विकिपीडिया mrwiki https://mr.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%96%E0%A4%AA%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A0 MediaWiki 1.47.0-wmf.8 first-letter मिडिया विशेष चर्चा सदस्य सदस्य चर्चा विकिपीडिया विकिपीडिया चर्चा चित्र चित्र चर्चा मिडियाविकी मिडियाविकी चर्चा साचा साचा चर्चा सहाय्य सहाय्य चर्चा वर्ग वर्ग चर्चा दालन दालन चर्चा मसुदा मसुदा चर्चा TimedText TimedText talk विभाग विभाग चर्चा Event Event talk 0 2788 2691691 2177445 2026-06-29T13:16:12Z Aryan Bagkar 152513 /* */ 2691691 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट शंतनू | पदवी = सम्राट | चित्र = Santanu and Ganga.JPG | चित्र_शीर्षक = सम्राट शंतनू आणि महाराणी गंगा | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = | राज्यारोहण = सम्राट पदाभिषेक | राज्याभिषेक = | राज्यव्याप्ती = | राजधानी = [[हस्तिनापूर]] | पूर्ण_नाव = शंतनू | इतर_पदव्या = सम्राट | जन्म_दिनांक = | जन्म_स्थान = | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | पूर्वाधिकारी = राजा प्रतीप | राजपद_वारस = | राजपद_वारस_प्रकार = | उत्तराधिकारी = [[विचित्रवीर्य|सम्राट विचित्रवीर्य]] | वडील = राजा प्रतीप | आई = राणी सुनंदा | पत्नी = [[गंगा]]<br>[[सत्यवती]] | पती = | संतती = [[भीष्म]] <br>[[चित्रांगद]]<br>[[विचित्रवीर्य]] | राजवंश = [[कुरु]] | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य = | राजचलन = | तळटिपा = |}} [[Image:Ravi Varma-Shantanu and Satyavati.jpg|right|thumb|250px|शंतनू व सत्यवती. [[राजा रवि वर्मा]] यांचे चित्र.]] शंतनू हा महाभारतातील [[हस्तिनापुर|हस्तिनापूरचा]] भरतवंशी व चंद्रकुळातील राजा होता. तो राजा प्रतीपचा सर्वात लहान मुलगा व [[भीष्म]], [[चित्रांगद]] व [[विचित्रवीर्य]] यांचा पिता होता. ==शंतनू व गंगा== तरुणवयात शंतनू गंगेच्या प्रेमात पडतो व तिला लग्नाची मागणी घालतो. मात्र गंगा एका अटीवर लग्नास तयार होते. ती अट म्हणजे तिने काहीही केले तरी शंतनू तिला त्याचे कारण विचारणार नाही. शंतनू ही अट मान्य करतो व गंगेशी लग्न करतो. मात्र त्यांना पहिला मुलगा झाल्यावर लगेच गंगा नवजात बालकास नदीमध्ये टाकून देते. मात्र वचनबद्ध शंतनू तिला याचे कारण विचारू शकत नाही. अशाप्रकारे गंगा एकामागोमाग एक सात नवजात बालकांना गंगेत टाकून देते. आठव्या मुलाच्या जन्मानंतर मात्र शंतनू न रहावून तिला त्याचे कारण विचारतो. गंगा त्या शेवटच्या बालकास मारत नाही मात्र शंतनूने वचनभंग केल्यामुळे ती त्याला सोडून जाते. हा शेवटचा मुलगा देवव्रत (नंतरचा [[भीष्म]]) या नावाने महाभारतातील प्रमुख पात्राच्या रूपाने पुढे येतो. ==शंतनू व सत्यवती== देवव्रत मोठा झाल्यावर शंतनू त्याला हस्तिनापूरचा भावी राजा म्हणून घोषित करतो. एकदा शंतनू व देवव्रत शिकारीला गेले असता यमुना नदीच्या काठावर शंतनू [[सत्यवती]] या [[दाशराज]] नावाच्या कोळ्याच्या मुलीला पाहून तिच्या प्रेमात पडतो. तो दाशराजाला भेटून सत्यवतीची मागणी घालतो. परंतु 'सत्यवतीचा पुत्र हा हस्तिनापूरचा भावी राजा होणार असेल, तरच तिचा विवाह शंतनूशी होईल' अशी अट दाशराज घालतो. शंतनू ते मान्य करत नाही व तिथून परततो. मात्र देवव्रताला हे समजल्यावर तो दाशराजाला भेटून त्यांना वचन देतो की सत्यवतीचा पुत्रच हस्तिनापूरचा राजा बनेल. पण या वचनानेसुद्धा दाशराजाचे समाधान होत नाही. त्याला वाटत असते की सद्ध्या जरी देवव्रताने स्वतः राजा न होण्याचे वचन दिले असले तरी त्याच्या पुढील पिढ्या राजगादीवर आपला हक्क सांगतील. दाशराजाचे समाधान करण्यासाठी देवव्रत प्रतिज्ञा करतो की तो आजीवन ब्रह्मचारी राहील, ज्यामुळे सत्यवतीचे वंशजच हस्तिनापूरचे राजे बनतील. या भीषण प्रतिज्ञेमुळे देवव्रत पुढे भीष्म म्हणून ओळखला जाऊ लागतो. अशाप्रकारे सत्यवती व शंतनूचा विवाह होतो. व त्यांना [[चित्रांगद]] व [[विचित्रवीर्य]] ही दोन मुले होतात. मात्र आपल्यामुळेच भीष्माला ब्रह्मचर्याची प्रतिज्ञा करावी लागली या अपराधीभावनेमुळे यानंतर लवकरच शंतनूचा मृत्यू होतो. त्याच्या मृत्यूनंतर सत्यवती काही काळ भीष्माच्या मदतीने हस्तिनापूरच्या संत्तेचा सांभाळ करते व नंतर चित्रांगद हस्तिनापूरचा राजा बनतो. {{महाभारत}} [[वर्ग:महाभारतातील व्यक्तिरेखा]] [[वर्ग:कुरु कुळ]] b2ivp1ejhns8iuaekeakg42mou7osnq 2691692 2691691 2026-06-29T13:23:45Z Aryan Bagkar 152513 /* */ 2691692 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट शंतनू | पदवी = सम्राट | चित्र = Santanu and Ganga.JPG | चित्र_शीर्षक = सम्राट शंतनू आणि महाराणी गंगा | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = | राज्यारोहण = सम्राट पदाभिषेक | राज्याभिषेक = | राज्यव्याप्ती = | राजधानी = [[हस्तिनापूर]] | पूर्ण_नाव = शंतनू | इतर_पदव्या = सम्राट | जन्म_दिनांक = | जन्म_स्थान = | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | पूर्वाधिकारी = राजा प्रतीप | राजपद_वारस = | राजपद_वारस_प्रकार = | उत्तराधिकारी = [[विचित्रवीर्य|सम्राट विचित्रवीर्य]] | वडील = राजा प्रतीप | आई = राणी सुनंदा | पत्नी = [[गंगा (देवी)|महाराणी गंगा]]<br>[[सत्यवती|महाराणी सत्यवती]] | पती = | संतती = [[भीष्म]] <br>[[चित्रांगद]]<br>[[विचित्रवीर्य]] | राजवंश = [[कुरु]] | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य = | राजचलन = | तळटिपा = |}} [[Image:Ravi Varma-Shantanu and Satyavati.jpg|right|thumb|250px|शंतनू व सत्यवती. [[राजा रवि वर्मा]] यांचे चित्र.]] शंतनू हा महाभारतातील [[हस्तिनापुर|हस्तिनापूरचा]] भरतवंशी व चंद्रकुळातील राजा होता. तो राजा प्रतीपचा सर्वात लहान मुलगा व [[भीष्म]], [[चित्रांगद]] व [[विचित्रवीर्य]] यांचा पिता होता. ==शंतनू व गंगा== तरुणवयात शंतनू गंगेच्या प्रेमात पडतो व तिला लग्नाची मागणी घालतो. मात्र गंगा एका अटीवर लग्नास तयार होते. ती अट म्हणजे तिने काहीही केले तरी शंतनू तिला त्याचे कारण विचारणार नाही. शंतनू ही अट मान्य करतो व गंगेशी लग्न करतो. मात्र त्यांना पहिला मुलगा झाल्यावर लगेच गंगा नवजात बालकास नदीमध्ये टाकून देते. मात्र वचनबद्ध शंतनू तिला याचे कारण विचारू शकत नाही. अशाप्रकारे गंगा एकामागोमाग एक सात नवजात बालकांना गंगेत टाकून देते. आठव्या मुलाच्या जन्मानंतर मात्र शंतनू न रहावून तिला त्याचे कारण विचारतो. गंगा त्या शेवटच्या बालकास मारत नाही मात्र शंतनूने वचनभंग केल्यामुळे ती त्याला सोडून जाते. हा शेवटचा मुलगा देवव्रत (नंतरचा [[भीष्म]]) या नावाने महाभारतातील प्रमुख पात्राच्या रूपाने पुढे येतो. ==शंतनू व सत्यवती== देवव्रत मोठा झाल्यावर शंतनू त्याला हस्तिनापूरचा भावी राजा म्हणून घोषित करतो. एकदा शंतनू व देवव्रत शिकारीला गेले असता यमुना नदीच्या काठावर शंतनू [[सत्यवती]] या [[दाशराज]] नावाच्या कोळ्याच्या मुलीला पाहून तिच्या प्रेमात पडतो. तो दाशराजाला भेटून सत्यवतीची मागणी घालतो. परंतु 'सत्यवतीचा पुत्र हा हस्तिनापूरचा भावी राजा होणार असेल, तरच तिचा विवाह शंतनूशी होईल' अशी अट दाशराज घालतो. शंतनू ते मान्य करत नाही व तिथून परततो. मात्र देवव्रताला हे समजल्यावर तो दाशराजाला भेटून त्यांना वचन देतो की सत्यवतीचा पुत्रच हस्तिनापूरचा राजा बनेल. पण या वचनानेसुद्धा दाशराजाचे समाधान होत नाही. त्याला वाटत असते की सद्ध्या जरी देवव्रताने स्वतः राजा न होण्याचे वचन दिले असले तरी त्याच्या पुढील पिढ्या राजगादीवर आपला हक्क सांगतील. दाशराजाचे समाधान करण्यासाठी देवव्रत प्रतिज्ञा करतो की तो आजीवन ब्रह्मचारी राहील, ज्यामुळे सत्यवतीचे वंशजच हस्तिनापूरचे राजे बनतील. या भीषण प्रतिज्ञेमुळे देवव्रत पुढे भीष्म म्हणून ओळखला जाऊ लागतो. अशाप्रकारे सत्यवती व शंतनूचा विवाह होतो. व त्यांना [[चित्रांगद]] व [[विचित्रवीर्य]] ही दोन मुले होतात. मात्र आपल्यामुळेच भीष्माला ब्रह्मचर्याची प्रतिज्ञा करावी लागली या अपराधीभावनेमुळे यानंतर लवकरच शंतनूचा मृत्यू होतो. त्याच्या मृत्यूनंतर सत्यवती काही काळ भीष्माच्या मदतीने हस्तिनापूरच्या संत्तेचा सांभाळ करते व नंतर चित्रांगद हस्तिनापूरचा राजा बनतो. {{महाभारत}} [[वर्ग:महाभारतातील व्यक्तिरेखा]] [[वर्ग:कुरु कुळ]] dz7evcppsupsca5r28wu9lnd5jlnakv 0 2791 2691697 2618347 2026-06-29T13:48:41Z Aryan Bagkar 152513 /* */ 2691697 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = महाराणी सत्यवती | पदवी = महाराणी | चित्र = Ravi Varma-Shantanu and Satyavati.jpg | चित्र_शीर्षक = शंतनू व सत्यवती. [[राजा रवि वर्मा]] यांचे चित्र | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = | राज्यारोहण = सम्राज्ञी पदाभिषेक | राज्याभिषेक = | राज्यव्याप्ती = | राजधानी = [[हस्तिनापूर]] | पूर्ण_नाव = सत्यवती | इतर_पदव्या = [[महाराणी]] | जन्म_दिनांक = | जन्म_स्थान = | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | पूर्वाधिकारी = [[गंगा (देवी)|महाराणी गंगा]] | राजपद_वारस = | राजपद_वारस_प्रकार = | उत्तराधिकारी = [[अंबिका|महाराणी अंबिका]] | वडील = | आई = | पत्नी = | पती = [[शंतनू|सम्राट शंतनू]] | संतती = [[चित्रांगद]] <br>[[विचित्रवीर्य]] <br>[[वेद व्यास]] | राजवंश = [[कुरु]] | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य = | राजचलन = | तळटिपा = |}} '''सत्यवती''' हे महाभारतातील एक पात्र असून ती राजा [[शंतनू]] याची पत्नी व [[कौरव]] व [[पांडव|पांडवांची]] पणजी होती. लग्नाआधी ती निषाद<ref>{{जर्नल स्रोत|date=2019-09-01|title=सत्यवती|url=https://hi.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%B5%E0%A4%A4%E0%A5%80&oldid=4297756|journal=विकिपीडिया|language=hi}}</ref> राजा '''दुशाराज''' नावाच्या एका कोळ्याची दत्तक मुलगी असते. तिच्या शरीरास माशांचा गंध येत असे म्हणून तिला मत्स्यगंधा असे म्हणत. [[पराशर|ऋषी पराशर]] यांची स्त्रीसुखाची इच्छा पूर्ण केल्यानंतर ऋषी पराशर यांनी तिच्या शरीरास येणारा माशांचा गंध नाहीसा करतात व त्याजागी अद्वितीय असा सुंगध तिच्या शरीरास येईल, असे वरदान देतात. हा सुगंध अनेक योजने दूरपर्यंत येत असे, यामुळे तिला योजनगंधा<ref>{{जर्नल स्रोत|date=2019-09-01|title=सत्यवती|url=https://hi.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%B5%E0%A4%A4%E0%A5%80&oldid=4297756|journal=विकिपीडिया|language=hi}}</ref> असे संबोधले जाऊ लागते. शंतनूशी विवाह होण्याआधी तिला [[पराशर|ऋषी पराशर]] यांच्याकडून एक मुलगा होतो. हा मुलगा म्हणजे ऋषी [[व्यास_पाराशर|व्यास]]. त्यानंतर यमुना नदीच्या काठावर शंतनू सत्यवतीला बघून तिच्या प्रेमात पडतो. तो दाशराजाला भेटून सत्यवतीची मागणी घालतो. परंतु 'सत्यवतीचा पुत्र हा हस्तिनापूरचा भावी राजा होणार असेल, तरच तिचा विवाह शंतनूशी होईल' अशी अट दाशराज घालतो. परंतु शंतनूने त्याआधीच त्याचा जेष्ठ पुत्र [[देवव्रत]] याला भावी राजा म्हणून घोषित केले असते. त्यामुळे शंतनू ते मान्य करत नाही व तिथून परततो. मात्र देवव्रताला हे समजल्यावर तो दाशराजाला भेटून त्यांना वचन देतो की सत्यवतीचा पुत्रच हस्तिनापूरचा राजा बनेल. पण या वचनानेसुद्धा दाशराजाचे समाधान होत नाही. त्याला वाटत असते की सद्ध्या जरी देवव्रताने स्वतः राजा न होण्याचे वचन दिले असले तरी त्याच्या पुढील पिढ्या राजगादीवर आपला हक्क सांगतील. दाशराजाचे समाधान करण्यासाठी देवव्रत प्रतिज्ञा करतो की तो आजीवन ब्रह्मचारी राहील, ज्यामुळे सत्यवतीचे वंशजच हस्तिनापूरचे राजे बनतील. आजन्म ब्रह्मचारी राहिलेल्या देवव्रताला '''भीष्म''' हे नाव मिळाले. या प्रतिज्ञेनंतर सत्यवतीचा शंतनूशी विवाह होतो व तिला [[चित्रांगद]] व [[विचित्रवीर्य]] अशी दोन मुले होतात. शंतनूच्या मृत्यूनंतर ती काही काळ हस्तिनापूरचा राजकारभार पाहते. त्यानंतर चित्रांगद व त्याच्या मृत्यूनंतर विचित्रवीर्य हस्तिनापूरचा राजा बनतो. सत्यवती त्याचे लग्न [[अंबिका]] व [[अंबालिका]] या काशीराजाच्या मुलींसोबत करून देते. मात्र त्यांना मुलगा होण्याआधीच विचित्रवीर्याचा मृत्यू होतो. कुरू वंश इथेच संपू नये, यासाठी सत्यवतीच्या आज्ञेनुसार व्यासांकडून अंबा व अंबालिका व त्यांची एक दासी यांना पुत्रप्राप्ती होते. == संदर्भ यादी == <references />{{महाभारत}} [[वर्ग:महाभारतातील व्यक्तिरेखा]] [[वर्ग:कुरु कुळ]] 8gpqhp0r2w4w32w26vd9fk11p303t9v 0 2794 2691689 1930169 2026-06-29T13:09:13Z Aryan Bagkar 152513 /* */ 2691689 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट विचित्रवीर्य | पदवी = सम्राट | चित्र = | चित्र_शीर्षक = | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = | राज्यारोहण = सम्राट पदाभिषेक | राज्याभिषेक = | राज्यव्याप्ती = | राजधानी = [[हस्तिनापूर]] | पूर्ण_नाव = विचित्रवीर्य | इतर_पदव्या = सम्राट | जन्म_दिनांक = [[हस्तिनापूर]] | जन्म_स्थान = | मृत्यू_दिनांक = [[हस्तिनापुर]] | मृत्यू_स्थान = | पूर्वाधिकारी = [[शंतनु|सम्राट शांतनू]] | राजपद_वारस = [[चित्रांगद]] | राजपद_वारस_प्रकार = भाऊ | उत्तराधिकारी = [[पंडू|सम्राट पांडू]] | वडील = [[शंतनू|सम्राट शांतनू]] | आई = [[सत्यवती|राणी सत्यवती]] | पत्नी = [[अंबिका]]<br>[[अंबालिका]] | पती = | संतती = [[धृतराष्ट्र]] <br>[[पंडू|पांडू]]<br>[[विदुर]] | राजवंश = [[कुरु]] | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य = | राजचलन = | तळटिपा = |}} [[चित्र:Mahabharata Partial Family Tree.png|इवलेसे]] '''{{लेखनाव}}''' हे महाभारतातील एक पात्र आहे. तो [[हस्तिनापुर|हस्तिनापूरचा]] राजा [[शंतनू]] व [[सत्यवती]] यांचा मुलगा, [[चित्रांगद|चित्रांगदाचा]] लहान भाऊ व [[भीष्म|भीष्माचा]] सावत्र भाऊ होता. चित्रांगदाच्या मृत्यूनंतर भीष्माच्या देखरेखीखाली विचित्रवीर्याला हस्तिनापूरचा राजा बनवले गेले. भीष्माची इच्छा असते की त्याचा विवाह काशीच्या राजाच्या मुली [[अंबा]], [[अंबिका]] व [[अंबालिका]] यांच्याशी व्हावा. मात्र जुन्या वितुष्टामुळे काशीचा राजा हस्तिनापूर साम्राज्याला स्वयंवराचे आमत्रण देत नाही. तेव्हा क्रोधित होऊन भीष्म स्वयंवरात जातो व तेथील उपस्थित राजांना पराजित करून अंबा, अंबिका व अंबालिकाला