोत्सव २०२२. , [[मुंबई]] * "दुर्गम भागात शिक्षणाच्या विकासासाठी" लघु वैशिष्ट्यपूर्ण चित्रपटांच्या आंतरराष्ट्रीय स्पर्धेचा डिप्लोमा. == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} {{Authority control}} == बाह्य दुवे == * {{आय.एम.डी.बी. नाव|4407714}} [[वर्ग:इ.स. १९७९ मधील जन्म]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:भारतीय चित्रपट दिग्दर्शक]] [[वर्ग:मराठी भाषेमधील चित्रपट दिग्दर्शक]] cilpudih8724maic573iidyfo2c6g9e 2683309 2683308 2026-05-08T10:38:34Z Klf2026 182330 authority control corrected 2683309 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट व्यक्ती |नाव= संतोष राम |जन्म_दिनांक= {{जन्म दिनांक आणि वय |1979|11|03}} |निवासस्थान=[[महाराष्ट्र]] |राष्ट्रीयत्व=भारतीय |कारकीर्द_काळ = २००८-चालू |कार्यक्षेत्र = [[दिग्दर्शक]] ,[[ लेखक]], [[निर्माता]] |प्रसिद्ध_कामे=[[वर्तुळ]] ,[[द स्टोरी ऑफ युवराज आणि शहाजहान]] | पुरस्कार = आयरिस, इनोसेंटी फिल्म फेस्टिव्हल, [[इटली]] |संकेतस्थळ= }} '''संतोष राम''' हे [[भारतीय]] [[लेखक]], [[दिग्दर्शक ]] आणि [[निर्माता]] आहेत. [[वर्तुळ (लघुपट)]] (२००९), गल्ली (२०१५) आणि प्रश्न (२०२०) या लघुपटांसाठी ते मोठ्या प्रमाणावर ओळखले  जातात . त्यांना जगभरातील  विविध चित्रपट महोत्सवांमध्ये पुरस्कार मिळाले  आहेत . [[वर्तुळ (लघुपट)]] <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://archive.loksatta.com/index.php?option=com_content&view=article&id=29034:2009-12-03-19-26-11&Itemid=1|title=साकारले प्रयत्नांचे ‘वर्तुळ’|website=archive.loksatta.com|access-date=2023-04-29|archive-date=2021-09-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210913030827/http://archive.loksatta.com/index.php?option=com_content&view=article&id=29034:2009-12-03-19-26-11&Itemid=1|url-status=dead}}</ref> त्यांचा पहिला लघुपट "वर्तुळ" <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://archive.indianexpress.com/news/zee-talkies--film-released/510207/2|title=Vartul to be screened at Third Eye Asian Film Festival|website=archive.indianexpress.com}}</ref> हा ५६  चित्रपट महोत्सवांमध्ये निवडला  गेला , त्या चित्रपट  महोत्सवामध्ये  वर्तुळने १३ पुरस्कार पटकावले आहेत . "प्रश्न" या  लघुपटला [[ फिल्मफेअर ]] लघुपट पुरस्कार २०२० साठी नामांकन  मिळाले होते .संतोष राम यांना फ्लोरेन्स, इटली येथे युनिसेफ  इनोसेंटी चित्रपट  महोत्सव २०२१ मध्ये " प्रश्न "च्या  लेखनासाठी  विशेष उल्लेखनीय आयरिस पुरस्कार मिळाला आहे . [[वर्ग:Articles with hCards]] == सुरुवातीचे आयुष्य == संतोष चा जन्म [[डोंगरशेळकी]], [[महाराष्ट्र ]]येथे झाला. राम [[उदगीर ]] <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.misalpav.com/node/15564|title=वर्तूळ - एक अनुभव|website=misalpav.com}}</ref> येथे  एका मध्यमवर्गीय कुटुंबात वाढले आहेत . <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.thehindu.com/news/cities/mumbai/news/Cinema-that-can%E2%80%99t-escape-reality/article13991081.ece|title=Cinema that can’t escape reality|website=thehindu.com}}</ref> == कारकीर्द == संतोष <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/showcasing-maharashtras-rural-milieu-like-no-other-filmmaker/article37672830.ece|title=Showcasing Maharashtra’s rural milieu like no other filmmaker|website=thehindu.com}}</ref> २००९ मध्ये   <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://issuu.com/thegoldensparrow/docs/tgs_broadsheet_pages_april_30_pdf_f/7|title=His Cinema doesnot escape reality|website=issuu.com/thegoldensparrow/docs|access-date=2023-04-29|archive-date=2023-05-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20230506120455/https://issuu.com/thegoldensparrow/docs/tgs_broadsheet_pages_april_30_pdf_f/7|url-status=dead}}</ref> लेखन आणि दिग्दर्शन करून चित्रपट निर्मितीची  सुरुवात केली. त्यांचा पहिला  मराठी भाषेतील लघुपट  [[वर्तुळ (लघुपट)]] हा त्यांनी  ३५ मिमी रीळ वर शूट केला. [[वर्तुळ (लघुपट)]] ५६ हून अधिक राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सवांमध्ये निवडला गेला ज्यात ११ व्या ओसियन्स सिनेफॅन चित्रपट  महोत्सव  २००९ <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.deccanherald.com/content/27577/Vartul-screened-osians-cinefan-film.html|title='Vartul' to be screened at Osian's-Cinefan film festival|website=deccanherald.com}}</ref> , [[नवी दिल्ली]], ३रा  आंतरराष्ट्रीय माहितपट  आणि  लघुपट महोत्सव  [[केरळ ]]२०१० , ८वा थर्ड आय आशियाई चित्रपट  महोत्सव  <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.unicef.org/press-releases/unicef-innocenti-film-festival-tells-stories-childhood-around-world|title=UNICEF Innocenti Film Festival tells stories of childhood from around the world|website=Unicef.org}}</ref>२००९ [[मुंबई]] आणि १७ वा टोरंटो रील आशियाई आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सव १०१३ ([[कॅनडा]]) इ आहेत . वर्तुळ तेरा पुरस्कार विजेता लघुपट आहे . त्यांचा दुसरा लघुपट गल्ली (२०१५) हा  १३ राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सवांमध्ये निवडला  गेला .त्याचा  प्रश्न <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.filmfare.com/awards/short-films-2020/finalists/prashna-question/3612|title=Prashna (Question) – Social Awareness Short Film|website=Filmfare.com}}</ref> फिल्मफेअर लघुपट पुरस्कार २०२० <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.migrationcollective.com/lmff-online-program-2021|title=Online programme|website=migrationcollective.com}}</ref> आणि  जगभरातील ३६ चित्रपट महोत्सवांसाठी  <ref>{{cite web|url=https://www.migrationcollective.com/lmff-online-program-2021|title=Online programme|website=migrationcollective.com}}</ref> निवडला गेला आहे, ज्याने सतरा पुरस्कार जिंकले आहेत. == चित्रपट सूची == {| class="wikitable sortable" !वर्ष ! ! भाषा ! दिग्दर्शक ! लेखक ! निर्माता ! class="unsortable" | टिप्पणी |- | २००९ | [[वर्तुळ (लघुपट)]] | मराठी || {{Yes}} || {{yes}} || {{No}} |५३ चित्रपट महोत्सवांमध्ये अधिकृत निवड. १४ पुरस्कार विजेता |- | २०१५ | गल्ली | मराठी || {{Yes}} || {{Yes}} || {{Yes}} | तेरा चित्रपट महोत्सवांमध्ये अधिकृत निवड''<br />'' |- | २०२० | प्रश्न<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://asianmoviepulse.com/2021/09/short-film-review-prashna-question-2020-by-santosh-ram|title=Short Film Review: Prashna (Question, 2020) by Santosh Ram|website=asianmoviepulse.com}}</ref> | मराठी || {{Yes}} || {{Yes}} || {{No}} | चौतीस चित्रपट महोत्सवांमध्ये अधिकृत निवड<br /> |- |२०२४ | [[द स्टोरी ऑफ युवराज आणि शहाजहान]] | मराठी, हिंदी || {{Yes}} || {{Yes}} ||{{Yes}} | २५ चित्रपट महोत्सवांमध्ये अधिकृत निवड. ५ पुरस्कार विजेता |- | २०२६ | चायना मोबाईल <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://divyamarathi.bhaskar.com/news/BOL-MB-marathi-film-china-mobiles-poster-release-5219132-NOR.html|title=संतोष राम दिग्दर्शित 'चायना मोबाईल' सिनेमाच्या पोस्टरचे अनावरण|website=divyamarathi.bhaskar.com}}</ref> | मराठी || {{Yes}} || {{Yes}} || {{Yes}} | |} == पुरस्कार == वर्तुळ २००९ * सर्वोत्कृष्ट चित्रपट - चौथा आंतरराष्ट्रीय लघुपट महोत्सव २०१०, [[चेन्नई]]. * सर्वोत्कृष्ट चित्रपट - दुसरा आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सव [[नागपूर]] २०११ * सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शक - पुणे लघुपट महोत्सव २०११, [[पुणे]] * सर्वोत्कृष्ट चित्रपट - ६ वा गोवा मराठी चित्रपट महोत्सव २०१३,[[गोवा]] * सर्वोत्कृष्ट बाल चित्रपट - मलबार लघुपट महोत्सव २०१३ * चित्रपट निर्मितीतील उत्कृष्टते साठी प्रशंसा पुरस्कार- कन्याकुमारी आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सव २०१३, [[कन्याकुमारी]] * ज्युरी विशेष उल्लेख -नवी मुंबई आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सव  २०१४, नवी [[मुंबई]] * सर्वोत्कृष्ट चित्रपट - बार्शी लघुपट महोत्सव २०१४ * सर्वोत्कृष्ट चित्रपट - पहिला महाराष्ट्र लघुपट महोत्सव २०१४ * नामांकित - [[महाराष्ट्र टाइम्स]] अवॉर्ड्स २०१० प्रश्न २०२० * नामांकन - सर्वोत्कृष्ट लघुपट - [[फिल्मफेअर]] पुरस्कार २०२० * सर्वोत्कृष्ट लघुपट - 3रा व्हिंटेज आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सव,  २०२० * सर्वोत्कृष्ट लघुपट - चौथा अण्णा भाऊ साठे आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सव, २०२१ * सर्वोत्कृष्ट सामाजिक लघुपट - बेतिया आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सव, २०२० * सर्वोत्कृष्ट लघुपट विशेष सन्माननीय उल्लेख - स्प्राउटिंग सीड इंटरनॅशनल शॉर्ट फिल्म फेस्टिव्हल, २०२० * सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शक - चौथा अण्णा भाऊ साठे आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सव, २०२१ * सर्वोत्कृष्ट पटकथा - चौथा अण्णा भाऊ साठे आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सव, २०२१ * सर्वोत्कृष्ट लघुकथा चित्रपट विशेष उल्लेख - १४वा सायन्स  लघु आणि माहितीपट चित्रपट महोत्सव,  २०२१ * सर्वोत्कृष्ट लघुपट - सहावा बंगाल आंतरराष्ट्रीय लघुपट महोत्सव,  २०२१ * स्पेशल ज्युरी मेन्शन अवॉर्ड - नववा स्मिता पाटील माहितीपट आणि लघुपट महोत्सव , [[पुणे]]. * सर्वोत्कृष्ट कथा - म. टा.   लघुपट महोत्सव २०२२. , [[मुंबई]] * "दुर्गम भागात शिक्षणाच्या विकासासाठी" लघु वैशिष्ट्यपूर्ण चित्रपटांच्या आंतरराष्ट्रीय स्पर्धेचा डिप्लोमा. == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} {{Authority control | ISNI = 0000 0005 2956 6865 | OCLC = E39RFRW4ttc8d3XM4TVJPWMcQt }} == बाह्य दुवे == * {{आय.एम.डी.बी. नाव|4407714}} [[वर्ग:इ.स. १९७९ मधील जन्म]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:भारतीय चित्रपट दिग्दर्शक]] [[वर्ग:मराठी भाषेमधील चित्रपट दिग्दर्शक]] lpcrwubq2pbevo2zu3cw0dhkso60hiq 0 352712 2683265 2642483 2026-05-08T04:49:39Z Abhijitsathe 4193 2683265 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट पदाधिकारी | नाव = सायोनी घोष | चित्र नाव = Saayoni_Ghosh_in_2015_(cropped).jpg | चित्र आकारमान = 250px | पद = [[संसद सदस्य]] | मतदारसंघ = [[जादवपूर लोकसभा मतदारसंघ|जादवपूर]] | कार्यकाळ_आरंभ = ४ जून २०२४ | कार्यकाळ_समाप्ती = | राष्ट्रपती = | मागील = [[मिमी चक्रवर्ती]] | पुढील = | जन्मदिनांक = {{जन्म दिनांक आणि वय|1993|1|27}} | जन्मस्थान = [[कोलकाता]], [[पश्चिम बंगाल]] | मृत्युदिनांक = | मृत्युस्थान = | पक्ष = [[तृणमूल काँग्रेस]] | व्यवसाय = | धर्म = | सही = | संकेतस्थळ = | तळटीपा = }} '''सायोनी घोष''' ([[बांग्ला भाषा|बांग्ला]]: সায়নি ঘোষ, जन्म २७ जानेवारी १९९३) ही एक भारतीय बंगाली चित्रपट आणि टेलिव्हिजन अभिनेत्री आहे.<ref name="auto">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://timesofindia.indiatimes.com/topic/Sayoni-Ghosh/movies|title=Saayoni Ghosh Movies: Latest and Upcoming Films of Saayoni Ghosh {{!}} eTimes|website=द टाइम्स ऑफ इंडिया|access-date=9 February 2021}}</ref> ती [[जादवपूर लोकसभा मतदारसंघ|जादवपूर लोकसभा मतदारसंघाचे]] प्रतिनिधित्व करणारी [[लोकसभा सदस्य|संसद सदस्य]] आहे.<ref name="singha20210605">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.freepressjournal.in/india/west-bengal-abhishek-banerjee-appointed-as-tmc-general-secretary-saayoni-ghosh-takes-charge-as-partys-youth-wing-president|title=West Bengal: Abhishek Banerjee appointed as TMC general secretary; Saayoni Ghosh takes charge as party's youth wing president|last=Singha|first=Aritra|date=5 June 2021|website=[[The Free Press Journal]]|language=en}}</ref> तिचे अभिनय पदार्पण ''इच्छे दाना'' या टेलीफिल्ममधून होते <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/bengali/actress-saayoni-ghosh-to-feature-in-lockdown-diary/articleshow/76261426.cms|title=Actress Sayoni Ghosh to feature in 'Lockdown Diary' - टाइम्स ऑफ इंडिया|website=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|series=Saayoni came into the limelight after featuring in the telefilm 'Ichche Dana'in 2009.|language=en|archive-url=|archive-date=|access-date=9 February 2021}}</ref> आणि मोठ्या पडद्यावर तिची पहिली भूमिका ''नोटोबोर नॉटआउट'' या चित्रपटातील छोट्या भूमिकेतून होती. तिने २४ फेब्रुवारी २०२१ रोजी [[अखिल भारतीय तृणमूल काँग्रेस|ऑल इंडिया तृणमूल काँग्रेसमध्ये]] प्रवेश केला. == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:लोकसभेच्या महिला सदस्य]] [[वर्ग:१८ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:२१व्या शतकातील भारतीय महिला राजकारणी]] [[वर्ग:जादवपूरचे खासदार]] [[वर्ग:तृणमूल काँग्रेस नेते]] [[वर्ग:बंगाली चित्रपट अभिनेत्री]] [[वर्ग:बंगाली दूरचित्रवाणी अभिनेत्री]] [[वर्ग:कोलकाता येथील अभिनेत्री]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] 6985te7pqry0r6pbgem0rte1rw9hpog 0 377406 2683302 2681901 2026-05-08T08:04:16Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2683302 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''केट गॅरी हडसन''' (जन्म: १९ एप्रिल १९७९)<ref name="filmref">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.filmreference.com/film/30/Kate-Hudson.html|title=Kate Hudson Biography (1979–)|publisher=Film Reference|access-date=July 12, 2010}}</ref> ही एक अमेरिकन अभिनेत्री आणि गायिका व गीतकार आहे. ही गायक [[बिल हडसन]] आणि अभिनेत्री [[गोल्डी हॉन]] यांची मुलगी आहे. तिने १९९८ च्या ''[[डेझर्ट ब्लू]]'' या नाट्यपटातून चित्रपटसृष्टीत पदार्पण केले, व त्यानंतर अनेक चित्रपटांमध्ये सहाय्यक भूमिका केल्या. कॅमेरॉन क्रो यांच्या संगीत नाट्यपट ''ऑलमोस्ट फेमस'' (२०००) मध्ये पेनी लेनच्या भूमिकेसाठी तिने सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेत्रीसाठी [[गोल्डन ग्लोब पुरस्कार]] जिंकला आणि सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेत्रीसाठी [[अकादमी पुरस्कार|अकादमी पुरस्कारासाठी]] नामांकन मिळवले.<ref name="sp">{{cite magazine|last=Bozza|first=Anthony|date=October 12, 2000|title=Now-Famous Kate Hudson|url=https://www.rollingstone.com/culture/culture-features/now-famous-kate-hudson-162138/|magazine=[[Rolling Stone]]|access-date=December 3, 2018}}</ref> २००० च्या दशकात, हडसनने ''हाऊ टू लूझ अ गाय इन १० डेज'' (२००३), ''यू, मी अँड डुप्री'' (२००६), ''फूल्स गोल्ड'' (२००८) आणि ''ब्राइड वॉर्स'' (२००९) या प्रणय-विनोदी चित्रपटांमध्ये काम केले. दूरचित्रवाणीवर तिने ''[[ग्ली (दूरचित्रवाणी कार्यक्रम)|ग्ली]]'' (२०१२-१३) या संगीत मालिकेत भूमिका केली आणि थरार मालिका ''ट्रुथ बी टोल्ड'' (२०२२) आणि ''रनिंग पॉइंट'' (२०२५) मध्ये मुख्य भूमिका केल्या. तिच्या इतर प्रमुख चित्रपटांमध्ये ''द स्केलेटन की'' (२००५), ''नाइन'' (२००९), ''रॉक द कसबा'' (२०१५), ''डीपवॉटर होरायझन'' (२०१६) आणि ''मदर्स डे'' (२०१६) यांचा समावेश आहे. ''म्युझिक'' (२०२१) आणि ''सॉन्ग संग ब्लू'' (२०२५) मधील तिच्या अभिनयासाठी तिला गोल्डन ग्लोब पुरस्कारासाठी नामांकन मिळाले होते. नंतरच्या चित्रपटांसाठी, हडसनला सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्रीसाठी अकादमी पुरस्कारासाठी नामांकन देखील मिळाले.<ref name="chinadaily">{{cite news|url=http://www.chinadaily.com.cn/entertainment/2006-07/13/content_639893.htm|title=Kate Hudson finds success fun, but hard earned|date=July 13, 2006|website=[[China Daily]]|access-date=March 2, 2022}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/jeffconway/2026/01/08/kate-hudson-on-her-song-sung-blue-film-and-awards-season-attention/|title=Kate Hudson on Her 'Song Sung Blue' Film and Awards Season Attention|last=Conway|first=Jeff|date=January 8, 2026|website=[[Forbes]]|access-date=January 8, 2026}}</ref><ref>{{cite magazine|last=McArdle|first=Tom|date=January 22, 2026|title=Kate Hudson Cries with Her Family as She Reacts to Scoring Second Oscar Nomination: 'I'm So Happy!'|url=https://people.com/oscars-2026-kate-hudson-cries-reacts-second-nomination-11890894|magazine=[[People (magazine)|People]]|access-date=January 22, 2026}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.instyle.com/kate-hudson-makeup-free-backless-slinky-red-dress-bafta-nomination-11894242|title=Kate Hudson Goes Makeup-Free in a Slinky Red Backless Dress to Celebrate Her BAFTA Nomination|last=Perrier|first=Christina|date=January 28, 2026|website=[[InStyle]]|access-date=January 28, 2026}}</ref> हडसन ही "टेकस्टाईल फॅशन" समुहाद्वारे चालवल्या जाणाऱ्या फिटनेस ब्रँड आणि सदस्यता कार्यक्रम "फॅबलेटिक्स" याची सह-संस्थापक आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.bizjournals.com/bizwomen/news/latest-news/2014/05/kate-hudson-fabletics.html|title=Kate Hudson throws down against Lululemon|last=Hall|first=Gina|date=May 8, 2014|publisher=[[American City Business Journals]]|access-date=January 7, 2015}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.vogue.co.uk/news/2014/08/22/kate-hudson-fabletics-collection-gallery-interview|title=Kate Hudson: Giving Women What They Want|last=Kilcooley-O'Halloran|first=Scarlett|date=August 22, 2014|website=[[Vogue (magazine)|Vogue]]|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140823080051/https://www.vogue.co.uk/news/2014/08/22/kate-hudson-fabletics-collection-gallery-interview|archive-date=August 23, 2014|access-date=January 7, 2015}}</ref> ती ''प्रीटी हॅपी: हेल्दी वेज टू लव्ह युअर बॉडी'' (२०१६) आणि ''प्रीटी फन: क्रिएटिंग अँड सेलिब्रेटिंग अ लाइफटाइम ऑफ ट्रेडिशन'' (२०१७) या ललितेतर साहित्य पुस्तकांची लेखिका देखील आहे. हडसनने २०२४ मध्ये तिचा पहिला स्टुडिओ संगीत अल्बम, ''ग्लोरियस'', हा प्रकशित केला होता. == कारकीर्द == === चित्रपट === {| class="wikitable sortable" |+ केट हडसनचे प्रमुख चित्रपट |- ! वर्ष !! चित्रपट !! सह-कलाकार !! दिग्दर्शक !! नोंदी !! संदर्भ |- | १९९८ || [[डेझर्ट ब्लू]] || [[केसी ॲफ्लेक]], [[क्रिस्टिना रिक्की]] || मॉर्गन जे. फ्रीमन || पहिला चित्रपट || <ref>{{cite web |title=Desert Blue (1998) |url=https://www.rottentomatoes.com/m/desert_blue |website=Rotten Tomatoes |access-date=26 April 2026}}</ref> |- | २००० || [[ऑलमोस्ट फेमस]] || [[बिली क्रडप]], [[फ्रान्सिस मॅकडॉर्मंड]] || [[कॅमेरून क्रो]] || ऑस्कर नामांकन आणि गोल्डन ग्लोब पुरस्कार विजेता || <ref>{{cite web |title=Almost Famous - Awards |url=https://www.imdb.com/title/tt0183790/awards |website=IMDb |access-date=26 April 2026}}</ref> |- | २००३ || [[हाऊ टू लूझ अ गाय इन १० डेझ]] || [[मॅथ्यू मॅककोनॅही]] || डोनाल्ड पेट्री || व्यावसायिकदृष्ट्या यशस्वी ($१७७ दशलक्ष कमाई) || <ref>{{cite web |title=How to Lose a Guy in 10 Days |url=https://www.boxofficemojo.com/title/tt0311289/ |website=Box Office Mojo |access-date=26 April 2026}}</ref> |- | २००९ || [[ब्राइड वॉर्स]] || [[ॲन हॅथवे]] || गॅरी विनिको || व्यावसायिकदृष्ट्या यशस्वी || <ref>{{cite web |title=Bride Wars (2009) |url=https://www.the-numbers.com/movie/Bride-Wars |website=The Numbers |access-date=26 April 2026}}</ref> |- | २०१६ || [[डीपवॉटर होरायझन]] || [[मार्क वाह्लबर्ग]], [[कर्ट रसेल]] || [[पीटर बर्ग]] || प्रमुख चित्रपट || <ref>{{cite web |title=Deepwater Horizon |url=https://www.metacritic.com/movie/deepwater-horizon |website=Metacritic |access-date=26 April 2026}}</ref> |- | २०२२ || [[ग्लास अनियन: अ नाईव्हज आऊट मिस्ट्री]] || [[डॅनियल क्रेग]], [[एडवर्ड नॉर्टन]] || [[रायन जॉन्सन]] || सॅटेलाइट पुरस्कार विजेता (सर्वोत्कृष्ट कलाकार) || <ref>{{cite web |title=Glass Onion: A Knives Out Mystery - Awards |url=https://www.imdb.com/title/tt11564570/awards |website=IMDb |access-date=26 April 2026}}</ref> |- | २०२५ || [[शेल (चित्रपट)|शेल]] || [[एलिझाबेथ मॉस]] || मॅक्स मिंगेला || अलीकडील प्रमुख चित्रपट || <ref>{{cite web |title=Shell (2024) |url=https://www.rottentomatoes.com/m/shell_2024 |website=Rotten Tomatoes |access-date=26 April 2026}}</ref> |} === दूरचित्रवाणी === {| class="wikitable sortable" style="margin:auto;" |+ केट हडसनच्या प्रमुख मालिका |- ! वर्ष !! शीर्षक !! सह-कलाकार !! दिग्दर्शक/निर्माता !! नोंदी !! संदर्भ |- | १९९६ || [[पार्टी ऑफ फाईव्ह]] || [[मॅथ्यू फॉक्स]], [[नीव्ह कॅम्पबेल]] || एमी लिपमन || पदार्पण (एक भाग) || <ref>{{cite web |title=Kate Hudson on Party of Five |url=https://www.imdb.com/title/tt0108894/ |website=IMDb |access-date=26 April 2026}}</ref> |- | २०१२–२०१३ || [[ग्ली (मालिका)|ग्ली]] || [[ली मिचेल]], [[मॅथ्यू मॉरिसन]] || [[रायन मर्फी]] || कॅसांड्रा ज्युली म्हणून आवर्ती भूमिका (सीझन ४) || <ref>{{cite web |title=Kate Hudson's Glee role |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/glee-kate-hudson-first-look-359902/ |website=The Hollywood Reporter |access-date=26 April 2026}}</ref> |- | २०२१ || [[ट्रुथ बी टोल्ड]] || [[ऑक्टाव्हिया स्पेन्सर]] || निकेल ट्रॅबल || वेब सिरीज पदार्पण (मुख्य भूमिका - सीझन २) || <ref>{{cite web |title=Truth Be Told Season 2 |url=https://www.apple.com/tv-pr/originals/truth-be-told/ |website=Apple TV+ |access-date=26 April 2026}}</ref> |- | २०२५ || [[रनिंग पॉईंट]] || [[ब्रेंडा साँग]], [[ड्र्यू टॅव्हर]] || [[मिंडी कलिंग]] || नेटफ्लिक्स कॉमेडी सिरीज (मुख्य भूमिका) || <ref>{{cite web |title=Mindy Kaling's Netflix Basketball Comedy |url=https://www.netflix.com/tudum/articles/running-point-mindy-kaling-kate-hudson-release-date-cast-news |website=Netflix Tudum |access-date=26 April 2026 }}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |} == वैयक्तिक जीवन == हडसनचा जन्म [[कॅलिफोर्निया|कॅलिफोर्नियातील]] [[लॉस एंजेलस|लॉस एंजेलिस]] येथे झाला, ती अभिनेत्री गोल्डी हॉन आणि अभिनेता, विनोदी कलाकार आणि संगीतकार बिल हडसन यांची मुलगी आहे.<ref name="filmref" /> तिच्या पालकांचा घटस्फोट ती १८ महिन्यांची असताना झाला आणि तिचे आणि तिचा मोठा भाऊ, अभिनेता ऑलिव्हर हडसनचे संगोपन स्नोमास, [[कॉलोराडो|कोलोरॅडो]] आणि पॅसिफिक पॅलिसेड्स, कॅलिफोर्निया येथे तिच्या आई आणि तिच्या आईचा दीर्घकाळचा प्रियकर, अभिनेता कर्ट रसेल यांनी केले.<ref name="chinadaily" /> तिच्या आईप्रमाणेच तिचे पण संगोपन ज्यू धर्मात झाले;<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://attitude.themercury.news.com.au/cheese_katehudson.htm|title=Kate sees dead people.|work=Attitude|publisher=Mercury News|quote="I was raised Jewish, but not a practising Jew. My mother is a Buddhist, which lends itself to a lot of the spirit world and opening yourself up to everything. I believe in the whole spirit world. I believe in manifestation of energy and I believe we are among something that is greater than we are."|access-date=July 12, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20050910071853/http://attitude.themercury.news.com.au/cheese_katehudson.htm|archive-date=September 10, 2005|url-status=dead}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.tribute.ca/newsletter/90/starchat_01.html|title=Star Chat|publisher=Tribute.ca|access-date=July 12, 2010}}</ref> पण ती बौद्ध धर्माचे पालन देखील करते.<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.nydailynews.com/entertainment/gossip/kate-hudson-a-rod-flirting-buddhism-article-1.380535|title=Kate Hudson has A-Rod flirting with Buddhism|date=October 25, 2009|work=Daily News|location=New York|access-date=July 29, 2013}}</ref> लग्नापूर्वी, हडसनने १९९५ पासून किमान एक वर्ष अभिनेता [[मॅट लब्लांक|मॅट लब्लांकशी]] डेट केले.<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.newspapers.com/newspage/1012565719|title=Matt LeBlanc wants to wed Goldie's teenage daughter|date=August 1, 1996|work=The Hamilton Spectator}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=The Real Stories Behind the Glitter|last=Beard|first=Lanford|publisher=Chamberlain Bros.|year=2005|isbn=9781596090910|page=363}}</ref> हडसनचा विवाह ब्लॅक क्रोजचे प्रमुख गायक क्रिस रॉबिन्सन यांच्याशी झाला होता. त्यांनी ३१ डिसेंबर २००० रोजी [[ॲस्पेन (कॉलोराडो)|कोलोरॅडोमधील अस्पेन]] येथे लग्न केले. त्यांच्या मुलाचा जन्म जानेवारी २००४ मध्ये झाला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.boomsbeat.com/articles/1552/20140322/50-things-probably-didnt-know-kate-hudson.htm|title=50 things you probably didn't know about Kate Hudson: Hippie at heart, best friends with Liv Tyler and considers Kurt Russell her father|date=March 22, 2014|website=BOOMSbeat|access-date=December 31, 2016}}</ref> या जोडप्याने ऑगस्ट २००६ मध्ये वेगळे होण्याची घोषणा केली; रॉबिन्सनने त्याच नोव्हेंबरमध्ये न जुळणाऱ्या मतभेदांचा हवाला देत घटस्फोटासाठी अर्ज दाखल केला.<ref name="divorce">{{स्रोत बातमी|url=https://www.today.com/popculture/chris-robinson-seeks-divorce-vs-kate-hudson-1C9427855|title=Chris Robinson seeks divorce vs. Kate Hudson|publisher=[[MSNBC]]|access-date=November 18, 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20210228030217/https://www.today.com/popculture/chris-robinson-seeks-divorce-vs-kate-hudson-1C9427855|archive-date=February 28, 2021|url-status=bot: unknown|agency=[[Associated Press]]}}</ref> २२ ऑक्टोबर २००७ रोजी घटस्फोट अंतिम झाला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.tmz.com/2007/10/22/kate-hudsons-marriage-officially-kaput/|title=Kate Hudson's Marriage Kaput, October 22, 2007|date=October 22, 2007|publisher=TMZ|access-date=July 12, 2010}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:अमेरिकन बौद्ध]] [[वर्ग:इ.स. १९७९ मधील जन्म]] [[वर्ग:लेख with short description]] [[वर्ग:अमेरिकन अभिनेत्री]] [[वर्ग:इंग्लिश चित्रपट अभिनेत्री]] [[वर्ग:अमेरिकन चित्रपट अभिनेत्री]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] [[वर्ग:गोल्डन ग्लोब पुरस्कार विजेते]] {{DEFAULTSORT:हडसन, केट}} okfvh0jcdjkocqecfo25n7thlpfcvfh 0 378378 2683234 2683112 2026-05-07T16:21:57Z RagnarPR 181376 2683234 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Ganoji_Raje_Bhosale_Portrait.jpg|इवलेसे|गणोजी राजे भोसले यांचे चित्रण]] {{Infobox person|name=गणोजी राजे भोसले|occupation=सरदार|known_for=भोसलेवाडीची स्थापना|era=मराठा साम्राज्य}} गणोजी राजे भोसले हे मराठा साम्राज्यकालीन सरदार होते. त्यांनी छत्रपती थोरले शाहू महाराज यांच्या कारकिर्दीत कार्य केले. भोसले घराण्याशी त्यांचा संबंध जोडला जातो. भोसलेवाडी गावाच्या स्थापनेशी त्यांचे नाव संबंधित आहे. == वंशपरंपरा व प्रारंभिक जीवन == भोसले घराण्यातील एक शाखा पुणे व सातारा परिसरात येऊन नीरा नदीकाठी नीरावाठार येथे स्थायिक झाली होती. या शाखेतील उमाजी भोसले हे [[ थोरले शाहू महाराज]] यांच्या सैन्यात कार्यरत होते. एका स्वारीदरम्यान त्यांचा मृत्यू झाल्याचा उल्लेख आढळतो.<ref>ऐतिहासिक नोंद, पृष्ठ १२</ref> उमाजी भोसले यांचा एकुलता एक पुत्र गणोजी राजे भोसले होय. वडिलांच्या निधनानंतर त्यांचे बालपण प्रतिकूल परिस्थितीत गेले. == गोपालनाथ महाराजांचा आश्रय == गणोजी राजे यांच्या मातेस [[गोपाळनाथ महाराज|गोपालनाथ महाराज]] यांचा आधार लाभल्याचा उल्लेख विविध ग्रंथांमध्ये आढळतो.<ref>नाथ संप्रदाय ग्रंथ, पृष्ठ २२</ref> गणोजी राजे यांनी त्यांच्या आश्रयाखाली सेवा केली असल्याचे नमूद केले आहे. == पराक्रम व दरबारी मान == गणोजी राजे भोसले यांनी छत्रपतींच्या सैन्यात विविध मोहिमांमध्ये सहभाग घेतला. पुढे [[छत्रपती शाहू महाराज|थोरले शाहू महाराज]] यांनी त्यांना दरबारात सन्मानित करून पालखी, नगारा व डंका-निशाणाचे मानकरी पद प्रदान केले. ही घटना शके १६६० (इ.स. १७३८) साली घडल्याचे उल्लेख आढळतात.<ref>ऐतिहासिक संदर्भ, पृष्ठ ५५</ref> == भोसलेवाडीची स्थापना == [[थोरले शाहू महाराज|थोरले शाहू महाराजांनी]] गणोजी राजे यांना इनाम देण्याची संधी दिली. त्यानुसार कृष्णा व तारळी नद्यांच्या संगमाजवळील जागा निवडण्यात आली. मग नाथांनी स्वहस्ते एक मेख तोडून ती त्या ठिकाणी पाचही गावकऱ्यांदेखत रोवली. सर्वांना उद्देशून नाथ म्हणाले, ही मेख रोवली ती शेषाच्या मस्त्कापर्यंत पोहोचली आहे. जोपर्यंत पृथ्वी आहे, तो पर्यंत भोसले घराणाचा वंश येथे नांदेल. यानंतर गुळाच्या पाच ठेपा प्रसाद वाटला. याच जागेच्या पश्चिमेस खुद्द नाथांनीच आपल्या आसनाची जागा निवडली. भोसलेवाडीची स्थापना अशा प्रकारे फाल्गुन वद्य ६ शके १६६६ (इ.स. १७४४) मध्ये त्या ठिकाणी गावाची स्थापना करण्यात आल्याचे नमूद केले जाते. प्रारंभी या गावाचे नाव “गोपाळवाडी” असे होते, पुढे ते “भोसलेवाडी” या नावाने ओळखले जाऊ लागले.<ref>इनामपत्र</ref> == धार्मिक व सांस्कृतिक परंपरा == भोसलेवाडीच्या स्थापनेच्या वेळी एकनाथ षष्ठी उत्सवाची परंपरा सुरू झाली. ही परंपरा आजही स्थानिक पातळीवर पाळली जाते. == शिरोमणी ग्रंथ == [[गोपाळनाथ महाराज|गोपालनाथ महाराज]] यांनी “शिरोमणी” हा ग्रंथ भोसलेवाडी येथे रचला. या ग्रंथाची रचना शके १६६८ (इ.स. १७४६) साली झाली. हा ग्रंथ सुमारे ९२०१ ओव्यांचा आहे.<ref>शिरोमणी ग्रंथ, पृष्ठ १०</ref> == परंपरागत कथन == गणोजी राजे भोसले यांच्या जीवनाविषयीची माहिती “श्री नाथ लीलाविलास” व इतर ग्रंथांमध्ये आढळते. त्यांच्या पुत्र आबाजी भोसले यांच्या विनंतीवरून शाहीर हैबती यांनी हा वृत्तांत कथन केल्याचे नमूद केले आहे. == संदर्भ == <references /> b76cbmfkaz600tnuudo97itex6fzas8 0 379305 2683306 2682382 2026-05-08T09:32:19Z Klf2026 182330 आर्टिकल्स कनेक्ट केले 2683306 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट चित्रपट|संगीत=सुधांशु अंधोरीकर|देश=भारत|भाषा=मराठी|दिग्दर्शन=[[संतोष राम]]|निर्मिती=[[संतोष राम]]|नाव=द स्टोरी युवराज आणि शहाजहान|निर्मिती वर्ष=२०२४|संकलन=योगेश भागवत|imdb_id=tt20602614|प्रमुख कलाकार=राहुल बिरादार ,विनय भगत ,राजकुमार मुंडे, अंजली जाधव|कथा=[[संतोष राम]]|पटकथा=[[संतोष राम]]|छाया=अर्जुन बालकृष्णन|प्रदर्शन तारीख=१९ ऑक्टोबर २०२४}} '''द स्टोरी ऑफ युवराज अँड शाहजहान''' हा २०२४ चा भारतीय मराठी लघुपट आहे. या चित्रपटाचे लेखन, निर्मिती आणि दिग्दर्शन [[संतोष राम]] यांनी केले आहे. हा चित्रपट वेगवेगळ्या धार्मिक पार्श्वभूमी असलेल्या  दोन तरुण पुरुषांमधील समलिंगी संबंधाचा शोध घेतो. या चित्रपटाचा प्रीमियर १९व्या तसवीर फिल्म फेस्टिव्हलमध्ये सिएटल येथे १९ ऑक्टोबर २०२४ मध्ये झाला आणि त्यानंतर अनेक आंतरराष्ट्रीय आणि भारतीय चित्रपट महोत्सवात , विशेषतः क्वियर- चित्रपट  महोत्सव  आणि   क्वियर केंद्रित कार्यक्रमांमध्ये प्रदर्शित झाला आहे..[१] == कथानक == युवराज, या गावातील तरुणाला  बांगड्या विकणाऱ्या शाहजहानबद्दल आकर्षण वाटते. ते एका निर्जन ठिकाणी भेटतात. ते एकमेकांना समजुन  घेण्याचा  प्रयत्न करतात . युवराज आणि शाहजहान समलैंगिकतेचा तिरस्कार करणाऱ्या समाजात द्वंद्वयुद्धाचे जीवन जगतात. पुन्हा भेटण्याच्या आशेवर  ते निघून जातात.[१] == कलाकार == * युवराज- राहुल बिरादार * शहाजहान- विनय भगत * पाटलाची  पत्नी -अंजली जाधव * पाटील- राजकुमार  मुंढे * युवराजचे  वडील-  विवेक होलसांबरे * जानता - शेषेराव पावडे == निर्मिती == गावात प्रत्यक्ष ठिकाणी याचे चित्रीकरण करण्यात आले. संतोष राम यांनी हौशी  कलाकारांसोबत काम केले, ज्यामुळे एका हिंदू आणि एका मुस्लिम पात्रांमधील मध्यवर्ती समलैंगिक नात्याचे वास्तववादी चित्रण साकारण्यात मदत झाली.[2] == पुरस्कार आणि नामांकने == या चित्रपटाला लघुपट महोत्सवांमध्ये अनेक पुरस्कार मिळाले आहेत: * '''महोत्सवातील सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शक''' – १५ वा पुणे लघुपट महोत्सव २०२५ * '''विशेष उल्लेख''' – कॅराव्हॅन आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सव २०२५ * '''सर्वोत्कृष्ट समीक्षक पुरस्कार''' – १४ वा आंतरराष्ट्रीय लघुपट महोत्सव सुरत २०२५ * '''सर्वोत्कृष्ट भारतीय लघुपट''' – थिलश्री आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सव २०२५ * '''विशेष उल्लेख पुरस्कार (सर्वोत्कृष्ट LGBTQ भारतीय गे चित्रपट)''' – कलर्स ऑफ लव्ह – क्विअर फिल्म फेस्टिव्हल २०२६ == प्रतिसाद == समीक्षकांनी या चित्रपटाचे वर्णन '''"प्रभावशाली"''' आणि '''"ग्रामीण क्वियर प्रेमाचे हळुवार चित्रण"''' असे केले आहे, जो पुराणमतवादी ग्रामीण भारतातील समलैंगिक संबंधांवर दुर्मिळ प्रकाश टाकतो. <ref name="MediumReview">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://medium.com/@curatorfilm877/a-tender-portrait-of-rural-queer-love-revisiting-the-story-of-yuvraj-and-shahajahan-ec21619c3d40|title=Movie Review: The Story of Yuvraj and Shahajahan|date=2025|website=Medium|access-date=17 April 2026}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} == बाह्य दुवे == * [https://mumbaiqueerfest.com/short-films-packages/ इंडियन मसाला मिक्स – २], मुंबई क्विअर फेस्ट * [https://filmbazaarindia.com/media/3662/e-catalogue-viewing-room_lrs.pdf व्ह्यूइंग रूम फिल्म बाजार], पृष्ठ क्र. २३२ (पीडीएफ) * [https://saffm.centrekabir.com/video/the-story-of-yuvraj-and-shahajahan/ युवराज आणि शहाजहान यांची कथा], एसएएफएफ मॉन्ट्रियल * [https://www.csaff.org/filmguide?cnSelected=8bf60431-d0b2-4a87-a473-f4a1666d80b7 मध्यवर्ती राज्ये चित्रपट महोत्सव] (सप्टेंबर २०२५) * [https://aifilmfest.in/catalogue-11th-aiff/.pdf एआयएफएफ २०२६ कॅटलॉग]{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, पृष्ठ क्र. १२२ (पीडीएफ) [[वर्ग:मराठी चित्रपट]] [[वर्ग:भारतीय लघुपट]] [[वर्ग:मराठी लघुपट]] [[वर्ग:इ.स. २०२४ मधील मराठी चित्रपट]] [[वर्ग:इ.स. २०२४ मधील चित्रपट]] 6wj4svx2ancyabf2vis6xk7p2jd1pia 0 379529 2683275 2683097 2026-05-08T05:32:57Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2683275 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} [[लेफ्टनंट जनरल]] '''शंकरराव पांडुरंग पाटील थोरात''', [[कीर्ती चक्र]], [[डिस्टिंग्विश्ड सर्व्हिस ऑर्डर|DSO]] (१२ ऑगस्ट, १९०६ - १० ऑगस्ट, १९९२) हे [[भारतीय सैन्य|भारतीय सैन्यातील]] एक ज्येष्ठ जनरल ऑफिसर होते. त्यांनी १९६२ च्या [[भारत-चीन युद्ध|भारत-चीन युद्धाच्या]] पूर्वतयारीच्या काळात [[पूर्व कमांड (भारत)|जनरल ऑफिसर कमांडिंग-इन-चीफ इस्टर्न कमांड]] म्हणून शेवटची सेवा बजावली. त्यापूर्वी त्यांनी [[कोरियन युद्ध|कोरिया युद्धाच्या]] समाप्तीनंतर 'कस्टोडियन फोर्स ऑफ इंडिया'चे कमांडर म्हणून काम केले होते. दुसऱ्या महायुद्धादरम्यान एका बटालियनचे नेतृत्व केल्याबद्दल त्यांना [[डिस्टिंग्विश्ड सर्व्हिस ऑर्डर]]ने सन्मानित करण्यात आले होते.<ref>{{Cite book|last=Praval|first=Major K. C.|url=https://books.google.com/books?id=DdxDcxj_wn4C&q=Thorat+Officer+Commanding-in-Chief,+Eastern+Command&pg=RA1-PT202|title=Indian Army After Independence|publisher=Lancer Publishers LLC|year=2013|isbn=978-1-935501-61-9|location=Atlanta, GA|pages=|language=en}}</ref> ==पूर्वजीवन== शंकरराव थोरात यांचा जन्म १२ ऑगस्ट १९०६ रोजी [[कोल्हापूर संस्थान]], [[ब्रिटीश राज|ब्रिटीश भारत]] येथील वडगाव या गावी झाला. त्यांनी [[सर परशुरामभाऊ महाविद्यालय|सर परशुरामभाऊ महाविद्यालय, पुणे]] आणि त्यानंतर [[रॉयल मिलिटरी कॉलेज, सँडहर्स्ट]] येथे शिक्षण घेतले, जिथून ते [[ब्रिटिश भारतीय लष्कर|ब्रिटीश भारतीय सैन्यात]] किंग्ज कमिशन्ड इंडियन ऑफिसर (KCIO) म्हणून नियुक्त झाले. ==लष्करी कारकीर्द== ===सुरुवातीची कारकीर्द=== सँडहर्स्टमधून पदवी प्राप्त केल्यानंतर, सप्टेंबर १९२६ मध्ये थोरात यांची भारतीय सैन्याच्या 'अनअटॅच्ड' (Unattached) सूचीत नियुक्ती झाली.<ref>{{cite web |title=Page 5766 {{!}} Issue 33198, 3 September 1926 {{!}} London ... |url=https://www.thegazette.co.uk/London/issue/33198/page/5766 |website=The Gazette |access-date=30 January 2026}}</ref> केसीआयओ (KCIO) अधिकाऱ्यांना भारतीय युनिटमध्ये पाठवण्यापूर्वी ब्रिटीश रेजिमेंटमध्ये सेवा बजावणे आवश्यक असे. थोरात यांची नियुक्ती अहमदनगर येथे तैनात असलेल्या द मिडलसेक्स रेजिमेंटच्या दुसऱ्या बटालियनमध्ये करण्यात आली. एक वर्षाच्या या नियुक्तीनंतर, ऑक्टोबर १९२७ मध्ये, त्यांची नियुक्ती ३० ऑगस्ट १९२६ पासूनच्या ज्येष्ठतेसह सेकंड लेफ्टनंट पदावर १४ वी पंजाब रेजिमेंट (१९ वी पंजाबी) च्या पहिल्या बटालियनमध्ये करण्यात आली.<ref>{{cite web |title=Page 2817 {{!}} Issue 33377, 20 April 1928 {{!}} London Gazette {{!}} The Gazette |url=https://www.thegazette.co.uk/London/issue/33377/page/2817 |website=www.thegazette.co.uk |access-date=30 January 2026 |language=en}}</ref> ती बटालियन [[वायव्य सरहद्द प्रांत]] (NWFP) मधील मनझई येथे होती.{{sfn|Thorat|1985}} १९२८ च्या सुरुवातीला ही बटालियन औरंगाबादला हलवण्यात आली आणि नोव्हेंबर १९२८ मध्ये थोरात यांना लेफ्टनंट पदावर बढती देण्यात आली.<ref>{{cite web |title=Wayback Machine |url=https://www.thegazette.co.uk/London/issue/33458/page/467 |website=www.thegazette.co.uk |access-date=30 January 2026}}</ref> ऑक्टोबर १९३१ मध्ये थोरात यांची दिल्ली येथे १४ व्या पंजाब रेजिमेंटच्या टेरिटोरियल बटालियनचे ॲडज्युटंट म्हणून नियुक्ती झाली. सुमारे तीन वर्षांनंतर ते आपल्या मूळ बटालियनमध्ये परतले आणि १९३५ मध्ये त्यांची युनिटचे क्वार्टरमास्टर म्हणून नियुक्ती झाली. त्यानंतर लवकरच, १९३५ च्या मोहमांड मोहिमेत सहभागी होण्यासाठी ही बटालियन पेशावरला हलवण्यात आली. त्याच सुमारास, ऑगस्टमध्ये, त्यांना कॅप्टन पदावर बढती मिळाली.<ref>{{cite web |title=The London Gazette |url=https://www.thegazette.co.uk/London/issue/34204/page/6219 |website=thegazette.co.uk |access-date=30 January 2026}}</ref> त्यानंतरची दोन वर्षे त्यांनी फिरोजपूर येथील ट्रेनिंग बटालियनचे कंपनी कमांडर म्हणून घालवली, त्यानंतर त्यांची १/१४ पंजाबचे ॲडज्युटंट म्हणून बनू (Bannu) येथे बदली झाली.{{sfn|Thorat|1985}} ===दुसरे महायुद्ध=== १९४० मध्ये थोरात यांची स्टाफ कॉलेज, क्वेटा येथे प्रशिक्षणासाठी निवड झाली. पुढच्या वर्षी त्यांनी पदवी पूर्ण केली आणि त्यांची नियुक्ती लष्करी मुख्यालयातील 'स्टाफ ड्युटीज' संचालनालयात झाली. रेजिमेंटल ड्युटीवर नियुक्ती मिळवण्यास ते उत्सुक असल्याने त्यांची बदली [[कोल्हापूर संस्थान|कोल्हापूर संस्थानातील]] राजाराम रायफल्समध्ये करण्यात आली, जिथे त्यांनी एक वर्ष सेवा बजावली. ऑगस्ट १९४३ मध्ये त्यांना मेजर पदावर बढती मिळाली.<ref>{{cite web |title=The London Gazette |url=https://www.thegazette.co.uk/London/issue/36290/page/5497 |website=thegazette.co.uk |access-date=30 January 2026}}</ref> त्यानंतर ते ४/१४ पंजाबमध्ये गेले, ज्यांनी ७ व्या भारतीय पायदळ डिव्हिजन अंतर्गत ११४ व्या भारतीय पायदळ ब्रिगेडचा भाग म्हणून जपानी सैन्याला नागा हिल्स मधून हुसकावून लावण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावली होती.<ref name="Barua">{{Cite book |last=Barua |first=Pradeep |title=Gentlemen of the Raj: The Indian Army Officer Corps |publisher=[[Greenwood Publishing Group]] |date=2003 |page=117 |isbn=978-0-27597-999-7 |url=https://books.google.com/books?id=-U8IUoC_tP0C&q=S+P+P+Thorat&pg=PA117}}</ref> थोरात यांनी ४/१४ पंजाबसोबत छोट्या कारवायांमध्ये भाग घेतला आणि [[कोहिमाची लढाई|कोहिमाच्या लढाईनंतर]] त्यांची नियुक्ती २० व्या भारतीय पायदळ डिव्हिजन अंतर्गत ९/१४ पंजाबचे सेकंड-इन-कमांड म्हणून झाली, जी [[इम्फाळ]] मैदानावर युद्धात गुंतली होती. ९/१४ पंजाबच्या कमांडिंग ऑफिसरला संग्रहणी नामक आजार झाल्यामुळे थोरात यांनी तात्पुरते बटालियनचे नेतृत्व सांभाळले.<ref name="Barua" /> बटालियनचे नेतृत्व करण्याची त्यांची ही पहिलीच वेळ असल्याने, त्यांनी आपल्या सैनिकांसोबत एका लांब पल्ल्याच्या 'रिकॉनिसन्स पेट्रोल'मध्ये (हेरगिरी गस्त) सहभाग घेतला, ज्याला त्यांच्या ब्रिगेड कमांडरने पसंती दिली नव्हती.<ref name="Barua" /> नोव्हेंबर १९४४ मध्ये, थोरात यांची नियुक्ती ५१ व्या भारतीय पायदळ ब्रिगेड अंतर्गत २ री पंजाब रेजिमेंट च्या दुसऱ्या बटालियनचे कमांडिंग ऑफिसर म्हणून करण्यात आली.<ref name="Barua" /> पूर्वीचे कमांडिंग ऑफिसर युद्धात मारले गेले होते आणि थोरात यांना [[आराकान]] मधील मौंगडौ (Maungdaw) येथे तातडीने पदभार स्वीकारायचा होता. ही ब्रिगेड "इंडियन ब्रिगेड" म्हणून ओळखली जाऊ लागली कारण इतर ब्रिटीश भारतीय लष्करी ब्रिगेडमध्ये २ भारतीय आणि १ ब्रिटीश बटालियन असायच्या, तर ५१ व्या ब्रिगेडमध्ये तिन्ही भारतीय बटालियन होत्या.<ref name="Barua" /> विशेष म्हणजे, ब्रिगेडमधील तिन्ही बटालियन्सचे कमांडिंग ऑफिसर्स भारतीय होते - [[के.एस. थिमय्या]] (८/१९ हैदराबाद), एल.पी. सेन (१६ बलुच), आणि थोरात. हे तिघे युद्धात तीव्र संघर्षात प्रत्यक्ष सहभागी झालेले मेजर पदाच्या वरचे मोजकेच भारतीय अधिकारी होते.<ref name="Barua" /> ====कानगॉची लढाई (Battle of Kangaw)==== जानेवारी १९४५ मध्ये २/२ पंजाबने कानगॉच्या लढाईत भाग घेतला.<ref name="Barua" /> ५१ व्या ब्रिगेडला जपानच्या भक्कम तटबंदी असलेल्या फळीचा पाडाव करण्याचे काम सोपवण्यात आले होते आणि थोरात यांनी तोफखाना आणि हवाई दलाच्या मदतीने आपल्या बटालियनच्या हल्ल्याचे नियोजन केले.<ref name="Barua" /> तरीही, भातशेतीच्या चिखलातून जपानी सैन्याकडे कूच करताना बटालियनचे मोठे नुकसान झाले.<ref name="Barua" /> एका प्रसंगी थोरात स्वतः प्रत्यक्ष समोरासमोरील युद्धात गुंतले होते, ज्यामध्ये त्यांनी एका तरुण जपानी अधिकाऱ्याला ठार मारून त्याची तलवार हस्तगत केली.<ref name="Barua" /> सुरुवातीचा हल्ला यशस्वी झाल्यानंतर, थोरात यांनी त्यांच्या बटालियनची आगेकूच मर्यादित ठेवली आणि टेकडीच्या अर्ध्या भागावर आपले स्थान भक्कम केले.<ref name="Barua" /> जपानी सैन्याची हल्ल्याखालील ठिकाण रिकामे करायचे आणि नंतर पुन्हा हल्ला करून ते परत मिळवायचे, जेणेकरून शत्रूचे जास्तीत जास्त नुकसान होईल, या युक्तीची त्यांना पूर्ण जाणीव होती.<ref name="Barua" /> जेव्हा जपानचा प्रतिहल्ला झाला, तेव्हा तो बटालियनच्या सज्ज संरक्षण फळीने आणि हवाई हल्ल्यांनी परतवून लावला.<ref name="Barua" /> त्यांच्या या नेतृत्व आणि शौर्याबद्दल थोरात यांना १५ नोव्हेंबर १९४५ रोजी डिस्टिंग्विश्ड सर्व्हिस ऑर्डर (DSO) प्रदान करण्यात आला.<ref>{{cite web |title=Wayback Machine |url=https://www.thegazette.co.uk/London/issue/37349/supplement/5574 |website=www.thegazette.co.uk |access-date=1 February 2026}}</ref> लढाईनंतर ५१ वी ब्रिगेड विश्रांतीसाठी आणि पुनर्रचनेसाठी भारतात परतली आणि २/२ पंजाब पोल्लाची येथे आली. भारतात काही काळ राहिल्यानंतर, ऑपरेशन झिपरचा भाग म्हणून ही बटालियन ब्रिटीश मलायाला जाणार होती. मात्र जपानने शरणागती पत्करल्यामुळे, हे आक्रमण सैन्य शांतता राखणाऱ्या सैन्यात रूपांतरित झाले. आपली बटालियन कुआंतन येथे नेल्यानंतर थोरात यांची नियुक्ती [[२५वी पायदळ डिव्हिजन|२५ व्या भारतीय पायदळ डिव्हिजनचे]] असिस्टंट ॲडज्युटंट आणि क्वार्टरमास्टर जनरल म्हणून करण्यात आली.{{sfn|Thorat|1985}} १९४६ च्या सुरुवातीला २५ वी डिव्हिजन बरखास्त होण्यासाठी भारतात परतली. थोरात यांना कर्नल पदावर बढती देण्यात आली आणि दिल्लीतील लष्करी मुख्यालयात 'डेप्युटी डायरेक्टर पर्सोनेल सर्व्हिसेस' म्हणून नियुक्त करण्यात आले. हा कार्यकाळ अल्प होता. त्याच वर्षाच्या शेवटी, त्यांची नियुक्ती 'नॅशनल वॉर अकॅडमी कमिटी'चे सचिव म्हणून ब्रिगेडियर रँकवर करण्यात आली; या पदावर बढती मिळवणारे ते सहावे भारतीय होते. समितीचे सचिव म्हणून त्यांच्या कार्यकाळातच पुण्याजवळील खडकवासला हे या अकादमीसाठी निश्चित करण्यात आले. 'नॅशनल वॉर अकॅडमी'चे पुढे [[राष्ट्रीय संरक्षण प्रबोधिनी|नॅशनल डिफेन्स अकॅडमी]] (NDA) असे नामकरण करण्यात आले आणि १९५४ मध्ये खडकवासला येथे हलवण्यापूर्वी १९४९ मध्ये देहरादून येथे तिची स्थापना झाली. १९४७ च्या सुरुवातीला थोरात यांची नियुक्ती रांची येथील १६१ ब्रिगेडचे कमांडर म्हणून झाली. {{sfn|Thorat|1985}} ===स्वातंत्र्योत्तर काळ=== [[भारताची फाळणी|भारताच्या फाळणीनंतर]], ऑगस्ट १९४७ मध्ये थोरात यांची नियुक्ती लाल किल्ल्यावरील नवीन लष्करी मुख्यालयात 'डायरेक्टर ऑफ स्टाफ ड्युटीज अँड वेपन्स अँड इक्विपमेंट' म्हणून करण्यात आली. या संचालनालयाला नव्याने स्थापन झालेल्या [[पाकिस्तान|पाकिस्तानच्या अधिराज्याला]] शस्त्रे, दारूगोळा, वाहने आणि उपकरणे यांची वर्गवारी करून पाठवण्याचे काम करावे लागले. त्यांनी नोंदवले की, पाकिस्तानात पाठवली जाणारी हीच शस्त्रे आणि दारूगोळा त्यांनी [[१९४७ चे भारत-पाकिस्तान युद्ध|१९४७ च्या भारत-पाकिस्तान युद्धात]] भारतीय सैन्याविरुद्ध वापरला.{{sfn|Thorat|1985}} ३१ जानेवारी १९४८ रोजी थोरात यांना मेजर जनरल पदावर बढती देण्यात आली आणि दिल्ली क्षेत्राचे 'जनरल ऑफिसर कमांडिंग' (GOC) म्हणून नियुक्त करण्यात आले. GOC म्हणून त्यांनी ऑगस्ट १९४८ मध्ये पहिल्या स्वातंत्र्यदिन संचलनाचे नेतृत्व केले. पुढच्या महिन्यात त्यांची नियुक्ती पूर्व पंजाब क्षेत्राचे GOC म्हणून झाली. पंजाबमधील भारत-पाक सीमेवरील संरक्षण भक्कम करणे, निर्वासितांच्या हालचालींवर नियंत्रण ठेवणे आणि स्थलांतरितांच्या मालमत्तांचे वाटप करण्यात नागरी प्रशासनाला मदत करणे ही त्यांची मुख्य कामे होती. त्यांच्या अंतर्गत चार ब्रिगेड आणि तीन सब-एरिया होते.{{sfn|Thorat|1985}} ===चीफ ऑफ द जनरल स्टाफ=== मार्च १९५० मध्ये थोरात यांची नियुक्ती चीफ ऑफ द जनरल स्टाफ (CGS) म्हणून झाली. ही एक आश्चर्यकारक नियुक्ती होती कारण CGS हे लष्करी मुख्यालयातील ज्येष्ठ 'प्रिन्सिपल स्टाफ ऑफिसर' (PSO) पद होते आणि सहसा ते ज्येष्ठ लेफ्टनंट जनरलद्वारे भरले जात असे. थोरात हे ॲडज्युटंट जनरल, क्वार्टरमास्टर जनरल आणि मास्टर-जनरल ऑफ ऑर्डनन्स यांसारख्या इतर पीएसओंपेक्षा कनिष्ठ होते. जनरल स्टाफ शाखेचा भाग असलेले लष्करी प्रशिक्षण आणि सिग्नल्सचे संचालक (जे दोन्ही ब्रिटीश अधिकारी होते) स्वतः थोरात यांच्यापेक्षा ज्येष्ठ होते. त्यांच्या CGS कार्यकाळातच भारतीय संस्थानिक सैन्याचे भारतीय सैन्यात विलीनीकरण झाले.{{sfn|Thorat|1985}} ===कस्टोडियन फोर्स ऑफ इंडिया=== तीन वर्षांच्या कार्यकाळानंतर, थोरात यांची नियुक्ती 'कस्टोडियन फोर्स ऑफ इंडिया' (CFI) चे जनरल ऑफिसर कमांडिंग म्हणून करण्यात आली. १९५३ च्या सुरुवातीला [[कोरियन युद्ध|कोरिया युद्धाच्या]] पार्श्वभूमीवर, [[संयुक्त राष्ट्र|संयुक्त राष्ट्रांनी]] भारताला कोरियामध्ये आपल्या वतीने शांतता मोहीम राबवण्याची विनंती केली होती. सीएफआय ही 'न्यूट्रल नेशन्स रिपॅट्रिएशन कमिशन'ची कार्यकारी संस्था असणार होती, ज्याचे प्रमुख लेफ्टनंट जनरल [[के.एस. थिमय्या]] होते. हे दल दोन्ही बाजूंच्या सर्व युद्धबंदी कैद्यांचा ताबा घेणार होते. सीएफआयमध्ये चार बटालियन असलेली एक पायदळ ब्रिगेड, मध्यम मशीन गनची एक कंपनी आणि फिल्ड ॲम्ब्युलन्स तसेच फोर्स मुख्यालयाचा समावेश होता, ज्यामध्ये एकूण सुमारे ५००० सैनिक होते.{{sfn|Thorat|1985}} ऑगस्ट १९५३ मध्ये सीएफआयने कोरियाकडे कूच करण्यास सुरुवात केली, 'हिंदनगर' नावाचा तळ स्थापन केला आणि सप्टेंबरपर्यंत एकूण २७,००० युद्धकैद्यांचा ताबा घेतला. त्यानंतर लवकरच, २५ सप्टेंबर रोजी युद्धकैद्यांच्या सर्व छावण्यांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर निदर्शने करण्यात आली. डी-३१ छावणीत थोरात यांच्या भाषणांनंतर, मेजर एच.एस. ग्रेवाल या चिनी दुभाष्याला जमावाने पकडले. सुधारित शस्त्रांनी सज्ज असलेल्या कैद्यांच्या संख्येने प्रचंड जास्त असूनही, थोरात यांनी मेजर ग्रेवाल यांची सुटका करण्यासाठी स्वतः छावणीत प्रवेश केला. ते संतप्त कैद्यांशी बोलत असतानाच सीएफआयच्या सैनिकांनी छावणीला वेढा घातला आणि ते कैद्यांवर गोळीबार करणार होते. आपल्या सैनिकांना रोखत थोरात यांनी कैद्यांना मेजर ग्रेवाल यांना सोडण्यास प्रवृत्त केले. या घटनेसाठी थोरात यांना अशोक चक्र (वर्ग २) (ज्याचे नंतर [[कीर्ती चक्र]] असे नामकरण झाले) प्रदान करण्यात आले.<ref>{{cite web |title=General Thorat's calmness saves situation |url=https://archive.pib.gov.in/archive/ArchiveSecondPhase/DEFENCE/1953-JAN-DEC-MIN-OF-DEFENCE/PDF/DEF-1953-09-26_240.pdf |website=archive.pib.gov.in |access-date=6 February 2026}}</ref> १९५४ च्या सुरुवातीला सीएफआयचे काम पूर्ण झाले आणि हे दल भारतात परतले. त्याच वर्षी मे महिन्यात थोरात यांनी सीएफआय बरखास्त केली आणि त्यांची नियुक्ती झाशी येथील [[५वी पायदळ डिव्हिजन]]चे GOC म्हणून झाली. त्यांनी या डिव्हिजनच्या नेतृत्वाची विनंती केली होती कारण सीएफआयमधील बहुतेक युनिट्स याच डिव्हिजनचे होते. पुढच्या वर्षाच्या सुरुवातीला त्यांनी ११ व्या कोअरचा भाग म्हणून या डिव्हिजनला झाशीहून पंजाबमधील फिरोजपूरला हलवले. काही महिन्यांनंतर, त्यांना लेफ्टनंट जनरल पदावर बढती देण्यात आली आणि ११ व्या कोअरचे GOC म्हणून नियुक्त करण्यात आले.{{sfn|Thorat|1985}} === GOC-in-C ईस्टर्न कमांड === थोरात यांनी १९५७ मध्ये पूर्व कमांडचा पदभार स्वीकारला. त्यावेळी पूर्व कमांडचे मुख्यालय लखनौ येथे होते. १९५९ मध्ये लाँगजू घटनेसारख्या घटनांनंतर सीमा संरक्षणाची जबाबदारी लष्कराकडे सोपवण्यात आली. त्यानुसार, थोरात यांनी कमतरता भरून काढण्यासाठी आणि चिनी आक्रमणाचा प्रतिकार करण्यासाठी आवश्यक असलेल्या गरजांचे मूल्यमापन केले. ऑक्टोबर १९५९ मध्ये थोरात यांचा हा आराखडा जनरल थिम्मय्या यांच्याकडे पाठवण्यात आला, ज्यांनी तो संरक्षण मंत्री व्ही. के. कृष्ण मेनन यांना दाखवला. मात्र मेनन यांनी हा अहवाल फेटाळून लावला.<ref>{{Cite web|last=Phadke|first=Ramesh|date=2012-10-31|title=The Two Myths of 1962 {{!}} Manohar Parrikar Institute for Defence Studies and Analyses|url=https://idsa.in/idsacomments/TheTwoMythsof1962_RameshPhadke_301012|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200831054223/https://idsa.in/idsacomments/TheTwoMythsof1962_RameshPhadke_301012|archive-date=2020-08-31|access-date=2021-01-25|website=idsa.in}}</ref><ref>{{Cite book|last=Singh|first=V. K.|url=https://books.google.com/books?id=yoFjDwAAQBAJ&q=exercise+lal+qila+thorat&pg=PA142|title=Leadership in the Indian Army: Biographies of Twelve Soldiers|date=2005-03-04|publisher=SAGE Publishing India|isbn=978-93-5280-566-2|location=|pages=142|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Mahalingam|first=V|date=2016-04-13|title=Book review: 1962 The War That Wasn't|url=https://timesofindia.indiatimes.com/blogs/In-search-of-propriety/book-review-1962-the-war-that-wasnt/|archive-url=|archive-date=|access-date=2021-01-24|website=Times of India|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite book|last=Verma|first=Shiv Kunal|url=https://books.google.com/books?id=6NDejwEACAAJ|title=1962: The War that Wasn't|date=2016|publisher=Aleph Book Company|isbn=978-93-82277-97-2|language=en}}</ref> १७ मार्च १९६० रोजी पूर्व कमांड मुख्यालयात लेफ्टनंट जनरल थोरात यांच्या मार्गदर्शनाखाली एक्सरसाइज लाल किला आयोजित करण्यात आली होती. पूर्व क्षेत्रातील गंभीर त्रुटी दाखवून देण्याचा हा दुसरा प्रयत्न होता. यामध्ये चीनकडून असलेल्या धोक्याचे आणि त्या त्रुटी भरून काढण्यासाठी भारताला काय करणे आवश्यक आहे याचे सविस्तर तपशील दिले होते.<ref>{{Cite web|last=Verma|first=Shiv Kunal|date=25 January 2016|others=The Citizen brings you extracts|title=1962:The War That Wasn't|url=https://www.thecitizen.in/index.php/en/NewsDetail/index/9/6617/1962The-War-That-Wasnt|archive-url=https://web.archive.org/web/20180831061418/http://www.thecitizen.in/index.php/en/newsdetail/index/9/6617/1962the-war-that-wasnt|archive-date=2018-08-31|access-date=2021-01-24|website=The Citizen|language=en-US|url-status=dead}}</ref> ==पदांच्या तारखा== {|class="wikitable" style="background:white" ! बोधचिन्ह !! पद !! घटक !! नियुक्तीची तारीख |- |align="center" |[[File:British_Army_(1920-1953) OF-1a.svg|35px]] || सेकंड लेफ्टनंट || [[ब्रिटिश भारतीय सैन्य]] || ३० ऑगस्ट १९२६<ref>{{London Gazette |issue=33198 |date=3 September 1926 |page=5766 |supp= |nolink=y}}</ref> |- |align="center" |[[File:British_Army (1920-1953) OF-1b.svg|35px]] || लेफ्टनंट || ब्रिटिश भारतीय सैन्य || ३० नोव्हेंबर १९२८<ref>{{London Gazette |issue=33458 |date=18 January 1929 |page=467 |supp= |nolink=y}}</ref> |- |align="center" |[[File:British Army (1920–1953) OF-2.svg|35px]] || कॅप्टन || ब्रिटिश भारतीय सैन्य || ३० ऑगस्ट १९३५<ref>{{London Gazette |issue=34204 |date=4 October 1935 |page=6219 |supp= |nolink=y}}</ref> |- |align="center" |[[File:British_Army (1920-1953) OF-3.svg|35px]] || मेजर ||ब्रिटिश भारतीय सैन्य || १९४० (कार्यवाहू)<ref name="Indian_Army_Special_List_45">{{cite book|pages=149|title=Indian Army List for October 1945 (Part I)|publisher=Government of India Press|year=1945}}</ref> १८ नोव्हेंबर १९४० (तात्पुरते)<ref name="Indian_Army_Special_List_45"/> ३० ऑगस्ट १९४३ (कायमस्वरूपी)<ref>{{London Gazette |issue=36290 |date=17 December 1943 |page=5497 |supp= |nolink=y}}</ref> |- |align="center" |[[File:British_Army (1920-1953) OF-4.svg|35px]] || लेफ्टनंट कर्नल || ब्रिटिश भारतीय सैन्य || १ एप्रिल १९४६ (युद्ध-कालीन कायमस्वरूपी)<ref name="Quarterly_Army_List">{{cite book|pages=220v–x|title=The Quarterly Army List: December 1946 (Part I)|publisher=HM Stationery Office|year=1946}}</ref> |- |align="center" |[[File:British_Army (1920-1953) OF-5.svg|35px]] || कर्नल || ब्रिटिश भारतीय सैन्य || १ एप्रिल १९४६ (कार्यवाहू)<ref name="Quarterly_Army_List"/> |- |align="center" |[[File:British Army (1928-1953) OF-6.svg|35px]] || ब्रिगेडियर || ब्रिटिश भारतीय सैन्य || १३ जून १९४६ (कार्यवाहू)<ref name="Quarterly_Army_List"/> |- |align="center" |[[File:British_Army (1920-1953) OF-3.svg|35px]] || मेजर || भारतीय सैन्य || १५ ऑगस्ट १९४७<ref name="insignia" group="note">१९४७ मध्ये स्वातंत्र्य मिळाल्यावर भारत ब्रिटीश राष्ट्रमंडळात एक अधिराज्य बनला. परिणामी, ट्युडर क्राउन आणि चार-कोनी बाथ स्टार ("पिप") समाविष्ट असलेली ब्रिटीश सैन्याची पदचिन्हे कायम ठेवण्यात आली, कारण जॉर्ज सहावे हे भारतीय सशस्त्र दलांचे सरसेनापती होते. २६ जानेवारी १९५० रोजी भारत प्रजासत्ताक झाल्यावर, [[भारताचे राष्ट्रपती]] सरसेनापती बनले आणि क्राउनच्या जागी [[अशोक स्तंभ]] आला, तर "पिप" च्या जागी पाच-कोनी तारा वापरला जाऊ लागला.</ref><ref name="insignia_designs"/> |- |align="center" |[[File:British_Army (1920-1953)_OF-7.svg|35px]] || मेजर जनरल || भारतीय सैन्य || ३० ऑगस्ट १९४९ (कार्यवाहू) १ जानेवारी १९५० (कायमस्वरूपी, ३० ऑगस्ट १९४९ पासूनच्या ज्येष्ठतेसह)<ref name="maj_gen_subs">{{cite news |title=Part I-Section 4: Ministry of Defence (Army Branch) |page=70 |date=24 June 1950 |publisher=The Gazette of India}}</ref> |- |align="center" |[[File:Major_General_of_the_Indian_Army.svg|35px]] || मेजर जनरल || भारतीय सैन्य || २६ जानेवारी १९५० (पुनर्नियुक्ती आणि बोधचिन्हात बदल)<ref name="insignia_designs">{{cite web|title=New Designs of Crests and Badges in the Services|url=http://pib.nic.in/archive/docs/DVD_38/ACC%20NO%20807-BR/HOM-1950-01-06_484.pdf|website=Press Information Bureau of India - Archive|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170808193914/http://pib.nic.in/archive/docs/DVD_38/ACC%20NO%20807-BR/HOM-1950-01-06_484.pdf|archive-date=8 August 2017|df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |title=Part I-Section 4: Ministry of Defence (Army Branch) |page=227 |date=11 February 1950 |publisher=The Gazette of India}}</ref> |- |align="center" |[[File:Lieutenant_General_of_the_Indian_Army.svg|35px]] || लेफ्टनंट जनरल || भारतीय सैन्य || १ जून १९५५ (स्थानिक)<ref>{{cite news |title=Part I-Section 4: Ministry of Defence (Army Branch) |page=130 |date=2 July 1955 |publisher=The Gazette of India}}</ref> १ फेब्रुवारी १९५७ (कायमस्वरूपी)<ref>{{cite news |title=Part I-Section 4: Ministry of Defence (Army Branch) |page=59 |date=9 March 1957 |publisher=The Gazette of India}}</ref> |- |} ==संदर्भ ग्रंथसूची== * {{cite book |last1=थोरात |first1=एस. पी. पी.|title=फ्रॉम रेवेली टू रिट्रीट |publisher=अलाईड पब्लिशर्स |year=1985|isbn=978-8-17023-077-9}} (हे पुस्तक एस. पी. पी. थोरात यांचे आत्मचरित्र आहे. या पुस्तकात त्यांनी त्यांच्या लष्करी कारकिर्दीतील महत्त्वाचे अनुभव मांडले आहेत) ==नोंदी== {{Reflist|group=note}} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{DEFAULTSORT:थोरात, एस.पी.पी.}} [[वर्ग:भारतीय सैन्यातील अधिकारी]] [[वर्ग:ब्रिटिश भारतीय सैन्य अधिकारी]] [[वर्ग:डिस्टिंग्विश्ड सर्व्हिस ऑर्डर विजेते]] [[वर्ग:इ.स. १९०६ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९९२ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:नागरी सेवेतील पद्मश्री पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:कीर्ती चक्र विजेते]] ij8xg9pezujgx0sg89aw4b5lkofnwim 0 379534 2683194 2683175 2026-05-07T12:54:28Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2683194 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''दिफू लोकसभा मतदारसंघ''' हा ईशान्य भारतातील [[आसाम]] राज्यातील १४ [[लोकसभा]] मतदारसंघांपैकी एक आहे.<ref name="delimitation2023">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://old.eci.gov.in/files/file/15221-delimitation-of-parliamentary-and-assembly-constituencies-in-state-of-assam-–-final-notification-–-regarding/|title=Delimitation of Parliamentary and Assembly Constituencies in State of Assam – Final Notification – regarding.|website=eci.gov.in|access-date=15 August 2023}}</ref><ref name="Hindu1">{{स्रोत बातमी|last=Karmakar|first=Rahul|url=https://www.thehindu.com/news/national/eci-publishes-final-report-on-assam-delimitation-names-of-one-lok-sabha-19-assembly-seats-revised/article67184568.ece|title=Election Commission sticks to Assam delimitation draft, renames some seats in final order|date=12 August 2023|work=The Hindu|language=en-IN|access-date=4 November 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240110064546/https://www.thehindu.com/news/national/eci-publishes-final-report-on-assam-delimitation-names-of-one-lok-sabha-19-assembly-seats-revised/article67184568.ece|archive-date=10 January 2024}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://scroll.in/latest/1054224/assam-delimitation-ec-increases-seats-reserved-for-scs-sts-in-final-report|title=Assam delimitation: EC increases seats reserved for SCs, STs in final report|last=Scroll Staff|date=12 August 2023|website=Scroll.in}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://pib.gov.in/pib.gov.in/Pressreleaseshare.aspx?PRID=1947865|title=ECI publishes final delimitation order for Assembly & Parliamentary Constituencies of State of Assam, after extensive consultations with stakeholders|website=pib.gov.in}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.indiatodayne.in/assam/story/assam-delimitation-eci-publishes-final-draft-19-assembly-constituencies-1-parliamentary-constituency-renamed-630241-2023-08-11|title=Assam delimitation: ECI publishes final draft, 19 assembly constituencies, 1 parliamentary constituency renamed|date=11 August 2023|website=India Today NE}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.guwahatiplus.com/assam/final-delimitation-order-published-by-eci|title=Final Delimitation Order Published By ECI|website=www.guwahatiplus.com}}</ref> ही जागा [[अनुसूचित जाती आणि अनुसूचित जमाती|अनुसूचित जमातींसाठी]] राखीव आहे. निवडणूक आयोगाने ११ ऑगस्ट २०२३ रोजी आसाममधील संसदीय आणि विधानसभा मतदारसंघांच्या पुनर्रचनेबाबतचा आपला अंतिम आदेश प्रकाशित केला. <ref name="Hindu1"/><ref name="Assam delimitation: ECI publishes final draft, 19 assembly constituencies, 1 parliamentary constituency renamed">{{स्रोत बातमी|last=India Today NE|url=https://www.indiatodayne.in/assam/story/assam-delimitation-eci-publishes-final-draft-19-assembly-constituencies-1-parliamentary-constituency-renamed-630241-2023-08-11|title=Assam delimitation: ECI publishes final draft, 19 assembly constituencies, 1 parliamentary constituency renamed|date=11 August 2023|language=en|access-date=10 January 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240110065036/https://www.indiatodayne.in/assam/story/assam-delimitation-eci-publishes-final-draft-19-assembly-constituencies-1-parliamentary-constituency-renamed-630241-2023-08-11|archive-date=10 January 2024}}</ref> == संसद सदस्य == {| class="wikitable sortable" !