घेऊन हस्तिनापूरला घेऊन येतो. मात्र अंबाने मनोमन शाल्व राजकुमाराला आपला पती मानले असल्यामुळे अंबिका व अंबालिका यांचा विवाह विचित्रवीर्यासोबत करून दिला जातो. मात्र विवाहानंतर मूल होण्याच्या आधीच क्षय रोगाने विचित्रवीर्याचा मृत्यू होतो. तेव्हा सत्यवतीच्या आज्ञेनुसार [[व्यास|व्यासांकडून]] अंबिका, अंबालिका व त्यांची एक दासी यांना अनुक्रमे [[धृतराष्ट्र]], [[पांडू]] व [[विदुर]] ही मुले होतात. अंबिका व्यासांना पाहताच त्यांची वाढलेली दाढी व रूप पाहून भीतीने डोळे मिटून घेते त्यामुळे तिचा पुत्र धृतराष्ट्र जन्मतः अंध असतो. अंबालिका व्यासांना पाहून भीतीने पांढरीफटक पडते त्यामुळे तिचा पुत्र पांडू कोड घेऊन जन्मतो. दासी मात्र धीटपणे व्यासांना सामोर गेल्याने तिचा पुत्र विदुर ज्ञानी म्हणून जन्मतो. धृतराष्ट्र जेष्ठ भाऊ असूनसुद्धा तो जन्मजात अंध असल्यामुळे पांडू हस्तिनापूरचा विचित्रवीर्यानंतरचा राजा बनतो. {{महाभारत}} [[वर्ग:महाभारतातील व्यक्तिरेखा]] [[वर्ग:कुरु कुळ]] afne02cjivtd502l0t2k009144ks9ve 0 2795 2691845 2166600 2026-06-30T11:51:55Z Aryan Bagkar 152513 /* */ 2691845 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = महाराणी अंबालिका | पदवी = महाराणी | चित्र = | चित्र_शीर्षक = | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = | राज्यारोहण = | राज्याभिषेक = | राज्यव्याप्ती = | राजधानी = [[हस्तिनापूर]] | पूर्ण_नाव = अंबालिका | इतर_पदव्या = [[महाराणी]] | जन्म_दिनांक = | जन्म_स्थान = | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | पूर्वाधिकारी = [[अंबिका|महाराणी अंबिका]] | राजपद_वारस = | राजपद_वारस_प्रकार = | उत्तराधिकारी = [[कुंती|महाराणी कुंती]] | वडील = | आई = | पत्नी = | पती = [[विचित्रवीर्य|सम्राट विचित्रवीर्य]] | संतती = [[पंडू]] | राजवंश = [[कुरु]] | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य = | राजचलन = | तळटिपा = |}} [[चित्र:Bhisma fight in Swayamvara.jpg|इवलेसे|[[अंबा]], [[अंबिका]] व अंबालिका यांचे अपहरण करताना [[भीष्म]].]] '''{{लेखनाव}}''' हे [[महाभारत]]ातील एक पात्र आहे. ती काशीच्या राजाची मुलगी आणि [[अंबिका]] व [[अंबा]] यांची बहीण असते. मुली मोठ्या झाल्यावर काशीचा राजा त्यांच्या स्वयंवराचे आयोजन करतो. हस्तिनापूरचा राजा [[विचित्रवीर्य]] याचा सावत्र भाऊ [[भीष्म]] याची इच्छा असते की त्याचा विवाह अंबा, अंबिका व अंबालिका यांच्याशी व्हावा. मात्र जुन्या वितुष्टामुळे काशीचा राजा हस्तिनापूर साम्राज्याला स्वयंवराचे आमत्रण देत नाही. तेव्हा क्रोधित होऊन भीष्म स्वयंवरात जातो व तेथील उपस्थित राजांना पराजित करून अंबा, अंबिका व अंबालिकाला घेऊन हस्तिनापूरला घेऊन येतो. मात्र अंबाने मनोमन शाल्व राजकुमाराला आपला पती मानले असल्यामुळे विचित्रवीर्याचे लग्न अंबिका व अंबालिकाशी होते. मात्र लग्नानंतर लगेचच क्षयामुळे विचित्रवीर्याचा मृत्यू होतो. कुरू वंश टिकून राहावा यासाठी पुत्रप्राप्तीसाठी, अंबालिकाची सासू ([[सत्यवती]]) अंबिका व अंबालिकाला सत्यवतीचा जेष्ठ पुत्र [[व्यास]] यांच्याकडे पाठवते. मात्र महर्षी व्यासांचे उग्र रूप पाहून अंबिका एकदम घाबरून जाते आणि आपले डोळे मिटून घेते. यामुळे तिचा मुलगा [[धृतराष्ट्र]] अंधळा जन्मेल अशी भविष्यवाणी व्यास करतात. सत्यवती अंबालिकेला व्यासांना बघितल्यावर डोळे मिटू नकोस असे सांगते. पण व्यासांना बघून तीसुद्धा घाबरते. सत्यवतीकच्या सांगण्यानुसार ती डोळे उघडे ठेवते पण भितीने पांढरी पडते. यामुळे तिचा मुलगा [[पांडु]] हा रोगीष्ट (पंडुरोगी) जन्मतो. {{महाभारत}} [[वर्ग:महाभारतातील व्यक्तिरेखा]] 3bx7uh9bbjg9leq6nogs7ofd7qs31bh 0 9273 2691769 2690914 2026-06-30T04:48:39Z Dhangar history 184421 2691769 wikitext text/x-wiki '''धनगर समाज हा १०८ कुळांनी बनलेला शेतकरी आणि पशुपालक योद्धा आणि धार्मिक परंपरा असलेला समाज आहे ''' हे लोक [[मध्य प्रदेश]], [[महाराष्ट्र]], [[कर्नाटक]], [[गोवा]], [[आंध्र प्रदेश|गुजरात,]] [[मध्य प्रदेश|मध्यप्रदेश]], [[तेलंगणा]] राज्यांत राहतात.{{संदर्भ}} == '''इतिहास''' == '''[[अहिल्यादेवी होळकर|पुण्यश्लोक अहिल्यादेवी होळकर]]''' (३१ मे, १७२५ - १३ ऑगस्ट, १७९५, राज्यकालावधी इ.स. १७६७ - इ.स. १७९५) या भारतातील, [[माळव्याच्या]] '''तत्त्वज्ञानी महाराणी''' म्हणून ओळखल्या जातात. त्यांनी नर्मदा तीरी, इंदूरच्या दक्षिणेस असलेल्या महेश्वर या ठिकाणी आपली राजधानी हलविली. मल्हाररावांनी त्यांना प्रशासकीय व सैन्याच्या कामात पारंगत केलेल होते. त्या आधाराने अहिल्यादेवींनी इ.स. १७६६ ते इ.स. १७९५, म्हणजे त्यांच्या मृत्यूपर्यंत माळव्यावर राज्य केले होते. * इंग्रजी लेखक लॉरेन्स यांनी अहिल्यादेवी होळकर, यांना भारताच्या "कॅथरीन द ग्रेट, एलिझाबेथ मार्गारेट" असे म्हणले आहे.[१] थोडक्यात अहिल्यादेवी यांची तुलना रशियाची राणी कॅथरीन द ग्रेट, इंग्लंडची राणी एलिझाबेथ तसेच डेन्मार्कची राणी मार्गारेट यांच्याशी एकत्रित केली आहे. त्याने म्हटले आहे की, ज्या वेळेस जगातील सर्वात महान स्त्रियांचा इतिहास लिहिला जाईल त्या वेळेस पुण्यश्लोक अहिल्यादेवी होळकर यांचे नाव सर्व प्रथम लिहिला जाईल.{{संदर्भयादी}}. '''गडरिया आणि धनगर फरक''' == संस्कृती == धनगर समाजातील लोक हे हातात कुऱ्हाड, पाठीवर घोंगड, हातात कड, कोल्हापुरी चप्पल वापरतात.{{संदर्भ}} '''जय मल्हार''' ''यळकोट यळकोट जय मल्हार'', '''बिरोबाच्या नावानं चांगभलं''' हे समाजाचे ब्रीदवाक्य आहे.{{संदर्भ}} धनगर समाजामध्ये हा सगळ्या धनगरांच्या देवळात ''भंडारा'' उधळला जातो.{{संदर्भ}} ही लोक धनगरी ओवी गातात व गजी नृत्य केले जाते. [[वर्ग:हिंदू धर्मामधील जाती]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील मागासवर्गीय जाती]] kk09jkgg4j35q62opn8ql5ymom5fddi 2691770 2691769 2026-06-30T04:50:15Z Dhangar history 184421 /* संस्कृती */ 2691770 wikitext text/x-wiki '''धनगर समाज हा १०८ कुळांनी बनलेला शेतकरी आणि पशुपालक योद्धा आणि धार्मिक परंपरा असलेला समाज आहे ''' हे लोक [[मध्य प्रदेश]], [[महाराष्ट्र]], [[कर्नाटक]], [[गोवा]], [[आंध्र प्रदेश|गुजरात,]] [[मध्य प्रदेश|मध्यप्रदेश]], [[तेलंगणा]] राज्यांत राहतात.{{संदर्भ}} == '''इतिहास''' == '''[[अहिल्यादेवी होळकर|पुण्यश्लोक अहिल्यादेवी होळकर]]''' (३१ मे, १७२५ - १३ ऑगस्ट, १७९५, राज्यकालावधी इ.स. १७६७ - इ.स. १७९५) या भारतातील, [[माळव्याच्या]] '''तत्त्वज्ञानी महाराणी''' म्हणून ओळखल्या जातात. त्यांनी नर्मदा तीरी, इंदूरच्या दक्षिणेस असलेल्या महेश्वर या ठिकाणी आपली राजधानी हलविली. मल्हाररावांनी त्यांना प्रशासकीय व सैन्याच्या कामात पारंगत केलेल होते. त्या आधाराने अहिल्यादेवींनी इ.स. १७६६ ते इ.स. १७९५, म्हणजे त्यांच्या मृत्यूपर्यंत माळव्यावर राज्य केले होते. * इंग्रजी लेखक लॉरेन्स यांनी अहिल्यादेवी होळकर, यांना भारताच्या "कॅथरीन द ग्रेट, एलिझाबेथ मार्गारेट" असे म्हणले आहे.[१] थोडक्यात अहिल्यादेवी यांची तुलना रशियाची राणी कॅथरीन द ग्रेट, इंग्लंडची राणी एलिझाबेथ तसेच डेन्मार्कची राणी मार्गारेट यांच्याशी एकत्रित केली आहे. त्याने म्हटले आहे की, ज्या वेळेस जगातील सर्वात महान स्त्रियांचा इतिहास लिहिला जाईल त्या वेळेस पुण्यश्लोक अहिल्यादेवी होळकर यांचे नाव सर्व प्रथम लिहिला जाईल.{{संदर्भयादी}}. '''गडरिया आणि धनगर फरक''' == संस्कृती == धनगर समाजातील लोक हे हातात कुऱ्हाड, पाठीवर घोंगड, हातात कड, कोल्हापुरी चप्पल वापरतात.{{संदर्भ}} '''जय मल्हार''' ''यळकोट यळकोट जय मल्हार'', '''बिरोबाच्या नावानं चांगभलं''' हे समाजाचे ब्रीदवाक्य आहे.{{संदर्भ}} धनगर समाजामध्ये हा सगळ्या धनगरांच्या देवळात ''भंडारा'' उधळला जातो.{{संदर्भ}} ही लोक धनगरी ओवी गातात व गजी नृत्य केले जाते. धनगर समाज हा दसऱ्याच्या दिवशी शस्त्र पूजन करतो . [[वर्ग:हिंदू धर्मामधील जाती]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील मागासवर्गीय जाती]] 1r27swjxnzls02nyj4mcog7tbvlh7iz 0 10092 2691693 2689937 2026-06-29T13:32:28Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2691693 wikitext text/x-wiki * हा लेख मुख्यत्वे Marathi Fonts बद्दल आहे. मराठी विकिपीडियावरच्या टायपींग पद्धती माहिती करून घेण्यासाठी [[विकिपीडिया:Input System]] कडे जावे. "Marathi Fonts" हा गुगल शोधयंत्रात महाराष्ट्रातील लोकांकडून सर्वाधिक शोधला जाणारा शब्द समुह आहे.या लेखात फॉण्ट (Font) या [[इंग्लिश भाषा|इंग्रजी]] शब्दाला मराठीत [[टंक]] असा प्रतिशब्द वापरला आहे. [[संगणक|संगणकपूर्व]] काळात [[टंकलेखन]] हे [[टंकलेखनयंत्र]] वापरून किंवा [[खिळे]] जुळवून केले जात असे. [[कॅरॅक्टर एनकोडिंग|कॅरॅक्टर एनकोडिंगच्या]] साहाय्याने संगणकावर टंकलेखन शक्य झाले.तरीसुद्धा सुरुवातीच्या कालावधीत [[संचालन प्रणाली|ऑपरेटिंग सिस्टिम]], [[महाजाल|इंटरनेट ब्राउजरच्या]] तांत्रिक मर्यांदांमुळे संगणकावर व इंटरनेटवर भारतीय भाषांचा उपयोग फारच मर्यादित राहिला. यातच संगणकशिक्षित भारतीय लोक मुख्यत्वे इंग्रजी भाषेचा वापर करत. तसेच भारतीय भाषासाठीच्या संगणकीय टंकांकरिता मोजावी लागणारी किंमत, वापर सुरू करण्याकरिता करावी लगणारी क्लिष्ट प्रक्रिया, दर संगणकीय टंकासोबत बदलणारे कळपाटाचे आराखडे यामुळे पण भारतीय भाषांच्या संगणकीय टंकांचा वापर कमी राहिला आहे.[http://meta.wikimedia.org/wiki/Promoting_the_Indian_languages_projects#Marathi] व्यापारी तत्त्वावर मॉड्युलर सिस्टिम, सिडॅक, आयट्रांस आणि इतर छोट्या मोठ्या आस्थापनांनी संगणकीय टंक भारतीय भाषांत उपलब्ध करून दिले. काही संकेतस्थळांनी टंक प्रत्येक वेळी डाउनलोड करण्याच्याऐवजी आपोआप डाउनलोड होणारे डायनॅमिक संगणकीय टंक व भारतीय भाषात [[ईमेल]], [[चॅट]] सुविधा पुरवण्यास सुरुवात केली. पण बहुसंख्य सामान्य माणसांच्या दृष्टीने संगणकावरील भारतीय भाषांतील टंक संगणकावर सुलभ पद्धतीने आणि कुठल्याही कार्यक्रमात वापरता येतील असे नव्हते. खरी क्रांती [[संचालन प्रणाली|Windows 98]] ही ऑपरेटिंग सिस्टिम मागे पडून व वाढत्या आधुनिक [[युनिकोड]] पद्धतीच्या विनामूल्य टंकांमुळे, काही [[मुक्त तंत्रांश]], [[युनिकोड]] वापरता येतील अशी संकेतस्थळे इत्यादींमुळे नजरेच्या टप्प्यात आली आहे. अजूनसुद्धा बहुसंख्य भारतीयांना त्यांच्या स्वतःच्या भाषेतील [[टंक]] वापरण्याकरिता किमान काही तांत्रिक संज्ञा माहित असणे श्रेयस्कर ठरते. ==Font व्याख्या आणि विषयाची व्याप्ती== <!--Scope Devanagari Marathi Font--> [[चित्र:विकि.jpg|thumb|मराठीतील काही टंक नमुने]] * वस्तुतः सर्व अक्षरचिन्हे उपलब्ध असलेल्या एकाच वळणाच्या एकाच आकाराच्या [[टंक|टंक समूहास]] [[टंक|Font]][http://en.wikipedia.org/wiki/Core_fonts_for_the_Web] असे म्हणता येईल. यास [[हिंदी भाषा|हिंदी भाषेत]] 'अक्षरमाला'असाही शब्द प्रचलित होत आहे. [[इंग्लिश भाषा|इंग्लिश भाषेत]] Times New Roman, Arial सारखे [[टंक|Font]] संगणकावर मुळातच असतात. टंकलेखनापूर्वी ते फक्‍त निवडावे लागतात. बहुसंख्य [[इंग्लिश भाषा|इंग्लिश भाषेत]] [[टंक|Font]] उतरवून घ्यावे लागत नाहीतना त्यांच्या वापरासाठी मुद्रणाधिकाराचा प्रश्न येतो. भारतीय भाषांमध्येसुद्धा आता पुरेसे मोफत [[टंक]] internet वर उपलब्ध हो‍ऊ लागले आहेत. आपल्या संगणकावरील ओपरेटिंग सिस्टिम व ब्राउजर कोणता ते पाहून त्यानुसार योग्य [[टंक]] [[संगणक|संगणकावर]] download करून घ्यावा. बऱ्याचदा फक्त टंक बसवून पुरत नाही. *काही भारतीय [[टंक]] लिहिण्या/संपादण्याकरिता विशिष्ट पटलाची (Editor)आवश्यकता असू शकते. *विशिष्ट Keyboard layout पण लागू शकतो. *या विशिष्ट पटलावर टंकलेखन/संपादन केल्यावर उपलब्ध पटलांवर किंवा प्रणालींमध्ये Copy Paste करण्यापूर्वी विशिष्ट रूपांतरण पद्धतीची गरज पडू शकते. त्यामुळे भारतीय भाषांचे संगणक टंक फक्‍त टंकच नव्हे तर संबधित टंकाकरिता लागणाऱ्या Editor, Keyboard layout, रूपांतरण पद्धती(Transliteration)आणि Help Pages संच स्वरूपात उपलब्ध होणे सोईस्कर ठरते. त्यामुळे भारतीय भाषेतील संगणक टंक हा विषय अधिक व्यापक पातळीवर अभ्यासावा लागतो. ==भारतीय संगणक टंकांचे प्राथमिक प्रकार== *(हा विभाग व्यवस्थित लिहिण्यास मदत करा) ढोबळमानाने प्राथमिक स्तरावर मर्यादित उपयोगाचे टंक,वेबपेजवर न उपयोगात आणता येणारे टंक, वेबपेजवर वापरताना Download करावे लागणारे टंक, वेबपेज वरून आपोआप Download होणारे टंक (Dynamic Fonts), platform-independent युनिकोड टंक इत्यादी आहेत. काही विकत घेण्याचे संगणक टंक संबधित आस्थापनांच्या मुद्रण अधिकारांमुळे फक्त वाचण्याकरिता वापरता येतात. तसेच संगणक टंकासाठी की बोर्ड लेआउट आणि त्याची वापरण्याची पद्धत वेगळी असू शकते. ==तांत्रिक संज्ञा== {{Typewin98}} {{विस्तार}} *(ह्या विभागाचे विस्तारीकरण करा) ===आपण वापरत असलेल्या संगणकावर कोणती ऑपरेटिंग सिस्टिम कार्यरत आहे हे कसे पहावे ?=== :तुमच्या संगणकावर "My Computer" लिहिलेला आयकॉन शोधा व त्यावर माऊसने उजवीकडच्या बटनाने टिचकी मारा. तेथे Properties वर माऊसवर डावीकडे टिचकी मारा,'system' या शीर्षकाखाली तुमच्या संगणकाच्या ऑपरेटिंग सिस्टिमचे नाव आढळेल. :How can I tell what operating system I am using? :At your desktop: **Right click on "My Computer" **Left Click on Properties **Your operating system will be listed under the System heading :तुमच्या संगणकावर जर लिनक्स वर आधारीत ऑपरेटिंग सिस्टिम असेल तर तुम्हाला Fontची ( टंकाची ) अडचण येणार नाही कारण लिनक्समध्ये युनिकोड टंक पहिल्यापासूनच असतात. : [[लिनक्स]]वर आधारीत कोणती ऑपरेटिंग सिस्टिम तुम्ही वापरत आहात हे पाहण्यासाठी Terminal ( टर्मिनल ) मध्ये " uname --all " असे लिहा . ===संगणकावरिल संगणक टंक folder कसे उघडावे?=== **संगणक टंक कसे install करावेत ? :विंडोजमध्ये डबल क्लिक करून फाँट फाइल पहाता येतात. तुमच्या विंडोज फोल्डरमधील फाँट्स उपधारिकेत ( subfolder ) कोणत्याही फाँट फाइलला डबल क्लिक करून दिलेल्या फाँट्ची अक्षरचिन्हे आणि आकार बघता येतो. तुम्ही तुमच्या कॉम्प्यूटरवर इन्स्टॉल केलेला प्रत्येक फाँट पेज प्रिंट करून घेऊन फाँट्सचा पोर्ट्फोलीओ बनवू शकता. विंडोजमध्ये "फाँट्स ॲड" करण्याकरिता फाँट फाइल्स (संचिका) तुमच्या फाँट सबडिरेक्टरीत फक्त कॉपी पेस्ट करा.( सर्वसाधारणता फाँट् फाइल्सना .ttf व .otf एक्सटेंशन असते.) [[चित्र:Fonts.gif|विंडोजमधील फाँट्स डिरेक्टरीचे उदाहरण]] :साधारणतः फाँट्स पण संच (फॅमिली) स्वरूपात येतात, समान वळणाच्या फॉण्टच्या गटाला साधारणतः सारखेच नाव असते. ट्रू टाईप फाँट्सना .ttf extensions असतात ती असंख्य आकारात तयार करता येतात. :[[लिनक्स]] मध्ये टंक स्थापण (install) करण्यासाठी .ttf / .otf याप्रकारच्या संचिका उघडा आणि " install font " / " टंक स्थापा " या बटणावर क्लिक करा. :तुमच्या संगणकाचा वेग टंकाच्या अति सख्येमुळे कमी होऊ नये म्हणून, तसेच नवे टंक यशस्वी रित्या इनस्टॉल होण्यात अडचणी येऊ नयेत महणून फाँट डिरेक्टरी/सबडिरेक्टरीचा आकार मर्यादित ठेवणे चांगले. तुमच्या संगणकाच्या हार्डडिस्कवर इतरत्र स्वतंत्र विस्तृत फाँट डिरेक्टरी/सबडिरेक्टरी ठेवावी व आवश्यकतेनुसार मुख्य फाँट डिरेक्टरीत फाँट कॉपी करावेत आणि नंतर गरज संपली की काढून टाकावेत. :[http://www.windweaver.com/w95man2d.htm] :[http://www.computerhope.com/issues/ch000563.htm] :संगणक वापरणाऱ्याला गरजेनुसार कधीकधी दुसरे वेगळ्या ढंगाचे टंक लागतात. बऱ्यादा संगणक प्रणाली त्यांच्या सोईनुसार योग्य ते टंक आपोआप इंन्स्टॉल करत असतात. मॅन्युअली टंक बसवण्याची पद्धत:- [[विंडोज ९५/९८/आणि एनटी साठी]]. १) स्टार्टवर टिचकी मारा तिथून सेटिंग्ज, नंतर कंट्रोल पॅनेल मध्ये जा. २) नंतर फाँट चित्रावर टिचकीरून तो फोल्डर उघडा. ३) या फाँट्स फोल्डरमध्ये तुम्ही सर्व नवे जुने इन्स्टॉल केलेले टंक आहेत. नवा फाँट इन्स्टॉल करण्याकरिता फाँट फोल्डरच्या फाइल मेन्यूत जा आणि इन्स्टॉल न्यू फाँट्स हा पर्याय निवडा. ४)इन्स्टॉल करावयाचे फाँट्स इतर पर्यायी डिरेक्टरीतून निवडा व ओके म्हणा. * जर तुमच्या फाइल मेन्यूमध्ये '''इन्स्टॉल न्यू फाँट्स हा पर्याय''' उपलब्ध नसेल तर (संगणकशास्त्राचा परिचय नसलेल्यांनी योग्य तांत्रिक मारगदर्शनाखाली ) फाँट डिरेक्टरी व्यवस्थित 'ऍट्रिब्यूट' केलेली नसण्याची शक्यता गृहीत धरून खालील मार्गदर्शक सूचनांचा वापर करून पहावा. पहिला पर्याय अ) तुमचा संगणक स्टार्ट/शटडाऊन/रिस्टार्ट येथे जाऊन MS-DOS पर्यायात चालू करा.Windows ME वापरणाऱ्यांना bootable floppy diskette मधून संगणक बूट करावा लागेल. C:\> येथे खालील आज्ञावली मांडावी. cd\windows <एंटरकळ टिचकवा>. attrib -r -a -s -h fonts <एंटरकळ टिचकवा>. attrib +s fonts <एंटरकळ टिचकवा>. CTRL + ALT + DEL टिचकवा व संगणक पुन्हा रिस्टार्ट करा. '''किंवा हा पर्याय करून पहा''' ब) रिपेअर टॅब Tweak UIमध्ये उघडा आणि repair the fonts folder हा पर्याय निवडा. *''' इतर मायक्रोसॉफ्ट वापरकर्त्यांनी '''([http://www.microsoft.com/typography/TrueTypeInstallXP.mspx XP]) १) स्टार्टवर टिचकी मारा तिथून सेटिंग्ज, नंतर कंट्रोल पॅनेल मध्ये जा. २) नंतर फाँट चित्रावर टिचकी/दुहेरी टिचकी मारून तो फोल्डर उघडा. ३) या फाँट्स फोल्डरमध्ये तुमचे सर्व नवे जुने टंक आहेत. नवा फाँट इन्स्टॉल करण्याकरिता फाँट फोल्डरच्या फाइल मेन्यूत जा आणि इन्स्टॉल न्यू फाँट्स हा पर्याय निवडा. ४) इन्स्टॉल करावयाचे असलेले फाँट्स इतर पर्यायी डिरेक्टरीतून निवडा व ओके म्हणा. ===संगणक टंकची जुनी आवृत्ती असेल तर कशी uninstall करावी व केव्हा आणि का ?=== :[http://www.kayskreations.net/fonts/fontinfo.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070118013258/http://www.kayskreations.net/fonts/fontinfo.html |date=2007-01-18 }} ===[[मायक्रोसॉफ्ट ऑफिस|मायक्रोसॉफ्ट ऑफिसच्या]] [[वर्ड]], [[एक्सेल]] आणि इतर संगणक प्रणालीत संगणक टंक कसे निवडावेत?=== ==की बोर्ड लेआउट म्हणजे काय?== :(1) The specification of the physical arrangement of keys on a keyboard and the characters produced when those keys are pressed. :(2) The keyboard layout resource. :Most computers use a keyboard based on the traditional QWERTY typewriter-like keyboard. In the IBM PC and DOS computers, the most common keyboard currently used has 101 keys, with 12 function keys arranged over the top of all the other keys. :Computers and other typing devices offer many different keyboard layouts, for people to be able to input data in different languages. The standard English keyboard layout is known as QWERTY. Various alternatives to the QWERTY layout have been suggested, many claiming advantages such as higher typing speeds. The most famous alternative is the Dvorak Simplified Keyboard. [[:en:Keyboard layout|Keyboard_layout]] **की बोर्ड लेआउट प्रकार १ **की बोर्ड लेआउट प्रकार २ *इंटरनेट ब्राउजर म्हणजे काय? :[http://www.google.co.in/search?hl=en&q=define%3AInternet+browser&meta=] :[http://pcworld.about.com/magazine/2108p055id111104.htm]{{मृत दुवा}} [http://wayback.archive.org/web/20050918055530/http://pcworld.about.com/magazine/2108p055id111104.htm विदागारातील आवृत्ती] ===इंटरनेट ब्राउजर कोणता आहे हे कसे पहावे?=== इंटरनेट ब्राउजर कोणता आहे हे पहाण्यासाठी मेनु बार वरील मदत (Help) वर टिचकी (click) द्या. त्यात तुम्हाला अबाउट (About) मध्ये ब्राउजरचा प्रकार मिळेल. ===मराठी भाषेत आणि देवनागरी लिपीत वाचता येऊ शकणारी संकेत स्थळे कोणती?=== :[[मराठी संकेतस्थळे]] ===फाँट डाउन लोड करून नंतर वाचणे म्हणजे काय ? ते कसे करावे?=== [https://web.archive.org/web/20121209074849/http://www.andhraprabha.com/fonts/help.asp] ===डायनॅमिक फाँट [[टंक]] म्हणजे काय?=== ===[[युनिकोड]] compatible फाँट [[टंक]] म्हणजे काय?=== संगणकाच्या निर्मितीपासून ते अगदी अलीकडे पर्यंत त्याचा वापर प्रामुख्याने इंग्रजी या भाषेत व रोमन लिपीत होत असे. युनिकोड हे प्रमाण जगातील मुख्य भाषांना संगणकावर स्थान मिळवून देण्याकरिता बनवण्यात आले . ह्यापूर्वी असलेले सर्व संगणक ASCII ह्या एकमेव प्रमाणानुसार काम करीत असत. वाढत्या उद्योगीकरणामुळे आणि इतर स्थानिक भाषिक ग्राहकोन्मुख होण्याकरता सोफ्ट्वेअर उत्पादक आपल्या उत्पादनात देखील युनिकोड ह्या मानाकाला आधार देण्याचा विचार करत आहेत. ASCII मानकात जास्तीत जास्त २५६ अक्षरांना स्थान देता येऊ शकत होते. युनिकोड मध्ये जगातील असंख्य भाषा व त्यांची मुळाक्षरे ह्यांची संख्या अगडबंब असल्याने आत्ताच्या वेळेनुसार १७ गुणिले ६५५३५ इतक्या अक्षरांना (काही विशिष्ठ चिह्ने आणि नियंत्रक अक्षरे वगळता) समाविष्ट करता येऊ शकते. म्हणूनच कोणताही एखादा 'युनिकोड' आधारित टंक, सगळ्या भाषांना अंतर्भूत करू शकत नाही. युनिकोड आधारित टंकात १ किंवा त्याहून जास्त भाषांची अक्षरे समाविष्ट असतात. मराठी भाषा प्रमाणभूत पद्धतीत दिसण्यासाठी 'देवनागरी' युनिकोड क्रमांकाची अक्षरे असणारा टंक आपल्या संगणकात असणे ही मुलभूत गरजांपैकी १ प्राथमिक गरज आहे. Microsoftच्या Windows XP वा त्यापुढील आवृत्या मध्ये 'मंगल' हा अतिशय परिश्रम पूर्वक बनवलेला देवनागरी अक्षरे युनिकोड प्रमाणानुसार आहे. जवळ जवळ आघाडीच्या सर्व वेब साईट ज्यात युनिकोड देवनागरी वापरले आहे त्या मंगल ह्या टंकत पहावयास मिळतात. मंगल हा टंकला देवनागरी 'System' टंक असेही म्हणता येईल. ===[[युनिकोड]] [[UTF8]] काय आहे तेथे कसे जावे?=== :[http://www.akshargram.com/sarvagya/index.php/Can_not_See_Hindi Can_not_See_Marathi] ===इंटरनेट ब्राउजर [[युनिकोड]] compatible फाँट [[टंक]] कसे पहावे, कसे कार्यवाहीत आणावे?=== [http://www.maayboli.com/cgi-bin/hitguj/show.cgi?tpc=1&post=715374#POST715374] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927072225/http://www.maayboli.com/cgi-bin/hitguj/show.cgi?tpc=1&post=715374#POST715374 |date=2007-09-27 }} ===[[आंतरजाल न्याहाळक|इंटरनेट ब्राउजर]]चे [[encoding]] म्हणजे काय तिथे कसे जावे?=== :[[कॅरॅक्टर एनकोडिंग]] ===इंटरनेटवर भारतीय भाषेतील युनिकोड संगणक टंक वापरून कसे लिहावे?=== :[[:hi:विकिपीडिया:Setting up your browser for Indic scripts]] ==देवनागरी संगणक प्रणाली Font Downloads== === आग ऑपरेटिंग सिस्टिममध्ये मराठी === भारतीय '''[[आग|आग ऑपरेटिंग सिस्टिम]]'''मध्ये मराठीतून लिहण्यासाठी ScrLk हे कि-बोर्डवरील एक बटण दाबावे आणि लिखाणास सुरुवात करावी. [[आग|आग ऑपरेटिंग सिस्टिम]] मध्ये मराठी लिखाण करण्यासाठी कोणतेही सॉफ्टवेर स्थापण करण्याची गरज नाही. ===बराहा=== *[http://www.baraha.com/download/baraha70.exe baraha] Recommended as most user-friendly by yahoo group [http://groups.yahoo.com/group/deonagari/ Deonagari] [[बरहा|बराहा]] ही भारतीय भाषांत सहजतः लेख लिहीण्याकरिता बनवलेली सोपी संगणक लेखन प्रणाली आहे. ही संगणक लेखन प्रणाली भारतीय भाषेतील शब्दांवर विविध प्रकारच्या प्रक्रिया सुलभतेने करते. त्यामुळे संगणकावरील विविध कामे, जसे की विविध दस्तावेज (वर्ड उपयोजन),आंतरजाल आणि वेब पत्रांवर लिहीणे, इ मेल लिहिणे, संगणका वरील कार्यालयीन कामे आपण आपल्या स्वतःच्या मातृभाषेत करू शकतो.[http://www.baraha.com/download/baraha70.exe बराहा] युनिकोडला सपोर्ट करते.अधिक माहिती साठी [[बरहामध्ये मराठी कसे टाइप करावे|बराहा मध्ये मराठी कसे टाइप करावे]] हा लेख वाचावा **बराहा डायरेक्ट [http://marathiblogs.net/node/2792] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060708155307/http://marathiblogs.net/node/2792 |date=2006-07-08 }} युनिकोड तंत्रज्ञानामुळे आणि बराहा (रोमन मराठी) मधे लिहिलेला मचकूर लगेच मराठीत रूपांतरीत होतो ज्याने करून मराठीत लिहिणे सहज शक्य होते. सर्व प्रथम बराहा प्रणाली हस्तगत/उपयोग्य करावी लागेल. त्या नंतर 'बराहा direct' नावाची प्रणाली सुरू करावी लागेल. प्रणाली सुरू झाली की त्यात खालील प्रमाणे तयाऱ्या कराव्यात: Indian Language - Hindi-Marathi Activation Keyboard वरील F11किंवा F12 इंग्लिश किंवा मराठी हवे ते एका नंतर एक लिहीता येते. Output Format -आंतर्जाल/वेबपत्रावर लिहीण्याकरिता युनिकोड . ***बाकीच्या संपादकांकरिता (Word, Notepad, etc) ANSI निवडा.संबधीत संपादकांमध्येपण बराहा देवनागरी Font निवडा. ===Itranslator=== *[http://www.omkarananda-ashram.org/Sanskrit/Itranslt.html Itranslator] *[http://www.sanskritweb.net/itrans/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150310120909/http://www.sanskritweb.net/itrans/ |date=2015-03-10 }} *Itranslator हा संगणक टंक [[#Itrans]] पेक्षा वेगळा आहे. ===सरस्वती=== सरस्वती IME या देवनागरी टायपिंग प्रणाली साठीचा सपोर्ट विकसकाने बंद केल्याचे त्यांच्या वेबसाईटवर लिहिले आहे. * त्याच्या जुन्या स्वरूपात [http://sarasvati.sourceforge.net/ सरस्वती IME] युनिकोड प्रणाली या दुव्यावर उपलब्ध असण्याची शक्यता आहे. ===युडिट=== *[http://www.yudit.org/ युडिट युनिकोड प्रणाली] ===विन्डोज एक्सपी मधील भारतीय भाषांसाठीची उप-प्रणाली=== * ममममम **[http://login.live.com/login.srf?lc=1033&id=42705&ru=http://www.bhashaindia.com/passport/register.aspx?Refid=http://www.bhashaindia.com/downloadsV2/Category.aspx&tw=14400&fs=1&kv=2&ct=1156525781&ems=1&ver=2.1.6000.1&rn=WQJ*!nna&tpf=83023a1f19aa8bc91177b195cc62ae5b Marathi IME] ====मंगल टंक==== मंगल फाँट मराठीतीलच नव्हे तर भारतातला पहिला ओपन सोर्स फाँट आहे.हा ' मंगल फाँट '[[रघुनाथ कृ. जोशी|प्रा.र.कृ.जोशी]] यांच्या नेतृत्वाखाली भारत सरकारच्या सी डॅक (सेंटर फॉर डेवलपमेंट ऑफ अडवान्स कॉम्प्युटिंग) या संस्थेत तयार झाला आणि मायक्रोसॉफ्टने तो विंडोज २००० साठी स्वीकारला. मंगला हे रकृंच्या पत्नीचे नाव. यावरून या फाँटला मंगल असे नाव देण्यात आले. मंगल (आवृत्ती १.२०) हा [[युनिकोड]] आधारित [[ओपन टाईप]] [[देवनागरी]] फाँट "[[ट्रू टाईप]] आऊटलाइन" सह विंडोज Windows XP, Windows XP SP2 प्रणालींसोबत पुरवला जातो.[[रघुनाथ कृ .जोशी|प्रा.रघुनाथ कृ .जोशी]] यांनी बनवलेली फाँट आवृत्ती मायक्रोसॊफ्ट कॉर्पोरेशन तिच्या विंडोज संगणक प्रणालीसोबत वितरीत करते. मंगल फाँटमध्ये ६७५ ग्लिफ्स आहेत.[http://www.microsoft.com/typography/fonts/font.aspx?FID=243&FNAME=Mangal&FVER=1.20] अर्थात फाँटचा उपयोग तुम्ही तो इन्स्टॉल केला आहे का यावर अवलंबून आहे. ===='''मंगलचा इतिहास'''==== आज ऑर्कुटवर, जी-मेलवर मराठीत लिहिता येते, नेटवर मराठी ब्लॉग आणि साइट्स खो-याने झालेत, एवढंच नाही तर कॉम्प्युटरवर मराठी लिहिण्यासाठी ऑनलाइन मराठी वर्ड प्रोसेसरही सज्ज झालेत. या सा-या मराठी ई-लेखनात जो फाँट सर्वाधिक वापरला जातो तो मंगल फाँट मराठीतीलच नव्हे तर भारतातला पहिला ओपन सोर्स फाँट आहे. आता मायक्रॉसॉफ्टनेही हा फाँट स्वीकारला असून त्याचे निर्माते प्रा. र. कृ. जोशी हे आहेत ही बाब अनेकांना माहित नसते. युनिकोडवर आधारित हा ' मंगल ' फाँट वापरून आज शेकडो मराठी पाने कॉम्प्युटरवर रोज तयार होतात. हा ' मंगल फाँट ' प्रा . र. कृ . जोशी यांच्या नेतृत्वाखाली भारत सरकारच्या सी डॅक (सेंटर फॉर डेवलपमेंट ऑफ अडवान्स कॉम्प्युटिंग) या संस्थेत तयार झाला आणि मायक्रोसॉफ्टने तो विंडोज २००० साठी स्वीकारला. या आधी मराठीत ज्या साइट्स होत्या त्यासाठी फाँट डाउनलोड करावा लागत असे. नंतर डाउनलोड न करता साइट दिसेल असे डायनॅमिक फाँट वापरले जाऊ लागले. पण मायक्रोसॉफ्टने विंडोज २००० लाँच केले आणि मराठीचा ई-व्यवहार पूर्णपणे बदलून गेला. युनिकोडच्या या नव्या तंत्रज्ञानामुळे वेगवेगळे की-बोर्ड आणि वेगवेगळं एन्कोडिंग यापासून मराठीसह भारतीय भाषांना मुक्ती मिळण्यास सुरुवात झाली. एकंदरीत भारतीय भाषांचा प्रवास काँम्प्युटरवर तरी प्रमाणीकरणाच्या दिशेने सुरू झाला.एकविसाव्या शतकात भारतीय भाषा टिकवायच्या असतील तर त्या काँम्प्युटरमध्ये वापरता यायला हव्यात हा रकृंचा आग्रह होता. यासाठी त्यांनी स्वत : काँम्प्युटरचे तंत्रज्ञान आत्मसात करून फाँटनिर्मितीस सुरुवात केली. स्वतः प्रत्येक अक्षरावर मेहनत घेऊन मराठीतील क्ष, ज्ञ, श्र यापासून ते द्य, द्व अशा जोडाक्षरांना या फाँटद्वारे नीट मांडता येईल याची काळजी घेतली. आजही या फाँटमधून मराठी, हिंदी, संस्कृत, नेपाळी आदी देवनागरी लिपीतले सर्वाधिक व्यवहार चालतात. 