वर्ष ! लोकसभा ! नाव ! colspan="2" | पक्ष |- ! colspan="5" | स्वायत्त जिल्हा |- | [[१९५१-५२ लोकसभा निवडणुका|१९५१-५२]] | [[पहिली लोकसभा]] | [[बोनिली खोंगमेन]] | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | width="4px" bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस}} | |- | [[१९५७ लोकसभा निवडणुका|१९५७]] | [[दुसरी लोकसभा]] | हूवर हिनिउटा | rowspan="3" |[[अपक्ष]] | rowspan="3" bgcolor={{पक्ष रंग|अपक्ष}} | |- | [[१९६२ लोकसभा निवडणुका|१९६२]] | [[तिसरी लोकसभा]] | rowspan="2" | [[जॉर्ज गिल्बर्ट स्वेल]] |- | [[१९६७ लोकसभा निवडणुका|१९६७]] | [[चौथी लोकसभा]] |- | [[१९७१ लोकसभा निवडणुका|१९७१]] | [[पाचवी लोकसभा]] | rowspan="2" | बिरेन सिंग एंगटी | rowspan=4 | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | rowspan=4 bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस}} | |- | [[१९७७ लोकसभा निवडणुका|१९७७]] | [[सहावी लोकसभा]] |- | [[१९८० लोकसभा निवडणुका|१९८०]] | [[सातवी लोकसभा]] | '''आसाममध्ये निवडणुका झाल्या नाहीत''' |- | [[१९८४ लोकसभा निवडणुका|१९८४]] | [[आठवी लोकसभा]] | बिरेन सिंग एंगटी |- | [[१९८९ लोकसभा निवडणुका|१९८९]] | [[नववी लोकसभा]] | '''आसाममध्ये निवडणुका झाल्या नाहीत''' | | |- | [[१९९१ लोकसभा निवडणुका|१९९१]] | [[दहावी लोकसभा]] | rowspan="4" | जयंता रोंगपी | rowspan="4" | [[भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष (मार्क्सवादी)|भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष (मार्क्सवादी-लेलनवादी)]] | rowspan="4" bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष (मार्क्सवादी)}} | |- | [[१९९६ लोकसभा निवडणुका|१९९६]] | [[अकरावी लोकसभा]] |- | [[१९९८ लोकसभा निवडणुका|१९९८]] | [[बारावी लोकसभा]] |- | [[१९९९ लोकसभा निवडणुका|१९९९]] | [[तेरावी लोकसभा]] |- | [[२००४ लोकसभा निवडणुका|२००४]] | [[चौदावी लोकसभा]] | rowspan="3" | बिरेन सिंग एंगटी | rowspan=3 | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | rowspan=3 bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस}} | |- | [[२००९ लोकसभा निवडणुका|२००९]] | [[पंधरावी लोकसभा]] |- | [[२०१४ लोकसभा निवडणुका|२०१४]] | [[सोळावी लोकसभा]] |- | [[२०१९ लोकसभा निवडणुका|२०१९]] | [[सतरावी लोकसभा]] | होरेन सिंग बे | [[भारतीय जनता पक्ष]] | bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय जनता पक्ष}} | |- ! colspan="5" | ''मतदारसंघाचे नाव '''स्वायत्त जिल्हा''' वरून बदलून '''दिफू''' असे ठेवण्यात आले.'' |- | [[२०२४ लोकसभा निवडणुका|२०२४]] | [[अठरावी लोकसभा]] | [[अमरसिंह तिस्सो]] | [[भारतीय जनता पक्ष]] | bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय जनता पक्ष}} | |- |} == हे सुद्धा पहा == * [[लोकसभा मतदारसंघांची यादी|लोकसभेच्या मतदारसंघांची यादी]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{आसाममधील लोकसभा मतदारसंघ}} [[वर्ग:आसाममधील लोकसभा मतदारसंघ]] [[वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ]] 2qq2zhqr2knbek4gc6j07zoxcixy62r 2683195 2683194 2026-05-07T12:54:56Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2683195 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''दिफू लोकसभा मतदारसंघ''' हा ईशान्य भारतातील [[आसाम]] राज्यातील १४ [[लोकसभा]] मतदारसंघांपैकी एक आहे.<ref name="delimitation2023">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://old.eci.gov.in/files/file/15221-delimitation-of-parliamentary-and-assembly-constituencies-in-state-of-assam-–-final-notification-–-regarding/|title=Delimitation of Parliamentary and Assembly Constituencies in State of Assam – Final Notification – regarding.|website=eci.gov.in|access-date=15 August 2023}}</ref><ref name="Hindu1">{{स्रोत बातमी|last=Karmakar|first=Rahul|url=https://www.thehindu.com/news/national/eci-publishes-final-report-on-assam-delimitation-names-of-one-lok-sabha-19-assembly-seats-revised/article67184568.ece|title=Election Commission sticks to Assam delimitation draft, renames some seats in final order|date=12 August 2023|work=The Hindu|language=en-IN|access-date=4 November 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240110064546/https://www.thehindu.com/news/national/eci-publishes-final-report-on-assam-delimitation-names-of-one-lok-sabha-19-assembly-seats-revised/article67184568.ece|archive-date=10 January 2024}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://scroll.in/latest/1054224/assam-delimitation-ec-increases-seats-reserved-for-scs-sts-in-final-report|title=Assam delimitation: EC increases seats reserved for SCs, STs in final report|last=Scroll Staff|date=12 August 2023|website=Scroll.in}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://pib.gov.in/pib.gov.in/Pressreleaseshare.aspx?PRID=1947865|title=ECI publishes final delimitation order for Assembly & Parliamentary Constituencies of State of Assam, after extensive consultations with stakeholders|website=pib.gov.in}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.indiatodayne.in/assam/story/assam-delimitation-eci-publishes-final-draft-19-assembly-constituencies-1-parliamentary-constituency-renamed-630241-2023-08-11|title=Assam delimitation: ECI publishes final draft, 19 assembly constituencies, 1 parliamentary constituency renamed|date=11 August 2023|website=India Today NE}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.guwahatiplus.com/assam/final-delimitation-order-published-by-eci|title=Final Delimitation Order Published By ECI|website=www.guwahatiplus.com}}</ref> ही जागा [[अनुसूचित जाती आणि अनुसूचित जमाती|अनुसूचित जमातींसाठी]] राखीव आहे. निवडणूक आयोगाने ११ ऑगस्ट २०२३ रोजी आसाममधील संसदीय आणि विधानसभा मतदारसंघांच्या पुनर्रचनेबाबतचा आपला अंतिम आदेश प्रकाशित केला. <ref name="Hindu1"/><ref name="Assam delimitation: ECI publishes final draft, 19 assembly constituencies, 1 parliamentary constituency renamed">{{स्रोत बातमी|last=India Today NE|url=https://www.indiatodayne.in/assam/story/assam-delimitation-eci-publishes-final-draft-19-assembly-constituencies-1-parliamentary-constituency-renamed-630241-2023-08-11|title=Assam delimitation: ECI publishes final draft, 19 assembly constituencies, 1 parliamentary constituency renamed|date=11 August 2023|language=en|access-date=10 January 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240110065036/https://www.indiatodayne.in/assam/story/assam-delimitation-eci-publishes-final-draft-19-assembly-constituencies-1-parliamentary-constituency-renamed-630241-2023-08-11|archive-date=10 January 2024}}</ref> == संसद सदस्य == {| class="wikitable sortable" !वर्ष ! लोकसभा ! नाव ! colspan="2" | पक्ष |- ! colspan="5" | स्वायत्त जिल्हा |- | [[१९५१-५२ लोकसभा निवडणुका|१९५१-५२]] | [[पहिली लोकसभा]] | [[बोनिली खोंगमेन]] | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | width="4px" bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस}} | |- | [[१९५७ लोकसभा निवडणुका|१९५७]] | [[दुसरी लोकसभा]] | हूवर हिनिउटा | rowspan="3" |[[अपक्ष]] | rowspan="3" bgcolor={{पक्ष रंग|अपक्ष}} | |- | [[१९६२ लोकसभा निवडणुका|१९६२]] | [[तिसरी लोकसभा]] | rowspan="2" | [[जॉर्ज गिल्बर्ट स्वेल]] |- | [[१९६७ लोकसभा निवडणुका|१९६७]] | [[चौथी लोकसभा]] |- | [[१९७१ लोकसभा निवडणुका|१९७१]] | [[पाचवी लोकसभा]] | rowspan="2" | बिरेन सिंग एंगटी | rowspan=4 | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | rowspan=4 bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस}} | |- | [[१९७७ लोकसभा निवडणुका|१९७७]] | [[सहावी लोकसभा]] |- | [[१९८० लोकसभा निवडणुका|१९८०]] | [[सातवी लोकसभा]] | '''आसाममध्ये निवडणुका झाल्या नाहीत''' |- | [[१९८४ लोकसभा निवडणुका|१९८४]] | [[आठवी लोकसभा]] | बिरेन सिंग एंगटी |- | [[१९८९ लोकसभा निवडणुका|१९८९]] | [[नववी लोकसभा]] | '''आसाममध्ये निवडणुका झाल्या नाहीत''' | | |- | [[१९९१ लोकसभा निवडणुका|१९९१]] | [[दहावी लोकसभा]] | rowspan="4" | जयंता रोंगपी | rowspan="4" | [[भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष (मार्क्सवादी)|भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष (मार्क्सवादी-लेलनवादी)]] | rowspan="4" bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष (मार्क्सवादी)}} | |- | [[१९९६ लोकसभा निवडणुका|१९९६]] | [[अकरावी लोकसभा]] |- | [[१९९८ लोकसभा निवडणुका|१९९८]] | [[बारावी लोकसभा]] |- | [[१९९९ लोकसभा निवडणुका|१९९९]] | [[तेरावी लोकसभा]] |- | [[२००४ लोकसभा निवडणुका|२००४]] | [[चौदावी लोकसभा]] | rowspan="3" | बिरेन सिंग एंगटी | rowspan=3 | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | rowspan=3 bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस}} | |- | [[२००९ लोकसभा निवडणुका|२००९]] | [[पंधरावी लोकसभा]] |- | [[२०१४ लोकसभा निवडणुका|२०१४]] | [[सोळावी लोकसभा]] |- | [[२०१९ लोकसभा निवडणुका|२०१९]] | [[सतरावी लोकसभा]] | होरेन सिंग बे | [[भारतीय जनता पक्ष]] | bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय जनता पक्ष}} | |- ! colspan="5" | ''मतदारसंघाचे नाव '''स्वायत्त जिल्हा''' वरून बदलून '''दिफू''' असे ठेवण्यात आले.'' |- | [[२०२४ लोकसभा निवडणुका|२०२४]] | [[अठरावी लोकसभा]] | [[अमरसिंह तिस्सो]] | [[भारतीय जनता पक्ष]] | bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय जनता पक्ष}} | |- |} == हे सुद्धा पहा == * [[लोकसभा मतदारसंघांची यादी|लोकसभेच्या मतदारसंघांची यादी]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{आसाममधील लोकसभा मतदारसंघ}} [[वर्ग:आसाममधील लोकसभा मतदारसंघ]] [[वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ]] [[वर्ग:कर्बी आंगलाँग जिल्हा]] 8vji5vcur7opf26g67b125e7on00mqq 2683196 2683195 2026-05-07T12:55:38Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2683196 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''दिफू लोकसभा मतदारसंघ''' हा ईशान्य भारतातील [[आसाम]] राज्यातील १४ [[लोकसभा]] मतदारसंघांपैकी एक आहे.<ref name="delimitation2023">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://old.eci.gov.in/files/file/15221-delimitation-of-parliamentary-and-assembly-constituencies-in-state-of-assam-–-final-notification-–-regarding/|title=Delimitation of Parliamentary and Assembly Constituencies in State of Assam – Final Notification – regarding.|website=eci.gov.in|access-date=15 August 2023}}</ref><ref name="Hindu1">{{स्रोत बातमी|last=Karmakar|first=Rahul|url=https://www.thehindu.com/news/national/eci-publishes-final-report-on-assam-delimitation-names-of-one-lok-sabha-19-assembly-seats-revised/article67184568.ece|title=Election Commission sticks to Assam delimitation draft, renames some seats in final order|date=12 August 2023|work=The Hindu|language=en-IN|access-date=4 November 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240110064546/https://www.thehindu.com/news/national/eci-publishes-final-report-on-assam-delimitation-names-of-one-lok-sabha-19-assembly-seats-revised/article67184568.ece|archive-date=10 January 2024}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://scroll.in/latest/1054224/assam-delimitation-ec-increases-seats-reserved-for-scs-sts-in-final-report|title=Assam delimitation: EC increases seats reserved for SCs, STs in final report|last=Scroll Staff|date=12 August 2023|website=Scroll.in}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://pib.gov.in/pib.gov.in/Pressreleaseshare.aspx?PRID=1947865|title=ECI publishes final delimitation order for Assembly & Parliamentary Constituencies of State of Assam, after extensive consultations with stakeholders|website=pib.gov.in}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.indiatodayne.in/assam/story/assam-delimitation-eci-publishes-final-draft-19-assembly-constituencies-1-parliamentary-constituency-renamed-630241-2023-08-11|title=Assam delimitation: ECI publishes final draft, 19 assembly constituencies, 1 parliamentary constituency renamed|date=11 August 2023|website=India Today NE}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.guwahatiplus.com/assam/final-delimitation-order-published-by-eci|title=Final Delimitation Order Published By ECI|website=www.guwahatiplus.com}}</ref> ही जागा [[अनुसूचित जाती आणि अनुसूचित जमाती|अनुसूचित जमातींसाठी]] राखीव आहे. निवडणूक आयोगाने ११ ऑगस्ट २०२३ रोजी आसाममधील संसदीय आणि विधानसभा मतदारसंघांच्या पुनर्रचनेबाबतचा आपला अंतिम आदेश प्रकाशित केला. <ref name="Hindu1"/><ref name="Assam delimitation: ECI publishes final draft, 19 assembly constituencies, 1 parliamentary constituency renamed">{{स्रोत बातमी|last=India Today NE|url=https://www.indiatodayne.in/assam/story/assam-delimitation-eci-publishes-final-draft-19-assembly-constituencies-1-parliamentary-constituency-renamed-630241-2023-08-11|title=Assam delimitation: ECI publishes final draft, 19 assembly constituencies, 1 parliamentary constituency renamed|date=11 August 2023|language=en|access-date=10 January 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240110065036/https://www.indiatodayne.in/assam/story/assam-delimitation-eci-publishes-final-draft-19-assembly-constituencies-1-parliamentary-constituency-renamed-630241-2023-08-11|archive-date=10 January 2024}}</ref> == संसद सदस्य == {| class="wikitable sortable" !वर्ष ! लोकसभा ! नाव ! colspan="2" | पक्ष |- ! colspan="5" | स्वायत्त जिल्हा |- | [[१९५१-५२ लोकसभा निवडणुका|१९५१-५२]] | [[पहिली लोकसभा]] | [[बोनिली खोंगमेन]] | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | width="4px" bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस}} | |- | [[१९५७ लोकसभा निवडणुका|१९५७]] | [[दुसरी लोकसभा]] | हूवर हिनिउटा | rowspan="3" |[[अपक्ष]] | rowspan="3" bgcolor={{पक्ष रंग|अपक्ष}} | |- | [[१९६२ लोकसभा निवडणुका|१९६२]] | [[तिसरी लोकसभा]] | rowspan="2" | [[जॉर्ज गिल्बर्ट स्वेल]] |- | [[१९६७ लोकसभा निवडणुका|१९६७]] | [[चौथी लोकसभा]] |- | [[१९७१ लोकसभा निवडणुका|१९७१]] | [[पाचवी लोकसभा]] | rowspan="2" | बिरेन सिंग एंगटी | rowspan=4 | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | rowspan=4 bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस}} | |- | [[१९७७ लोकसभा निवडणुका|१९७७]] | [[सहावी लोकसभा]] |- | [[१९८० लोकसभा निवडणुका|१९८०]] | [[सातवी लोकसभा]] | '''आसाममध्ये निवडणुका झाल्या नाहीत''' |- | [[१९८४ लोकसभा निवडणुका|१९८४]] | [[आठवी लोकसभा]] | बिरेन सिंग एंगटी |- | [[१९८९ लोकसभा निवडणुका|१९८९]] | [[नववी लोकसभा]] | '''आसाममध्ये निवडणुका झाल्या नाहीत''' | | |- | [[१९९१ लोकसभा निवडणुका|१९९१]] | [[दहावी लोकसभा]] | rowspan="4" | जयंता रोंगपी | rowspan="4" | [[भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष (मार्क्सवादी)|भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष (मार्क्सवादी-लेलनवादी)]] | rowspan="4" bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष (मार्क्सवादी)}} | |- | [[१९९६ लोकसभा निवडणुका|१९९६]] | [[अकरावी लोकसभा]] |- | [[१९९८ लोकसभा निवडणुका|१९९८]] | [[बारावी लोकसभा]] |- | [[१९९९ लोकसभा निवडणुका|१९९९]] | [[तेरावी लोकसभा]] |- | [[२००४ लोकसभा निवडणुका|२००४]] | [[चौदावी लोकसभा]] | rowspan="3" | बिरेन सिंग एंगटी | rowspan=3 | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | rowspan=3 bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस}} | |- | [[२००९ लोकसभा निवडणुका|२००९]] | [[पंधरावी लोकसभा]] |- | [[२०१४ लोकसभा निवडणुका|२०१४]] | [[सोळावी लोकसभा]] |- | [[२०१९ लोकसभा निवडणुका|२०१९]] | [[सतरावी लोकसभा]] | होरेन सिंग बे | [[भारतीय जनता पक्ष]] | bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय जनता पक्ष}} | |- ! colspan="5" | ''मतदारसंघाचे नाव '''स्वायत्त जिल्हा''' वरून बदलून '''दिफू''' असे ठेवण्यात आले.'' |- | [[२०२४ लोकसभा निवडणुका|२०२४]] | [[अठरावी लोकसभा]] | [[अमरसिंह तिस्सो]] | [[भारतीय जनता पक्ष]] | bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय जनता पक्ष}} | |- |} == हे सुद्धा पहा == * [[लोकसभा मतदारसंघांची यादी|लोकसभेच्या मतदारसंघांची यादी]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{आसाममधील लोकसभा मतदारसंघ}} [[वर्ग:आसाममधील लोकसभा मतदारसंघ]] [[वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ]] [[वर्ग:कर्बी आंगलाँग जिल्हा]] [[वर्ग:पश्चिम कर्बी आँगलाँग जिल्ही]] kyel9hcm705krefeaq9vdlx9gbk89hf 2683197 2683196 2026-05-07T12:55:55Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2683197 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''दिफू लोकसभा मतदारसंघ''' हा ईशान्य भारतातील [[आसाम]] राज्यातील १४ [[लोकसभा]] मतदारसंघांपैकी एक आहे.<ref name="delimitation2023">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://old.eci.gov.in/files/file/15221-delimitation-of-parliamentary-and-assembly-constituencies-in-state-of-assam-–-final-notification-–-regarding/|title=Delimitation of Parliamentary and Assembly Constituencies in State of Assam – Final Notification – regarding.|website=eci.gov.in|access-date=15 August 2023}}</ref><ref name="Hindu1">{{स्रोत बातमी|last=Karmakar|first=Rahul|url=https://www.thehindu.com/news/national/eci-publishes-final-report-on-assam-delimitation-names-of-one-lok-sabha-19-assembly-seats-revised/article67184568.ece|title=Election Commission sticks to Assam delimitation draft, renames some seats in final order|date=12 August 2023|work=The Hindu|language=en-IN|access-date=4 November 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240110064546/https://www.thehindu.com/news/national/eci-publishes-final-report-on-assam-delimitation-names-of-one-lok-sabha-19-assembly-seats-revised/article67184568.ece|archive-date=10 January 2024}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://scroll.in/latest/1054224/assam-delimitation-ec-increases-seats-reserved-for-scs-sts-in-final-report|title=Assam delimitation: EC increases seats reserved for SCs, STs in final report|last=Scroll Staff|date=12 August 2023|website=Scroll.in}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://pib.gov.in/pib.gov.in/Pressreleaseshare.aspx?PRID=1947865|title=ECI publishes final delimitation order for Assembly & Parliamentary Constituencies of State of Assam, after extensive consultations with stakeholders|website=pib.gov.in}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.indiatodayne.in/assam/story/assam-delimitation-eci-publishes-final-draft-19-assembly-constituencies-1-parliamentary-constituency-renamed-630241-2023-08-11|title=Assam delimitation: ECI publishes final draft, 19 assembly constituencies, 1 parliamentary constituency renamed|date=11 August 2023|website=India Today NE}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.guwahatiplus.com/assam/final-delimitation-order-published-by-eci|title=Final Delimitation Order Published By ECI|website=www.guwahatiplus.com}}</ref> ही जागा [[अनुसूचित जाती आणि अनुसूचित जमाती|अनुसूचित जमातींसाठी]] राखीव आहे. निवडणूक आयोगाने ११ ऑगस्ट २०२३ रोजी आसाममधील संसदीय आणि विधानसभा मतदारसंघांच्या पुनर्रचनेबाबतचा आपला अंतिम आदेश प्रकाशित केला. <ref name="Hindu1"/><ref name="Assam delimitation: ECI publishes final draft, 19 assembly constituencies, 1 parliamentary constituency renamed">{{स्रोत बातमी|last=India Today NE|url=https://www.indiatodayne.in/assam/story/assam-delimitation-eci-publishes-final-draft-19-assembly-constituencies-1-parliamentary-constituency-renamed-630241-2023-08-11|title=Assam delimitation: ECI publishes final draft, 19 assembly constituencies, 1 parliamentary constituency renamed|date=11 August 2023|language=en|access-date=10 January 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240110065036/https://www.indiatodayne.in/assam/story/assam-delimitation-eci-publishes-final-draft-19-assembly-constituencies-1-parliamentary-constituency-renamed-630241-2023-08-11|archive-date=10 January 2024}}</ref> == संसद सदस्य == {| class="wikitable sortable" !वर्ष ! लोकसभा ! नाव ! colspan="2" | पक्ष |- ! colspan="5" | स्वायत्त जिल्हा |- | [[१९५१-५२ लोकसभा निवडणुका|१९५१-५२]] | [[पहिली लोकसभा]] | [[बोनिली खोंगमेन]] | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | width="4px" bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस}} | |- | [[१९५७ लोकसभा निवडणुका|१९५७]] | [[दुसरी लोकसभा]] | हूवर हिनिउटा | rowspan="3" |[[अपक्ष]] | rowspan="3" bgcolor={{पक्ष रंग|अपक्ष}} | |- | [[१९६२ लोकसभा निवडणुका|१९६२]] | [[तिसरी लोकसभा]] | rowspan="2" | [[जॉर्ज गिल्बर्ट स्वेल]] |- | [[१९६७ लोकसभा निवडणुका|१९६७]] | [[चौथी लोकसभा]] |- | [[१९७१ लोकसभा निवडणुका|१९७१]] | [[पाचवी लोकसभा]] | rowspan="2" | बिरेन सिंग एंगटी | rowspan=4 | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | rowspan=4 bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस}} | |- | [[१९७७ लोकसभा निवडणुका|१९७७]] | [[सहावी लोकसभा]] |- | [[१९८० लोकसभा निवडणुका|१९८०]] | [[सातवी लोकसभा]] | '''आसाममध्ये निवडणुका झाल्या नाहीत''' |- | [[१९८४ लोकसभा निवडणुका|१९८४]] | [[आठवी लोकसभा]] | बिरेन सिंग एंगटी |- | [[१९८९ लोकसभा निवडणुका|१९८९]] | [[नववी लोकसभा]] | '''आसाममध्ये निवडणुका झाल्या नाहीत''' | | |- | [[१९९१ लोकसभा निवडणुका|१९९१]] | [[दहावी लोकसभा]] | rowspan="4" | जयंता रोंगपी | rowspan="4" | [[भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष (मार्क्सवादी)|भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष (मार्क्सवादी-लेलनवादी)]] | rowspan="4" bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष (मार्क्सवादी)}} | |- | [[१९९६ लोकसभा निवडणुका|१९९६]] | [[अकरावी लोकसभा]] |- | [[१९९८ लोकसभा निवडणुका|१९९८]] | [[बारावी लोकसभा]] |- | [[१९९९ लोकसभा निवडणुका|१९९९]] | [[तेरावी लोकसभा]] |- | [[२००४ लोकसभा निवडणुका|२००४]] | [[चौदावी लोकसभा]] | rowspan="3" | बिरेन सिंग एंगटी | rowspan=3 | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | rowspan=3 bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस}} | |- | [[२००९ लोकसभा निवडणुका|२००९]] | [[पंधरावी लोकसभा]] |- | [[२०१४ लोकसभा निवडणुका|२०१४]] | [[सोळावी लोकसभा]] |- | [[२०१९ लोकसभा निवडणुका|२०१९]] | [[सतरावी लोकसभा]] | होरेन सिंग बे | [[भारतीय जनता पक्ष]] | bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय जनता पक्ष}} | |- ! colspan="5" | ''मतदारसंघाचे नाव '''स्वायत्त जिल्हा''' वरून बदलून '''दिफू''' असे ठेवण्यात आले.'' |- | [[२०२४ लोकसभा निवडणुका|२०२४]] | [[अठरावी लोकसभा]] | [[अमरसिंह तिस्सो]] | [[भारतीय जनता पक्ष]] | bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय जनता पक्ष}} | |- |} == हे सुद्धा पहा == * [[लोकसभा मतदारसंघांची यादी|लोकसभेच्या मतदारसंघांची यादी]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{आसाममधील लोकसभा मतदारसंघ}} [[वर्ग:आसाममधील लोकसभा मतदारसंघ]] [[वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ]] [[वर्ग:कर्बी आंगलाँग जिल्हा]] [[वर्ग:पश्चिम कर्बी आँगलाँग जिल्ही]] [[वर्ग:दिमा हसाओ जिल्हा]] ool7lvb6i4m5ndengl2ta3rn0orexjl 0 379539 2683199 2683164 2026-05-07T13:00:42Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2683199 wikitext text/x-wiki {{निर्माणाधीन}} {{माहिती संचिका}} '''अप्पासाहेब पंत''' (१९१२-१९९२), ज्यांना '''आपा पंत''',<ref>see for instance declassified file no. 7(4)-P, 1955 at the National Archives of India, available on line via https://www.abhilekh-patal.in/</ref> '''अप्पा पंत''', '''अप्पा साहेब पंत''', '''अप्पासाहेब बाळासाहेब पंत''' तसेच '''परशुराम-राव पंत''' (परशुराम हे त्यांचे प्रथम नाव) म्हणूनही ओळखले जाते, हे एक भारतीय मुत्सद्दी, [[औंध संस्थान|औंध संस्थानचे]] राजकुमार, [[गांधीवादी]], लेखक आणि [[स्वातंत्र्यसैनिक|भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक]] होते.<ref>{{Cite journal |last=Guyot-Réchard |first=Bérénice |date=2022 |title=Stirring Africa towards India: Apa Pant and the Making of Post-Colonial Diplomacy, 1948–54 |url=https://kclpure.kcl.ac.uk/ws/files/177598996/Stirring_Africa_towards_India_GUYOT_RECHARD_Publishedonline15July2022_GOLD_VoR_CC_BY_NC_ND.pdf |journal=The International History Review |volume=44 |issue=4 |pages=892–913 |doi=10.1080/07075332.2022.2093941 |s2cid=250598023 |issn=0707-5332}}</ref><ref name="Benegal">{{cite web | url=https://benegal.com/pant/apa.htm | title=Benegal | publisher=Benegal |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}</ref><ref name="Awaaz Magazine">{{cite web|url=http://www.awaazmagazine.com/index.php/component/k2/item/170-apa-pant-in-east-africa |work=Awaaz Magazine |date=1 November 2011 |accessdate=30 March 2015|title=Apa Pant in East Africa|url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150402125304/http://www.awaazmagazine.com/index.php/component/k2/item/170-apa-pant-in-east-africa |archivedate=2 April 2015 }}</ref> स्वभावाने तत्त्वज्ञ आणि अंतःकरणाने गूढवादी असलेल्या पंत यांनी [[भारत सरकार|भारत सरकारसाठी]] चाळीस वर्षांहून अधिक काळ व्यावसायिक मुत्सद्दी म्हणून सेवा बजावली. त्यांनी केन्या, युगांडा, [[टांगानिका]], [[झांझिबार]], [[उत्तर ऱ्होडेशिया]], [[दक्षिण ऱ्होडेशिया]], [[न्यासालँड]] आणि बेल्जियन वसाहत असलेल्या काँगो यांसारख्या विविध आफ्रिकन देशांमध्ये भारतीय आयुक्त म्हणून काम केले आणि त्यानंतर इंडोनेशिया, नॉर्वे, इजिप्त, युनायटेड किंगडम आणि इटली यांसारख्या देशांमध्ये भारताचे राजदूत म्हणून काम पाहिले. त्यांनी सिक्कीम राज्यामध्ये भारताचे राजकीय अधिकारी (पॉलिटिकल ऑफिसर) म्हणूनही काम केले.<ref name="Benegal" /> भारत सरकारने १९५४ मध्ये, समाजातील त्यांच्या योगदानाबद्दल त्यांना [[पद्मश्री पुरस्कार|पद्मश्री पुरस्काराने]] सन्मानित केले,<ref name="Padma Shri">{{cite web|url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |title=Padma Shri |publisher=Padma Shri |year=2015 |accessdate=11 November 2014 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |archivedate=15 October 2015 }}</ref> ज्यामुळे ते या पुरस्काराच्या पहिल्या मानकरींपैकी एक ठरले. ==जीवनचरित्र== आप्पासाहेब बाळासाहेब पंत यांचा जन्म ११ सप्टेंबर १९१२ रोजी<ref name="WMF Labs">{{cite web | url=http://tools.wmflabs.org/persondata/p/Apasaheb_Balasaheb_Pant | title=WMF Labs | publisher=WMF Labs |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}{{user-generated source|date=November 2021}}</ref> [[ब्रिटीश भारत|ब्रिटीश भारतातील]] औंध संस्थानाची राजधानी असलेल्या [[औंध]] येथे झाला (जे सध्या भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील [[सातारा]] शहराजवळ आहे). ते संस्थानाचे शासक [[भवानराव श्रीनिवासराव पंतप्रतिनिधी]]<ref name="Free Library">{{cite web | url=http://www.thefreelibrary.com/Shivaji+designs+for+stained-glass+windows%3A+the+art+of+Ervin+Bossanyi.-a0253862098 | title=Free Library | publisher=Free Library |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}</ref> यांचे दुसरे पुत्र होते.<ref name="Benegal" /> स्थानिक संस्थांमध्ये शालेय शिक्षण पूर्ण केल्यानंतर, त्यांनी [[मुंबई विद्यापीठ|मुंबई विद्यापीठातून]] पदवी (BA) पूर्ण केली आणि [[ब्रेसनोज कॉलेज, ऑक्सफर्ड]] येथे तत्त्वज्ञान, राजकारण आणि अर्थशास्त्र विषयांचा अभ्यास केला.<ref name="Awaaz Magazine" /><ref>{{Cite web|last=Bowers|first=John|author-link=John Bowers (lawyer)|date=2021-02-16|title=Principal's Blog: 16th February 2021|url=https://www.bnc.ox.ac.uk/about-brasenose/princblog/2361-principal-s-blog-16th-february-2021|access-date=2022-02-02|publisher=[[Brasenose College, Oxford]]}}</ref> त्यांनी लंडनमध्ये आपले शिक्षण सुरू ठेवले आणि [[लिंकन इन]] मधून बॅरिस्टर अॅट लॉ पूर्ण करून ते १९३७ मध्ये भारतात परतले, जेव्हा भारतीय स्वातंत्र्य चळवळीने वेग घेतला होता.<ref name="Benegal" /> पंत यांनी १९४२ मध्ये नलिनी देवी<ref>Gaurav Desai, [https://books.google.com/books?id=K9WrAgAAQBAJ&pg=PA75 Commerce with the Universe: Africa, India, and the Afrasian Imagination], p. 75</ref> यांच्याशी विवाह केला, ज्या एक वैद्यकीय डॉक्टर आणि रॉयल कॉलेज ऑफ सर्जन्सच्या फेलो होत्या. या दांपत्याला [[अदिती पंत]], अनिकेत आणि अवलोकिता अशी तीन मुले झाली.<ref name="Awaaz Magazine" /> वयाच्या ८० व्या वर्षी, ५ ऑक्टोबर १९९२ रोजी,<ref name="WMF Labs" /> वृद्धापकाळातील आजाराने त्यांचे निधन झाले.<ref name="Benegal" /> ==राजकीय आणि मुत्सद्दी कारकीर्द== पंत यांनी त्यांच्या राजकीय आणि मुत्सद्दी कारकीर्दीची सुरुवात १९४४ मध्ये औंध संस्थानाचे शिक्षण मंत्री म्हणून केली, जेव्हा त्यांचे वडील संस्थानाचे शासक होते.<ref name="Awaaz Magazine" /> त्यांचा हा कार्यकाळ एक वर्षाचा होता आणि या काळात तसेच त्यानंतरही, ते संस्थानाचे भारतीय संघराज्यात विलीनीकरण करण्यासंदर्भातील चर्चेत सहभागी होते.<ref name="Benegal" /> भारताच्या स्वातंत्र्यानंतर त्यांनी भारतीय परराष्ट्र सेवेत प्रवेश केला, त्यांची नियुक्ती आफ्रिकेत करण्यात आली आणि त्यांनी केन्या, युगांडा, टांगानिका, झांझिबार, उत्तर ऱ्होडेशिया, दक्षिण ऱ्होडेशिया, न्यासालँड आणि बेल्जियन वसाहत असलेल्या काँगोमध्ये काम केले.<ref name="Awaaz Magazine" /> १९५४ मध्ये, जेव्हा भारताचे चीनसोबतचे संबंध ताणलेले होते, तेव्हा त्यांची [[भारताचे परराष्ट्रमंत्री|परराष्ट्र व्यवहार मंत्रालयात]] विशेष कर्तव्य अधिकारी म्हणून नियुक्ती करण्यात आली.<ref name="Awaaz Magazine" /> १९५६ मध्ये [[अलिप्ततावादी चळवळ|अलिप्ततावादी चळवळीच्या]] स्थापनेसाठी झालेल्या [[आफ्रो-आशियाई परिषद|बांडुंग परिषदेत]] त्यांनी भारताचे प्रतिनिधित्व केले. त्यांनी [[तिबेट]], [[भूतान]] आणि [[सिक्कीम]] मधील मोहिमांचे प्रभारी अधिकारी म्हणूनही काम केले,<ref name="TH Library">{{cite web | url=http://www.thlib.org/static/reprints/bot/bot_1987_03_04.pdf | title=TH Library | publisher=TH Library |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}</ref> तसेच इंडोनेशिया (१९६१–६४), नॉर्वे (१९६४–६६), इजिप्त (१९६६–६९),<ref name="Middle East Institute">{{cite web | url=https://www.mei.edu/content/interview-indian-ambassador-ret-ranjit-gupta-cairo-egypt-%E2%80%94-first-posting-1965-1968 | title=Middle East Institute | publisher=Middle East Institute |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}</ref> युनायटेड किंगडम (१९६९–७२) आणि इटली (१९७२–७५) मध्ये राजदूत म्हणून कार्य केले.<ref name="Benegal" /><ref name="WMF Labs" /> ==साहित्यिक कारकीर्द== अप्पासाहेब पंत हे 'एन्ट्रप्रेन्योरशिप ऑफ स्पिरिट'चा गौरव करणाऱ्या आंतरराष्ट्रीय स्तरावरील टेम्पलटन पुरस्काराचे माजी परीक्षक होते.<ref name="Judge Templeton">{{cite web | url=https://www.templetonprize.org/judges.html | title=The Templeton Prize – Judges. Previous Judges | publisher=[[Templeton Foundation]] |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}</ref><ref name="Templeton About">{{cite web | url=https://www.templetonprize.org/abouttheprize.html | title=Templeton About | publisher=Templeton Foundation |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}</ref> त्यांनी आपल्या आयुष्याच्या उत्तरार्धात आठ पुस्तके प्रकाशित केली.<ref name="Awaaz Magazine" /><ref name="Benegal" /> {{Div col|colwidth=35em}} * सूर्य नमस्कार, अ‍ॅन एन्शंट इंडियन एक्सरसाइज* (१९७०)<ref name="Surya Namaskar, an Ancient Indian Exercise">{{cite book | url=http://www.abebooks.de/servlet/BookDetailsPL?bi=12680507655&searchurl=afn_sr%3DZANOXDE%26ph%3D2%26an%3DPant+Apa | title=Surya Namaskar, an Ancient Indian Exercise | publisher=Sangam Books | author=Apa Pant | year=1970 | isbn=9788125013877}}</ref> * टुवर्ड्स सोशालिस्ट ट्रान्सफॉर्मेशन ऑफ इंडियन इकॉनॉमी (१९७३)<ref name="Towards Socialist Transformation of Indian Economy">{{cite book | url=http://www.abebooks.de/servlet/BookDetailsPL?bi=1351284551&searchurl=afn_sr%3DZANOXDE%26ph%3D2%26an%3DPant+Apa | title=Towards Socialist Transformation of Indian Economy | publisher=Humanities Press |author1=Bhuleshkar, Ashok V. |author2=Pant, Apa B. | year=1973}}</ref> * अ मोमेंट इन टाईम (१९७४)<ref name="A Moment in Time">{{cite book | url=http://www.abebooks.de/servlet/BookDetailsPL?bi=15385243793&searchurl=afn_sr%3DZANOXDE%26ph%3D2%26an%3DPant+Apa | title=A Moment in Time | publisher=Hodder & Stoughton Ltd | author=Pant, Apa B. | year=1974 | location=United Kingdom | isbn=9780340147900}}</ref> * मंडला: अ‍ॅन अवेकनिंग (१९७६)<ref name="Mandala: An Awakening">{{cite book | title=Mandala: An Awakening | publisher=Sangam Books | author=Apa B. Pant | year=1976 | pages=218 | isbn=978-0861310630}}</ref> * सर्व्हायव्हल ऑफ द इंडिव्हिज्युअल (१९८३)<ref name="Survival of the Individual">{{cite book | title=Survival of the Individual | publisher=Sangam Books | author=Apa Pant | year=1983 | isbn=9780861314003| oclc=13215863 }}</ref> * अनडिप्लोमॅटिक इन्सिडेंट्सb(१९८७)<ref name="Undiplomatic Incidents">{{cite book | url=http://www.abebooks.de/servlet/BookDetailsPL?bi=14345842069&searchurl=afn_sr%3DZANOXDE%26ph%3D2%26an%3DPant+Apa | title=Undiplomatic Incidents | publisher=Majestic Books | author=Pant Apa B. | year=1987 | isbn=9780861316908}}</ref> * अ‍ॅन अनयुज्युअल राजा – महात्मा गांधी अँड द औंध एक्सपेरिमेंट (१९८९)<ref name="An Unusual Raja Mahatma Gandhi and the Aundh Experiment">{{cite book | url=http://www.abebooks.de/servlet/BookDetailsPL?bi=911371786&searchurl=afn_sr%3DZANOXDE%26ph%3D2%26an%3DPant+Apa | title=An Unusual Raja Mahatma Gandhi and the Aundh Experiment | publisher=Oscar Publications | author=Apa Pant | year=1989 | isbn=9780861317523}}</ref> * अ‍ॅन एक्सटेंडेड फॅमिली ऑफ फेलो पिल्ग्रिम्स (१९९०)<ref name="An Extended Family or Fellow Pilgrims">{{cite book | url=http://www.abebooks.de/servlet/BookDetailsPL?bi=98674992&searchurl=afn_sr%3DZANOXDE%26ph%3D2%26an%3DPant+Apa | title=An Extended Family or Fellow Pilgrims | publisher=Oscar Publications | author=Apa Pant | year=1990 | isbn=9780863111099}}</ref> {{div col end}} ==पुरस्कार== १९५४ मध्ये, समाजातील त्यांच्या योगदानाबद्दल त्यांना पद्मश्री या चौथ्या सर्वोच्च भारतीय नागरी पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले, ज्यामुळे ते या पुरस्काराच्या पहिल्या मानकरींपैकी एक ठरले. == संदर्भ == {{संदर्भ यादी}} [[वर्ग:नागरी सेवेतील पद्मश्री पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:इ.स. १९१२ मधील जन्म]] 73keu9i2nnhqb988wp907ugje1jtfli 2683200 2683199 2026-05-07T13:00:55Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2683200 wikitext text/x-wiki {{निर्माणाधीन}} {{माहिती संचिका}} '''अप्पासाहेब पंत''' (१९१२-१९९२), ज्यांना '''आपा पंत''',<ref>see for instance declassified file no. 7(4)-P, 1955 at the National Archives of India, available on line via https://www.abhilekh-patal.in/</ref> '''अप्पा पंत''', '''अप्पा साहेब पंत''', '''अप्पासाहेब बाळासाहेब पंत''' तसेच '''परशुराम-राव पंत''' (परशुराम हे त्यांचे प्रथम नाव) म्हणूनही ओळखले जाते, हे एक भारतीय मुत्सद्दी, [[औंध संस्थान|औंध संस्थानचे]] राजकुमार, [[गांधीवादी]], लेखक आणि [[स्वातंत्र्यसैनिक|भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक]] होते.<ref>{{Cite journal |last=Guyot-Réchard |first=Bérénice |date=2022 |title=Stirring Africa towards India: Apa Pant and the Making of Post-Colonial Diplomacy, 1948–54 |url=https://kclpure.kcl.ac.uk/ws/files/177598996/Stirring_Africa_towards_India_GUYOT_RECHARD_Publishedonline15July2022_GOLD_VoR_CC_BY_NC_ND.pdf |journal=The International History Review |volume=44 |issue=4 |pages=892–913 |doi=10.1080/07075332.2022.2093941 |s2cid=250598023 |issn=0707-5332}}</ref><ref name="Benegal">{{cite web | url=https://benegal.com/pant/apa.htm | title=Benegal | publisher=Benegal |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}</ref><ref name="Awaaz Magazine">{{cite web|url=http://www.awaazmagazine.com/index.php/component/k2/item/170-apa-pant-in-east-africa |work=Awaaz Magazine |date=1 November 2011 |accessdate=30 March 2015|title=Apa Pant in East Africa|url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150402125304/http://www.awaazmagazine.com/index.php/component/k2/item/170-apa-pant-in-east-africa |archivedate=2 April 2015 }}</ref> स्वभावाने तत्त्वज्ञ आणि अंतःकरणाने गूढवादी असलेल्या पंत यांनी [[भारत सरकार|भारत सरकारसाठी]] चाळीस वर्षांहून अधिक काळ व्यावसायिक मुत्सद्दी म्हणून सेवा बजावली. त्यांनी केन्या, युगांडा, [[टांगानिका]], [[झांझिबार]], [[उत्तर ऱ्होडेशिया]], [[दक्षिण ऱ्होडेशिया]], [[न्यासालँड]] आणि बेल्जियन वसाहत असलेल्या काँगो यांसारख्या विविध आफ्रिकन देशांमध्ये भारतीय आयुक्त म्हणून काम केले आणि त्यानंतर इंडोनेशिया, नॉर्वे, इजिप्त, युनायटेड किंगडम आणि इटली यांसारख्या देशांमध्ये भारताचे राजदूत म्हणून काम पाहिले. त्यांनी सिक्कीम राज्यामध्ये भारताचे राजकीय अधिकारी (पॉलिटिकल ऑफिसर) म्हणूनही काम केले.<ref name="Benegal" /> भारत सरकारने १९५४ मध्ये, समाजातील त्यांच्या योगदानाबद्दल त्यांना [[पद्मश्री पुरस्कार|पद्मश्री पुरस्काराने]] सन्मानित केले,<ref name="Padma Shri">{{cite web|url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |title=Padma Shri |publisher=Padma Shri |year=2015 |accessdate=11 November 2014 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |archivedate=15 October 2015 }}</ref> ज्यामुळे ते या पुरस्काराच्या पहिल्या मानकरींपैकी एक ठरले. ==जीवनचरित्र== आप्पासाहेब बाळासाहेब पंत यांचा जन्म ११ सप्टेंबर १९१२ रोजी<ref name="WMF Labs">{{cite web | url=http://tools.wmflabs.org/persondata/p/Apasaheb_Balasaheb_Pant | title=WMF Labs | publisher=WMF Labs |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}{{user-generated source|date=November 2021}}</ref> [[ब्रिटीश भारत|ब्रिटीश भारतातील]] औंध संस्थानाची राजधानी असलेल्या [[औंध]] येथे झाला (जे सध्या भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील [[सातारा]] शहराजवळ आहे). ते संस्थानाचे शासक [[भवानराव श्रीनिवासराव पंतप्रतिनिधी]]<ref name="Free Library">{{cite web | url=http://www.thefreelibrary.com/Shivaji+designs+for+stained-glass+windows%3A+the+art+of+Ervin+Bossanyi.-a0253862098 | title=Free Library | publisher=Free Library |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}</ref> यांचे दुसरे पुत्र होते.<ref name="Benegal" /> स्थानिक संस्थांमध्ये शालेय शिक्षण पूर्ण केल्यानंतर, त्यांनी [[मुंबई विद्यापीठ|मुंबई विद्यापीठातून]] पदवी (BA) पूर्ण केली आणि [[ब्रेसनोज कॉलेज, ऑक्सफर्ड]] येथे तत्त्वज्ञान, राजकारण आणि अर्थशास्त्र विषयांचा अभ्यास केला.<ref name="Awaaz Magazine" /><ref>{{Cite web|last=Bowers|first=John|author-link=John Bowers (lawyer)|date=2021-02-16|title=Principal's Blog: 16th February 2021|url=https://www.bnc.ox.ac.uk/about-brasenose/princblog/2361-principal-s-blog-16th-february-2021|access-date=2022-02-02|publisher=[[Brasenose College, Oxford]]}}</ref> त्यांनी लंडनमध्ये आपले शिक्षण सुरू ठेवले आणि [[लिंकन इन]] मधून बॅरिस्टर अॅट लॉ पूर्ण करून ते १९३७ मध्ये भारतात परतले, जेव्हा भारतीय स्वातंत्र्य चळवळीने वेग घेतला होता.<ref name="Benegal" /> पंत यांनी १९४२ मध्ये नलिनी देवी<ref>Gaurav Desai, [https://books.google.com/books?id=K9WrAgAAQBAJ&pg=PA75 Commerce with the Universe: Africa, India, and the Afrasian Imagination], p. 75</ref> यांच्याशी विवाह केला, ज्या एक वैद्यकीय डॉक्टर आणि रॉयल कॉलेज ऑफ सर्जन्सच्या फेलो होत्या. या दांपत्याला [[अदिती पंत]], अनिकेत आणि अवलोकिता अशी तीन मुले झाली.<ref name="Awaaz Magazine" /> वयाच्या ८० व्या वर्षी, ५ ऑक्टोबर १९९२ रोजी,<ref name="WMF Labs" /> वृद्धापकाळातील आजाराने त्यांचे निधन झाले.<ref name="Benegal" /> ==राजकीय आणि मुत्सद्दी कारकीर्द== पंत यांनी त्यांच्या राजकीय आणि मुत्सद्दी कारकीर्दीची सुरुवात १९४४ मध्ये औंध संस्थानाचे शिक्षण मंत्री म्हणून केली, जेव्हा त्यांचे वडील संस्थानाचे शासक होते.<ref name="Awaaz Magazine" /> त्यांचा हा कार्यकाळ एक वर्षाचा होता आणि या काळात तसेच त्यानंतरही, ते संस्थानाचे भारतीय संघराज्यात विलीनीकरण करण्यासंदर्भातील चर्चेत सहभागी होते.<ref name="Benegal" /> भारताच्या स्वातंत्र्यानंतर त्यांनी भारतीय परराष्ट्र सेवेत प्रवेश केला, त्यांची नियुक्ती आफ्रिकेत करण्यात आली आणि त्यांनी केन्या, युगांडा, टांगानिका, झांझिबार, उत्तर ऱ्होडेशिया, दक्षिण ऱ्होडेशिया, न्यासालँड आणि बेल्जियन वसाहत असलेल्या काँगोमध्ये काम केले.<ref name="Awaaz Magazine" /> १९५४ मध्ये, जेव्हा भारताचे चीनसोबतचे संबंध ताणलेले होते, तेव्हा त्यांची [[भारताचे परराष्ट्रमंत्री|परराष्ट्र व्यवहार मंत्रालयात]] विशेष कर्तव्य अधिकारी म्हणून नियुक्ती करण्यात आली.<ref name="Awaaz Magazine" /> १९५६ मध्ये [[अलिप्ततावादी चळवळ|अलिप्ततावादी चळवळीच्या]] स्थापनेसाठी झालेल्या [[आफ्रो-आशियाई परिषद|बांडुंग परिषदेत]] त्यांनी भारताचे प्रतिनिधित्व केले. त्यांनी [[तिबेट]], [[भूतान]] आणि [[सिक्कीम]] मधील मोहिमांचे प्रभारी अधिकारी म्हणूनही काम केले,<ref name="TH Library">{{cite web | url=http://www.thlib.org/static/reprints/bot/bot_1987_03_04.pdf | title=TH Library | publisher=TH Library |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}</ref> तसेच इंडोनेशिया (१९६१–६४), नॉर्वे (१९६४–६६), इजिप्त (१९६६–६९),<ref name="Middle East Institute">{{cite web | url=https://www.mei.edu/content/interview-indian-ambassador-ret-ranjit-gupta-cairo-egypt-%E2%80%94-first-posting-1965-1968 | title=Middle East Institute | publisher=Middle East Institute |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}</ref> युनायटेड किंगडम (१९६९–७२) आणि इटली (१९७२–७५) मध्ये राजदूत म्हणून कार्य केले.<ref name="Benegal" /><ref name="WMF Labs" /> ==साहित्यिक कारकीर्द== अप्पासाहेब पंत हे 'एन्ट्रप्रेन्योरशिप ऑफ स्पिरिट'चा गौरव करणाऱ्या आंतरराष्ट्रीय स्तरावरील टेम्पलटन पुरस्काराचे माजी परीक्षक होते.<ref name="Judge Templeton">{{cite web | url=https://www.templetonprize.org/judges.html | title=The Templeton Prize – Judges. Previous Judges | publisher=[[Templeton Foundation]] |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}</ref><ref name="Templeton About">{{cite web | url=https://www.templetonprize.org/abouttheprize.html | title=Templeton About | publisher=Templeton Foundation |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}</ref> त्यांनी आपल्या आयुष्याच्या उत्तरार्धात आठ पुस्तके प्रकाशित केली.<ref name="Awaaz Magazine" /><ref name="Benegal" /> {{Div col|colwidth=35em}} * सूर्य नमस्कार, अ‍ॅन एन्शंट इंडियन एक्सरसाइज* (१९७०)<ref name="Surya Namaskar, an Ancient Indian Exercise">{{cite book | url=http://www.abebooks.de/servlet/BookDetailsPL?bi=12680507655&searchurl=afn_sr%3DZANOXDE%26ph%3D2%26an%3DPant+Apa | title=Surya Namaskar, an Ancient Indian Exercise | publisher=Sangam Books | author=Apa Pant | year=1970 | isbn=9788125013877}}</ref> * टुवर्ड्स सोशालिस्ट ट्रान्सफॉर्मेशन ऑफ इंडियन इकॉनॉमी (१९७३)<ref name="Towards Socialist Transformation of Indian Economy">{{cite book | url=http://www.abebooks.de/servlet/BookDetailsPL?bi=1351284551&searchurl=afn_sr%3DZANOXDE%26ph%3D2%26an%3DPant+Apa | title=Towards Socialist Transformation of Indian Economy | publisher=Humanities Press |author1=Bhuleshkar, Ashok V. |author2=Pant, Apa B. | year=1973}}</ref> * अ मोमेंट इन टाईम (१९७४)<ref name="A Moment in Time">{{cite book | url=http://www.abebooks.de/servlet/BookDetailsPL?bi=15385243793&searchurl=afn_sr%3DZANOXDE%26ph%3D2%26an%3DPant+Apa | title=A Moment in Time | publisher=Hodder & Stoughton Ltd | author=Pant, Apa B. | year=1974 | location=United Kingdom | isbn=9780340147900}}</ref> * मंडला: अ‍ॅन अवेकनिंग (१९७६)<ref name="Mandala: An Awakening">{{cite book | title=Mandala: An Awakening | publisher=Sangam Books | author=Apa B. Pant | year=1976 | pages=218 | isbn=978-0861310630}}</ref> * सर्व्हायव्हल ऑफ द इंडिव्हिज्युअल (१९८३)<ref name="Survival of the Individual">{{cite book | title=Survival of the Individual | publisher=Sangam Books | author=Apa Pant | year=1983 | isbn=9780861314003| oclc=13215863 }}</ref> * अनडिप्लोमॅटिक इन्सिडेंट्सb(१९८७)<ref name="Undiplomatic Incidents">{{cite book | url=http://www.abebooks.de/servlet/BookDetailsPL?bi=14345842069&searchurl=afn_sr%3DZANOXDE%26ph%3D2%26an%3DPant+Apa | title=Undiplomatic Incidents | publisher=Majestic Books | author=Pant Apa B. | year=1987 | isbn=9780861316908}}</ref> * अ‍ॅन अनयुज्युअल राजा – महात्मा गांधी अँड द औंध एक्सपेरिमेंट (१९८९)<ref name="An Unusual Raja Mahatma Gandhi and the Aundh Experiment">{{cite book | url=http://www.abebooks.de/servlet/BookDetailsPL?bi=911371786&searchurl=afn_sr%3DZANOXDE%26ph%3D2%26an%3DPant+Apa | title=An Unusual Raja Mahatma Gandhi and the Aundh Experiment | publisher=Oscar Publications | author=Apa Pant | year=1989 | isbn=9780861317523}}</ref> * अ‍ॅन एक्सटेंडेड फॅमिली ऑफ फेलो पिल्ग्रिम्स (१९९०)<ref name="An Extended Family or Fellow Pilgrims">{{cite book | url=http://www.abebooks.de/servlet/BookDetailsPL?bi=98674992&searchurl=afn_sr%3DZANOXDE%26ph%3D2%26an%3DPant+Apa | title=An Extended Family or Fellow Pilgrims | publisher=Oscar Publications | author=Apa Pant | year=1990 | isbn=9780863111099}}</ref> {{div col end}} ==पुरस्कार== १९५४ मध्ये, समाजातील त्यांच्या योगदानाबद्दल त्यांना पद्मश्री या चौथ्या सर्वोच्च भारतीय नागरी पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले, ज्यामुळे ते या पुरस्काराच्या पहिल्या मानकरींपैकी एक ठरले. == संदर्भ == {{संदर्भ यादी}} [[वर्ग:नागरी सेवेतील पद्मश्री पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:इ.स. १९१२ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९९२ मधील मृत्यू]] sma4s3f1ra8zcxfj9mpd7epwynp3y6e 2683201 2683200 2026-05-07T13:01:02Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2683201 wikitext text/x-wiki {{निर्माणाधीन}} {{माहिती संचिका}} '''अप्पासाहेब पंत''' (१९१२-१९९२), ज्यांना '''आपा पंत''',<ref>see for instance declassified file no. 7(4)-P, 1955 at the National Archives of India, available on line via https://www.abhilekh-patal.in/</ref> '''अप्पा पंत''', '''अप्पा साहेब पंत''', '''अप्पासाहेब बाळासाहेब पंत''' तसेच '''परशुराम-राव पंत''' (परशुराम हे त्यांचे प्रथम नाव) म्हणूनही ओळखले जाते, हे एक भारतीय मुत्सद्दी, [[औंध संस्थान|औंध संस्थानचे]] राजकुमार, [[गांधीवादी]], लेखक आणि [[स्वातंत्र्यसैनिक|भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक]] होते.<ref>{{Cite journal |last=Guyot-Réchard |first=Bérénice |date=2022 |title=Stirring Africa towards India: Apa Pant and the Making of Post-Colonial Diplomacy, 1948–54 |url=https://kclpure.kcl.ac.uk/ws/files/177598996/Stirring_Africa_towards_India_GUYOT_RECHARD_Publishedonline15July2022_GOLD_VoR_CC_BY_NC_ND.pdf |journal=The International History Review |volume=44 |issue=4 |pages=892–913 |doi=10.1080/07075332.2022.2093941 |s2cid=250598023 |issn=0707-5332}}</ref><ref name="Benegal">{{cite web | url=https://benegal.com/pant/apa.htm | title=Benegal | publisher=Benegal |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}</ref><ref name="Awaaz Magazine">{{cite web|url=http://www.awaazmagazine.com/index.php/component/k2/item/170-apa-pant-in-east-africa |work=Awaaz Magazine |date=1 November 2011 |accessdate=30 March 2015|title=Apa Pant in East Africa|url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150402125304/http://www.awaazmagazine.com/index.php/component/k2/item/170-apa-pant-in-east-africa |archivedate=2 April 2015 }}</ref> स्वभावाने तत्त्वज्ञ आणि अंतःकरणाने गूढवादी असलेल्या पंत यांनी [[भारत सरकार|भारत सरकारसाठी]] चाळीस वर्षांहून अधिक काळ व्यावसायिक मुत्सद्दी म्हणून सेवा बजावली. त्यांनी केन्या, युगांडा, [[टांगानिका]], [[झांझिबार]], [[उत्तर ऱ्होडेशिया]], [[दक्षिण ऱ्होडेशिया]], [[न्यासालँड]] आणि बेल्जियन वसाहत असलेल्या काँगो यांसारख्या विविध आफ्रिकन देशांमध्ये भारतीय आयुक्त म्हणून काम केले आणि त्यानंतर इंडोनेशिया, नॉर्वे, इजिप्त, युनायटेड किंगडम आणि इटली यांसारख्या देशांमध्ये भारताचे राजदूत म्हणून काम पाहिले. त्यांनी सिक्कीम राज्यामध्ये भारताचे राजकीय अधिकारी (पॉलिटिकल ऑफिसर) म्हणूनही काम केले.<ref name="Benegal" /> भारत सरकारने १९५४ मध्ये, समाजातील त्यांच्या योगदानाबद्दल त्यांना [[पद्मश्री पुरस्कार|पद्मश्री पुरस्काराने]] सन्मानित केले,<ref name="Padma Shri">{{cite web|url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |title=Padma Shri |publisher=Padma Shri |year=2015 |accessdate=11 November 2014 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |archivedate=15 October 2015 }}</ref> ज्यामुळे ते या पुरस्काराच्या पहिल्या मानकरींपैकी एक ठरले. ==जीवनचरित्र== आप्पासाहेब बाळासाहेब पंत यांचा जन्म ११ सप्टेंबर १९१२ रोजी<ref name="WMF Labs">{{cite web | url=http://tools.wmflabs.org/persondata/p/Apasaheb_Balasaheb_Pant | title=WMF Labs | publisher=WMF Labs |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}{{user-generated source|date=November 2021}}</ref> [[ब्रिटीश भारत|ब्रिटीश भारतातील]] औंध संस्थानाची राजधानी असलेल्या [[औंध]] येथे झाला (जे सध्या भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील [[सातारा]] शहराजवळ आहे). ते संस्थानाचे शासक [[भवानराव श्रीनिवासराव पंतप्रतिनिधी]]<ref name="Free Library">{{cite web | url=http://www.thefreelibrary.com/Shivaji+designs+for+stained-glass+windows%3A+the+art+of+Ervin+Bossanyi.-a0253862098 | title=Free Library | publisher=Free Library |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}</ref> यांचे दुसरे पुत्र होते.<ref name="Benegal" /> स्थानिक संस्थांमध्ये शालेय शिक्षण पूर्ण केल्यानंतर, त्यांनी [[मुंबई विद्यापीठ|मुंबई विद्यापीठातून]] पदवी (BA) पूर्ण केली आणि [[ब्रेसनोज कॉलेज, ऑक्सफर्ड]] येथे तत्त्वज्ञान, राजकारण आणि अर्थशास्त्र विषयांचा अभ्यास केला.<ref name="Awaaz Magazine" /><ref>{{Cite web|last=Bowers|first=John|author-link=John Bowers (lawyer)|date=2021-02-16|title=Principal's Blog: 16th February 2021|url=https://www.bnc.ox.ac.uk/about-brasenose/princblog/2361-principal-s-blog-16th-february-2021|access-date=2022-02-02|publisher=[[Brasenose College, Oxford]]}}</ref> त्यांनी लंडनमध्ये आपले शिक्षण सुरू ठेवले आणि [[लिंकन इन]] मधून बॅरिस्टर अॅट लॉ पूर्ण करून ते १९३७ मध्ये भारतात परतले, जेव्हा भारतीय स्वातंत्र्य चळवळीने वेग घेतला होता.<ref name="Benegal" /> पंत यांनी १९४२ मध्ये नलिनी देवी<ref>Gaurav Desai, [https://books.google.com/books?id=K9WrAgAAQBAJ&pg=PA75 Commerce with the Universe: Africa, India, and the Afrasian Imagination], p. 75</ref> यांच्याशी विवाह केला, ज्या एक वैद्यकीय डॉक्टर आणि रॉयल कॉलेज ऑफ सर्जन्सच्या फेलो होत्या. या दांपत्याला [[अदिती पंत]], अनिकेत आणि अवलोकिता अशी तीन मुले झाली.<ref name="Awaaz Magazine" /> वयाच्या ८० व्या वर्षी, ५ ऑक्टोबर १९९२ रोजी,<ref name="WMF Labs" /> वृद्धापकाळातील आजाराने त्यांचे निधन झाले.<ref name="Benegal" /> ==राजकीय आणि मुत्सद्दी कारकीर्द== पंत यांनी त्यांच्या राजकीय आणि मुत्सद्दी कारकीर्दीची सुरुवात १९४४ मध्ये औंध संस्थानाचे शिक्षण मंत्री म्हणून केली, जेव्हा त्यांचे वडील संस्थानाचे शासक होते.<ref name="Awaaz Magazine" /> त्यांचा हा कार्यकाळ एक वर्षाचा होता आणि या काळात तसेच त्यानंतरही, ते संस्थानाचे भारतीय संघराज्यात विलीनीकरण करण्यासंदर्भातील चर्चेत सहभागी होते.<ref name="Benegal" /> भारताच्या स्वातंत्र्यानंतर त्यांनी भारतीय परराष्ट्र सेवेत प्रवेश केला, त्यांची नियुक्ती आफ्रिकेत करण्यात आली आणि त्यांनी केन्या, युगांडा, टांगानिका, झांझिबार, उत्तर ऱ्होडेशिया, दक्षिण ऱ्होडेशिया, न्यासालँड आणि बेल्जियन वसाहत असलेल्या काँगोमध्ये काम केले.<ref name="Awaaz Magazine" /> १९५४ मध्ये, जेव्हा भारताचे चीनसोबतचे संबंध ताणलेले होते, तेव्हा त्यांची [[भारताचे परराष्ट्रमंत्री|परराष्ट्र व्यवहार मंत्रालयात]] विशेष कर्तव्य अधिकारी म्हणून नियुक्ती करण्यात आली.<ref name="Awaaz Magazine" /> १९५६ मध्ये [[अलिप्ततावादी चळवळ|अलिप्ततावादी चळवळीच्या]] स्थापनेसाठी झालेल्या [[आफ्रो-आशियाई परिषद|बांडुंग परिषदेत]] त्यांनी भारताचे प्रतिनिधित्व केले. त्यांनी [[तिबेट]], [[भूतान]] आणि [[सिक्कीम]] मधील मोहिमांचे प्रभारी अधिकारी म्हणूनही काम केले,<ref name="TH Library">{{cite web | url=http://www.thlib.org/static/reprints/bot/bot_1987_03_04.pdf | title=TH Library | publisher=TH Library |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}</ref> तसेच इंडोनेशिया (१९६१–६४), नॉर्वे (१९६४–६६), इजिप्त (१९६६–६९),<ref name="Middle East Institute">{{cite web | url=https://www.mei.edu/content/interview-indian-ambassador-ret-ranjit-gupta-cairo-egypt-%E2%80%94-first-posting-1965-1968 | title=Middle East Institute | publisher=Middle East Institute |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}</ref> युनायटेड किंगडम (१९६९–७२) आणि इटली (१९७२–७५) मध्ये राजदूत म्हणून कार्य केले.<ref name="Benegal" /><ref name="WMF Labs" /> ==साहित्यिक कारकीर्द== अप्पासाहेब पंत हे 'एन्ट्रप्रेन्योरशिप ऑफ स्पिरिट'चा गौरव करणाऱ्या आंतरराष्ट्रीय स्तरावरील टेम्पलटन पुरस्काराचे माजी परीक्षक होते.<ref name="Judge Templeton">{{cite web | url=https://www.templetonprize.org/judges.html | title=The Templeton Prize – Judges. Previous Judges | publisher=[[Templeton Foundation]] |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}</ref><ref name="Templeton About">{{cite web | url=https://www.templetonprize.org/abouttheprize.html | title=Templeton About | publisher=Templeton Foundation |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}</ref> त्यांनी आपल्या आयुष्याच्या उत्तरार्धात आठ पुस्तके प्रकाशित केली.