'मंगला' हे रकृंच्या पत्नीचे नाव. यावरून या फाँटला मंगल असे नाव देण्यात आले. मायक्रॉसॉफ्टने हा फाँट स्वीकारतानाही हेच नाव कायम ठेवले. आज विंडोजमध्ये होणारे जवळपास सर्वच देवनागरी व्यवहार मंगलमधून होतात. पण ती मंगल कोण आणि या फाँटमागे असणारे र. कृ. जोशी हे नाव आपण कायमच विसरून जातो. आज आपण मराठीत लिहू शकतो या मागे रकृंनी घेतलेले अपार कष्ट आहेत. म्हणून मराठीचा हा डिजिटल प्रवास समृद्धीच्या दिशेने जात असताना त्याच्या पायाचा दगड घालणा-या रकृंना विसरता येणार नाही. [http://maharashtratimes.indiatimes.com/articleshow/2786346.cms संदर्भ:'मंगल'च्या जन्माची गोष्ट-म.टा.]{{मृत दुवा|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ====मायक्रोसॉफ्ट एक्सपी सोबत पुरवल्या जाणाऱ्या इतर टंकाची यादी ==== [http://www.microsoft.com/typography/fonts/product.aspx?PID=135 या] बाह्यदुव्यावर आहे.[http://www.microsoft.com/typography/fonts/default.aspx या बाह्यदुव्यावर] तुम्हाला मायक्रोसॉफ्टच्या विविध प्रणालीत पुरवल्या जाणाऱ्या सर्व फाँटची यादी उपलब्ध आहे. त्यापैकी आंतरजालाकरिता खाली दिलेले फाँट मायक्रोसॉफ्टचा गाभा आहेत.[http://www.microsoft.com/typography/fonts/default.aspx].मायक्रोसॉफ्ट नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न [http://www.microsoft.com/typography/FontSearchFAQ.mspx या दुव्यावर] हाताळते. *अँडेल मोनो (आधी Monotype.com) *एरियल *एरियल ब्लॅक *कॅलिब्री *कॉमिक सॅन्स एमएस *कुरियर न्यू *जॉर्जिया *इंपॅक्ट *सेगोए प्रिंट *सेगोए स्क्रिप्ट *सेगोए युआय *टाईम्स न्यू रोमन *ट्रेब्युचेट *व्हेरडाना *वेबडिंग्स ===बरह=== बरह ह्या सॉफ्टवेरमध्ये जवळजवळ सर्वच भारतीय भाषांमधे टाईप करता येते. ते [http://www.baraha.com बरहा.कॉम] येथून उतरवून घेता येईल. ===थंडरबर्ड=== *'[http://www.mozilla.org/products/thunderbird/ थंडरबर्ड]' हे ईमेल सॉफ्टवेर मराठीतून ईमेल पाठवण्यासाठी तसेच आलेले मराठी ईमेल वाचण्यासाठी उपयुक्त आहे. हे सॉफ्टवेर [http://www.mozilla.org मोझिला.ऑर्ग] ह्या संकेतस्थळावरून डाऊनलोड करता येईल. ===वॉशिंग्टन विद्यापीठ कळपाट=== *[http://depts.washington.edu/ebmp/software.html वॉशिंग्टन विद्यापीठाकडून] देवनागरीसाठी कळपाटाच्या (कीबोर्ड) जुळणीचे (मॅपिंग) सॉफ्टवेर उपलब्ध आहे. ह्या जुळणीचा उपयोग करून वर्डपॅड किंवा तत्सम युनिकोडमध्ये शब्दरचना करू शकणाऱ्या सॉफ्टवेरमध्ये रचलेला मजकूर आपण विकिपीडियामध्ये कॉपी - पेस्ट करू शकता. ===तख़्ती=== *देवनागरी लिपीत लिहिण्यासाठी [https://web.archive.org/web/20020813195109/http://www.geocities.com/hanu_man_ji/ तख़्ती] या सॉफ्टवेरचाही उपयोग करता येतो. ===सुशा शिवाजी=== *[https://web.archive.org/web/19990202204132/http://www.geocities.com/SiliconValley/Lab/9988/ भारत भाषा] *[http://f1.grp.yahoofs.com/v1/IIPMRGj7cuqQrz-svp6FBo9RoNr3tUW9DBEQz-jivlzEVNuwJ2aQvcbbjm5NxyLPIT-IiPLDojJtMegIo9Tj/shivaji01.ttf शिवाजी०१]{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ===आइसिस=== *[http://bangla.name/isis/ आइसिस] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060803102114/http://www.bangla.name/isis/ |date=2006-08-03 }} युनिकोड compatible. ===चंदास आणि उत्‍तरा=== *(या विभागाचे भाषांतर करा) *[http://chandas.cakram.org/ चंदास आणि उत्‍तरा] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060718004354/http://chandas.cakram.org/ |date=2006-07-18 }} चंदास टंक, उत्तरा टंक, चंदास देवनागरी IME, चंदास व्होल्ट प्रोजेक्ट, उत्तरा व्होल्ट प्रोजेक्ट ह्यांचा उगम झाला असा- [http://www.gnu.org/copyleft/gpl.html GNU General Public License] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061205032748/http://www.gnu.org/copyleft/gpl.html |date=2006-12-05 }} Chandas - Devanagari Unicode Open Type font (ttf) with the largest ligature set. The font contains 4347 glyphs: 325 half-forms, 960 half-forms context-variations, 2743 ligature signs. It is designed especially for Vedic and Classical Sanskrit but can also be used for Hindi, Nepali and other modern Indian languages. The supplied IME modifies the standard Inscript IME to allow easy input of several characters not (yet) included in the Unicode table, e.g. Vedic accents. The difference between the two fonts is that Uttara has old-style letter and digit forms. The Volt project file makes it possible to edit the OpenType features. ===Anglefire संकेतस्थळावर विविध=== *[http://www.angelfire.com/pop/top4/fonts/ आरती,शिवाजी०१,शिवाजी०२,शिवाजी०५,किरण,देव,मराठी लेखणी,मराठी सरस,मराठी शारदा,मराठी तिरकस,मराठी रौप्य,मराठी वक्र,मराठी कनक,मराठी पंकज] ===गार्गी,सेतुदेव=== *[http://www.janabhaaratii.org.in/janabhaaratii/page_gen.php?lang=en&body=/download/download_font.html जनभारती] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060819201553/http://www.janabhaaratii.org.in/janabhaaratii/page_gen.php?lang=en&body=/download/download_font.html |date=2006-08-19 }} ===हरेकृष्णा=== ===संस्कृत टंक=== *[http://sanskrit.farfromreal.com/index.php?x=vault डिस्कव्हर संस्कृत९८] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060507205151/http://sanskrit.farfromreal.com/index.php?x=vault |date=2006-05-07 }} *[http://www.krishna-das.com/ksyberspace/fonts/ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100322225627/http://www.krishna-das.com/ksyberspace/fonts/ |date=2010-03-22 }} ===[[हिंदी भाषा]] विकिपिडीयाची भलावण=== ==== [http://malayalamkeyboard.com/hindimozhi.htm हिंदी मोझी अक्षरमाला] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060615063555/http://malayalamkeyboard.com/hindimozhi.htm |date=2006-06-15 }}==== ====[http://www.aczone.com/itrans/ itrans]{{मृत दुवा}} [http://wayback.archive.org/web/20040202125527/http://www.aczone.com/itrans/ विदागारातील आवृत्ती]==== ==== [http://www.chhahari.com/unicode/ छहारी नेपाली / देवनागरी टाईपराइटर ]{{मृत दुवा|date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}==== ==== [https://web.archive.org/web/20040724065044/http://www.geocities.com/matthewblackwell/hindiEditor.html इस एडिटर]==== ===संस्कृत विकिपिडीयाची भलावण=== * [http://www.aczoom.com/itrans/ ITRANS] * [https://marathikeyboard.com/ देवनागरी टङ्‌कलेखक] ====[http://devanaagarii.net/ देवनागरी]==== ==== [http://www.aksharamala.com/download/free/ अक्षरमाला डाउनलोड (निःशुल्क)]{{मृत दुवा}} [http://wayback.archive.org/web/20050513231007/http://www.aksharamala.com/download/free/ विदागारातील आवृत्ती]==== ===अभिव्यक्‍ति हिंदी संकेत स्थळाची भलावण=== हर्ष कुमार यांचे शुषा टंक [[चित्र:Shusha keyboardplus ss thumb.jpg‎|right|thumb|300px|शुषा की बोर्ड लेआउट]] *[http://www.abhivyakti-hindi.org/abhi/shusha.ttf शुषा .टीटीएफ] *[http://www.abhivyakti-hindi.org/abhi/shus_02.ttf शुषा०२ .टीटीएफ] *[http://www.abhivyakti-hindi.org/abhi/shus_05.ttf शुषा०५.टीटीएफ] *[http://www.abhivyakti-hindi.org/abhi/hindi_shusha_fonts_dl_help.htm अधिक मदत] ==मुक्त स्रोत टंक== [http://members.tripod.com/sbiswas/IWrite32/IWrite32.html आयराइट] ==युनिकोड मध्ये टंक डाउनलोड न करता ऑनलाईन लिहिणे== अनेक मायक्रोसॉफ्ट संगणक प्रणाली (जसे विंडोज २०००, विंडोज एक्सपी, विंडोज ७ इ.) मध्ये युनिकोड टंक अंगतःच असतात. काही छोटे बदल करताच ही सुविधा वापरता येते. ==मर्यादित उपयोगाचे टंक== *फक्त संबधित वेबपेजवर अथवा ईमेल लिहिण्याकरिता वापरता येणारे Online संगणक टंक ==अधिक माहिती== [[विकिपीडिआ साहाय्य:Setup For Devanagari]] ==फक्त विकत मिळणारे संगणक टंक== *[http://www.dataflow.in/mt/ramayan1.htm देवयानी योगेश] डाटाफ्लो संकेत स्थळ DTPकरिता लागणारी सर्वांत जुनी संगणक प्रणाली आणि सर्व प्रमुख वृत्तपत्रांना टंक प्रणाली पुरवण्याचा दावा करते. **[http://www.dataflow.in/mt/vaidya1.htm देवयानी नटराज] **[http://www.dataflow.in/et/download.htm किबोर्ड लेआउट] *[http://www.lingua-uk.com/1indian.htm लिंग्वा युके] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060712225031/http://www.lingua-uk.com/1indian.htm |date=2006-07-12 }} *[http://www.softfonts.com/sugam.html सुगम ९८] येथे देवनागरिकरिता मायक्रोसॉफ्ट विंडोज९८ वर चालणारे युनिकोड टंक आहेत असे यांचे संकेतस्थळ सांगते. *[http://www.cdac.in/HTmL/gist/products/loff.asp सि डॅकचे लिप टंक] हे टंक श्रीलिपी पेक्षा नवीन आहेत. आत्तापर्यंत उपलब्ध माहितीनुसार ते युनिकोड सपोर्ट करत नाहीत. *[http://saralsof.best.vwh.net/pub_msf.htm सरल सॉफ्ट] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060926020028/http://saralsof.best.vwh.net/pub_msf.htm |date=2006-09-26 }} *[http://www.maayboli.com/tech/sapatil/ श्रीकृष्ण पाटलांचे टंक] *[http://www.high-logic.com/index.html टंक तयार करण्या करिता संगणक प्रणाली] ==संबंधीत तांत्रिक आणि पारिभाषिक शब्द== [[मराठी]] [[भाषा]] [[युनिकोड]] [http://en.wikipedia.org/wiki/Dingbat Dingbat],[http://en.wikipedia.org/wiki/Glyph Glyph],[http://en.wikipedia.org/wiki/Font_face Font face],[http://en.wikipedia.org/wiki/Mapping_of_Unicode_characters Mapping of Unicode characters] [http://en.wikipedia.org/wiki/UTF8 UTF8] [http://en.wikipedia.org/wiki/Windows_ANSI_code_page Windows ANSI code page] ==शह आणि मात== *संगणक टंक वापरताना येणाऱ्या अडचणींचे स्वरुप: **तांत्रिक संज्ञांची माहिती आणि पारिभाषिक शब्द **वापर सुरू करण्या करिता करावी लगणारी क्लिष्ट प्रक्रिया, **प्रमाणीकरणाचा अभाव: दर संगणक टंका सोबत बदलणारे किबोर्ड ले आउट्स **रूपांतरणातील मऱ्यादा **Embeded Dynamic,Unicode,Minglish **लिखित मजकुर सुबक वाचनीय स्वरूपात वेगाने मांडण्याचे काम [[टंक लेखन]] करते.हाताने लिहीलेल्या मजकुराला [[हस्त लिखित]],Type केलेल्या मजकुरास टंकलिखित आणो छापील मजकुरास मुद्रीत असे म्हणण्याचा प्रघात आहे.त्याप्रमाणेच कदाचित संगणकावर लिहीलेल्या मजकुरास संगणक लिखित असे म्हणता येईल का या बद्दलचे व संबधित पारिभाषिक शब्दांबद्दलचे आपले मत चर्चा पानावर मांडावे. *वेब पेज वरील शब्दचित्रे आणि colour loss ==हे सुद्धा पहा== *[http://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Enabling_complex_text_support_for_Indic_scripts#Unicode_Fonts भारतीय भाषांतील संगणक टंक कसे वापरावेत] *[[देवनागरी]],[[देवनागरी लिपी]],[[मराठी]],[[टंक]] *[[युनिकोड]],[[कॅरॅक्टर एनकोडिंग]], [http://en.wikipedia.org/wiki/Computer_font संगणक टंक विकिपीडिया इंग्लिश आवृत्‍ती] *[[संचालन प्रणाली|ऑपरेटिंग सिस्टिम]],[[मायक्रोसॉफ्ट विंडोज]],[[ग्नू लिनक्स]] *[[महाजाल|इंटरनेट]],[[ईमेल]],[[मुक्त सॉफ्टवेर]],[[मुक्त तंत्रांश]] ==बाह्य दुवे== *[http://www.ciil.org/ भारतीय भाषा संस्थान] *[http://www.indictrans.org/index_files/Marathi/index_mr.php इंडीक ट्रांस] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060504214549/http://www.indictrans.org/index_files/Marathi/index_mr.php |date=2006-05-04 }} *[http://www.manogat.com/search/node/%E0%A4%AB%E0%A4%BE%E0%A4%81%E0%A4%9F मनोगत टंक चर्चा] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210309130022/http://www.manogat.com/search/node/%E0%A4%AB%E0%A4%BE%E0%A4%81%E0%A4%9F |date=2021-03-09 }} *[http://www.cfar.umd.edu/~kanungo/workshop/abstracts/nabar.html शोधपत्र] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060912171240/http://www.cfar.umd.edu/~kanungo/workshop/abstracts/nabar.html |date=2006-09-12 }} *[http://www.cfar.umd.edu/~kanungo/workshop/abstracts/joshi.html शोधपत्र] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060912170947/http://www.cfar.umd.edu/~kanungo/workshop/abstracts/joshi.html |date=2006-09-12 }} *[http://www.mlasia.iitb.ac.in/docs/dynamic_text_input.pdf शोधपत्र] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060813071532/http://www.mlasia.iitb.ac.in/docs/dynamic_text_input.pdf |date=2006-08-13 }} *[http://www.microsoft.com/typography/FontSearchFAQ.mspx Finding Fonts FAQ (Microsoft)] *[http://tldp.org/HOWTO/Font-HOWTO/fontech.html Font Technologies chapter of the LDP's Font-HOWTO] *[http://www.microsoft.com/typography/AboutFontsOverview.mspx Microsoft's font guide] *[http://www.wcfonts.com/ WC Fonts: Free fonts] *[https://www.marathistylishfonts.online/ Marathi Stylish Fonts] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211007105906/https://www.marathistylishfonts.online/ |date=2021-10-07 }} [[वर्ग:विकिपीडिया साहाय्य]] [[वर्ग:विकिपीडिया संपादन]] [[वर्ग:संगणकशास्त्र]] [[वर्ग:मराठी टंकलेखन प्रणाली]] [[वर्ग:अपूर्ण लेख]] [[es:Tipo de letra]] [[it:Tipo di carattere]] [[pt:Fonte tipográfica]] s3xm8sghip7p1td8ylvi4ytljq3ohox 0 13820 2691844 2166575 2026-06-30T11:41:23Z Aryan Bagkar 152513 /* */ 2691844 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = महाराणी अंबिका | पदवी = महाराणी | चित्र = | चित्र_शीर्षक = | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = | राज्यारोहण = पट्टराणी पदाभिषेक | राज्याभिषेक = | राज्यव्याप्ती = | राजधानी = [[हस्तिनापूर]] | पूर्ण_नाव = अंबिका | इतर_पदव्या = [[महाराणी]] | जन्म_दिनांक = | जन्म_स्थान = | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | पूर्वाधिकारी = [[सत्यवती|महाराणी सत्यवती]] | राजपद_वारस = | राजपद_वारस_प्रकार = | उत्तराधिकारी = [[कुंती|महाराणी कुंती]] | वडील = | आई = | पत्नी = | पती = [[विचित्रवीर्य|सम्राट विचित्रवीर्य]] | संतती = [[धृतराष्ट्र]] | राजवंश = [[कुरु]] | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य = | राजचलन = | तळटिपा = |}} [[चित्र:Bhisma fight in Swayamvara.jpg|इवलेसे|[[अंबा]], अंबिका व [[अंबालिका]] यांचे अपहरण करताना [[भीष्म]].]] '''{{लेखनाव}}''' हे [[महाभारत]]ातील एक पात्र आहे. ती काशीच्या राजाची मुलगी आणि [[अंबा]] व [[अंबालिका]] यांची बहीण असते. मुली मोठ्या झाल्यावर काशीचा राजा त्यांच्या स्वयंवराचे आयोजन करतो. हस्तिनापूरचा राजा [[विचित्रवीर्य]] याचा सावत्र भाऊ [[भीष्म]] याची इच्छा असते की त्याचा विवाह अंबा, अंबिका व अंबालिका यांच्याशी व्हावा. मात्र जुन्या वितुष्टामुळे काशीचा राजा हस्तिनापूर साम्राज्याला स्वयंवराचे आमत्रण देत नाही. तेव्हा क्रोधित होऊन भीष्म स्वयंवरात जातो व तेथील उपस्थित राजांना पराजित करून अंबा, अंबिका व अंबालिकाला घेऊन हस्तिनापूरला घेऊन येतो. मात्र अंबाने मनोमन शाल्व राजकुमाराला आपला पती मानले असल्यामुळे विचित्रवीर्याचे लग्न अंबिका व अंबालिकाशी होते. मात्र लग्नानंतर लगेचच क्षयामुळे विचित्रवीर्याचा मृत्यू होतो. कुरू वंश टिकून राहावा यासाठी पुत्रप्राप्तीसाठी, अंबिकाची सासू ([[सत्यवती]]) अंबिकाला सत्यवतीचा जेष्ठ पुत्र [[व्यास पाराशर|व्यास]] यांच्याकडे पाठवते. मात्र महर्षी व्यासांचे उग्र रूप पाहून अंबिका एकदम घाबरून जाते आणि आपले डोळे मिटून घेते. यामुळे तिचा मुलगा [[धृतराष्ट्र]] अंधळा जन्मेल अशी भविष्यवाणी व्यास करतात. सत्यवती तिला परत एकदा व्यासांकडे जायला सांगते. मात्र यावेळेस घाबरून ती स्वतः न जाता आपल्या एका दासीला व्यासांकडे पाठविते. त्या दासीला [[विदुर]] नावाचा पुत्र नीतिनिपूण पुत्र होतो. {{महाभारत}} [[वर्ग:महाभारतातील व्यक्तिरेखा]] 9d0friwyexwowvx42ma3vnf7uqogbxn 0 20584 2691737 2691424 2026-06-29T22:18:51Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2691737 wikitext text/x-wiki {{मुखपृष्ठ सदर टीप |तारीख = १८ मार्च |वर्ष = २०२६ }} {{Infobox cricket tournament main | name = आय.सी.सी. पुरुष टी२० विश्वचषक | image = ICC Men's T20 World Cup Trophy.webp | imagesize = | caption = '''टी२० विश्वचषक''' | administrator = [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] | cricket format = [[२०-२० सामने|आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामने]] | tournament format = [[साखळी सामने]] व [[बाद फेरी]] | first = [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]] | last = [[२०२६ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२६]] | participants = २०<ref>{{cite web |title=आयसीसीकडून जागतिक कार्यक्रमांच्या विस्ताराची घोषणा|url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/2164062 |publisher=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती|आयसीसी]]|access-date=१९ एप्रिल २०२२|language=en}}</ref> | champions = {{cr|IND}} (३रे विजेतेपद) | most successful = {{cr|IND}} (३ विजेतीपदे) | most runs = {{flagicon|IND}} [[विराट कोहली]] (१,२९२)<ref name="stats3000.cricinfo.com">[http://stats.espncricinfo.com/world-t20/engine/records/batting/most_runs_career.html?id=89;type=trophy विक्रम – आयसीसी विश्व ट्वेन्टी२० – सर्वाधिक धावा] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160101123945/http://stats.espncricinfo.com/world-t20/engine/records/batting/most_runs_career.html?id=89;type=trophy |date=११ जुलै २०२४} क्रिकइन्फो</ref> | most wickets = {{flagicon|BAN}} [[शाकिब अल हसन]] (५०)<ref name="stats5000000.cricinfo.com"> [http://stats.espncricinfo.com/world-t20/engine/records/bowling/most_wickets_career.html?id=89;type=trophy विक्रम – आयसीसी विश्व ट्वेन्टी२० – कारकिर्दीतील सर्वाधिक बळी] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160101123959/http://stats.espncricinfo.com/world-t20/engine/records/bowling/most_wickets_career.html?id=89;type=trophy |date=११ जुलै २०२४}} क्रिकइन्फो</ref> }} {{Season sidebar | image = [[File:ICC_Men's_T20_World_Cup_Trophy_at_COA_-_BugWarp_(20)_(cropped).jpg|250px]] | caption = प्रतिष्ठित आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक ट्रॉफी | title = स्पर्धा | list = * [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]] * [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००९|२००९]] * [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१०|२०१०]] * [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१२|२०१२]] * [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|२०१४]] * [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१६|२०१६]] * [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१]] * [[२०२२ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२२]] * [[२०२४ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२४]] * [[२०२६ आयसीसी पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२६]] * [[२०२८ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२८]] * [[२०३० आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०३०]] }} '''[[आयसीसी]] पुरुष टी२० विश्वचषक''' (पूर्वी '''आयसीसी विश्व ट्वेन्टी२०''' म्हणून ओळखली जात असे)<ref>{{cite web |title=विश्व टी२०चे टी२० विश्वचषक असे नामकरण |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/917529 |publisher=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती |आयसीसी]] | language=en|access-date=२० एप्रिल २०२२ |date=२३ नोव्हेंबर २०१८|archive-url=https://web.archive.org/web/20181123200931/https://www.icc-cricket.com/media-releases/917529 |archive-date=२३ नोव्हेंबर २०१८ |url-status=live}}</ref> ही [[आंतरराष्ट्रीय टी२० | ट्वेंटी२० क्रिकेट]]ची आंतरराष्ट्रीय स्पर्धा आहे. क्रिकेटची प्रशासकीय संस्था, [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] (आयसीसी) द्वारे आयोजित करण्यात आलेल्या या स्पर्धेत सध्या १६ संघांचा समावेश आहे, ज्यामध्ये दिलेल्या अंतिम मुदतीनुसार क्रमवारीतील अव्वल १० संघ आणि [[आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक पात्रता|टी२० विश्वचषक पात्रता]] स्पर्धेद्वारे निवडलेल्या सहा संघांचा समावेश आहे. सदर स्पर्धा साधारणतः दर दोन वर्षांनी आयोजित केली जाते. तथापि, स्पर्धेची २०२० आवृत्ती [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक | २०२० मध्ये ऑस्ट्रेलियामध्ये होणार होती, परंतु कोविड-१९ मुळे, स्पर्धा २०२१ पर्यंत पुढे ढकलण्यात आली]] आणि यजमानपद भारताकडे सोपविण्यात आले. [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१६|२०१६]] नंतर तब्बल पाच वर्षांनी २०२१ मध्ये स्पर्धा आयोजित करण्यात आली. तथापि, [[कोव्हिड-१९ महामारीचा क्रिकेटवर झालेला परिणाम|भारतातील कोविड-१९ महामारी]]मुळे, सामने [[संयुक्त अरब अमिराती]] (युएई) आणि [[ओमान]] येथे हलविण्यात आले.<ref>{{Cite web|date=17 August 2021|title=टी२० विश्वचषक: २४ ऑक्टोबर रोजी दुबईमध्ये भारत विरुद्ध पाकिस्तान सामनारंगणार |url=https://www.thelivemirror.com/t20-world-cup-india-vs-pakistan-october-24/ | language=en|access-date=२० एप्रिल २०२२|website=द लाईव्ह मिरर| | language=en-US}}</ref> मे २०१६ मध्ये, आयसीसीने २०१८ मध्ये एक स्पर्धा आयोजित करण्याची कल्पना पुढे आणली, ज्यामध्ये दक्षिण आफ्रिका संभाव्य यजमान असणार होता.<ref name="2018SA">{{Cite web|url=http://www.espncricinfo.com/ci-icc/content/story/1019437.html |title=२०१८ मध्ये टी-२० वर्ल्डकप पुनरागमन होण्याची आयसीसीला आशा | language=en|access-date=२० एप्रिल २०२२|work=इएसपीएन क्रिकइन्फो}}</ref> परंतु [[२०१७ आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी]]च्या समारोपाच्या वेळी, आयसीसीने २०१८ आवृत्तीची कल्पना वगळली.<ref>{{cite web|title=चॅम्पियन्स ट्रॉफी २०२१ मध्ये होणार, २०१८ मध्ये टी२० विश्वचषक स्पर्धा नाही|work=हिंदुस्थान टाइम्स|author1=मुकेश भट्ट|url=http://www.hindustantimes.com/cricket/no-icc-world-t20-in-2018-india-to-host-next-champions-trophy-in-2021/story-myhab0aP2U4ZM4n0pyVuZM.html|date=१८ जून २०१७| language=en|access-date=२० एप्रिल २०२२}}</ref> २०२६ पर्यंत, दहा स्पर्धा खेळल्या गेल्या आहेत, त्यात एकूण २४ संघांनी भाग घेतला आहे आणि आतापर्यंत सहा राष्ट्रीय संघांनी टी२० विश्वचषक जिंकला आहे. [[भारत राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|भारताने]] सर्वाधिक तीन विजय मिळवले आहेत ([[२००७ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२००७]], [[२०२४ आयसीसी पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]], [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]). [[वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघ|वेस्ट इंडिज]] ([[२०१२ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२०१२]], [[२०१६ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२०१६]]) आणि [[इंग्लंड क्रिकेट संघ|इंग्लंड]] ([[२०१० आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२०१०]], [[२०२२ आयसीसी पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२२]]) यांनी दोनदा जिंकले आहेत आणि [[पाकिस्तान राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पाकिस्तान]] ([[२००९ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२००९]]), [[श्रीलंका राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|श्रीलंका]] ([[२०१४ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२०१४]]) आणि [[ऑस्ट्रेलिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|ऑस्ट्रेलिया]] ([[२०२१ आयसीसी पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१]]) यांनी प्रत्येकी एक विजेतेपद पटकावले आहे. एकूण १५ देशांनी या स्पर्धेचे आयोजन केले आहे (वेस्ट इंडिजच्या ६ बेट राष्ट्रांसह). पटकावले होते. ==इतिहास== ===पार्श्वभूमी=== २००२ मध्ये जेव्हा [[बेन्सन आणि हेजेस चषक]] संपला तेव्हा [[इंग्लंड आणि वेल्स क्रिकेट बोर्ड|ईसीबी]]ला तिची जागा भरण्यासाठी आणखी एक एकदिवसीय स्पर्धा आवश्यक होती. कमी होत चाललेली गर्दी आणि कमी होणारे प्रायोजकत्व याला प्रतिसाद म्हणून क्रिकेट अधिकारी युवा पिढीमध्ये खेळाची लोकप्रियता वाढवण्याचा विचार करत होते. खेळाच्या दीर्घ आवृत्त्यांमुळे बंद झालेल्या हजारो चाहत्यांना वेगवान, रोमांचक क्रिकेट पोहोचवण्याचा हेतू होता. ईसीबीचे मार्केटिंग मॅनेजर स्टुअर्ट रॉबर्टसन यांनी २००१ मध्ये काउंटी अध्यक्षांना प्रति डाव २० षटकांचा प्रस्ताव दिला आणि त्यांनी नवीन स्वरूप स्वीकारण्याच्या बाजूने ११-७ मते दिली.<ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/cricket/6985087.stm |title=ट्वेंटी२०ची मुळे | work=बीबीसी स्पोर्ट| language=en|access-date=२० एप्रिल २०२२}}</ref> ;देशांतर्गत स्पर्धा [[Image:2007t20.jpg|thumb|280px|बांगलादेश वि दक्षिण आफ्रिका २००७ सत्रामध्ये]] १३ जून २००३ रोजी प्रथम अधिकृत ट्वेंटी२० सामने इंग्लिश काउंटींदरम्यान [[ट्वेंटी२० ब्लास्ट]] स्पर्धेमध्ये खेळले गेले.<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/somerset-lose-to-warwickshire-but-twenty20-cup-is-a-great-success-at-taunton-129596 |title= सॉमरसेट वॉरविकशायरकडून हरले पण ट्वेन्टी२० चषक टॉंटन येथे मोठे यश आहे | work=इएसपीएन क्रिकइन्फो | language=en|access-date=२० एप्रिल २०२२}}</ref> इंग्लंडमधील ट्वेंटी-२०चा पहिला हंगाम बऱ्यापैकी यशस्वी ठरला, ज्यामध्ये [[सरे काउंटी क्रिकेट क्लब|सरे लायन्स]]ने [[वॉरविकशायर काउंटी क्रिकेट क्लब|वॉर्विकशायर बेअर्स]]चा ९ गडी राखून पराभव करून विजेतेपदावर नाव कोरले.<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/series/twenty20-cup-2003-124121/surrey-vs-warwickshire-final-304785/full-scorecard |title= सरे वि वॉरविकशायर अंतिम सामना धावफलक | work=इएसपीएन क्रिकइन्फो | language=en|access-date=२० एप्रिल २०२२}}</ref> मिडलसेक्स आणि सरे यांच्यात १५ जुलै २००४ रोजी लॉर्ड्स मैदानावरील पहिल्या ट्वेंटी२० सामन्यात २७,५०९ लोकांची गर्दी झाली होती, ही १९५३ नंतरच्या वन-डे फायनल व्यतिरिक्त कोणत्याही काऊंटी क्रिकेट सामन्यासाठी सर्वात मोठी उपस्थिती होती.<ref>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/sport/2009/may/25/usman-afzaal-surrey-middlesex-twenty20 |title=उस्मान अफझलने सरेला विजयी सुरुवात करून दिली परंतु अनुपस्थित चाहत्यांची चिंता वाढली|first=पॉल |last=विवर |newspaper=द गार्डियन |date=२५ मे २००९| language=en|access-date=२० एप्रिल २०२२}}</ref> लवकरच इतर क्रिकेट मंडळांनी ट्वेंटी२० सामने स्वीकारल्यानंतर, अनपेक्षित गर्दीची उपस्थिती, पाकिस्तानची [[फैसल बँक टी२० चषक]] आणि कॅरेबियनमधील [[स्टॅनफोर्ड २०/२०]] स्पर्धा यांसारख्या नवीन देशांतर्गत स्पर्धा आणि फॉरमॅटमधील आर्थिक प्रोत्साहन यामुळे फॉरमॅटची लोकप्रियता वाढली.{{citation needed|date=November 2021}} वेस्ट इंडीजच्या प्रादेशिक संघांनी [[स्टॅनफोर्ड २०/२०]] स्पर्धेत भाग घेतला. या कार्यक्रमाला दोषी फसवणूक करणारा [[ॲलन स्टॅनफोर्ड]]ने आर्थिक पाठबळ दिले होते, ज्याने त्याच्या मोठ्या पॉन्झी योजनेचे फळ म्हणून किमान US$२८,०००,००० निधी दिला होता.{{citation needed|date=November 2021}} ही स्पर्धा वार्षिक स्वरूपाची असेल असा मानस होता.