<ref name="Awaaz Magazine" /><ref name="Benegal" /> {{Div col|colwidth=35em}} * सूर्य नमस्कार, अ‍ॅन एन्शंट इंडियन एक्सरसाइज* (१९७०)<ref name="Surya Namaskar, an Ancient Indian Exercise">{{cite book | url=http://www.abebooks.de/servlet/BookDetailsPL?bi=12680507655&searchurl=afn_sr%3DZANOXDE%26ph%3D2%26an%3DPant+Apa | title=Surya Namaskar, an Ancient Indian Exercise | publisher=Sangam Books | author=Apa Pant | year=1970 | isbn=9788125013877}}</ref> * टुवर्ड्स सोशालिस्ट ट्रान्सफॉर्मेशन ऑफ इंडियन इकॉनॉमी (१९७३)<ref name="Towards Socialist Transformation of Indian Economy">{{cite book | url=http://www.abebooks.de/servlet/BookDetailsPL?bi=1351284551&searchurl=afn_sr%3DZANOXDE%26ph%3D2%26an%3DPant+Apa | title=Towards Socialist Transformation of Indian Economy | publisher=Humanities Press |author1=Bhuleshkar, Ashok V. |author2=Pant, Apa B. | year=1973}}</ref> * अ मोमेंट इन टाईम (१९७४)<ref name="A Moment in Time">{{cite book | url=http://www.abebooks.de/servlet/BookDetailsPL?bi=15385243793&searchurl=afn_sr%3DZANOXDE%26ph%3D2%26an%3DPant+Apa | title=A Moment in Time | publisher=Hodder & Stoughton Ltd | author=Pant, Apa B. | year=1974 | location=United Kingdom | isbn=9780340147900}}</ref> * मंडला: अ‍ॅन अवेकनिंग (१९७६)<ref name="Mandala: An Awakening">{{cite book | title=Mandala: An Awakening | publisher=Sangam Books | author=Apa B. Pant | year=1976 | pages=218 | isbn=978-0861310630}}</ref> * सर्व्हायव्हल ऑफ द इंडिव्हिज्युअल (१९८३)<ref name="Survival of the Individual">{{cite book | title=Survival of the Individual | publisher=Sangam Books | author=Apa Pant | year=1983 | isbn=9780861314003| oclc=13215863 }}</ref> * अनडिप्लोमॅटिक इन्सिडेंट्सb(१९८७)<ref name="Undiplomatic Incidents">{{cite book | url=http://www.abebooks.de/servlet/BookDetailsPL?bi=14345842069&searchurl=afn_sr%3DZANOXDE%26ph%3D2%26an%3DPant+Apa | title=Undiplomatic Incidents | publisher=Majestic Books | author=Pant Apa B. | year=1987 | isbn=9780861316908}}</ref> * अ‍ॅन अनयुज्युअल राजा – महात्मा गांधी अँड द औंध एक्सपेरिमेंट (१९८९)<ref name="An Unusual Raja Mahatma Gandhi and the Aundh Experiment">{{cite book | url=http://www.abebooks.de/servlet/BookDetailsPL?bi=911371786&searchurl=afn_sr%3DZANOXDE%26ph%3D2%26an%3DPant+Apa | title=An Unusual Raja Mahatma Gandhi and the Aundh Experiment | publisher=Oscar Publications | author=Apa Pant | year=1989 | isbn=9780861317523}}</ref> * अ‍ॅन एक्सटेंडेड फॅमिली ऑफ फेलो पिल्ग्रिम्स (१९९०)<ref name="An Extended Family or Fellow Pilgrims">{{cite book | url=http://www.abebooks.de/servlet/BookDetailsPL?bi=98674992&searchurl=afn_sr%3DZANOXDE%26ph%3D2%26an%3DPant+Apa | title=An Extended Family or Fellow Pilgrims | publisher=Oscar Publications | author=Apa Pant | year=1990 | isbn=9780863111099}}</ref> {{div col end}} ==पुरस्कार== १९५४ मध्ये, समाजातील त्यांच्या योगदानाबद्दल त्यांना पद्मश्री या चौथ्या सर्वोच्च भारतीय नागरी पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले, ज्यामुळे ते या पुरस्काराच्या पहिल्या मानकरींपैकी एक ठरले. == संदर्भ == {{संदर्भ यादी}} [[वर्ग:नागरी सेवेतील पद्मश्री पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:इ.स. १९१२ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९९२ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] sgbplmbddsf1aebmrq0cgcgsu29pp52 2683242 2683201 2026-05-08T00:46:07Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2683242 wikitext text/x-wiki {{निर्माणाधीन}} {{माहिती संचिका}} '''अप्पासाहेब पंत''' (१९१२-१९९२), ज्यांना '''आपा पंत''',<ref>see for instance declassified file no. 7(4)-P, 1955 at the National Archives of India, available on line via https://www.abhilekh-patal.in/</ref> '''अप्पा पंत''', '''अप्पा साहेब पंत''', '''अप्पासाहेब बाळासाहेब पंत''' तसेच '''परशुराम-राव पंत''' (परशुराम हे त्यांचे प्रथम नाव) म्हणूनही ओळखले जाते, हे एक भारतीय मुत्सद्दी, [[औंध संस्थान|औंध संस्थानचे]] राजकुमार, [[गांधीवादी]], लेखक आणि [[स्वातंत्र्यसैनिक|भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक]] होते.<ref>{{Cite journal |last=Guyot-Réchard |first=Bérénice |date=2022 |title=Stirring Africa towards India: Apa Pant and the Making of Post-Colonial Diplomacy, 1948–54 |url=https://kclpure.kcl.ac.uk/ws/files/177598996/Stirring_Africa_towards_India_GUYOT_RECHARD_Publishedonline15July2022_GOLD_VoR_CC_BY_NC_ND.pdf |journal=The International History Review |volume=44 |issue=4 |pages=892–913 |doi=10.1080/07075332.2022.2093941 |s2cid=250598023 |issn=0707-5332}}</ref><ref name="Benegal">{{cite web | url=https://benegal.com/pant/apa.htm | title=Benegal | publisher=Benegal |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}</ref><ref name="Awaaz Magazine">{{cite web|url=http://www.awaazmagazine.com/index.php/component/k2/item/170-apa-pant-in-east-africa |work=Awaaz Magazine |date=1 November 2011 |accessdate=30 March 2015|title=Apa Pant in East Africa|url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150402125304/http://www.awaazmagazine.com/index.php/component/k2/item/170-apa-pant-in-east-africa |archivedate=2 April 2015 }}</ref> स्वभावाने तत्त्वज्ञ आणि अंतःकरणाने गूढवादी असलेल्या पंत यांनी [[भारत सरकार|भारत सरकारसाठी]] चाळीस वर्षांहून अधिक काळ व्यावसायिक मुत्सद्दी म्हणून सेवा बजावली. त्यांनी केन्या, युगांडा, [[टांगानिका]], [[झांझिबार]], [[उत्तर ऱ्होडेशिया]], [[दक्षिण ऱ्होडेशिया]], [[न्यासालँड]] आणि बेल्जियन वसाहत असलेल्या काँगो यांसारख्या विविध आफ्रिकन देशांमध्ये भारतीय आयुक्त म्हणून काम केले आणि त्यानंतर इंडोनेशिया, नॉर्वे, इजिप्त, युनायटेड किंगडम आणि इटली यांसारख्या देशांमध्ये भारताचे राजदूत म्हणून काम पाहिले. त्यांनी सिक्कीम राज्यामध्ये भारताचे राजकीय अधिकारी (पॉलिटिकल ऑफिसर) म्हणूनही काम केले.<ref name="Benegal" /> भारत सरकारने १९५४ मध्ये, समाजातील त्यांच्या योगदानाबद्दल त्यांना [[पद्मश्री पुरस्कार|पद्मश्री पुरस्काराने]] सन्मानित केले,<ref name="Padma Shri">{{cite web|url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |title=Padma Shri |publisher=Padma Shri |year=2015 |accessdate=11 November 2014 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |archivedate=15 October 2015 }}</ref> ज्यामुळे ते या पुरस्काराच्या पहिल्या मानकरींपैकी एक ठरले. ==जीवनचरित्र== आप्पासाहेब बाळासाहेब पंत यांचा जन्म ११ सप्टेंबर १९१२ रोजी<ref name="WMF Labs">{{cite web | url=http://tools.wmflabs.org/persondata/p/Apasaheb_Balasaheb_Pant | title=WMF Labs | publisher=WMF Labs |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}{{user-generated source|date=November 2021}}</ref> [[ब्रिटीश भारत|ब्रिटीश भारतातील]] औंध संस्थानाची राजधानी असलेल्या [[औंध]] येथे झाला (जे सध्या भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील [[सातारा]] शहराजवळ आहे). ते संस्थानाचे शासक [[भवानराव श्रीनिवासराव पंतप्रतिनिधी]]<ref name="Free Library">{{cite web | url=http://www.thefreelibrary.com/Shivaji+designs+for+stained-glass+windows%3A+the+art+of+Ervin+Bossanyi.-a0253862098 | title=Free Library | publisher=Free Library |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}</ref> यांचे दुसरे पुत्र होते.<ref name="Benegal" /> स्थानिक संस्थांमध्ये शालेय शिक्षण पूर्ण केल्यानंतर, त्यांनी [[मुंबई विद्यापीठ|मुंबई विद्यापीठातून]] पदवी (BA) पूर्ण केली आणि [[ब्रेसनोज कॉलेज, ऑक्सफर्ड]] येथे तत्त्वज्ञान, राजकारण आणि अर्थशास्त्र विषयांचा अभ्यास केला.<ref name="Awaaz Magazine" /><ref>{{Cite web|last=Bowers|first=John|author-link=John Bowers (lawyer)|date=2021-02-16|title=Principal's Blog: 16th February 2021|url=https://www.bnc.ox.ac.uk/about-brasenose/princblog/2361-principal-s-blog-16th-february-2021|access-date=2022-02-02|publisher=[[Brasenose College, Oxford]]}}</ref> त्यांनी लंडनमध्ये आपले शिक्षण सुरू ठेवले आणि [[लिंकन इन]] मधून बॅरिस्टर अॅट लॉ पूर्ण करून ते १९३७ मध्ये भारतात परतले, जेव्हा भारतीय स्वातंत्र्य चळवळीने वेग घेतला होता.<ref name="Benegal" /> पंत यांनी १९४२ मध्ये नलिनी देवी<ref>Gaurav Desai, [https://books.google.com/books?id=K9WrAgAAQBAJ&pg=PA75 Commerce with the Universe: Africa, India, and the Afrasian Imagination], p. 75</ref> यांच्याशी विवाह केला, ज्या एक वैद्यकीय डॉक्टर आणि रॉयल कॉलेज ऑफ सर्जन्सच्या फेलो होत्या. या दांपत्याला [[अदिती पंत]], अनिकेत आणि अवलोकिता अशी तीन मुले झाली.<ref name="Awaaz Magazine" /> वयाच्या ८० व्या वर्षी, ५ ऑक्टोबर १९९२ रोजी,<ref name="WMF Labs" /> वृद्धापकाळातील आजाराने त्यांचे निधन झाले.<ref name="Benegal" /> ==राजकीय आणि मुत्सद्दी कारकीर्द== पंत यांनी त्यांच्या राजकीय आणि मुत्सद्दी कारकीर्दीची सुरुवात १९४४ मध्ये औंध संस्थानाचे शिक्षण मंत्री म्हणून केली, जेव्हा त्यांचे वडील संस्थानाचे शासक होते.<ref name="Awaaz Magazine" /> त्यांचा हा कार्यकाळ एक वर्षाचा होता आणि या काळात तसेच त्यानंतरही, ते संस्थानाचे भारतीय संघराज्यात विलीनीकरण करण्यासंदर्भातील चर्चेत सहभागी होते.<ref name="Benegal" /> भारताच्या स्वातंत्र्यानंतर त्यांनी भारतीय परराष्ट्र सेवेत प्रवेश केला, त्यांची नियुक्ती आफ्रिकेत करण्यात आली आणि त्यांनी केन्या, युगांडा, टांगानिका, झांझिबार, उत्तर ऱ्होडेशिया, दक्षिण ऱ्होडेशिया, न्यासालँड आणि बेल्जियन वसाहत असलेल्या काँगोमध्ये काम केले.<ref name="Awaaz Magazine" /> १९५४ मध्ये, जेव्हा भारताचे चीनसोबतचे संबंध ताणलेले होते, तेव्हा त्यांची [[भारताचे परराष्ट्रमंत्री|परराष्ट्र व्यवहार मंत्रालयात]] विशेष कर्तव्य अधिकारी म्हणून नियुक्ती करण्यात आली.<ref name="Awaaz Magazine" /> १९५६ मध्ये [[अलिप्ततावादी चळवळ|अलिप्ततावादी चळवळीच्या]] स्थापनेसाठी झालेल्या [[आफ्रो-आशियाई परिषद|बांडुंग परिषदेत]] त्यांनी भारताचे प्रतिनिधित्व केले. त्यांनी [[तिबेट]], [[भूतान]] आणि [[सिक्कीम]] मधील मोहिमांचे प्रभारी अधिकारी म्हणूनही काम केले,<ref name="TH Library">{{cite web | url=http://www.thlib.org/static/reprints/bot/bot_1987_03_04.pdf | title=TH Library | publisher=TH Library | year=2015 | accessdate=30 March 2015 | archive-date=2016-03-04 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160304200838/http://www.thlib.org/static/reprints/bot/bot_1987_03_04.pdf | url-status=dead }}</ref> तसेच इंडोनेशिया (१९६१–६४), नॉर्वे (१९६४–६६), इजिप्त (१९६६–६९),<ref name="Middle East Institute">{{cite web | url=https://www.mei.edu/content/interview-indian-ambassador-ret-ranjit-gupta-cairo-egypt-%E2%80%94-first-posting-1965-1968 | title=Middle East Institute | publisher=Middle East Institute |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}</ref> युनायटेड किंगडम (१९६९–७२) आणि इटली (१९७२–७५) मध्ये राजदूत म्हणून कार्य केले.<ref name="Benegal" /><ref name="WMF Labs" /> ==साहित्यिक कारकीर्द== अप्पासाहेब पंत हे 'एन्ट्रप्रेन्योरशिप ऑफ स्पिरिट'चा गौरव करणाऱ्या आंतरराष्ट्रीय स्तरावरील टेम्पलटन पुरस्काराचे माजी परीक्षक होते.<ref name="Judge Templeton">{{cite web | url=https://www.templetonprize.org/judges.html | title=The Templeton Prize – Judges. Previous Judges | publisher=[[Templeton Foundation]] |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}</ref><ref name="Templeton About">{{cite web | url=https://www.templetonprize.org/abouttheprize.html | title=Templeton About | publisher=Templeton Foundation |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}</ref> त्यांनी आपल्या आयुष्याच्या उत्तरार्धात आठ पुस्तके प्रकाशित केली.<ref name="Awaaz Magazine" /><ref name="Benegal" /> {{Div col|colwidth=35em}} * सूर्य नमस्कार, अ‍ॅन एन्शंट इंडियन एक्सरसाइज* (१९७०)<ref name="Surya Namaskar, an Ancient Indian Exercise">{{cite book | url=http://www.abebooks.de/servlet/BookDetailsPL?bi=12680507655&searchurl=afn_sr%3DZANOXDE%26ph%3D2%26an%3DPant+Apa | title=Surya Namaskar, an Ancient Indian Exercise | publisher=Sangam Books | author=Apa Pant | year=1970 | isbn=9788125013877}}</ref> * टुवर्ड्स सोशालिस्ट ट्रान्सफॉर्मेशन ऑफ इंडियन इकॉनॉमी (१९७३)<ref name="Towards Socialist Transformation of Indian Economy">{{cite book | url=http://www.abebooks.de/servlet/BookDetailsPL?bi=1351284551&searchurl=afn_sr%3DZANOXDE%26ph%3D2%26an%3DPant+Apa | title=Towards Socialist Transformation of Indian Economy | publisher=Humanities Press |author1=Bhuleshkar, Ashok V. |author2=Pant, Apa B. | year=1973}}</ref> * अ मोमेंट इन टाईम (१९७४)<ref name="A Moment in Time">{{cite book | url=http://www.abebooks.de/servlet/BookDetailsPL?bi=15385243793&searchurl=afn_sr%3DZANOXDE%26ph%3D2%26an%3DPant+Apa | title=A Moment in Time | publisher=Hodder & Stoughton Ltd | author=Pant, Apa B. | year=1974 | location=United Kingdom | isbn=9780340147900}}</ref> * मंडला: अ‍ॅन अवेकनिंग (१९७६)<ref name="Mandala: An Awakening">{{cite book | title=Mandala: An Awakening | publisher=Sangam Books | author=Apa B. Pant | year=1976 | pages=218 | isbn=978-0861310630}}</ref> * सर्व्हायव्हल ऑफ द इंडिव्हिज्युअल (१९८३)<ref name="Survival of the Individual">{{cite book | title=Survival of the Individual | publisher=Sangam Books | author=Apa Pant | year=1983 | isbn=9780861314003| oclc=13215863 }}</ref> * अनडिप्लोमॅटिक इन्सिडेंट्सb(१९८७)<ref name="Undiplomatic Incidents">{{cite book | url=http://www.abebooks.de/servlet/BookDetailsPL?bi=14345842069&searchurl=afn_sr%3DZANOXDE%26ph%3D2%26an%3DPant+Apa | title=Undiplomatic Incidents | publisher=Majestic Books | author=Pant Apa B. | year=1987 | isbn=9780861316908}}</ref> * अ‍ॅन अनयुज्युअल राजा – महात्मा गांधी अँड द औंध एक्सपेरिमेंट (१९८९)<ref name="An Unusual Raja Mahatma Gandhi and the Aundh Experiment">{{cite book | url=http://www.abebooks.de/servlet/BookDetailsPL?bi=911371786&searchurl=afn_sr%3DZANOXDE%26ph%3D2%26an%3DPant+Apa | title=An Unusual Raja Mahatma Gandhi and the Aundh Experiment | publisher=Oscar Publications | author=Apa Pant | year=1989 | isbn=9780861317523}}</ref> * अ‍ॅन एक्सटेंडेड फॅमिली ऑफ फेलो पिल्ग्रिम्स (१९९०)<ref name="An Extended Family or Fellow Pilgrims">{{cite book | url=http://www.abebooks.de/servlet/BookDetailsPL?bi=98674992&searchurl=afn_sr%3DZANOXDE%26ph%3D2%26an%3DPant+Apa | title=An Extended Family or Fellow Pilgrims | publisher=Oscar Publications | author=Apa Pant | year=1990 | isbn=9780863111099}}</ref> {{div col end}} ==पुरस्कार== १९५४ मध्ये, समाजातील त्यांच्या योगदानाबद्दल त्यांना पद्मश्री या चौथ्या सर्वोच्च भारतीय नागरी पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले, ज्यामुळे ते या पुरस्काराच्या पहिल्या मानकरींपैकी एक ठरले. == संदर्भ == {{संदर्भ यादी}} [[वर्ग:नागरी सेवेतील पद्मश्री पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:इ.स. १९१२ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९९२ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] 0wlbn51jnsh4194r7lnw61ssai4i0fh 2683320 2683242 2026-05-08T11:24:13Z संतोष गोरे 135680 2683320 wikitext text/x-wiki {{निर्माणाधीन}} {{माहिती संचिका}} '''अप्पासाहेब पंत''' (१९१२-१९९२), ज्यांना '''आपा पंत''',<ref>see for instance declassified file no. 7(4)-P, 1955 at the National Archives of India, available on line via https://www.abhilekh-patal.in/</ref> '''अप्पा पंत''', '''अप्पा साहेब पंत''', '''अप्पासाहेब बाळासाहेब पंत''' तसेच '''परशुराम-राव पंत''' (परशुराम हे त्यांचे प्रथम नाव) म्हणूनही ओळखले जाते, हे एक भारतीय मुत्सद्दी, [[औंध संस्थान|औंध संस्थानचे]] राजकुमार, [[गांधीवादी]], लेखक आणि [[स्वातंत्र्यसैनिक|भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक]] होते.<ref>{{Cite journal |last=Guyot-Réchard |first=Bérénice |date=2022 |title=Stirring Africa towards India: Apa Pant and the Making of Post-Colonial Diplomacy, 1948–54 |url=https://kclpure.kcl.ac.uk/ws/files/177598996/Stirring_Africa_towards_India_GUYOT_RECHARD_Publishedonline15July2022_GOLD_VoR_CC_BY_NC_ND.pdf |journal=The International History Review |volume=44 |issue=4 |pages=892–913 |doi=10.1080/07075332.2022.2093941 |s2cid=250598023 |issn=0707-5332}}</ref><ref name="Benegal">{{cite web | url=https://benegal.com/pant/apa.htm | title=Benegal | publisher=Benegal |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}</ref><ref name="Awaaz Magazine">{{cite web|url=http://www.awaazmagazine.com/index.php/component/k2/item/170-apa-pant-in-east-africa |work=Awaaz Magazine |date=1 November 2011 |accessdate=30 March 2015|title=Apa Pant in East Africa|url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150402125304/http://www.awaazmagazine.com/index.php/component/k2/item/170-apa-pant-in-east-africa |archivedate=2 April 2015 }}</ref> स्वभावाने तत्त्वज्ञ आणि अंतःकरणाने गूढवादी असलेल्या पंत यांनी [[भारत सरकार|भारत सरकारसाठी]] चाळीस वर्षांहून अधिक काळ व्यावसायिक मुत्सद्दी म्हणून सेवा बजावली. त्यांनी केन्या, युगांडा, [[टांगानिका]], [[झांझिबार]], [[उत्तर ऱ्होडेशिया]], [[दक्षिण ऱ्होडेशिया]], [[न्यासालँड]] आणि बेल्जियन वसाहत असलेल्या काँगो यांसारख्या विविध आफ्रिकन देशांमध्ये भारतीय आयुक्त म्हणून काम केले आणि त्यानंतर इंडोनेशिया, नॉर्वे, इजिप्त, युनायटेड किंगडम आणि इटली यांसारख्या देशांमध्ये भारताचे राजदूत म्हणून काम पाहिले. त्यांनी सिक्कीम राज्यामध्ये भारताचे राजकीय अधिकारी (पॉलिटिकल ऑफिसर) म्हणूनही काम केले.<ref name="Benegal" /> भारत सरकारने १९५४ मध्ये, समाजातील त्यांच्या योगदानाबद्दल त्यांना [[पद्मश्री पुरस्कार|पद्मश्री पुरस्काराने]] सन्मानित केले,<ref name="Padma Shri">{{cite web|url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |title=Padma Shri |publisher=Padma Shri |year=2015 |accessdate=11 November 2014 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |archivedate=15 October 2015 }}</ref> ज्यामुळे ते या पुरस्काराच्या पहिल्या मानकरींपैकी एक ठरले. ==जीवनचरित्र== आप्पासाहेब बाळासाहेब पंत यांचा जन्म ११ सप्टेंबर १९१२ रोजी<ref name="WMF Labs">{{cite web | url=http://tools.wmflabs.org/persondata/p/Apasaheb_Balasaheb_Pant | title=WMF Labs | publisher=WMF Labs |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}{{user-generated source|date=November 2021}}</ref> [[ब्रिटीश भारत|ब्रिटीश भारतातील]] औंध संस्थानाची राजधानी असलेल्या [[औंध]] येथे झाला (जे सध्या भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील [[सातारा]] शहराजवळ आहे). ते संस्थानाचे शासक [[भवानराव श्रीनिवासराव पंतप्रतिनिधी]]<ref name="Free Library">{{cite web | url=http://www.thefreelibrary.com/Shivaji+designs+for+stained-glass+windows%3A+the+art+of+Ervin+Bossanyi.-a0253862098 | title=Free Library | publisher=Free Library |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}</ref> यांचे दुसरे पुत्र होते.<ref name="Benegal" /> स्थानिक संस्थांमध्ये शालेय शिक्षण पूर्ण केल्यानंतर, त्यांनी [[मुंबई विद्यापीठ|मुंबई विद्यापीठातून]] पदवी (BA) पूर्ण केली आणि [[ब्रेसनोज कॉलेज, ऑक्सफर्ड]] येथे तत्त्वज्ञान, राजकारण आणि अर्थशास्त्र विषयांचा अभ्यास केला.<ref name="Awaaz Magazine" /><ref>{{Cite web|last=Bowers|first=John|author-link=John Bowers (lawyer)|date=2021-02-16|title=Principal's Blog: 16th February 2021|url=https://www.bnc.ox.ac.uk/about-brasenose/princblog/2361-principal-s-blog-16th-february-2021|access-date=2022-02-02|publisher=[[Brasenose College, Oxford]]}}</ref> त्यांनी लंडनमध्ये आपले शिक्षण सुरू ठेवले आणि [[लिंकन इन]] मधून बॅरिस्टर अॅट लॉ पूर्ण करून ते १९३७ मध्ये भारतात परतले, जेव्हा भारतीय स्वातंत्र्य चळवळीने वेग घेतला होता.<ref name="Benegal" /> पंत यांनी १९४२ मध्ये नलिनी देवी<ref>Gaurav Desai, [https://books.google.com/books?id=K9WrAgAAQBAJ&pg=PA75 Commerce with the Universe: Africa, India, and the Afrasian Imagination], p. 75</ref> यांच्याशी विवाह केला, ज्या एक वैद्यकीय डॉक्टर आणि रॉयल कॉलेज ऑफ सर्जन्सच्या फेलो होत्या. या दांपत्याला [[अदिती पंत]], अनिकेत आणि अवलोकिता अशी तीन मुले झाली.<ref name="Awaaz Magazine" /> वयाच्या ८० व्या वर्षी, ५ ऑक्टोबर १९९२ रोजी,<ref name="WMF Labs" /> वृद्धापकाळातील आजाराने त्यांचे निधन झाले.<ref name="Benegal" /> ==राजकीय आणि मुत्सद्दी कारकीर्द== पंत यांनी त्यांच्या राजकीय आणि मुत्सद्दी कारकीर्दीची सुरुवात १९४४ मध्ये औंध संस्थानाचे शिक्षण मंत्री म्हणून केली, जेव्हा त्यांचे वडील संस्थानाचे शासक होते.<ref name="Awaaz Magazine" /> त्यांचा हा कार्यकाळ एक वर्षाचा होता आणि या काळात तसेच त्यानंतरही, ते संस्थानाचे भारतीय संघराज्यात विलीनीकरण करण्यासंदर्भातील चर्चेत सहभागी होते.<ref name="Benegal" /> भारताच्या स्वातंत्र्यानंतर त्यांनी भारतीय परराष्ट्र सेवेत प्रवेश केला, त्यांची नियुक्ती आफ्रिकेत करण्यात आली आणि त्यांनी केन्या, युगांडा, टांगानिका, झांझिबार, उत्तर ऱ्होडेशिया, दक्षिण ऱ्होडेशिया, न्यासालँड आणि बेल्जियन वसाहत असलेल्या काँगोमध्ये काम केले.<ref name="Awaaz Magazine" /> १९५४ मध्ये, जेव्हा भारताचे चीनसोबतचे संबंध ताणलेले होते, तेव्हा त्यांची [[भारताचे परराष्ट्रमंत्री|परराष्ट्र व्यवहार मंत्रालयात]] विशेष कर्तव्य अधिकारी म्हणून नियुक्ती करण्यात आली.<ref name="Awaaz Magazine" /> १९५६ मध्ये [[अलिप्ततावादी चळवळ|अलिप्ततावादी चळवळीच्या]] स्थापनेसाठी झालेल्या [[आफ्रो-आशियाई परिषद|बांडुंग परिषदेत]] त्यांनी भारताचे प्रतिनिधित्व केले. त्यांनी [[तिबेट]], [[भूतान]] आणि [[सिक्कीम]] मधील मोहिमांचे प्रभारी अधिकारी म्हणूनही काम केले,<ref name="TH Library">{{cite web | url=http://www.thlib.org/static/reprints/bot/bot_1987_03_04.pdf | title=TH Library | publisher=TH Library | year=2015 | accessdate=30 March 2015 | archive-date=2016-03-04 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160304200838/http://www.thlib.org/static/reprints/bot/bot_1987_03_04.pdf | url-status=dead }}</ref> तसेच इंडोनेशिया (१९६१–६४), नॉर्वे (१९६४–६६), इजिप्त (१९६६–६९),<ref name="Middle East Institute">{{cite web | url=https://www.mei.edu/content/interview-indian-ambassador-ret-ranjit-gupta-cairo-egypt-%E2%80%94-first-posting-1965-1968 | title=Middle East Institute | publisher=Middle East Institute |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}</ref> युनायटेड किंगडम (१९६९–७२) आणि इटली (१९७२–७५) मध्ये राजदूत म्हणून कार्य केले.<ref name="Benegal" /><ref name="WMF Labs" /> ==साहित्यिक कारकीर्द== अप्पासाहेब पंत हे 'एन्ट्रप्रेन्योरशिप ऑफ स्पिरिट'चा गौरव करणाऱ्या आंतरराष्ट्रीय स्तरावरील टेम्पलटन पुरस्काराचे माजी परीक्षक होते.<ref name="Judge Templeton">{{cite web | url=https://www.templetonprize.org/judges.html | title=The Templeton Prize – Judges. Previous Judges | publisher=[[Templeton Foundation]] |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}</ref><ref name="Templeton About">{{cite web | url=https://www.templetonprize.org/abouttheprize.html | title=Templeton About | publisher=Templeton Foundation |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}</ref> त्यांनी आपल्या आयुष्याच्या उत्तरार्धात आठ पुस्तके प्रकाशित केली.<ref name="Awaaz Magazine" /><ref name="Benegal" /> {{Div col|colwidth=35em}} * सूर्य नमस्कार, अ‍ॅन एन्शंट इंडियन एक्सरसाइज* (१९७०)<ref name="Surya Namaskar, an Ancient Indian Exercise">{{cite book | url=http://www.abebooks.de/servlet/BookDetailsPL?bi=12680507655&searchurl=afn_sr%3DZANOXDE%26ph%3D2%26an%3DPant+Apa | title=Surya Namaskar, an Ancient Indian Exercise | publisher=Sangam Books | author=Apa Pant | year=1970 | isbn=9788125013877}}</ref> * टुवर्ड्स सोशालिस्ट ट्रान्सफॉर्मेशन ऑफ इंडियन इकॉनॉमी (१९७३)<ref name="Towards Socialist Transformation of Indian Economy">{{cite book | url=http://www.abebooks.de/servlet/BookDetailsPL?bi=1351284551&searchurl=afn_sr%3DZANOXDE%26ph%3D2%26an%3DPant+Apa | title=Towards Socialist Transformation of Indian Economy | publisher=Humanities Press |author1=Bhuleshkar, Ashok V. |author2=Pant, Apa B. | year=1973}}</ref> * अ मोमेंट इन टाईम (१९७४)<ref name="A Moment in Time">{{cite book | url=http://www.abebooks.de/servlet/BookDetailsPL?bi=15385243793&searchurl=afn_sr%3DZANOXDE%26ph%3D2%26an%3DPant+Apa | title=A Moment in Time | publisher=Hodder & Stoughton Ltd | author=Pant, Apa B. | year=1974 | location=United Kingdom | isbn=9780340147900}}</ref> * मंडला: अ‍ॅन अवेकनिंग (१९७६)<ref name="Mandala: An Awakening">{{cite book | title=Mandala: An Awakening | publisher=Sangam Books | author=Apa B. Pant | year=1976 | pages=218 | isbn=978-0861310630}}</ref> * सर्व्हायव्हल ऑफ द इंडिव्हिज्युअल (१९८३)<ref name="Survival of the Individual">{{cite book | title=Survival of the Individual | publisher=Sangam Books | author=Apa Pant | year=1983 | isbn=9780861314003| oclc=13215863 }}</ref> * अनडिप्लोमॅटिक इन्सिडेंट्सb(१९८७)<ref name="Undiplomatic Incidents">{{cite book | url=http://www.abebooks.de/servlet/BookDetailsPL?bi=14345842069&searchurl=afn_sr%3DZANOXDE%26ph%3D2%26an%3DPant+Apa | title=Undiplomatic Incidents | publisher=Majestic Books | author=Pant Apa B. | year=1987 | isbn=9780861316908}}</ref> * अ‍ॅन अनयुज्युअल राजा – महात्मा गांधी अँड द औंध एक्सपेरिमेंट (१९८९)<ref name="An Unusual Raja Mahatma Gandhi and the Aundh Experiment">{{cite book | url=http://www.abebooks.de/servlet/BookDetailsPL?bi=911371786&searchurl=afn_sr%3DZANOXDE%26ph%3D2%26an%3DPant+Apa | title=An Unusual Raja Mahatma Gandhi and the Aundh Experiment | publisher=Oscar Publications | author=Apa Pant | year=1989 | isbn=9780861317523}}</ref> * अ‍ॅन एक्सटेंडेड फॅमिली ऑफ फेलो पिल्ग्रिम्स (१९९०)<ref name="An Extended Family or Fellow Pilgrims">{{cite book | url=http://www.abebooks.de/servlet/BookDetailsPL?bi=98674992&searchurl=afn_sr%3DZANOXDE%26ph%3D2%26an%3DPant+Apa | title=An Extended Family or Fellow Pilgrims | publisher=Oscar Publications | author=Apa Pant | year=1990 | isbn=9780863111099}}</ref> {{div col end}} ==पुरस्कार== १९५४ मध्ये, समाजातील त्यांच्या योगदानाबद्दल त्यांना पद्मश्री या चौथ्या सर्वोच्च भारतीय नागरी पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले, ज्यामुळे ते या पुरस्काराच्या पहिल्या मानकरींपैकी एक ठरले. == संदर्भ == {{संदर्भ यादी}} {{DEFAULTSORT: पंत, अप्पासाहेब बाळासाहेब}} [[वर्ग:नागरी सेवेतील पद्मश्री पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:इ.स. १९१२ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९९२ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] dbexp5f9caki4hv4t0gpck17snp0nok 2683323 2683320 2026-05-08T11:30:05Z संतोष गोरे 135680 2683323 wikitext text/x-wiki {{निर्माणाधीन}} {{माहिती संचिका}} '''अप्पासाहेब पंत''' (१९१२-१९९२), ज्यांना '''आपा पंत''',<ref>see for instance declassified file no. 7(4)-P, 1955 at the National Archives of India, available on line via https://www.abhilekh-patal.in/</ref> '''अप्पा पंत''', '''अप्पा साहेब पंत''', '''अप्पासाहेब बाळासाहेब पंत''' तसेच '''परशुराम-राव पंत''' (परशुराम हे त्यांचे प्रथम नाव) म्हणूनही ओळखले जाते, हे एक भारतीय मुत्सद्दी, [[औंध संस्थान|औंध संस्थानचे]] राजकुमार, [[गांधीवादी]], लेखक आणि [[स्वातंत्र्यसैनिक|भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक]] होते.<ref>{{Cite journal |last=Guyot-Réchard |first=Bérénice |date=2022 |title=Stirring Africa towards India: Apa Pant and the Making of Post-Colonial Diplomacy, 1948–54 |url=https://kclpure.kcl.ac.uk/ws/files/177598996/Stirring_Africa_towards_India_GUYOT_RECHARD_Publishedonline15July2022_GOLD_VoR_CC_BY_NC_ND.pdf |journal=The International History Review |volume=44 |issue=4 |pages=892–913 |doi=10.1080/07075332.2022.2093941 |s2cid=250598023 |issn=0707-5332}}</ref><ref name="Benegal">{{cite web | url=https://benegal.com/pant/apa.htm | title=Benegal | publisher=Benegal |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}</ref><ref name="Awaaz Magazine">{{cite web|url=http://www.awaazmagazine.com/index.php/component/k2/item/170-apa-pant-in-east-africa |work=Awaaz Magazine |date=1 November 2011 |accessdate=30 March 2015|title=Apa Pant in East Africa|url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150402125304/http://www.awaazmagazine.com/index.php/component/k2/item/170-apa-pant-in-east-africa |archivedate=2 April 2015 }}</ref> स्वभावाने तत्त्वज्ञ आणि अंतःकरणाने गूढवादी असलेल्या पंत यांनी [[भारत सरकार|भारत सरकारसाठी]] चाळीस वर्षांहून अधिक काळ व्यावसायिक मुत्सद्दी म्हणून सेवा बजावली. त्यांनी केन्या, युगांडा, [[टांगानिका]], [[झांझिबार]], [[उत्तर ऱ्होडेशिया]], [[दक्षिण ऱ्होडेशिया]], [[न्यासालँड]] आणि बेल्जियन वसाहत असलेल्या काँगो यांसारख्या विविध आफ्रिकन देशांमध्ये भारतीय आयुक्त म्हणून काम केले आणि त्यानंतर इंडोनेशिया, नॉर्वे, इजिप्त, युनायटेड किंगडम आणि इटली यांसारख्या देशांमध्ये भारताचे राजदूत म्हणून काम पाहिले. त्यांनी सिक्कीम राज्यामध्ये भारताचे राजकीय अधिकारी (पॉलिटिकल ऑफिसर) म्हणूनही काम केले.<ref name="Benegal" /> भारत सरकारने १९५४ मध्ये, समाजातील त्यांच्या योगदानाबद्दल त्यांना [[पद्मश्री पुरस्कार|पद्मश्री पुरस्काराने]] सन्मानित केले,<ref name="Padma Shri">{{cite web|url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |title=Padma Shri |publisher=Padma Shri |year=2015 |accessdate=11 November 2014 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |archivedate=15 October 2015 }}</ref> ज्यामुळे ते या पुरस्काराच्या पहिल्या मानकरींपैकी एक ठरले. ==जीवनचरित्र== पंत यांचा जन्म ११ सप्टेंबर १९१२ रोजी<ref name="WMF Labs">{{cite web | url=http://tools.wmflabs.org/persondata/p/Apasaheb_Balasaheb_Pant | title=WMF Labs | publisher=WMF Labs |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}{{user-generated source|date=November 2021}}</ref> [[ब्रिटीश भारत|ब्रिटीश भारतातील]] औंध संस्थानाची राजधानी असलेल्या [[औंध]] येथे झाला. ते संस्थानाचे शासक [[भवानराव श्रीनिवासराव पंतप्रतिनिधी]]<ref name="Free Library">{{cite web | url=http://www.thefreelibrary.com/Shivaji+designs+for+stained-glass+windows%3A+the+art+of+Ervin+Bossanyi.-a0253862098 | title=Free Library | publisher=Free Library |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}</ref> यांचे दुसरे पुत्र होते.<ref name="Benegal" /> स्थानिक संस्थांमध्ये शालेय शिक्षण पूर्ण केल्यानंतर, त्यांनी [[मुंबई विद्यापीठ|मुंबई विद्यापीठातून]] कला शाखेतील पदवी पूर्ण केली. त्या नंतर त्यांनी ब्रेसनोज कॉलेज, ऑक्सफर्ड येथे तत्त्वज्ञान, राजकारण आणि अर्थशास्त्र विषयांचा अभ्यास केला.<ref name="Awaaz Magazine" /><ref>{{Cite web|last=Bowers|first=John|author-link=John Bowers (lawyer)|date=2021-02-16|title=Principal's Blog: 16th February 2021|url=https://www.bnc.ox.ac.uk/about-brasenose/princblog/2361-principal-s-blog-16th-february-2021|access-date=2022-02-02|publisher=[[Brasenose College, Oxford]]}}</ref> लंडन येथील [[लिंकन इन]] मधून बॅरिस्टर ॲट लॉ पूर्ण करून १९३७ मध्ये ते भारतात परतले. याकाळात भारतीय स्वातंत्र्य चळवळीने मोठा वेग घेतला होता.<ref name="Benegal" /> पंत यांनी १९४२ मध्ये नलिनी देवी<ref>Gaurav Desai, [https://books.google.com/books?id=K9WrAgAAQBAJ&pg=PA75 Commerce with the Universe: Africa, India, and the Afrasian Imagination], p. 75</ref> यांच्याशी विवाह केला. नलिनी देवी या एक वैद्यकीय डॉक्टर आणि रॉयल कॉलेज ऑफ सर्जन्सच्या फेलो होत्या. या दांपत्याला [[अदिती पंत]], अनिकेत आणि अवलोकिता अशी तीन मुले झाली.<ref name="Awaaz Magazine" /> वयाच्या ८० व्या वर्षी, ५ ऑक्टोबर १९९२ रोजी,<ref name="WMF Labs" /> वृद्धापकाळातील आजाराने त्यांचे निधन झाले.<ref name="Benegal" /> ==राजकीय आणि मुत्सद्दी कारकीर्द== पंत यांनी त्यांच्या राजकीय आणि मुत्सद्दी कारकीर्दीची सुरुवात १९४४ मध्ये औंध संस्थानाचे शिक्षण मंत्री म्हणून केली, जेव्हा त्यांचे वडील संस्थानाचे शासक होते.<ref name="Awaaz Magazine" /> त्यांचा हा कार्यकाळ एक वर्षाचा होता आणि या काळात तसेच त्यानंतरही, ते संस्थानाचे भारतीय संघराज्यात विलीनीकरण करण्यासंदर्भातील चर्चेत सहभागी होते.<ref name="Benegal" /> भारताच्या स्वातंत्र्यानंतर त्यांनी भारतीय परराष्ट्र सेवेत प्रवेश केला, त्यांची नियुक्ती आफ्रिकेत करण्यात आली आणि त्यांनी केन्या, युगांडा, टांगानिका, झांझिबार, उत्तर ऱ्होडेशिया, दक्षिण ऱ्होडेशिया, न्यासालँड आणि बेल्जियन वसाहत असलेल्या काँगोमध्ये काम केले.<ref name="Awaaz Magazine" /> १९५४ मध्ये, जेव्हा भारताचे चीनसोबतचे संबंध ताणलेले होते, तेव्हा त्यांची [[भारताचे परराष्ट्रमंत्री|परराष्ट्र व्यवहार मंत्रालयात]] विशेष कर्तव्य अधिकारी म्हणून नियुक्ती करण्यात आली.<ref name="Awaaz Magazine" /> १९५६ मध्ये [[अलिप्ततावादी चळवळ|अलिप्ततावादी चळवळीच्या]] स्थापनेसाठी झालेल्या [[आफ्रो-आशियाई परिषद|बांडुंग परिषदेत]] त्यांनी भारताचे प्रतिनिधित्व केले. त्यांनी [[तिबेट]], [[भूतान]] आणि [[सिक्कीम]] मधील मोहिमांचे प्रभारी अधिकारी म्हणूनही काम केले,<ref name="TH Library">{{cite web | url=http://www.thlib.org/static/reprints/bot/bot_1987_03_04.pdf | title=TH Library | publisher=TH Library | year=2015 | accessdate=30 March 2015 | archive-date=2016-03-04 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160304200838/http://www.thlib.org/static/reprints/bot/bot_1987_03_04.pdf | url-status=dead }}</ref> तसेच इंडोनेशिया (१९६१–६४), नॉर्वे (१९६४–६६), इजिप्त (१९६६–६९),<ref name="Middle East Institute">{{cite web | url=https://www.mei.edu/content/interview-indian-ambassador-ret-ranjit-gupta-cairo-egypt-%E2%80%94-first-posting-1965-1968 | title=Middle East Institute | publisher=Middle East Institute |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}</ref> युनायटेड किंगडम (१९६९–७२) आणि इटली (१९७२–७५) मध्ये राजदूत म्हणून कार्य केले.<ref name="Benegal" /><ref name="WMF Labs" /> ==साहित्यिक कारकीर्द== अप्पासाहेब पंत हे 'एन्ट्रप्रेन्योरशिप ऑफ स्पिरिट'चा गौरव करणाऱ्या आंतरराष्ट्रीय स्तरावरील टेम्पलटन पुरस्काराचे माजी परीक्षक होते.<ref name="Judge Templeton">{{cite web | url=https://www.templetonprize.org/judges.html | title=The Templeton Prize – Judges. Previous Judges | publisher=[[Templeton Foundation]] |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}</ref><ref name="Templeton About">{{cite web | url=https://www.templetonprize.org/abouttheprize.html | title=Templeton About | publisher=Templeton Foundation |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}</ref> त्यांनी आपल्या आयुष्याच्या उत्तरार्धात आठ पुस्तके प्रकाशित केली.<ref name="Awaaz Magazine" /><ref name="Benegal" /> {{Div col|colwidth=35em}} * सूर्य नमस्कार, अ‍ॅन एन्शंट इंडियन एक्सरसाइज* (१९७०)<ref name="Surya Namaskar, an Ancient Indian Exercise">{{cite book | url=http://www.abebooks.de/servlet/BookDetailsPL?bi=12680507655&searchurl=afn_sr%3DZANOXDE%26ph%3D2%26an%3DPant+Apa | title=Surya Namaskar, an Ancient Indian Exercise | publisher=Sangam Books | author=Apa Pant | year=1970 | isbn=9788125013877}}</ref> * टुवर्ड्स सोशालिस्ट ट्रान्सफॉर्मेशन ऑफ इंडियन इकॉनॉमी (१९७३)<ref name="Towards Socialist Transformation of Indian Economy">{{cite book | url=http://www.abebooks.de/servlet/BookDetailsPL?bi=1351284551&searchurl=afn_sr%3DZANOXDE%26ph%3D2%26an%3DPant+Apa | title=Towards Socialist Transformation of Indian Economy | publisher=Humanities Press |author1=Bhuleshkar, Ashok V. |author2=Pant, Apa B. | year=1973}}</ref> * अ मोमेंट इन टाईम (१९७४)<ref name="A Moment in Time">{{cite book | url=http://www.abebooks.de/servlet/BookDetailsPL?bi=15385243793&searchurl=afn_sr%3DZANOXDE%26ph%3D2%26an%3DPant+Apa | title=A Moment in Time | publisher=Hodder & Stoughton Ltd | author=Pant, Apa B. | year=1974 | location=United Kingdom | isbn=9780340147900}}</ref> * मंडला: अ‍ॅन अवेकनिंग (१९७६)<ref name="Mandala: An Awakening">{{cite book | title=Mandala: An Awakening | publisher=Sangam Books | author=Apa B. Pant | year=1976 | pages=218 | isbn=978-0861310630}}</ref> * सर्व्हायव्हल ऑफ द इंडिव्हिज्युअल (१९८३)<ref name="Survival of the Individual">{{cite book | title=Survival of the Individual | publisher=Sangam Books | author=Apa Pant | year=1983 | isbn=9780861314003| oclc=13215863 }}</ref> * अनडिप्लोमॅटिक इन्सिडेंट्सb(१९८७)<ref name="Undiplomatic Incidents">{{cite book | url=http://www.abebooks.de/servlet/BookDetailsPL?bi=14345842069&searchurl=afn_sr%3DZANOXDE%26ph%3D2%26an%3DPant+Apa | title=Undiplomatic Incidents | publisher=Majestic Books | author=Pant Apa B. | year=1987 | isbn=9780861316908}}</ref> * अ‍ॅन अनयुज्युअल राजा – महात्मा गांधी अँड द औंध एक्सपेरिमेंट (१९८९)<ref name="An Unusual Raja Mahatma Gandhi and the Aundh Experiment">{{cite book | url=http://www.abebooks.de/servlet/BookDetailsPL?bi=911371786&searchurl=afn_sr%3DZANOXDE%26ph%3D2%26an%3DPant+Apa | title=An Unusual Raja Mahatma Gandhi and the Aundh Experiment | publisher=Oscar Publications | author=Apa Pant | year=1989 | isbn=9780861317523}}</ref> * अ‍ॅन एक्सटेंडेड फॅमिली ऑफ फेलो पिल्ग्रिम्स (१९९०)<ref name="An Extended Family or Fellow Pilgrims">{{cite book | url=http://www.abebooks.de/servlet/BookDetailsPL?bi=98674992&searchurl=afn_sr%3DZANOXDE%26ph%3D2%26an%3DPant+Apa | title=An Extended Family or Fellow Pilgrims | publisher=Oscar Publications | author=Apa Pant | year=1990 | isbn=9780863111099}}</ref> {{div col end}} ==पुरस्कार== १९५४ मध्ये, समाजातील त्यांच्या योगदानाबद्दल त्यांना पद्मश्री या चौथ्या सर्वोच्च भारतीय नागरी पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले, ज्यामुळे ते या पुरस्काराच्या पहिल्या मानकरींपैकी एक ठरले. == संदर्भ == {{संदर्भ यादी}} {{DEFAULTSORT: पंत, अप्पासाहेब बाळासाहेब}} [[वर्ग:नागरी सेवेतील पद्मश्री पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:इ.स. १९१२ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९९२ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] mer0o0iykd2n6ql987gbu0lfnwajn5i 2683326 2683323 2026-05-08T11:31:40Z संतोष गोरे 135680 2683326 wikitext text/x-wiki {{निर्माणाधीन}} {{माहिती संचिका}} '''अप्पासाहेब पंत''' (१९१२-१९९२), ज्यांना '''आपा पंत''',<ref>see for instance declassified file no. 7(4)-P, 1955 at the National Archives of India, available on line via https://www.abhilekh-patal.in/</ref> '''अप्पा पंत''', '''अप्पा साहेब पंत''', '''अप्पासाहेब बाळासाहेब पंत''' तसेच '''परशुराम-राव पंत''' (परशुराम हे त्यांचे प्रथम नाव) म्हणूनही ओळखले जाते, हे एक भारतीय मुत्सद्दी, [[औंध संस्थान|औंध संस्थानचे]] राजकुमार, [[गांधीवादी]], लेखक आणि [[स्वातंत्र्यसैनिक|भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक]] होते.<ref>{{Cite journal |last=Guyot-Réchard |first=Bérénice |date=2022 |title=Stirring Africa towards India: Apa Pant and the Making of Post-Colonial Diplomacy, 1948–54 |url=https://kclpure.kcl.ac.uk/ws/files/177598996/Stirring_Africa_towards_India_GUYOT_RECHARD_Publishedonline15July2022_GOLD_VoR_CC_BY_NC_ND.pdf |journal=The International History Review |volume=44 |issue=4 |pages=892–913 |doi=10.1080/07075332.2022.2093941 |s2cid=250598023 |issn=0707-5332}}</ref><ref name="Benegal">{{cite web | url=https://benegal.com/pant/apa.htm | title=Benegal | publisher=Benegal |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}</ref><ref name="Awaaz Magazine">{{cite web|url=http://www.awaazmagazine.com/index.php/component/k2/item/170-apa-pant-in-east-africa |work=Awaaz Magazine |date=1 November 2011 |accessdate=30 March 2015|title=Apa Pant in East Africa|url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150402125304/http://www.awaazmagazine.com/index.php/component/k2/item/170-apa-pant-in-east-africa |archivedate=2 April 2015 }}</ref> स्वभावाने तत्त्वज्ञ आणि अंतःकरणाने गूढवादी असलेल्या पंत यांनी [[भारत सरकार|भारत सरकारसाठी]] चाळीस वर्षांहून अधिक काळ व्यावसायिक मुत्सद्दी म्हणून सेवा बजावली. त्यांनी केन्या, युगांडा, [[टांगानिका]], [[झांझिबार]], [[उत्तर ऱ्होडेशिया]], [[दक्षिण ऱ्होडेशिया]], [[न्यासालँड]] आणि बेल्जियन वसाहत असलेल्या काँगो यांसारख्या विविध आफ्रिकन देशांमध्ये भारतीय आयुक्त म्हणून काम केले आणि त्यानंतर इंडोनेशिया, नॉर्वे, इजिप्त, युनायटेड किंगडम आणि इटली यांसारख्या देशांमध्ये भारताचे राजदूत म्हणून काम पाहिले. त्यांनी सिक्कीम राज्यामध्ये भारताचे राजकीय अधिकारी (पॉलिटिकल ऑफिसर) म्हणूनही काम केले.<ref name="Benegal" /> भारत सरकारने १९५४ मध्ये, समाजातील त्यांच्या योगदानाबद्दल त्यांना [[पद्मश्री पुरस्कार|पद्मश्री पुरस्काराने]] सन्मानित केले,<ref name="Padma Shri">{{cite web|url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |title=Padma Shri |publisher=Padma Shri |year=2015 |accessdate=11 November 2014 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |archivedate=15 October 2015 }}</ref> ज्यामुळे ते या पुरस्काराच्या पहिल्या मानकरींपैकी एक ठरले. ==जीवनचरित्र== पंत यांचा जन्म ११ सप्टेंबर १९१२ रोजी<ref name="WMF Labs">{{cite web | url=http://tools.wmflabs.org/persondata/p/Apasaheb_Balasaheb_Pant | title=WMF Labs | publisher=WMF Labs |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}{{user-generated source|date=November 2021}}</ref> [[ब्रिटीश भारत|ब्रिटीश भारतातील]] औंध संस्थानाची राजधानी असलेल्या [[औंध]] येथे झाला. ते संस्थानाचे शासक [[भवानराव श्रीनिवासराव पंतप्रतिनिधी]]<ref name="Free Library">{{cite web | url=http://www.thefreelibrary.com/Shivaji+designs+for+stained-glass+windows%3A+the+art+of+Ervin+Bossanyi.-a0253862098 | title=Free Library | publisher=Free Library |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}</ref> यांचे दुसरे पुत्र होते.<ref name="Benegal" /> स्थानिक संस्थांमध्ये शालेय शिक्षण पूर्ण केल्यानंतर, त्यांनी [[मुंबई विद्यापीठ|मुंबई विद्यापीठातून]] कला शाखेतील पदवी पूर्ण केली. त्या नंतर त्यांनी ब्रेसनोज कॉलेज, ऑक्सफर्ड येथे तत्त्वज्ञान, राजकारण आणि अर्थशास्त्र विषयांचा अभ्यास केला.<ref name="Awaaz Magazine" /><ref>{{Cite web|last=Bowers|first=John|author-link=John Bowers (lawyer)|date=2021-02-16|title=Principal's Blog: 16th February 2021|url=https://www.bnc.ox.ac.uk/about-brasenose/princblog/2361-principal-s-blog-16th-february-2021|access-date=2022-02-02|publisher=[[Brasenose College, Oxford]]}}</ref> लंडन येथील [[लिंकन इन]] मधून बॅरिस्टर ॲट लॉ पूर्ण करून १९३७ मध्ये ते भारतात परतले. याकाळात भारतीय स्वातंत्र्य चळवळीने मोठा वेग घेतला होता.<ref name="Benegal" /> पंत यांनी १९४२ मध्ये नलिनी देवी<ref>Gaurav Desai, [https://books.google.com/books?id=K9WrAgAAQBAJ&pg=PA75 Commerce with the Universe: Africa, India, and the Afrasian Imagination], p. 75</ref> यांच्याशी विवाह केला. नलिनी देवी या एक वैद्यकीय डॉक्टर आणि रॉयल कॉलेज ऑफ सर्जन्सच्या फेलो होत्या. या दांपत्याला [[अदिती पंत]], अनिकेत आणि अवलोकिता अशी तीन मुले झाली.<ref name="Awaaz Magazine" /> वयाच्या ८० व्या वर्षी, ५ ऑक्टोबर १९९२ रोजी,<ref name="WMF Labs" /> वृद्धापकाळातील आजाराने त्यांचे निधन झाले.<ref name="Benegal" /> ==राजकीय आणि मुत्सद्दी कारकीर्द== पंत यांनी त्यांच्या राजकीय आणि मुत्सद्दी कारकीर्दीची सुरुवात १९४४ मध्ये औंध संस्थानाचे शिक्षण मंत्री म्हणून केली. याकाळात त्यांचे वडील या संस्थानाचे शासक होते.<ref name="Awaaz Magazine" /> त्यांचा हा कार्यकाळ एक वर्षाचा होता आणि या काळात तसेच त्यानंतरही, ते संस्थानाचे भारतीय संघराज्यात विलीनीकरण करण्यासंदर्भातील चर्चेत सहभागी होते.<ref name="Benegal" /> भारताच्या स्वातंत्र्यानंतर त्यांनी भारतीय परराष्ट्र सेवेत प्रवेश केला, त्यांची नियुक्ती आफ्रिकेत करण्यात आली. त्यांनी केन्या, युगांडा, टांगानिका, झांझिबार, उत्तर ऱ्होडेशिया, दक्षिण ऱ्होडेशिया, न्यासालँड आणि बेल्जियन वसाहत असलेल्या काँगोमध्ये काम केले.<ref name="Awaaz Magazine" /> १९५४ मध्ये, जेव्हा भारताचे चीनसोबतचे संबंध ताणलेले होते, तेव्हा त्यांची [[भारताचे परराष्ट्रमंत्री|परराष्ट्र व्यवहार मंत्रालयात]] विशेष कर्तव्य अधिकारी म्हणून नियुक्ती करण्यात आली.<ref name="Awaaz Magazine" /> १९५६ मध्ये [[अलिप्ततावादी चळवळ|अलिप्ततावादी चळवळीच्या]] स्थापनेसाठी झालेल्या [[आफ्रो-आशियाई परिषद|बांडुंग परिषदेत]] त्यांनी भारताचे प्रतिनिधित्व केले. त्यांनी [[तिबेट]], [[भूतान]] आणि [[सिक्कीम]] मधील मोहिमांचे प्रभारी अधिकारी म्हणूनही काम केले,<ref name="TH Library">{{cite web | url=http://www.thlib.org/static/reprints/bot/bot_1987_03_04.pdf | title=TH Library | publisher=TH Library | year=2015 | accessdate=30 March 2015 | archive-date=2016-03-04 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160304200838/http://www.thlib.org/static/reprints/bot/bot_1987_03_04.pdf | url-status=dead }}</ref> तसेच इंडोनेशिया (१९६१–६४), नॉर्वे (१९६४–६६), इजिप्त (१९६६–६९),<ref name="Middle East Institute">{{cite web | url=https://www.mei.edu/content/interview-indian-ambassador-ret-ranjit-gupta-cairo-egypt-%E2%80%94-first-posting-1965-1968 | title=Middle East Institute | publisher=Middle East Institute |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}</ref> युनायटेड किंगडम (१९६९–७२) आणि इटली (१९७२–७५) मध्ये राजदूत म्हणून कार्य केले.<ref name="Benegal" /><ref name="WMF Labs" /> ==साहित्यिक कारकीर्द== अप्पासाहेब पंत हे 'एन्ट्रप्रेन्योरशिप ऑफ स्पिरिट'चा गौरव करणाऱ्या आंतरराष्ट्रीय स्तरावरील टेम्पलटन पुरस्काराचे माजी परीक्षक होते.<ref name="Judge Templeton">{{cite web | url=https://www.templetonprize.org/judges.html | title=The Templeton Prize – Judges. Previous Judges | publisher=[[Templeton Foundation]] |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}</ref><ref name="Templeton About">{{cite web | url=https://www.templetonprize.org/abouttheprize.html | title=Templeton About | publisher=Templeton Foundation |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}</ref> त्यांनी आपल्या आयुष्याच्या उत्तरार्धात आठ पुस्तके प्रकाशित केली.<ref name="Awaaz Magazine" /><ref name="Benegal" /> {{Div col|colwidth=35em}} * सूर्य नमस्कार, अ‍ॅन एन्शंट इंडियन एक्सरसाइज* (१९७०)<ref name="Surya Namaskar, an Ancient Indian Exercise">{{cite book | url=http://www.abebooks.de/servlet/BookDetailsPL?bi=12680507655&searchurl=afn_sr%3DZANOXDE%26ph%3D2%26an%3DPant+Apa | title=Surya Namaskar, an Ancient Indian Exercise | publisher=Sangam Books | author=Apa Pant | year=1970 | isbn=9788125013877}}</ref> * टुवर्ड्स सोशालिस्ट ट्रान्सफॉर्मेशन ऑफ इंडियन इकॉनॉमी (१९७३)<ref name="Towards Socialist Transformation of Indian Economy">{{cite book | url=http://www.abebooks.de/servlet/BookDetailsPL?bi=1351284551&searchurl=afn_sr%3DZANOXDE%26ph%3D2%26an%3DPant+Apa | title=Towards Socialist Transformation of Indian Economy | publisher=Humanities Press |author1=Bhuleshkar, Ashok V. |author2=Pant, Apa B. | year=1973}}</ref> * अ मोमेंट इन टाईम (१९७४)<ref name="A Moment in Time">{{cite book | url=http://www.abebooks.de/servlet/BookDetailsPL?bi=15385243793&searchurl=afn_sr%3DZANOXDE%26ph%3D2%26an%3DPant+Apa | title=A Moment in Time | publisher=Hodder & Stoughton Ltd | author=Pant, Apa B. | year=1974 | location=United Kingdom | isbn=9780340147900}}</ref> * मंडला: अ‍ॅन अवेकनिंग (१९७६)<ref name="Mandala: An Awakening">{{cite book | title=Mandala: An Awakening | publisher=Sangam Books | author=Apa B. Pant | year=1976 | pages=218 | isbn=978-0861310630}}</ref> * सर्व्हायव्हल ऑफ द इंडिव्हिज्युअल (१९८३)<ref name="Survival of the Individual">{{cite book | title=Survival of the Individual | publisher=Sangam Books | author=Apa Pant | year=1983 | isbn=9780861314003| oclc=13215863 }}</ref> * अनडिप्लोमॅटिक इन्सिडेंट्सb(१९८७)<ref name="Undiplomatic Incidents">{{cite book | url=http://www.abebooks.de/servlet/BookDetailsPL?bi=14345842069&searchurl=afn_sr%3DZANOXDE%26ph%3D2%26an%3DPant+Apa | title=Undiplomatic Incidents | publisher=Majestic Books | author=Pant Apa B. | year=1987 | isbn=9780861316908}}</ref> * अ‍ॅन अनयुज्युअल राजा – महात्मा गांधी अँड द औंध एक्सपेरिमेंट (१९८९)<ref name="An Unusual Raja Mahatma Gandhi and the Aundh Experiment">{{cite book | url=http://www.abebooks.de/servlet/BookDetailsPL?bi=911371786&searchurl=afn_sr%3DZANOXDE%26ph%3D2%26an%3DPant+Apa | title=An Unusual Raja Mahatma Gandhi and the Aundh Experiment | publisher=Oscar Publications | author=Apa Pant | year=1989 | isbn=9780861317523}}</ref> * अ‍ॅन एक्सटेंडेड फॅमिली ऑफ फेलो पिल्ग्रिम्स (१९९०)<ref name="An Extended Family or Fellow Pilgrims">{{cite book | url=http://www.abebooks.de/servlet/BookDetailsPL?bi=98674992&searchurl=afn_sr%3DZANOXDE%26ph%3D2%26an%3DPant+Apa | title=An Extended Family or Fellow Pilgrims | publisher=Oscar Publications | author=Apa Pant | year=1990 | isbn=9780863111099}}</ref> {{div col end}} ==पुरस्कार== १९५४ मध्ये, समाजातील त्यांच्या योगदानाबद्दल त्यांना पद्मश्री या चौथ्या सर्वोच्च भारतीय नागरी पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले, ज्यामुळे ते या पुरस्काराच्या पहिल्या मानकरींपैकी एक ठरले. == संदर्भ == {{संदर्भ यादी}} {{DEFAULTSORT: पंत, अप्पासाहेब बाळासाहेब}} [[वर्ग:नागरी सेवेतील पद्मश्री पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:इ.स. १९१२ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९९२ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] gfnhh75i2otp9gqrf93rzxrv1kwwgru 2683328 2683326 2026-05-08T11:32:38Z संतोष गोरे 135680 /* */ 2683328 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''अप्पासाहेब पंत''' (१९१२-१९९२), ज्यांना '''आपा पंत''',<ref>see for instance declassified file no. 7(4)-P, 1955 at the National Archives of India, available on line via https://www.abhilekh-patal.in/</ref> '''अप्पा पंत''', '''अप्पा साहेब पंत''', '''अप्पासाहेब बाळासाहेब पंत''' तसेच '''परशुराम-राव पंत''' (परशुराम हे त्यांचे प्रथम नाव) म्हणूनही ओळखले जाते, हे एक भारतीय मुत्सद्दी, [[औंध संस्थान|औंध संस्थानचे]] राजकुमार, [[गांधीवादी]], लेखक आणि [[स्वातंत्र्यसैनिक|भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक]] होते.<ref>{{Cite journal |last=Guyot-Réchard |first=Bérénice |date=2022 |title=Stirring Africa towards India: Apa Pant and the Making of Post-Colonial Diplomacy, 1948–54 |url=https://kclpure.kcl.ac.uk/ws/files/177598996/Stirring_Africa_towards_India_GUYOT_RECHARD_Publishedonline15July2022_GOLD_VoR_CC_BY_NC_ND.pdf |journal=The International History Review |volume=44 |issue=4 |pages=892–913 |doi=10.1080/07075332.2022.2093941 |s2cid=250598023 |issn=0707-5332}}</ref><ref name="Benegal">{{cite web | url=https://benegal.com/pant/apa.htm | title=Benegal | publisher=Benegal |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}</ref><ref name="Awaaz Magazine">{{cite web|url=http://www.awaazmagazine.com/index.php/component/k2/item/170-apa-pant-in-east-africa |work=Awaaz Magazine |date=1 November 2011 |accessdate=30 March 2015|title=Apa Pant in East Africa|url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150402125304/http://www.awaazmagazine.com/index.php/component/k2/item/170-apa-pant-in-east-africa |archivedate=2 April 2015 }}</ref> स्वभावाने तत्त्वज्ञ आणि अंतःकरणाने गूढवादी असलेल्या पंत यांनी [[भारत सरकार|भारत सरकारसाठी]] चाळीस वर्षांहून अधिक काळ व्यावसायिक मुत्सद्दी म्हणून सेवा बजावली. त्यांनी केन्या, युगांडा, [[टांगानिका]], [[झांझिबार]], [[उत्तर ऱ्होडेशिया]], [[दक्षिण ऱ्होडेशिया]], [[न्यासालँड]] आणि बेल्जियन वसाहत असलेल्या काँगो यांसारख्या विविध आफ्रिकन देशांमध्ये भारतीय आयुक्त म्हणून काम केले आणि त्यानंतर इंडोनेशिया, नॉर्वे, इजिप्त, युनायटेड किंगडम आणि इटली यांसारख्या देशांमध्ये भारताचे राजदूत म्हणून काम पाहिले. त्यांनी सिक्कीम राज्यामध्ये भारताचे राजकीय अधिकारी (पॉलिटिकल ऑफिसर) म्हणूनही काम केले.<ref name="Benegal" /> भारत सरकारने १९५४ मध्ये, समाजातील त्यांच्या योगदानाबद्दल त्यांना [[पद्मश्री पुरस्कार|पद्मश्री पुरस्काराने]] सन्मानित केले,<ref name="Padma Shri">{{cite web|url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |title=Padma Shri |publisher=Padma Shri |year=2015 |accessdate=11 November 2014 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |archivedate=15 October 2015 }}</ref> ज्यामुळे ते या पुरस्काराच्या पहिल्या मानकरींपैकी एक ठरले. ==जीवनचरित्र== पंत यांचा जन्म ११ सप्टेंबर १९१२ रोजी<ref name="WMF Labs">{{cite web | url=http://tools.wmflabs.org/persondata/p/Apasaheb_Balasaheb_Pant | title=WMF Labs | publisher=WMF Labs |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}{{user-generated source|date=November 2021}}</ref> [[ब्रिटीश भारत|ब्रिटीश भारतातील]] औंध संस्थानाची राजधानी असलेल्या [[औंध]] येथे झाला. ते संस्थानाचे शासक [[भवानराव श्रीनिवासराव पंतप्रतिनिधी]]<ref name="Free Library">{{cite web | url=http://www.thefreelibrary.com/Shivaji+designs+for+stained-glass+windows%3A+the+art+of+Ervin+Bossanyi.-a0253862098 | title=Free Library | publisher=Free Library |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}</ref> यांचे दुसरे पुत्र होते.<ref name="Benegal" /> स्थानिक संस्थांमध्ये शालेय शिक्षण पूर्ण केल्यानंतर, त्यांनी [[मुंबई विद्यापीठ|मुंबई विद्यापीठातून]] कला शाखेतील पदवी पूर्ण केली. त्या नंतर त्यांनी ब्रेसनोज कॉलेज, ऑक्सफर्ड येथे तत्त्वज्ञान, राजकारण आणि अर्थशास्त्र विषयांचा अभ्यास केला.<ref name="Awaaz Magazine" /><ref>{{Cite web|last=Bowers|first=John|author-link=John Bowers (lawyer)|date=2021-02-16|title=Principal's Blog: 16th February 2021|url=https://www.bnc.ox.ac.uk/about-brasenose/princblog/2361-principal-s-blog-16th-february-2021|access-date=2022-02-02|publisher=[[Brasenose College, Oxford]]}}</ref> लंडन येथील [[लिंकन इन]] मधून बॅरिस्टर ॲट लॉ पूर्ण करून १९३७ मध्ये ते भारतात परतले. याकाळात भारतीय स्वातंत्र्य चळवळीने मोठा वेग घेतला होता.<ref name="Benegal" /> पंत यांनी १९४२ मध्ये नलिनी देवी<ref>Gaurav Desai, [https://books.google.com/books?id=K9WrAgAAQBAJ&pg=PA75 Commerce with the Universe: Africa, India, and the Afrasian Imagination], p. 75</ref> यांच्याशी विवाह केला. नलिनी देवी या एक वैद्यकीय डॉक्टर आणि रॉयल कॉलेज ऑफ सर्जन्सच्या फेलो होत्या. या दांपत्याला [[अदिती पंत]], अनिकेत आणि अवलोकिता अशी तीन मुले झाली.<ref name="Awaaz Magazine" /> वयाच्या ८० व्या वर्षी, ५ ऑक्टोबर १९९२ रोजी,<ref name="WMF Labs" /> वृद्धापकाळातील आजाराने त्यांचे निधन झाले.<ref name="Benegal" /> ==राजकीय आणि मुत्सद्दी कारकीर्द== पंत यांनी त्यांच्या राजकीय आणि मुत्सद्दी कारकीर्दीची सुरुवात १९४४ मध्ये औंध संस्थानाचे शिक्षण मंत्री म्हणून केली. याकाळात त्यांचे वडील या संस्थानाचे शासक होते.<ref name="Awaaz Magazine" /> त्यांचा हा कार्यकाळ एक वर्षाचा होता आणि या काळात तसेच त्यानंतरही, ते संस्थानाचे भारतीय संघराज्यात विलीनीकरण करण्यासंदर्भातील चर्चेत सहभागी होते.<ref name="Benegal" /> भारताच्या स्वातंत्र्यानंतर त्यांनी भारतीय परराष्ट्र सेवेत प्रवेश केला, त्यांची नियुक्ती आफ्रिकेत करण्यात आली. त्यांनी केन्या, युगांडा, टांगानिका, झांझिबार, उत्तर ऱ्होडेशिया, दक्षिण ऱ्होडेशिया, न्यासालँड आणि बेल्जियन वसाहत असलेल्या काँगोमध्ये काम केले.<ref name="Awaaz Magazine" /> १९५४ मध्ये, जेव्हा भारताचे चीनसोबतचे संबंध ताणलेले होते, तेव्हा त्यांची [[भारताचे परराष्ट्रमंत्री|परराष्ट्र व्यवहार मंत्रालयात]] विशेष कर्तव्य अधिकारी म्हणून नियुक्ती करण्यात आली.<ref name="Awaaz Magazine" /> १९५६ मध्ये [[अलिप्ततावादी चळवळ|अलिप्ततावादी चळवळीच्या]] स्थापनेसाठी झालेल्या [[आफ्रो-आशियाई परिषद|बांडुंग परिषदेत]] त्यांनी भारताचे प्रतिनिधित्व केले. त्यांनी [[तिबेट]], [[भूतान]] आणि [[सिक्कीम]] मधील मोहिमांचे प्रभारी अधिकारी म्हणूनही काम केले,<ref name="TH Library">{{cite web | url=http://www.thlib.org/static/reprints/bot/bot_1987_03_04.pdf | title=TH Library | publisher=TH Library | year=2015 | accessdate=30 March 2015 | archive-date=2016-03-04 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160304200838/http://www.thlib.org/static/reprints/bot/bot_1987_03_04.pdf | url-status=dead }}</ref> तसेच इंडोनेशिया (१९६१–६४), नॉर्वे (१९६४–६६), इजिप्त (१९६६–६९),<ref name="Middle East Institute">{{cite web | url=https://www.mei.edu/content/interview-indian-ambassador-ret-ranjit-gupta-cairo-egypt-%E2%80%94-first-posting-1965-1968 | title=Middle East Institute | publisher=Middle East Institute |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}</ref> युनायटेड किंगडम (१९६९–७२) आणि इटली (१९७२–७५) मध्ये राजदूत म्हणून कार्य केले.<ref name="Benegal" /><ref name="WMF Labs" /> ==साहित्यिक कारकीर्द== अप्पासाहेब पंत हे 'एन्ट्रप्रेन्योरशिप ऑफ स्पिरिट'चा गौरव करणाऱ्या आंतरराष्ट्रीय स्तरावरील टेम्पलटन पुरस्काराचे माजी परीक्षक होते.<ref name="Judge Templeton">{{cite web | url=https://www.templetonprize.org/judges.html | title=The Templeton Prize – Judges. Previous Judges | publisher=[[Templeton Foundation]] |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}</ref><ref name="Templeton About">{{cite web | url=https://www.templetonprize.org/abouttheprize.html | title=Templeton About | publisher=Templeton Foundation |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}</ref> त्यांनी आपल्या आयुष्याच्या उत्तरार्धात आठ पुस्तके प्रकाशित केली.