{{citation needed|date=November 2021}} उद्घाटनाच्या सामन्यात [[गयाना क्रिकेट|गयाना]]ने [[त्रिनिदाद आणि टोबॅगो राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|त्रिनिदाद आणि टोबॅगो]]चा ५ गडी राखून पराभव करून US$१,०००,०० रक्कम बक्षीस म्हणून मिळविली.<ref>{{cite web|url=http://www.cricinfo.com/stanford/content/story/256391.html|title=स्टॅनफोर्ड २०/२० स्पर्धेचे विजेतेपद गयानाकडे|publisher=इएसपीएन क्रिकइन्फो|date=१४ ऑगस्ट २००६}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.jamaicaobserver.com/sports/html/20060208T230000-0500_98302_OBS_DATES_FOR_STANFORD_TWENTY___ANNOUNCED.asp|title=स्टॅनफोर्ड ट्वेन्टी२० स्पर्धेच्या तारखा जाहीर|work=द जमैका ऑबझर्व्हर|date=९ फेब्रुवारी २००६|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20081205185816/http://www.jamaicaobserver.com/sports/html/20060208T230000-0500_98302_OBS_DATES_FOR_STANFORD_TWENTY___ANNOUNCED.asp|archive-date=५ डिसेंबर २००८}}</ref> एक स्पिन-ऑफ स्पर्धा, [[स्टॅनफोर्ड सुपर सिरीज]], ऑक्टोबर २००८ मध्ये [[मिडलसेक्स काउंटी क्रिकेट क्लब|मिडलसेक्स]] आणि [[त्रिनिदाद आणि टोबॅगो राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|त्रिनिदाद आणि टोबॅगो]], इंग्लिश आणि कॅरिबियन ट्वेंटी-२० स्पर्धांचे संबंधित विजेते आणि वेस्ट इंडीजच्या देशांतर्गत खेळाडूंमधून स्टॅनफोर्ड सुपरस्टार्स संघ तयार करण्यात आलेला संघ; यांच्या दरम्यान खेळविण्यात आली त्रिनिदाद आणि टोबॅगोने स्पर्धा जिंकून US$२८०,०० बक्षीस रक्कम मिळवली.<ref>{{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/stanfordtwenty20/content/story/372261.html|title=स्टॅनफोर्डसाठी मिडलसेक्सचे नेतृत्व उदलकडे |publisher=इएसपीएन क्रिकइन्फो |date=३ ऑक्टोबर २००८ | language=en|access-date=२० एप्रिल २०२२}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/stanfordtwenty20/content/story/375624.html |title=रामदिनच्या नेतृत्वाखाली त्रिनिदाद आणि टोबॅगोने मोठ्या पैशाच्या वैभवाकडे|first=अँड्रू|last=मॅकग्लॅशन |publisher=इएसपीएन क्रिकइन्फो |date=२७ ऑक्टोबर २००८| language=en|access-date=२० एप्रिल २०२२}}</ref> १ नोव्हेंबर रोजी, स्टॅनफोर्ड सुपरस्टार्सने इंग्लंडशी सामना खेळला ज्यामध्ये अनेक वर्षांनंतर पाच सामन्यांपैकी पाहिला सामना असण्याची अपेक्षा होती आणि विजेत्याला प्रत्येक सामन्यात US$२०,०००,००० चे बक्षीस मिळाले.<ref>{{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/stanfordtwenty20/content/story/376602.html |title=गेल लीड्स सुपरस्टार्स टू मिलियन्स |publisher=इएसपीएन क्रिकइन्फो |first=अँड्रू|last=मॅकग्लॅशन |date=१ नोव्हेंबर २००८| language=en|access-date=२० एप्रिल २०२२}}</ref><ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/7895505.stm |title=यूएस टायकूनवर $८ अब्जपेक्षा जास्त फसवणुकीचा आरोप|work=बीबीसी न्यूझ |date=१७ फेब्रुवारी २००९ | language=en|access-date=२० एप्रिल २०२२}}</ref> ;आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० {{Main|आंतरराष्ट्रीय टी२०}} १७ फेब्रुवारी २००५ रोजी [[ऑकलंड]]मधील [[ईडन पार्क]] येथे खेळल्या गेलेल्या पुरुषांच्या संपूर्ण आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यात [[ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघ |ऑस्ट्रेलिया]]ने [[न्यू झीलंड क्रिकेट संघ|न्यू झीलंड]]चा पराभव केला. हा खेळ हलक्या-फुलक्या पद्धतीने खेळला गेला – दोन्ही बाजू १९८० च्या दशकात परिधान केलेल्या किटमध्ये दिसल्या, न्यू झीलंड संघाने परिधान केलेल्या किट ह्या [[बेज ब्रिगेड]]ची थेट प्रत होती. बेज ब्रिगेडच्या विनंतीनुसार, काही खेळाडूंनी १९८० च्या दशकात लोकप्रिय असलेल्या मिशा/दाढी आणि केसांच्या शैली देखील ठेवल्या होत्या. ऑस्ट्रेलियाने सर्वसमावेशकपणे खेळ जिंकला, आणि जसजसा परिणाम न्यू झीलंडच्या डावाच्या अखेरीस स्पष्ट झाला, खेळाडू आणि पंचांनी गोष्टी कमी गांभीर्याने घेतल्या - ग्लेन मॅकग्राने १९८१च्या दोन्ही बाजूंमधील एकदिवसीय सामन्यातील [[ट्रेव्हर चॅपल]]च्या अंडरआर्म घटनेची गंमतीने पुनरावृत्ती केली आणि पंच [[बिली बाउडेन]] यांनी त्याला प्रत्युत्तरात गंमतीने लाल कार्ड दाखवले (क्रिकेटमध्ये लाल कार्डे सामान्यतः वापरली जात नाहीत). ===उद्घाटन स्पर्धा=== [[File:T20 final 2009.jpg|thumb|[[लॉर्ड्स]]वर २००९च्या अंतिम सामन्यामध्ये [[शाहिद आफ्रिदी]]ला गोलंदाजी करताना [[लसिथ मलिंगा]].]] दर दोन वर्षांनी आयसीसी विश्वचषक ट्वेंटी-२० स्पर्धा आयोजित करण्‍याचे प्रथम ठरवण्‍यात आले होते, जर त्या वर्षी [[क्रिकेट विश्वचषक]] स्पर्धा नियोजित असेल तर ट्वेंटी-२० विश्वचषक स्पर्धा एक वर्ष आधी आयोजित केली जाईल. पहिली स्पर्धा [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७ मध्ये दक्षिण आफ्रिकेत]] झाली जिथे [[भारत क्रिकेट संघ|भारताने]] [[पाकिस्तान क्रिकेट संघ|पाकिस्तानचा]] अंतिम फेरीत पराभव केला.<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/series/8604/report/287879/india-vs-pakistan-final-icc-world-twenty20-2007-08|title=इंडिया होल्ड देअर नर्व्ह टू विन थ्रिलर|first=दिलीप|last=प्रेमचंद्रन|date=२४ सप्टेंबर २००७| language=en|access-date=२२ एप्रिल २०२२|publisher=इएसपीएन क्रिकइन्फो|}}</ref> [[केन्या क्रिकेट संघ| केन्या]] आणि [[स्कॉटलंड क्रिकेट संघ|स्कॉटलंड]] यांना [[२००७ विश्व साखळी क्रिकेट स्पर्धा विभाग १]] द्वारे पात्रता मिळवावी लागली जी [[नैरोबी]] येथे ५० षटकांची स्पर्धा होती.<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/worldcricketleague/content/story/278951.html|title=केन्या क्रश कॅनडा टू बूक फायनल प्लेस|location=नैरोबी|date=५ फेब्रुवारी २००७| language=en|access-date=२२ एप्रिल २०२२|publisher=इएसपीएन क्रिकइन्फो}}</ref> डिसेंबर २००७ मध्ये संघांची चांगली तयारी करण्यासाठी २० षटकांच्या फॉरमॅटसह पात्रता स्पर्धा आयोजित करण्याचा निर्णय घेण्यात आला. ज्यामध्ये सहा संघ सहभागी झाले, त्यातील दोन [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००९|२००९ विश्व ट्वेंटी२०]] साठी पात्र ठरले आणि प्रत्येकाला $२५०,००० बक्षीस रक्कम मिळाली.<ref>{{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/ci-icc/content/story/325356.html |title=आयसीसी वर्ल्ड ट्वेन्टी-२० पात्रता स्पर्धा आयर्लंडमध्ये होणार|publisher=इएसपीएन क्रिकइन्फो |date=१३ डिसेंबर २००७| language=en|access-date=२२ एप्रिल २०२२}}</ref> [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००९|दुसरी स्पर्धा]] [[पाकिस्तान क्रिकेट संघ |पाकिस्तानने]] २१ जून २००९ रोजी [[इंग्लंड]]मध्ये [[श्रीलंका क्रिकेट संघ |श्रीलंकेचा]] ८ गडी राखून पराभव केला होता. [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१०|२०१० आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०]] स्पर्धा मे २०१०मध्ये [[वेस्ट इंडीज]]मध्ये आयोजित करण्यात आली होती, जिथे [[इंग्लंड क्रिकेट संघ |इंग्लंडने]] [[ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघ |ऑस्ट्रेलियाचा]] ७ गडी राखून पराभव केला होता. [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१२|२०१२ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०]] स्पर्धेच्या अंतिम सामन्यात [[वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघ |वेस्ट इंडीजने]] [[श्रीलंका क्रिकेट संघ|श्रीलंकेचा]] पराभव करून विजेतेपद मिळवले. आयसीसी विश्व ट्वेंटी-२० च्या अंतिम फेरीत प्रथमच यजमान राष्ट्र सहभागी झाले होते. [[आयर्लंड क्रिकेट संघ| आयर्लंड]] आणि [[अफगाणिस्तान क्रिकेट संघ|अफगाणिस्तानसह]] [[आयसीसी विश्व ट्वेंटी२० पात्रता, २०१२]] स्पर्धेमध्ये १२ स्पर्धक सहभागी होते. ही स्पर्धा आशियाई देशातील पहिला टी२० विश्वचषक स्पर्धा होती. ===१६ संघाच्या स्पर्धेमध्ये विस्तार=== [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१२|२०१२]]च्या आवृत्तीचा विस्तार १६ संघ स्वरूपात केला जाणार होता परंतु तो पुन्हा १२ वर करण्यात आला.<ref>{{cite web|title=आयसीसीची कसोटी चॅम्पियनशिपसाठी सहमती|url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/current/story/481373.html|publisher=इएसपीएन क्रिकइन्फो | language=en|access-date=२२ एप्रिल २०२२}}</ref> [[बांगलादेश]]मध्ये आयोजित [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|२०१४]]च्या स्पर्धेत दहा [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती सदस्य देश#पूर्ण सदस्य|पूर्ण सदस्य]] आणि [[२०१३ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२० पात्रता|२०१३]]च्या आयसीसी विश्व ट्वेंटी२० पात्रता फेरीत पात्र ठरलेल्या सर्व सहा [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती सदस्य देश#सहयोगी सदस्य|सहयोगी सदस्यांसह]] १६ संघांना प्रथमच सहभागी करून घेण्यात आले होते. तथापि ८ ऑक्टोबर २०१२ रोजी [[आयसीसी पुरुष आंतरराष्ट्रीय टी२० संघ क्रमवारी]]तील अव्वल आठ पूर्ण सदस्य संघांना [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४#सुपर १० फेरी | सुपर १०]] टप्प्यात स्थान देण्यात आले. उर्वरित आठ संघ [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४#गट फेरी | गट फेरीमध्ये]] सहभागी झाले होते, ज्यामधून दोन संघ सुपर १० टप्प्यात गेले.<ref name=ICC>{{cite web|url=http://www.icc-cricket.com/news/2013/media-releases/75604/west-indies-to-start-world-t20-title-defence-against-india|title=वेस्ट इंडीज टू स्टार्ट वर्ल्ड टी२० टायटल डिफेन्स अगेन्स्ट इंडिया|date=२७ ऑक्टोबर २०१३|publisher=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती|आयसीसी]] | language=en|access-date=२२ एप्रिल २०२२|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131029185415/http://www.icc-cricket.com/news/2013/media-releases/75604/west-indies-to-start-world-t20-title-defence-against-india|archive-date=२९ ऑक्टोबर २०१३}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.thedailystar.net/beta2/news/bcb-promises-stellar-t20-wc/|title=बीसीबी प्रॉमिसेस स्टेलार टी२० वर्ल्ड कप |date=७ एप्रिल २०१३|newspaper=द डेली स्टार, बांगलादेश | language=en|access-date=२२ एप्रिल २०२२}}</ref> या स्पर्धेत तीन नवीन संघांनी (नेपाळ, हाँगकाँग आणि यूएई) पदार्पण केले. ;कोविड-१९ जुलै २०२० मध्ये, ICC ने जाहीर केले की २०२० आणि २०२१ या दोन्ही आवृत्त्या महामारीमुळे प्रत्येकी एक वर्षाने पुढे ढकलण्यात आल्या आहेत.<ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/1733391 |title=आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक २०२० पुढे ढकलली|work=आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती | language=en|access-date=२२ एप्रिल २०२२}}</ref> त्यामुळे, २०२० स्पर्धा (मूळत: ऑस्ट्रेलियाद्वारे आयोजित केली जाणार होती) [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|नोव्हेंबर २०२१]] मध्ये हलविण्यात आली आणि २०२१ स्पर्धा (मूळतः भारतात आयोजित केली जाणारी) [[२०२२ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|ऑक्टोबर २०२२]] मध्ये हलवली गेली.<ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/1733341 |title=पुरुष टी२० विश्वचषक पुढे ढकलण्याबाबत वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न|work=आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती | language=en|access-date=२२ एप्रिल २०२२}}</ref> २०२१ मध्ये भारत आणि २०२२ मध्ये ऑस्ट्रेलियाने यजमानपद भूषवले होते, उलट क्रमाने असले तरी ऑस्ट्रेलिया आणि भारताने स्पर्धेचे यजमानपद राखले.<ref>{{Cite web|date=10 August 2020|title=पुरुष टी२० विश्वचषक २०२१ भारतात, २०२२ ऑस्ट्रेलियात; महिला क्रिकेट विश्वचषक पुढे ढकलला | url=https://www.icc-cricket.com/news/1749997}}</ref> <ref name=sixsports.in /> २०२१ची स्पर्धा १७ ऑक्टोबर ते १४ नोव्हेंबर २०२१ या कालावधीत ओमान आणि संयुक्त अरब अमिरातीमध्ये खेळल्या गेलेल्या सामन्यांसह पार पडली.<ref>{{Cite web|title=आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक २०२१ चे सामने जाहीर|url=https://www.icc-cricket.com/news/2210270 | language=en|access-date=२२ एप्रिल २०२२|work=आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती}}</ref> ===२० संघाच्या स्पर्धेमध्ये विस्तार=== जून २०२१ मध्ये, आयसीसीने घोषित केले की २०२४, २०२६, २०२८ आणि २०३० मधील टी२० विश्वचषक स्पर्धा २० संघांचा समावेश करण्यासाठी विस्तारित केल्या जातील.<ref name=sixsports.in>{{Cite web|title=आयसीसीतर्फे वर्ल्डकप स्पर्धा जाहीर; २०२७ आणि २०३१ मध्ये १४ संघ|url=https://sixsports.in/icc-announces-world-cup-schedule-14-teams-in-2027-and-2031/|language=en|access-date=२२ एप्रिल २०२२|website=सिक्स स्पोर्ट्स|archive-date=2022-04-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20220401040539/https://sixsports.in/icc-announces-world-cup-schedule-14-teams-in-2027-and-2031/|url-status=dead}}</ref> संघांची ४ गटात (प्रति गट ५ संघ) विभागणी केली जाईल, प्रत्येक गटातील दोन अव्वल संघ सुपर आठमध्ये जातील.<ref>{{Cite web|title=आयसीसीतर्फे पुरुषांच्या जागतिक स्पर्धांचा विस्तार: एकदिवसीय विश्वचषक स्पर्धेत १४ संघ, टी२० विश्वचषक स्पर्धेत २० संघ | url=https://www.espncricinfo.com/story/icc-expands-men-s-world-events-odi-world-cup-to-14-teams-t20-world-cup-to-20-teams-1264847 | language=en|access-date=२२ एप्रिल २०२२|website=इएसपीएन क्रिकइन्फो| language=en}}</ref> त्यांची प्रत्येकी चारच्या दोन गटात विभागणी केली जाईल, प्रत्येक गटातील दोन अव्वल संघ उपांत्य फेरीत प्रवेश करतील. २०२४ टी२० विश्वचषक वेस्ट इंडीज आणि युनायटेड स्टेट्समध्ये आयोजित केला जाईल. यूएसने पहिल्यांदाच विश्वचषक स्पर्धेचे आयोजन केले आहे, ज्यामध्ये देशभरातील अनेक स्टेडियम एकतर नव्याने बांधले जातील किंवा क्रिकेटसाठी पुन्हा तयार केले जातील. २०२४ ची स्पर्धा भारत आणि श्रीलंका यांच्या संयुक्त विद्यमाने आयोजित केली जाईल, २०२८ मध्ये ऑस्ट्रेलिया आणि न्यू झीलंडमध्ये तसेच २०३० ची स्पर्धा इंग्लंड, वेल्स, स्कॉटलंड आणि आयर्लंडमध्ये होईल.