<ref name="Awaaz Magazine" /><ref name="Benegal" /> {{Div col|colwidth=35em}} * सूर्य नमस्कार, अ‍ॅन एन्शंट इंडियन एक्सरसाइज* (१९७०)<ref name="Surya Namaskar, an Ancient Indian Exercise">{{cite book | url=http://www.abebooks.de/servlet/BookDetailsPL?bi=12680507655&searchurl=afn_sr%3DZANOXDE%26ph%3D2%26an%3DPant+Apa | title=Surya Namaskar, an Ancient Indian Exercise | publisher=Sangam Books | author=Apa Pant | year=1970 | isbn=9788125013877}}</ref> * टुवर्ड्स सोशालिस्ट ट्रान्सफॉर्मेशन ऑफ इंडियन इकॉनॉमी (१९७३)<ref name="Towards Socialist Transformation of Indian Economy">{{cite book | url=http://www.abebooks.de/servlet/BookDetailsPL?bi=1351284551&searchurl=afn_sr%3DZANOXDE%26ph%3D2%26an%3DPant+Apa | title=Towards Socialist Transformation of Indian Economy | publisher=Humanities Press |author1=Bhuleshkar, Ashok V. |author2=Pant, Apa B. | year=1973}}</ref> * अ मोमेंट इन टाईम (१९७४)<ref name="A Moment in Time">{{cite book | url=http://www.abebooks.de/servlet/BookDetailsPL?bi=15385243793&searchurl=afn_sr%3DZANOXDE%26ph%3D2%26an%3DPant+Apa | title=A Moment in Time | publisher=Hodder & Stoughton Ltd | author=Pant, Apa B. | year=1974 | location=United Kingdom | isbn=9780340147900}}</ref> * मंडला: अ‍ॅन अवेकनिंग (१९७६)<ref name="Mandala: An Awakening">{{cite book | title=Mandala: An Awakening | publisher=Sangam Books | author=Apa B. Pant | year=1976 | pages=218 | isbn=978-0861310630}}</ref> * सर्व्हायव्हल ऑफ द इंडिव्हिज्युअल (१९८३)<ref name="Survival of the Individual">{{cite book | title=Survival of the Individual | publisher=Sangam Books | author=Apa Pant | year=1983 | isbn=9780861314003| oclc=13215863 }}</ref> * अनडिप्लोमॅटिक इन्सिडेंट्सb(१९८७)<ref name="Undiplomatic Incidents">{{cite book | url=http://www.abebooks.de/servlet/BookDetailsPL?bi=14345842069&searchurl=afn_sr%3DZANOXDE%26ph%3D2%26an%3DPant+Apa | title=Undiplomatic Incidents | publisher=Majestic Books | author=Pant Apa B. | year=1987 | isbn=9780861316908}}</ref> * अ‍ॅन अनयुज्युअल राजा – महात्मा गांधी अँड द औंध एक्सपेरिमेंट (१९८९)<ref name="An Unusual Raja Mahatma Gandhi and the Aundh Experiment">{{cite book | url=http://www.abebooks.de/servlet/BookDetailsPL?bi=911371786&searchurl=afn_sr%3DZANOXDE%26ph%3D2%26an%3DPant+Apa | title=An Unusual Raja Mahatma Gandhi and the Aundh Experiment | publisher=Oscar Publications | author=Apa Pant | year=1989 | isbn=9780861317523}}</ref> * अ‍ॅन एक्सटेंडेड फॅमिली ऑफ फेलो पिल्ग्रिम्स (१९९०)<ref name="An Extended Family or Fellow Pilgrims">{{cite book | url=http://www.abebooks.de/servlet/BookDetailsPL?bi=98674992&searchurl=afn_sr%3DZANOXDE%26ph%3D2%26an%3DPant+Apa | title=An Extended Family or Fellow Pilgrims | publisher=Oscar Publications | author=Apa Pant | year=1990 | isbn=9780863111099}}</ref> {{div col end}} ==पुरस्कार== १९५४ मध्ये, समाजातील त्यांच्या योगदानाबद्दल त्यांना पद्मश्री या चौथ्या सर्वोच्च भारतीय नागरी पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले, ज्यामुळे ते या पुरस्काराच्या पहिल्या मानकरींपैकी एक ठरले. == संदर्भ == {{संदर्भ यादी}} {{DEFAULTSORT: पंत, अप्पासाहेब बाळासाहेब}} [[वर्ग:नागरी सेवेतील पद्मश्री पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:इ.स. १९१२ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९९२ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] avh4tz41s0sk1c9g1pa4rnwg6b7drol 2683329 2683328 2026-05-08T11:33:29Z संतोष गोरे 135680 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2683329 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''अप्पासाहेब पंत''' (१९१२-१९९२), ज्यांना '''आपा पंत''',<ref>see for instance declassified file no. 7(4)-P, 1955 at the National Archives of India, available on line via https://www.abhilekh-patal.in/</ref> '''अप्पा पंत''', '''अप्पा साहेब पंत''', '''अप्पासाहेब बाळासाहेब पंत''' तसेच '''परशुराम-राव पंत''' (परशुराम हे त्यांचे प्रथम नाव) म्हणूनही ओळखले जाते, हे एक भारतीय मुत्सद्दी, [[औंध संस्थान|औंध संस्थानचे]] राजकुमार, [[गांधीवादी]], लेखक आणि [[स्वातंत्र्यसैनिक|भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक]] होते.<ref>{{Cite journal |last=Guyot-Réchard |first=Bérénice |date=2022 |title=Stirring Africa towards India: Apa Pant and the Making of Post-Colonial Diplomacy, 1948–54 |url=https://kclpure.kcl.ac.uk/ws/files/177598996/Stirring_Africa_towards_India_GUYOT_RECHARD_Publishedonline15July2022_GOLD_VoR_CC_BY_NC_ND.pdf |journal=The International History Review |volume=44 |issue=4 |pages=892–913 |doi=10.1080/07075332.2022.2093941 |s2cid=250598023 |issn=0707-5332}}</ref><ref name="Benegal">{{cite web | url=https://benegal.com/pant/apa.htm | title=Benegal | publisher=Benegal |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}</ref><ref name="Awaaz Magazine">{{cite web|url=http://www.awaazmagazine.com/index.php/component/k2/item/170-apa-pant-in-east-africa |work=Awaaz Magazine |date=1 November 2011 |accessdate=30 March 2015|title=Apa Pant in East Africa|url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150402125304/http://www.awaazmagazine.com/index.php/component/k2/item/170-apa-pant-in-east-africa |archivedate=2 April 2015 }}</ref> स्वभावाने तत्त्वज्ञ आणि अंतःकरणाने गूढवादी असलेल्या पंत यांनी [[भारत सरकार|भारत सरकारसाठी]] चाळीस वर्षांहून अधिक काळ व्यावसायिक मुत्सद्दी म्हणून सेवा बजावली. त्यांनी केन्या, युगांडा, [[टांगानिका]], [[झांझिबार]], [[उत्तर ऱ्होडेशिया]], [[दक्षिण ऱ्होडेशिया]], [[न्यासालँड]] आणि बेल्जियन वसाहत असलेल्या काँगो यांसारख्या विविध आफ्रिकन देशांमध्ये भारतीय आयुक्त म्हणून काम केले आणि त्यानंतर इंडोनेशिया, नॉर्वे, इजिप्त, युनायटेड किंगडम आणि इटली यांसारख्या देशांमध्ये भारताचे राजदूत म्हणून काम पाहिले. त्यांनी सिक्कीम राज्यामध्ये भारताचे राजकीय अधिकारी (पॉलिटिकल ऑफिसर) म्हणूनही काम केले.<ref name="Benegal" /> भारत सरकारने १९५४ मध्ये, समाजातील त्यांच्या योगदानाबद्दल त्यांना [[पद्मश्री पुरस्कार|पद्मश्री पुरस्काराने]] सन्मानित केले,<ref name="Padma Shri">{{cite web|url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |title=Padma Shri |publisher=Padma Shri |year=2015 |accessdate=11 November 2014 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |archivedate=15 October 2015 }}</ref> ज्यामुळे ते या पुरस्काराच्या पहिल्या मानकरींपैकी एक ठरले. ==जीवनचरित्र== पंत यांचा जन्म ११ सप्टेंबर १९१२ रोजी<ref name="WMF Labs">{{cite web | url=http://tools.wmflabs.org/persondata/p/Apasaheb_Balasaheb_Pant | title=WMF Labs | publisher=WMF Labs |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}{{user-generated source|date=November 2021}}</ref> [[ब्रिटीश भारत|ब्रिटीश भारतातील]] औंध संस्थानाची राजधानी असलेल्या [[औंध]] येथे झाला. ते संस्थानाचे शासक [[भवानराव श्रीनिवासराव पंतप्रतिनिधी]]<ref name="Free Library">{{cite web | url=http://www.thefreelibrary.com/Shivaji+designs+for+stained-glass+windows%3A+the+art+of+Ervin+Bossanyi.-a0253862098 | title=Free Library | publisher=Free Library |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}</ref> यांचे दुसरे पुत्र होते.<ref name="Benegal" /> स्थानिक संस्थांमध्ये शालेय शिक्षण पूर्ण केल्यानंतर, त्यांनी [[मुंबई विद्यापीठ|मुंबई विद्यापीठातून]] कला शाखेतील पदवी पूर्ण केली. त्या नंतर त्यांनी ब्रेसनोज कॉलेज, ऑक्सफर्ड येथे तत्त्वज्ञान, राजकारण आणि अर्थशास्त्र विषयांचा अभ्यास केला.<ref name="Awaaz Magazine" /><ref>{{Cite web|last=Bowers|first=John|author-link=John Bowers (lawyer)|date=2021-02-16|title=Principal's Blog: 16th February 2021|url=https://www.bnc.ox.ac.uk/about-brasenose/princblog/2361-principal-s-blog-16th-february-2021|access-date=2022-02-02|publisher=[[Brasenose College, Oxford]]}}</ref> लंडन येथील [[लिंकन इन]] मधून बॅरिस्टर ॲट लॉ पूर्ण करून १९३७ मध्ये ते भारतात परतले. याकाळात भारतीय स्वातंत्र्य चळवळीने मोठा वेग घेतला होता.<ref name="Benegal" /> पंत यांनी १९४२ मध्ये नलिनी देवी<ref>Gaurav Desai, [https://books.google.com/books?id=K9WrAgAAQBAJ&pg=PA75 Commerce with the Universe: Africa, India, and the Afrasian Imagination], p. 75</ref> यांच्याशी विवाह केला. नलिनी देवी या एक वैद्यकीय डॉक्टर आणि रॉयल कॉलेज ऑफ सर्जन्सच्या फेलो होत्या. या दांपत्याला [[अदिती पंत]], अनिकेत आणि अवलोकिता अशी तीन मुले झाली.<ref name="Awaaz Magazine" /> वयाच्या ८० व्या वर्षी, ५ ऑक्टोबर १९९२ रोजी,<ref name="WMF Labs" /> वृद्धापकाळातील आजाराने त्यांचे निधन झाले.<ref name="Benegal" /> ==राजकीय आणि मुत्सद्दी कारकीर्द== पंत यांनी त्यांच्या राजकीय आणि मुत्सद्दी कारकीर्दीची सुरुवात १९४४ मध्ये औंध संस्थानाचे शिक्षण मंत्री म्हणून केली. याकाळात त्यांचे वडील या संस्थानाचे शासक होते.<ref name="Awaaz Magazine" /> त्यांचा हा कार्यकाळ एक वर्षाचा होता आणि या काळात तसेच त्यानंतरही, ते संस्थानाचे भारतीय संघराज्यात विलीनीकरण करण्यासंदर्भातील चर्चेत सहभागी होते.<ref name="Benegal" /> भारताच्या स्वातंत्र्यानंतर त्यांनी भारतीय परराष्ट्र सेवेत प्रवेश केला, त्यांची नियुक्ती आफ्रिकेत करण्यात आली. त्यांनी केन्या, युगांडा, टांगानिका, झांझिबार, उत्तर ऱ्होडेशिया, दक्षिण ऱ्होडेशिया, न्यासालँड आणि बेल्जियन वसाहत असलेल्या काँगोमध्ये काम केले.<ref name="Awaaz Magazine" /> १९५४ मध्ये, जेव्हा भारताचे चीनसोबतचे संबंध ताणलेले होते, तेव्हा त्यांची [[भारताचे परराष्ट्रमंत्री|परराष्ट्र व्यवहार मंत्रालयात]] विशेष कर्तव्य अधिकारी म्हणून नियुक्ती करण्यात आली.<ref name="Awaaz Magazine" /> १९५६ मध्ये [[अलिप्ततावादी चळवळ|अलिप्ततावादी चळवळीच्या]] स्थापनेसाठी झालेल्या [[आफ्रो-आशियाई परिषद|बांडुंग परिषदेत]] त्यांनी भारताचे प्रतिनिधित्व केले. त्यांनी [[तिबेट]], [[भूतान]] आणि [[सिक्कीम]] मधील मोहिमांचे प्रभारी अधिकारी म्हणूनही काम केले,<ref name="TH Library">{{cite web | url=http://www.thlib.org/static/reprints/bot/bot_1987_03_04.pdf | title=TH Library | publisher=TH Library | year=2015 | accessdate=30 March 2015 | archive-date=2016-03-04 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160304200838/http://www.thlib.org/static/reprints/bot/bot_1987_03_04.pdf | url-status=dead }}</ref> तसेच इंडोनेशिया (१९६१–६४), नॉर्वे (१९६४–६६), इजिप्त (१९६६–६९),<ref name="Middle East Institute">{{cite web | url=https://www.mei.edu/content/interview-indian-ambassador-ret-ranjit-gupta-cairo-egypt-%E2%80%94-first-posting-1965-1968 | title=Middle East Institute | publisher=Middle East Institute |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}</ref> युनायटेड किंगडम (१९६९–७२) आणि इटली (१९७२–७५) मध्ये राजदूत म्हणून कार्य केले.<ref name="Benegal" /><ref name="WMF Labs" /> ==साहित्यिक कारकीर्द== अप्पासाहेब पंत हे 'एन्ट्रप्रेन्योरशिप ऑफ स्पिरिट'चा गौरव करणाऱ्या आंतरराष्ट्रीय स्तरावरील टेम्पलटन पुरस्काराचे माजी परीक्षक होते.<ref name="Judge Templeton">{{cite web | url=https://www.templetonprize.org/judges.html | title=The Templeton Prize – Judges. Previous Judges | publisher=[[Templeton Foundation]] |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}</ref><ref name="Templeton About">{{cite web | url=https://www.templetonprize.org/abouttheprize.html | title=Templeton About | publisher=Templeton Foundation |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}</ref> त्यांनी आपल्या आयुष्याच्या उत्तरार्धात आठ पुस्तके प्रकाशित केली.<ref name="Awaaz Magazine" /><ref name="Benegal" /> {{Div col|colwidth=35em}} * सूर्य नमस्कार, अ‍ॅन एन्शंट इंडियन एक्सरसाइज* (१९७०)<ref name="Surya Namaskar, an Ancient Indian Exercise">{{cite book | url=http://www.abebooks.de/servlet/BookDetailsPL?bi=12680507655&searchurl=afn_sr%3DZANOXDE%26ph%3D2%26an%3DPant+Apa | title=Surya Namaskar, an Ancient Indian Exercise | publisher=Sangam Books | author=Apa Pant | year=1970 | isbn=9788125013877}}</ref> * टुवर्ड्स सोशालिस्ट ट्रान्सफॉर्मेशन ऑफ इंडियन इकॉनॉमी (१९७३)<ref name="Towards Socialist Transformation of Indian Economy">{{cite book | url=http://www.abebooks.de/servlet/BookDetailsPL?bi=1351284551&searchurl=afn_sr%3DZANOXDE%26ph%3D2%26an%3DPant+Apa | title=Towards Socialist Transformation of Indian Economy | publisher=Humanities Press |author1=Bhuleshkar, Ashok V. |author2=Pant, Apa B. | year=1973}}</ref> * अ मोमेंट इन टाईम (१९७४)<ref name="A Moment in Time">{{cite book | url=http://www.abebooks.de/servlet/BookDetailsPL?bi=15385243793&searchurl=afn_sr%3DZANOXDE%26ph%3D2%26an%3DPant+Apa | title=A Moment in Time | publisher=Hodder & Stoughton Ltd | author=Pant, Apa B. | year=1974 | location=United Kingdom | isbn=9780340147900}}</ref> * मंडला: अ‍ॅन अवेकनिंग (१९७६)<ref name="Mandala: An Awakening">{{cite book | title=Mandala: An Awakening | publisher=Sangam Books | author=Apa B. Pant | year=1976 | pages=218 | isbn=978-0861310630}}</ref> * सर्व्हायव्हल ऑफ द इंडिव्हिज्युअल (१९८३)<ref name="Survival of the Individual">{{cite book | title=Survival of the Individual | publisher=Sangam Books | author=Apa Pant | year=1983 | isbn=9780861314003| oclc=13215863 }}</ref> * अनडिप्लोमॅटिक इन्सिडेंट्सb(१९८७)<ref name="Undiplomatic Incidents">{{cite book | url=http://www.abebooks.de/servlet/BookDetailsPL?bi=14345842069&searchurl=afn_sr%3DZANOXDE%26ph%3D2%26an%3DPant+Apa | title=Undiplomatic Incidents | publisher=Majestic Books | author=Pant Apa B. | year=1987 | isbn=9780861316908}}</ref> * अ‍ॅन अनयुज्युअल राजा – महात्मा गांधी अँड द औंध एक्सपेरिमेंट (१९८९)<ref name="An Unusual Raja Mahatma Gandhi and the Aundh Experiment">{{cite book | url=http://www.abebooks.de/servlet/BookDetailsPL?bi=911371786&searchurl=afn_sr%3DZANOXDE%26ph%3D2%26an%3DPant+Apa | title=An Unusual Raja Mahatma Gandhi and the Aundh Experiment | publisher=Oscar Publications | author=Apa Pant | year=1989 | isbn=9780861317523}}</ref> * अ‍ॅन एक्सटेंडेड फॅमिली ऑफ फेलो पिल्ग्रिम्स (१९९०)<ref name="An Extended Family or Fellow Pilgrims">{{cite book | url=http://www.abebooks.de/servlet/BookDetailsPL?bi=98674992&searchurl=afn_sr%3DZANOXDE%26ph%3D2%26an%3DPant+Apa | title=An Extended Family or Fellow Pilgrims | publisher=Oscar Publications | author=Apa Pant | year=1990 | isbn=9780863111099}}</ref> {{div col end}} ==पुरस्कार== १९५४ मध्ये, समाजातील त्यांच्या योगदानाबद्दल त्यांना पद्मश्री या चौथ्या सर्वोच्च भारतीय नागरी पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले, ज्यामुळे ते या पुरस्काराच्या पहिल्या मानकरींपैकी एक ठरले. == संदर्भ == {{संदर्भ यादी}} {{DEFAULTSORT: पंत, अप्पासाहेब बाळासाहेब}} [[वर्ग:नागरी सेवेतील पद्मश्री पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:इ.स. १९१२ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९९२ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:मराठी व्यक्ती]] myfvl3vbbwi5didcr7v3in9oufbe299 2683330 2683329 2026-05-08T11:33:47Z संतोष गोरे 135680 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2683330 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''अप्पासाहेब पंत''' (१९१२-१९९२), ज्यांना '''आपा पंत''',<ref>see for instance declassified file no. 7(4)-P, 1955 at the National Archives of India, available on line via https://www.abhilekh-patal.in/</ref> '''अप्पा पंत''', '''अप्पा साहेब पंत''', '''अप्पासाहेब बाळासाहेब पंत''' तसेच '''परशुराम-राव पंत''' (परशुराम हे त्यांचे प्रथम नाव) म्हणूनही ओळखले जाते, हे एक भारतीय मुत्सद्दी, [[औंध संस्थान|औंध संस्थानचे]] राजकुमार, [[गांधीवादी]], लेखक आणि [[स्वातंत्र्यसैनिक|भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक]] होते.<ref>{{Cite journal |last=Guyot-Réchard |first=Bérénice |date=2022 |title=Stirring Africa towards India: Apa Pant and the Making of Post-Colonial Diplomacy, 1948–54 |url=https://kclpure.kcl.ac.uk/ws/files/177598996/Stirring_Africa_towards_India_GUYOT_RECHARD_Publishedonline15July2022_GOLD_VoR_CC_BY_NC_ND.pdf |journal=The International History Review |volume=44 |issue=4 |pages=892–913 |doi=10.1080/07075332.2022.2093941 |s2cid=250598023 |issn=0707-5332}}</ref><ref name="Benegal">{{cite web | url=https://benegal.com/pant/apa.htm | title=Benegal | publisher=Benegal |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}</ref><ref name="Awaaz Magazine">{{cite web|url=http://www.awaazmagazine.com/index.php/component/k2/item/170-apa-pant-in-east-africa |work=Awaaz Magazine |date=1 November 2011 |accessdate=30 March 2015|title=Apa Pant in East Africa|url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150402125304/http://www.awaazmagazine.com/index.php/component/k2/item/170-apa-pant-in-east-africa |archivedate=2 April 2015 }}</ref> स्वभावाने तत्त्वज्ञ आणि अंतःकरणाने गूढवादी असलेल्या पंत यांनी [[भारत सरकार|भारत सरकारसाठी]] चाळीस वर्षांहून अधिक काळ व्यावसायिक मुत्सद्दी म्हणून सेवा बजावली. त्यांनी केन्या, युगांडा, [[टांगानिका]], [[झांझिबार]], [[उत्तर ऱ्होडेशिया]], [[दक्षिण ऱ्होडेशिया]], [[न्यासालँड]] आणि बेल्जियन वसाहत असलेल्या काँगो यांसारख्या विविध आफ्रिकन देशांमध्ये भारतीय आयुक्त म्हणून काम केले आणि त्यानंतर इंडोनेशिया, नॉर्वे, इजिप्त, युनायटेड किंगडम आणि इटली यांसारख्या देशांमध्ये भारताचे राजदूत म्हणून काम पाहिले. त्यांनी सिक्कीम राज्यामध्ये भारताचे राजकीय अधिकारी (पॉलिटिकल ऑफिसर) म्हणूनही काम केले.<ref name="Benegal" /> भारत सरकारने १९५४ मध्ये, समाजातील त्यांच्या योगदानाबद्दल त्यांना [[पद्मश्री पुरस्कार|पद्मश्री पुरस्काराने]] सन्मानित केले,<ref name="Padma Shri">{{cite web|url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |title=Padma Shri |publisher=Padma Shri |year=2015 |accessdate=11 November 2014 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |archivedate=15 October 2015 }}</ref> ज्यामुळे ते या पुरस्काराच्या पहिल्या मानकरींपैकी एक ठरले. ==जीवनचरित्र== पंत यांचा जन्म ११ सप्टेंबर १९१२ रोजी<ref name="WMF Labs">{{cite web | url=http://tools.wmflabs.org/persondata/p/Apasaheb_Balasaheb_Pant | title=WMF Labs | publisher=WMF Labs |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}{{user-generated source|date=November 2021}}</ref> [[ब्रिटीश भारत|ब्रिटीश भारतातील]] औंध संस्थानाची राजधानी असलेल्या [[औंध]] येथे झाला. ते संस्थानाचे शासक [[भवानराव श्रीनिवासराव पंतप्रतिनिधी]]<ref name="Free Library">{{cite web | url=http://www.thefreelibrary.com/Shivaji+designs+for+stained-glass+windows%3A+the+art+of+Ervin+Bossanyi.-a0253862098 | title=Free Library | publisher=Free Library |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}</ref> यांचे दुसरे पुत्र होते.<ref name="Benegal" /> स्थानिक संस्थांमध्ये शालेय शिक्षण पूर्ण केल्यानंतर, त्यांनी [[मुंबई विद्यापीठ|मुंबई विद्यापीठातून]] कला शाखेतील पदवी पूर्ण केली. त्या नंतर त्यांनी ब्रेसनोज कॉलेज, ऑक्सफर्ड येथे तत्त्वज्ञान, राजकारण आणि अर्थशास्त्र विषयांचा अभ्यास केला.<ref name="Awaaz Magazine" /><ref>{{Cite web|last=Bowers|first=John|author-link=John Bowers (lawyer)|date=2021-02-16|title=Principal's Blog: 16th February 2021|url=https://www.bnc.ox.ac.uk/about-brasenose/princblog/2361-principal-s-blog-16th-february-2021|access-date=2022-02-02|publisher=[[Brasenose College, Oxford]]}}</ref> लंडन येथील [[लिंकन इन]] मधून बॅरिस्टर ॲट लॉ पूर्ण करून १९३७ मध्ये ते भारतात परतले. याकाळात भारतीय स्वातंत्र्य चळवळीने मोठा वेग घेतला होता.<ref name="Benegal" /> पंत यांनी १९४२ मध्ये नलिनी देवी<ref>Gaurav Desai, [https://books.google.com/books?id=K9WrAgAAQBAJ&pg=PA75 Commerce with the Universe: Africa, India, and the Afrasian Imagination], p. 75</ref> यांच्याशी विवाह केला. नलिनी देवी या एक वैद्यकीय डॉक्टर आणि रॉयल कॉलेज ऑफ सर्जन्सच्या फेलो होत्या. या दांपत्याला [[अदिती पंत]], अनिकेत आणि अवलोकिता अशी तीन मुले झाली.<ref name="Awaaz Magazine" /> वयाच्या ८० व्या वर्षी, ५ ऑक्टोबर १९९२ रोजी,<ref name="WMF Labs" /> वृद्धापकाळातील आजाराने त्यांचे निधन झाले.<ref name="Benegal" /> ==राजकीय आणि मुत्सद्दी कारकीर्द== पंत यांनी त्यांच्या राजकीय आणि मुत्सद्दी कारकीर्दीची सुरुवात १९४४ मध्ये औंध संस्थानाचे शिक्षण मंत्री म्हणून केली. याकाळात त्यांचे वडील या संस्थानाचे शासक होते.<ref name="Awaaz Magazine" /> त्यांचा हा कार्यकाळ एक वर्षाचा होता आणि या काळात तसेच त्यानंतरही, ते संस्थानाचे भारतीय संघराज्यात विलीनीकरण करण्यासंदर्भातील चर्चेत सहभागी होते.<ref name="Benegal" /> भारताच्या स्वातंत्र्यानंतर त्यांनी भारतीय परराष्ट्र सेवेत प्रवेश केला, त्यांची नियुक्ती आफ्रिकेत करण्यात आली. त्यांनी केन्या, युगांडा, टांगानिका, झांझिबार, उत्तर ऱ्होडेशिया, दक्षिण ऱ्होडेशिया, न्यासालँड आणि बेल्जियन वसाहत असलेल्या काँगोमध्ये काम केले.<ref name="Awaaz Magazine" /> १९५४ मध्ये, जेव्हा भारताचे चीनसोबतचे संबंध ताणलेले होते, तेव्हा त्यांची [[भारताचे परराष्ट्रमंत्री|परराष्ट्र व्यवहार मंत्रालयात]] विशेष कर्तव्य अधिकारी म्हणून नियुक्ती करण्यात आली.<ref name="Awaaz Magazine" /> १९५६ मध्ये [[अलिप्ततावादी चळवळ|अलिप्ततावादी चळवळीच्या]] स्थापनेसाठी झालेल्या [[आफ्रो-आशियाई परिषद|बांडुंग परिषदेत]] त्यांनी भारताचे प्रतिनिधित्व केले. त्यांनी [[तिबेट]], [[भूतान]] आणि [[सिक्कीम]] मधील मोहिमांचे प्रभारी अधिकारी म्हणूनही काम केले,<ref name="TH Library">{{cite web | url=http://www.thlib.org/static/reprints/bot/bot_1987_03_04.pdf | title=TH Library | publisher=TH Library | year=2015 | accessdate=30 March 2015 | archive-date=2016-03-04 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160304200838/http://www.thlib.org/static/reprints/bot/bot_1987_03_04.pdf | url-status=dead }}</ref> तसेच इंडोनेशिया (१९६१–६४), नॉर्वे (१९६४–६६), इजिप्त (१९६६–६९),<ref name="Middle East Institute">{{cite web | url=https://www.mei.edu/content/interview-indian-ambassador-ret-ranjit-gupta-cairo-egypt-%E2%80%94-first-posting-1965-1968 | title=Middle East Institute | publisher=Middle East Institute |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}</ref> युनायटेड किंगडम (१९६९–७२) आणि इटली (१९७२–७५) मध्ये राजदूत म्हणून कार्य केले.<ref name="Benegal" /><ref name="WMF Labs" /> ==साहित्यिक कारकीर्द== अप्पासाहेब पंत हे 'एन्ट्रप्रेन्योरशिप ऑफ स्पिरिट'चा गौरव करणाऱ्या आंतरराष्ट्रीय स्तरावरील टेम्पलटन पुरस्काराचे माजी परीक्षक होते.<ref name="Judge Templeton">{{cite web | url=https://www.templetonprize.org/judges.html | title=The Templeton Prize – Judges. Previous Judges | publisher=[[Templeton Foundation]] |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}</ref><ref name="Templeton About">{{cite web | url=https://www.templetonprize.org/abouttheprize.html | title=Templeton About | publisher=Templeton Foundation |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}</ref> त्यांनी आपल्या आयुष्याच्या उत्तरार्धात आठ पुस्तके प्रकाशित केली.<ref name="Awaaz Magazine" /><ref name="Benegal" /> {{Div col|colwidth=35em}} * सूर्य नमस्कार, अ‍ॅन एन्शंट इंडियन एक्सरसाइज* (१९७०)<ref name="Surya Namaskar, an Ancient Indian Exercise">{{cite book | url=http://www.abebooks.de/servlet/BookDetailsPL?bi=12680507655&searchurl=afn_sr%3DZANOXDE%26ph%3D2%26an%3DPant+Apa | title=Surya Namaskar, an Ancient Indian Exercise | publisher=Sangam Books | author=Apa Pant | year=1970 | isbn=9788125013877}}</ref> * टुवर्ड्स सोशालिस्ट ट्रान्सफॉर्मेशन ऑफ इंडियन इकॉनॉमी (१९७३)<ref name="Towards Socialist Transformation of Indian Economy">{{cite book | url=http://www.abebooks.de/servlet/BookDetailsPL?bi=1351284551&searchurl=afn_sr%3DZANOXDE%26ph%3D2%26an%3DPant+Apa | title=Towards Socialist Transformation of Indian Economy | publisher=Humanities Press |author1=Bhuleshkar, Ashok V. |author2=Pant, Apa B. | year=1973}}</ref> * अ मोमेंट इन टाईम (१९७४)<ref name="A Moment in Time">{{cite book | url=http://www.abebooks.de/servlet/BookDetailsPL?bi=15385243793&searchurl=afn_sr%3DZANOXDE%26ph%3D2%26an%3DPant+Apa | title=A Moment in Time | publisher=Hodder & Stoughton Ltd | author=Pant, Apa B. | year=1974 | location=United Kingdom | isbn=9780340147900}}</ref> * मंडला: अ‍ॅन अवेकनिंग (१९७६)<ref name="Mandala: An Awakening">{{cite book | title=Mandala: An Awakening | publisher=Sangam Books | author=Apa B. Pant | year=1976 | pages=218 | isbn=978-0861310630}}</ref> * सर्व्हायव्हल ऑफ द इंडिव्हिज्युअल (१९८३)<ref name="Survival of the Individual">{{cite book | title=Survival of the Individual | publisher=Sangam Books | author=Apa Pant | year=1983 | isbn=9780861314003| oclc=13215863 }}</ref> * अनडिप्लोमॅटिक इन्सिडेंट्सb(१९८७)<ref name="Undiplomatic Incidents">{{cite book | url=http://www.abebooks.de/servlet/BookDetailsPL?bi=14345842069&searchurl=afn_sr%3DZANOXDE%26ph%3D2%26an%3DPant+Apa | title=Undiplomatic Incidents | publisher=Majestic Books | author=Pant Apa B. | year=1987 | isbn=9780861316908}}</ref> * अ‍ॅन अनयुज्युअल राजा – महात्मा गांधी अँड द औंध एक्सपेरिमेंट (१९८९)<ref name="An Unusual Raja Mahatma Gandhi and the Aundh Experiment">{{cite book | url=http://www.abebooks.de/servlet/BookDetailsPL?bi=911371786&searchurl=afn_sr%3DZANOXDE%26ph%3D2%26an%3DPant+Apa | title=An Unusual Raja Mahatma Gandhi and the Aundh Experiment | publisher=Oscar Publications | author=Apa Pant | year=1989 | isbn=9780861317523}}</ref> * अ‍ॅन एक्सटेंडेड फॅमिली ऑफ फेलो पिल्ग्रिम्स (१९९०)<ref name="An Extended Family or Fellow Pilgrims">{{cite book | url=http://www.abebooks.de/servlet/BookDetailsPL?bi=98674992&searchurl=afn_sr%3DZANOXDE%26ph%3D2%26an%3DPant+Apa | title=An Extended Family or Fellow Pilgrims | publisher=Oscar Publications | author=Apa Pant | year=1990 | isbn=9780863111099}}</ref> {{div col end}} ==पुरस्कार== १९५४ मध्ये, समाजातील त्यांच्या योगदानाबद्दल त्यांना पद्मश्री या चौथ्या सर्वोच्च भारतीय नागरी पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले, ज्यामुळे ते या पुरस्काराच्या पहिल्या मानकरींपैकी एक ठरले. == संदर्भ == {{संदर्भ यादी}} {{DEFAULTSORT: पंत, अप्पासाहेब बाळासाहेब}} [[वर्ग:नागरी सेवेतील पद्मश्री पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:इ.स. १९१२ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९९२ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:मराठी व्यक्ती]] [[वर्ग:गांधीवादी]] 5si6e0m8elnrkf9ckb0i98ldqiadtk8 2683331 2683330 2026-05-08T11:34:01Z संतोष गोरे 135680 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2683331 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''अप्पासाहेब पंत''' (१९१२-१९९२), ज्यांना '''आपा पंत''',<ref>see for instance declassified file no. 7(4)-P, 1955 at the National Archives of India, available on line via https://www.abhilekh-patal.in/</ref> '''अप्पा पंत''', '''अप्पा साहेब पंत''', '''अप्पासाहेब बाळासाहेब पंत''' तसेच '''परशुराम-राव पंत''' (परशुराम हे त्यांचे प्रथम नाव) म्हणूनही ओळखले जाते, हे एक भारतीय मुत्सद्दी, [[औंध संस्थान|औंध संस्थानचे]] राजकुमार, [[गांधीवादी]], लेखक आणि [[स्वातंत्र्यसैनिक|भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक]] होते.<ref>{{Cite journal |last=Guyot-Réchard |first=Bérénice |date=2022 |title=Stirring Africa towards India: Apa Pant and the Making of Post-Colonial Diplomacy, 1948–54 |url=https://kclpure.kcl.ac.uk/ws/files/177598996/Stirring_Africa_towards_India_GUYOT_RECHARD_Publishedonline15July2022_GOLD_VoR_CC_BY_NC_ND.pdf |journal=The International History Review |volume=44 |issue=4 |pages=892–913 |doi=10.1080/07075332.2022.2093941 |s2cid=250598023 |issn=0707-5332}}</ref><ref name="Benegal">{{cite web | url=https://benegal.com/pant/apa.htm | title=Benegal | publisher=Benegal |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}</ref><ref name="Awaaz Magazine">{{cite web|url=http://www.awaazmagazine.com/index.php/component/k2/item/170-apa-pant-in-east-africa |work=Awaaz Magazine |date=1 November 2011 |accessdate=30 March 2015|title=Apa Pant in East Africa|url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150402125304/http://www.awaazmagazine.com/index.php/component/k2/item/170-apa-pant-in-east-africa |archivedate=2 April 2015 }}</ref> स्वभावाने तत्त्वज्ञ आणि अंतःकरणाने गूढवादी असलेल्या पंत यांनी [[भारत सरकार|भारत सरकारसाठी]] चाळीस वर्षांहून अधिक काळ व्यावसायिक मुत्सद्दी म्हणून सेवा बजावली. त्यांनी केन्या, युगांडा, [[टांगानिका]], [[झांझिबार]], [[उत्तर ऱ्होडेशिया]], [[दक्षिण ऱ्होडेशिया]], [[न्यासालँड]] आणि बेल्जियन वसाहत असलेल्या काँगो यांसारख्या विविध आफ्रिकन देशांमध्ये भारतीय आयुक्त म्हणून काम केले आणि त्यानंतर इंडोनेशिया, नॉर्वे, इजिप्त, युनायटेड किंगडम आणि इटली यांसारख्या देशांमध्ये भारताचे राजदूत म्हणून काम पाहिले. त्यांनी सिक्कीम राज्यामध्ये भारताचे राजकीय अधिकारी (पॉलिटिकल ऑफिसर) म्हणूनही काम केले.<ref name="Benegal" /> भारत सरकारने १९५४ मध्ये, समाजातील त्यांच्या योगदानाबद्दल त्यांना [[पद्मश्री पुरस्कार|पद्मश्री पुरस्काराने]] सन्मानित केले,<ref name="Padma Shri">{{cite web|url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |title=Padma Shri |publisher=Padma Shri |year=2015 |accessdate=11 November 2014 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |archivedate=15 October 2015 }}</ref> ज्यामुळे ते या पुरस्काराच्या पहिल्या मानकरींपैकी एक ठरले. ==जीवनचरित्र== पंत यांचा जन्म ११ सप्टेंबर १९१२ रोजी<ref name="WMF Labs">{{cite web | url=http://tools.wmflabs.org/persondata/p/Apasaheb_Balasaheb_Pant | title=WMF Labs | publisher=WMF Labs |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}{{user-generated source|date=November 2021}}</ref> [[ब्रिटीश भारत|ब्रिटीश भारतातील]] औंध संस्थानाची राजधानी असलेल्या [[औंध]] येथे झाला. ते संस्थानाचे शासक [[भवानराव श्रीनिवासराव पंतप्रतिनिधी]]<ref name="Free Library">{{cite web | url=http://www.thefreelibrary.com/Shivaji+designs+for+stained-glass+windows%3A+the+art+of+Ervin+Bossanyi.-a0253862098 | title=Free Library | publisher=Free Library |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}</ref> यांचे दुसरे पुत्र होते.<ref name="Benegal" /> स्थानिक संस्थांमध्ये शालेय शिक्षण पूर्ण केल्यानंतर, त्यांनी [[मुंबई विद्यापीठ|मुंबई विद्यापीठातून]] कला शाखेतील पदवी पूर्ण केली. त्या नंतर त्यांनी ब्रेसनोज कॉलेज, ऑक्सफर्ड येथे तत्त्वज्ञान, राजकारण आणि अर्थशास्त्र विषयांचा अभ्यास केला.<ref name="Awaaz Magazine" /><ref>{{Cite web|last=Bowers|first=John|author-link=John Bowers (lawyer)|date=2021-02-16|title=Principal's Blog: 16th February 2021|url=https://www.bnc.ox.ac.uk/about-brasenose/princblog/2361-principal-s-blog-16th-february-2021|access-date=2022-02-02|publisher=[[Brasenose College, Oxford]]}}</ref> लंडन येथील [[लिंकन इन]] मधून बॅरिस्टर ॲट लॉ पूर्ण करून १९३७ मध्ये ते भारतात परतले. याकाळात भारतीय स्वातंत्र्य चळवळीने मोठा वेग घेतला होता.<ref name="Benegal" /> पंत यांनी १९४२ मध्ये नलिनी देवी<ref>Gaurav Desai, [https://books.google.com/books?id=K9WrAgAAQBAJ&pg=PA75 Commerce with the Universe: Africa, India, and the Afrasian Imagination], p. 75</ref> यांच्याशी विवाह केला. नलिनी देवी या एक वैद्यकीय डॉक्टर आणि रॉयल कॉलेज ऑफ सर्जन्सच्या फेलो होत्या. या दांपत्याला [[अदिती पंत]], अनिकेत आणि अवलोकिता अशी तीन मुले झाली.<ref name="Awaaz Magazine" /> वयाच्या ८० व्या वर्षी, ५ ऑक्टोबर १९९२ रोजी,<ref name="WMF Labs" /> वृद्धापकाळातील आजाराने त्यांचे निधन झाले.<ref name="Benegal" /> ==राजकीय आणि मुत्सद्दी कारकीर्द== पंत यांनी त्यांच्या राजकीय आणि मुत्सद्दी कारकीर्दीची सुरुवात १९४४ मध्ये औंध संस्थानाचे शिक्षण मंत्री म्हणून केली. याकाळात त्यांचे वडील या संस्थानाचे शासक होते.<ref name="Awaaz Magazine" /> त्यांचा हा कार्यकाळ एक वर्षाचा होता आणि या काळात तसेच त्यानंतरही, ते संस्थानाचे भारतीय संघराज्यात विलीनीकरण करण्यासंदर्भातील चर्चेत सहभागी होते.<ref name="Benegal" /> भारताच्या स्वातंत्र्यानंतर त्यांनी भारतीय परराष्ट्र सेवेत प्रवेश केला, त्यांची नियुक्ती आफ्रिकेत करण्यात आली. त्यांनी केन्या, युगांडा, टांगानिका, झांझिबार, उत्तर ऱ्होडेशिया, दक्षिण ऱ्होडेशिया, न्यासालँड आणि बेल्जियन वसाहत असलेल्या काँगोमध्ये काम केले.<ref name="Awaaz Magazine" /> १९५४ मध्ये, जेव्हा भारताचे चीनसोबतचे संबंध ताणलेले होते, तेव्हा त्यांची [[भारताचे परराष्ट्रमंत्री|परराष्ट्र व्यवहार मंत्रालयात]] विशेष कर्तव्य अधिकारी म्हणून नियुक्ती करण्यात आली.<ref name="Awaaz Magazine" /> १९५६ मध्ये [[अलिप्ततावादी चळवळ|अलिप्ततावादी चळवळीच्या]] स्थापनेसाठी झालेल्या [[आफ्रो-आशियाई परिषद|बांडुंग परिषदेत]] त्यांनी भारताचे प्रतिनिधित्व केले. त्यांनी [[तिबेट]], [[भूतान]] आणि [[सिक्कीम]] मधील मोहिमांचे प्रभारी अधिकारी म्हणूनही काम केले,<ref name="TH Library">{{cite web | url=http://www.thlib.org/static/reprints/bot/bot_1987_03_04.pdf | title=TH Library | publisher=TH Library | year=2015 | accessdate=30 March 2015 | archive-date=2016-03-04 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160304200838/http://www.thlib.org/static/reprints/bot/bot_1987_03_04.pdf | url-status=dead }}</ref> तसेच इंडोनेशिया (१९६१–६४), नॉर्वे (१९६४–६६), इजिप्त (१९६६–६९),<ref name="Middle East Institute">{{cite web | url=https://www.mei.edu/content/interview-indian-ambassador-ret-ranjit-gupta-cairo-egypt-%E2%80%94-first-posting-1965-1968 | title=Middle East Institute | publisher=Middle East Institute |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}</ref> युनायटेड किंगडम (१९६९–७२) आणि इटली (१९७२–७५) मध्ये राजदूत म्हणून कार्य केले.<ref name="Benegal" /><ref name="WMF Labs" /> ==साहित्यिक कारकीर्द== अप्पासाहेब पंत हे 'एन्ट्रप्रेन्योरशिप ऑफ स्पिरिट'चा गौरव करणाऱ्या आंतरराष्ट्रीय स्तरावरील टेम्पलटन पुरस्काराचे माजी परीक्षक होते.<ref name="Judge Templeton">{{cite web | url=https://www.templetonprize.org/judges.html | title=The Templeton Prize – Judges. Previous Judges | publisher=[[Templeton Foundation]] |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}</ref><ref name="Templeton About">{{cite web | url=https://www.templetonprize.org/abouttheprize.html | title=Templeton About | publisher=Templeton Foundation |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}</ref> त्यांनी आपल्या आयुष्याच्या उत्तरार्धात आठ पुस्तके प्रकाशित केली.<ref name="Awaaz Magazine" /><ref name="Benegal" /> {{Div col|colwidth=35em}} * सूर्य नमस्कार, अ‍ॅन एन्शंट इंडियन एक्सरसाइज* (१९७०)<ref name="Surya Namaskar, an Ancient Indian Exercise">{{cite book | url=http://www.abebooks.de/servlet/BookDetailsPL?bi=12680507655&searchurl=afn_sr%3DZANOXDE%26ph%3D2%26an%3DPant+Apa | title=Surya Namaskar, an Ancient Indian Exercise | publisher=Sangam Books | author=Apa Pant | year=1970 | isbn=9788125013877}}</ref> * टुवर्ड्स सोशालिस्ट ट्रान्सफॉर्मेशन ऑफ इंडियन इकॉनॉमी (१९७३)<ref name="Towards Socialist Transformation of Indian Economy">{{cite book | url=http://www.abebooks.de/servlet/BookDetailsPL?bi=1351284551&searchurl=afn_sr%3DZANOXDE%26ph%3D2%26an%3DPant+Apa | title=Towards Socialist Transformation of Indian Economy | publisher=Humanities Press |author1=Bhuleshkar, Ashok V. |author2=Pant, Apa B. | year=1973}}</ref> * अ मोमेंट इन टाईम (१९७४)<ref name="A Moment in Time">{{cite book | url=http://www.abebooks.de/servlet/BookDetailsPL?bi=15385243793&searchurl=afn_sr%3DZANOXDE%26ph%3D2%26an%3DPant+Apa | title=A Moment in Time | publisher=Hodder & Stoughton Ltd | author=Pant, Apa B. | year=1974 | location=United Kingdom | isbn=9780340147900}}</ref> * मंडला: अ‍ॅन अवेकनिंग (१९७६)<ref name="Mandala: An Awakening">{{cite book | title=Mandala: An Awakening | publisher=Sangam Books | author=Apa B. Pant | year=1976 | pages=218 | isbn=978-0861310630}}</ref> * सर्व्हायव्हल ऑफ द इंडिव्हिज्युअल (१९८३)<ref name="Survival of the Individual">{{cite book | title=Survival of the Individual | publisher=Sangam Books | author=Apa Pant | year=1983 | isbn=9780861314003| oclc=13215863 }}</ref> * अनडिप्लोमॅटिक इन्सिडेंट्सb(१९८७)<ref name="Undiplomatic Incidents">{{cite book | url=http://www.abebooks.de/servlet/BookDetailsPL?bi=14345842069&searchurl=afn_sr%3DZANOXDE%26ph%3D2%26an%3DPant+Apa | title=Undiplomatic Incidents | publisher=Majestic Books | author=Pant Apa B. | year=1987 | isbn=9780861316908}}</ref> * अ‍ॅन अनयुज्युअल राजा – महात्मा गांधी अँड द औंध एक्सपेरिमेंट (१९८९)<ref name="An Unusual Raja Mahatma Gandhi and the Aundh Experiment">{{cite book | url=http://www.abebooks.de/servlet/BookDetailsPL?bi=911371786&searchurl=afn_sr%3DZANOXDE%26ph%3D2%26an%3DPant+Apa | title=An Unusual Raja Mahatma Gandhi and the Aundh Experiment | publisher=Oscar Publications | author=Apa Pant | year=1989 | isbn=9780861317523}}</ref> * अ‍ॅन एक्सटेंडेड फॅमिली ऑफ फेलो पिल्ग्रिम्स (१९९०)<ref name="An Extended Family or Fellow Pilgrims">{{cite book | url=http://www.abebooks.de/servlet/BookDetailsPL?bi=98674992&searchurl=afn_sr%3DZANOXDE%26ph%3D2%26an%3DPant+Apa | title=An Extended Family or Fellow Pilgrims | publisher=Oscar Publications | author=Apa Pant | year=1990 | isbn=9780863111099}}</ref> {{div col end}} ==पुरस्कार== १९५४ मध्ये, समाजातील त्यांच्या योगदानाबद्दल त्यांना पद्मश्री या चौथ्या सर्वोच्च भारतीय नागरी पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले, ज्यामुळे ते या पुरस्काराच्या पहिल्या मानकरींपैकी एक ठरले. == संदर्भ == {{संदर्भ यादी}} {{DEFAULTSORT: पंत, अप्पासाहेब बाळासाहेब}} [[वर्ग:नागरी सेवेतील पद्मश्री पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:इ.स. १९१२ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९९२ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:मराठी व्यक्ती]] [[वर्ग:गांधीवादी]] [[वर्ग:भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक]] 4kvr52y7s37jkeetxo7eshty0d5fger 2683333 2683331 2026-05-08T11:34:21Z संतोष गोरे 135680 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2683333 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''अप्पासाहेब पंत''' (१९१२-१९९२), ज्यांना '''आपा पंत''',<ref>see for instance declassified file no. 7(4)-P, 1955 at the National Archives of India, available on line via https://www.abhilekh-patal.in/</ref> '''अप्पा पंत''', '''अप्पा साहेब पंत''', '''अप्पासाहेब बाळासाहेब पंत''' तसेच '''परशुराम-राव पंत''' (परशुराम हे त्यांचे प्रथम नाव) म्हणूनही ओळखले जाते, हे एक भारतीय मुत्सद्दी, [[औंध संस्थान|औंध संस्थानचे]] राजकुमार, [[गांधीवादी]], लेखक आणि [[स्वातंत्र्यसैनिक|भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक]] होते.<ref>{{Cite journal |last=Guyot-Réchard |first=Bérénice |date=2022 |title=Stirring Africa towards India: Apa Pant and the Making of Post-Colonial Diplomacy, 1948–54 |url=https://kclpure.kcl.ac.uk/ws/files/177598996/Stirring_Africa_towards_India_GUYOT_RECHARD_Publishedonline15July2022_GOLD_VoR_CC_BY_NC_ND.pdf |journal=The International History Review |volume=44 |issue=4 |pages=892–913 |doi=10.1080/07075332.2022.2093941 |s2cid=250598023 |issn=0707-5332}}</ref><ref name="Benegal">{{cite web | url=https://benegal.com/pant/apa.htm | title=Benegal | publisher=Benegal |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}</ref><ref name="Awaaz Magazine">{{cite web|url=http://www.awaazmagazine.com/index.php/component/k2/item/170-apa-pant-in-east-africa |work=Awaaz Magazine |date=1 November 2011 |accessdate=30 March 2015|title=Apa Pant in East Africa|url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150402125304/http://www.awaazmagazine.com/index.php/component/k2/item/170-apa-pant-in-east-africa |archivedate=2 April 2015 }}</ref> स्वभावाने तत्त्वज्ञ आणि अंतःकरणाने गूढवादी असलेल्या पंत यांनी [[भारत सरकार|भारत सरकारसाठी]] चाळीस वर्षांहून अधिक काळ व्यावसायिक मुत्सद्दी म्हणून सेवा बजावली. त्यांनी केन्या, युगांडा, [[टांगानिका]], [[झांझिबार]], [[उत्तर ऱ्होडेशिया]], [[दक्षिण ऱ्होडेशिया]], [[न्यासालँड]] आणि बेल्जियन वसाहत असलेल्या काँगो यांसारख्या विविध आफ्रिकन देशांमध्ये भारतीय आयुक्त म्हणून काम केले आणि त्यानंतर इंडोनेशिया, नॉर्वे, इजिप्त, युनायटेड किंगडम आणि इटली यांसारख्या देशांमध्ये भारताचे राजदूत म्हणून काम पाहिले. त्यांनी सिक्कीम राज्यामध्ये भारताचे राजकीय अधिकारी (पॉलिटिकल ऑफिसर) म्हणूनही काम केले.<ref name="Benegal" /> भारत सरकारने १९५४ मध्ये, समाजातील त्यांच्या योगदानाबद्दल त्यांना [[पद्मश्री पुरस्कार|पद्मश्री पुरस्काराने]] सन्मानित केले,<ref name="Padma Shri">{{cite web|url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |title=Padma Shri |publisher=Padma Shri |year=2015 |accessdate=11 November 2014 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |archivedate=15 October 2015 }}</ref> ज्यामुळे ते या पुरस्काराच्या पहिल्या मानकरींपैकी एक ठरले. ==जीवनचरित्र== पंत यांचा जन्म ११ सप्टेंबर १९१२ रोजी<ref name="WMF Labs">{{cite web | url=http://tools.wmflabs.org/persondata/p/Apasaheb_Balasaheb_Pant | title=WMF Labs | publisher=WMF Labs |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}{{user-generated source|date=November 2021}}</ref> [[ब्रिटीश भारत|ब्रिटीश भारतातील]] औंध संस्थानाची राजधानी असलेल्या [[औंध]] येथे झाला. ते संस्थानाचे शासक [[भवानराव श्रीनिवासराव पंतप्रतिनिधी]]<ref name="Free Library">{{cite web | url=http://www.thefreelibrary.com/Shivaji+designs+for+stained-glass+windows%3A+the+art+of+Ervin+Bossanyi.-a0253862098 | title=Free Library | publisher=Free Library |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}</ref> यांचे दुसरे पुत्र होते.<ref name="Benegal" /> स्थानिक संस्थांमध्ये शालेय शिक्षण पूर्ण केल्यानंतर, त्यांनी [[मुंबई विद्यापीठ|मुंबई विद्यापीठातून]] कला शाखेतील पदवी पूर्ण केली. त्या नंतर त्यांनी ब्रेसनोज कॉलेज, ऑक्सफर्ड येथे तत्त्वज्ञान, राजकारण आणि अर्थशास्त्र विषयांचा अभ्यास केला.<ref name="Awaaz Magazine" /><ref>{{Cite web|last=Bowers|first=John|author-link=John Bowers (lawyer)|date=2021-02-16|title=Principal's Blog: 16th February 2021|url=https://www.bnc.ox.ac.uk/about-brasenose/princblog/2361-principal-s-blog-16th-february-2021|access-date=2022-02-02|publisher=[[Brasenose College, Oxford]]}}</ref> लंडन येथील [[लिंकन इन]] मधून बॅरिस्टर ॲट लॉ पूर्ण करून १९३७ मध्ये ते भारतात परतले. याकाळात भारतीय स्वातंत्र्य चळवळीने मोठा वेग घेतला होता.<ref name="Benegal" /> पंत यांनी १९४२ मध्ये नलिनी देवी<ref>Gaurav Desai, [https://books.google.com/books?id=K9WrAgAAQBAJ&pg=PA75 Commerce with the Universe: Africa, India, and the Afrasian Imagination], p. 75</ref> यांच्याशी विवाह केला. नलिनी देवी या एक वैद्यकीय डॉक्टर आणि रॉयल कॉलेज ऑफ सर्जन्सच्या फेलो होत्या. या दांपत्याला [[अदिती पंत]], अनिकेत आणि अवलोकिता अशी तीन मुले झाली.<ref name="Awaaz Magazine" /> वयाच्या ८० व्या वर्षी, ५ ऑक्टोबर १९९२ रोजी,<ref name="WMF Labs" /> वृद्धापकाळातील आजाराने त्यांचे निधन झाले.<ref name="Benegal" /> ==राजकीय आणि मुत्सद्दी कारकीर्द== पंत यांनी त्यांच्या राजकीय आणि मुत्सद्दी कारकीर्दीची सुरुवात १९४४ मध्ये औंध संस्थानाचे शिक्षण मंत्री म्हणून केली. याकाळात त्यांचे वडील या संस्थानाचे शासक होते.<ref name="Awaaz Magazine" /> त्यांचा हा कार्यकाळ एक वर्षाचा होता आणि या काळात तसेच त्यानंतरही, ते संस्थानाचे भारतीय संघराज्यात विलीनीकरण करण्यासंदर्भातील चर्चेत सहभागी होते.<ref name="Benegal" /> भारताच्या स्वातंत्र्यानंतर त्यांनी भारतीय परराष्ट्र सेवेत प्रवेश केला, त्यांची नियुक्ती आफ्रिकेत करण्यात आली. त्यांनी केन्या, युगांडा, टांगानिका, झांझिबार, उत्तर ऱ्होडेशिया, दक्षिण ऱ्होडेशिया, न्यासालँड आणि बेल्जियन वसाहत असलेल्या काँगोमध्ये काम केले.<ref name="Awaaz Magazine" /> १९५४ मध्ये, जेव्हा भारताचे चीनसोबतचे संबंध ताणलेले होते, तेव्हा त्यांची [[भारताचे परराष्ट्रमंत्री|परराष्ट्र व्यवहार मंत्रालयात]] विशेष कर्तव्य अधिकारी म्हणून नियुक्ती करण्यात आली.<ref name="Awaaz Magazine" /> १९५६ मध्ये [[अलिप्ततावादी चळवळ|अलिप्ततावादी चळवळीच्या]] स्थापनेसाठी झालेल्या [[आफ्रो-आशियाई परिषद|बांडुंग परिषदेत]] त्यांनी भारताचे प्रतिनिधित्व केले. त्यांनी [[तिबेट]], [[भूतान]] आणि [[सिक्कीम]] मधील मोहिमांचे प्रभारी अधिकारी म्हणूनही काम केले,<ref name="TH Library">{{cite web | url=http://www.thlib.org/static/reprints/bot/bot_1987_03_04.pdf | title=TH Library | publisher=TH Library | year=2015 | accessdate=30 March 2015 | archive-date=2016-03-04 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160304200838/http://www.thlib.org/static/reprints/bot/bot_1987_03_04.pdf | url-status=dead }}</ref> तसेच इंडोनेशिया (१९६१–६४), नॉर्वे (१९६४–६६), इजिप्त (१९६६–६९),<ref name="Middle East Institute">{{cite web | url=https://www.mei.edu/content/interview-indian-ambassador-ret-ranjit-gupta-cairo-egypt-%E2%80%94-first-posting-1965-1968 | title=Middle East Institute | publisher=Middle East Institute |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}</ref> युनायटेड किंगडम (१९६९–७२) आणि इटली (१९७२–७५) मध्ये राजदूत म्हणून कार्य केले.<ref name="Benegal" /><ref name="WMF Labs" /> ==साहित्यिक कारकीर्द== अप्पासाहेब पंत हे 'एन्ट्रप्रेन्योरशिप ऑफ स्पिरिट'चा गौरव करणाऱ्या आंतरराष्ट्रीय स्तरावरील टेम्पलटन पुरस्काराचे माजी परीक्षक होते.<ref name="Judge Templeton">{{cite web | url=https://www.templetonprize.org/judges.html | title=The Templeton Prize – Judges. Previous Judges | publisher=[[Templeton Foundation]] |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}</ref><ref name="Templeton About">{{cite web | url=https://www.templetonprize.org/abouttheprize.html | title=Templeton About | publisher=Templeton Foundation |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}</ref> त्यांनी आपल्या आयुष्याच्या उत्तरार्धात आठ पुस्तके प्रकाशित केली.<ref name="Awaaz Magazine" /><ref name="Benegal" /> {{Div col|colwidth=35em}} * सूर्य नमस्कार, अ‍ॅन एन्शंट इंडियन एक्सरसाइज* (१९७०)<ref name="Surya Namaskar, an Ancient Indian Exercise">{{cite book | url=http://www.abebooks.de/servlet/BookDetailsPL?bi=12680507655&searchurl=afn_sr%3DZANOXDE%26ph%3D2%26an%3DPant+Apa | title=Surya Namaskar, an Ancient Indian Exercise | publisher=Sangam Books | author=Apa Pant | year=1970 | isbn=9788125013877}}</ref> * टुवर्ड्स सोशालिस्ट ट्रान्सफॉर्मेशन ऑफ इंडियन इकॉनॉमी (१९७३)<ref name="Towards Socialist Transformation of Indian Economy">{{cite book | url=http://www.abebooks.de/servlet/BookDetailsPL?bi=1351284551&searchurl=afn_sr%3DZANOXDE%26ph%3D2%26an%3DPant+Apa | title=Towards Socialist Transformation of Indian Economy | publisher=Humanities Press |author1=Bhuleshkar, Ashok V. |author2=Pant, Apa B. | year=1973}}</ref> * अ मोमेंट इन टाईम (१९७४)<ref name="A Moment in Time">{{cite book | url=http://www.abebooks.de/servlet/BookDetailsPL?bi=15385243793&searchurl=afn_sr%3DZANOXDE%26ph%3D2%26an%3DPant+Apa | title=A Moment in Time | publisher=Hodder & Stoughton Ltd | author=Pant, Apa B. | year=1974 | location=United Kingdom | isbn=9780340147900}}</ref> * मंडला: अ‍ॅन अवेकनिंग (१९७६)<ref name="Mandala: An Awakening">{{cite book | title=Mandala: An Awakening | publisher=Sangam Books | author=Apa B. Pant | year=1976 | pages=218 | isbn=978-0861310630}}</ref> * सर्व्हायव्हल ऑफ द इंडिव्हिज्युअल (१९८३)<ref name="Survival of the Individual">{{cite book | title=Survival of the Individual | publisher=Sangam Books | author=Apa Pant | year=1983 | isbn=9780861314003| oclc=13215863 }}</ref> * अनडिप्लोमॅटिक इन्सिडेंट्सb(१९८७)<ref name="Undiplomatic Incidents">{{cite book | url=http://www.abebooks.de/servlet/BookDetailsPL?bi=14345842069&searchurl=afn_sr%3DZANOXDE%26ph%3D2%26an%3DPant+Apa | title=Undiplomatic Incidents | publisher=Majestic Books | author=Pant Apa B. | year=1987 | isbn=9780861316908}}</ref> * अ‍ॅन अनयुज्युअल राजा – महात्मा गांधी अँड द औंध एक्सपेरिमेंट (१९८९)<ref name="An Unusual Raja Mahatma Gandhi and the Aundh Experiment">{{cite book | url=http://www.abebooks.de/servlet/BookDetailsPL?bi=911371786&searchurl=afn_sr%3DZANOXDE%26ph%3D2%26an%3DPant+Apa | title=An Unusual Raja Mahatma Gandhi and the Aundh Experiment | publisher=Oscar Publications | author=Apa Pant | year=1989 | isbn=9780861317523}}</ref> * अ‍ॅन एक्सटेंडेड फॅमिली ऑफ फेलो पिल्ग्रिम्स (१९९०)<ref name="An Extended Family or Fellow Pilgrims">{{cite book | url=http://www.abebooks.de/servlet/BookDetailsPL?bi=98674992&searchurl=afn_sr%3DZANOXDE%26ph%3D2%26an%3DPant+Apa | title=An Extended Family or Fellow Pilgrims | publisher=Oscar Publications | author=Apa Pant | year=1990 | isbn=9780863111099}}</ref> {{div col end}} ==पुरस्कार== १९५४ मध्ये, समाजातील त्यांच्या योगदानाबद्दल त्यांना पद्मश्री या चौथ्या सर्वोच्च भारतीय नागरी पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले, ज्यामुळे ते या पुरस्काराच्या पहिल्या मानकरींपैकी एक ठरले. == संदर्भ == {{संदर्भ यादी}} {{DEFAULTSORT: पंत, अप्पासाहेब बाळासाहेब}} [[वर्ग:नागरी सेवेतील पद्मश्री पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:इ.स. १९१२ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९९२ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:मराठी व्यक्ती]] [[वर्ग:गांधीवादी]] [[वर्ग:भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक]] [[वर्ग:भारतीय मुत्सद्दी]] 0mw8j7q5rdq5tmmhgu3y7ktojajm3gn 2683334 2683333 2026-05-08T11:35:05Z संतोष गोरे 135680 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2683334 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''अप्पासाहेब पंत''' (१९१२-१९९२), ज्यांना '''आपा पंत''',<ref>see for instance declassified file no. 7(4)-P, 1955 at the National Archives of India, available on line via https://www.abhilekh-patal.in/</ref> '''अप्पा पंत''', '''अप्पा साहेब पंत''', '''अप्पासाहेब बाळासाहेब पंत''' तसेच '''परशुराम-राव पंत''' (परशुराम हे त्यांचे प्रथम नाव) म्हणूनही ओळखले जाते, हे एक भारतीय मुत्सद्दी, [[औंध संस्थान|औंध संस्थानचे]] राजकुमार, [[गांधीवादी]], लेखक आणि [[स्वातंत्र्यसैनिक|भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक]] होते.<ref>{{Cite journal |last=Guyot-Réchard |first=Bérénice |date=2022 |title=Stirring Africa towards India: Apa Pant and the Making of Post-Colonial Diplomacy, 1948–54 |url=https://kclpure.kcl.ac.uk/ws/files/177598996/Stirring_Africa_towards_India_GUYOT_RECHARD_Publishedonline15July2022_GOLD_VoR_CC_BY_NC_ND.pdf |journal=The International History Review |volume=44 |issue=4 |pages=892–913 |doi=10.1080/07075332.2022.2093941 |s2cid=250598023 |issn=0707-5332}}</ref><ref name="Benegal">{{cite web | url=https://benegal.com/pant/apa.htm | title=Benegal | publisher=Benegal |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}</ref><ref name="Awaaz Magazine">{{cite web|url=http://www.awaazmagazine.com/index.php/component/k2/item/170-apa-pant-in-east-africa |work=Awaaz Magazine |date=1 November 2011 |accessdate=30 March 2015|title=Apa Pant in East Africa|url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150402125304/http://www.awaazmagazine.com/index.php/component/k2/item/170-apa-pant-in-east-africa |archivedate=2 April 2015 }}</ref> स्वभावाने तत्त्वज्ञ आणि अंतःकरणाने गूढवादी असलेल्या पंत यांनी [[भारत सरकार|भारत सरकारसाठी]] चाळीस वर्षांहून अधिक काळ व्यावसायिक मुत्सद्दी म्हणून सेवा बजावली. त्यांनी केन्या, युगांडा, [[टांगानिका]], [[झांझिबार]], [[उत्तर ऱ्होडेशिया]], [[दक्षिण ऱ्होडेशिया]], [[न्यासालँड]] आणि बेल्जियन वसाहत असलेल्या काँगो यांसारख्या विविध आफ्रिकन देशांमध्ये भारतीय आयुक्त म्हणून काम केले आणि त्यानंतर इंडोनेशिया, नॉर्वे, इजिप्त, युनायटेड किंगडम आणि इटली यांसारख्या देशांमध्ये भारताचे राजदूत म्हणून काम पाहिले. त्यांनी सिक्कीम राज्यामध्ये भारताचे राजकीय अधिकारी (पॉलिटिकल ऑफिसर) म्हणूनही काम केले.<ref name="Benegal" /> भारत सरकारने १९५४ मध्ये, समाजातील त्यांच्या योगदानाबद्दल त्यांना [[पद्मश्री पुरस्कार|पद्मश्री पुरस्काराने]] सन्मानित केले,<ref name="Padma Shri">{{cite web|url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |title=Padma Shri |publisher=Padma Shri |year=2015 |accessdate=11 November 2014 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |archivedate=15 October 2015 }}</ref> ज्यामुळे ते या पुरस्काराच्या पहिल्या मानकरींपैकी एक ठरले. ==जीवनचरित्र== पंत यांचा जन्म ११ सप्टेंबर १९१२ रोजी<ref name="WMF Labs">{{cite web | url=http://tools.wmflabs.org/persondata/p/Apasaheb_Balasaheb_Pant | title=WMF Labs | publisher=WMF Labs |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}{{user-generated source|date=November 2021}}</ref> [[ब्रिटीश भारत|ब्रिटीश भारतातील]] औंध संस्थानाची राजधानी असलेल्या [[औंध]] येथे झाला. ते संस्थानाचे शासक [[भवानराव श्रीनिवासराव पंतप्रतिनिधी]]<ref name="Free Library">{{cite web | url=http://www.thefreelibrary.com/Shivaji+designs+for+stained-glass+windows%3A+the+art+of+Ervin+Bossanyi.-a0253862098 | title=Free Library | publisher=Free Library |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}</ref> यांचे दुसरे पुत्र होते.<ref name="Benegal" /> स्थानिक संस्थांमध्ये शालेय शिक्षण पूर्ण केल्यानंतर, त्यांनी [[मुंबई विद्यापीठ|मुंबई विद्यापीठातून]] कला शाखेतील पदवी पूर्ण केली. त्या नंतर त्यांनी ब्रेसनोज कॉलेज, ऑक्सफर्ड येथे तत्त्वज्ञान, राजकारण आणि अर्थशास्त्र विषयांचा अभ्यास केला.<ref name="Awaaz Magazine" /><ref>{{Cite web|last=Bowers|first=John|author-link=John Bowers (lawyer)|date=2021-02-16|title=Principal's Blog: 16th February 2021|url=https://www.bnc.ox.ac.uk/about-brasenose/princblog/2361-principal-s-blog-16th-february-2021|access-date=2022-02-02|publisher=[[Brasenose College, Oxford]]}}</ref> लंडन येथील [[लिंकन इन]] मधून बॅरिस्टर ॲट लॉ पूर्ण करून १९३७ मध्ये ते भारतात परतले. याकाळात भारतीय स्वातंत्र्य चळवळीने मोठा वेग घेतला होता.<ref name="Benegal" /> पंत यांनी १९४२ मध्ये नलिनी देवी<ref>Gaurav Desai, [https://books.google.com/books?id=K9WrAgAAQBAJ&pg=PA75 Commerce with the Universe: Africa, India, and the Afrasian Imagination], p. 75</ref> यांच्याशी विवाह केला. नलिनी देवी या एक वैद्यकीय डॉक्टर आणि रॉयल कॉलेज ऑफ सर्जन्सच्या फेलो होत्या. या दांपत्याला [[अदिती पंत]], अनिकेत आणि अवलोकिता अशी तीन मुले झाली.<ref name="Awaaz Magazine" /> वयाच्या ८० व्या वर्षी, ५ ऑक्टोबर १९९२ रोजी,<ref name="WMF Labs" /> वृद्धापकाळातील आजाराने त्यांचे निधन झाले.<ref name="Benegal" /> ==राजकीय आणि मुत्सद्दी कारकीर्द== पंत यांनी त्यांच्या राजकीय आणि मुत्सद्दी कारकीर्दीची सुरुवात १९४४ मध्ये औंध संस्थानाचे शिक्षण मंत्री म्हणून केली. याकाळात त्यांचे वडील या संस्थानाचे शासक होते.<ref name="Awaaz Magazine" /> त्यांचा हा कार्यकाळ एक वर्षाचा होता आणि या काळात तसेच त्यानंतरही, ते संस्थानाचे भारतीय संघराज्यात विलीनीकरण करण्यासंदर्भातील चर्चेत सहभागी होते.<ref name="Benegal" /> भारताच्या स्वातंत्र्यानंतर त्यांनी भारतीय परराष्ट्र सेवेत प्रवेश केला, त्यांची नियुक्ती आफ्रिकेत करण्यात आली. त्यांनी केन्या, युगांडा, टांगानिका, झांझिबार, उत्तर ऱ्होडेशिया, दक्षिण ऱ्होडेशिया, न्यासालँड आणि बेल्जियन वसाहत असलेल्या काँगोमध्ये काम केले.<ref name="Awaaz Magazine" /> १९५४ मध्ये, जेव्हा भारताचे चीनसोबतचे संबंध ताणलेले होते, तेव्हा त्यांची [[भारताचे परराष्ट्रमंत्री|परराष्ट्र व्यवहार मंत्रालयात]] विशेष कर्तव्य अधिकारी म्हणून नियुक्ती करण्यात आली.<ref name="Awaaz Magazine" /> १९५६ मध्ये [[अलिप्ततावादी चळवळ|अलिप्ततावादी चळवळीच्या]] स्थापनेसाठी झालेल्या [[आफ्रो-आशियाई परिषद|बांडुंग परिषदेत]] त्यांनी भारताचे प्रतिनिधित्व केले. त्यांनी [[तिबेट]], [[भूतान]] आणि [[सिक्कीम]] मधील मोहिमांचे प्रभारी अधिकारी म्हणूनही काम केले,<ref name="TH Library">{{cite web | url=http://www.thlib.org/static/reprints/bot/bot_1987_03_04.pdf | title=TH Library | publisher=TH Library | year=2015 | accessdate=30 March 2015 | archive-date=2016-03-04 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160304200838/http://www.thlib.org/static/reprints/bot/bot_1987_03_04.pdf | url-status=dead }}</ref> तसेच इंडोनेशिया (१९६१–६४), नॉर्वे (१९६४–६६), इजिप्त (१९६६–६९),<ref name="Middle East Institute">{{cite web | url=https://www.mei.edu/content/interview-indian-ambassador-ret-ranjit-gupta-cairo-egypt-%E2%80%94-first-posting-1965-1968 | title=Middle East Institute | publisher=Middle East Institute |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}</ref> युनायटेड किंगडम (१९६९–७२) आणि इटली (१९७२–७५) मध्ये राजदूत म्हणून कार्य केले.<ref name="Benegal" /><ref name="WMF Labs" /> ==साहित्यिक कारकीर्द== अप्पासाहेब पंत हे 'एन्ट्रप्रेन्योरशिप ऑफ स्पिरिट'चा गौरव करणाऱ्या आंतरराष्ट्रीय स्तरावरील टेम्पलटन पुरस्काराचे माजी परीक्षक होते.<ref name="Judge Templeton">{{cite web | url=https://www.templetonprize.org/judges.html | title=The Templeton Prize – Judges. Previous Judges | publisher=[[Templeton Foundation]] |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}</ref><ref name="Templeton About">{{cite web | url=https://www.templetonprize.org/abouttheprize.html | title=Templeton About | publisher=Templeton Foundation |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}</ref> त्यांनी आपल्या आयुष्याच्या उत्तरार्धात आठ पुस्तके प्रकाशित केली.<ref name="Awaaz Magazine" /><ref name="Benegal" /> {{Div col|colwidth=35em}} * सूर्य नमस्कार, अ‍ॅन एन्शंट इंडियन एक्सरसाइज* (१९७०)<ref name="Surya Namaskar, an Ancient Indian Exercise">{{cite book | url=http://www.abebooks.de/servlet/BookDetailsPL?bi=12680507655&searchurl=afn_sr%3DZANOXDE%26ph%3D2%26an%3DPant+Apa | title=Surya Namaskar, an Ancient Indian Exercise | publisher=Sangam Books | author=Apa Pant | year=1970 | isbn=9788125013877}}</ref> * टुवर्ड्स सोशालिस्ट ट्रान्सफॉर्मेशन ऑफ इंडियन इकॉनॉमी (१९७३)<ref name="Towards Socialist Transformation of Indian Economy">{{cite book | url=http://www.abebooks.de/servlet/BookDetailsPL?bi=1351284551&searchurl=afn_sr%3DZANOXDE%26ph%3D2%26an%3DPant+Apa | title=Towards Socialist Transformation of Indian Economy | publisher=Humanities Press |author1=Bhuleshkar, Ashok V. |author2=Pant, Apa B. | year=1973}}</ref> * अ मोमेंट इन टाईम (१९७४)<ref name="A Moment in Time">{{cite book | url=http://www.abebooks.de/servlet/BookDetailsPL?bi=15385243793&searchurl=afn_sr%3DZANOXDE%26ph%3D2%26an%3DPant+Apa | title=A Moment in Time | publisher=Hodder & Stoughton Ltd | author=Pant, Apa B. | year=1974 | location=United Kingdom | isbn=9780340147900}}</ref> * मंडला: अ‍ॅन अवेकनिंग (१९७६)<ref name="Mandala: An Awakening">{{cite book | title=Mandala: An Awakening | publisher=Sangam Books | author=Apa B. Pant | year=1976 | pages=218 | isbn=978-0861310630}}</ref> * सर्व्हायव्हल ऑफ द इंडिव्हिज्युअल (१९८३)<ref name="Survival of the Individual">{{cite book | title=Survival of the Individual | publisher=Sangam Books | author=Apa Pant | year=1983 | isbn=9780861314003| oclc=13215863 }}</ref> * अनडिप्लोमॅटिक इन्सिडेंट्सb(१९८७)<ref name="Undiplomatic Incidents">{{cite book | url=http://www.abebooks.de/servlet/BookDetailsPL?bi=14345842069&searchurl=afn_sr%3DZANOXDE%26ph%3D2%26an%3DPant+Apa | title=Undiplomatic Incidents | publisher=Majestic Books | author=Pant Apa B. | year=1987 | isbn=9780861316908}}</ref> * अ‍ॅन अनयुज्युअल राजा – महात्मा गांधी अँड द औंध एक्सपेरिमेंट (१९८९)<ref name="An Unusual Raja Mahatma Gandhi and the Aundh Experiment">{{cite book | url=http://www.abebooks.de/servlet/BookDetailsPL?bi=911371786&searchurl=afn_sr%3DZANOXDE%26ph%3D2%26an%3DPant+Apa | title=An Unusual Raja Mahatma Gandhi and the Aundh Experiment | publisher=Oscar Publications | author=Apa Pant | year=1989 | isbn=9780861317523}}</ref> * अ‍ॅन एक्सटेंडेड फॅमिली ऑफ फेलो पिल्ग्रिम्स (१९९०)<ref name="An Extended Family or Fellow Pilgrims">{{cite book | url=http://www.abebooks.de/servlet/BookDetailsPL?bi=98674992&searchurl=afn_sr%3DZANOXDE%26ph%3D2%26an%3DPant+Apa | title=An Extended Family or Fellow Pilgrims | publisher=Oscar Publications | author=Apa Pant | year=1990 | isbn=9780863111099}}</ref> {{div col end}} ==पुरस्कार== १९५४ मध्ये, समाजातील त्यांच्या योगदानाबद्दल त्यांना पद्मश्री या चौथ्या सर्वोच्च भारतीय नागरी पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले, ज्यामुळे ते या पुरस्काराच्या पहिल्या मानकरींपैकी एक ठरले. == संदर्भ == {{संदर्भ यादी}} {{DEFAULTSORT: पंत, अप्पासाहेब बाळासाहेब}} [[वर्ग:नागरी सेवेतील पद्मश्री पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:इ.स. १९१२ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९९२ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:मराठी व्यक्ती]] [[वर्ग:गांधीवादी]] [[वर्ग:भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक]] [[वर्ग:भारतीय मुत्सद्दी]] [[वर्ग:मराठी राजकारणी]] obtq81zaaezl4ejj9jp0h63d9cgvtpl 2683335 2683334 2026-05-08T11:35:53Z संतोष गोरे 135680 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2683335 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''अप्पासाहेब पंत''' (१९१२-१९९२), ज्यांना '''आपा पंत''',<ref>see for instance declassified file no. 7(4)-P, 1955 at the National Archives of India, available on line via https://www.abhilekh-patal.in/</ref> '''अप्पा पंत''', '''अप्पा साहेब पंत''', '''अप्पासाहेब बाळासाहेब पंत''' तसेच '''परशुराम-राव पंत''' (परशुराम हे त्यांचे प्रथम नाव) म्हणूनही ओळखले जाते, हे एक भारतीय मुत्सद्दी, [[औंध संस्थान|औंध संस्थानचे]] राजकुमार, [[गांधीवादी]], लेखक आणि [[स्वातंत्र्यसैनिक|भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक]] होते.<ref>{{Cite journal |last=Guyot-Réchard |first=Bérénice |date=2022 |title=Stirring Africa towards India: Apa Pant and the Making of Post-Colonial Diplomacy, 1948–54 |url=https://kclpure.kcl.ac.uk/ws/files/177598996/Stirring_Africa_towards_India_GUYOT_RECHARD_Publishedonline15July2022_GOLD_VoR_CC_BY_NC_ND.pdf |journal=The International History Review |volume=44 |issue=4 |pages=892–913 |doi=10.1080/07075332.2022.2093941 |s2cid=250598023 |issn=0707-5332}}</ref><ref name="Benegal">{{cite web | url=https://benegal.com/pant/apa.htm | title=Benegal | publisher=Benegal |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}</ref><ref name="Awaaz Magazine">{{cite web|url=http://www.awaazmagazine.com/index.php/component/k2/item/170-apa-pant-in-east-africa |work=Awaaz Magazine |date=1 November 2011 |accessdate=30 March 2015|title=Apa Pant in East Africa|url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150402125304/http://www.awaazmagazine.com/index.php/component/k2/item/170-apa-pant-in-east-africa |archivedate=2 April 2015 }}</ref> स्वभावाने तत्त्वज्ञ आणि अंतःकरणाने गूढवादी असलेल्या पंत यांनी [[भारत सरकार|भारत सरकारसाठी]] चाळीस वर्षांहून अधिक काळ व्यावसायिक मुत्सद्दी म्हणून सेवा बजावली. त्यांनी केन्या, युगांडा, [[टांगानिका]], [[झांझिबार]], [[उत्तर ऱ्होडेशिया]], [[दक्षिण ऱ्होडेशिया]], [[न्यासालँड]] आणि बेल्जियन वसाहत असलेल्या काँगो यांसारख्या विविध आफ्रिकन देशांमध्ये भारतीय आयुक्त म्हणून काम केले आणि त्यानंतर इंडोनेशिया, नॉर्वे, इजिप्त, युनायटेड किंगडम आणि इटली यांसारख्या देशांमध्ये भारताचे राजदूत म्हणून काम पाहिले. त्यांनी सिक्कीम राज्यामध्ये भारताचे राजकीय अधिकारी (पॉलिटिकल ऑफिसर) म्हणूनही काम केले.<ref name="Benegal" /> भारत सरकारने १९५४ मध्ये, समाजातील त्यांच्या योगदानाबद्दल त्यांना [[पद्मश्री पुरस्कार|पद्मश्री पुरस्काराने]] सन्मानित केले,<ref name="Padma Shri">{{cite web|url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |title=Padma Shri |publisher=Padma Shri |year=2015 |accessdate=11 November 2014 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |archivedate=15 October 2015 }}</ref> ज्यामुळे ते या पुरस्काराच्या पहिल्या मानकरींपैकी एक ठरले. ==जीवनचरित्र== पंत यांचा जन्म ११ सप्टेंबर १९१२ रोजी<ref name="WMF Labs">{{cite web | url=http://tools.wmflabs.org/persondata/p/Apasaheb_Balasaheb_Pant | title=WMF Labs | publisher=WMF Labs |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}{{user-generated source|date=November 2021}}</ref> [[ब्रिटीश भारत|ब्रिटीश भारतातील]] औंध संस्थानाची राजधानी असलेल्या [[औंध]] येथे झाला. ते संस्थानाचे शासक [[भवानराव श्रीनिवासराव पंतप्रतिनिधी]]<ref name="Free Library">{{cite web | url=http://www.thefreelibrary.com/Shivaji+designs+for+stained-glass+windows%3A+the+art+of+Ervin+Bossanyi.-a0253862098 | title=Free Library | publisher=Free Library |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}</ref> यांचे दुसरे पुत्र होते.<ref name="Benegal" /> स्थानिक संस्थांमध्ये शालेय शिक्षण पूर्ण केल्यानंतर, त्यांनी [[मुंबई विद्यापीठ|मुंबई विद्यापीठातून]] कला शाखेतील पदवी पूर्ण केली. त्या नंतर त्यांनी ब्रेसनोज कॉलेज, ऑक्सफर्ड येथे तत्त्वज्ञान, राजकारण आणि अर्थशास्त्र विषयांचा अभ्यास केला.<ref name="Awaaz Magazine" /><ref>{{Cite web|last=Bowers|first=John|author-link=John Bowers (lawyer)|date=2021-02-16|title=Principal's Blog: 16th February 2021|url=https://www.bnc.ox.ac.uk/about-brasenose/princblog/2361-principal-s-blog-16th-february-2021|access-date=2022-02-02|publisher=[[Brasenose College, Oxford]]}}</ref> लंडन येथील [[लिंकन इन]] मधून बॅरिस्टर ॲट लॉ पूर्ण करून १९३७ मध्ये ते भारतात परतले. याकाळात भारतीय स्वातंत्र्य चळवळीने मोठा वेग घेतला होता.<ref name="Benegal" /> पंत यांनी १९४२ मध्ये नलिनी देवी<ref>Gaurav Desai, [https://books.google.com/books?id=K9WrAgAAQBAJ&pg=PA75 Commerce with the Universe: Africa, India, and the Afrasian Imagination], p. 75</ref> यांच्याशी विवाह केला. नलिनी देवी या एक वैद्यकीय डॉक्टर आणि रॉयल कॉलेज ऑफ सर्जन्सच्या फेलो होत्या. या दांपत्याला [[अदिती पंत]], अनिकेत आणि अवलोकिता अशी तीन मुले झाली.<ref name="Awaaz Magazine" /> वयाच्या ८० व्या वर्षी, ५ ऑक्टोबर १९९२ रोजी,<ref name="WMF Labs" /> वृद्धापकाळातील आजाराने त्यांचे निधन झाले.<ref name="Benegal" /> ==राजकीय आणि मुत्सद्दी कारकीर्द== पंत यांनी त्यांच्या राजकीय आणि मुत्सद्दी कारकीर्दीची सुरुवात १९४४ मध्ये औंध संस्थानाचे शिक्षण मंत्री म्हणून केली. याकाळात त्यांचे वडील या संस्थानाचे शासक होते.<ref name="Awaaz Magazine" /> त्यांचा हा कार्यकाळ एक वर्षाचा होता आणि या काळात तसेच त्यानंतरही, ते संस्थानाचे भारतीय संघराज्यात विलीनीकरण करण्यासंदर्भातील चर्चेत सहभागी होते.<ref name="Benegal" /> भारताच्या स्वातंत्र्यानंतर त्यांनी भारतीय परराष्ट्र सेवेत प्रवेश केला, त्यांची नियुक्ती आफ्रिकेत करण्यात आली. त्यांनी केन्या, युगांडा, टांगानिका, झांझिबार, उत्तर ऱ्होडेशिया, दक्षिण ऱ्होडेशिया, न्यासालँड आणि बेल्जियन वसाहत असलेल्या काँगोमध्ये काम केले.<ref name="Awaaz Magazine" /> १९५४ मध्ये, जेव्हा भारताचे चीनसोबतचे संबंध ताणलेले होते, तेव्हा त्यांची [[भारताचे परराष्ट्रमंत्री|परराष्ट्र व्यवहार मंत्रालयात]] विशेष कर्तव्य अधिकारी म्हणून नियुक्ती करण्यात आली.<ref name="Awaaz Magazine" /> १९५६ मध्ये [[अलिप्ततावादी चळवळ|अलिप्ततावादी चळवळीच्या]] स्थापनेसाठी झालेल्या [[आफ्रो-आशियाई परिषद|बांडुंग परिषदेत]] त्यांनी भारताचे प्रतिनिधित्व केले. त्यांनी [[तिबेट]], [[भूतान]] आणि [[सिक्कीम]] मधील मोहिमांचे प्रभारी अधिकारी म्हणूनही काम केले,<ref name="TH Library">{{cite web | url=http://www.thlib.org/static/reprints/bot/bot_1987_03_04.pdf | title=TH Library | publisher=TH Library | year=2015 | accessdate=30 March 2015 | archive-date=2016-03-04 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160304200838/http://www.thlib.org/static/reprints/bot/bot_1987_03_04.pdf | url-status=dead }}</ref> तसेच इंडोनेशिया (१९६१–६४), नॉर्वे (१९६४–६६), इजिप्त (१९६६–६९),<ref name="Middle East Institute">{{cite web | url=https://www.mei.edu/content/interview-indian-ambassador-ret-ranjit-gupta-cairo-egypt-%E2%80%94-first-posting-1965-1968 | title=Middle East Institute | publisher=Middle East Institute |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}</ref> युनायटेड किंगडम (१९६९–७२) आणि इटली (१९७२–७५) मध्ये राजदूत म्हणून कार्य केले.<ref name="Benegal" /><ref name="WMF Labs" /> ==साहित्यिक कारकीर्द== अप्पासाहेब पंत हे 'एन्ट्रप्रेन्योरशिप ऑफ स्पिरिट'चा गौरव करणाऱ्या आंतरराष्ट्रीय स्तरावरील टेम्पलटन पुरस्काराचे माजी परीक्षक होते.<ref name="Judge Templeton">{{cite web | url=https://www.templetonprize.org/judges.html | title=The Templeton Prize – Judges. Previous Judges | publisher=[[Templeton Foundation]] |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}</ref><ref name="Templeton About">{{cite web | url=https://www.templetonprize.org/abouttheprize.html | title=Templeton About | publisher=Templeton Foundation |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}</ref> त्यांनी आपल्या आयुष्याच्या उत्तरार्धात आठ पुस्तके प्रकाशित केली.<ref name="Awaaz Magazine" /><ref name="Benegal" /> {{Div col|colwidth=35em}} * सूर्य नमस्कार, अ‍ॅन एन्शंट इंडियन एक्सरसाइज* (१९७०)<ref name="Surya Namaskar, an Ancient Indian Exercise">{{cite book | url=http://www.abebooks.de/servlet/BookDetailsPL?bi=12680507655&searchurl=afn_sr%3DZANOXDE%26ph%3D2%26an%3DPant+Apa | title=Surya Namaskar, an Ancient Indian Exercise | publisher=Sangam Books | author=Apa Pant | year=1970 | isbn=9788125013877}}</ref> * टुवर्ड्स सोशालिस्ट ट्रान्सफॉर्मेशन ऑफ इंडियन इकॉनॉमी (१९७३)<ref name="Towards Socialist Transformation of Indian Economy">{{cite book | url=http://www.abebooks.de/servlet/BookDetailsPL?bi=1351284551&searchurl=afn_sr%3DZANOXDE%26ph%3D2%26an%3DPant+Apa | title=Towards Socialist Transformation of Indian Economy | publisher=Humanities Press |author1=Bhuleshkar, Ashok V. |author2=Pant, Apa B. | year=1973}}</ref> * अ मोमेंट इन टाईम (१९७४)<ref name="A Moment in Time">{{cite book | url=http://www.abebooks.de/servlet/BookDetailsPL?bi=15385243793&searchurl=afn_sr%3DZANOXDE%26ph%3D2%26an%3DPant+Apa | title=A Moment in Time | publisher=Hodder & Stoughton Ltd | author=Pant, Apa B. | year=1974 | location=United Kingdom | isbn=9780340147900}}</ref> * मंडला: अ‍ॅन अवेकनिंग (१९७६)<ref name="Mandala: An Awakening">{{cite book | title=Mandala: An Awakening | publisher=Sangam Books | author=Apa B. Pant | year=1976 | pages=218 | isbn=978-0861310630}}</ref> * सर्व्हायव्हल ऑफ द इंडिव्हिज्युअल (१९८३)<ref name="Survival of the Individual">{{cite book | title=Survival of the Individual | publisher=Sangam Books | author=Apa Pant | year=1983 | isbn=9780861314003| oclc=13215863 }}</ref> * अनडिप्लोमॅटिक इन्सिडेंट्सb(१९८७)<ref name="Undiplomatic Incidents">{{cite book | url=http://www.abebooks.de/servlet/BookDetailsPL?bi=14345842069&searchurl=afn_sr%3DZANOXDE%26ph%3D2%26an%3DPant+Apa | title=Undiplomatic Incidents | publisher=Majestic Books | author=Pant Apa B. | year=1987 | isbn=9780861316908}}</ref> * अ‍ॅन अनयुज्युअल राजा – महात्मा गांधी अँड द औंध एक्सपेरिमेंट (१९८९)<ref name="An Unusual Raja Mahatma Gandhi and the Aundh Experiment">{{cite book | url=http://www.abebooks.de/servlet/BookDetailsPL?bi=911371786&searchurl=afn_sr%3DZANOXDE%26ph%3D2%26an%3DPant+Apa | title=An Unusual Raja Mahatma Gandhi and the Aundh Experiment | publisher=Oscar Publications | author=Apa Pant | year=1989 | isbn=9780861317523}}</ref> * अ‍ॅन एक्सटेंडेड फॅमिली ऑफ फेलो पिल्ग्रिम्स (१९९०)<ref name="An Extended Family or Fellow Pilgrims">{{cite book | url=http://www.abebooks.de/servlet/BookDetailsPL?bi=98674992&searchurl=afn_sr%3DZANOXDE%26ph%3D2%26an%3DPant+Apa | title=An Extended Family or Fellow Pilgrims | publisher=Oscar Publications | author=Apa Pant | year=1990 | isbn=9780863111099}}</ref> {{div col end}} ==पुरस्कार== १९५४ मध्ये, समाजातील त्यांच्या योगदानाबद्दल त्यांना पद्मश्री या चौथ्या सर्वोच्च भारतीय नागरी पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले, ज्यामुळे ते या पुरस्काराच्या पहिल्या मानकरींपैकी एक ठरले. == संदर्भ == {{संदर्भ यादी}} {{DEFAULTSORT: पंत, अप्पासाहेब बाळासाहेब}} [[वर्ग:नागरी सेवेतील पद्मश्री पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:इ.स. १९१२ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९९२ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:मराठी व्यक्ती]] [[वर्ग:गांधीवादी]] [[वर्ग:भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक]] [[वर्ग:भारतीय मुत्सद्दी]] [[वर्ग:मराठी राजकारणी]] [[वर्ग:मराठी लेखक]] n2kk03lslczy5q0mhrxhrzo7whbox2h 2683336 2683335 2026-05-08T11:37:03Z संतोष गोरे 135680 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2683336 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''अप्पासाहेब पंत''' (१९१२-१९९२), ज्यांना '''आपा पंत''',<ref>see for instance declassified file no. 7(4)-P, 1955 at the National Archives of India, available on line via https://www.abhilekh-patal.in/</ref> '''अप्पा पंत''', '''अप्पा साहेब पंत''', '''अप्पासाहेब बाळासाहेब पंत''' तसेच '''परशुराम-राव पंत''' (परशुराम हे त्यांचे प्रथम नाव) म्हणूनही ओळखले जाते, हे एक भारतीय मुत्सद्दी, [[औंध संस्थान|औंध संस्थानचे]] राजकुमार, [[गांधीवादी]], लेखक आणि [[स्वातंत्र्यसैनिक|भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक]] होते.<ref>{{Cite journal |last=Guyot-Réchard |first=Bérénice |date=2022 |title=Stirring Africa towards India: Apa Pant and the Making of Post-Colonial Diplomacy, 1948–54 |url=https://kclpure.kcl.ac.uk/ws/files/177598996/Stirring_Africa_towards_India_GUYOT_RECHARD_Publishedonline15July2022_GOLD_VoR_CC_BY_NC_ND.pdf |journal=The International History Review |volume=44 |issue=4 |pages=892–913 |doi=10.1080/07075332.2022.2093941 |s2cid=250598023 |issn=0707-5332}}</ref><ref name="Benegal">{{cite web | url=https://benegal.com/pant/apa.htm | title=Benegal | publisher=Benegal |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}</ref><ref name="Awaaz Magazine">{{cite web|url=http://www.awaazmagazine.com/index.php/component/k2/item/170-apa-pant-in-east-africa |work=Awaaz Magazine |date=1 November 2011 |accessdate=30 March 2015|title=Apa Pant in East Africa|url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150402125304/http://www.awaazmagazine.com/index.php/component/k2/item/170-apa-pant-in-east-africa |archivedate=2 April 2015 }}</ref> स्वभावाने तत्त्वज्ञ आणि अंतःकरणाने गूढवादी असलेल्या पंत यांनी [[भारत सरकार|भारत सरकारसाठी]] चाळीस वर्षांहून अधिक काळ व्यावसायिक मुत्सद्दी म्हणून सेवा बजावली. त्यांनी केन्या, युगांडा, [[टांगानिका]], [[झांझिबार]], [[उत्तर ऱ्होडेशिया]], [[दक्षिण ऱ्होडेशिया]], [[न्यासालँड]] आणि बेल्जियन वसाहत असलेल्या काँगो यांसारख्या विविध आफ्रिकन देशांमध्ये भारतीय आयुक्त म्हणून काम केले आणि त्यानंतर इंडोनेशिया, नॉर्वे, इजिप्त, युनायटेड किंगडम आणि इटली यांसारख्या देशांमध्ये भारताचे राजदूत म्हणून काम पाहिले. त्यांनी सिक्कीम राज्यामध्ये भारताचे राजकीय अधिकारी (पॉलिटिकल ऑफिसर) म्हणूनही काम केले.<ref name="Benegal" /> भारत सरकारने १९५४ मध्ये, समाजातील त्यांच्या योगदानाबद्दल त्यांना [[पद्मश्री पुरस्कार|पद्मश्री पुरस्काराने]] सन्मानित केले,<ref name="Padma Shri">{{cite web|url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |title=Padma Shri |publisher=Padma Shri |year=2015 |accessdate=11 November 2014 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |archivedate=15 October 2015 }}</ref> ज्यामुळे ते या पुरस्काराच्या पहिल्या मानकरींपैकी एक ठरले. ==जीवनचरित्र== पंत यांचा जन्म ११ सप्टेंबर १९१२ रोजी<ref name="WMF Labs">{{cite web | url=http://tools.wmflabs.org/persondata/p/Apasaheb_Balasaheb_Pant | title=WMF Labs | publisher=WMF Labs |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}{{user-generated source|date=November 2021}}</ref> [[ब्रिटीश भारत|ब्रिटीश भारतातील]] औंध संस्थानाची राजधानी असलेल्या [[औंध]] येथे झाला. ते संस्थानाचे शासक [[भवानराव श्रीनिवासराव पंतप्रतिनिधी]]<ref name="Free Library">{{cite web | url=http://www.thefreelibrary.com/Shivaji+designs+for+stained-glass+windows%3A+the+art+of+Ervin+Bossanyi.-a0253862098 | title=Free Library | publisher=Free Library |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}</ref> यांचे दुसरे पुत्र होते.<ref name="Benegal" /> स्थानिक संस्थांमध्ये शालेय शिक्षण पूर्ण केल्यानंतर, त्यांनी [[मुंबई विद्यापीठ|मुंबई विद्यापीठातून]] कला शाखेतील पदवी पूर्ण केली. त्या नंतर त्यांनी ब्रेसनोज कॉलेज, ऑक्सफर्ड येथे तत्त्वज्ञान, राजकारण आणि अर्थशास्त्र विषयांचा अभ्यास केला.<ref name="Awaaz Magazine" /><ref>{{Cite web|last=Bowers|first=John|author-link=John Bowers (lawyer)|date=2021-02-16|title=Principal's Blog: 16th February 2021|url=https://www.bnc.ox.ac.uk/about-brasenose/princblog/2361-principal-s-blog-16th-february-2021|access-date=2022-02-02|publisher=[[Brasenose College, Oxford]]}}</ref> लंडन येथील [[लिंकन इन]] मधून बॅरिस्टर ॲट लॉ पूर्ण करून १९३७ मध्ये ते भारतात परतले. याकाळात भारतीय स्वातंत्र्य चळवळीने मोठा वेग घेतला होता.<ref name="Benegal" /> पंत यांनी १९४२ मध्ये नलिनी देवी<ref>Gaurav Desai, [https://books.google.com/books?id=K9WrAgAAQBAJ&pg=PA75 Commerce with the Universe: Africa, India, and the Afrasian Imagination], p. 75</ref> यांच्याशी विवाह केला. नलिनी देवी या एक वैद्यकीय डॉक्टर आणि रॉयल कॉलेज ऑफ सर्जन्सच्या फेलो होत्या. या दांपत्याला [[अदिती पंत]], अनिकेत आणि अवलोकिता अशी तीन मुले झाली.<ref name="Awaaz Magazine" /> वयाच्या ८० व्या वर्षी, ५ ऑक्टोबर १९९२ रोजी,<ref name="WMF Labs" /> वृद्धापकाळातील आजाराने त्यांचे निधन झाले.<ref name="Benegal" /> ==राजकीय आणि मुत्सद्दी कारकीर्द== पंत यांनी त्यांच्या राजकीय आणि मुत्सद्दी कारकीर्दीची सुरुवात १९४४ मध्ये औंध संस्थानाचे शिक्षण मंत्री म्हणून केली. याकाळात त्यांचे वडील या संस्थानाचे शासक होते.<ref name="Awaaz Magazine" /> त्यांचा हा कार्यकाळ एक वर्षाचा होता आणि या काळात तसेच त्यानंतरही, ते संस्थानाचे भारतीय संघराज्यात विलीनीकरण करण्यासंदर्भातील चर्चेत सहभागी होते.<ref name="Benegal" /> भारताच्या स्वातंत्र्यानंतर त्यांनी भारतीय परराष्ट्र सेवेत प्रवेश केला, त्यांची नियुक्ती आफ्रिकेत करण्यात आली. त्यांनी केन्या, युगांडा, टांगानिका, झांझिबार, उत्तर ऱ्होडेशिया, दक्षिण ऱ्होडेशिया, न्यासालँड आणि बेल्जियन वसाहत असलेल्या काँगोमध्ये काम केले.<ref name="Awaaz Magazine" /> १९५४ मध्ये, जेव्हा भारताचे चीनसोबतचे संबंध ताणलेले होते, तेव्हा त्यांची [[भारताचे परराष्ट्रमंत्री|परराष्ट्र व्यवहार मंत्रालयात]] विशेष कर्तव्य अधिकारी म्हणून नियुक्ती करण्यात आली.<ref name="Awaaz Magazine" /> १९५६ मध्ये [[अलिप्ततावादी चळवळ|अलिप्ततावादी चळवळीच्या]] स्थापनेसाठी झालेल्या [[आफ्रो-आशियाई परिषद|बांडुंग परिषदेत]] त्यांनी भारताचे प्रतिनिधित्व केले. त्यांनी [[तिबेट]], [[भूतान]] आणि [[सिक्कीम]] मधील मोहिमांचे प्रभारी अधिकारी म्हणूनही काम केले,<ref name="TH Library">{{cite web | url=http://www.thlib.org/static/reprints/bot/bot_1987_03_04.pdf | title=TH Library | publisher=TH Library | year=2015 | accessdate=30 March 2015 | archive-date=2016-03-04 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160304200838/http://www.thlib.org/static/reprints/bot/bot_1987_03_04.pdf | url-status=dead }}</ref> तसेच इंडोनेशिया (१९६१–६४), नॉर्वे (१९६४–६६), इजिप्त (१९६६–६९),<ref name="Middle East Institute">{{cite web | url=https://www.mei.edu/content/interview-indian-ambassador-ret-ranjit-gupta-cairo-egypt-%E2%80%94-first-posting-1965-1968 | title=Middle East Institute | publisher=Middle East Institute |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}</ref> युनायटेड किंगडम (१९६९–७२) आणि इटली (१९७२–७५) मध्ये राजदूत म्हणून कार्य केले.<ref name="Benegal" /><ref name="WMF Labs" /> ==साहित्यिक कारकीर्द== अप्पासाहेब पंत हे 'एन्ट्रप्रेन्योरशिप ऑफ स्पिरिट'चा गौरव करणाऱ्या आंतरराष्ट्रीय स्तरावरील टेम्पलटन पुरस्काराचे माजी परीक्षक होते.<ref name="Judge Templeton">{{cite web | url=https://www.templetonprize.org/judges.html | title=The Templeton Prize – Judges. Previous Judges | publisher=[[Templeton Foundation]] |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}</ref><ref name="Templeton About">{{cite web | url=https://www.templetonprize.org/abouttheprize.html | title=Templeton About | publisher=Templeton Foundation |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}</ref> त्यांनी आपल्या आयुष्याच्या उत्तरार्धात आठ पुस्तके प्रकाशित केली.<ref name="Awaaz Magazine" /><ref name="Benegal" /> {{Div col|colwidth=35em}} * सूर्य नमस्कार, अ‍ॅन एन्शंट इंडियन एक्सरसाइज* (१९७०)<ref name="Surya Namaskar, an Ancient Indian Exercise">{{cite book | url=http://www.abebooks.de/servlet/BookDetailsPL?bi=12680507655&searchurl=afn_sr%3DZANOXDE%26ph%3D2%26an%3DPant+Apa | title=Surya Namaskar, an Ancient Indian Exercise | publisher=Sangam Books | author=Apa Pant | year=1970 | isbn=9788125013877}}</ref> * टुवर्ड्स सोशालिस्ट ट्रान्सफॉर्मेशन ऑफ इंडियन इकॉनॉमी (१९७३)<ref name="Towards Socialist Transformation of Indian Economy">{{cite book | url=http://www.abebooks.de/servlet/BookDetailsPL?bi=1351284551&searchurl=afn_sr%3DZANOXDE%26ph%3D2%26an%3DPant+Apa | title=Towards Socialist Transformation of Indian Economy | publisher=Humanities Press |author1=Bhuleshkar, Ashok V. |author2=Pant, Apa B. | year=1973}}</ref> * अ मोमेंट इन टाईम (१९७४)<ref name="A Moment in Time">{{cite book | url=http://www.abebooks.de/servlet/BookDetailsPL?bi=15385243793&searchurl=afn_sr%3DZANOXDE%26ph%3D2%26an%3DPant+Apa | title=A Moment in Time | publisher=Hodder & Stoughton Ltd | author=Pant, Apa B. | year=1974 | location=United Kingdom | isbn=9780340147900}}</ref> * मंडला: अ‍ॅन अवेकनिंग (१९७६)<ref name="Mandala: An Awakening">{{cite book | title=Mandala: An Awakening | publisher=Sangam Books | author=Apa B. Pant | year=1976 | pages=218 | isbn=978-0861310630}}</ref> * सर्व्हायव्हल ऑफ द इंडिव्हिज्युअल (१९८३)<ref name="Survival of the Individual">{{cite book | title=Survival of the Individual | publisher=Sangam Books | author=Apa Pant | year=1983 | isbn=9780861314003| oclc=13215863 }}</ref> * अनडिप्लोमॅटिक इन्सिडेंट्सb(१९८७)<ref name="Undiplomatic Incidents">{{cite book | url=http://www.abebooks.de/servlet/BookDetailsPL?bi=14345842069&searchurl=afn_sr%3DZANOXDE%26ph%3D2%26an%3DPant+Apa | title=Undiplomatic Incidents | publisher=Majestic Books | author=Pant Apa B. | year=1987 | isbn=9780861316908}}</ref> * अ‍ॅन अनयुज्युअल राजा – महात्मा गांधी अँड द औंध एक्सपेरिमेंट (१९८९)<ref name="An Unusual Raja Mahatma Gandhi and the Aundh Experiment">{{cite book | url=http://www.abebooks.de/servlet/BookDetailsPL?bi=911371786&searchurl=afn_sr%3DZANOXDE%26ph%3D2%26an%3DPant+Apa | title=An Unusual Raja Mahatma Gandhi and the Aundh Experiment | publisher=Oscar Publications | author=Apa Pant | year=1989 | isbn=9780861317523}}</ref> * अ‍ॅन एक्सटेंडेड फॅमिली ऑफ फेलो पिल्ग्रिम्स (१९९०)<ref name="An Extended Family or Fellow Pilgrims">{{cite book | url=http://www.abebooks.de/servlet/BookDetailsPL?bi=98674992&searchurl=afn_sr%3DZANOXDE%26ph%3D2%26an%3DPant+Apa | title=An Extended Family or Fellow Pilgrims | publisher=Oscar Publications | author=Apa Pant | year=1990 | isbn=9780863111099}}</ref> {{div col end}} ==पुरस्कार== १९५४ मध्ये, समाजातील त्यांच्या योगदानाबद्दल त्यांना पद्मश्री या चौथ्या सर्वोच्च भारतीय नागरी पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले, ज्यामुळे ते या पुरस्काराच्या पहिल्या मानकरींपैकी एक ठरले. == संदर्भ == {{संदर्भ यादी}} {{DEFAULTSORT: पंत, अप्पासाहेब बाळासाहेब}} [[वर्ग:नागरी सेवेतील पद्मश्री पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:इ.स. १९१२ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९९२ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:मराठी व्यक्ती]] [[वर्ग:गांधीवादी]] [[वर्ग:भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक]] [[वर्ग:भारतीय मुत्सद्दी]] [[वर्ग:मराठी राजकारणी]] [[वर्ग:मराठी लेखक]] [[वर्ग:औंध संस्थान]] 78r2quemyotyjg23mtcd1r6i0z3do2y 2683337 2683336 2026-05-08T11:38:14Z संतोष गोरे 135680 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2683337 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''अप्पासाहेब पंत''' (१९१२-१९९२), ज्यांना '''आपा पंत''',<ref>see for instance declassified file no. 7(4)-P, 1955 at the National Archives of India, available on line via https://www.abhilekh-patal.in/</ref> '''अप्पा पंत''', '''अप्पा साहेब पंत''', '''अप्पासाहेब बाळासाहेब पंत''' तसेच '''परशुराम-राव पंत''' (परशुराम हे त्यांचे प्रथम नाव) म्हणूनही ओळखले जाते, हे एक भारतीय मुत्सद्दी, [[औंध संस्थान|औंध संस्थानचे]] राजकुमार, [[गांधीवादी]], लेखक आणि [[स्वातंत्र्यसैनिक|भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक]] होते.<ref>{{Cite journal |last=Guyot-Réchard |first=Bérénice |date=2022 |title=Stirring Africa towards India: Apa Pant and the Making of Post-Colonial Diplomacy, 1948–54 |url=https://kclpure.kcl.ac.uk/ws/files/177598996/Stirring_Africa_towards_India_GUYOT_RECHARD_Publishedonline15July2022_GOLD_VoR_CC_BY_NC_ND.pdf |journal=The International History Review |volume=44 |issue=4 |pages=892–913 |doi=10.1080/07075332.2022.2093941 |s2cid=250598023 |issn=0707-5332}}</ref><ref name="Benegal">{{cite web | url=https://benegal.com/pant/apa.htm | title=Benegal | publisher=Benegal |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}</ref><ref name="Awaaz Magazine">{{cite web|url=http://www.awaazmagazine.com/index.php/component/k2/item/170-apa-pant-in-east-africa |work=Awaaz Magazine |date=1 November 2011 |accessdate=30 March 2015|title=Apa Pant in East Africa|url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150402125304/http://www.awaazmagazine.com/index.php/component/k2/item/170-apa-pant-in-east-africa |archivedate=2 April 2015 }}</ref> स्वभावाने तत्त्वज्ञ आणि अंतःकरणाने गूढवादी असलेल्या पंत यांनी [[भारत सरकार|भारत सरकारसाठी]] चाळीस वर्षांहून अधिक काळ व्यावसायिक मुत्सद्दी म्हणून सेवा बजावली. त्यांनी केन्या, युगांडा, [[टांगानिका]], [[झांझिबार]], [[उत्तर ऱ्होडेशिया]], [[दक्षिण ऱ्होडेशिया]], [[न्यासालँड]] आणि बेल्जियन वसाहत असलेल्या काँगो यांसारख्या विविध आफ्रिकन देशांमध्ये भारतीय आयुक्त म्हणून काम केले आणि त्यानंतर इंडोनेशिया, नॉर्वे, इजिप्त, युनायटेड किंगडम आणि इटली यांसारख्या देशांमध्ये भारताचे राजदूत म्हणून काम पाहिले. त्यांनी सिक्कीम राज्यामध्ये भारताचे राजकीय अधिकारी (पॉलिटिकल ऑफिसर) म्हणूनही काम केले.<ref name="Benegal" /> भारत सरकारने १९५४ मध्ये, समाजातील त्यांच्या योगदानाबद्दल त्यांना [[पद्मश्री पुरस्कार|पद्मश्री पुरस्काराने]] सन्मानित केले,<ref name="Padma Shri">{{cite web|url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |title=Padma Shri |publisher=Padma Shri |year=2015 |accessdate=11 November 2014 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |archivedate=15 October 2015 }}</ref> ज्यामुळे ते या पुरस्काराच्या पहिल्या मानकरींपैकी एक ठरले. ==जीवनचरित्र== पंत यांचा जन्म ११ सप्टेंबर १९१२ रोजी<ref name="WMF Labs">{{cite web | url=http://tools.wmflabs.org/persondata/p/Apasaheb_Balasaheb_Pant | title=WMF Labs | publisher=WMF Labs |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}{{user-generated source|date=November 2021}}</ref> [[ब्रिटीश भारत|ब्रिटीश भारतातील]] औंध संस्थानाची राजधानी असलेल्या [[औंध]] येथे झाला. ते संस्थानाचे शासक [[भवानराव श्रीनिवासराव पंतप्रतिनिधी]]<ref name="Free Library">{{cite web | url=http://www.thefreelibrary.com/Shivaji+designs+for+stained-glass+windows%3A+the+art+of+Ervin+Bossanyi.-a0253862098 | title=Free Library | publisher=Free Library |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}</ref> यांचे दुसरे पुत्र होते.<ref name="Benegal" /> स्थानिक संस्थांमध्ये शालेय शिक्षण पूर्ण केल्यानंतर, त्यांनी [[मुंबई विद्यापीठ|मुंबई विद्यापीठातून]] कला शाखेतील पदवी पूर्ण केली. त्या नंतर त्यांनी ब्रेसनोज कॉलेज, ऑक्सफर्ड येथे तत्त्वज्ञान, राजकारण आणि अर्थशास्त्र विषयांचा अभ्यास केला.<ref name="Awaaz Magazine" /><ref>{{Cite web|last=Bowers|first=John|author-link=John Bowers (lawyer)|date=2021-02-16|title=Principal's Blog: 16th February 2021|url=https://www.bnc.ox.ac.uk/about-brasenose/princblog/2361-principal-s-blog-16th-february-2021|access-date=2022-02-02|publisher=[[Brasenose College, Oxford]]}}</ref> लंडन येथील [[लिंकन इन]] मधून बॅरिस्टर ॲट लॉ पूर्ण करून १९३७ मध्ये ते भारतात परतले. याकाळात भारतीय स्वातंत्र्य चळवळीने मोठा वेग घेतला होता.<ref name="Benegal" /> पंत यांनी १९४२ मध्ये नलिनी देवी<ref>Gaurav Desai, [https://books.google.com/books?id=K9WrAgAAQBAJ&pg=PA75 Commerce with the Universe: Africa, India, and the Afrasian Imagination], p. 75</ref> यांच्याशी विवाह केला. नलिनी देवी या एक वैद्यकीय डॉक्टर आणि रॉयल कॉलेज ऑफ सर्जन्सच्या फेलो होत्या. या दांपत्याला [[अदिती पंत]], अनिकेत आणि अवलोकिता अशी तीन मुले झाली.<ref name="Awaaz Magazine" /> वयाच्या ८० व्या वर्षी, ५ ऑक्टोबर १९९२ रोजी,<ref name="WMF Labs" /> वृद्धापकाळातील आजाराने त्यांचे निधन झाले.<ref name="Benegal" /> ==राजकीय आणि मुत्सद्दी कारकीर्द== पंत यांनी त्यांच्या राजकीय आणि मुत्सद्दी कारकीर्दीची सुरुवात १९४४ मध्ये औंध संस्थानाचे शिक्षण मंत्री म्हणून केली. याकाळात त्यांचे वडील या संस्थानाचे शासक होते.<ref name="Awaaz Magazine" /> त्यांचा हा कार्यकाळ एक वर्षाचा होता आणि या काळात तसेच त्यानंतरही, ते संस्थानाचे भारतीय संघराज्यात विलीनीकरण करण्यासंदर्भातील चर्चेत सहभागी होते.<ref name="Benegal" /> भारताच्या स्वातंत्र्यानंतर त्यांनी भारतीय परराष्ट्र सेवेत प्रवेश केला, त्यांची नियुक्ती आफ्रिकेत करण्यात आली. त्यांनी केन्या, युगांडा, टांगानिका, झांझिबार, उत्तर ऱ्होडेशिया, दक्षिण ऱ्होडेशिया, न्यासालँड आणि बेल्जियन वसाहत असलेल्या काँगोमध्ये काम केले.<ref name="Awaaz Magazine" /> १९५४ मध्ये, जेव्हा भारताचे चीनसोबतचे संबंध ताणलेले होते, तेव्हा त्यांची [[भारताचे परराष्ट्रमंत्री|परराष्ट्र व्यवहार मंत्रालयात]] विशेष कर्तव्य अधिकारी म्हणून नियुक्ती करण्यात आली.<ref name="Awaaz Magazine" /> १९५६ मध्ये [[अलिप्ततावादी चळवळ|अलिप्ततावादी चळवळीच्या]] स्थापनेसाठी झालेल्या [[आफ्रो-आशियाई परिषद|बांडुंग परिषदेत]] त्यांनी भारताचे प्रतिनिधित्व केले. त्यांनी [[तिबेट]], [[भूतान]] आणि [[सिक्कीम]] मधील मोहिमांचे प्रभारी अधिकारी म्हणूनही काम केले,<ref name="TH Library">{{cite web | url=http://www.thlib.org/static/reprints/bot/bot_1987_03_04.pdf | title=TH Library | publisher=TH Library | year=2015 | accessdate=30 March 2015 | archive-date=2016-03-04 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160304200838/http://www.thlib.org/static/reprints/bot/bot_1987_03_04.pdf | url-status=dead }}</ref> तसेच इंडोनेशिया (१९६१–६४), नॉर्वे (१९६४–६६), इजिप्त (१९६६–६९),<ref name="Middle East Institute">{{cite web | url=https://www.mei.edu/content/interview-indian-ambassador-ret-ranjit-gupta-cairo-egypt-%E2%80%94-first-posting-1965-1968 | title=Middle East Institute | publisher=Middle East Institute |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}</ref> युनायटेड किंगडम (१९६९–७२) आणि इटली (१९७२–७५) मध्ये राजदूत म्हणून कार्य केले.<ref name="Benegal" /><ref name="WMF Labs" /> ==साहित्यिक कारकीर्द== अप्पासाहेब पंत हे 'एन्ट्रप्रेन्योरशिप ऑफ स्पिरिट'चा गौरव करणाऱ्या आंतरराष्ट्रीय स्तरावरील टेम्पलटन पुरस्काराचे माजी परीक्षक होते.<ref name="Judge Templeton">{{cite web | url=https://www.templetonprize.org/judges.html | title=The Templeton Prize – Judges. Previous Judges | publisher=[[Templeton Foundation]] |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}</ref><ref name="Templeton About">{{cite web | url=https://www.templetonprize.org/abouttheprize.html | title=Templeton About | publisher=Templeton Foundation |year=2015 | accessdate=30 March 2015}}</ref> त्यांनी आपल्या आयुष्याच्या उत्तरार्धात आठ पुस्तके प्रकाशित केली.<ref name="Awaaz Magazine" /><ref name="Benegal" /> {{Div col|colwidth=35em}} * सूर्य नमस्कार, अ‍ॅन एन्शंट इंडियन एक्सरसाइज* (१९७०)<ref name="Surya Namaskar, an Ancient Indian Exercise">{{cite book | url=http://www.abebooks.de/servlet/BookDetailsPL?bi=12680507655&searchurl=afn_sr%3DZANOXDE%26ph%3D2%26an%3DPant+Apa | title=Surya Namaskar, an Ancient Indian Exercise | publisher=Sangam Books | author=Apa Pant | year=1970 | isbn=9788125013877}}</ref> * टुवर्ड्स सोशालिस्ट ट्रान्सफॉर्मेशन ऑफ इंडियन इकॉनॉमी (१९७३)<ref name="Towards Socialist Transformation of Indian Economy">{{cite book | url=http://www.abebooks.de/servlet/BookDetailsPL?bi=1351284551&searchurl=afn_sr%3DZANOXDE%26ph%3D2%26an%3DPant+Apa | title=Towards Socialist Transformation of Indian Economy | publisher=Humanities Press |author1=Bhuleshkar, Ashok V. |author2=Pant, Apa B. | year=1973}}</ref> * अ मोमेंट इन टाईम (१९७४)<ref name="A Moment in Time">{{cite book | url=http://www.abebooks.de/servlet/BookDetailsPL?bi=15385243793&searchurl=afn_sr%3DZANOXDE%26ph%3D2%26an%3DPant+Apa | title=A Moment in Time | publisher=Hodder & Stoughton Ltd | author=Pant, Apa B. | year=1974 | location=United Kingdom | isbn=9780340147900}}</ref> * मंडला: अ‍ॅन अवेकनिंग (१९७६)<ref name="Mandala: An Awakening">{{cite book | title=Mandala: An Awakening | publisher=Sangam Books | author=Apa B. Pant | year=1976 | pages=218 | isbn=978-0861310630}}</ref> * सर्व्हायव्हल ऑफ द इंडिव्हिज्युअल (१९८३)<ref name="Survival of the Individual">{{cite book | title=Survival of the Individual | publisher=Sangam Books | author=Apa Pant | year=1983 | isbn=9780861314003| oclc=13215863 }}</ref> * अनडिप्लोमॅटिक इन्सिडेंट्सb(१९८७)<ref name="Undiplomatic Incidents">{{cite book | url=http://www.abebooks.de/servlet/BookDetailsPL?bi=14345842069&searchurl=afn_sr%3DZANOXDE%26ph%3D2%26an%3DPant+Apa | title=Undiplomatic Incidents | publisher=Majestic Books | author=Pant Apa B. | year=1987 | isbn=9780861316908}}</ref> * अ‍ॅन अनयुज्युअल राजा – महात्मा गांधी अँड द औंध एक्सपेरिमेंट (१९८९)<ref name="An Unusual Raja Mahatma Gandhi and the Aundh Experiment">{{cite book | url=http://www.abebooks.de/servlet/BookDetailsPL?bi=911371786&searchurl=afn_sr%3DZANOXDE%26ph%3D2%26an%3DPant+Apa | title=An Unusual Raja Mahatma Gandhi and the Aundh Experiment | publisher=Oscar Publications | author=Apa Pant | year=1989 | isbn=9780861317523}}</ref> * अ‍ॅन एक्सटेंडेड फॅमिली ऑफ फेलो पिल्ग्रिम्स (१९९०)<ref name="An Extended Family or Fellow Pilgrims">{{cite book | url=http://www.abebooks.de/servlet/BookDetailsPL?bi=98674992&searchurl=afn_sr%3DZANOXDE%26ph%3D2%26an%3DPant+Apa | title=An Extended Family or Fellow Pilgrims | publisher=Oscar Publications | author=Apa Pant | year=1990 | isbn=9780863111099}}</ref> {{div col end}} ==पुरस्कार== १९५४ मध्ये, समाजातील त्यांच्या योगदानाबद्दल त्यांना पद्मश्री या चौथ्या सर्वोच्च भारतीय नागरी पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले, ज्यामुळे ते या पुरस्काराच्या पहिल्या मानकरींपैकी एक ठरले. == संदर्भ == {{संदर्भ यादी}} {{DEFAULTSORT: पंत, अप्पासाहेब बाळासाहेब}} [[वर्ग:नागरी सेवेतील पद्मश्री पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:इ.स. १९१२ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९९२ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:मराठी व्यक्ती]] [[वर्ग:गांधीवादी]] [[वर्ग:भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक]] [[वर्ग:भारतीय मुत्सद्दी]] [[वर्ग:मराठी राजकारणी]] [[वर्ग:मराठी लेखक]] [[वर्ग:औंध संस्थान]] [[वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय चरित्रकार]] 1p38asaygjku7jepx3ackj0m84rwkex 0 379540 2683214 2683173 2026-05-07T14:13:56Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2683214 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''दर्रांग-उदलगुडी लोकसभा मतदारसंघ''' हे भारतातील [[आसाम]] राज्यतील १४ [[लोकसभा]] मतदारसंघातील एक मतदारसंघ आहे.<ref name="delimitation2023">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://old.eci.gov.in/files/file/15221-delimitation-of-parliamentary-and-assembly-constituencies-in-state-of-assam-–-final-notification-–-regarding/|title=Delimitation of Parliamentary and Assembly Constituencies in State of Assam – Final Notification – regarding.|website=eci.gov.in|access-date=15 August 2023}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|last=Karmakar|first=Rahul|url=https://www.thehindu.com/news/national/eci-publishes-final-report-on-assam-delimitation-names-of-one-lok-sabha-19-assembly-seats-revised/article67184568.ece|title=Election Commission sticks to Assam delimitation draft, renames some seats in final order|date=11 August 2023|work=The Hindu|via=www.thehindu.com}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://scroll.in/latest/1054224/assam-delimitation-ec-increases-seats-reserved-for-scs-sts-in-final-report|title=Assam delimitation: EC increases seats reserved for SCs, STs in final report|last=Scroll Staff|date=12 August 2023|website=Scroll.in}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://pib.gov.in/pib.gov.in/Pressreleaseshare.aspx?PRID=1947865|title=ECI publishes final delimitation order for Assembly & Parliamentary Constituencies of State of Assam, after extensive consultations with stakeholders|website=pib.gov.in}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.indiatodayne.in/assam/story/assam-delimitation-eci-publishes-final-draft-19-assembly-constituencies-1-parliamentary-constituency-renamed-630241-2023-08-11|title=Assam delimitation: ECI publishes final draft, 19 assembly constituencies, 1 parliamentary constituency renamed|date=11 August 2023|website=India Today NE}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.guwahatiplus.com/assam/final-delimitation-order-published-by-eci|title=Final Delimitation Order Published By ECI|website=www.guwahatiplus.com}}</ref> निवडणूक आयोगाने ११ ऑगस्ट २०२३ रोजी आसाममधील संसदीय आणि विधानसभा मतदारसंघांच्या पुनर्रचनेबाबतचा आपला अंतिम आदेश प्रकाशित केला.<ref name="Assam delimitation: ECI publishes final draft, 19 assembly constituencies, 1 parliamentary constituency renamed2">{{स्रोत बातमी|last=India Today NE|url=https://www.indiatodayne.in/assam/story/assam-delimitation-eci-publishes-final-draft-19-assembly-constituencies-1-parliamentary-constituency-renamed-630241-2023-08-11|title=Assam delimitation: ECI publishes final draft, 19 assembly constituencies, 1 parliamentary constituency renamed|date=11 August 2023|language=en|access-date=10 January 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240110065036/https://www.indiatodayne.in/assam/story/assam-delimitation-eci-publishes-final-draft-19-assembly-constituencies-1-parliamentary-constituency-renamed-630241-2023-08-11|archive-date=10 January 2024}}</ref> == संसद सदस्य == {| class="wikitable sortable" !निवडणूक ! नाव ! colspan="2" | पक्ष ! संदर्भ |- | [[२०२४ लोकसभा निवडणुका|२०२४]] | दिलीप सैकिया | [[भारतीय जनता पक्ष]] | bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय जनता पक्ष}} | | <ref name="2024 Loksabha Elections Results - Darrang-Udalguri">{{स्रोत बातमी|url=https://results.eci.gov.in/PcResultGenJune2024/ConstituencywiseS034.htm|title=2024 Loksabha Elections Results - Darrang-Udalguri|date=5 June 2024|publisher=Election Commission of India|access-date=12 July 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240712161524/https://results.eci.gov.in/PcResultGenJune2024/ConstituencywiseS034.htm|archive-date=12 July 2024|url-status=live}}</ref> |} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{आसाममधील लोकसभा मतदारसंघ}} [[वर्ग:आसाममधील लोकसभा मतदारसंघ]] [[वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ]] doxi8m6ic6g9f5d4zsdqbeid7ybl4zi 2683215 2683214 2026-05-07T14:15:08Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2683215 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''दर्रांग-उदलगुडी लोकसभा मतदारसंघ''' हे भारतातील [[आसाम]] राज्यतील १४ [[लोकसभा]] मतदारसंघातील एक मतदारसंघ आहे.<ref name="delimitation2023">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://old.eci.gov.in/files/file/15221-delimitation-of-parliamentary-and-assembly-constituencies-in-state-of-assam-–-final-notification-–-regarding/|title=Delimitation of Parliamentary and Assembly Constituencies in State of Assam – Final Notification – regarding.|website=eci.gov.in|access-date=15 August 2023}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|last=Karmakar|first=Rahul|url=https://www.thehindu.com/news/national/eci-publishes-final-report-on-assam-delimitation-names-of-one-lok-sabha-19-assembly-seats-revised/article67184568.ece|title=Election Commission sticks to Assam delimitation draft, renames some seats in final order|date=11 August 2023|work=The Hindu|via=www.thehindu.com}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://scroll.in/latest/1054224/assam-delimitation-ec-increases-seats-reserved-for-scs-sts-in-final-report|title=Assam delimitation: EC increases seats reserved for SCs, STs in final report|last=Scroll Staff|date=12 August 2023|website=Scroll.in}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://pib.gov.in/pib.gov.in/Pressreleaseshare.aspx?PRID=1947865|title=ECI publishes final delimitation order for Assembly & Parliamentary Constituencies of State of Assam, after extensive consultations with stakeholders|website=pib.gov.in}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.indiatodayne.in/assam/story/assam-delimitation-eci-publishes-final-draft-19-assembly-constituencies-1-parliamentary-constituency-renamed-630241-2023-08-11|title=Assam delimitation: ECI publishes final draft, 19 assembly constituencies, 1 parliamentary constituency renamed|date=11 August 2023|website=India Today NE}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.guwahatiplus.com/assam/final-delimitation-order-published-by-eci|title=Final Delimitation Order Published By ECI|website=www.guwahatiplus.com}}</ref> निवडणूक आयोगाने ११ ऑगस्ट २०२३ रोजी आसाममधील संसदीय आणि विधानसभा मतदारसंघांच्या पुनर्रचनेबाबतचा आपला अंतिम आदेश प्रकाशित केला.<ref name="Assam delimitation: ECI publishes final draft, 19 assembly constituencies, 1 parliamentary constituency renamed2">{{स्रोत बातमी|last=India Today NE|url=https://www.indiatodayne.in/assam/story/assam-delimitation-eci-publishes-final-draft-19-assembly-constituencies-1-parliamentary-constituency-renamed-630241-2023-08-11|title=Assam delimitation: ECI publishes final draft, 19 assembly constituencies, 1 parliamentary constituency renamed|date=11 August 2023|language=en|access-date=10 January 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240110065036/https://www.indiatodayne.in/assam/story/assam-delimitation-eci-publishes-final-draft-19-assembly-constituencies-1-parliamentary-constituency-renamed-630241-2023-08-11|archive-date=10 January 2024}}</ref> == संसद सदस्य == {| class="wikitable sortable" !निवडणूक ! नाव ! colspan="2" | पक्ष ! संदर्भ |- | [[२०२४ लोकसभा निवडणुका|२०२४]] | दिलीप सैकिया | [[भारतीय जनता पक्ष]] | bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय जनता पक्ष}} | | <ref name="2024 Loksabha Elections Results - Darrang-Udalguri">{{स्रोत बातमी|url=https://results.eci.gov.in/PcResultGenJune2024/ConstituencywiseS034.htm|title=2024 Loksabha Elections Results - Darrang-Udalguri|date=5 June 2024|publisher=Election Commission of India|access-date=12 July 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240712161524/https://results.eci.gov.in/PcResultGenJune2024/ConstituencywiseS034.htm|archive-date=12 July 2024|url-status=live}}</ref> |} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{आसाममधील लोकसभा मतदारसंघ}} [[वर्ग:आसाममधील लोकसभा मतदारसंघ]] [[वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ]] [[वर्ग:कामरूप जिल्हा]] 7c6y8y45ggu1qxn64nj3s8nyi4gepij 2683216 2683215 2026-05-07T14:15:20Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2683216 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''दर्रांग-उदलगुडी लोकसभा मतदारसंघ''' हे भारतातील [[आसाम]] राज्यतील १४ [[लोकसभा]] मतदारसंघातील एक मतदारसंघ आहे.<ref name="delimitation2023">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://old.eci.gov.in/files/file/15221-delimitation-of-parliamentary-and-assembly-constituencies-in-state-of-assam-–-final-notification-–-regarding/|title=Delimitation of Parliamentary and Assembly Constituencies in State of Assam – Final Notification – regarding.|website=eci.gov.in|access-date=15 August 2023}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|last=Karmakar|first=Rahul|url=https://www.thehindu.com/news/national/eci-publishes-final-report-on-assam-delimitation-names-of-one-lok-sabha-19-assembly-seats-revised/article67184568.ece|title=Election Commission sticks to Assam delimitation draft, renames some seats in final order|date=11 August 2023|work=The Hindu|via=www.thehindu.com}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://scroll.in/latest/1054224/assam-delimitation-ec-increases-seats-reserved-for-scs-sts-in-final-report|title=Assam delimitation: EC increases seats reserved for SCs, STs in final report|last=Scroll Staff|date=12 August 2023|website=Scroll.in}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://pib.gov.in/pib.gov.in/Pressreleaseshare.aspx?PRID=1947865|title=ECI publishes final delimitation order for Assembly & Parliamentary Constituencies of State of Assam, after extensive consultations with stakeholders|website=pib.gov.in}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.indiatodayne.in/assam/story/assam-delimitation-eci-publishes-final-draft-19-assembly-constituencies-1-parliamentary-constituency-renamed-630241-2023-08-11|title=Assam delimitation: ECI publishes final draft, 19 assembly constituencies, 1 parliamentary constituency renamed|date=11 August 2023|website=India Today NE}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.guwahatiplus.com/assam/final-delimitation-order-published-by-eci|title=Final Delimitation Order Published By ECI|website=www.guwahatiplus.com}}</ref> निवडणूक आयोगाने ११ ऑगस्ट २०२३ रोजी आसाममधील संसदीय आणि विधानसभा मतदारसंघांच्या पुनर्रचनेबाबतचा आपला अंतिम आदेश प्रकाशित केला.<ref name="Assam delimitation: ECI publishes final draft, 19 assembly constituencies, 1 parliamentary constituency renamed2">{{स्रोत बातमी|last=India Today NE|url=https://www.indiatodayne.in/assam/story/assam-delimitation-eci-publishes-final-draft-19-assembly-constituencies-1-parliamentary-constituency-renamed-630241-2023-08-11|title=Assam delimitation: ECI publishes final draft, 19 assembly constituencies, 1 parliamentary constituency renamed|date=11 August 2023|language=en|access-date=10 January 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240110065036/https://www.indiatodayne.in/assam/story/assam-delimitation-eci-publishes-final-draft-19-assembly-constituencies-1-parliamentary-constituency-renamed-630241-2023-08-11|archive-date=10 January 2024}}</ref> == संसद सदस्य == {| class="wikitable sortable" !निवडणूक ! नाव ! colspan="2" | पक्ष ! संदर्भ |- | [[२०२४ लोकसभा निवडणुका|२०२४]] | दिलीप सैकिया | [[भारतीय जनता पक्ष]] | bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय जनता पक्ष}} | | <ref name="2024 Loksabha Elections Results - Darrang-Udalguri">{{स्रोत बातमी|url=https://results.eci.gov.in/PcResultGenJune2024/ConstituencywiseS034.htm|title=2024 Loksabha Elections Results - Darrang-Udalguri|date=5 June 2024|publisher=Election Commission of India|access-date=12 July 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240712161524/https://results.eci.gov.in/PcResultGenJune2024/ConstituencywiseS034.htm|archive-date=12 July 2024|url-status=live}}</ref> |} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{आसाममधील लोकसभा मतदारसंघ}} [[वर्ग:आसाममधील लोकसभा मतदारसंघ]] [[वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ]] [[वर्ग:कामरूप जिल्हा]] [[वर्ग:तमुलपूर जिल्हा]] o19vvs9jkxipcjd73y4oh0uhwgqi96i 2683217 2683216 2026-05-07T14:16:00Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2683217 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''दर्रांग-उदलगुडी लोकसभा मतदारसंघ''' हे भारतातील [[आसाम]] राज्यतील १४ [[लोकसभा]] मतदारसंघातील एक मतदारसंघ आहे.<ref name="delimitation2023">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://old.eci.gov.in/files/file/15221-delimitation-of-parliamentary-and-assembly-constituencies-in-state-of-assam-–-final-notification-–-regarding/|title=Delimitation of Parliamentary and Assembly Constituencies in State of Assam – Final Notification – regarding.|website=eci.gov.in|access-date=15 August 2023}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|last=Karmakar|first=Rahul|url=https://www.thehindu.com/news/national/eci-publishes-final-report-on-assam-delimitation-names-of-one-lok-sabha-19-assembly-seats-revised/article67184568.ece|title=Election Commission sticks to Assam delimitation draft, renames some seats in final order|date=11 August 2023|work=The Hindu|via=www.thehindu.com}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://scroll.in/latest/1054224/assam-delimitation-ec-increases-seats-reserved-for-scs-sts-in-final-report|title=Assam delimitation: EC increases seats reserved for SCs, STs in final report|last=Scroll Staff|date=12 August 2023|website=Scroll.in}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://pib.gov.in/pib.gov.in/Pressreleaseshare.aspx?PRID=1947865|title=ECI publishes final delimitation order for Assembly & Parliamentary Constituencies of State of Assam, after extensive consultations with stakeholders|website=pib.gov.in}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.indiatodayne.in/assam/story/assam-delimitation-eci-publishes-final-draft-19-assembly-constituencies-1-parliamentary-constituency-renamed-630241-2023-08-11|title=Assam delimitation: ECI publishes final draft, 19 assembly constituencies, 1 parliamentary constituency renamed|date=11 August 2023|website=India Today NE}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.guwahatiplus.com/assam/final-delimitation-order-published-by-eci|title=Final Delimitation Order Published By ECI|website=www.guwahatiplus.com}}</ref> निवडणूक आयोगाने ११ ऑगस्ट २०२३ रोजी आसाममधील संसदीय आणि विधानसभा मतदारसंघांच्या पुनर्रचनेबाबतचा आपला अंतिम आदेश प्रकाशित केला.<ref name="Assam delimitation: ECI publishes final draft, 19 assembly constituencies, 1 parliamentary constituency renamed2">{{स्रोत बातमी|last=India Today NE|url=https://www.indiatodayne.in/assam/story/assam-delimitation-eci-publishes-final-draft-19-assembly-constituencies-1-parliamentary-constituency-renamed-630241-2023-08-11|title=Assam delimitation: ECI publishes final draft, 19 assembly constituencies, 1 parliamentary constituency renamed|date=11 August 2023|language=en|access-date=10 January 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240110065036/https://www.indiatodayne.in/assam/story/assam-delimitation-eci-publishes-final-draft-19-assembly-constituencies-1-parliamentary-constituency-renamed-630241-2023-08-11|archive-date=10 January 2024}}</ref> == संसद सदस्य == {| class="wikitable sortable" !निवडणूक ! नाव ! colspan="2" | पक्ष ! संदर्भ |- | [[२०२४ लोकसभा निवडणुका|२०२४]] | दिलीप सैकिया | [[भारतीय जनता पक्ष]] | bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय जनता पक्ष}} | | <ref name="2024 Loksabha Elections Results - Darrang-Udalguri">{{स्रोत बातमी|url=https://results.eci.gov.in/PcResultGenJune2024/ConstituencywiseS034.htm|title=2024 Loksabha Elections Results - Darrang-Udalguri|date=5 June 2024|publisher=Election Commission of India|access-date=12 July 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240712161524/https://results.eci.gov.in/PcResultGenJune2024/ConstituencywiseS034.htm|archive-date=12 July 2024|url-status=live}}</ref> |} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{आसाममधील लोकसभा मतदारसंघ}} [[वर्ग:आसाममधील लोकसभा मतदारसंघ]] [[वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ]] [[वर्ग:कामरूप जिल्हा]] [[वर्ग:तमुलपूर जिल्हा]] [[वर्ग:उदलगुडी जिल्हा]] 4o4whitv7xneim7uv4em0al690rooed 2683218 2683217 2026-05-07T14:16:09Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2683218 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''दर्रांग-उदलगुडी लोकसभा मतदारसंघ''' हे भारतातील [[आसाम]] राज्यतील १४ [[लोकसभा]] मतदारसंघातील एक मतदारसंघ आहे.