<ref>{{Cite web|title=यूएसए मध्ये टी२० विश्वचषक: २०२४-२०३१ आयसीसी पुरुष स्पर्धांचे यजमान जाहीर|url=https://www.icc-cricket.com/news/2354682 | language=en|access-date=२२ एप्रिल २०२२|website=www.icc-cricket.com| | language=en}}</ref> ==स्वरूप== ===यजमान=== आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघटनेची कार्यकारी समिती ही स्पर्धा आयोजित करण्यात स्वारस्य दर्शविलेल्या राष्ट्रांकडून बोली तपासल्यानंतर स्पर्धेच्या यजमानांसाठी मतदान करते. २००७ मध्ये [[दक्षिण आफ्रिका|दक्षिण आफ्रिके]]नंतर, [[इंग्लंड]], [[वेस्ट इंडीज]] आणि [[श्रीलंका]] यांनी अनुक्रमे २००९, २०१० आणि २०१२ मध्ये स्पर्धेचे आयोजन केले होते. २०१४ मध्ये बांगलादेशने स्पर्धेचे आयोजन केले होते.<ref>{{cite web |url=http://www.cricinfo.com/ci-icc/content/current/story/465631.html| title =२०१४ च्या ट्वेन्टी२० विश्वचषक स्पर्धेचे यजमानपद बांगलादेशकडे|work=क्रिकइन्फो|access-date=२२ एप्रिल २०२२|}}</ref> २०१६ मध्ये भारताने स्पर्धेचे यजमानपद भूषवले. पाच वर्षांच्या कालावधीनंतर, भारताने २०२१ आवृत्तीचे यजमानपदही जिंकले, परंतु कोविड-१९ महामारीमुळे हे सामने ओमान आणि युएई मध्ये खेळवले गेले. २०२२ च्या आवृत्तीचे आयोजन ऑस्ट्रेलियाकडून केले जाईल, ज्यांनी मागील वर्षी ही स्पर्धा जिंकली होती. डिसेंबर २०१५ मध्ये, आयसीसीचे जागतिक विकास प्रमुख, टिम अँडरसन यांनी भविष्यातील स्पर्धा युनायटेड स्टेट्सद्वारे आयोजित करण्याची सूचना केली. त्यांचा असा विश्वास होता की या कार्यक्रमाचे आयोजन केल्याने देशातील खेळाच्या वाढीला चालना मिळू शकते, जिथे हा खेळ तुलनेने अस्पष्ट आहे आणि [[बेसबॉल]] सारख्या इतर खेळांच्या स्पर्धेला सामोरे जावे लागते.<ref name="ndtv-t20usa2">{{cite web|title=आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समितीकडून युनायटेड स्टेट्सच्या भूमीवर टी-२० विश्व क्रिकेटचे लक्ष्य: अहवाल | url=http://sports.ndtv.com/cricket/news/252894-international-cricket-council-targets-world-twenty20-on-united-states-soil-report|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160107125712/http://sports.ndtv.com/cricket/news/252894-international-cricket-council-targets-world-twenty20-on-united-states-soil-report|archive-date=७ जानेवारी २०१६ | language=en|access-date=१४ जानेवारी २०१६|website=एनडीटीव्ही स्पोर्ट्स}}</ref> २०२० मध्ये, [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|यूएसए]] आणि वेस्ट इंडीजने २०२३ नंतर टी२० विश्वचषक सह-यजमानपदासाठी स्वारस्य व्यक्त केले,<ref>{{Cite news|title=यूएसए लूक्स टू १९९४ फॉर टी२० वर्ल्ड कप बीड | language=en-GB|work=बीबीसी स्पोर्ट्स |url=https://www.bbc.co.uk/sport/cricket/52885902 | access-date=२२ एप्रिल २०२२}}</ref> [[मलेशिया]] आणखी एक संभाव्य दावेदार होता.<ref>{{Cite web|last=लव्हलेट|first=ट्रिस्टन|title=मलेशिया २०२३-३१ सायकलमध्ये टी२० क्रिकेट विश्वचषकाचे आयोजन करत आहे | url=https://www.forbes.com/sites/tristanlavalette/2020/06/26/malaysia-eyes-hosting-a-t20-cricket-world-cup-in-the-2023-31-cycle/ | language=en|access-date=२२ एप्रिल २०२२|website=फोर्ब्स}}</ref> नोव्हेंबर २०२१मध्ये, आयसीसीने २०२४ ते २०३० या कालावधीत पुढील चार पुरुष टी२० विश्वचषक स्पर्धेसाठी यजमानांची पुष्टी केली.<ref>{{cite web|title=यूएसए टी२० विश्वचषक आयोजित करणार: २०२४-२०३१ आयसीसी पुरुष स्पर्धेच्या यजमानांची पुष्टी|url=https://www.icc-cricket.com/news/2354682 | language=en|access-date=२२ एप्रिल २०२२|work=आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती}}</ref> [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|यूएसए]] आणि [[वेस्ट इंडीज]]कडे २०२४ आवृत्तीचे सह-यजमानपद, २०२६ आवृत्तीचे सह-यजमानपद [[भारत]] आणि [[श्रीलंका]], २०२८ आवृत्तीचे सह-यजमानपद [[ऑस्ट्रेलिया]] आणि [[न्यू झीलंड]] आणि २०३० आवृत्तीचे सह-यजमान [[इंग्लंड]], [[वेल्स]], [[स्कॉटलंड]] आणि [[आयर्लंड]] करणार आहेत. {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |+ आयसीसी क्षेत्रानुसार यजमानांचा सारांश (२००७–२०३०) ! scope="col" | क्षेत्र ! scope="col" | वर्ष ! scope="col" | नियामक मंडळ ! scope="col" | यजमान |- ! scope="row" | आफ्रिका | [[२००७ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२००७]] || [[क्रिकेट दक्षिण आफ्रिका]] || दक्षिण आफ्रिका |- ! scope="rowgroup" rowspan="2" | अमेरिका | [[२०१० आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२०१०]] || [[क्रिकेट वेस्ट इंडीज]] || वेस्ट इंडीज |- | [[२०२४ पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२४]] || [[क्रिकेट वेस्ट इंडीज]] [[यूएसए क्रिकेट]] || वेस्ट इंडीज अमेरिका |- ! scope="rowgroup" rowspan="5" | आशिया | [[२०१२ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२०१२]] || [[श्रीलंका क्रिकेट]] || श्रीलंका |- | [[२०१४ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२०१४]] || [[बांगलादेश क्रिकेट बोर्ड]] || बांगलादेश |- | [[२०१६ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२०१६]] || rowspan="2" | [[भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळ]] || भारत |- | [[२०२१ पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२१]] || संयुक्त अरब अमिराती ओमान |- | [[२०२६ पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]] || [[भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळ]] [[श्रीलंका क्रिकेट]] || भारत श्रीलंका |- ! scope="rowgroup" rowspan="2" | पूर्व आशिया-पॅसिफिक | [[२०२२ पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२२]] || [[क्रिकेट ऑस्ट्रेलिया]] || ऑस्ट्रेलिया |- | [[२०२८ पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२८]] || [[क्रिकेट ऑस्ट्रेलिया]] [[न्यूझीलंड क्रिकेट]] || ऑस्ट्रेलिया न्यूझीलंड |- ! scope="rowgroup" rowspan="2" | युरोप | [[२००९ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२००९]] || [[इंग्लंड आणि वेल्स क्रिकेट बोर्ड]] || इंग्लंड |- | [[२०३० पुरुष टी२० विश्वचषक|२०३०]] || [[इंग्लंड आणि वेल्स क्रिकेट बोर्ड]] [[क्रिकेट आयर्लंड]] [[क्रिकेट स्कॉटलंड]] || इंग्लंड वेल्स आयर्लंड स्कॉटलंड |} ===पात्रता=== {{See also|आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक पात्रता}} [[आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक पात्रता|टी२० विश्वचषक पात्रता]] म्हणून ओळखल्या जाणार्‍या पात्रता स्पर्धेद्वारे इतर आयसीसी सदस्यांनी भरलेल्या उर्वरित जागांसह, सर्व आयसीसी संपूर्ण सदस्य स्पर्धेसाठी आपोआप पात्र ठरतात. आयसीसी सहयोगी आणि संलग्न सदस्यांसाठी ५० षटकांची लीग - पहिल्या [[विश्व साखळी क्रिकेट स्पर्धा|विश्व साखळी क्रिकेट स्पर्धेच्या]] निकालातून [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७च्या पहिल्या वर्ल्ड ट्वेंटी२०]] साठी पात्रता ठरवली गेली. [[२००७ विश्व साखळी क्रिकेट स्पर्धा विभाग १]] स्पर्धेचे दोन अंतिम स्पर्धक, [[केन्या क्रिकेट संघ | केन्या]] आणि [[स्कॉटलंड क्रिकेट संघ|स्कॉटलंड]], वर्षाच्या उत्तरार्धात विश्व ट्वेंटी२० साठी पात्र ठरले. [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००९|२००९ विश्व ट्वेंटी२०]] साठी एक वेगळी पात्रता स्पर्धा लागू करण्यात आली होती आणि तेव्हापासून ती कायम ठेवण्यात आली आहे. तथापि, विश्व ट्वेंटी२० पात्रता फेरीतून पात्र ठरलेल्या संघांची संख्या दोन ([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१०|२०१०]] आणि [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१२|२०१२]] मध्ये) ते सहा ([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|२०१४]] आणि [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१६|२०१६]] मध्ये) पर्यंत बदलली आहे. ===अंतिम स्पर्धा=== प्रत्येक गट टप्प्यात (प्राथमिक फेरी आणि सुपर १२ फेरी दोन्ही), संघांना खालील निकषांच्या आधारे एकमेकांविरुद्ध क्रमवारी दिली जाते:<ref>[http://worldtwenty20.yahoo.com/abouttwenty20/icc_world_twenty20_playing_conditions_final.pdf अंतिम विश्व ट्वेंटी20 खेळण्याच्या अटी] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080911035806/http://worldtwenty20.yahoo.com/abouttwenty20/icc_world_twenty20_playing_conditions_final.pdf |date=११ सप्टेंबर २००८}}, आयसीसी विश्व ट्वेन्टी२०</ref> # सर्वाधिक गुणसंख्या # समान असल्यास, सर्वाधिक विजय # तरीही समान असल्यास, उत्कृष्ट [[निव्वळ धावगती]] # तरीही समान असल्यास, कमीत कमी [[स्ट्राईक रेट#गोलंदाजी स्ट्राईक रेट|गोलंदाजी स्ट्राईक रेट]] # तरीही समान असल्यास, एकमेकांविरुद्धच्या सामन्याचा निकाल. बरोबरी झाल्यास (म्हणजेच, दोन्ही संघांनी आपापल्या डावाच्या शेवटी समान धावा केल्यास), [[सुपर ओव्हर]] विजेता ठरवते. सुपर ओव्हरमध्ये पुन्हा टाय झाल्यास, त्यानंतर जोपर्यंत विजेता संघ ठरत नाही तोपर्यंत सुपर ओव्हर खेळवली जाते. तत्पूर्वी, ज्या संघाने त्यांच्या डावात सर्वाधिक चौकार मारले होते तोच विजेता ठरवला जातो.<ref>{{Cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/_/id/27844486/no-more-boundary-countback-icc-changes-super-regulations |title=Archived copy |work=इएसपीएन क्रिकइन्फो | language=en|access-date=२२ एप्रिल २०२२}}</ref> २००७च्या स्पर्धेदरम्यान, [[बोल-आउट]]चा वापर बरोबरी झालेल्या सामन्यातील पराभवाचा निर्णय घेण्यासाठी केला गेला.<ref>[http://worldtwenty20.yahoo.com/abouttwenty20/playing-conditions.html प्लेइंग कंडिशन्स] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080720113337/http://worldtwenty20.yahoo.com/abouttwenty20/playing-conditions.html |date=२० जुलै २०१८}}, आयसीसी वर्ल्ड ट्वेन्टी२०</ref> ==स्पर्धेचे निकाल== {| class="wikitable" style="font-size:90%; width: 100%; text-align: center;" |- !rowspan=2 width=5%|वर्ष !rowspan=2 width=15%|यजमान देश !rowspan=2 width=15%|अंतिम सामन्याचे मैदान !colspan=3|अंतिम सामना !rowspan=2 width=6%|संघ |- !width=18%|विजेता !width=18%|निकाल !width=18%|उपविजेता |- |२००७<br>''[[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|तपशील]]'' |{{flagicon|RSA}}<br>दक्षिण आफ्रिका |[[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]]<br>दक्षिण आफ्रिका |{{cr|India}}<br /><small>१५७/५ (२० षटके)</small> |'''भारत ५ धावांनी विजयी'''<br>[http://www.cricinfo.com/twenty20wc/engine/match/287879.html धावफलक] |{{cr|Pakistan}}<br /><small>१५२ सर्वबाद (१९.३ षटके)</small> |१२ |- |२००९<br>''[[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००९|तपशील]]'' |{{flagicon|ENG}}<br>इंग्लंड |[[लॉर्ड्स]], [[लंडन]]<br>इंग्लंड |{{cr|Pakistan}}<br /><small>१३९/२ (१८.४ षटके)</small> |'''पाकिस्तान ८ गडी राखुन विजयी'''<br>[http://www.cricinfo.com/wt202009/engine/current/match/356017.html धावफलक] |{{cr|Sri Lanka}}<br /><small>१३८/६ (२० षटके)</small> |१२ |- |२०१०<br>''[[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१०|तपशील]]'' |{{flagicon|Barbados}}{{flagicon|Guyana}}{{flagicon|Saint Lucia}}{{flagicon|Trinidad and Tobago}}<br>बार्बाडोस, गयाना, सेंट लुसिया, त्रिनिदाद आणि टोबॅगो |[[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]]<br>बार्बाडोस |{{cr|England}}<br /><small>१४८/३ (१७ षटके)</small> |'''इंग्लंड ७ गडी राखुन विजयी'''<br>[http://www.cricinfo.com/world-twenty20-2010/engine/current/match/412703.html धावफलक] |{{cr|Australia}}<br /><small>१४७/६ (२० षटके)</small> |१२ |- |२०१२<br>''[[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१२|तपशील]]'' |{{flagicon|SRI}}<br>श्रीलंका |[[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]]<br>श्रीलंका |{{cr|WIN}}<br /><small>१३७/६ (२० षटके)</small> |'''वेस्ट इंडीज ३६ धावांनी विजयी'''<br>[http://www.espncricinfo.com/icc-world-twenty20-2012/engine/current/match/533298.html धावफलक] |{{cr|SRI}}<br /><small>१०१ सर्वबाद (१८.४ षटके)</small> |१२ |- |२०१४<br>''[[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|तपशील]]'' |{{flagicon|BAN}}<br>बांगलादेश |[[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]]<br>बांगलादेश |{{cr|SRI}}<br /><small>१३४/४ (१७.५ षटके)</small> |'''श्रीलंका ६ गडी राखून विजयी'''<br>[http://www.espncricinfo.com/icc-world-twenty20-2014/engine/match/682965.html धावफलक] |{{cr|IND}}<br /><small>१३०/४ (२० षटके)</small> |१६ |- |२०१६<br>''[[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१६|तपशील]]'' |{{flagicon|IND}}<br>भारत |[[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]]<br>भारत |{{cr|WIN}}<br /><small>१६१/६ (१९.४ षटके)</small> |'''वेस्ट इंडीज ४ गडी राखून विजयी'''<br>[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/951373.html धावफलक] |{{cr|ENG}}<br /><small>१५५/९ (२० षटके)</small> |१६ |- |२०२१<br>''[[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|तपशील]]'' |{{flagicon|UAE}}{{flagicon|OMA}}<br />[[संयुक्त अरब अमिराती]], [[ओमान]] |[[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]]<br />संयुक्त अरब अमिराती |{{cr|AUS}}<br /><small>१७३/२ (१८.