<ref name="delimitation2023">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://old.eci.gov.in/files/file/15221-delimitation-of-parliamentary-and-assembly-constituencies-in-state-of-assam-–-final-notification-–-regarding/|title=Delimitation of Parliamentary and Assembly Constituencies in State of Assam – Final Notification – regarding.|website=eci.gov.in|access-date=15 August 2023}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|last=Karmakar|first=Rahul|url=https://www.thehindu.com/news/national/eci-publishes-final-report-on-assam-delimitation-names-of-one-lok-sabha-19-assembly-seats-revised/article67184568.ece|title=Election Commission sticks to Assam delimitation draft, renames some seats in final order|date=11 August 2023|work=The Hindu|via=www.thehindu.com}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://scroll.in/latest/1054224/assam-delimitation-ec-increases-seats-reserved-for-scs-sts-in-final-report|title=Assam delimitation: EC increases seats reserved for SCs, STs in final report|last=Scroll Staff|date=12 August 2023|website=Scroll.in}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://pib.gov.in/pib.gov.in/Pressreleaseshare.aspx?PRID=1947865|title=ECI publishes final delimitation order for Assembly & Parliamentary Constituencies of State of Assam, after extensive consultations with stakeholders|website=pib.gov.in}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.indiatodayne.in/assam/story/assam-delimitation-eci-publishes-final-draft-19-assembly-constituencies-1-parliamentary-constituency-renamed-630241-2023-08-11|title=Assam delimitation: ECI publishes final draft, 19 assembly constituencies, 1 parliamentary constituency renamed|date=11 August 2023|website=India Today NE}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.guwahatiplus.com/assam/final-delimitation-order-published-by-eci|title=Final Delimitation Order Published By ECI|website=www.guwahatiplus.com}}</ref> निवडणूक आयोगाने ११ ऑगस्ट २०२३ रोजी आसाममधील संसदीय आणि विधानसभा मतदारसंघांच्या पुनर्रचनेबाबतचा आपला अंतिम आदेश प्रकाशित केला.<ref name="Assam delimitation: ECI publishes final draft, 19 assembly constituencies, 1 parliamentary constituency renamed2">{{स्रोत बातमी|last=India Today NE|url=https://www.indiatodayne.in/assam/story/assam-delimitation-eci-publishes-final-draft-19-assembly-constituencies-1-parliamentary-constituency-renamed-630241-2023-08-11|title=Assam delimitation: ECI publishes final draft, 19 assembly constituencies, 1 parliamentary constituency renamed|date=11 August 2023|language=en|access-date=10 January 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240110065036/https://www.indiatodayne.in/assam/story/assam-delimitation-eci-publishes-final-draft-19-assembly-constituencies-1-parliamentary-constituency-renamed-630241-2023-08-11|archive-date=10 January 2024}}</ref> == संसद सदस्य == {| class="wikitable sortable" !निवडणूक ! नाव ! colspan="2" | पक्ष ! संदर्भ |- | [[२०२४ लोकसभा निवडणुका|२०२४]] | दिलीप सैकिया | [[भारतीय जनता पक्ष]] | bgcolor={{पक्ष रंग|भारतीय जनता पक्ष}} | | <ref name="2024 Loksabha Elections Results - Darrang-Udalguri">{{स्रोत बातमी|url=https://results.eci.gov.in/PcResultGenJune2024/ConstituencywiseS034.htm|title=2024 Loksabha Elections Results - Darrang-Udalguri|date=5 June 2024|publisher=Election Commission of India|access-date=12 July 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240712161524/https://results.eci.gov.in/PcResultGenJune2024/ConstituencywiseS034.htm|archive-date=12 July 2024|url-status=live}}</ref> |} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{आसाममधील लोकसभा मतदारसंघ}} [[वर्ग:आसाममधील लोकसभा मतदारसंघ]] [[वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ]] [[वर्ग:कामरूप जिल्हा]] [[वर्ग:तमुलपूर जिल्हा]] [[वर्ग:उदलगुडी जिल्हा]] [[वर्ग:दर्रांग जिल्हा]] o78cz8196gbcoei1llvjsutvx8nisba 0 379543 2683190 2026-05-07T12:12:14Z Dharmadhyaksha 28394 "[[:en:Special:Redirect/revision/1291104419|Lok Sabha TV]]" पानाचे भाषांतर करुन तयार झाले 2683190 wikitext text/x-wiki '''लोकसभा टीव्ही''' हे एक भारतीय सार्वजनिक केबल टेलिव्हिजन नेटवर्क चॅनल होते जे केंद्र सरकारच्या कामकाजाचे आणि इतर सार्वजनिक घडामोडींच्या कार्यक्रमांचे प्रक्षेपण करत असे.<ref>[http://164.100.24.209/newls/LSTV-eng.pdf Introduction to Loksabha TV] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080908132319/http://164.100.24.209/newls/LSTV-eng.pdf}} Official website</ref> भारताच्या संसदीय आणि वैधानिक संस्थांचे कामकाज सर्वांपर्यंत पोहोचवावे हे ह्याचे उद्दिष्ट होते. हे चॅनल [[लोकसभा|लोकसभेचे]] थेट आणि रेकॉर्ड केलेले प्रक्षेपण प्रसारित करत असे, तर [[राज्यसभा टीव्ही]] [[राज्यसभा|राज्यसभेच्या]] अधिवेशनांचे प्रक्षेपण करत असे. २०२१ मध्ये, लोकसभा टीव्ही [[राज्यसभा टीव्ही|राज्यसभा टीव्हीमध्ये]] विलीन होऊन [[संसद टीव्ही]] तयार करण्यात आला. [[वर्ग:लोकसभा]] [[वर्ग:इ.स. १९८९ मधील निर्मिती]] [[वर्ग:इ.स. २०२१ मधील समाप्ती]] f48e29ss9dxg7lso735g7o7eqs4e5mo 2683191 2683190 2026-05-07T12:13:44Z Dharmadhyaksha 28394 2683191 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''लोकसभा टीव्ही''' हे एक भारतीय सार्वजनिक केबल टेलिव्हिजन नेटवर्क चॅनल होते जे केंद्र सरकारच्या कामकाजाचे आणि इतर सार्वजनिक घडामोडींच्या कार्यक्रमांचे प्रक्षेपण करत असे.<ref>[http://164.100.24.209/newls/LSTV-eng.pdf Introduction to Loksabha TV] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080908132319/http://164.100.24.209/newls/LSTV-eng.pdf}} Official website</ref> भारताच्या संसदीय आणि वैधानिक संस्थांचे कामकाज सर्वांपर्यंत पोहोचवावे हे ह्याचे उद्दिष्ट होते. हे चॅनल [[लोकसभा|लोकसभेचे]] थेट आणि रेकॉर्ड केलेले प्रक्षेपण प्रसारित करत असे, तर [[राज्यसभा टीव्ही]] [[राज्यसभा|राज्यसभेच्या]] अधिवेशनांचे प्रक्षेपण करत असे.<ref>[http://www.livemint.com/2009/05/14205606/Lok-Sabha-Television--With-pr.html Lok Sabha Television | With pride but no prejudice] [[Mint (newspaper)|Mint]], 14 May 2009.</ref> २०२१ मध्ये, लोकसभा टीव्ही [[राज्यसभा टीव्ही|राज्यसभा टीव्हीमध्ये]] विलीन होऊन [[संसद टीव्ही]] तयार करण्यात आला. ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} {{भारतीय संसद}} [[वर्ग:लोकसभा]] [[वर्ग:इ.स. १९८९ मधील निर्मिती]] [[वर्ग:इ.स. २०२१ मधील समाप्ती]] 2td1tnveiok6b1d50iug60zv5lu9z7r 0 379544 2683193 2026-05-07T12:53:28Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2683193 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[दिफू लोकसभा मतदारसंघ]] tin65rwh1z2p1lgai4ueony09u4liis 0 379545 2683198 2026-05-07T12:58:23Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2683198 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[डमडम]] 8jw2on5rcuy2byuevn4ajbp79b14tkr 0 379546 2683213 2026-05-07T14:13:34Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2683213 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[दर्रांग-उदलगुडी लोकसभा मतदारसंघ]] m2xgturfhkus0vsn5gu7rs99j5yorhi 14 379547 2683219 2026-05-07T14:17:09Z अभय नातू 206 नवीन 2683219 wikitext text/x-wiki * [[वर्ग:इ.स. २०२१|समाप्ती]] 9i34980247s8juhizzkhb8uqzvhj3vh 0 379548 2683221 2026-05-07T14:37:47Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2683221 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[अप्पासाहेब बाळासाहेब पंत]] okob5f58g4q2qkqyfkb0j0kr1ahuy36 0 379549 2683223 2026-05-07T16:04:36Z अभय नातू 206 नवीन 2683223 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''वसंत रामजी खानोलकर''' तथा '''व्ही.आर. खानोलकर''' ([[१३ एप्रिल]], [[इ.स. १८९५|१८९५]] - [[२९ ऑक्टोबर]], [[इ.स. १९७८|१९७८]]) हे एक भारतीय [[रोगशास्त्रज्ञ]] होते. त्यांनी [[कर्करोग]], [[रक्तगट]] आणि [[कुष्ठरोग]] या विषयांच्या अभ्यासात आणि [[रोगशास्त्र]]ामध्ये मोठे योगदान दिले. त्यांना ''भारतातील रोगशास्त्र आणि वैद्यकीय संशोधनाचे जनक'' मानले जाते.<ref>{{cite journal |last1=Pai |first1=Sanjay A. |title=V.R. Khanolkar: father of pathology and medical research in India. |journal=Annals of Diagnostic Pathology |date=October 2002 |volume=6 |issue=5 |pages=334–7 |doi=10.1053/adpa.2002.35754 |pmid=12376929 |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1092913402000321}}</ref> खानोलकरांचा जन्म १३ एप्रिल १८९५ रोजी एका [[गोमंतक मराठा समाज|गोमंतक मराठा]] कुटुंबात झाला. त्यांनी [[लंडन विद्यापीठ|लंडन विद्यापीठातून]] वैद्यकीय शिक्षण घेतले आणि १९२३ मध्ये रोगशास्त्र विषयात एम.डी. पदवी संपादन केली. त्यांनी मुंबईतील [[ग्रँट मेडिकल कॉलेज आणि सर जमशेटजी जीजीभॉय समूह रुग्णालय|ग्रँट मेडिकल कॉलेज]] आणि [[सेठ गोवर्धनदास सुंदरदास वैद्यकीय महाविद्यालय|सेठ जी.एस. मेडिकल कॉलेज]]मध्ये रोगशास्त्राचे प्राध्यापक म्हणून काम केले. ते [[टाटा मेमोरियल हॉस्पिटल]]चे प्रयोगशाळा व संशोधन संचालक होते. त्यांनी [[भारत सरकार]]ाने त्यांची वैद्यकीय क्षेत्रातील राष्ट्रीय संशोधन प्राध्यापक म्हणून दहा वर्षे काम केले. त्यांनी भारतीय कर्करोग संशोधन केंद्राच्या उभारणीत मदत केली आणि १९७३ पर्यंत त्याचे संचालक म्हणून काम पाहिले. ते [[इंडियन असोसिएशन ऑफ पॅथॉलॉजिस्ट अँड मायक्रोबायोलॉजिस्ट]]चे संस्थापक अध्यक्ष होते. त्यांनी कर्करोग आणि कुष्ठरोगावर तीन पुस्तके आणि १०० हून अधिक वैज्ञानिक शोधनिबंध प्रकाशित केले. भारत सरकारने १९५४मध्ये [[पद्मश्री पुरस्कार|पद्मश्री]] आणि १९५५ मध्ये त्यांना [[पद्मभूषण]] पुरस्काराने सन्मानित केले.<ref name="Padma Awards">{{cite web | url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf | title=Padma Awards | publisher=गृह मंत्रालय, भारत सरकार | date=2015 | access-date=जुलै २१, २०१५ | archive-date=ऑक्टोबर १५, २०१५ | archive-url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf | url-status=dead }}</ref> २९ ऑक्टोबर १९७८ रोजी त्यांचे निधन झाले.<ref>[http://cancerres.aacrjournals.org/content/40/7/2626.full.pdf+html Obituary, V. R. Khanolkar at Cancer Research.]</ref> त्यांच्या स्मृतीप्रित्यर्थ १९८७ मध्ये [[राष्ट्रीय वैद्यकीय विज्ञान अकादमी]]तर्फे ''डॉ. व्ही.आर. खानोलकर व्याख्यानमाला'' सुरू करण्यात आली. == पदे == * आंतरराष्ट्रीय कर्करोग संशोधन आयोगाचे अध्यक्ष (१९५०-१९५४). * [[इंटरनॅशनल युनियन अगेन्स्ट कॅन्सर]]चे अध्यक्ष. * [[जागतिक आरोग्य संघटना|जागतिक आरोग्य संघटनेच्या]] कर्करोग आणि कुष्ठरोग पॅनेलचे सदस्य. * [[संयुक्त राष्ट्रे|संयुक्त राष्ट्रांच्या]] अणुकिरणोत्सर्गाच्या परिणामांवरील वैज्ञानिक समितीचे सदस्य. * [[वैज्ञानिक आणि औद्योगिक संशोधन परिषद|वैज्ञानिक आणि औद्योगिक संशोधन परिषदेच्या]] (CSIR) नियामक मंडळाचे सदस्य. * [[मुंबई विद्यापीठ|मुंबई विद्यापीठाचे]] कुलगुरू (१९६०-१९६३). * भारत सरकारच्या [[अणुऊर्जा विभाग|अणुऊर्जा विभागाच्या]] जैविक आणि वैद्यकीय सल्लागार समितीचे अध्यक्ष (१९५५-१९६०). == संदर्भ आणि नोंदी== {{संदर्भयादी}} {{DEFAULTSORT:खानोलकर, वसंत रामजी}} [[वर्ग:भारतीय रोगशास्त्रज्ञ]] [[वर्ग:पद्मश्री पुरस्कार विजेते]] [[वर्ग:पद्मभूषण पुरस्कार विजेते]] [[वर्ग:मराठी व्यक्ती]] [[वर्ग:भारतीय वैद्यकीय लेखक]] [[वर्ग:मराठी शास्त्रज्ञ]] [[वर्ग:१८९५ मधील जन्म]] [[वर्ग:१९७८ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] qkcgoprd94rnk160y411xr7qgosk4pa 2683224 2683223 2026-05-07T16:08:12Z अभय नातू 206 removed [[Category:पद्मश्री पुरस्कार विजेते]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2683224 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''वसंत रामजी खानोलकर''' तथा '''व्ही.आर. खानोलकर''' ([[१३ एप्रिल]], [[इ.स. १८९५|१८९५]] - [[२९ ऑक्टोबर]], [[इ.स. १९७८|१९७८]]) हे एक भारतीय [[रोगशास्त्रज्ञ]] होते. त्यांनी [[कर्करोग]], [[रक्तगट]] आणि [[कुष्ठरोग]] या विषयांच्या अभ्यासात आणि [[रोगशास्त्र]]ामध्ये मोठे योगदान दिले. त्यांना ''भारतातील रोगशास्त्र आणि वैद्यकीय संशोधनाचे जनक'' मानले जाते.<ref>{{cite journal |last1=Pai |first1=Sanjay A. |title=V.R. Khanolkar: father of pathology and medical research in India. |journal=Annals of Diagnostic Pathology |date=October 2002 |volume=6 |issue=5 |pages=334–7 |doi=10.1053/adpa.2002.35754 |pmid=12376929 |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1092913402000321}}</ref> खानोलकरांचा जन्म १३ एप्रिल १८९५ रोजी एका [[गोमंतक मराठा समाज|गोमंतक मराठा]] कुटुंबात झाला. त्यांनी [[लंडन विद्यापीठ|लंडन विद्यापीठातून]] वैद्यकीय शिक्षण घेतले आणि १९२३ मध्ये रोगशास्त्र विषयात एम.डी. पदवी संपादन केली. त्यांनी मुंबईतील [[ग्रँट मेडिकल कॉलेज आणि सर जमशेटजी जीजीभॉय समूह रुग्णालय|ग्रँट मेडिकल कॉलेज]] आणि [[सेठ गोवर्धनदास सुंदरदास वैद्यकीय महाविद्यालय|सेठ जी.एस. मेडिकल कॉलेज]]मध्ये रोगशास्त्राचे प्राध्यापक म्हणून काम केले. ते [[टाटा मेमोरियल हॉस्पिटल]]चे प्रयोगशाळा व संशोधन संचालक होते. त्यांनी [[भारत सरकार]]ाने त्यांची वैद्यकीय क्षेत्रातील राष्ट्रीय संशोधन प्राध्यापक म्हणून दहा वर्षे काम केले. त्यांनी भारतीय कर्करोग संशोधन केंद्राच्या उभारणीत मदत केली आणि १९७३ पर्यंत त्याचे संचालक म्हणून काम पाहिले. ते [[इंडियन असोसिएशन ऑफ पॅथॉलॉजिस्ट अँड मायक्रोबायोलॉजिस्ट]]चे संस्थापक अध्यक्ष होते. त्यांनी कर्करोग आणि कुष्ठरोगावर तीन पुस्तके आणि १०० हून अधिक वैज्ञानिक शोधनिबंध प्रकाशित केले. भारत सरकारने १९५४मध्ये [[पद्मश्री पुरस्कार|पद्मश्री]] आणि १९५५ मध्ये त्यांना [[पद्मभूषण]] पुरस्काराने सन्मानित केले.<ref name="Padma Awards">{{cite web | url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf | title=Padma Awards | publisher=गृह मंत्रालय, भारत सरकार | date=2015 | access-date=जुलै २१, २०१५ | archive-date=ऑक्टोबर १५, २०१५ | archive-url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf | url-status=dead }}</ref> २९ ऑक्टोबर १९७८ रोजी त्यांचे निधन झाले.<ref>[http://cancerres.aacrjournals.org/content/40/7/2626.full.pdf+html Obituary, V. R. Khanolkar at Cancer Research.]</ref> त्यांच्या स्मृतीप्रित्यर्थ १९८७ मध्ये [[राष्ट्रीय वैद्यकीय विज्ञान अकादमी]]तर्फे ''डॉ. व्ही.आर. खानोलकर व्याख्यानमाला'' सुरू करण्यात आली. == पदे == * आंतरराष्ट्रीय कर्करोग संशोधन आयोगाचे अध्यक्ष (१९५०-१९५४). * [[इंटरनॅशनल युनियन अगेन्स्ट कॅन्सर]]चे अध्यक्ष. * [[जागतिक आरोग्य संघटना|जागतिक आरोग्य संघटनेच्या]] कर्करोग आणि कुष्ठरोग पॅनेलचे सदस्य. * [[संयुक्त राष्ट्रे|संयुक्त राष्ट्रांच्या]] अणुकिरणोत्सर्गाच्या परिणामांवरील वैज्ञानिक समितीचे सदस्य. * [[वैज्ञानिक आणि औद्योगिक संशोधन परिषद|वैज्ञानिक आणि औद्योगिक संशोधन परिषदेच्या]] (CSIR) नियामक मंडळाचे सदस्य. * [[मुंबई विद्यापीठ|मुंबई विद्यापीठाचे]] कुलगुरू (१९६०-१९६३). * भारत सरकारच्या [[अणुऊर्जा विभाग|अणुऊर्जा विभागाच्या]] जैविक आणि वैद्यकीय सल्लागार समितीचे अध्यक्ष (१९५५-१९६०). == संदर्भ आणि नोंदी== {{संदर्भयादी}} {{DEFAULTSORT:खानोलकर, वसंत रामजी}} [[वर्ग:भारतीय रोगशास्त्रज्ञ]] [[वर्ग:वैद्यकशास्त्रातील पद्मश्री पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:पद्मभूषण पुरस्कार विजेते]] [[वर्ग:मराठी व्यक्ती]] [[वर्ग:भारतीय वैद्यकीय लेखक]] [[वर्ग:मराठी शास्त्रज्ञ]] [[वर्ग:१८९५ मधील जन्म]] [[वर्ग:१९७८ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] 1ummlbs4lh2mk4ni2jsn92j26ro56u1 2683225 2683224 2026-05-07T16:08:23Z अभय नातू 206 removed [[Category:पद्मभूषण पुरस्कार विजेते]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2683225 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''वसंत रामजी खानोलकर''' तथा '''व्ही.आर. खानोलकर''' ([[१३ एप्रिल]], [[इ.स. १८९५|१८९५]] - [[२९ ऑक्टोबर]], [[इ.स. १९७८|१९७८]]) हे एक भारतीय [[रोगशास्त्रज्ञ]] होते. त्यांनी [[कर्करोग]], [[रक्तगट]] आणि [[कुष्ठरोग]] या विषयांच्या अभ्यासात आणि [[रोगशास्त्र]]ामध्ये मोठे योगदान दिले. त्यांना ''भारतातील रोगशास्त्र आणि वैद्यकीय संशोधनाचे जनक'' मानले जाते.<ref>{{cite journal |last1=Pai |first1=Sanjay A. |title=V.R. Khanolkar: father of pathology and medical research in India. |journal=Annals of Diagnostic Pathology |date=October 2002 |volume=6 |issue=5 |pages=334–7 |doi=10.1053/adpa.2002.35754 |pmid=12376929 |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1092913402000321}}</ref> खानोलकरांचा जन्म १३ एप्रिल १८९५ रोजी एका [[गोमंतक मराठा समाज|गोमंतक मराठा]] कुटुंबात झाला. त्यांनी [[लंडन विद्यापीठ|लंडन विद्यापीठातून]] वैद्यकीय शिक्षण घेतले आणि १९२३ मध्ये रोगशास्त्र विषयात एम.डी. पदवी संपादन केली. त्यांनी मुंबईतील [[ग्रँट मेडिकल कॉलेज आणि सर जमशेटजी जीजीभॉय समूह रुग्णालय|ग्रँट मेडिकल कॉलेज]] आणि [[सेठ गोवर्धनदास सुंदरदास वैद्यकीय महाविद्यालय|सेठ जी.एस. मेडिकल कॉलेज]]मध्ये रोगशास्त्राचे प्राध्यापक म्हणून काम केले. ते [[टाटा मेमोरियल हॉस्पिटल]]चे प्रयोगशाळा व संशोधन संचालक होते. त्यांनी [[भारत सरकार]]ाने त्यांची वैद्यकीय क्षेत्रातील राष्ट्रीय संशोधन प्राध्यापक म्हणून दहा वर्षे काम केले. त्यांनी भारतीय कर्करोग संशोधन केंद्राच्या उभारणीत मदत केली आणि १९७३ पर्यंत त्याचे संचालक म्हणून काम पाहिले. ते [[इंडियन असोसिएशन ऑफ पॅथॉलॉजिस्ट अँड मायक्रोबायोलॉजिस्ट]]चे संस्थापक अध्यक्ष होते. त्यांनी कर्करोग आणि कुष्ठरोगावर तीन पुस्तके आणि १०० हून अधिक वैज्ञानिक शोधनिबंध प्रकाशित केले. भारत सरकारने १९५४मध्ये [[पद्मश्री पुरस्कार|पद्मश्री]] आणि १९५५ मध्ये त्यांना [[पद्मभूषण]] पुरस्काराने सन्मानित केले.<ref name="Padma Awards">{{cite web | url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf | title=Padma Awards | publisher=गृह मंत्रालय, भारत सरकार | date=2015 | access-date=जुलै २१, २०१५ | archive-date=ऑक्टोबर १५, २०१५ | archive-url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf | url-status=dead }}</ref> २९ ऑक्टोबर १९७८ रोजी त्यांचे निधन झाले.<ref>[http://cancerres.aacrjournals.org/content/40/7/2626.full.pdf+html Obituary, V. R. Khanolkar at Cancer Research.]</ref> त्यांच्या स्मृतीप्रित्यर्थ १९८७ मध्ये [[राष्ट्रीय वैद्यकीय विज्ञान अकादमी]]तर्फे ''डॉ. व्ही.आर. खानोलकर व्याख्यानमाला'' सुरू करण्यात आली. == पदे == * आंतरराष्ट्रीय कर्करोग संशोधन आयोगाचे अध्यक्ष (१९५०-१९५४). * [[इंटरनॅशनल युनियन अगेन्स्ट कॅन्सर]]चे अध्यक्ष. * [[जागतिक आरोग्य संघटना|जागतिक आरोग्य संघटनेच्या]] कर्करोग आणि कुष्ठरोग पॅनेलचे सदस्य. * [[संयुक्त राष्ट्रे|संयुक्त राष्ट्रांच्या]] अणुकिरणोत्सर्गाच्या परिणामांवरील वैज्ञानिक समितीचे सदस्य. * [[वैज्ञानिक आणि औद्योगिक संशोधन परिषद|वैज्ञानिक आणि औद्योगिक संशोधन परिषदेच्या]] (CSIR) नियामक मंडळाचे सदस्य. * [[मुंबई विद्यापीठ|मुंबई विद्यापीठाचे]] कुलगुरू (१९६०-१९६३). * भारत सरकारच्या [[अणुऊर्जा विभाग|अणुऊर्जा विभागाच्या]] जैविक आणि वैद्यकीय सल्लागार समितीचे अध्यक्ष (१९५५-१९६०). == संदर्भ आणि नोंदी== {{संदर्भयादी}} {{DEFAULTSORT:खानोलकर, वसंत रामजी}} [[वर्ग:भारतीय रोगशास्त्रज्ञ]] [[वर्ग:वैद्यकशास्त्रातील पद्मश्री पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:वैद्यकशास्त्रातील पद्मभूषण पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:मराठी व्यक्ती]] [[वर्ग:भारतीय वैद्यकीय लेखक]] [[वर्ग:मराठी शास्त्रज्ञ]] [[वर्ग:१८९५ मधील जन्म]] [[वर्ग:१९७८ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] 6ul7mw8yhwgkrfszzi3ji0f6dzoot6x 2683226 2683225 2026-05-07T16:08:31Z अभय नातू 206 removed [[Category:१८९५ मधील जन्म]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2683226 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''वसंत रामजी खानोलकर''' तथा '''व्ही.आर. खानोलकर''' ([[१३ एप्रिल]], [[इ.स. १८९५|१८९५]] - [[२९ ऑक्टोबर]], [[इ.स. १९७८|१९७८]]) हे एक भारतीय [[रोगशास्त्रज्ञ]] होते. त्यांनी [[कर्करोग]], [[रक्तगट]] आणि [[कुष्ठरोग]] या विषयांच्या अभ्यासात आणि [[रोगशास्त्र]]ामध्ये मोठे योगदान दिले. त्यांना ''भारतातील रोगशास्त्र आणि वैद्यकीय संशोधनाचे जनक'' मानले जाते.<ref>{{cite journal |last1=Pai |first1=Sanjay A. |title=V.R. Khanolkar: father of pathology and medical research in India. |journal=Annals of Diagnostic Pathology |date=October 2002 |volume=6 |issue=5 |pages=334–7 |doi=10.1053/adpa.2002.35754 |pmid=12376929 |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1092913402000321}}</ref> खानोलकरांचा जन्म १३ एप्रिल १८९५ रोजी एका [[गोमंतक मराठा समाज|गोमंतक मराठा]] कुटुंबात झाला. त्यांनी [[लंडन विद्यापीठ|लंडन विद्यापीठातून]] वैद्यकीय शिक्षण घेतले आणि १९२३ मध्ये रोगशास्त्र विषयात एम.डी. पदवी संपादन केली. त्यांनी मुंबईतील [[ग्रँट मेडिकल कॉलेज आणि सर जमशेटजी जीजीभॉय समूह रुग्णालय|ग्रँट मेडिकल कॉलेज]] आणि [[सेठ गोवर्धनदास सुंदरदास वैद्यकीय महाविद्यालय|सेठ जी.एस. मेडिकल कॉलेज]]मध्ये रोगशास्त्राचे प्राध्यापक म्हणून काम केले. ते [[टाटा मेमोरियल हॉस्पिटल]]चे प्रयोगशाळा व संशोधन संचालक होते. त्यांनी [[भारत सरकार]]ाने त्यांची वैद्यकीय क्षेत्रातील राष्ट्रीय संशोधन प्राध्यापक म्हणून दहा वर्षे काम केले. त्यांनी भारतीय कर्करोग संशोधन केंद्राच्या उभारणीत मदत केली आणि १९७३ पर्यंत त्याचे संचालक म्हणून काम पाहिले. ते [[इंडियन असोसिएशन ऑफ पॅथॉलॉजिस्ट अँड मायक्रोबायोलॉजिस्ट]]चे संस्थापक अध्यक्ष होते. त्यांनी कर्करोग आणि कुष्ठरोगावर तीन पुस्तके आणि १०० हून अधिक वैज्ञानिक शोधनिबंध प्रकाशित केले. भारत सरकारने १९५४मध्ये [[पद्मश्री पुरस्कार|पद्मश्री]] आणि १९५५ मध्ये त्यांना [[पद्मभूषण]] पुरस्काराने सन्मानित केले.<ref name="Padma Awards">{{cite web | url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf | title=Padma Awards | publisher=गृह मंत्रालय, भारत सरकार | date=2015 | access-date=जुलै २१, २०१५ | archive-date=ऑक्टोबर १५, २०१५ | archive-url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf | url-status=dead }}</ref> २९ ऑक्टोबर १९७८ रोजी त्यांचे निधन झाले.<ref>[http://cancerres.aacrjournals.org/content/40/7/2626.full.pdf+html Obituary, V. R. Khanolkar at Cancer Research.]</ref> त्यांच्या स्मृतीप्रित्यर्थ १९८७ मध्ये [[राष्ट्रीय वैद्यकीय विज्ञान अकादमी]]तर्फे ''डॉ. व्ही.आर. खानोलकर व्याख्यानमाला'' सुरू करण्यात आली. == पदे == * आंतरराष्ट्रीय कर्करोग संशोधन आयोगाचे अध्यक्ष (१९५०-१९५४). * [[इंटरनॅशनल युनियन अगेन्स्ट कॅन्सर]]चे अध्यक्ष. * [[जागतिक आरोग्य संघटना|जागतिक आरोग्य संघटनेच्या]] कर्करोग आणि कुष्ठरोग पॅनेलचे सदस्य. * [[संयुक्त राष्ट्रे|संयुक्त राष्ट्रांच्या]] अणुकिरणोत्सर्गाच्या परिणामांवरील वैज्ञानिक समितीचे सदस्य. * [[वैज्ञानिक आणि औद्योगिक संशोधन परिषद|वैज्ञानिक आणि औद्योगिक संशोधन परिषदेच्या]] (CSIR) नियामक मंडळाचे सदस्य. * [[मुंबई विद्यापीठ|मुंबई विद्यापीठाचे]] कुलगुरू (१९६०-१९६३). * भारत सरकारच्या [[अणुऊर्जा विभाग|अणुऊर्जा विभागाच्या]] जैविक आणि वैद्यकीय सल्लागार समितीचे अध्यक्ष (१९५५-१९६०). == संदर्भ आणि नोंदी== {{संदर्भयादी}} {{DEFAULTSORT:खानोलकर, वसंत रामजी}} [[वर्ग:भारतीय रोगशास्त्रज्ञ]] [[वर्ग:वैद्यकशास्त्रातील पद्मश्री पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:वैद्यकशास्त्रातील पद्मभूषण पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:मराठी व्यक्ती]] [[वर्ग:भारतीय वैद्यकीय लेखक]] [[वर्ग:मराठी शास्त्रज्ञ]] [[वर्ग:इ.स. १८९५ मधील जन्म]] [[वर्ग:१९७८ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] azsg1pf00c37rysbv0acjg5w9z1x402 2683227 2683226 2026-05-07T16:08:39Z अभय नातू 206 removed [[Category:१९७८ मधील मृत्यू]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2683227 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''वसंत रामजी खानोलकर''' तथा '''व्ही.आर. खानोलकर''' ([[१३ एप्रिल]], [[इ.स. १८९५|१८९५]] - [[२९ ऑक्टोबर]], [[इ.स. १९७८|१९७८]]) हे एक भारतीय [[रोगशास्त्रज्ञ]] होते. त्यांनी [[कर्करोग]], [[रक्तगट]] आणि [[कुष्ठरोग]] या विषयांच्या अभ्यासात आणि [[रोगशास्त्र]]ामध्ये मोठे योगदान दिले. त्यांना ''भारतातील रोगशास्त्र आणि वैद्यकीय संशोधनाचे जनक'' मानले जाते.<ref>{{cite journal |last1=Pai |first1=Sanjay A. |title=V.R. Khanolkar: father of pathology and medical research in India. |journal=Annals of Diagnostic Pathology |date=October 2002 |volume=6 |issue=5 |pages=334–7 |doi=10.1053/adpa.2002.35754 |pmid=12376929 |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1092913402000321}}</ref> खानोलकरांचा जन्म १३ एप्रिल १८९५ रोजी एका [[गोमंतक मराठा समाज|गोमंतक मराठा]] कुटुंबात झाला. त्यांनी [[लंडन विद्यापीठ|लंडन विद्यापीठातून]] वैद्यकीय शिक्षण घेतले आणि १९२३ मध्ये रोगशास्त्र विषयात एम.डी. पदवी संपादन केली. त्यांनी मुंबईतील [[ग्रँट मेडिकल कॉलेज आणि सर जमशेटजी जीजीभॉय समूह रुग्णालय|ग्रँट मेडिकल कॉलेज]] आणि [[सेठ गोवर्धनदास सुंदरदास वैद्यकीय महाविद्यालय|सेठ जी.एस. मेडिकल कॉलेज]]मध्ये रोगशास्त्राचे प्राध्यापक म्हणून काम केले. ते [[टाटा मेमोरियल हॉस्पिटल]]चे प्रयोगशाळा व संशोधन संचालक होते. त्यांनी [[भारत सरकार]]ाने त्यांची वैद्यकीय क्षेत्रातील राष्ट्रीय संशोधन प्राध्यापक म्हणून दहा वर्षे काम केले. त्यांनी भारतीय कर्करोग संशोधन केंद्राच्या उभारणीत मदत केली आणि १९७३ पर्यंत त्याचे संचालक म्हणून काम पाहिले. ते [[इंडियन असोसिएशन ऑफ पॅथॉलॉजिस्ट अँड मायक्रोबायोलॉजिस्ट]]चे संस्थापक अध्यक्ष होते. त्यांनी कर्करोग आणि कुष्ठरोगावर तीन पुस्तके आणि १०० हून अधिक वैज्ञानिक शोधनिबंध प्रकाशित केले. भारत सरकारने १९५४मध्ये [[पद्मश्री पुरस्कार|पद्मश्री]] आणि १९५५ मध्ये त्यांना [[पद्मभूषण]] पुरस्काराने सन्मानित केले.<ref name="Padma Awards">{{cite web | url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf | title=Padma Awards | publisher=गृह मंत्रालय, भारत सरकार | date=2015 | access-date=जुलै २१, २०१५ | archive-date=ऑक्टोबर १५, २०१५ | archive-url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf | url-status=dead }}</ref> २९ ऑक्टोबर १९७८ रोजी त्यांचे निधन झाले.<ref>[http://cancerres.aacrjournals.org/content/40/7/2626.full.pdf+html Obituary, V. R. Khanolkar at Cancer Research.]</ref> त्यांच्या स्मृतीप्रित्यर्थ १९८७ मध्ये [[राष्ट्रीय वैद्यकीय विज्ञान अकादमी]]तर्फे ''डॉ. व्ही.आर. खानोलकर व्याख्यानमाला'' सुरू करण्यात आली. == पदे == * आंतरराष्ट्रीय कर्करोग संशोधन आयोगाचे अध्यक्ष (१९५०-१९५४). * [[इंटरनॅशनल युनियन अगेन्स्ट कॅन्सर]]चे अध्यक्ष. * [[जागतिक आरोग्य संघटना|जागतिक आरोग्य संघटनेच्या]] कर्करोग आणि कुष्ठरोग पॅनेलचे सदस्य. * [[संयुक्त राष्ट्रे|संयुक्त राष्ट्रांच्या]] अणुकिरणोत्सर्गाच्या परिणामांवरील वैज्ञानिक समितीचे सदस्य. * [[वैज्ञानिक आणि औद्योगिक संशोधन परिषद|वैज्ञानिक आणि औद्योगिक संशोधन परिषदेच्या]] (CSIR) नियामक मंडळाचे सदस्य. * [[मुंबई विद्यापीठ|मुंबई विद्यापीठाचे]] कुलगुरू (१९६०-१९६३). * भारत सरकारच्या [[अणुऊर्जा विभाग|अणुऊर्जा विभागाच्या]] जैविक आणि वैद्यकीय सल्लागार समितीचे अध्यक्ष (१९५५-१९६०). == संदर्भ आणि नोंदी== {{संदर्भयादी}} {{DEFAULTSORT:खानोलकर, वसंत रामजी}} [[वर्ग:भारतीय रोगशास्त्रज्ञ]] [[वर्ग:वैद्यकशास्त्रातील पद्मश्री पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:वैद्यकशास्त्रातील पद्मभूषण पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:मराठी व्यक्ती]] [[वर्ग:भारतीय वैद्यकीय लेखक]] [[वर्ग:मराठी शास्त्रज्ञ]] [[वर्ग:इ.स. १८९५ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९७८ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] frj67ztqw4ek4toegyz1rlc3x7kaus1 2683235 2683227 2026-05-07T16:24:12Z संतोष गोरे 135680 /* */ 2683235 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''वसंत रामजी खानोलकर''' तथा '''व्ही.आर. खानोलकर''' ([[१३ एप्रिल]], [[इ.स. १८९५|१८९५]] - [[२९ ऑक्टोबर]], [[इ.स. १९७८|१९७८]]) हे एक भारतीय [[रोगशास्त्रज्ञ]] होते. त्यांनी [[कर्करोग]], [[रक्तगट]] आणि [[कुष्ठरोग]] या विषयांच्या अभ्यासात आणि [[रोगशास्त्र]]ामध्ये मोठे योगदान दिले. त्यांना ''भारतातील रोगशास्त्र आणि वैद्यकीय संशोधनाचे जनक'' मानले जाते.<ref>{{cite journal |last1=Pai |first1=Sanjay A. |title=V.R. Khanolkar: father of pathology and medical research in India. |journal=Annals of Diagnostic Pathology |date=October 2002 |volume=6 |issue=5 |pages=334–7 |doi=10.1053/adpa.2002.35754 |pmid=12376929 |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1092913402000321}}</ref> खानोलकरांचा जन्म १३ एप्रिल १८९५ रोजी एका [[गोमंतक मराठा समाज|गोमंतक मराठा]] कुटुंबात झाला. त्यांनी [[लंडन विद्यापीठ|लंडन विद्यापीठातून]] वैद्यकीय शिक्षण घेतले आणि १९२३ मध्ये रोगशास्त्र विषयात एम.डी. पदवी संपादन केली. त्यांनी मुंबईतील [[ग्रँट मेडिकल कॉलेज आणि सर जमशेटजी जीजीभॉय समूह रुग्णालय|ग्रँट मेडिकल कॉलेज]] आणि [[सेठ गोवर्धनदास सुंदरदास वैद्यकीय महाविद्यालय|सेठ जी.एस. मेडिकल कॉलेज]]मध्ये रोगशास्त्राचे प्राध्यापक म्हणून काम केले. ते [[टाटा मेमोरियल हॉस्पिटल]]चे प्रयोगशाळा व संशोधन संचालक होते. त्यांनी [[भारत सरकार]]ाने त्यांची वैद्यकीय क्षेत्रातील राष्ट्रीय संशोधन प्राध्यापक म्हणून दहा वर्षे काम केले. त्यांनी भारतीय कर्करोग संशोधन केंद्राच्या उभारणीत मदत केली आणि १९७३ पर्यंत त्याचे संचालक म्हणून काम पाहिले. ते [[इंडियन असोसिएशन ऑफ पॅथॉलॉजिस्ट अँड मायक्रोबायोलॉजिस्ट]]चे संस्थापक अध्यक्ष होते. त्यांनी कर्करोग आणि कुष्ठरोगावर तीन पुस्तके आणि १०० हून अधिक वैज्ञानिक शोधनिबंध प्रकाशित केले. भारत सरकारने १९५४मध्ये [[पद्मश्री पुरस्कार|पद्मश्री]] आणि १९५५ मध्ये त्यांना [[पद्मभूषण]] पुरस्काराने सन्मानित केले.<ref name="Padma Awards">{{cite web | url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf | title=Padma Awards | publisher=गृह मंत्रालय, भारत सरकार | date=2015 | access-date=जुलै २१, २०१५ | archive-date=ऑक्टोबर १५, २०१५ | archive-url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf | url-status=dead }}</ref> २९ ऑक्टोबर १९७८ रोजी त्यांचे निधन झाले.<ref>[http://cancerres.aacrjournals.org/content/40/7/2626.full.pdf+html Obituary, V. R. Khanolkar at Cancer Research.]</ref> त्यांच्या स्मृतीप्रित्यर्थ १९८७ मध्ये [[राष्ट्रीय वैद्यकीय विज्ञान अकादमी]]तर्फे ''डॉ. व्ही.आर. खानोलकर व्याख्यानमाला'' सुरू करण्यात आली. == पदे == * आंतरराष्ट्रीय कर्करोग संशोधन आयोगाचे अध्यक्ष (१९५०-१९५४). * [[इंटरनॅशनल युनियन अगेन्स्ट कॅन्सर]]चे अध्यक्ष. * [[जागतिक आरोग्य संघटना|जागतिक आरोग्य संघटनेच्या]] कर्करोग आणि कुष्ठरोग पॅनेलचे सदस्य. * [[संयुक्त राष्ट्रे|संयुक्त राष्ट्रांच्या]] अणुकिरणोत्सर्गाच्या परिणामांवरील वैज्ञानिक समितीचे सदस्य. * [[वैज्ञानिक आणि औद्योगिक संशोधन परिषद|वैज्ञानिक आणि औद्योगिक संशोधन परिषदेच्या]] (CSIR) नियामक मंडळाचे सदस्य. * [[मुंबई विद्यापीठ|मुंबई विद्यापीठाचे]] कुलगुरू (१९६०-१९६३). * भारत सरकारच्या [[अणुऊर्जा विभाग|अणुऊर्जा विभागाच्या]] जैविक आणि वैद्यकीय सल्लागार समितीचे अध्यक्ष (१९५५-१९६०). == संदर्भ आणि नोंदी== {{संदर्भयादी}} {{DEFAULTSORT:खानोलकर, वसंत रामजी}} [[वर्ग:भारतीय रोगशास्त्रज्ञ]] [[वर्ग:वैद्यकशास्त्रातील पद्मश्री पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:वैद्यकशास्त्रातील पद्मभूषण पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:मराठी व्यक्ती]] [[वर्ग:भारतीय वैद्यकीय लेखक]] [[वर्ग:मराठी शास्त्रज्ञ]] [[वर्ग:इ.स. १८९५ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९७८ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] pztlmki0mqx7cv4oglnilhlddwu3kiz 0 379550 2683228 2026-05-07T16:09:06Z अभय नातू 206 नामभेद 2683228 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[वसंत रामजी खानोलकर]] 8h0fz29o6xs9uaq4pf19sxuqby022le 0 379551 2683229 2026-05-07T16:11:27Z अभय नातू 206 नामभेद 2683229 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[ग्रँट मेडिकल कॉलेज अँड सर जमशेदजी जीजीभॉय ग्रुप ऑफ हॉस्पिटल्स]] osg715qtxyrvb61zdybyq6e1g62nsam 0 379552 2683230 2026-05-07T16:11:58Z अभय नातू 206 नामभेद 2683230 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[किंग एडवर्ड मेमोरियल हॉस्पिटल आणि सेठ गोरधनदास सुंदरदास वैद्यकीय महाविद्यालय]] 3p4ultdtfjkd5ov37nhh5546zeu3lb3 0 379553 2683231 2026-05-07T16:12:31Z अभय नातू 206 नामभेद 2683231 wikitext text/x-wiki टाटा मेमोरियल सेंटर 0b9nfvx6rzkgjktpr4iiot5c6wwbsre 2683232 2683231 2026-05-07T16:12:58Z अभय नातू 206 पुनर्निर्देशन 2683232 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[टाटा मेमोरियल सेंटर]] q6o8zbwtay6h6nyq5mvv9kknj0uvoio 0 379554 2683233 2026-05-07T16:15:36Z अभय नातू 206 पूर्ण नाव 2683233 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[होमी सेठना]] 4ucko0fg3uotn9arzg992fbqe4xozip 0 379555 2683239 2026-05-07T18:13:11Z Abhijitsathe 4193 [[प्रतिमा मंडल]] कडे पुनर्निर्देशित 2683239 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[प्रतिमा मंडल]] jduo8e3k1hxcgay3kod7ab43t9kkb1a 0 379556 2683240 2026-05-07T18:19:06Z Abhijitsathe 4193 नवीन पान: {{माहितीचौकट पदाधिकारी | नाव = प्रतिमा मंडल | चित्र नाव = | चित्र आकारमान = 250px | पद = [[संसद सदस्य]] | मतदारसंघ = [[जयनगर लोकसभा मतदारसंघ|जयनगर]] | कार्यकाळ_आरंभ = २०१४ | कार्यकाळ_समाप्ती = | राष्ट्... 2683240 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट पदाधिकारी | नाव = प्रतिमा मंडल | चित्र नाव = | चित्र आकारमान = 250px | पद = [[संसद सदस्य]] | मतदारसंघ = [[जयनगर लोकसभा मतदारसंघ|जयनगर]] | कार्यकाळ_आरंभ = २०१४ | कार्यकाळ_समाप्ती = | राष्ट्रपती = | मागील = तरुण मंडल | पुढील = | जन्मदिनांक = {{जन्म दिनांक आणि वय|1966|2|16}} | जन्मस्थान = [[दक्षिण २४ परगणा जिल्हा]], [[पश्चिम बंगाल]] | मृत्युदिनांक = | मृत्युस्थान = | पक्ष = [[तृणमूल काँग्रेस]] | व्यवसाय = | धर्म = | सही = | संकेतस्थळ = | तळटीपा = }} '''प्रतिमा मंडल''' ([[बांग्ला भाषा|बांग्ला]]: কাকলি ঘোষ দস্তিদার) ह्या एक भारतीय राजकारणी व विद्यमान संसद सदस्य आहेत.त्या [[२०१४ लोकसभा निवडणुका|२०१४]] पासून [[तृणमूल काँग्रेस]] पक्षातर्फे [[लोकसभा|लोकसभेवर]] निवडून येत आहेत. {{DEFAULTSORT:*}} [[वर्ग:१६ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:१७ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:१८ वी लोकसभा सदस्य]] dngd1h7ijf41vidthngx3qcx0imbzv4 2683243 2683240 2026-05-08T02:11:41Z संतोष गोरे 135680 /* */ बांगला नाव 2683243 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट पदाधिकारी | नाव = प्रतिमा मंडल | चित्र नाव = | चित्र आकारमान = 250px | पद = [[संसद सदस्य]] | मतदारसंघ = [[जयनगर लोकसभा मतदारसंघ|जयनगर]] | कार्यकाळ_आरंभ = २०१४ | कार्यकाळ_समाप्ती = | राष्ट्रपती = | मागील = तरुण मंडल | पुढील = | जन्मदिनांक = {{जन्म दिनांक आणि वय|1966|2|16}} | जन्मस्थान = [[दक्षिण २४ परगणा जिल्हा]], [[पश्चिम बंगाल]] | मृत्युदिनांक = | मृत्युस्थान = | पक्ष = [[तृणमूल काँग्रेस]] | व्यवसाय = | धर्म = | सही = | संकेतस्थळ = | तळटीपा = }} '''प्रतिमा मंडल''' ([[बांग्ला भाषा|बांग्ला]]: প্রতিমা মণ্ডল) ह्या एक भारतीय राजकारणी व विद्यमान संसद सदस्य आहेत.त्या [[२०१४ लोकसभा निवडणुका|२०१४]] पासून [[तृणमूल काँग्रेस]] पक्षातर्फे [[लोकसभा|लोकसभेवर]] निवडून येत आहेत. {{DEFAULTSORT:*}} [[वर्ग:१६ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:१७ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:१८ वी लोकसभा सदस्य]] boetnl6batyq5eu4fl7aptg9zhkw10f 2683254 2683243 2026-05-08T04:11:21Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2683254 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट पदाधिकारी | नाव = प्रतिमा मंडल | चित्र नाव = | चित्र आकारमान = 250px | पद = [[संसद सदस्य]] | मतदारसंघ = [[जयनगर लोकसभा मतदारसंघ|जयनगर]] | कार्यकाळ_आरंभ = २०१४ | कार्यकाळ_समाप्ती = | राष्ट्रपती = | मागील = तरुण मंडल | पुढील = | जन्मदिनांक = {{जन्म दिनांक आणि वय|1966|2|16}} | जन्मस्थान = [[दक्षिण २४ परगणा जिल्हा]], [[पश्चिम बंगाल]] | मृत्युदिनांक = | मृत्युस्थान = | पक्ष = [[तृणमूल काँग्रेस]] | व्यवसाय = | धर्म = | सही = | संकेतस्थळ = | तळटीपा = }} '''प्रतिमा मंडल''' ([[बांग्ला भाषा|बांग्ला]]: প্রতিমা মণ্ডল) ह्या एक भारतीय राजकारणी व विद्यमान संसद सदस्य आहेत.त्या [[२०१४ लोकसभा निवडणुका|२०१४]] पासून [[तृणमूल काँग्रेस]] पक्षातर्फे [[लोकसभा|लोकसभेवर]] निवडून येत आहेत. {{DEFAULTSORT:*}} [[वर्ग:१६ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:१७ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:१८ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:जयनगरचे खासदार]] 0xrvnisqszcn154gl8y3b9lg3mzdxx6 2683255 2683254 2026-05-08T04:11:30Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2683255 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट पदाधिकारी | नाव = प्रतिमा मंडल | चित्र नाव = | चित्र आकारमान = 250px | पद = [[संसद सदस्य]] | मतदारसंघ = [[जयनगर लोकसभा मतदारसंघ|जयनगर]] | कार्यकाळ_आरंभ = २०१४ | कार्यकाळ_समाप्ती = | राष्ट्रपती = | मागील = तरुण मंडल | पुढील = | जन्मदिनांक = {{जन्म दिनांक आणि वय|1966|2|16}} | जन्मस्थान = [[दक्षिण २४ परगणा जिल्हा]], [[पश्चिम बंगाल]] | मृत्युदिनांक = | मृत्युस्थान = | पक्ष = [[तृणमूल काँग्रेस]] | व्यवसाय = | धर्म = | सही = | संकेतस्थळ = | तळटीपा = }} '''प्रतिमा मंडल''' ([[बांग्ला भाषा|बांग्ला]]: প্রতিমা মণ্ডল) ह्या एक भारतीय राजकारणी व विद्यमान संसद सदस्य आहेत.त्या [[२०१४ लोकसभा निवडणुका|२०१४]] पासून [[तृणमूल काँग्रेस]] पक्षातर्फे [[लोकसभा|लोकसभेवर]] निवडून येत आहेत. {{DEFAULTSORT:*}} [[वर्ग:१६ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:१७ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:१८ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:जयनगरचे खासदार]] [[वर्ग:तृणमूल काँग्रेस नेते]] sr7r9lkum4dc62yzoj0me0ds7uhd9v0 0 379557 2683247 2026-05-08T03:22:23Z संतोष गोरे 135680 तमिळ भाषेत 2683247 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[शुद्ध तमिळ चळवळ]] d5vuprh33xeevkpucaekjgh7qbhw7yt 0 379558 2683249 2026-05-08T03:25:15Z संतोष गोरे 135680 इतर नावे 2683249 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[ऑर्थोहॅन्टा विषाणू]] pxy9cmc3pp7hnjpj609khg5p0pp6smn 0 379559 2683250 2026-05-08T03:25:49Z संतोष गोरे 135680 [[ऑर्थोहॅन्टा विषाणू]] कडे पुनर्निर्देशित 2683250 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[ऑर्थोहॅन्टा विषाणू]] pxy9cmc3pp7hnjpj609khg5p0pp6smn 0 379560 2683251 2026-05-08T03:26:16Z संतोष गोरे 135680 [[ऑर्थोहॅन्टा विषाणू]] कडे पुनर्निर्देशित 2683251 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[ऑर्थोहॅन्टा विषाणू]] pxy9cmc3pp7hnjpj609khg5p0pp6smn 0 379561 2683263 2026-05-08T04:38:41Z अभय नातू 206 नामभेद 2683263 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[पंकज मलीक]] 7h8ppbbt2sl0uypqnex9p5pp4bsew00 0 379563 2683268 2026-05-08T04:54:45Z Abhijitsathe 4193 नवीन पान: {{माहितीचौकट संसद सदस्य | नाव = मिमी चक्रवर्ती | चित्र नाव = Mimi_Chakraborty_-_Kolkata_2023-12-05_8668.jpg | चित्र आकारमान = 250px | पद = [[संसद सदस्य]] | मतदारसंघ = [[जादवपूर लोकसभा मतदारसंघ|जादवपूर]] | कार्यकाळ_आरंभ = २३ मे २०... 2683268 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट संसद सदस्य | नाव = मिमी चक्रवर्ती | चित्र नाव = Mimi_Chakraborty_-_Kolkata_2023-12-05_8668.jpg | चित्र आकारमान = 250px | पद = [[संसद सदस्य]] | मतदारसंघ = [[जादवपूर लोकसभा मतदारसंघ|जादवपूर]] | कार्यकाळ_आरंभ = २३ मे २०१९ | कार्यकाळ_समाप्ती = ४ जून २०२४ | राष्ट्रपती = | मागील = [[सुगता बोस]] | पुढील = [[सायोनी घोष]] | जन्मदिनांक = {{जन्म दिनांक आणि वय|1989|2|11}} | जन्मस्थान = [[जलपाइगुडी]], [[पश्चिम बंगाल]] | मृत्युदिनांक = | मृत्युस्थान = | पक्ष = [[तृणमूल काँग्रेस]] | व्यवसाय = | धर्म = | सही = | संकेतस्थळ = | तळटीपा = }} '''मिमी चक्रवर्ती''' ([[बांग्ला भाषा|बांग्ला]]: মিমি চক্রবর্তী) ही एक भारतीय अभिनेत्री, निर्माती व माजी संसद सदस्य आहे. ती [[२०१९ लोकसभा निवडणुका|२०१९]] साली [[तृणमूल काँग्रेस]] पक्षातर्फे लोकसभेवर निवडून गेली व [[१७ वी लोकसभा|२०१९ ते २०२४ दरम्यान]] खासदार होती. {{DEFAULTSORT:*}} [[वर्ग:१७ वी लोकसभा सदस्य]] a177f66nvhopdzidps8122rw7jgnv00 2683276 2683268 2026-05-08T05:40:16Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2683276 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट संसद सदस्य | नाव = मिमी चक्रवर्ती | चित्र नाव = Mimi_Chakraborty_-_Kolkata_2023-12-05_8668.jpg | चित्र आकारमान = 250px | पद = [[संसद सदस्य]] | मतदारसंघ = [[जादवपूर लोकसभा मतदारसंघ|जादवपूर]] | कार्यकाळ_आरंभ = २३ मे २०१९ | कार्यकाळ_समाप्ती = ४ जून २०२४ | राष्ट्रपती = | मागील = [[सुगता बोस]] | पुढील = [[सायोनी घोष]] | जन्मदिनांक = {{जन्म दिनांक आणि वय|1989|2|11}} | जन्मस्थान = [[जलपाइगुडी]], [[पश्चिम बंगाल]] | मृत्युदिनांक = | मृत्युस्थान = | पक्ष = [[तृणमूल काँग्रेस]] | व्यवसाय = | धर्म = | सही = | संकेतस्थळ = | तळटीपा = }} '''मिमी चक्रवर्ती''' ([[बांग्ला भाषा|बांग्ला]]: মিমি চক্রবর্তী) ही एक भारतीय अभिनेत्री, निर्माती व माजी संसद सदस्य आहे. ती [[२०१९ लोकसभा निवडणुका|२०१९]] साली [[तृणमूल काँग्रेस]] पक्षातर्फे लोकसभेवर निवडून गेली व [[१७ वी लोकसभा|२०१९ ते २०२४ दरम्यान]] खासदार होती. {{DEFAULTSORT:*}} [[वर्ग:१७ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:जादवपूरचे खासदार]] 8y4g23810j70xbg8hv4x7izpiwo1qa1 2683277 2683276 2026-05-08T05:40:28Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2683277 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट संसद सदस्य | नाव = मिमी चक्रवर्ती | चित्र नाव = Mimi_Chakraborty_-_Kolkata_2023-12-05_8668.jpg | चित्र आकारमान = 250px | पद = [[संसद सदस्य]] | मतदारसंघ = [[जादवपूर लोकसभा मतदारसंघ|जादवपूर]] | कार्यकाळ_आरंभ = २३ मे २०१९ | कार्यकाळ_समाप्ती = ४ जून २०२४ | राष्ट्रपती = | मागील = [[सुगता बोस]] | पुढील = [[सायोनी घोष]] | जन्मदिनांक = {{जन्म दिनांक आणि वय|1989|2|11}} | जन्मस्थान = [[जलपाइगुडी]], [[पश्चिम बंगाल]] | मृत्युदिनांक = | मृत्युस्थान = | पक्ष = [[तृणमूल काँग्रेस]] | व्यवसाय = | धर्म = | सही = | संकेतस्थळ = | तळटीपा = }} '''मिमी चक्रवर्ती''' ([[बांग्ला भाषा|बांग्ला]]: মিমি চক্রবর্তী) ही एक भारतीय अभिनेत्री, निर्माती व माजी संसद सदस्य आहे. ती [[२०१९ लोकसभा निवडणुका|२०१९]] साली [[तृणमूल काँग्रेस]] पक्षातर्फे लोकसभेवर निवडून गेली व [[१७ वी लोकसभा|२०१९ ते २०२४ दरम्यान]] खासदार होती. {{DEFAULTSORT:*}} [[वर्ग:१७ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:जादवपूरचे खासदार]] [[वर्ग:तृणमूल काँग्रेस नेते]] 5cvk1huj80w6e5xo6082jfremv4pqt0 0 379564 2683270 2026-05-08T04:57:36Z Abhijitsathe 4193 Abhijitsathe ने लेख [[सुगता बोस]] वरुन [[सुगाता बोस]] ला हलविला 2683270 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[सुगाता बोस]] 2y7aovyfwe9ok9c0dtaxi955q9y381b 0 379566 2683274 2026-05-08T05:28:38Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2683274 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[व्ही.एस. अच्युतानंदन]] jsdsmi9lu51l9mqd1ga6tt56iezb6mo 3 379567 2683279 2026-05-08T05:59:07Z साहाय्य चमू 25365 नविन सदस्याच्या चर्चापानावर [[Template:Welcome|स्वागत संदेश]] टाकला 2683279 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=रोहित महादेव परघमोर}} -- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) ११:२९, ८ मे २०२६ (IST) i9lb2px1gfnim6xwsdf85289lkm53sh 0 379568 2683280 2026-05-08T06:07:52Z अभय नातू 206 शीर्षकलेखन संकेत 2683280 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[हवाईचा पहिला कामेहामेहा]] 7sdosm9u39dogtebl0oej1v2yepjk8x 0 379569 2683281 2026-05-08T06:14:48Z अभय नातू 206 नवीन 2683281 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''पहिला कामेहामेहा''' तथा '''महान कामेहामेहा''' (सुमारे १७३६ - [[८ मे]], [[इ.स. १८१९|१८१९]]) हा संयुक्त [[हवाई]]चा पहिला राजा होता. त्याने १८१० मध्ये हवाई बेटांचे एकत्रीकरण करून [[हवाईचे राज्य|हवाई राज्याची]] स्थापना केली. दंतकथेनुसार त्याच्या जन्मावेळी आकाशात एक विलक्षण प्रकाश दिसला होता. हा जो [[हॅलेचा धूमकेतू]] असण्याची शक्यता आहे. कामेहामेहाने अनेक संघर्षांनंतर बेटांवरील अनेक स्थानिक सरदारांना एकत्र आणून एक शक्तिशाली राज्य स्थापन केले. पाश्चात्य जगाशी संपर्क आल्यानंतर कामेहामेहाने आधुनिक तंत्रज्ञान आणि शस्त्रास्त्रांचा कौशल्याने वापर केला. त्याने युरोपियन व्यापाऱ्यांशी संबंध प्रस्थापित करून बंदुका आणि जहाजे मिळवली आणि त्याद्वारे इतर स्थानिक सरदारांवर कुरघोडी केली. त्याने [[कामालुआ]] हा मानवी हक्कांचे संरक्षण करणारा कायदा लावला. या कायद्यानुसार, युद्धकाळातही वृद्ध, स्त्रिया आणि मुलांच्या सुरक्षिततेची हमी देण्यात आली होती. कामेहामेहाने हवाईच्या पारंपारिक संस्कृतीचे जतन करतानाच राज्याला आर्थिकदृष्ट्या स्थिर करण्यासाठी [[चंदन|चंदनाच्या]] व्यापाराला प्रोत्साहन दिले. त्याच्या नेतृत्वाखाली हवाई बेटांना एक स्वतंत्र राष्ट्र म्हणून ओळख मिळाली. मे १८१९ मध्ये त्यांच्या निधनानंतर त्यांच्या वारसांनी [[कामेहामेहा राजवंश]] म्हणून राज्य केले. == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} == हे सुद्धा पहा == * [[हवाई]] * [[प्रशांत महासागर]] [[वर्ग:हवाईचे राजे|कामेहामेहा ०१]] [[वर्ग:१८ व्या शतकातील राज्यकर्ते]] [[वर्ग:१९ व्या शतकातील राज्यकर्ते]] [[वर्ग:इ.स. १८१९ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] 1bnie3s9os6kb4eero900vndurymwda 0 379570 2683282 2026-05-08T06:17:12Z अभय नातू 206 नामभेद 2683282 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[हवाईचा पहिला कामेहामेहा]] 7sdosm9u39dogtebl0oej1v2yepjk8x 0 379571 2683284 2026-05-08T06:55:31Z संतोष गोरे 135680 [[:en:Ravi Pandit|Ravi Pandit]] पासून भाषांतरित 2683284 wikitext text/x-wiki '''रवी पंडित''' हे एक भारतीय उद्योगपती आणि [[केपीआयटी टेक्नॉलॉजी]] चे सह-संस्थापक आणि अध्यक्ष होते.<ref>{{cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/opinion/interviews/we-see-budgets-happening-in-the-area-of-digital-technologies-ravi-pandit-kpit-technologies/articleshow/58393863.cms|title=We see budgets happening in the area of digital technologies: Ravi Pandit, KPIT Technologies|work=The Economic Times|access-date=27 April 2017}}</ref><ref>{{cite web |title=Long-term Wealth Creation Calls For Long-term Investments: Ravi Pandit |url=https://www.forbesindia.com/article/billionaires/longterm-wealth-creation-calls-for-longterm-investments-ravi-pandit/92835/1 |website=Forbes India |language=en}}</ref> pcjsehxsvhcb8w4abtpgleqtejev8dj 2683285 2683284 2026-05-08T06:58:03Z संतोष गोरे 135680 /* */ 2683285 wikitext text/x-wiki '''रवी पंडित''' हे एक भारतीय उद्योगपती आणि [[केपीआयटी टेक्नॉलॉजीज]] चे सह-संस्थापक आणि अध्यक्ष होते.<ref>{{cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/opinion/interviews/we-see-budgets-happening-in-the-area-of-digital-technologies-ravi-pandit-kpit-technologies/articleshow/58393863.cms|title=We see budgets happening in the area of digital technologies: Ravi Pandit, KPIT Technologies|work=The Economic Times|access-date=27 April 2017}}</ref><ref>{{cite web |title=Long-term Wealth Creation Calls For Long-term Investments: Ravi Pandit |url=https://www.forbesindia.com/article/billionaires/longterm-wealth-creation-calls-for-longterm-investments-ravi-pandit/92835/1 |website=Forbes India |language=en}}</ref> c4jz04q9b634ca4982byiau5ig0bp6s 2683286 2683285 2026-05-08T07:01:36Z संतोष गोरे 135680 /* */ 2683286 wikitext text/x-wiki '''रवी पंडित''' हे एक भारतीय उद्योगपती आणि [[केपीआयटी टेक्नॉलॉजीज]] चे सह-संस्थापक आणि अध्यक्ष होते.<ref>{{cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/opinion/interviews/we-see-budgets-happening-in-the-area-of-digital-technologies-ravi-pandit-kpit-technologies/articleshow/58393863.cms|title=We see budgets happening in the area of digital technologies: Ravi Pandit, KPIT Technologies|work=The Economic Times|access-date=27 April 2017}}</ref><ref>{{cite web |title=Long-term Wealth Creation Calls For Long-term Investments: Ravi Pandit |url=https://www.forbesindia.com/article/billionaires/longterm-wealth-creation-calls-for-longterm-investments-ravi-pandit/92835/1 |website=Forbes India |language=en}}</ref> ==केपीआयटी टेक्नॉलॉजीज== केपीआयटी टेक्नॉलॉजीज ही एक भारतीय [[बहुराष्ट्रीय कंपनी]] आहे जी [[ऑटोमोटिव्ह]] कंपन्यांना अभियांत्रिकी [[संशोधन आणि विकास]] (ER&D) सेवा प्रदान करते. कंपनीचे मुख्यालय [[पुणे]] येथे असून भारताव्यतिरिक्त [[युरोप]], [[अमेरिका]], [[ब्राझील]], [[जपान]] आणि [[चीन]]मध्ये त्यांची विकास केंद्रे आहेत.<ref>{{cite web|url=https://www.kpit.com/contact/|title=Contact Us |publisher=KPIT Technologies|access-date=29 April 2019}}</ref><ref name="KPIT Technologies">{{Cite news|url=https://www.kpit.com/news/kpit-quarterly-results-q3-fy-2019-20/|title=KPIT Q3FY20 Profit grows 19.3% sequentially|date=29 Jan 2020|publisher=KPIT Technologies|access-date=29 Jan 2020}}</ref> KPIT ने ५८ पेटंट दाखल केले आहेत,<ref>{{cite web|url=http://www.computerworld.in/feature/kishor-patil-ceo-kpit-technologies|title=Kishor Patil, CEO of KPIT Technologies|website=ComputerWorld India|access-date=9 October 2017}}</ref> काही शोधनिबंध प्रकाशित केले आहेत आणि नाविन्यपूर्ण संशोधनासाठी अनेक पुरस्कार जिंकले आहेत.<ref>{{cite web|url=https://www.kpit.com/about/|title=Awards and Recognition|publisher=KPIT Technologies|access-date=9 October 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.kpit.com/resources/downloads/investors/annual-reports/annual-report-2016-17.pdf|title=2016-1017 Annual Report {{!}} Technology Innovation at the Confluence of Engineering & Digital|publisher=KPIT Technologies|page=14|access-date=9 October 2017|archive-date=14 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181214070608/https://www.kpit.com/resources/downloads/investors/annual-reports/annual-report-2016-17.pdf|url-status=dead}}</ref> qt44gdw2i2qdl1dca7gg09y8nx10z2w 2683287 2683286 2026-05-08T07:03:37Z संतोष गोरे 135680 2683287 wikitext text/x-wiki '''रवी पंडित''' हे एक भारतीय उद्योगपती आणि [[केपीआयटी टेक्नॉलॉजीज]] चे सह-संस्थापक आणि अध्यक्ष होते.<ref>{{cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/opinion/interviews/we-see-budgets-happening-in-the-area-of-digital-technologies-ravi-pandit-kpit-technologies/articleshow/58393863.cms|title=We see budgets happening in the area of digital technologies: Ravi Pandit, KPIT Technologies|work=The Economic Times|access-date=27 April 2017}}</ref><ref>{{cite web |title=Long-term Wealth Creation Calls For Long-term Investments: Ravi Pandit |url=https://www.forbesindia.com/article/billionaires/longterm-wealth-creation-calls-for-longterm-investments-ravi-pandit/92835/1 |website=Forbes India |language=en}}</ref> ==केपीआयटी टेक्नॉलॉजीज== केपीआयटी टेक्नॉलॉजीज ही एक भारतीय [[बहुराष्ट्रीय कंपनी]] आहे जी [[ऑटोमोटिव्ह]] कंपन्यांना अभियांत्रिकी [[संशोधन आणि विकास]] (ER&D) सेवा प्रदान करते. कंपनीचे मुख्यालय [[पुणे]] येथे असून भारताव्यतिरिक्त [[युरोप]], [[अमेरिका]], [[ब्राझील]], [[जपान]] आणि [[चीन]]मध्ये त्यांची विकास केंद्रे आहेत.<ref>{{cite web|url=https://www.kpit.com/contact/|title=Contact Us |publisher=KPIT Technologies|access-date=29 April 2019}}</ref><ref name="KPIT Technologies">{{Cite news|url=https://www.kpit.com/news/kpit-quarterly-results-q3-fy-2019-20/|title=KPIT Q3FY20 Profit grows 19.3% sequentially|date=29 Jan 2020|publisher=KPIT Technologies|access-date=29 Jan 2020}}</ref> KPIT ने ५८ पेटंट दाखल केले आहेत,<ref>{{cite web|url=http://www.computerworld.in/feature/kishor-patil-ceo-kpit-technologies|title=Kishor Patil, CEO of KPIT Technologies|website=ComputerWorld India|access-date=9 October 2017}}</ref> काही शोधनिबंध प्रकाशित केले आहेत आणि नाविन्यपूर्ण संशोधनासाठी अनेक पुरस्कार जिंकले आहेत.<ref>{{cite web|url=https://www.kpit.com/about/|title=Awards and Recognition|publisher=KPIT Technologies|access-date=9 October 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.kpit.com/resources/downloads/investors/annual-reports/annual-report-2016-17.pdf|title=2016-1017 Annual Report {{!}} Technology Innovation at the Confluence of Engineering & Digital|publisher=KPIT Technologies|page=14|access-date=9 October 2017|archive-date=14 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181214070608/https://www.kpit.com/resources/downloads/investors/annual-reports/annual-report-2016-17.pdf|url-status=dead}}</ref> == प्रारंभिक आयुष्य आणि कारकीर्द == पंडित यांचा जन्म भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील पुण्यातील एका श्रीमंत मराठी कुटुंबात झाला. पंडित यांनी [[MIT Sloan School of Management]] मधून व्यवस्थापन विषयात पदव्युत्तर पदवी मिळवली. ते [[Institute of Chartered Accountants of India]] चे फेलो सदस्य आणि [[Institute of Cost Accountants of India]] चे सहयोगी सदस्य होते. त्यांनी २००४ ते २००६ या काळात [[मराठा चेंबर ऑफ कॉमर्स, इंडस्ट्रीज अँड ॲग्रिकल्चर]] चे अध्यक्ष म्हणून काम पाहिले.<ref>{{cite web |url-status=live |archive-date=Aug 5, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230805072200/https://www.bseindia.com/bseplus/annualreport/542651/5426510319.pdf |title=Annual Report |language=en |date=2018{{ndash}}2019 |website=[[Bombay Stock Exchange]] |access-date=18 August 2023 |url=http://www.bseindia.com/bseplus/annualreport/542651/5426510319.pdf}}</ref>{{Full citation needed |date=August 2023}}<ref>{{cite book|title=India ... IT & Telecom Directory: A Comprehensive Guide on Information Technology|url=https://books.google.com/books?id=sfsJAQAAMAAJ|page=657|publisher=Amelia Publications|year=2005}}</ref><ref>{{cite news|url=https://in.reuters.com/finance/stocks/officer-profile/FNXC.NS/879011|archive-url=https://web.archive.org/web/20200213223003/https://in.reuters.com/finance/stocks/officer-profile/FNXC.NS/879011|url-status=dead|archive-date=13 February 2020|title=People: Finolex Cables Ltd (FNXC.NS)|work=Reuters}}</ref> पंडित यांनी पुण्यातील 'शून्य कचरा प्रकल्पा'ला चालना दिली, ज्यासाठी त्यांनी जनवाणी फाउंडेशनच्या माध्यमातून पुणे महानगरपालिकेशी भागीदारी केली; या फाउंडेशनमध्ये त्यांनी विश्वस्त मंडळाचे सदस्य म्हणून काम पाहिले.<ref>{{cite news|title=Formal launch of the 'Zero Garbage Project' in Pune's 'Prabhag 11'|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/pune/Formal-launch-of-the-Zero-Garbage-Project-in-Punes-Prabhag-11/articleshow/47318076.cms|work=The Times of India|access-date=17 May 2015}}</ref> 0lnc199gvvm9o8e3ckpajutfe7mcwn7 2683288 2683287 2026-05-08T07:06:29Z संतोष गोरे 135680 /* प्रारंभिक आयुष्य आणि कारकीर्द */ 2683288 wikitext text/x-wiki '''रवी पंडित''' हे एक भारतीय उद्योगपती आणि [[केपीआयटी टेक्नॉलॉजीज]] चे सह-संस्थापक आणि अध्यक्ष होते.<ref>{{cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/opinion/interviews/we-see-budgets-happening-in-the-area-of-digital-technologies-ravi-pandit-kpit-technologies/articleshow/58393863.cms|title=We see budgets happening in the area of digital technologies: Ravi Pandit, KPIT Technologies|work=The Economic Times|access-date=27 April 2017}}</ref><ref>{{cite web |title=Long-term Wealth Creation Calls For Long-term Investments: Ravi Pandit |url=https://www.forbesindia.com/article/billionaires/longterm-wealth-creation-calls-for-longterm-investments-ravi-pandit/92835/1 |website=Forbes India |language=en}}</ref> ==केपीआयटी टेक्नॉलॉजीज== केपीआयटी टेक्नॉलॉजीज ही एक भारतीय [[बहुराष्ट्रीय कंपनी]] आहे जी [[ऑटोमोटिव्ह]] कंपन्यांना अभियांत्रिकी [[संशोधन आणि विकास]] (ER&D) सेवा प्रदान करते. कंपनीचे मुख्यालय [[पुणे]] येथे असून भारताव्यतिरिक्त [[युरोप]], [[अमेरिका]], [[ब्राझील]], [[जपान]] आणि [[चीन]]मध्ये त्यांची विकास केंद्रे आहेत.<ref>{{cite web|url=https://www.kpit.com/contact/|title=Contact Us |publisher=KPIT Technologies|access-date=29 April 2019}}</ref><ref name="KPIT Technologies">{{Cite news|url=https://www.kpit.com/news/kpit-quarterly-results-q3-fy-2019-20/|title=KPIT Q3FY20 Profit grows 19.3% sequentially|date=29 Jan 2020|publisher=KPIT Technologies|access-date=29 Jan 2020}}</ref> KPIT ने ५८ पेटंट दाखल केले आहेत,<ref>{{cite web|url=http://www.computerworld.in/feature/kishor-patil-ceo-kpit-technologies|title=Kishor Patil, CEO of KPIT Technologies|website=ComputerWorld India|access-date=9 October 2017}}</ref> काही शोधनिबंध प्रकाशित केले आहेत आणि नाविन्यपूर्ण संशोधनासाठी अनेक पुरस्कार जिंकले आहेत.<ref>{{cite web|url=https://www.kpit.com/about/|title=Awards and Recognition|publisher=KPIT Technologies|access-date=9 October 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.kpit.com/resources/downloads/investors/annual-reports/annual-report-2016-17.pdf|title=2016-1017 Annual Report {{!}} Technology Innovation at the Confluence of Engineering & Digital|publisher=KPIT Technologies|page=14|access-date=9 October 2017|archive-date=14 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181214070608/https://www.kpit.com/resources/downloads/investors/annual-reports/annual-report-2016-17.pdf|url-status=dead}}</ref> == प्रारंभिक आयुष्य आणि कारकीर्द == पंडित यांचा जन्म भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील पुण्यातील एका श्रीमंत मराठी कुटुंबात झाला. पंडित यांनी एमआयटी स्लोन स्कूल ऑफ मॅनेजमेंट मधून व्यवस्थापन विषयात पदव्युत्तर पदवी मिळवली. ते [[भारतीय सनदी लेखाकार संस्थान]] चे फेलो सदस्य आणि इन्स्टिट्यूट ऑफ कॉस्ट अकाउंटंट्स ऑफ इंडिया चे सहयोगी सदस्य होते. त्यांनी २००४ ते २००६ या काळात [[मराठा चेंबर ऑफ कॉमर्स, इंडस्ट्रीज अँड ॲग्रीकल्चर]] चे अध्यक्ष म्हणून काम पाहिले.<ref>{{cite web |url-status=live |archive-date=Aug 5, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230805072200/https://www.bseindia.com/bseplus/annualreport/542651/5426510319.pdf |title=Annual Report |language=en |date=2018{{ndash}}2019 |website=[[Bombay Stock Exchange]] |access-date=18 August 2023 |url=http://www.bseindia.com/bseplus/annualreport/542651/5426510319.pdf}}</ref>{{Full citation needed |date=August 2023}}<ref>{{cite book|title=India ... IT & Telecom Directory: A Comprehensive Guide on Information Technology|url=https://books.google.com/books?id=sfsJAQAAMAAJ|page=657|publisher=Amelia Publications|year=2005}}</ref><ref>{{cite news|url=https://in.reuters.com/finance/stocks/officer-profile/FNXC.NS/879011|archive-url=https://web.archive.org/web/20200213223003/https://in.reuters.com/finance/stocks/officer-profile/FNXC.NS/879011|url-status=dead|archive-date=13 February 2020|title=People: Finolex Cables Ltd (FNXC.NS)|work=Reuters}}</ref> पंडित यांनी पुण्यातील 'शून्य कचरा प्रकल्पा'ला चालना दिली, ज्यासाठी त्यांनी जनवाणी फाउंडेशनच्या माध्यमातून पुणे महानगरपालिकेशी भागीदारी केली; या फाउंडेशनमध्ये त्यांनी विश्वस्त मंडळाचे सदस्य म्हणून काम पाहिले.<ref>{{cite news|title=Formal launch of the 'Zero Garbage Project' in Pune's 'Prabhag 11'|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/pune/Formal-launch-of-the-Zero-Garbage-Project-in-Punes-Prabhag-11/articleshow/47318076.cms|work=The Times of India|access-date=17 May 2015}}</ref> 85ij8vw8glb40n0fx4dw9yhdre0yqgm 2683289 2683288 2026-05-08T07:07:30Z संतोष गोरे 135680 /* प्रारंभिक आयुष्य आणि कारकीर्द */ 2683289 wikitext text/x-wiki '''रवी पंडित''' हे एक भारतीय उद्योगपती आणि [[केपीआयटी टेक्नॉलॉजीज]] चे सह-संस्थापक आणि अध्यक्ष होते.<ref>{{cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/opinion/interviews/we-see-budgets-happening-in-the-area-of-digital-technologies-ravi-pandit-kpit-technologies/articleshow/58393863.cms|title=We see budgets happening in the area of digital technologies: Ravi Pandit, KPIT Technologies|work=The Economic Times|access-date=27 April 2017}}</ref><ref>{{cite web |title=Long-term Wealth Creation Calls For Long-term Investments: Ravi Pandit |url=https://www.forbesindia.com/article/billionaires/longterm-wealth-creation-calls-for-longterm-investments-ravi-pandit/92835/1 |website=Forbes India |language=en}}</ref> ==केपीआयटी टेक्नॉलॉजीज== केपीआयटी टेक्नॉलॉजीज ही एक भारतीय [[बहुराष्ट्रीय कंपनी]] आहे जी [[ऑटोमोटिव्ह]] कंपन्यांना अभियांत्रिकी [[संशोधन आणि विकास]] (ER&D) सेवा प्रदान करते. कंपनीचे मुख्यालय [[पुणे]] येथे असून भारताव्यतिरिक्त [[युरोप]], [[अमेरिका]], [[ब्राझील]], [[जपान]] आणि [[चीन]]मध्ये त्यांची विकास केंद्रे आहेत.<ref>{{cite web|url=https://www.kpit.com/contact/|title=Contact Us |publisher=KPIT Technologies|access-date=29 April 2019}}</ref><ref name="KPIT Technologies">{{Cite news|url=https://www.kpit.com/news/kpit-quarterly-results-q3-fy-2019-20/|title=KPIT Q3FY20 Profit grows 19.3% sequentially|date=29 Jan 2020|publisher=KPIT Technologies|access-date=29 Jan 2020}}</ref> KPIT ने ५८ पेटंट दाखल केले आहेत,<ref>{{cite web|url=http://www.computerworld.in/feature/kishor-patil-ceo-kpit-technologies|title=Kishor Patil, CEO of KPIT Technologies|website=ComputerWorld India|access-date=9 October 2017}}</ref> काही शोधनिबंध प्रकाशित केले आहेत आणि नाविन्यपूर्ण संशोधनासाठी अनेक पुरस्कार जिंकले आहेत.<ref>{{cite web|url=https://www.kpit.com/about/|title=Awards and Recognition|publisher=KPIT Technologies|access-date=9 October 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.kpit.com/resources/downloads/investors/annual-reports/annual-report-2016-17.pdf|title=2016-1017 Annual Report {{!}} Technology Innovation at the Confluence of Engineering & Digital|publisher=KPIT Technologies|page=14|access-date=9 October 2017|archive-date=14 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181214070608/https://www.kpit.com/resources/downloads/investors/annual-reports/annual-report-2016-17.pdf|url-status=dead}}</ref> == प्रारंभिक आयुष्य आणि कारकीर्द == पंडित यांचा जन्म भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील पुण्यातील एका श्रीमंत मराठी कुटुंबात झाला. पंडित यांनी एमआयटी स्लोन स्कूल ऑफ मॅनेजमेंट मधून व्यवस्थापन विषयात पदव्युत्तर पदवी मिळवली. ते [[भारतीय सनदी लेखाकार संस्थान]] चे फेलो सदस्य आणि इन्स्टिट्यूट ऑफ कॉस्ट अकाउंटंट्स ऑफ इंडिया चे सहयोगी सदस्य होते. त्यांनी २००४ ते २००६ या काळात [[मराठा चेंबर ऑफ कॉमर्स, इंडस्ट्रीज अँड ॲग्रीकल्चर]] चे अध्यक्ष म्हणून काम पाहिले.<ref>{{cite web |url-status=live |archive-date=Aug 5, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230805072200/https://www.bseindia.com/bseplus/annualreport/542651/5426510319.pdf |title=Annual Report |language=en |date=2018{{ndash}}2019 |website=[[Bombay Stock Exchange]] |access-date=18 August 2023 |url=http://www.bseindia.com/bseplus/annualreport/542651/5426510319.pdf}}</ref><ref>{{cite book|title=India ... IT & Telecom Directory: A Comprehensive Guide on Information Technology|url=https://books.google.com/books?id=sfsJAQAAMAAJ|page=657|publisher=Amelia Publications|year=2005}}</ref><ref>{{cite news|url=https://in.reuters.com/finance/stocks/officer-profile/FNXC.NS/879011|archive-url=https://web.archive.org/web/20200213223003/https://in.reuters.com/finance/stocks/officer-profile/FNXC.NS/879011|url-status=dead|archive-date=13 February 2020|title=People: Finolex Cables Ltd (FNXC.NS)|work=Reuters}}</ref> पंडित यांनी पुण्यातील 'शून्य कचरा प्रकल्पा'ला चालना दिली, ज्यासाठी त्यांनी जनवाणी फाउंडेशनच्या माध्यमातून पुणे महानगरपालिकेशी भागीदारी केली; या फाउंडेशनमध्ये त्यांनी विश्वस्त मंडळाचे सदस्य म्हणून काम पाहिले.<ref>{{cite news|title=Formal launch of the 'Zero Garbage Project' in Pune's 'Prabhag 11'|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/pune/Formal-launch-of-the-Zero-Garbage-Project-in-Punes-Prabhag-11/articleshow/47318076.cms|work=The Times of India|access-date=17 May 2015}}</ref> eqe1vfu667br8375o5k2ddriyg3ybwr 2683290 2683289 2026-05-08T07:10:50Z संतोष गोरे 135680 /* प्रारंभिक आयुष्य आणि कारकीर्द */ 2683290 wikitext text/x-wiki '''रवी पंडित''' हे एक भारतीय उद्योगपती आणि [[केपीआयटी टेक्नॉलॉजीज]] चे सह-संस्थापक आणि अध्यक्ष होते.<ref>{{cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/opinion/interviews/we-see-budgets-happening-in-the-area-of-digital-technologies-ravi-pandit-kpit-technologies/articleshow/58393863.cms|title=We see budgets happening in the area of digital technologies: Ravi Pandit, KPIT Technologies|work=The Economic Times|access-date=27 April 2017}}</ref><ref>{{cite web |title=Long-term Wealth Creation Calls For Long-term Investments: Ravi Pandit |url=https://www.forbesindia.com/article/billionaires/longterm-wealth-creation-calls-for-longterm-investments-ravi-pandit/92835/1 |website=Forbes India |language=en}}</ref> ==केपीआयटी टेक्नॉलॉजीज== केपीआयटी टेक्नॉलॉजीज ही एक भारतीय [[बहुराष्ट्रीय कंपनी]] आहे जी [[ऑटोमोटिव्ह]] कंपन्यांना अभियांत्रिकी [[संशोधन आणि विकास]] (ER&D) सेवा प्रदान करते. कंपनीचे मुख्यालय [[पुणे]] येथे असून भारताव्यतिरिक्त [[युरोप]], [[अमेरिका]], [[ब्राझील]], [[जपान]] आणि [[चीन]]मध्ये त्यांची विकास केंद्रे आहेत.<ref>{{cite web|url=https://www.kpit.com/contact/|title=Contact Us |publisher=KPIT Technologies|access-date=29 April 2019}}</ref><ref name="KPIT Technologies">{{Cite news|url=https://www.kpit.com/news/kpit-quarterly-results-q3-fy-2019-20/|title=KPIT Q3FY20 Profit grows 19.3% sequentially|date=29 Jan 2020|publisher=KPIT Technologies|access-date=29 Jan 2020}}</ref> KPIT ने ५८ पेटंट दाखल केले आहेत,<ref>{{cite web|url=http://www.computerworld.in/feature/kishor-patil-ceo-kpit-technologies|title=Kishor Patil, CEO of KPIT Technologies|website=ComputerWorld India|access-date=9 October 2017}}</ref> काही शोधनिबंध प्रकाशित केले आहेत आणि नाविन्यपूर्ण संशोधनासाठी अनेक पुरस्कार जिंकले आहेत.<ref>{{cite web|url=https://www.kpit.com/about/|title=Awards and Recognition|publisher=KPIT Technologies|access-date=9 October 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.kpit.com/resources/downloads/investors/annual-reports/annual-report-2016-17.pdf|title=2016-1017 Annual Report {{!}} Technology Innovation at the Confluence of Engineering & Digital|publisher=KPIT Technologies|page=14|access-date=9 October 2017|archive-date=14 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181214070608/https://www.kpit.com/resources/downloads/investors/annual-reports/annual-report-2016-17.pdf|url-status=dead}}</ref> == प्रारंभिक आयुष्य आणि कारकीर्द == पंडित यांचा जन्म भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील पुण्यातील एका श्रीमंत मराठी कुटुंबात झाला. पंडित यांनी एमआयटी स्लोन स्कूल ऑफ मॅनेजमेंट मधून व्यवस्थापन विषयात पदव्युत्तर पदवी मिळवली. ते [[भारतीय सनदी लेखाकार संस्थान]] चे फेलो सदस्य आणि इन्स्टिट्यूट ऑफ कॉस्ट अकाउंटंट्स ऑफ इंडिया चे सहयोगी सदस्य होते. त्यांनी २००४ ते २००६ या काळात [[मराठा चेंबर ऑफ कॉमर्स, इंडस्ट्रीज अँड ॲग्रीकल्चर]] चे अध्यक्ष म्हणून काम पाहिले.<ref>{{cite web |url-status=live |archive-date=Aug 5, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230805072200/https://www.bseindia.com/bseplus/annualreport/542651/5426510319.pdf |title=Annual Report |language=en |date=2018{{ndash}}2019 |website=[[Bombay Stock Exchange]] |access-date=18 August 2023 |url=http://www.bseindia.com/bseplus/annualreport/542651/5426510319.pdf}}</ref><ref>{{cite book|title=India ... IT & Telecom Directory: A Comprehensive Guide on Information Technology|url=https://books.google.com/books?id=sfsJAQAAMAAJ|page=657|publisher=Amelia Publications|year=2005}}</ref><ref>{{cite news|url=https://in.reuters.com/finance/stocks/officer-profile/FNXC.NS/879011|archive-url=https://web.archive.org/web/20200213223003/https://in.reuters.com/finance/stocks/officer-profile/FNXC.NS/879011|url-status=dead|archive-date=13 February 2020|title=People: Finolex Cables Ltd (FNXC.NS)|work=Reuters}}</ref> पंडित यांनी पुण्यातील 'शून्य कचरा प्रकल्पा'ला चालना दिली, ज्यासाठी त्यांनी जनवाणी फाउंडेशनच्या माध्यमातून पुणे महानगरपालिकेशी भागीदारी केली; या फाउंडेशनमध्ये त्यांनी विश्वस्त मंडळाचे सदस्य म्हणून काम पाहिले.<ref>{{cite news|title=Formal launch of the 'Zero Garbage Project' in Pune's 'Prabhag 11'|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/pune/Formal-launch-of-the-Zero-Garbage-Project-in-Punes-Prabhag-11/articleshow/47318076.cms|work=The Times of India|access-date=17 May 2015}}</ref> ==प्रकाशने== * फ्रॉम लीपह्रॉगिंग टू पोल-वॉल्टिंग: क्रिएटिंग द मॅजिक ऑफ रॅडिकल येट सस्टेनेबल ट्रान्सफॉर्मेशन'.<ref>{{cite news|title=Leapfrogging to Pole-vaulting book launched in Pune|url=https://www.hindustantimes.com/pune-news/leapfrogging-to-pole-vaulting-book-launched-in-pune/story-AqjLn4bBuGQlitSPIHqBSL.html|work=Hindustan Times|accessdate=7 February 2019}}</ref><ref>{{cite web|title=Leapfrogging to Pole-vaulting:Creating the Magic of Radical Yet Sustainable Transformation|url=https://penguin.co.in/book/business/leapfrogging-to-pole-vaulting/|publisher=Penguin India}}</ref> inlwhu92wif1onba6uo04f734r57z4g 2683291 2683290 2026-05-08T07:11:47Z संतोष गोरे 135680 /* प्रकाशने */ 2683291 wikitext text/x-wiki '''रवी पंडित''' हे एक भारतीय उद्योगपती आणि [[केपीआयटी टेक्नॉलॉजीज]] चे सह-संस्थापक आणि अध्यक्ष होते.<ref>{{cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/opinion/interviews/we-see-budgets-happening-in-the-area-of-digital-technologies-ravi-pandit-kpit-technologies/articleshow/58393863.cms|title=We see budgets happening in the area of digital technologies: Ravi Pandit, KPIT Technologies|work=The Economic Times|access-date=27 April 2017}}</ref><ref>{{cite web |title=Long-term Wealth Creation Calls For Long-term Investments: Ravi Pandit |url=https://www.forbesindia.com/article/billionaires/longterm-wealth-creation-calls-for-longterm-investments-ravi-pandit/92835/1 |website=Forbes India |language=en}}</ref> ==केपीआयटी टेक्नॉलॉजीज== केपीआयटी टेक्नॉलॉजीज ही एक भारतीय [[बहुराष्ट्रीय कंपनी]] आहे जी [[ऑटोमोटिव्ह]] कंपन्यांना अभियांत्रिकी [[संशोधन आणि विकास]] (ER&D) सेवा प्रदान करते. कंपनीचे मुख्यालय [[पुणे]] येथे असून भारताव्यतिरिक्त [[युरोप]], [[अमेरिका]], [[ब्राझील]], [[जपान]] आणि [[चीन]]मध्ये त्यांची विकास केंद्रे आहेत.<ref>{{cite web|url=https://www.kpit.com/contact/|title=Contact Us |publisher=KPIT Technologies|access-date=29 April 2019}}</ref><ref name="KPIT Technologies">{{Cite news|url=https://www.kpit.com/news/kpit-quarterly-results-q3-fy-2019-20/|title=KPIT Q3FY20 Profit grows 19.3% sequentially|date=29 Jan 2020|publisher=KPIT Technologies|access-date=29 Jan 2020}}</ref> KPIT ने ५८ पेटंट दाखल केले आहेत,<ref>{{cite web|url=http://www.computerworld.in/feature/kishor-patil-ceo-kpit-technologies|title=Kishor Patil, CEO of KPIT Technologies|website=ComputerWorld India|access-date=9 October 2017}}</ref> काही शोधनिबंध प्रकाशित केले आहेत आणि नाविन्यपूर्ण संशोधनासाठी अनेक पुरस्कार जिंकले आहेत.<ref>{{cite web|url=https://www.kpit.com/about/|title=Awards and Recognition|publisher=KPIT Technologies|access-date=9 October 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.kpit.com/resources/downloads/investors/annual-reports/annual-report-2016-17.pdf|title=2016-1017 Annual Report {{!}} Technology Innovation at the Confluence of Engineering & Digital|publisher=KPIT Technologies|page=14|access-date=9 October 2017|archive-date=14 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181214070608/https://www.kpit.com/resources/downloads/investors/annual-reports/annual-report-2016-17.pdf|url-status=dead}}</ref> == प्रारंभिक आयुष्य आणि कारकीर्द == पंडित यांचा जन्म भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील पुण्यातील एका श्रीमंत मराठी कुटुंबात झाला. पंडित यांनी एमआयटी स्लोन स्कूल ऑफ मॅनेजमेंट मधून व्यवस्थापन विषयात पदव्युत्तर पदवी मिळवली. ते [[भारतीय सनदी लेखाकार संस्थान]] चे फेलो सदस्य आणि इन्स्टिट्यूट ऑफ कॉस्ट अकाउंटंट्स ऑफ इंडिया चे सहयोगी सदस्य होते. त्यांनी २००४ ते २००६ या काळात [[मराठा चेंबर ऑफ कॉमर्स, इंडस्ट्रीज अँड ॲग्रीकल्चर]] चे अध्यक्ष म्हणून काम पाहिले.<ref>{{cite web |url-status=live |archive-date=Aug 5, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230805072200/https://www.bseindia.com/bseplus/annualreport/542651/5426510319.pdf |title=Annual Report |language=en |date=2018{{ndash}}2019 |website=[[Bombay Stock Exchange]] |access-date=18 August 2023 |url=http://www.bseindia.com/bseplus/annualreport/542651/5426510319.pdf}}</ref><ref>{{cite book|title=India ... IT & Telecom Directory: A Comprehensive Guide on Information Technology|url=https://books.google.com/books?id=sfsJAQAAMAAJ|page=657|publisher=Amelia Publications|year=2005}}</ref><ref>{{cite news|url=https://in.reuters.com/finance/stocks/officer-profile/FNXC.NS/879011|archive-url=https://web.archive.org/web/20200213223003/https://in.reuters.com/finance/stocks/officer-profile/FNXC.NS/879011|url-status=dead|archive-date=13 February 2020|title=People: Finolex Cables Ltd (FNXC.NS)|work=Reuters}}</ref> पंडित यांनी पुण्यातील 'शून्य कचरा प्रकल्पा'ला चालना दिली, ज्यासाठी त्यांनी जनवाणी फाउंडेशनच्या माध्यमातून पुणे महानगरपालिकेशी भागीदारी केली; या फाउंडेशनमध्ये त्यांनी विश्वस्त मंडळाचे सदस्य म्हणून काम पाहिले.<ref>{{cite news|title=Formal launch of the 'Zero Garbage Project' in Pune's 'Prabhag 11'|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/pune/Formal-launch-of-the-Zero-Garbage-Project-in-Punes-Prabhag-11/articleshow/47318076.cms|work=The Times of India|access-date=17 May 2015}}</ref> ==प्रकाशने== * फ्रॉम लीपह्रॉगिंग टू पोल-वॉल्टिंग: क्रिएटिंग द मॅजिक ऑफ रॅडिकल येट सस्टेनेबल ट्रान्सफॉर्मेशन'.<ref>{{cite news|title=Leapfrogging to Pole-vaulting book launched in Pune|url=https://www.hindustantimes.com/pune-news/leapfrogging-to-pole-vaulting-book-launched-in-pune/story-AqjLn4bBuGQlitSPIHqBSL.html|work=Hindustan Times|accessdate=7 February 2019}}</ref><ref>{{cite web|title=Leapfrogging to Pole-vaulting:Creating the Magic of Radical Yet Sustainable Transformation|url=https://penguin.co.in/book/business/leapfrogging-to-pole-vaulting/|publisher=Penguin India}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} rvae9we8zylhnygw27f9711bww4fir6 2683292 2683291 2026-05-08T07:15:22Z संतोष गोरे 135680 2683292 wikitext text/x-wiki '''रवी पंडित''' हे एक भारतीय उद्योगपती आणि [[केपीआयटी टेक्नॉलॉजीज]] चे सह-संस्थापक आणि अध्यक्ष होते.<ref>{{cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/opinion/interviews/we-see-budgets-happening-in-the-area-of-digital-technologies-ravi-pandit-kpit-technologies/articleshow/58393863.cms|title=We see budgets happening in the area of digital technologies: Ravi Pandit, KPIT Technologies|work=The Economic Times|access-date=27 April 2017}}</ref><ref>{{cite web |title=Long-term Wealth Creation Calls For Long-term Investments: Ravi Pandit |url=https://www.forbesindia.com/article/billionaires/longterm-wealth-creation-calls-for-longterm-investments-ravi-pandit/92835/1 |website=Forbes India |language=en}}</ref> ==केपीआयटी टेक्नॉलॉजीज== केपीआयटी टेक्नॉलॉजीज ही एक भारतीय [[बहुराष्ट्रीय कंपनी]] आहे जी [[ऑटोमोटिव्ह]] कंपन्यांना अभियांत्रिकी [[संशोधन आणि विकास]] (ER&D) सेवा प्रदान करते. कंपनीचे मुख्यालय [[पुणे]] येथे असून भारताव्यतिरिक्त [[युरोप]], [[अमेरिका]], [[ब्राझील]], [[जपान]] आणि [[चीन]]मध्ये त्यांची विकास केंद्रे आहेत.<ref>{{cite web|url=https://www.kpit.com/contact/|title=Contact Us |publisher=KPIT Technologies|access-date=29 April 2019}}</ref><ref name="KPIT Technologies">{{Cite news|url=https://www.kpit.com/news/kpit-quarterly-results-q3-fy-2019-20/|title=KPIT Q3FY20 Profit grows 19.3% sequentially|date=29 Jan 2020|publisher=KPIT Technologies|access-date=29 Jan 2020}}</ref> KPIT ने ५८ पेटंट दाखल केले आहेत,<ref>{{cite web|url=http://www.computerworld.in/feature/kishor-patil-ceo-kpit-technologies|title=Kishor Patil, CEO of KPIT Technologies|website=ComputerWorld India|access-date=9 October 2017}}</ref> काही शोधनिबंध प्रकाशित केले आहेत आणि नाविन्यपूर्ण संशोधनासाठी अनेक पुरस्कार जिंकले आहेत.<ref>{{cite web|url=https://www.kpit.com/about/|title=Awards and Recognition|publisher=KPIT Technologies|access-date=9 October 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.kpit.com/resources/downloads/investors/annual-reports/annual-report-2016-17.pdf|title=2016-1017 Annual Report {{!}} Technology Innovation at the Confluence of Engineering & Digital|publisher=KPIT Technologies|page=14|access-date=9 October 2017|archive-date=14 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181214070608/https://www.kpit.com/resources/downloads/investors/annual-reports/annual-report-2016-17.pdf|url-status=dead}}</ref> == प्रारंभिक आयुष्य आणि कारकीर्द == पंडित यांचा जन्म भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील पुण्यातील एका श्रीमंत मराठी कुटुंबात झाला. पंडित यांनी एमआयटी स्लोन स्कूल ऑफ मॅनेजमेंट मधून व्यवस्थापन विषयात पदव्युत्तर पदवी मिळवली. ते [[भारतीय सनदी लेखाकार संस्थान]] चे फेलो सदस्य आणि इन्स्टिट्यूट ऑफ कॉस्ट अकाउंटंट्स ऑफ इंडिया चे सहयोगी सदस्य होते. त्यांनी २००४ ते २००६ या काळात [[मराठा चेंबर ऑफ कॉमर्स, इंडस्ट्रीज अँड ॲग्रीकल्चर]] चे अध्यक्ष म्हणून काम पाहिले.<ref>{{cite web |url-status=live |archive-date=Aug 5, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230805072200/https://www.bseindia.com/bseplus/annualreport/542651/5426510319.pdf |title=Annual Report |language=en |date=2018{{ndash}}2019 |website=[[Bombay Stock Exchange]] |access-date=18 August 2023 |url=http://www.bseindia.com/bseplus/annualreport/542651/5426510319.pdf}}</ref><ref>{{cite book|title=India ... IT & Telecom Directory: A Comprehensive Guide on Information Technology|url=https://books.google.com/books?id=sfsJAQAAMAAJ|page=657|publisher=Amelia Publications|year=2005}}</ref><ref>{{cite news|url=https://in.reuters.com/finance/stocks/officer-profile/FNXC.NS/879011|archive-url=https://web.archive.org/web/20200213223003/https://in.reuters.com/finance/stocks/officer-profile/FNXC.NS/879011|url-status=dead|archive-date=13 February 2020|title=People: Finolex Cables Ltd (FNXC.NS)|work=Reuters}}</ref> पंडित यांनी पुण्यातील 'शून्य कचरा प्रकल्पा'ला चालना दिली, ज्यासाठी त्यांनी जनवाणी फाउंडेशनच्या माध्यमातून पुणे महानगरपालिकेशी भागीदारी केली; या फाउंडेशनमध्ये त्यांनी विश्वस्त मंडळाचे सदस्य म्हणून काम पाहिले.<ref>{{cite news|title=Formal launch of the 'Zero Garbage Project' in Pune's 'Prabhag 11'|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/pune/Formal-launch-of-the-Zero-Garbage-Project-in-Punes-Prabhag-11/articleshow/47318076.cms|work=The Times of India|access-date=17 May 2015}}</ref> पंडित यांचे वयाच्या ७५ व्या वर्षी अल्पश आजाराने निधन झाले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://www.thehindubusinessline.com/companies/kpit-technologies-co-founder-and-chairman-ravi-pandit-dies-at-75/article70954018.ece |title=KPIT Technologies co-founder and chairman Ravi Pandit dies at 75 |लेखक= |दिनांक=८ मे २०२६ |प्रकाशक= |संकेतस्थळ=thehindubusinessline.com |अ‍ॅक्सेसदिनांक= |विदा संकेतस्थळ दुवा= |विदा दिनांक=}}</ref> ==प्रकाशने== * फ्रॉम लीपह्रॉगिंग टू पोल-वॉल्टिंग: क्रिएटिंग द मॅजिक ऑफ रॅडिकल येट सस्टेनेबल ट्रान्सफॉर्मेशन'.<ref>{{cite news|title=Leapfrogging to Pole-vaulting book launched in Pune|url=https://www.hindustantimes.com/pune-news/leapfrogging-to-pole-vaulting-book-launched-in-pune/story-AqjLn4bBuGQlitSPIHqBSL.html|work=Hindustan Times|accessdate=7 February 2019}}</ref><ref>{{cite web|title=Leapfrogging to Pole-vaulting:Creating the Magic of Radical Yet Sustainable Transformation|url=https://penguin.co.in/book/business/leapfrogging-to-pole-vaulting/|publisher=Penguin India}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} gokayzc5vlhx4pton406tvec8px5ec0 2683293 2683292 2026-05-08T07:16:08Z संतोष गोरे 135680 /* */ 2683293 wikitext text/x-wiki {{निर्माणाधीन}} {{माहिती संचिका}} '''रवी पंडित''' हे एक भारतीय उद्योगपती आणि [[केपीआयटी टेक्नॉलॉजीज]] चे सह-संस्थापक आणि अध्यक्ष होते.<ref>{{cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/opinion/interviews/we-see-budgets-happening-in-the-area-of-digital-technologies-ravi-pandit-kpit-technologies/articleshow/58393863.cms|title=We see budgets happening in the area of digital technologies: Ravi Pandit, KPIT Technologies|work=The Economic Times|access-date=27 April 2017}}</ref><ref>{{cite web |title=Long-term Wealth Creation Calls For Long-term Investments: Ravi Pandit |url=https://www.forbesindia.com/article/billionaires/longterm-wealth-creation-calls-for-longterm-investments-ravi-pandit/92835/1 |website=Forbes India |language=en}}</ref> ==केपीआयटी टेक्नॉलॉजीज== केपीआयटी टेक्नॉलॉजीज ही एक भारतीय [[बहुराष्ट्रीय कंपनी]] आहे जी [[ऑटोमोटिव्ह]] कंपन्यांना अभियांत्रिकी [[संशोधन आणि विकास]] (ER&D) सेवा प्रदान करते. कंपनीचे मुख्यालय [[पुणे]] येथे असून भारताव्यतिरिक्त [[युरोप]], [[अमेरिका]], [[ब्राझील]], [[जपान]] आणि [[चीन]]मध्ये त्यांची विकास केंद्रे आहेत.<ref>{{cite web|url=https://www.kpit.com/contact/|title=Contact Us |publisher=KPIT Technologies|access-date=29 April 2019}}</ref><ref name="KPIT Technologies">{{Cite news|url=https://www.kpit.com/news/kpit-quarterly-results-q3-fy-2019-20/|title=KPIT Q3FY20 Profit grows 19.3% sequentially|date=29 Jan 2020|publisher=KPIT Technologies|access-date=29 Jan 2020}}</ref> KPIT ने ५८ पेटंट दाखल केले आहेत,<ref>{{cite web|url=http://www.computerworld.in/feature/kishor-patil-ceo-kpit-technologies|title=Kishor Patil, CEO of KPIT Technologies|website=ComputerWorld India|access-date=9 October 2017}}</ref> काही शोधनिबंध प्रकाशित केले आहेत आणि नाविन्यपूर्ण संशोधनासाठी अनेक पुरस्कार जिंकले आहेत.<ref>{{cite web|url=https://www.kpit.com/about/|title=Awards and Recognition|publisher=KPIT Technologies|access-date=9 October 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.kpit.com/resources/downloads/investors/annual-reports/annual-report-2016-17.pdf|title=2016-1017 Annual Report {{!}} Technology Innovation at the Confluence of Engineering & Digital|publisher=KPIT Technologies|page=14|access-date=9 October 2017|archive-date=14 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181214070608/https://www.kpit.com/resources/downloads/investors/annual-reports/annual-report-2016-17.pdf|url-status=dead}}</ref> == प्रारंभिक आयुष्य आणि कारकीर्द == पंडित यांचा जन्म भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील पुण्यातील एका श्रीमंत मराठी कुटुंबात झाला. पंडित यांनी एमआयटी स्लोन स्कूल ऑफ मॅनेजमेंट मधून व्यवस्थापन विषयात पदव्युत्तर पदवी मिळवली. ते [[भारतीय सनदी लेखाकार संस्थान]] चे फेलो सदस्य आणि इन्स्टिट्यूट ऑफ कॉस्ट अकाउंटंट्स ऑफ इंडिया चे सहयोगी सदस्य होते. त्यांनी २००४ ते २००६ या काळात [[मराठा चेंबर ऑफ कॉमर्स, इंडस्ट्रीज अँड ॲग्रीकल्चर]] चे अध्यक्ष म्हणून काम पाहिले.<ref>{{cite web |url-status=live |archive-date=Aug 5, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230805072200/https://www.bseindia.com/bseplus/annualreport/542651/5426510319.pdf |title=Annual Report |language=en |date=2018{{ndash}}2019 |website=[[Bombay Stock Exchange]] |access-date=18 August 2023 |url=http://www.bseindia.com/bseplus/annualreport/542651/5426510319.pdf}}</ref><ref>{{cite book|title=India ... IT & Telecom Directory: A Comprehensive Guide on Information Technology|url=https://books.google.com/books?id=sfsJAQAAMAAJ|page=657|publisher=Amelia Publications|year=2005}}</ref><ref>{{cite news|url=https://in.reuters.com/finance/stocks/officer-profile/FNXC.NS/879011|archive-url=https://web.archive.org/web/20200213223003/https://in.reuters.com/finance/stocks/officer-profile/FNXC.NS/879011|url-status=dead|archive-date=13 February 2020|title=People: Finolex Cables Ltd (FNXC.NS)|work=Reuters}}</ref> पंडित यांनी पुण्यातील 'शून्य कचरा प्रकल्पा'ला चालना दिली, ज्यासाठी त्यांनी जनवाणी फाउंडेशनच्या माध्यमातून पुणे महानगरपालिकेशी भागीदारी केली; या फाउंडेशनमध्ये त्यांनी विश्वस्त मंडळाचे सदस्य म्हणून काम पाहिले.<ref>{{cite news|title=Formal launch of the 'Zero Garbage Project' in Pune's 'Prabhag 11'|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/pune/Formal-launch-of-the-Zero-Garbage-Project-in-Punes-Prabhag-11/articleshow/47318076.cms|work=The Times of India|access-date=17 May 2015}}</ref> पंडित यांचे वयाच्या ७५ व्या वर्षी अल्पश आजाराने निधन झाले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://www.thehindubusinessline.com/companies/kpit-technologies-co-founder-and-chairman-ravi-pandit-dies-at-75/article70954018.ece |title=KPIT Technologies co-founder and chairman Ravi Pandit dies at 75 |लेखक= |दिनांक=८ मे २०२६ |प्रकाशक= |संकेतस्थळ=thehindubusinessline.com |अ‍ॅक्सेसदिनांक= |विदा संकेतस्थळ दुवा= |विदा दिनांक=}}</ref> ==प्रकाशने== * फ्रॉम लीपह्रॉगिंग टू पोल-वॉल्टिंग: क्रिएटिंग द मॅजिक ऑफ रॅडिकल येट सस्टेनेबल ट्रान्सफॉर्मेशन'.<ref>{{cite news|title=Leapfrogging to Pole-vaulting book launched in Pune|url=https://www.hindustantimes.com/pune-news/leapfrogging-to-pole-vaulting-book-launched-in-pune/story-AqjLn4bBuGQlitSPIHqBSL.html|work=Hindustan Times|accessdate=7 February 2019}}</ref><ref>{{cite web|title=Leapfrogging to Pole-vaulting:Creating the Magic of Radical Yet Sustainable Transformation|url=https://penguin.co.in/book/business/leapfrogging-to-pole-vaulting/|publisher=Penguin India}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} qjl0nr2ig0i4qpl4uz16zcnsoih8tg1 2683295 2683293 2026-05-08T07:22:36Z संतोष गोरे 135680 2683295 wikitext text/x-wiki {{निर्माणाधीन}} {{माहिती संचिका}} '''रवी पंडित''' हे एक भारतीय उद्योगपती आणि [[केपीआयटी टेक्नॉलॉजीज]] चे सह-संस्थापक आणि अध्यक्ष होते.<ref>{{cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/opinion/interviews/we-see-budgets-happening-in-the-area-of-digital-technologies-ravi-pandit-kpit-technologies/articleshow/58393863.cms|title=We see budgets happening in the area of digital technologies: Ravi Pandit, KPIT Technologies|work=The Economic Times|access-date=27 April 2017}}</ref><ref>{{cite web |title=Long-term Wealth Creation Calls For Long-term Investments: Ravi Pandit |url=https://www.forbesindia.com/article/billionaires/longterm-wealth-creation-calls-for-longterm-investments-ravi-pandit/92835/1 |website=Forbes India |language=en}}</ref> ==केपीआयटी टेक्नॉलॉजीज== केपीआयटी टेक्नॉलॉजीज ही एक भारतीय [[बहुराष्ट्रीय कंपनी]] आहे जी मोटार वाहन उद्योग (ऑटोमोटिव्ह) कंपन्यांना अभियांत्रिकी [[संशोधन आणि विकास]] (ER&D) सेवा प्रदान करते. कंपनीचे मुख्यालय [[पुणे]] येथे असून भारताव्यतिरिक्त [[युरोप]], [[अमेरिका]], [[ब्राझील]], [[जपान]] आणि [[चीन]]मध्ये त्यांची विकास केंद्रे आहेत.<ref>{{cite web|url=https://www.kpit.com/contact/|title=Contact Us |publisher=KPIT Technologies|access-date=29 April 2019}}</ref><ref name="KPIT Technologies">{{Cite news|url=https://www.kpit.com/news/kpit-quarterly-results-q3-fy-2019-20/|title=KPIT Q3FY20 Profit grows 19.3% sequentially|date=29 Jan 2020|publisher=KPIT Technologies|access-date=29 Jan 2020}}</ref> KPIT ने ५८ पेटंट दाखल केले आहेत,<ref>{{cite web|url=http://www.computerworld.in/feature/kishor-patil-ceo-kpit-technologies|title=Kishor Patil, CEO of KPIT Technologies|website=ComputerWorld India|access-date=9 October 2017}}</ref> काही शोधनिबंध प्रकाशित केले आहेत आणि नाविन्यपूर्ण संशोधनासाठी अनेक पुरस्कार जिंकले आहेत.<ref>{{cite web|url=https://www.kpit.com/about/|title=Awards and Recognition|publisher=KPIT Technologies|access-date=9 October 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.kpit.com/resources/downloads/investors/annual-reports/annual-report-2016-17.pdf|title=2016-1017 Annual Report {{!}} Technology Innovation at the Confluence of Engineering & Digital|publisher=KPIT Technologies|page=14|access-date=9 October 2017|archive-date=14 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181214070608/https://www.kpit.com/resources/downloads/investors/annual-reports/annual-report-2016-17.pdf|url-status=dead}}</ref> == प्रारंभिक आयुष्य आणि कारकीर्द == पंडित यांचा जन्म भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील पुण्यातील एका श्रीमंत मराठी कुटुंबात झाला. पंडित यांनी एमआयटी स्लोन स्कूल ऑफ मॅनेजमेंट मधून व्यवस्थापन विषयात पदव्युत्तर पदवी मिळवली. ते [[भारतीय सनदी लेखाकार संस्थान]] चे फेलो सदस्य आणि इन्स्टिट्यूट ऑफ कॉस्ट अकाउंटंट्स ऑफ इंडिया चे सहयोगी सदस्य होते. त्यांनी २००४ ते २००६ या काळात [[मराठा चेंबर ऑफ कॉमर्स, इंडस्ट्रीज अँड ॲग्रीकल्चर]] चे अध्यक्ष म्हणून काम पाहिले.<ref>{{cite web |url-status=live |archive-date=Aug 5, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230805072200/https://www.bseindia.com/bseplus/annualreport/542651/5426510319.pdf |title=Annual Report |language=en |date=2018{{ndash}}2019 |website=[[Bombay Stock Exchange]] |access-date=18 August 2023 |url=http://www.bseindia.com/bseplus/annualreport/542651/5426510319.pdf}}</ref><ref>{{cite book|title=India ... IT & Telecom Directory: A Comprehensive Guide on Information Technology|url=https://books.google.com/books?id=sfsJAQAAMAAJ|page=657|publisher=Amelia Publications|year=2005}}</ref><ref>{{cite news|url=https://in.reuters.com/finance/stocks/officer-profile/FNXC.NS/879011|archive-url=https://web.archive.org/web/20200213223003/https://in.reuters.com/finance/stocks/officer-profile/FNXC.NS/879011|url-status=dead|archive-date=13 February 2020|title=People: Finolex Cables Ltd (FNXC.NS)|work=Reuters}}</ref> पंडित यांनी पुण्यातील 'शून्य कचरा प्रकल्पा'ला चालना दिली, ज्यासाठी त्यांनी जनवाणी फाउंडेशनच्या माध्यमातून पुणे महानगरपालिकेशी भागीदारी केली; या फाउंडेशनमध्ये त्यांनी विश्वस्त मंडळाचे सदस्य म्हणून काम पाहिले.<ref>{{cite news|title=Formal launch of the 'Zero Garbage Project' in Pune's 'Prabhag 11'|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/pune/Formal-launch-of-the-Zero-Garbage-Project-in-Punes-Prabhag-11/articleshow/47318076.cms|work=The Times of India|access-date=17 May 2015}}</ref> पंडित यांचे वयाच्या ७५ व्या वर्षी अल्पश आजाराने निधन झाले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://www.thehindubusinessline.com/companies/kpit-technologies-co-founder-and-chairman-ravi-pandit-dies-at-75/article70954018.ece |title=KPIT Technologies co-founder and chairman Ravi Pandit dies at 75 |लेखक= |दिनांक=८ मे २०२६ |प्रकाशक= |संकेतस्थळ=thehindubusinessline.com |अ‍ॅक्सेसदिनांक= |विदा संकेतस्थळ दुवा= |विदा दिनांक=}}</ref> ==प्रकाशने== * फ्रॉम लीपह्रॉगिंग टू पोल-वॉल्टिंग: क्रिएटिंग द मॅजिक ऑफ रॅडिकल येट सस्टेनेबल ट्रान्सफॉर्मेशन'.<ref>{{cite news|title=Leapfrogging to Pole-vaulting book launched in Pune|url=https://www.hindustantimes.com/pune-news/leapfrogging-to-pole-vaulting-book-launched-in-pune/story-AqjLn4bBuGQlitSPIHqBSL.html|work=Hindustan Times|accessdate=7 February 2019}}</ref><ref>{{cite web|title=Leapfrogging to Pole-vaulting:Creating the Magic of Radical Yet Sustainable Transformation|url=https://penguin.co.in/book/business/leapfrogging-to-pole-vaulting/|publisher=Penguin India}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} 24gbshotdeaqfofuq134o3tuf280ecp 2683311 2683295 2026-05-08T11:17:23Z संतोष गोरे 135680 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2683311 wikitext text/x-wiki {{निर्माणाधीन}} {{माहिती संचिका}} '''रवी पंडित''' हे एक भारतीय उद्योगपती आणि [[केपीआयटी टेक्नॉलॉजीज]] चे सह-संस्थापक आणि अध्यक्ष होते.<ref>{{cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/opinion/interviews/we-see-budgets-happening-in-the-area-of-digital-technologies-ravi-pandit-kpit-technologies/articleshow/58393863.cms|title=We see budgets happening in the area of digital technologies: Ravi Pandit, KPIT Technologies|work=The Economic Times|access-date=27 April 2017}}</ref><ref>{{cite web |title=Long-term Wealth Creation Calls For Long-term Investments: Ravi Pandit |url=https://www.forbesindia.com/article/billionaires/longterm-wealth-creation-calls-for-longterm-investments-ravi-pandit/92835/1 |website=Forbes India |language=en}}</ref> ==केपीआयटी टेक्नॉलॉजीज== केपीआयटी टेक्नॉलॉजीज ही एक भारतीय [[बहुराष्ट्रीय कंपनी]] आहे जी मोटार वाहन उद्योग (ऑटोमोटिव्ह) कंपन्यांना अभियांत्रिकी [[संशोधन आणि विकास]] (ER&D) सेवा प्रदान करते. कंपनीचे मुख्यालय [[पुणे]] येथे असून भारताव्यतिरिक्त [[युरोप]], [[अमेरिका]], [[ब्राझील]], [[जपान]] आणि [[चीन]]मध्ये त्यांची विकास केंद्रे आहेत.<ref>{{cite web|url=https://www.kpit.com/contact/|title=Contact Us |publisher=KPIT Technologies|access-date=29 April 2019}}</ref><ref name="KPIT Technologies">{{Cite news|url=https://www.kpit.com/news/kpit-quarterly-results-q3-fy-2019-20/|title=KPIT Q3FY20 Profit grows 19.3% sequentially|date=29 Jan 2020|publisher=KPIT Technologies|access-date=29 Jan 2020}}</ref> KPIT ने ५८ पेटंट दाखल केले आहेत,<ref>{{cite web|url=http://www.computerworld.in/feature/kishor-patil-ceo-kpit-technologies|title=Kishor Patil, CEO of KPIT Technologies|website=ComputerWorld India|access-date=9 October 2017}}</ref> काही शोधनिबंध प्रकाशित केले आहेत आणि नाविन्यपूर्ण संशोधनासाठी अनेक पुरस्कार जिंकले आहेत.<ref>{{cite web|url=https://www.kpit.com/about/|title=Awards and Recognition|publisher=KPIT Technologies|access-date=9 October 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.kpit.com/resources/downloads/investors/annual-reports/annual-report-2016-17.pdf|title=2016-1017 Annual Report {{!}} Technology Innovation at the Confluence of Engineering & Digital|publisher=KPIT Technologies|page=14|access-date=9 October 2017|archive-date=14 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181214070608/https://www.kpit.com/resources/downloads/investors/annual-reports/annual-report-2016-17.pdf|url-status=dead}}</ref> == प्रारंभिक आयुष्य आणि कारकीर्द == पंडित यांचा जन्म भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील पुण्यातील एका श्रीमंत मराठी कुटुंबात झाला. पंडित यांनी एमआयटी स्लोन स्कूल ऑफ मॅनेजमेंट मधून व्यवस्थापन विषयात पदव्युत्तर पदवी मिळवली. ते [[भारतीय सनदी लेखाकार संस्थान]] चे फेलो सदस्य आणि इन्स्टिट्यूट ऑफ कॉस्ट अकाउंटंट्स ऑफ इंडिया चे सहयोगी सदस्य होते. त्यांनी २००४ ते २००६ या काळात [[मराठा चेंबर ऑफ कॉमर्स, इंडस्ट्रीज अँड ॲग्रीकल्चर]] चे अध्यक्ष म्हणून काम पाहिले.<ref>{{cite web |url-status=live |archive-date=Aug 5, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230805072200/https://www.bseindia.com/bseplus/annualreport/542651/5426510319.pdf |title=Annual Report |language=en |date=2018{{ndash}}2019 |website=[[Bombay Stock Exchange]] |access-date=18 August 2023 |url=http://www.bseindia.com/bseplus/annualreport/542651/5426510319.pdf}}</ref><ref>{{cite book|title=India ... IT & Telecom Directory: A Comprehensive Guide on Information Technology|url=https://books.google.com/books?id=sfsJAQAAMAAJ|page=657|publisher=Amelia Publications|year=2005}}</ref><ref>{{cite news|url=https://in.reuters.com/finance/stocks/officer-profile/FNXC.NS/879011|archive-url=https://web.archive.org/web/20200213223003/https://in.reuters.com/finance/stocks/officer-profile/FNXC.NS/879011|url-status=dead|archive-date=13 February 2020|title=People: Finolex Cables Ltd (FNXC.NS)|work=Reuters}}</ref> पंडित यांनी पुण्यातील 'शून्य कचरा प्रकल्पा'ला चालना दिली, ज्यासाठी त्यांनी जनवाणी फाउंडेशनच्या माध्यमातून पुणे महानगरपालिकेशी भागीदारी केली; या फाउंडेशनमध्ये त्यांनी विश्वस्त मंडळाचे सदस्य म्हणून काम पाहिले.<ref>{{cite news|title=Formal launch of the 'Zero Garbage Project' in Pune's 'Prabhag 11'|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/pune/Formal-launch-of-the-Zero-Garbage-Project-in-Punes-Prabhag-11/articleshow/47318076.cms|work=The Times of India|access-date=17 May 2015}}</ref> पंडित यांचे वयाच्या ७५ व्या वर्षी अल्पश आजाराने निधन झाले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://www.thehindubusinessline.com/companies/kpit-technologies-co-founder-and-chairman-ravi-pandit-dies-at-75/article70954018.ece |title=KPIT Technologies co-founder and chairman Ravi Pandit dies at 75 |लेखक= |दिनांक=८ मे २०२६ |प्रकाशक= |संकेतस्थळ=thehindubusinessline.com |अ‍ॅक्सेसदिनांक= |विदा संकेतस्थळ दुवा= |विदा दिनांक=}}</ref> ==प्रकाशने== * फ्रॉम लीपह्रॉगिंग टू पोल-वॉल्टिंग: क्रिएटिंग द मॅजिक ऑफ रॅडिकल येट सस्टेनेबल ट्रान्सफॉर्मेशन'.<ref>{{cite news|title=Leapfrogging to Pole-vaulting book launched in Pune|url=https://www.hindustantimes.com/pune-news/leapfrogging-to-pole-vaulting-book-launched-in-pune/story-AqjLn4bBuGQlitSPIHqBSL.html|work=Hindustan Times|accessdate=7 February 2019}}</ref><ref>{{cite web|title=Leapfrogging to Pole-vaulting:Creating the Magic of Radical Yet Sustainable Transformation|url=https://penguin.co.in/book/business/leapfrogging-to-pole-vaulting/|publisher=Penguin India}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:इ.स. १९५० मधील जन्म]] cd3pgmjhce6wzziwsa5xxd03llmx027 2683312 2683311 2026-05-08T11:17:53Z संतोष गोरे 135680 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2683312 wikitext text/x-wiki {{निर्माणाधीन}} {{माहिती संचिका}} '''रवी पंडित''' हे एक भारतीय उद्योगपती आणि [[केपीआयटी टेक्नॉलॉजीज]] चे सह-संस्थापक आणि अध्यक्ष होते.<ref>{{cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/opinion/interviews/we-see-budgets-happening-in-the-area-of-digital-technologies-ravi-pandit-kpit-technologies/articleshow/58393863.cms|title=We see budgets happening in the area of digital technologies: Ravi Pandit, KPIT Technologies|work=The Economic Times|access-date=27 April 2017}}</ref><ref>{{cite web |title=Long-term Wealth Creation Calls For Long-term Investments: Ravi Pandit |url=https://www.forbesindia.com/article/billionaires/longterm-wealth-creation-calls-for-longterm-investments-ravi-pandit/92835/1 |website=Forbes India |language=en}}</ref> ==केपीआयटी टेक्नॉलॉजीज== केपीआयटी टेक्नॉलॉजीज ही एक भारतीय [[बहुराष्ट्रीय कंपनी]] आहे जी मोटार वाहन उद्योग (ऑटोमोटिव्ह) कंपन्यांना अभियांत्रिकी [[संशोधन आणि विकास]] (ER&D) सेवा प्रदान करते. कंपनीचे मुख्यालय [[पुणे]] येथे असून भारताव्यतिरिक्त [[युरोप]], [[अमेरिका]], [[ब्राझील]], [[जपान]] आणि [[चीन]]मध्ये त्यांची विकास केंद्रे आहेत.<ref>{{cite web|url=https://www.kpit.com/contact/|title=Contact Us |publisher=KPIT Technologies|access-date=29 April 2019}}</ref><ref name="KPIT Technologies">{{Cite news|url=https://www.kpit.com/news/kpit-quarterly-results-q3-fy-2019-20/|title=KPIT Q3FY20 Profit grows 19.3% sequentially|date=29 Jan 2020|publisher=KPIT Technologies|access-date=29 Jan 2020}}</ref> KPIT ने ५८ पेटंट दाखल केले आहेत,<ref>{{cite web|url=http://www.computerworld.in/feature/kishor-patil-ceo-kpit-technologies|title=Kishor Patil, CEO of KPIT Technologies|website=ComputerWorld India|access-date=9 October 2017}}</ref> काही शोधनिबंध प्रकाशित केले आहेत आणि नाविन्यपूर्ण संशोधनासाठी अनेक पुरस्कार जिंकले आहेत.<ref>{{cite web|url=https://www.kpit.com/about/|title=Awards and Recognition|publisher=KPIT Technologies|access-date=9 October 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.kpit.com/resources/downloads/investors/annual-reports/annual-report-2016-17.pdf|title=2016-1017 Annual Report {{!}} Technology Innovation at the Confluence of Engineering & Digital|publisher=KPIT Technologies|page=14|access-date=9 October 2017|archive-date=14 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181214070608/https://www.kpit.com/resources/downloads/investors/annual-reports/annual-report-2016-17.pdf|url-status=dead}}</ref> == प्रारंभिक आयुष्य आणि कारकीर्द == पंडित यांचा जन्म भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील पुण्यातील एका श्रीमंत मराठी कुटुंबात झाला. पंडित यांनी एमआयटी स्लोन स्कूल ऑफ मॅनेजमेंट मधून व्यवस्थापन विषयात पदव्युत्तर पदवी मिळवली. ते [[भारतीय सनदी लेखाकार संस्थान]] चे फेलो सदस्य आणि इन्स्टिट्यूट ऑफ कॉस्ट अकाउंटंट्स ऑफ इंडिया चे सहयोगी सदस्य होते. त्यांनी २००४ ते २००६ या काळात [[मराठा चेंबर ऑफ कॉमर्स, इंडस्ट्रीज अँड ॲग्रीकल्चर]] चे अध्यक्ष म्हणून काम पाहिले.<ref>{{cite web |url-status=live |archive-date=Aug 5, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230805072200/https://www.bseindia.com/bseplus/annualreport/542651/5426510319.pdf |title=Annual Report |language=en |date=2018{{ndash}}2019 |website=[[Bombay Stock Exchange]] |access-date=18 August 2023 |url=http://www.bseindia.com/bseplus/annualreport/542651/5426510319.pdf}}</ref><ref>{{cite book|title=India ... IT & Telecom Directory: A Comprehensive Guide on Information Technology|url=https://books.google.com/books?id=sfsJAQAAMAAJ|page=657|publisher=Amelia Publications|year=2005}}</ref><ref>{{cite news|url=https://in.reuters.com/finance/stocks/officer-profile/FNXC.NS/879011|archive-url=https://web.archive.org/web/20200213223003/https://in.reuters.com/finance/stocks/officer-profile/FNXC.NS/879011|url-status=dead|archive-date=13 February 2020|title=People: Finolex Cables Ltd (FNXC.NS)|work=Reuters}}</ref> पंडित यांनी पुण्यातील 'शून्य कचरा प्रकल्पा'ला चालना दिली, ज्यासाठी त्यांनी जनवाणी फाउंडेशनच्या माध्यमातून पुणे महानगरपालिकेशी भागीदारी केली; या फाउंडेशनमध्ये त्यांनी विश्वस्त मंडळाचे सदस्य म्हणून काम पाहिले.<ref>{{cite news|title=Formal launch of the 'Zero Garbage Project' in Pune's 'Prabhag 11'|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/pune/Formal-launch-of-the-Zero-Garbage-Project-in-Punes-Prabhag-11/articleshow/47318076.cms|work=The Times of India|access-date=17 May 2015}}</ref> पंडित यांचे वयाच्या ७५ व्या वर्षी अल्पश आजाराने निधन झाले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://www.thehindubusinessline.com/companies/kpit-technologies-co-founder-and-chairman-ravi-pandit-dies-at-75/article70954018.ece |title=KPIT Technologies co-founder and chairman Ravi Pandit dies at 75 |लेखक= |दिनांक=८ मे २०२६ |प्रकाशक= |संकेतस्थळ=thehindubusinessline.com |अ‍ॅक्सेसदिनांक= |विदा संकेतस्थळ दुवा= |विदा दिनांक=}}</ref> ==प्रकाशने== * फ्रॉम लीपह्रॉगिंग टू पोल-वॉल्टिंग: क्रिएटिंग द मॅजिक ऑफ रॅडिकल येट सस्टेनेबल ट्रान्सफॉर्मेशन'.<ref>{{cite news|title=Leapfrogging to Pole-vaulting book launched in Pune|url=https://www.hindustantimes.com/pune-news/leapfrogging-to-pole-vaulting-book-launched-in-pune/story-AqjLn4bBuGQlitSPIHqBSL.html|work=Hindustan Times|accessdate=7 February 2019}}</ref><ref>{{cite web|title=Leapfrogging to Pole-vaulting:Creating the Magic of Radical Yet Sustainable Transformation|url=https://penguin.co.in/book/business/leapfrogging-to-pole-vaulting/|publisher=Penguin India}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:इ.स. १९५० मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. २०२६ मधील मृत्यू]] cdrik0oiwzamjvn5hubzb5hrn9vuetx 2683313 2683312 2026-05-08T11:18:42Z संतोष गोरे 135680 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2683313 wikitext text/x-wiki {{निर्माणाधीन}} {{माहिती संचिका}} '''रवी पंडित''' हे एक भारतीय उद्योगपती आणि [[केपीआयटी टेक्नॉलॉजीज]] चे सह-संस्थापक आणि अध्यक्ष होते.<ref>{{cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/opinion/interviews/we-see-budgets-happening-in-the-area-of-digital-technologies-ravi-pandit-kpit-technologies/articleshow/58393863.cms|title=We see budgets happening in the area of digital technologies: Ravi Pandit, KPIT Technologies|work=The Economic Times|access-date=27 April 2017}}</ref><ref>{{cite web |title=Long-term Wealth Creation Calls For Long-term Investments: Ravi Pandit |url=https://www.forbesindia.com/article/billionaires/longterm-wealth-creation-calls-for-longterm-investments-ravi-pandit/92835/1 |website=Forbes India |language=en}}</ref> ==केपीआयटी टेक्नॉलॉजीज== केपीआयटी टेक्नॉलॉजीज ही एक भारतीय [[बहुराष्ट्रीय कंपनी]] आहे जी मोटार वाहन उद्योग (ऑटोमोटिव्ह) कंपन्यांना अभियांत्रिकी [[संशोधन आणि विकास]] (ER&D) सेवा प्रदान करते. कंपनीचे मुख्यालय [[पुणे]] येथे असून भारताव्यतिरिक्त [[युरोप]], [[अमेरिका]], [[ब्राझील]], [[जपान]] आणि [[चीन]]मध्ये त्यांची विकास केंद्रे आहेत.<ref>{{cite web|url=https://www.kpit.com/contact/|title=Contact Us |publisher=KPIT Technologies|access-date=29 April 2019}}</ref><ref name="KPIT Technologies">{{Cite news|url=https://www.kpit.com/news/kpit-quarterly-results-q3-fy-2019-20/|title=KPIT Q3FY20 Profit grows 19.3% sequentially|date=29 Jan 2020|publisher=KPIT Technologies|access-date=29 Jan 2020}}</ref> KPIT ने ५८ पेटंट दाखल केले आहेत,<ref>{{cite web|url=http://www.computerworld.in/feature/kishor-patil-ceo-kpit-technologies|title=Kishor Patil, CEO of KPIT Technologies|website=ComputerWorld India|access-date=9 October 2017}}</ref> काही शोधनिबंध प्रकाशित केले आहेत आणि नाविन्यपूर्ण संशोधनासाठी अनेक पुरस्कार जिंकले आहेत.<ref>{{cite web|url=https://www.kpit.com/about/|title=Awards and Recognition|publisher=KPIT Technologies|access-date=9 October 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.kpit.com/resources/downloads/investors/annual-reports/annual-report-2016-17.pdf|title=2016-1017 Annual Report {{!}} Technology Innovation at the Confluence of Engineering & Digital|publisher=KPIT Technologies|page=14|access-date=9 October 2017|archive-date=14 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181214070608/https://www.kpit.com/resources/downloads/investors/annual-reports/annual-report-2016-17.pdf|url-status=dead}}</ref> == प्रारंभिक आयुष्य आणि कारकीर्द == पंडित यांचा जन्म भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील पुण्यातील एका श्रीमंत मराठी कुटुंबात झाला. पंडित यांनी एमआयटी स्लोन स्कूल ऑफ मॅनेजमेंट मधून व्यवस्थापन विषयात पदव्युत्तर पदवी मिळवली. ते [[भारतीय सनदी लेखाकार संस्थान]] चे फेलो सदस्य आणि इन्स्टिट्यूट ऑफ कॉस्ट अकाउंटंट्स ऑफ इंडिया चे सहयोगी सदस्य होते. त्यांनी २००४ ते २००६ या काळात [[मराठा चेंबर ऑफ कॉमर्स, इंडस्ट्रीज अँड ॲग्रीकल्चर]] चे अध्यक्ष म्हणून काम पाहिले.<ref>{{cite web |url-status=live |archive-date=Aug 5, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230805072200/https://www.bseindia.com/bseplus/annualreport/542651/5426510319.pdf |title=Annual Report |language=en |date=2018{{ndash}}2019 |website=[[Bombay Stock Exchange]] |access-date=18 August 2023 |url=http://www.bseindia.com/bseplus/annualreport/542651/5426510319.pdf}}</ref><ref>{{cite book|title=India ... IT & Telecom Directory: A Comprehensive Guide on Information Technology|url=https://books.google.com/books?id=sfsJAQAAMAAJ|page=657|publisher=Amelia Publications|year=2005}}</ref><ref>{{cite news|url=https://in.reuters.com/finance/stocks/officer-profile/FNXC.NS/879011|archive-url=https://web.archive.org/web/20200213223003/https://in.reuters.com/finance/stocks/officer-profile/FNXC.NS/879011|url-status=dead|archive-date=13 February 2020|title=People: Finolex Cables Ltd (FNXC.NS)|work=Reuters}}</ref> पंडित यांनी पुण्यातील 'शून्य कचरा प्रकल्पा'ला चालना दिली, ज्यासाठी त्यांनी जनवाणी फाउंडेशनच्या माध्यमातून पुणे महानगरपालिकेशी भागीदारी केली; या फाउंडेशनमध्ये त्यांनी विश्वस्त मंडळाचे सदस्य म्हणून काम पाहिले.<ref>{{cite news|title=Formal launch of the 'Zero Garbage Project' in Pune's 'Prabhag 11'|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/pune/Formal-launch-of-the-Zero-Garbage-Project-in-Punes-Prabhag-11/articleshow/47318076.cms|work=The Times of India|access-date=17 May 2015}}</ref> पंडित यांचे वयाच्या ७५ व्या वर्षी अल्पश आजाराने निधन झाले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://www.thehindubusinessline.com/companies/kpit-technologies-co-founder-and-chairman-ravi-pandit-dies-at-75/article70954018.ece |title=KPIT Technologies co-founder and chairman Ravi Pandit dies at 75 |लेखक= |दिनांक=८ मे २०२६ |प्रकाशक= |संकेतस्थळ=thehindubusinessline.com |अ‍ॅक्सेसदिनांक= |विदा संकेतस्थळ दुवा= |विदा दिनांक=}}</ref> ==प्रकाशने== * फ्रॉम लीपह्रॉगिंग टू पोल-वॉल्टिंग: क्रिएटिंग द मॅजिक ऑफ रॅडिकल येट सस्टेनेबल ट्रान्सफॉर्मेशन'.<ref>{{cite news|title=Leapfrogging to Pole-vaulting book launched in Pune|url=https://www.hindustantimes.com/pune-news/leapfrogging-to-pole-vaulting-book-launched-in-pune/story-AqjLn4bBuGQlitSPIHqBSL.html|work=Hindustan Times|accessdate=7 February 2019}}</ref><ref>{{cite web|title=Leapfrogging to Pole-vaulting:Creating the Magic of Radical Yet Sustainable Transformation|url=https://penguin.co.in/book/business/leapfrogging-to-pole-vaulting/|publisher=Penguin India}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:इ.स. १९५० मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. २०२६ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:भारतीय हिंदू]] n65kdk9s1ydqmq70m9goymqknq87i13 2683314 2683313 2026-05-08T11:19:19Z संतोष गोरे 135680 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2683314 wikitext text/x-wiki {{निर्माणाधीन}} {{माहिती संचिका}} '''रवी पंडित''' हे एक भारतीय उद्योगपती आणि [[केपीआयटी टेक्नॉलॉजीज]] चे सह-संस्थापक आणि अध्यक्ष होते.<ref>{{cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/opinion/interviews/we-see-budgets-happening-in-the-area-of-digital-technologies-ravi-pandit-kpit-technologies/articleshow/58393863.cms|title=We see budgets happening in the area of digital technologies: Ravi Pandit, KPIT Technologies|work=The Economic Times|access-date=27 April 2017}}</ref><ref>{{cite web |title=Long-term Wealth Creation Calls For Long-term Investments: Ravi Pandit |url=https://www.forbesindia.com/article/billionaires/longterm-wealth-creation-calls-for-longterm-investments-ravi-pandit/92835/1 |website=Forbes India |language=en}}</ref> ==केपीआयटी टेक्नॉलॉजीज== केपीआयटी टेक्नॉलॉजीज ही एक भारतीय [[बहुराष्ट्रीय कंपनी]] आहे जी मोटार वाहन उद्योग (ऑटोमोटिव्ह) कंपन्यांना अभियांत्रिकी [[संशोधन आणि विकास]] (ER&D) सेवा प्रदान करते. कंपनीचे मुख्यालय [[पुणे]] येथे असून भारताव्यतिरिक्त [[युरोप]], [[अमेरिका]], [[ब्राझील]], [[जपान]] आणि [[चीन]]मध्ये त्यांची विकास केंद्रे आहेत.<ref>{{cite web|url=https://www.kpit.com/contact/|title=Contact Us |publisher=KPIT Technologies|access-date=29 April 2019}}</ref><ref name="KPIT Technologies">{{Cite news|url=https://www.kpit.com/news/kpit-quarterly-results-q3-fy-2019-20/|title=KPIT Q3FY20 Profit grows 19.3% sequentially|date=29 Jan 2020|publisher=KPIT Technologies|access-date=29 Jan 2020}}</ref> KPIT ने ५८ पेटंट दाखल केले आहेत,<ref>{{cite web|url=http://www.computerworld.in/feature/kishor-patil-ceo-kpit-technologies|title=Kishor Patil, CEO of KPIT Technologies|website=ComputerWorld India|access-date=9 October 2017}}</ref> काही शोधनिबंध प्रकाशित केले आहेत आणि नाविन्यपूर्ण संशोधनासाठी अनेक पुरस्कार जिंकले आहेत.<ref>{{cite web|url=https://www.kpit.com/about/|title=Awards and Recognition|publisher=KPIT Technologies|access-date=9 October 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.kpit.com/resources/downloads/investors/annual-reports/annual-report-2016-17.pdf|title=2016-1017 Annual Report {{!}} Technology Innovation at the Confluence of Engineering & Digital|publisher=KPIT Technologies|page=14|access-date=9 October 2017|archive-date=14 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181214070608/https://www.kpit.com/resources/downloads/investors/annual-reports/annual-report-2016-17.pdf|url-status=dead}}</ref> == प्रारंभिक आयुष्य आणि कारकीर्द == पंडित यांचा जन्म भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील पुण्यातील एका श्रीमंत मराठी कुटुंबात झाला. पंडित यांनी एमआयटी स्लोन स्कूल ऑफ मॅनेजमेंट मधून व्यवस्थापन विषयात पदव्युत्तर पदवी मिळवली. ते [[भारतीय सनदी लेखाकार संस्थान]] चे फेलो सदस्य आणि इन्स्टिट्यूट ऑफ कॉस्ट अकाउंटंट्स ऑफ इंडिया चे सहयोगी सदस्य होते. त्यांनी २००४ ते २००६ या काळात [[मराठा चेंबर ऑफ कॉमर्स, इंडस्ट्रीज अँड ॲग्रीकल्चर]] चे अध्यक्ष म्हणून काम पाहिले.<ref>{{cite web |url-status=live |archive-date=Aug 5, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230805072200/https://www.bseindia.com/bseplus/annualreport/542651/5426510319.pdf |title=Annual Report |language=en |date=2018{{ndash}}2019 |website=[[Bombay Stock Exchange]] |access-date=18 August 2023 |url=http://www.bseindia.com/bseplus/annualreport/542651/5426510319.pdf}}</ref><ref>{{cite book|title=India ... IT & Telecom Directory: A Comprehensive Guide on Information Technology|url=https://books.google.com/books?id=sfsJAQAAMAAJ|page=657|publisher=Amelia Publications|year=2005}}</ref><ref>{{cite news|url=https://in.reuters.com/finance/stocks/officer-profile/FNXC.NS/879011|archive-url=https://web.archive.org/web/20200213223003/https://in.reuters.com/finance/stocks/officer-profile/FNXC.NS/879011|url-status=dead|archive-date=13 February 2020|title=People: Finolex Cables Ltd (FNXC.NS)|work=Reuters}}</ref> पंडित यांनी पुण्यातील 'शून्य कचरा प्रकल्पा'ला चालना दिली, ज्यासाठी त्यांनी जनवाणी फाउंडेशनच्या माध्यमातून पुणे महानगरपालिकेशी भागीदारी केली; या फाउंडेशनमध्ये त्यांनी विश्वस्त मंडळाचे सदस्य म्हणून काम पाहिले.<ref>{{cite news|title=Formal launch of the 'Zero Garbage Project' in Pune's 'Prabhag 11'|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/pune/Formal-launch-of-the-Zero-Garbage-Project-in-Punes-Prabhag-11/articleshow/47318076.cms|work=The Times of India|access-date=17 May 2015}}</ref> पंडित यांचे वयाच्या ७५ व्या वर्षी अल्पश आजाराने निधन झाले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://www.thehindubusinessline.com/companies/kpit-technologies-co-founder-and-chairman-ravi-pandit-dies-at-75/article70954018.ece |title=KPIT Technologies co-founder and chairman Ravi Pandit dies at 75 |लेखक= |दिनांक=८ मे २०२६ |प्रकाशक= |संकेतस्थळ=thehindubusinessline.com |अ‍ॅक्सेसदिनांक= |विदा संकेतस्थळ दुवा= |विदा दिनांक=}}</ref> ==प्रकाशने== * फ्रॉम लीपह्रॉगिंग टू पोल-वॉल्टिंग: क्रिएटिंग द मॅजिक ऑफ रॅडिकल येट सस्टेनेबल ट्रान्सफॉर्मेशन'.<ref>{{cite news|title=Leapfrogging to Pole-vaulting book launched in Pune|url=https://www.hindustantimes.com/pune-news/leapfrogging-to-pole-vaulting-book-launched-in-pune/story-AqjLn4bBuGQlitSPIHqBSL.html|work=Hindustan Times|accessdate=7 February 2019}}</ref><ref>{{cite web|title=Leapfrogging to Pole-vaulting:Creating the Magic of Radical Yet Sustainable Transformation|url=https://penguin.co.in/book/business/leapfrogging-to-pole-vaulting/|publisher=Penguin India}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:इ.स. १९५० मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. २०२६ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:भारतीय हिंदू]] [[वर्ग:मराठी व्यक्ती]] 0g27ho0vfr432182lzm1jimkae6umfr 2683315 2683314 2026-05-08T11:19:41Z संतोष गोरे 135680 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2683315 wikitext text/x-wiki {{निर्माणाधीन}} {{माहिती संचिका}} '''रवी पंडित''' हे एक भारतीय उद्योगपती आणि [[केपीआयटी टेक्नॉलॉजीज]] चे सह-संस्थापक आणि अध्यक्ष होते.<ref>{{cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/opinion/interviews/we-see-budgets-happening-in-the-area-of-digital-technologies-ravi-pandit-kpit-technologies/articleshow/58393863.cms|title=We see budgets happening in the area of digital technologies: Ravi Pandit, KPIT Technologies|work=The Economic Times|access-date=27 April 2017}}</ref><ref>{{cite web |title=Long-term Wealth Creation Calls For Long-term Investments: Ravi Pandit |url=https://www.forbesindia.com/article/billionaires/longterm-wealth-creation-calls-for-longterm-investments-ravi-pandit/92835/1 |website=Forbes India |language=en}}</ref> ==केपीआयटी टेक्नॉलॉजीज== केपीआयटी टेक्नॉलॉजीज ही एक भारतीय [[बहुराष्ट्रीय कंपनी]] आहे जी मोटार वाहन उद्योग (ऑटोमोटिव्ह) कंपन्यांना अभियांत्रिकी [[संशोधन आणि विकास]] (ER&D) सेवा प्रदान करते. कंपनीचे मुख्यालय [[पुणे]] येथे असून भारताव्यतिरिक्त [[युरोप]], [[अमेरिका]], [[ब्राझील]], [[जपान]] आणि [[चीन]]मध्ये त्यांची विकास केंद्रे आहेत.<ref>{{cite web|url=https://www.kpit.com/contact/|title=Contact Us |publisher=KPIT Technologies|access-date=29 April 2019}}</ref><ref name="KPIT Technologies">{{Cite news|url=https://www.kpit.com/news/kpit-quarterly-results-q3-fy-2019-20/|title=KPIT Q3FY20 Profit grows 19.3% sequentially|date=29 Jan 2020|publisher=KPIT Technologies|access-date=29 Jan 2020}}</ref> KPIT ने ५८ पेटंट दाखल केले आहेत,<ref>{{cite web|url=http://www.computerworld.in/feature/kishor-patil-ceo-kpit-technologies|title=Kishor Patil, CEO of KPIT Technologies|website=ComputerWorld India|access-date=9 October 2017}}</ref> काही शोधनिबंध प्रकाशित केले आहेत आणि नाविन्यपूर्ण संशोधनासाठी अनेक पुरस्कार जिंकले आहेत.<ref>{{cite web|url=https://www.kpit.com/about/|title=Awards and Recognition|publisher=KPIT Technologies|access-date=9 October 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.kpit.com/resources/downloads/investors/annual-reports/annual-report-2016-17.pdf|title=2016-1017 Annual Report {{!}} Technology Innovation at the Confluence of Engineering & Digital|publisher=KPIT Technologies|page=14|access-date=9 October 2017|archive-date=14 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181214070608/https://www.kpit.com/resources/downloads/investors/annual-reports/annual-report-2016-17.pdf|url-status=dead}}</ref> == प्रारंभिक आयुष्य आणि कारकीर्द == पंडित यांचा जन्म भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील पुण्यातील एका श्रीमंत मराठी कुटुंबात झाला. पंडित यांनी एमआयटी स्लोन स्कूल ऑफ मॅनेजमेंट मधून व्यवस्थापन विषयात पदव्युत्तर पदवी मिळवली. ते [[भारतीय सनदी लेखाकार संस्थान]] चे फेलो सदस्य आणि इन्स्टिट्यूट ऑफ कॉस्ट अकाउंटंट्स ऑफ इंडिया चे सहयोगी सदस्य होते. त्यांनी २००४ ते २००६ या काळात [[मराठा चेंबर ऑफ कॉमर्स, इंडस्ट्रीज अँड ॲग्रीकल्चर]] चे अध्यक्ष म्हणून काम पाहिले.<ref>{{cite web |url-status=live |archive-date=Aug 5, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230805072200/https://www.bseindia.com/bseplus/annualreport/542651/5426510319.pdf |title=Annual Report |language=en |date=2018{{ndash}}2019 |website=[[Bombay Stock Exchange]] |access-date=18 August 2023 |url=http://www.bseindia.com/bseplus/annualreport/542651/5426510319.pdf}}</ref><ref>{{cite book|title=India ... IT & Telecom Directory: A Comprehensive Guide on Information Technology|url=https://books.google.com/books?id=sfsJAQAAMAAJ|page=657|publisher=Amelia Publications|year=2005}}</ref><ref>{{cite news|url=https://in.reuters.com/finance/stocks/officer-profile/FNXC.NS/879011|archive-url=https://web.archive.org/web/20200213223003/https://in.reuters.com/finance/stocks/officer-profile/FNXC.NS/879011|url-status=dead|archive-date=13 February 2020|title=People: Finolex Cables Ltd (FNXC.NS)|work=Reuters}}</ref> पंडित यांनी पुण्यातील 'शून्य कचरा प्रकल्पा'ला चालना दिली, ज्यासाठी त्यांनी जनवाणी फाउंडेशनच्या माध्यमातून पुणे महानगरपालिकेशी भागीदारी केली; या फाउंडेशनमध्ये त्यांनी विश्वस्त मंडळाचे सदस्य म्हणून काम पाहिले.<ref>{{cite news|title=Formal launch of the 'Zero Garbage Project' in Pune's 'Prabhag 11'|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/pune/Formal-launch-of-the-Zero-Garbage-Project-in-Punes-Prabhag-11/articleshow/47318076.cms|work=The Times of India|access-date=17 May 2015}}</ref> पंडित यांचे वयाच्या ७५ व्या वर्षी अल्पश आजाराने निधन झाले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://www.thehindubusinessline.com/companies/kpit-technologies-co-founder-and-chairman-ravi-pandit-dies-at-75/article70954018.ece |title=KPIT Technologies co-founder and chairman Ravi Pandit dies at 75 |लेखक= |दिनांक=८ मे २०२६ |प्रकाशक= |संकेतस्थळ=thehindubusinessline.com |अ‍ॅक्सेसदिनांक= |विदा संकेतस्थळ दुवा= |विदा दिनांक=}}</ref> ==प्रकाशने== * फ्रॉम लीपह्रॉगिंग टू पोल-वॉल्टिंग: क्रिएटिंग द मॅजिक ऑफ रॅडिकल येट सस्टेनेबल ट्रान्सफॉर्मेशन'.<ref>{{cite news|title=Leapfrogging to Pole-vaulting book launched in Pune|url=https://www.hindustantimes.com/pune-news/leapfrogging-to-pole-vaulting-book-launched-in-pune/story-AqjLn4bBuGQlitSPIHqBSL.html|work=Hindustan Times|accessdate=7 February 2019}}</ref><ref>{{cite web|title=Leapfrogging to Pole-vaulting:Creating the Magic of Radical Yet Sustainable Transformation|url=https://penguin.co.in/book/business/leapfrogging-to-pole-vaulting/|publisher=Penguin India}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:इ.स. १९५० मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. २०२६ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:भारतीय हिंदू]] [[वर्ग:मराठी व्यक्ती]] [[वर्ग:भारतीय उद्योगपती]] qi55o3yz5fuz3aqruvci7x9qznq7qa6 2683316 2683315 2026-05-08T11:20:11Z संतोष गोरे 135680 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2683316 wikitext text/x-wiki {{निर्माणाधीन}} {{माहिती संचिका}} '''रवी पंडित''' हे एक भारतीय उद्योगपती आणि [[केपीआयटी टेक्नॉलॉजीज]] चे सह-संस्थापक आणि अध्यक्ष होते.<ref>{{cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/opinion/interviews/we-see-budgets-happening-in-the-area-of-digital-technologies-ravi-pandit-kpit-technologies/articleshow/58393863.cms|title=We see budgets happening in the area of digital technologies: Ravi Pandit, KPIT Technologies|work=The Economic Times|access-date=27 April 2017}}</ref><ref>{{cite web |title=Long-term Wealth Creation Calls For Long-term Investments: Ravi Pandit |url=https://www.forbesindia.com/article/billionaires/longterm-wealth-creation-calls-for-longterm-investments-ravi-pandit/92835/1 |website=Forbes India |language=en}}</ref> ==केपीआयटी टेक्नॉलॉजीज== केपीआयटी टेक्नॉलॉजीज ही एक भारतीय [[बहुराष्ट्रीय कंपनी]] आहे जी मोटार वाहन उद्योग (ऑटोमोटिव्ह) कंपन्यांना अभियांत्रिकी [[संशोधन आणि विकास]] (ER&D) सेवा प्रदान करते. कंपनीचे मुख्यालय [[पुणे]] येथे असून भारताव्यतिरिक्त [[युरोप]], [[अमेरिका]], [[ब्राझील]], [[जपान]] आणि [[चीन]]मध्ये त्यांची विकास केंद्रे आहेत.<ref>{{cite web|url=https://www.kpit.com/contact/|title=Contact Us |publisher=KPIT Technologies|access-date=29 April 2019}}</ref><ref name="KPIT Technologies">{{Cite news|url=https://www.kpit.com/news/kpit-quarterly-results-q3-fy-2019-20/|title=KPIT Q3FY20 Profit grows 19.3% sequentially|date=29 Jan 2020|publisher=KPIT Technologies|access-date=29 Jan 2020}}</ref> KPIT ने ५८ पेटंट दाखल केले आहेत,<ref>{{cite web|url=http://www.computerworld.in/feature/kishor-patil-ceo-kpit-technologies|title=Kishor Patil, CEO of KPIT Technologies|website=ComputerWorld India|access-date=9 October 2017}}</ref> काही शोधनिबंध प्रकाशित केले आहेत आणि नाविन्यपूर्ण संशोधनासाठी अनेक पुरस्कार जिंकले आहेत.<ref>{{cite web|url=https://www.kpit.com/about/|title=Awards and Recognition|publisher=KPIT Technologies|access-date=9 October 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.kpit.com/resources/downloads/investors/annual-reports/annual-report-2016-17.pdf|title=2016-1017 Annual Report {{!}} Technology Innovation at the Confluence of Engineering & Digital|publisher=KPIT Technologies|page=14|access-date=9 October 2017|archive-date=14 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181214070608/https://www.kpit.com/resources/downloads/investors/annual-reports/annual-report-2016-17.pdf|url-status=dead}}</ref> == प्रारंभिक आयुष्य आणि कारकीर्द == पंडित यांचा जन्म भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील पुण्यातील एका श्रीमंत मराठी कुटुंबात झाला. पंडित यांनी एमआयटी स्लोन स्कूल ऑफ मॅनेजमेंट मधून व्यवस्थापन विषयात पदव्युत्तर पदवी मिळवली. ते [[भारतीय सनदी लेखाकार संस्थान]] चे फेलो सदस्य आणि इन्स्टिट्यूट ऑफ कॉस्ट अकाउंटंट्स ऑफ इंडिया चे सहयोगी सदस्य होते. त्यांनी २००४ ते २००६ या काळात [[मराठा चेंबर ऑफ कॉमर्स, इंडस्ट्रीज अँड ॲग्रीकल्चर]] चे अध्यक्ष म्हणून काम पाहिले.<ref>{{cite web |url-status=live |archive-date=Aug 5, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230805072200/https://www.bseindia.com/bseplus/annualreport/542651/5426510319.pdf |title=Annual Report |language=en |date=2018{{ndash}}2019 |website=[[Bombay Stock Exchange]] |access-date=18 August 2023 |url=http://www.bseindia.com/bseplus/annualreport/542651/5426510319.pdf}}</ref><ref>{{cite book|title=India ... IT & Telecom Directory: A Comprehensive Guide on Information Technology|url=https://books.google.com/books?id=sfsJAQAAMAAJ|page=657|publisher=Amelia Publications|year=2005}}</ref><ref>{{cite news|url=https://in.reuters.com/finance/stocks/officer-profile/FNXC.NS/879011|archive-url=https://web.archive.org/web/20200213223003/https://in.reuters.com/finance/stocks/officer-profile/FNXC.NS/879011|url-status=dead|archive-date=13 February 2020|title=People: Finolex Cables Ltd (FNXC.NS)|work=Reuters}}</ref> पंडित यांनी पुण्यातील 'शून्य कचरा प्रकल्पा'ला चालना दिली, ज्यासाठी त्यांनी जनवाणी फाउंडेशनच्या माध्यमातून पुणे महानगरपालिकेशी भागीदारी केली; या फाउंडेशनमध्ये त्यांनी विश्वस्त मंडळाचे सदस्य म्हणून काम पाहिले.<ref>{{cite news|title=Formal launch of the 'Zero Garbage Project' in Pune's 'Prabhag 11'|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/pune/Formal-launch-of-the-Zero-Garbage-Project-in-Punes-Prabhag-11/articleshow/47318076.cms|work=The Times of India|access-date=17 May 2015}}</ref> पंडित यांचे वयाच्या ७५ व्या वर्षी अल्पश आजाराने निधन झाले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://www.thehindubusinessline.com/companies/kpit-technologies-co-founder-and-chairman-ravi-pandit-dies-at-75/article70954018.ece |title=KPIT Technologies co-founder and chairman Ravi Pandit dies at 75 |लेखक= |दिनांक=८ मे २०२६ |प्रकाशक= |संकेतस्थळ=thehindubusinessline.com |अ‍ॅक्सेसदिनांक= |विदा संकेतस्थळ दुवा= |विदा दिनांक=}}</ref> ==प्रकाशने== * फ्रॉम लीपह्रॉगिंग टू पोल-वॉल्टिंग: क्रिएटिंग द मॅजिक ऑफ रॅडिकल येट सस्टेनेबल ट्रान्सफॉर्मेशन'.<ref>{{cite news|title=Leapfrogging to Pole-vaulting book launched in Pune|url=https://www.hindustantimes.com/pune-news/leapfrogging-to-pole-vaulting-book-launched-in-pune/story-AqjLn4bBuGQlitSPIHqBSL.html|work=Hindustan Times|accessdate=7 February 2019}}</ref><ref>{{cite web|title=Leapfrogging to Pole-vaulting:Creating the Magic of Radical Yet Sustainable Transformation|url=https://penguin.co.in/book/business/leapfrogging-to-pole-vaulting/|publisher=Penguin India}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:इ.स. १९५० मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. २०२६ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:भारतीय हिंदू]] [[वर्ग:मराठी व्यक्ती]] [[वर्ग:भारतीय उद्योगपती]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] hwdusg4mqomungxa1t45cjlfhz8ejbi 2683317 2683316 2026-05-08T11:20:34Z संतोष गोरे 135680 /* */ 2683317 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''रवी पंडित''' हे एक भारतीय उद्योगपती आणि 'केपीआयटी टेक्नॉलॉजीज' चे सह-संस्थापक आणि अध्यक्ष होते.<ref>{{cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/opinion/interviews/we-see-budgets-happening-in-the-area-of-digital-technologies-ravi-pandit-kpit-technologies/articleshow/58393863.cms|title=We see budgets happening in the area of digital technologies: Ravi Pandit, KPIT Technologies|work=The Economic Times|access-date=27 April 2017}}</ref><ref>{{cite web |title=Long-term Wealth Creation Calls For Long-term Investments: Ravi Pandit |url=https://www.forbesindia.com/article/billionaires/longterm-wealth-creation-calls-for-longterm-investments-ravi-pandit/92835/1 |website=Forbes India |language=en}}</ref> ==केपीआयटी टेक्नॉलॉजीज== केपीआयटी टेक्नॉलॉजीज ही एक भारतीय [[बहुराष्ट्रीय कंपनी]] आहे जी मोटार वाहन उद्योग (ऑटोमोटिव्ह) कंपन्यांना अभियांत्रिकी [[संशोधन आणि विकास]] (ER&D) सेवा प्रदान करते. कंपनीचे मुख्यालय [[पुणे]] येथे असून भारताव्यतिरिक्त [[युरोप]], [[अमेरिका]], [[ब्राझील]], [[जपान]] आणि [[चीन]]मध्ये त्यांची विकास केंद्रे आहेत.<ref>{{cite web|url=https://www.kpit.com/contact/|title=Contact Us |publisher=KPIT Technologies|access-date=29 April 2019}}</ref><ref name="KPIT Technologies">{{Cite news|url=https://www.kpit.com/news/kpit-quarterly-results-q3-fy-2019-20/|title=KPIT Q3FY20 Profit grows 19.3% sequentially|date=29 Jan 2020|publisher=KPIT Technologies|access-date=29 Jan 2020}}</ref> KPIT ने ५८ पेटंट दाखल केले आहेत,<ref>{{cite web|url=http://www.computerworld.in/feature/kishor-patil-ceo-kpit-technologies|title=Kishor Patil, CEO of KPIT Technologies|website=ComputerWorld India|access-date=9 October 2017}}</ref> काही शोधनिबंध प्रकाशित केले आहेत आणि नाविन्यपूर्ण संशोधनासाठी अनेक पुरस्कार जिंकले आहेत.<ref>{{cite web|url=https://www.kpit.com/about/|title=Awards and Recognition|publisher=KPIT Technologies|access-date=9 October 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.kpit.com/resources/downloads/investors/annual-reports/annual-report-2016-17.pdf|title=2016-1017 Annual Report {{!}} Technology Innovation at the Confluence of Engineering & Digital|publisher=KPIT Technologies|page=14|access-date=9 October 2017|archive-date=14 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181214070608/https://www.kpit.com/resources/downloads/investors/annual-reports/annual-report-2016-17.pdf|url-status=dead}}</ref> == प्रारंभिक आयुष्य आणि कारकीर्द == पंडित यांचा जन्म भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील पुण्यातील एका श्रीमंत मराठी कुटुंबात झाला. पंडित यांनी एमआयटी स्लोन स्कूल ऑफ मॅनेजमेंट मधून व्यवस्थापन विषयात पदव्युत्तर पदवी मिळवली. ते [[भारतीय सनदी लेखाकार संस्थान]] चे फेलो सदस्य आणि इन्स्टिट्यूट ऑफ कॉस्ट अकाउंटंट्स ऑफ इंडिया चे सहयोगी सदस्य होते. त्यांनी २००४ ते २००६ या काळात [[मराठा चेंबर ऑफ कॉमर्स, इंडस्ट्रीज अँड ॲग्रीकल्चर]] चे अध्यक्ष म्हणून काम पाहिले.<ref>{{cite web |url-status=live |archive-date=Aug 5, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230805072200/https://www.bseindia.com/bseplus/annualreport/542651/5426510319.pdf |title=Annual Report |language=en |date=2018{{ndash}}2019 |website=[[Bombay Stock Exchange]] |access-date=18 August 2023 |url=http://www.bseindia.com/bseplus/annualreport/542651/5426510319.pdf}}</ref><ref>{{cite book|title=India ... IT & Telecom Directory: A Comprehensive Guide on Information Technology|url=https://books.google.com/books?id=sfsJAQAAMAAJ|page=657|publisher=Amelia Publications|year=2005}}</ref><ref>{{cite news|url=https://in.reuters.com/finance/stocks/officer-profile/FNXC.NS/879011|archive-url=https://web.archive.org/web/20200213223003/https://in.reuters.com/finance/stocks/officer-profile/FNXC.NS/879011|url-status=dead|archive-date=13 February 2020|title=People: Finolex Cables Ltd (FNXC.NS)|work=Reuters}}</ref> पंडित यांनी पुण्यातील 'शून्य कचरा प्रकल्पा'ला चालना दिली, ज्यासाठी त्यांनी जनवाणी फाउंडेशनच्या माध्यमातून पुणे महानगरपालिकेशी भागीदारी केली; या फाउंडेशनमध्ये त्यांनी विश्वस्त मंडळाचे सदस्य म्हणून काम पाहिले.<ref>{{cite news|title=Formal launch of the 'Zero Garbage Project' in Pune's 'Prabhag 11'|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/pune/Formal-launch-of-the-Zero-Garbage-Project-in-Punes-Prabhag-11/articleshow/47318076.cms|work=The Times of India|access-date=17 May 2015}}</ref> पंडित यांचे वयाच्या ७५ व्या वर्षी अल्पश आजाराने निधन झाले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://www.thehindubusinessline.com/companies/kpit-technologies-co-founder-and-chairman-ravi-pandit-dies-at-75/article70954018.ece |title=KPIT Technologies co-founder and chairman Ravi Pandit dies at 75 |लेखक= |दिनांक=८ मे २०२६ |प्रकाशक= |संकेतस्थळ=thehindubusinessline.com |अ‍ॅक्सेसदिनांक= |विदा संकेतस्थळ दुवा= |विदा दिनांक=}}</ref> ==प्रकाशने== * फ्रॉम लीपह्रॉगिंग टू पोल-वॉल्टिंग: क्रिएटिंग द मॅजिक ऑफ रॅडिकल येट सस्टेनेबल ट्रान्सफॉर्मेशन'.<ref>{{cite news|title=Leapfrogging to Pole-vaulting book launched in Pune|url=https://www.hindustantimes.com/pune-news/leapfrogging-to-pole-vaulting-book-launched-in-pune/story-AqjLn4bBuGQlitSPIHqBSL.html|work=Hindustan Times|accessdate=7 February 2019}}</ref><ref>{{cite web|title=Leapfrogging to Pole-vaulting:Creating the Magic of Radical Yet Sustainable Transformation|url=https://penguin.co.in/book/business/leapfrogging-to-pole-vaulting/|publisher=Penguin India}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:इ.स. १९५० मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. २०२६ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:भारतीय हिंदू]] [[वर्ग:मराठी व्यक्ती]] [[वर्ग:भारतीय उद्योगपती]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] o8foccmpds4c1ymcu6qliqxsh9ypzye 2683318 2683317 2026-05-08T11:21:11Z संतोष गोरे 135680 2683318 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''रवी पंडित''' हे एक भारतीय उद्योगपती आणि 'केपीआयटी टेक्नॉलॉजीज' चे सह-संस्थापक आणि अध्यक्ष होते.<ref>{{cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/opinion/interviews/we-see-budgets-happening-in-the-area-of-digital-technologies-ravi-pandit-kpit-technologies/articleshow/58393863.cms|title=We see budgets happening in the area of digital technologies: Ravi Pandit, KPIT Technologies|work=The Economic Times|access-date=27 April 2017}}</ref><ref>{{cite web |title=Long-term Wealth Creation Calls For Long-term Investments: Ravi Pandit |url=https://www.forbesindia.com/article/billionaires/longterm-wealth-creation-calls-for-longterm-investments-ravi-pandit/92835/1 |website=Forbes India |language=en}}</ref> ==केपीआयटी टेक्नॉलॉजीज== केपीआयटी टेक्नॉलॉजीज ही एक भारतीय [[बहुराष्ट्रीय कंपनी]] आहे जी मोटार वाहन उद्योग (ऑटोमोटिव्ह) कंपन्यांना अभियांत्रिकी [[संशोधन आणि विकास]] (ER&D) सेवा प्रदान करते. कंपनीचे मुख्यालय [[पुणे]] येथे असून भारताव्यतिरिक्त [[युरोप]], [[अमेरिका]], [[ब्राझील]], [[जपान]] आणि [[चीन]]मध्ये त्यांची विकास केंद्रे आहेत.<ref>{{cite web|url=https://www.kpit.com/contact/|title=Contact Us |publisher=KPIT Technologies|access-date=29 April 2019}}</ref><ref name="KPIT Technologies">{{Cite news|url=https://www.kpit.com/news/kpit-quarterly-results-q3-fy-2019-20/|title=KPIT Q3FY20 Profit grows 19.3% sequentially|date=29 Jan 2020|publisher=KPIT Technologies|access-date=29 Jan 2020}}</ref> KPIT ने ५८ पेटंट दाखल केले आहेत,<ref>{{cite web|url=http://www.computerworld.in/feature/kishor-patil-ceo-kpit-technologies|title=Kishor Patil, CEO of KPIT Technologies|website=ComputerWorld India|access-date=9 October 2017}}</ref> काही शोधनिबंध प्रकाशित केले आहेत आणि नाविन्यपूर्ण संशोधनासाठी अनेक पुरस्कार जिंकले आहेत.<ref>{{cite web|url=https://www.kpit.com/about/|title=Awards and Recognition|publisher=KPIT Technologies|access-date=9 October 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.kpit.com/resources/downloads/investors/annual-reports/annual-report-2016-17.pdf|title=2016-1017 Annual Report {{!}} Technology Innovation at the Confluence of Engineering & Digital|publisher=KPIT Technologies|page=14|access-date=9 October 2017|archive-date=14 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181214070608/https://www.kpit.com/resources/downloads/investors/annual-reports/annual-report-2016-17.pdf|url-status=dead}}</ref> == प्रारंभिक आयुष्य आणि कारकीर्द == पंडित यांचा जन्म भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील पुण्यातील एका श्रीमंत मराठी कुटुंबात झाला. पंडित यांनी एमआयटी स्लोन स्कूल ऑफ मॅनेजमेंट मधून व्यवस्थापन विषयात पदव्युत्तर पदवी मिळवली. ते [[भारतीय सनदी लेखाकार संस्थान]] चे फेलो सदस्य आणि इन्स्टिट्यूट ऑफ कॉस्ट अकाउंटंट्स ऑफ इंडिया चे सहयोगी सदस्य होते. त्यांनी २००४ ते २००६ या काळात [[मराठा चेंबर ऑफ कॉमर्स, इंडस्ट्रीज अँड ॲग्रीकल्चर]] चे अध्यक्ष म्हणून काम पाहिले.<ref>{{cite web |url-status=live |archive-date=Aug 5, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230805072200/https://www.bseindia.com/bseplus/annualreport/542651/5426510319.pdf |title=Annual Report |language=en |date=2018{{ndash}}2019 |website=[[Bombay Stock Exchange]] |access-date=18 August 2023 |url=http://www.bseindia.com/bseplus/annualreport/542651/5426510319.pdf}}</ref><ref>{{cite book|title=India ... IT & Telecom Directory: A Comprehensive Guide on Information Technology|url=https://books.google.com/books?id=sfsJAQAAMAAJ|page=657|publisher=Amelia Publications|year=2005}}</ref><ref>{{cite news|url=https://in.reuters.com/finance/stocks/officer-profile/FNXC.NS/879011|archive-url=https://web.archive.org/web/20200213223003/https://in.reuters.com/finance/stocks/officer-profile/FNXC.NS/879011|url-status=dead|archive-date=13 February 2020|title=People: Finolex Cables Ltd (FNXC.NS)|work=Reuters}}</ref> पंडित यांनी पुण्यातील 'शून्य कचरा प्रकल्पा'ला चालना दिली, ज्यासाठी त्यांनी जनवाणी फाउंडेशनच्या माध्यमातून पुणे महानगरपालिकेशी भागीदारी केली; या फाउंडेशनमध्ये त्यांनी विश्वस्त मंडळाचे सदस्य म्हणून काम पाहिले.<ref>{{cite news|title=Formal launch of the 'Zero Garbage Project' in Pune's 'Prabhag 11'|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/pune/Formal-launch-of-the-Zero-Garbage-Project-in-Punes-Prabhag-11/articleshow/47318076.cms|work=The Times of India|access-date=17 May 2015}}</ref> पंडित यांचे वयाच्या ७५ व्या वर्षी अल्पश आजाराने निधन झाले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://www.thehindubusinessline.com/companies/kpit-technologies-co-founder-and-chairman-ravi-pandit-dies-at-75/article70954018.ece |title=KPIT Technologies co-founder and chairman Ravi Pandit dies at 75 |लेखक= |दिनांक=८ मे २०२६ |प्रकाशक= |संकेतस्थळ=thehindubusinessline.com |अ‍ॅक्सेसदिनांक= |विदा संकेतस्थळ दुवा= |विदा दिनांक=}}</ref> ==प्रकाशने== * फ्रॉम लीपह्रॉगिंग टू पोल-वॉल्टिंग: क्रिएटिंग द मॅजिक ऑफ रॅडिकल येट सस्टेनेबल ट्रान्सफॉर्मेशन'.<ref>{{cite news|title=Leapfrogging to Pole-vaulting book launched in Pune|url=https://www.hindustantimes.com/pune-news/leapfrogging-to-pole-vaulting-book-launched-in-pune/story-AqjLn4bBuGQlitSPIHqBSL.html|work=Hindustan Times|accessdate=7 February 2019}}</ref><ref>{{cite web|title=Leapfrogging to Pole-vaulting:Creating the Magic of Radical Yet Sustainable Transformation|url=https://penguin.co.in/book/business/leapfrogging-to-pole-vaulting/|publisher=Penguin India}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{DEFAULSORT: पंडित, रवी}} [[वर्ग:इ.स. १९५० मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. २०२६ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:भारतीय हिंदू]] [[वर्ग:मराठी व्यक्ती]] [[वर्ग:भारतीय उद्योगपती]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] 0esc5s9bw4r5psc5l2g22v7tc5tpats 2683319 2683318 2026-05-08T11:21:44Z संतोष गोरे 135680 /* संदर्भ */ 2683319 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''रवी पंडित''' हे एक भारतीय उद्योगपती आणि 'केपीआयटी टेक्नॉलॉजीज' चे सह-संस्थापक आणि अध्यक्ष होते.<ref>{{cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/opinion/interviews/we-see-budgets-happening-in-the-area-of-digital-technologies-ravi-pandit-kpit-technologies/articleshow/58393863.cms|title=We see budgets happening in the area of digital technologies: Ravi Pandit, KPIT Technologies|work=The Economic Times|access-date=27 April 2017}}</ref><ref>{{cite web |title=Long-term Wealth Creation Calls For Long-term Investments: Ravi Pandit |url=https://www.forbesindia.com/article/billionaires/longterm-wealth-creation-calls-for-longterm-investments-ravi-pandit/92835/1 |website=Forbes India |language=en}}</ref> ==केपीआयटी टेक्नॉलॉजीज== केपीआयटी टेक्नॉलॉजीज ही एक भारतीय [[बहुराष्ट्रीय कंपनी]] आहे जी मोटार वाहन उद्योग (ऑटोमोटिव्ह) कंपन्यांना अभियांत्रिकी [[संशोधन आणि विकास]] (ER&D) सेवा प्रदान करते. कंपनीचे मुख्यालय [[पुणे]] येथे असून भारताव्यतिरिक्त [[युरोप]], [[अमेरिका]], [[ब्राझील]], [[जपान]] आणि [[चीन]]मध्ये त्यांची विकास केंद्रे आहेत.<ref>{{cite web|url=https://www.kpit.com/contact/|title=Contact Us |publisher=KPIT Technologies|access-date=29 April 2019}}</ref><ref name="KPIT Technologies">{{Cite news|url=https://www.kpit.com/news/kpit-quarterly-results-q3-fy-2019-20/|title=KPIT Q3FY20 Profit grows 19.3% sequentially|date=29 Jan 2020|publisher=KPIT Technologies|access-date=29 Jan 2020}}</ref> KPIT ने ५८ पेटंट दाखल केले आहेत,<ref>{{cite web|url=http://www.computerworld.in/feature/kishor-patil-ceo-kpit-technologies|title=Kishor Patil, CEO of KPIT Technologies|website=ComputerWorld India|access-date=9 October 2017}}</ref> काही शोधनिबंध प्रकाशित केले आहेत आणि नाविन्यपूर्ण संशोधनासाठी अनेक पुरस्कार जिंकले आहेत.<ref>{{cite web|url=https://www.kpit.com/about/|title=Awards and Recognition|publisher=KPIT Technologies|access-date=9 October 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.kpit.com/resources/downloads/investors/annual-reports/annual-report-2016-17.pdf|title=2016-1017 Annual Report {{!}} Technology Innovation at the Confluence of Engineering & Digital|publisher=KPIT Technologies|page=14|access-date=9 October 2017|archive-date=14 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181214070608/https://www.kpit.com/resources/downloads/investors/annual-reports/annual-report-2016-17.pdf|url-status=dead}}</ref> == प्रारंभिक आयुष्य आणि कारकीर्द == पंडित यांचा जन्म भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील पुण्यातील एका श्रीमंत मराठी कुटुंबात झाला. पंडित यांनी एमआयटी स्लोन स्कूल ऑफ मॅनेजमेंट मधून व्यवस्थापन विषयात पदव्युत्तर पदवी मिळवली. ते [[भारतीय सनदी लेखाकार संस्थान]] चे फेलो सदस्य आणि इन्स्टिट्यूट ऑफ कॉस्ट अकाउंटंट्स ऑफ इंडिया चे सहयोगी सदस्य होते. त्यांनी २००४ ते २००६ या काळात [[मराठा चेंबर ऑफ कॉमर्स, इंडस्ट्रीज अँड ॲग्रीकल्चर]] चे अध्यक्ष म्हणून काम पाहिले.<ref>{{cite web |url-status=live |archive-date=Aug 5, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230805072200/https://www.bseindia.com/bseplus/annualreport/542651/5426510319.pdf |title=Annual Report |language=en |date=2018{{ndash}}2019 |website=[[Bombay Stock Exchange]] |access-date=18 August 2023 |url=http://www.bseindia.com/bseplus/annualreport/542651/5426510319.pdf}}</ref><ref>{{cite book|title=India ... IT & Telecom Directory: A Comprehensive Guide on Information Technology|url=https://books.google.com/books?id=sfsJAQAAMAAJ|page=657|publisher=Amelia Publications|year=2005}}</ref><ref>{{cite news|url=https://in.reuters.com/finance/stocks/officer-profile/FNXC.NS/879011|archive-url=https://web.archive.org/web/20200213223003/https://in.reuters.com/finance/stocks/officer-profile/FNXC.NS/879011|url-status=dead|archive-date=13 February 2020|title=People: Finolex Cables Ltd (FNXC.NS)|work=Reuters}}</ref> पंडित यांनी पुण्यातील 'शून्य कचरा प्रकल्पा'ला चालना दिली, ज्यासाठी त्यांनी जनवाणी फाउंडेशनच्या माध्यमातून पुणे महानगरपालिकेशी भागीदारी केली; या फाउंडेशनमध्ये त्यांनी विश्वस्त मंडळाचे सदस्य म्हणून काम पाहिले.<ref>{{cite news|title=Formal launch of the 'Zero Garbage Project' in Pune's 'Prabhag 11'|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/pune/Formal-launch-of-the-Zero-Garbage-Project-in-Punes-Prabhag-11/articleshow/47318076.cms|work=The Times of India|access-date=17 May 2015}}</ref> पंडित यांचे वयाच्या ७५ व्या वर्षी अल्पश आजाराने निधन झाले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://www.thehindubusinessline.com/companies/kpit-technologies-co-founder-and-chairman-ravi-pandit-dies-at-75/article70954018.ece |title=KPIT Technologies co-founder and chairman Ravi Pandit dies at 75 |लेखक= |दिनांक=८ मे २०२६ |प्रकाशक= |संकेतस्थळ=thehindubusinessline.com |अ‍ॅक्सेसदिनांक= |विदा संकेतस्थळ दुवा= |विदा दिनांक=}}</ref> ==प्रकाशने== * फ्रॉम लीपह्रॉगिंग टू पोल-वॉल्टिंग: क्रिएटिंग द मॅजिक ऑफ रॅडिकल येट सस्टेनेबल ट्रान्सफॉर्मेशन'.<ref>{{cite news|title=Leapfrogging to Pole-vaulting book launched in Pune|url=https://www.hindustantimes.com/pune-news/leapfrogging-to-pole-vaulting-book-launched-in-pune/story-AqjLn4bBuGQlitSPIHqBSL.html|work=Hindustan Times|accessdate=7 February 2019}}</ref><ref>{{cite web|title=Leapfrogging to Pole-vaulting:Creating the Magic of Radical Yet Sustainable Transformation|url=https://penguin.co.in/book/business/leapfrogging-to-pole-vaulting/|publisher=Penguin India}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{DEFAULTSORT:पंडित, रवी}} [[वर्ग:इ.स. १९५० मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. २०२६ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:भारतीय हिंदू]] [[वर्ग:मराठी व्यक्ती]] [[वर्ग:भारतीय उद्योगपती]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] m8hgey7m4dtug6ma2t3ld4w6451yj9q 118 379572 2683296 2026-05-08T07:35:36Z ~2026-27837-42 182896 नवीन पान: अविनाश पोईनकर हे कवी, लेखक, मुक्तपत्रकार व आदिवासी-ग्रामीण विकास क्षेत्रात कार्य करणारे युवा सामाजिक कार्यकर्ते म्हणून परिचित आहेत. त्यांचे अध्यापक पदविका व पत्रकारितेत पदव्यु... 2683296 wikitext text/x-wiki अविनाश पोईनकर हे कवी, लेखक, मुक्तपत्रकार व आदिवासी-ग्रामीण विकास क्षेत्रात कार्य करणारे युवा सामाजिक कार्यकर्ते म्हणून परिचित आहेत. त्यांचे अध्यापक पदविका व पत्रकारितेत पदव्युत्तर शिक्षण झाले आहे. त्यांचा जन्म १४ ऑक्टोंबर १९९१ रोजी झाला असून भटक्या-विमुक्त वंचित समूहातून ते येतात. २०१७ साली त्यांचा ‘उजेड मागणारी आसवे’ हा कवितासंग्रह महाराष्ट्र राज्य साहित्य व संस्कृती मंडळाच्या अनुदानातून प्रकाशित झाला. ‘विमल गाडेकर : व्यक्ती आणि वाड्मय’ या ग्रंथाचे त्यांनी संपादन केले. ‘सुरजागड : विकास की विस्थापन?’ नक्षलप्रभावित गडचिरोलीतील खाणग्रस्त आदिवासींचे वास्तव मांडणारा संशोधन ग्रंथ (हर्मिस प्रकाशन पुणे, मार्च २०२५) व ‘दंडकारुण्य’ हा (लोकवाङ्मय गृह प्रकाशन, मुंबई, मार्च-२०२५) कवितासंग्रह प्रकशित आहे. ते ‘जागृत’ या सामाजिक संस्थेचे संस्थापक आहेत. त्याद्वारे महाराष्ट्रातील आदिवासीबहुल व नक्षलप्रभावित गडचिरोली-चंद्रपूर जिल्ह्यात आदिम कोलाम व माडिया समुदायासोबत त्यांचे हक्क, अधिकार, कायदे व धोरणांची अंमलबजावणी करण्यासाठी जल-जंगल-जमीन प्रश्नांचे अभ्यासक, संशोधक व कार्यकर्ता म्हणून संविधानिक मुल्यांची जाणीव जागृतीसह रुजवणूक व्हावी या हेतूने जमिनीस्तरावर कार्यरत आहेत. अविनाश हे महाराष्ट्र शासनाचे मुख्यमंत्री ग्रामीण विकास फेलो राहिलेले आहेत. त्याअंतर्गत ग्रामपरिवर्तक म्हणून चंद्रपूर जिल्ह्यातील घाटकुळ हे गाव राज्यात आदर्श व स्मार्ट ग्राम म्हणून प्रत्यक्ष कार्यकर्तृत्वाने त्यांनी पुढे आणले आहे. त्यांना आंतरराष्ट्रीय स्तरावर प्रतिष्ठित युरोपीय देशातील इनलैक्स शिवदासानी सामाजिक फेलोशीप, साधना साप्ताहिक संयोजित तांबे-रायमाने अभ्यासवृत्ती, शरद पवार इन्स्पायर फेलोशिप, कोरो इंडियाची समता फेलोशिप आदी प्राप्त असून मागील दशकभरापासून भटके-विमुक्त व आदिम आदिवासी समुदायात सामाजिक जागरूकतेसाठी सक्रिय आहे. यशवंतराव चव्हाण सेंटर मुंबई व भवरलाल जैन फौंडेशन जळगावचा कविवर्य ना.धो.महानोर साहित्य पुरस्कार, यशवंतराव चव्हाण साहित्य पुरस्कार, विदर्भ साहित्य संघाचा वाङ्मय पुरस्कार, महाराष्ट्र शासनाचा युवा पुरस्कार यासह अनेक पुरस्कारांनी ते सन्मानित आहे. gqc0hgxr1741e00a212qubl7q6z6xz7 2683297 2683296 2026-05-08T07:40:39Z ~2026-27837-42 182896 2683297 wikitext text/x-wiki '''अविनाश पोईनकर''' हे कवी, लेखक, मुक्तपत्रकार व आदिवासी-ग्रामीण विकास क्षेत्रात कार्य करणारे युवा सामाजिक कार्यकर्ते म्हणून परिचित आहेत. त्यांचे अध्यापक पदविका व पत्रकारितेत पदव्युत्तर शिक्षण झाले आहे. त्यांचा जन्म १४ ऑक्टोंबर १९९१ रोजी झाला असून भटक्या-विमुक्त वंचित समूहातून ते येतात. २०१७ साली त्यांचा ‘उजेड मागणारी आसवे’ हा कवितासंग्रह महाराष्ट्र राज्य साहित्य व संस्कृती मंडळाच्या अनुदानातून प्रकाशित झाला. ‘विमल गाडेकर : व्यक्ती आणि वाड्मय’ या ग्रंथाचे त्यांनी संपादन केले. ‘सुरजागड : विकास की <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://scroll.in/article/1089172/dandkarunya-marathi-poet-avinash-poinkar-writes-about-extractive-development-on-tribal-land|title=‘Dandkarunya’: Marathi poet Avinash Poinkar writes about extractive development on tribal land|last=Nannavare|first=Ravindra|date=2025-12-21|website=Scroll.in|language=en|access-date=2026-05-08}}</ref>विस्थापन?’ नक्षलप्रभावित गडचिरोलीतील खाणग्रस्त आदिवासींचे वास्तव मांडणारा संशोधन ग्रंथ (हर्मिस प्रकाशन पुणे, मार्च २०२५) व ‘दंडकारुण्य’ हा (लोकवाङ्मय गृह प्रकाशन, मुंबई, मार्च-२०२५) कवितासंग्रह प्रकशित आहे. ते ‘जागृत’ या सामाजिक संस्थेचे संस्थापक आहेत. त्याद्वारे महाराष्ट्रातील आदिवासीबहुल व नक्षलप्रभावित गडचिरोली-चंद्रपूर जिल्ह्यात आदिम कोलाम व माडिया समुदायासोबत त्यांचे हक्क, अधिकार, कायदे व धोरणांची अंमलबजावणी करण्यासाठी जल-जंगल-जमीन प्रश्नांचे अभ्यासक, संशोधक व कार्यकर्ता म्हणून संविधानिक मुल्यांची जाणीव जागृतीसह रुजवणूक व्हावी या हेतूने जमिनीस्तरावर कार्यरत आहेत. अविनाश हे महाराष्ट्र शासनाचे मुख्यमंत्री ग्रामीण विकास फेलो राहिलेले आहेत. त्याअंतर्गत ग्रामपरिवर्तक म्हणून चंद्रपूर जिल्ह्यातील घाटकुळ हे गाव राज्यात आदर्श व स्मार्ट ग्राम म्हणून प्रत्यक्ष कार्यकर्तृत्वाने त्यांनी पुढे आणले आहे. त्यांना आंतरराष्ट्रीय स्तरावर प्रतिष्ठित युरोपीय देशातील इनलैक्स शिवदासानी सामाजिक फेलोशीप, साधना साप्ताहिक संयोजित तांबे-रायमाने अभ्यासवृत्ती, शरद पवार इन्स्पायर फेलोशिप, कोरो इंडियाची समता फेलोशिप आदी प्राप्त असून मागील दशकभरापासून भटके-विमुक्त व आदिम आदिवासी समुदायात सामाजिक जागरूकतेसाठी सक्रिय आहे. यशवंतराव चव्हाण सेंटर मुंबई व भवरलाल जैन फौंडेशन जळगावचा कविवर्य ना.धो.महानोर साहित्य पुरस्कार, यशवंतराव चव्हाण साहित्य पुरस्कार, विदर्भ साहित्य संघाचा वाङ्मय पुरस्कार, महाराष्ट्र शासनाचा युवा पुरस्कार यासह अनेक पुरस्कारांनी ते सन्मानित आहे. ka4z9g4wqrqzav27rs85aotj7u6ajyf 2683298 2683297 2026-05-08T07:42:38Z ~2026-27837-42 182896 2683298 wikitext text/x-wiki '''अविनाश पोईनकर''' हे कवी, लेखक, मुक्तपत्रकार व आदिवासी-ग्रामीण विकास क्षेत्रात कार्य करणारे युवा सामाजिक कार्यकर्ते म्हणून परिचित आहेत. त्यांचे अध्यापक पदविका व पत्रकारितेत पदव्युत्तर शिक्षण झाले आहे. त्यांचा जन्म १४ ऑक्टोंबर १९९१ रोजी झाला असून भटक्या-विमुक्त वंचित समूहातून ते येतात. २०१७ साली त्यांचा ‘उजेड मागणारी आसवे’ हा कवितासंग्रह महाराष्ट्र राज्य साहित्य व संस्कृती मंडळाच्या अनुदानातून प्रकाशित झाला. ‘विमल गाडेकर : व्यक्ती आणि वाड्मय’ या ग्रंथाचे त्यांनी संपादन केले. ‘सुरजागड : विकास की <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://scroll.in/article/1089172/dandkarunya-marathi-poet-avinash-poinkar-writes-about-extractive-development-on-tribal-land|title=‘Dandkarunya’: Marathi poet Avinash Poinkar writes about extractive development on tribal land|last=Nannavare|first=Ravindra|date=2025-12-21|website=Scroll.in|language=en|access-date=2026-05-08}}</ref>विस्थापन?’ नक्षलप्रभावित गडचिरोलीतील खाणग्रस्त आदिवासींचे वास्तव मांडणारा संशोधन ग्रंथ (हर्मिस प्रकाशन पुणे, मार्च २०२५) व ‘दंडकारुण्य’ हा (लोकवाङ्मय गृह प्रकाशन, मुंबई, मार्च-२०२५) कवितासंग्रह प्रकशित आहे. ते ‘जागृत’ या सामाजिक संस्थेचे संस्थापक आहेत. त्याद्वारे महाराष्ट्रातील आदिवासीबहुल व नक्षलप्रभावित गडचिरोली-चंद्रपूर जिल्ह्यात आदिम कोलाम व माडिया समुदायासोबत त्यांचे हक्क, अधिकार, कायदे व धोरणांची अंमलबजावणी करण्यासाठी जल-जंगल-जमीन प्रश्नांचे अभ्यासक, संशोधक व कार्यकर्ता म्हणून संविधानिक मुल्यांची जाणीव जागृतीसह रुजवणूक व्हावी या हेतूने जमिनीस्तरावर कार्यरत आहेत. अविनाश हे महाराष्ट्र शासनाचे मुख्यमंत्री ग्रामीण विकास फेलो राहिलेले आहेत. त्याअंतर्गत ग्रामपरिवर्तक म्हणून चंद्रपूर जिल्ह्यातील घाटकुळ हे गाव राज्यात आदर्श व स्मार्ट ग्राम म्हणून प्रत्यक्ष कार्यकर्तृत्वाने त्यांनी पुढे आणले आहे. त्यांना आंतरराष्ट्रीय स्तरावर प्रतिष्ठित युरोपीय देशातील इनलैक्स शिवदासानी सामाजिक फेलोशीप, साधना साप्ताहिक संयोजित तांबे-रायमाने अभ्यासवृत्ती, शरद पवार इन्स्पायर फेलोशिप, कोरो इंडियाची समता फेलोशिप आदी प्राप्त असून मागील दशकभरापासून भटके-विमुक्त व आदिम आदिवासी समुदायात सामाजिक जागरूकतेसाठी सक्रिय आहे. यशवंतराव चव्हाण सेंटर मुंबई व भवरलाल जैन फौंडेशन जळगावचा कविवर्य ना.धो.महानोर साहित्य पुरस्कार, यशवंतराव चव्हाण साहित्य पुरस्कार, विदर्भ साहित्य संघाचा वाङ्मय पुरस्कार, महाराष्ट्र शासनाचा युवा पुरस्कार यासह अनेक पुरस्कारांनी ते सन्मानित आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.loksatta.com/lokrang/poet-avinash-poinkar-dandakarunya-poetry-collection-tribal-life-displacement-identity-struggle-ssb-93-5696487/|title=आदिम वेदनेचा समकालीन कवितेतील स्वर|date=2026-02-08|website=Loksatta|language=mr|access-date=2026-05-08}}</ref> kt5aaadrdmom1g6mgon1o8o461ac8no 2683299 2683298 2026-05-08T07:46:14Z ~2026-27837-42 182896 2683299 wikitext text/x-wiki '''अविनाश पोईनकर''' हे कवी, लेखक, मुक्तपत्रकार व आदिवासी-ग्रामीण विकास क्षेत्रात कार्य करणारे युवा सामाजिक कार्यकर्ते म्हणून परिचित आहेत. त्यांचे अध्यापक पदविका व पत्रकारितेत पदव्युत्तर शिक्षण झाले आहे. त्यांचा जन्म १४ ऑक्टोंबर १९९१ रोजी झाला असून भटक्या-विमुक्त वंचित समूहातून ते येतात. २०१७ साली त्यांचा ‘उजेड मागणारी आसवे’ हा कवितासंग्रह महाराष्ट्र राज्य साहित्य व संस्कृती मंडळाच्या अनुदानातून प्रकाशित झाला. ‘विमल गाडेकर : व्यक्ती आणि वाड्मय’ या ग्रंथाचे त्यांनी संपादन केले. ‘सुरजागड : विकास की <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://scroll.in/article/1089172/dandkarunya-marathi-poet-avinash-poinkar-writes-about-extractive-development-on-tribal-land|title=‘Dandkarunya’: Marathi poet Avinash Poinkar writes about extractive development on tribal land|last=Nannavare|first=Ravindra|date=2025-12-21|website=Scroll.in|language=en|access-date=2026-05-08}}</ref>विस्थापन?’ नक्षलप्रभावित गडचिरोलीतील खाणग्रस्त आदिवासींचे वास्तव मांडणारा संशोधन ग्रंथ (हर्मिस प्रकाशन पुणे, मार्च २०२५) व ‘दंडकारुण्य’<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://scroll.in/article/1089172/dandkarunya-marathi-poet-avinash-poinkar-writes-about-extractive-development-on-tribal-land|title=‘Dandkarunya’: Marathi poet Avinash Poinkar writes about extractive development on tribal land|last=Nannavare|first=Ravindra|date=2025-12-21|website=Scroll.in|language=en|access-date=2026-05-08}}</ref> हा (लोकवाङ्मय गृह प्रकाशन, मुंबई, मार्च-२०२५) कवितासंग्रह प्रकशित आहे. ते ‘जागृत’ या सामाजिक संस्थेचे संस्थापक आहेत. त्याद्वारे महाराष्ट्रातील आदिवासीबहुल व नक्षलप्रभावित गडचिरोली-चंद्रपूर जिल्ह्यात आदिम कोलाम व माडिया समुदायासोबत त्यांचे हक्क, अधिकार, कायदे व धोरणांची अंमलबजावणी करण्यासाठी जल-जंगल-जमीन प्रश्नांचे अभ्यासक, संशोधक व कार्यकर्ता म्हणून संविधानिक मुल्यांची जाणीव जागृतीसह रुजवणूक व्हावी या हेतूने जमिनीस्तरावर कार्यरत आहेत. अविनाश हे महाराष्ट्र शासनाचे मुख्यमंत्री ग्रामीण विकास फेलो राहिलेले आहेत. त्याअंतर्गत ग्रामपरिवर्तक म्हणून चंद्रपूर जिल्ह्यातील घाटकुळ हे गाव राज्यात आदर्श व स्मार्ट ग्राम म्हणून प्रत्यक्ष कार्यकर्तृत्वाने त्यांनी पुढे आणले आहे. त्यांना आंतरराष्ट्रीय स्तरावर प्रतिष्ठित युरोपीय देशातील इनलैक्स शिवदासानी सामाजिक फेलोशीप, साधना साप्ताहिक संयोजित तांबे-रायमाने अभ्यासवृत्ती, शरद पवार इन्स्पायर फेलोशिप, कोरो इंडियाची समता फेलोशिप आदी प्राप्त असून मागील दशकभरापासून भटके-विमुक्त व आदिम आदिवासी समुदायात सामाजिक जागरूकतेसाठी सक्रिय आहे. यशवंतराव चव्हाण सेंटर मुंबई व भवरलाल जैन फौंडेशन जळगावचा कविवर्य ना.धो.महानोर साहित्य पुरस्कार, यशवंतराव चव्हाण साहित्य पुरस्कार, विदर्भ साहित्य संघाचा वाङ्मय पुरस्कार, महाराष्ट्र शासनाचा युवा पुरस्कार यासह अनेक पुरस्कारांनी ते सन्मानित आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.loksatta.com/lokrang/poet-avinash-poinkar-dandakarunya-poetry-collection-tribal-life-displacement-identity-struggle-ssb-93-5696487/|title=आदिम वेदनेचा समकालीन कवितेतील स्वर|date=2026-02-08|website=Loksatta|language=mr|access-date=2026-05-08}}</ref> 7yfcyraaohyuwdfgcbt9u9uo99vdnaw 2683300 2683299 2026-05-08T07:47:07Z ~2026-27837-42 182896 2683300 wikitext text/x-wiki '''अविनाश पोईनकर''' हे कवी, लेखक, मुक्तपत्रकार व आदिवासी-ग्रामीण विकास क्षेत्रात कार्य करणारे युवा सामाजिक कार्यकर्ते म्हणून परिचित आहेत. त्यांचे अध्यापक पदविका व पत्रकारितेत पदव्युत्तर शिक्षण झाले आहे. त्यांचा जन्म १४ ऑक्टोंबर १९९१ रोजी झाला असून भटक्या-विमुक्त वंचित समूहातून ते येतात. २०१७ साली त्यांचा ‘उजेड मागणारी आसवे’ हा कवितासंग्रह महाराष्ट्र राज्य साहित्य व संस्कृती मंडळाच्या अनुदानातून प्रकाशित झाला. ‘विमल गाडेकर : व्यक्ती आणि वाड्मय’ या ग्रंथाचे त्यांनी संपादन केले. ‘सुरजागड : विकास की <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=|title=‘Dandkarunya’: Marathi poet Avinash Poinkar writes about extractive development on tribal land|last=Nannavare|first=Ravindra|date=2025-12-21|website=Scroll.in|language=en|access-date=2026-05-08|url-status=live}}</ref>विस्थापन?’ नक्षलप्रभावित गडचिरोलीतील खाणग्रस्त आदिवासींचे वास्तव मांडणारा संशोधन ग्रंथ (हर्मिस प्रकाशन पुणे, मार्च २०२५) व ‘दंडकारुण्य’<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://scroll.in/article/1089172/dandkarunya-marathi-poet-avinash-poinkar-writes-about-extractive-development-on-tribal-land|title=‘Dandkarunya’: Marathi poet Avinash Poinkar writes about extractive development on tribal land|last=Nannavare|first=Ravindra|date=2025-12-21|website=Scroll.in|language=en|access-date=2026-05-08}}</ref> हा (लोकवाङ्मय गृह प्रकाशन, मुंबई, मार्च-२०२५) कवितासंग्रह प्रकशित आहे. ते ‘जागृत’ या सामाजिक संस्थेचे संस्थापक आहेत. त्याद्वारे महाराष्ट्रातील आदिवासीबहुल व नक्षलप्रभावित गडचिरोली-चंद्रपूर जिल्ह्यात आदिम कोलाम व माडिया समुदायासोबत त्यांचे हक्क, अधिकार, कायदे व धोरणांची अंमलबजावणी करण्यासाठी जल-जंगल-जमीन प्रश्नांचे अभ्यासक, संशोधक व कार्यकर्ता म्हणून संविधानिक मुल्यांची जाणीव जागृतीसह रुजवणूक व्हावी या हेतूने जमिनीस्तरावर कार्यरत आहेत. अविनाश हे महाराष्ट्र शासनाचे मुख्यमंत्री ग्रामीण विकास फेलो राहिलेले आहेत. त्याअंतर्गत ग्रामपरिवर्तक म्हणून चंद्रपूर जिल्ह्यातील घाटकुळ हे गाव राज्यात आदर्श व स्मार्ट ग्राम म्हणून प्रत्यक्ष कार्यकर्तृत्वाने त्यांनी पुढे आणले आहे. त्यांना आंतरराष्ट्रीय स्तरावर प्रतिष्ठित युरोपीय देशातील इनलैक्स शिवदासानी सामाजिक फेलोशीप, साधना साप्ताहिक संयोजित तांबे-रायमाने अभ्यासवृत्ती, शरद पवार इन्स्पायर फेलोशिप, कोरो इंडियाची समता फेलोशिप आदी प्राप्त असून मागील दशकभरापासून भटके-विमुक्त व आदिम आदिवासी समुदायात सामाजिक जागरूकतेसाठी सक्रिय आहे. यशवंतराव चव्हाण सेंटर मुंबई व भवरलाल जैन फौंडेशन जळगावचा कविवर्य ना.धो.महानोर साहित्य पुरस्कार, यशवंतराव चव्हाण साहित्य पुरस्कार, विदर्भ साहित्य संघाचा वाङ्मय पुरस्कार, महाराष्ट्र शासनाचा युवा पुरस्कार यासह अनेक पुरस्कारांनी ते सन्मानित आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.loksatta.com/lokrang/poet-avinash-poinkar-dandakarunya-poetry-collection-tribal-life-displacement-identity-struggle-ssb-93-5696487/|title=आदिम वेदनेचा समकालीन कवितेतील स्वर|date=2026-02-08|website=Loksatta|language=mr|access-date=2026-05-08}}</ref> 9q9v1eve5podu6k2ocmjln2ogpyymvw 2683301 2683300 2026-05-08T07:48:31Z ~2026-27837-42 182896 /* */ 2683301 wikitext text/x-wiki '''अविनाश पोईनकर''' हे कवी, लेखक, मुक्तपत्रकार व आदिवासी-ग्रामीण विकास क्षेत्रात कार्य करणारे युवा सामाजिक कार्यकर्ते म्हणून परिचित आहेत. त्यांचे अध्यापक पदविका व पत्रकारितेत पदव्युत्तर शिक्षण झाले आहे. त्यांचा जन्म १४ ऑक्टोंबर १९९१ रोजी झाला असून भटक्या-विमुक्त वंचित समूहातून ते येतात. २०१७ साली त्यांचा ‘उजेड मागणारी आसवे’ हा कवितासंग्रह महाराष्ट्र राज्य साहित्य व संस्कृती मंडळाच्या अनुदानातून प्रकाशित झाला. ‘विमल गाडेकर : व्यक्ती आणि वाड्मय’ या ग्रंथाचे त्यांनी संपादन केले. ‘सुरजागड : विकास की विस्थापन?’ नक्षलप्रभावित गडचिरोलीतील खाणग्रस्त आदिवासींचे वास्तव मांडणारा संशोधन ग्रंथ (हर्मिस प्रकाशन पुणे, मार्च २०२५) व ‘दंडकारुण्य’<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://scroll.in/article/1089172/dandkarunya-marathi-poet-avinash-poinkar-writes-about-extractive-development-on-tribal-land|title=‘Dandkarunya’: Marathi poet Avinash Poinkar writes about extractive development on tribal land|last=Nannavare|first=Ravindra|date=2025-12-21|website=Scroll.in|language=en|access-date=2026-05-08}}</ref> हा (लोकवाङ्मय गृह प्रकाशन, मुंबई, मार्च-२०२५) कवितासंग्रह प्रकशित आहे. ते ‘जागृत’ या सामाजिक संस्थेचे संस्थापक आहेत. त्याद्वारे महाराष्ट्रातील आदिवासीबहुल व नक्षलप्रभावित गडचिरोली-चंद्रपूर जिल्ह्यात आदिम कोलाम व माडिया समुदायासोबत त्यांचे हक्क, अधिकार, कायदे व धोरणांची अंमलबजावणी करण्यासाठी जल-जंगल-जमीन प्रश्नांचे अभ्यासक, संशोधक व कार्यकर्ता म्हणून संविधानिक मुल्यांची जाणीव जागृतीसह रुजवणूक व्हावी या हेतूने जमिनीस्तरावर कार्यरत आहेत. अविनाश हे महाराष्ट्र शासनाचे मुख्यमंत्री ग्रामीण विकास फेलो राहिलेले आहेत. त्याअंतर्गत ग्रामपरिवर्तक म्हणून चंद्रपूर जिल्ह्यातील घाटकुळ हे गाव राज्यात आदर्श व स्मार्ट ग्राम म्हणून प्रत्यक्ष कार्यकर्तृत्वाने त्यांनी पुढे आणले आहे. त्यांना आंतरराष्ट्रीय स्तरावर प्रतिष्ठित युरोपीय देशातील इनलैक्स शिवदासानी सामाजिक फेलोशीप, साधना साप्ताहिक संयोजित तांबे-रायमाने अभ्यासवृत्ती, शरद पवार इन्स्पायर फेलोशिप, कोरो इंडियाची समता फेलोशिप आदी प्राप्त असून मागील दशकभरापासून भटके-विमुक्त व आदिम आदिवासी समुदायात सामाजिक जागरूकतेसाठी सक्रिय आहे. यशवंतराव चव्हाण सेंटर मुंबई व भवरलाल जैन फौंडेशन जळगावचा कविवर्य ना.धो.महानोर साहित्य पुरस्कार, यशवंतराव चव्हाण साहित्य पुरस्कार, विदर्भ साहित्य संघाचा वाङ्मय पुरस्कार, महाराष्ट्र शासनाचा युवा पुरस्कार यासह अनेक पुरस्कारांनी ते सन्मानित आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.loksatta.com/lokrang/poet-avinash-poinkar-dandakarunya-poetry-collection-tribal-life-displacement-identity-struggle-ssb-93-5696487/|title=आदिम वेदनेचा समकालीन कवितेतील स्वर|date=2026-02-08|website=Loksatta|language=mr|access-date=2026-05-08}}</ref> rawc9sz9760jn716ettcyyzeo1a456m 0 379573 2683310 2026-05-08T11:14:48Z Vishalwakchaure1992 155111 नवीन पृष्ठ तयार केले. माहितीचौकट जोडली. विषयक संदर्भ समाविष्ट केले. 2683310 wikitext text/x-wiki '''डॉ. शिरीष यशवंत कुलकर्णी''' हे [[पुणे]] येथील ज्योतिषी, अंकशास्त्र तज्ज्ञ आणि वास्तु सल्लागार आहेत. ते [[ज्योतिषशास्त्र]], [[अंकशास्त्र]] आणि डिजिटल माध्यमांद्वारे दिल्या जाणाऱ्या ऑनलाइन मार्गदर्शनासाठी ओळखले जातात. डॉ. कुलकर्णी यांचे [[लोकमत]], तरुण भारत आणि इतर वृत्तमाध्यमांमध्ये धार्मिक तसेच ज्योतिषविषयक मार्गदर्शनपर अनेक लेख प्रसिद्ध झाले आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.lokmat.com/bhakti/astrology-astrologers-gave-a-mantra-for-the-new-year-doing-these-3-things-before-2026-will-bring-great-benefits-a-a679/|title=Astrology: २०२६ आधी 'या' ३ गोष्टी केल्याने होईल मोठा लाभ; ज्योतिषांनी दिला नवीन वर्षाचा कानमंत्र!|last=author/online-lokmat|date=2025-12-25|website=Lokmat|language=mr|access-date=2026-05-08}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.lokmat.com/bhakti/astro-tips-do-women-in-the-house-fall-sick-frequently-this-simple-solution-health-complaints-will-go-away-a-a679/|title=Astro Tips: घरातील स्त्रिया वारंवार आजारी पडतात? 'हा' सोपा उपाय; आरोग्याच्या तक्रारी करेल दूर!|last=author/online-lokmat|date=2026-01-07|website=Lokmat|language=mr|access-date=2026-05-08}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.lokmat.com/bhakti/astro-tip-disturbing-sleep-keep-this-pure-object-by-your-pillow-on-saturday-you-wont-need-sleeping-pills-a-a679/|title=Astro Tip: रात्रभर कुस बदलताय? शनिवारी उशाशी ठेवा 'ही' वस्तू; झोपेच्या गोळ्यांची गरज भासणार नाही!|last=author/online-lokmat|date=2026-03-21|website=Lokmat|language=mr|access-date=2026-05-08}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.lokmat.com/bhakti/astro-tips-hard-work-alone-is-not-enough-follow-these-3-simple-steps-to-attract-luck-a-a679/|title=Astro Tips: केवळ कष्ट पुरेसे नाहीत! भाग्याची साथ मिळवण्यासाठी करा 'हे' ३ साधे उपाय|last=author/online-lokmat|date=2026-01-29|website=Lokmat|language=mr|access-date=2026-05-08}}</ref> {{माहितीचौकट व्यक्ती|नाव=डॉ. शिरीष यशवंत कुलकर्णी|caption=Shirish Kulkarni|जन्मनाव=|जन्म_दिनांक=११ जून १९८१|जन्म_स्थान=[[पुणे]], महाराष्ट्र|राष्ट्रीयत्व=भारतीय|शिक्षण=बी.एस्सी. (वनस्पतिशास्त्र), एमबीए|पेशा=ज्योतिषी, अंकशास्त्र तज्ज्ञ, वास्तु सल्लागार|known=ज्योतिषशास्त्र, अंकशास्त्र आणि ऑनलाइन मार्गदर्शन|धर्म=हिंदू|पुरस्कार=लोकमत भूमिपुत्र सन्मान, विद्या वाचस्पती सारस्वत सन्मान, लोकप्रिय ज्योतिषतज्ज्ञ पुरस्कार|चित्र=Shirish_Kulkarni_Astrologer.png|Img_alt=|संकेतस्थळ=https://www.shreeshraddhaaastrology.org}} == प्रारंभिक जीवन == डॉ. शिरीष कुलकर्णी यांचा जन्म ११ जून १९८१ रोजी [[पुणे]] येथे झाला. त्यांचे शालेय व महाविद्यालयीन शिक्षण पुणे येथे झाले. == शिक्षण == डॉ. कुलकर्णी यांनी [[वनस्पतीशास्त्र|वनस्पतिशास्त्र]] विषयात बी.एस्सी. पदवी प्राप्त केली असून त्यानंतर मार्केटिंग विषयात [[एम बी ए|एमबीए]] तसेच हॉस्पिटल अ‍ॅडमिनिस्ट्रेशनमध्ये पीजीडीबीएम शिक्षण पूर्ण केले आहे. पर्वतारोहण, टॅरो कार्ड, [[वास्तुशास्त्र]], अंकशास्त्र आणि फलज्योतिष या विषयांचे त्यांनी शिक्षण घेतले आहे. ज्योतिषशास्त्र क्षेत्रातील कार्यासाठी त्यांना दोन मानद डॉक्टरेट पदव्या प्रदान करण्यात आल्या आहेत.<ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.theceo.in/astrology/dr-shirish-kulkarni|title=Dr. Shirish Kulkarni: The Journey of One of the Top Three Astrologers of Maharashtra|last=Singh|first=Shweta|website=Business Magazine - Magazines for CEOs {{!}} The CEO Magazine|language=en|access-date=2026-05-08}}</ref> == कारकीर्द == डॉ. शिरीष कुलकर्णी यांनी सुरुवातीला हेल्थकेअर आणि हॉस्पिटल प्रशासन क्षेत्रात कार्य केले. त्यानंतर त्यांनी पूर्णवेळ ज्योतिष सल्लागार म्हणून कार्य सुरू केले. ते श्री श्रद्धा ऍस्ट्रोलॉजि संस्थेमार्फत ज्योतिष, अंकशास्त्र आणि वास्तुशास्त्र विषयक मार्गदर्शन करतात.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.lokmat.com/bhakti/astro-tips-want-prosperity-in-business-just-do-the-effective-remedy-of-yellow-mustard-on-three-saturdays-a-a679/|title=Astro Tips: व्यवसायात भरभराट हवीय? फक्त तीन शनिवार करा पिवळ्या मोहरीचा प्रभावी उपाय!|last=author/online-lokmat|date=2025-10-10|website=Lokmat|language=mr|access-date=2026-05-08}}</ref> त्यांनी फेसबुक, इंस्टाग्राम, यूट्यूब आणि इतर डिजिटल माध्यमांतून ऑनलाइन सल्लामसलत आणि मार्गदर्शन सेवा उपलब्ध करून दिली आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.lokmat.com/bhakti/astro-tips-how-should-husband-and-wife-remove-evil-eye-with-cloves-every-saturday-for-marital-happiness-read-a-a679/|title=Astro Tips: वैवाहिक सुखासाठी नवरा बायकोने दर शनिवारी लवंगीने दृष्ट कशी काढावी? वाचा|last=author/online-lokmat|date=2025-10-04|website=Lokmat|language=mr|access-date=2026-05-08}}</ref> त्यांच्या ज्योतिषविषयक मार्गदर्शन आणि सामाजिक माध्यमांवर उपलब्ध असलेले व्हिडिओ आणि मार्दर्शन सल्ल्यांमुळे महाराष्ट्रातील विविध माध्यमांनी त्यांच्या कार्याची दखल घेतली आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://epaper.lokmat.com/|title=Lokmat ePaper: Marathi News Paper {{!}} Online English, Hindi & Marathi Paper {{!}} Daily News ePaper{{!}} Today’s News Papers {{!}} लोकमत वृत्तपत्रे|website=epaper.lokmat.com|access-date=2026-05-08}}</ref> == पुरस्कार आणि सन्मान == डॉ. कुलकर्णी यांना ज्योतिषशास्त्र क्षेत्रातील कार्यासाठी विविध पुरस्कार आणि सन्मान प्राप्त झाले आहेत. # लोकमत भूमिपुत्र पुरस्कार<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://epaper.lokmat.com/|title=Lokmat ePaper: Marathi News Paper {{!}} Online English, Hindi & Marathi Paper {{!}} Daily News ePaper{{!}} Today’s News Papers {{!}} लोकमत वृत्तपत्रे|website=epaper.lokmat.com|access-date=2026-05-08}}</ref> # लोकमत अचिव्हर्स ऑफ पुणे सन्मान # मोस्ट ट्रस्टेड ऍस्ट्रॉलॉजर पुरस्कार # महाराष्ट्र उद्योगभूषण पुरस्कार # विद्या वाचस्पती सारस्वत सन्मान # लोकप्रिय ज्योतिषतज्ज्ञ पुरस्कार<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://theprint.in/ani-press-releases/reseal-in-presents-maharashtra-udyog-bhushan-puraskar-2024-pune-edition-honoring-maharashtras-shining-entrepreneurs/2287037/|title=Reseal.in Presents Maharashtra Udyog Bhushan Puraskar 2024 Pune Edition: Honoring Maharashtra's Shining Entrepreneurs|last=PR|first=ANI|date=2024-09-27|website=ThePrint|language=en-US|access-date=2026-05-08}}</ref> # मदर तेरेसा विद्यापीठाकडून मानद डॉक्टरेट उपाधी<ref name=":0" /> # दीन दयाल उपाध्याय विद्यापीठाकडून मानद डॉक्टरेट उपाधी<ref name=":0" /> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} h6o5muqxe28mxm3lovijvzviuveqxd8