५ षटके)</small> |'''ऑस्ट्रेलिया ८ गडी राखून विजयी'''<br>[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1273756.html धावफलक] |{{cr|NZ}}<br /><small>१७२/४ (२० षटके)</small> |१६ |- |२०२२<br>''[[२०२२ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|तपशील]]'' |{{flagicon|AUS}}<br>ऑस्ट्रेलिया |[[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]]<br>ऑस्ट्रेलिया |{{cr|ENG}}<br /><small>१३८/५ (१९ षटके)</small> |'''इंग्लंड ५ गडी राखून विजयी'''<br>[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1298179.html धावफलक] |{{cr|PAK}}<br /><small>१३७/८ (२० षटके)</small> |१६ |- |२०२४<br>''[[२०२४ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|तपशील]]'' |{{flagicon|Barbados}}{{flagicon|Saint Lucia}}{{flagicon|Saint Vincent and the Grenadines}}{{flagicon|Trinidad and Tobago}}{{flagicon|USA}}<br />बार्बाडोस, सेंट लुसिया, सेंट व्हिन्सेंट आणि द ग्रेनेडाईन्स, त्रिनिदाद आणि टोबॅगो, अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने |[[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]]<br>बार्बाडोस |{{cr|India}}<br /><small>१७६/७ (२० षटके)</small> |'''भारत ७ धावांनी विजयी'''<br>[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415755.html धावफलक] |{{cr|SA}}<br /><small>१६९/८ (२० षटके)</small> |२० |- |२०२६<br>''[[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|तपशील]]'' |{{flagicon|IND}}{{flagicon|SL}}<br>भारत, श्रीलंका |[[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]]<br>भारत |{{cr|India}}<br /><small>२५५/५ (२० षटके)</small> |'''भारत ९६ धावांनी विजयी'''<br>[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512773.html धावफलक] |{{cr|NZ}}<br /><small>१५९ (१९ षटके)</small> |२० |- |२०२८<br>''[[२०२८ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|तपशील]]'' |{{flagicon|AUS}}{{flagicon|NZL}}<br>ऑस्ट्रेलिया, न्यू झीलंड |[[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]]<br>ऑस्ट्रेलिया |TBD |TBD |TBD |२० |- |२०३०<br>''[[२०३० आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|तपशील]]'' |{{flagicon|ENG}}{{flagicon|Wales}}{{flagicon|IRE|cricket}}{{flagicon|SCO}}<br>इंग्लंड, वेल्स, आयर्लंड, स्कॉटलंड |[[लॉर्ड्स]], [[लंडन]]<br>इंग्लंड |TBD |TBD |TBD |२० |} ==संघाची कामगिरी== [[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक]] स्पर्धेपर्यंत. ''संघांची क्रमवारी सर्वोत्कृष्ट निकालानुसार, नंतर विजयाची टक्केवारी, नंतर एकूण विजय, नंतर एकूण सामने, नंतर वर्णक्रमानुसार'': {| class="wikitable sortable mw-collapsible" style="text-align: center;" |- !rowspan="2" style="width:150px;"|संघ !colspan=3|सहभाग !rowspan="2" style="width:300px;"|सर्वोत्कृष्ट निकाल !colspan="6"|आकडेवारी<ref name="resultsummary">{{cite web| url=http://stats.espncricinfo.com/world-t20/engine/records/team/results_summary.html?id=89;type=trophy | title=नोंदी / आयसीसी विश्व टी२० / परिणाम सारांश| publisher=इएसपीएन क्रिकइन्फो | access-date= २२ एप्रिल २०२२}}</ref> |- !width=75|एकूण !width=75|पहिला !width=75|शेवटचा !width=30|सामने !width=30|विजय !width=30|पराभव !width=30|बरोबरी !width=30|अनिर्णित !width=30|विजय% |- |style="text-align:left;"|{{Cr|India}} | १० || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]] || [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| bgcolor="gold" | {{sort|1.2|'''विजेतेपद'''}} ([[२००७ आय.सी.सी. विश्व ट्वेंटी२०|२००७]], [[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]], [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]) || ६१ || ४३ || २४ || १(१) || १ ||७३.३३ |- |style="text-align:left;"|{{Cr|England}} | १० || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]] || [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| bgcolor="gold" | {{sort|1.2|'''विजेतेपद'''}} ([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१०|२०१०]], [[२०२२ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२२]]) || ६० || ३४ || २४ || ० || २ || ५८.६२ |- |style="text-align:left;"|{{Cr|West Indies}} | १० || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]] || [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| bgcolor="gold" | {{sort|1.1|'''विजेतेपद'''}} ([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१२|२०१२]], [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१६|२०१६]]) || ५३ || २९ || २२ || १(१) || १ || ५७.६९ |- |style="text-align:left;"|{{Cr|Australia}} | १० || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]] || [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| bgcolor="gold" | {{sort|1.2|'''विजेतेपद'''}} ([[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१]]) ||५१||३२||१९|| ० || ० || ६२.७४ |- |style="text-align:left;"|{{Cr|Pakistan}} | १० || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]] || [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| bgcolor="gold" | {{sort|1.2|'''विजेतेपद'''}} ([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००९|२००९]]) || ५८|| ३४|| २१|| २(०) || १ || ५९.६४ |- |style="text-align:left;"|{{Cr|Sri Lanka}} | १० || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]] || [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| bgcolor="gold" | {{sort|1.2|'''विजेतेपद'''}} ([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|२०१४]]) || ६१|| ३५|| २५|| १(१) || ० || ५९.०१ |- |style="text-align:left;"|{{Cr|South Africa}} | १० || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]] || [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| bgcolor="silver" | {{sort|2.1|'''उपविजेतेपद'''}} ([[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]]) ||५७||३८||१७|| ० || १ || ६९.६४ |- |style="text-align:left;"|{{Cr|New Zealand}} | १० || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]] || [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| bgcolor="silver" | {{sort|2.1|'''उपविजेतेपद'''}} ([[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१]], [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]) ||५५||३०|| २२|| २(०) || १ || ५५.५५ |- | style="text-align:left;" |{{Cr|Afghanistan|२०१३}} | ८ || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१०|२०१०]]|| [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| style="background:#cc9966;" |{{sort|3.2|'''उपांत्यफेरी'''}} ([[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]]) ||३४|| १४ ||१९ || १(०) || ० ||४१.१७ |- | style="text-align:left;" |{{Cr|Bangladesh}} | ९ || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]]|| [[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]]|| {{sort|4.1|सुपर ८}} ([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]], [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]]) ||४५|| १२ ||३२|| ० || १ || २७.२७ |- |style="text-align:left;"|{{Cr|Ireland}} | ९ || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००९|२००९]] || [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| {{sort|4.2|सुपर ८}} ([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००९|२००९]]) || ३१ || ८ || २० || ० || ३ || २८.५७ |- |style="text-align:left;"|{{Cr|USA}} ||२ ||[[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]] ||[[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]||{{sort|4.2|सुपर ८}} ([[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]])||१०||३||६||१(१)||०||४०.०० |- | style="text-align:left;" |{{Cr|Netherlands}} | ७ || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००९|२००९]]|| [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| {{sort|4.2|सुपर १०}} ([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|२०१४]]) || ३१|| ११ || १९ || ० || १ || ३६.६६ |- |style="text-align:left;"|{{Cr|Zimbabwe}} | ६ || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]] || [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| {{sort|5.4|सुपर ८}} ([[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]) || २६|| ११ || १४ || ० || १ || ४४.०० |- |style="text-align:left;"|{{Cr|Scotland}} | ५ || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]] || [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| {{sort|5.2|सुपर १२}} ([[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१]]) || २६ || ८ || १६ || ० || २ || ३३.३३ |- | style="text-align:left;" |{{Cr|Namibia|2021}} | ४ || [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१]] || [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| {{sort|4.4|सुपर १२}} ([[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१]]) ||१९ || ४ ||१४|| १(१) || ० || २६.३१ |- |style="text-align:left;"|{{Cr|Oman}} | ४ || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१६|२०१६]] || [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| {{sort|5.4|पहिली फेरी}} ([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१६|२०१६]], [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१]], [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]], [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]) || १४ ||२ || १० || १(०) || १ || १५.३८ |- |style="text-align:left;"|{{Cr|Nepal}} | ३ || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|२०१४]] || [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| {{sort|5.4|पहिली फेरी}} ([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|२०१४]], [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]], [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]) || १० || ३ || ७ || ० || ० || ३०.०० |- |style="text-align:left;"|{{Cr|Hong Kong}} | २ || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|२०१४]] || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१६|२०१६]] || {{sort|5.3|पहिली फेरी}} ([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|२०१४]], [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१६|२०१६]]) || ६ || १ || ५ || ० || ० || १६.६६ |- | style="text-align:left;" |{{Cr|United Arab Emirates}} | २ || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|२०१४]] || [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| {{sort|5.4|पहिली फेरी}} ([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|२०१४]], [[२०२२ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२२]], [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]) || १० || २ || ८ || ० || ० || २०.०० |- | style="text-align:left;" |{{Cr|Papua New Guinea}} | २ || [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१]]|| [[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]]|| {{sort|5.4|पहिली फेरी }} ([[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१]], [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]]) || ७ || ० || ७ || ० || ० || ०.०० |- |style="text-align:left;" |{{Cr|CAN}} |२||[[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]]||[[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]||{{sort|5.4|पहिली फेरी }} ([[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]], [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]])|| ७ || १ || ६ || ० || ० || १४.२८ |- |style="text-align:left;" |{{Cr|UGA}} |१||[[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]] || [[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]] || {{sort|5.4|पहिली फेरी }} ([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२०२४]])|| ४ || १ || ३ || ० || ० || २५.०० |- |style="text-align:left;"|{{Cr|Kenya}} | १ || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]] || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]] || {{sort|5.4|पहिली फेरी }} ([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]]) || २ || ० || २ || ० || ० || ०.०० |- |{{Cr|Italy}} |१ |[[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]] |[[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]] |{{sort|5.4|पहिली फेरी }} ([[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]) |४ |१ |३ |० |० |२५.०० |- ! colspan="11" |{{smalldiv|1={{Updated|८ मार्च २०२६}}<br/> स्रोत:[http://stats.espncricinfo.com/world-t20/engine/records/team/results_summary.html?id=89;type=trophy ईएसपीएन क्रिकइन्फो]}} |} ''नोंदी:'' * कंसातील संख्या बरोबरी झालेल्या सामन्यांमध्ये [[सुपर ओव्हर]] आणि [[बोल-आउट]]च्या विजयांची संख्या दर्शवते, तथापि निकालाची पर्वा न करता हा अर्धा विजय मानला जातो. विजयाच्या टक्केवारीत कोणतेही परिणाम वगळले जातात आणि बरोबरी (टायब्रेकरची पर्वा न करता) अर्धा विजय म्हणून गणली जाते. ==स्पर्धेनुसार संघ निकाल== ;सूची * {{bg|gold| '''वि''' }} — विजेते * {{bg|silver| '''उवि''' }} — उपविजेते * {{bg|#cc9966| '''उफे'''}} — उपांत्यफेरी * {{bg|#BBF3BB|फे२}} — २री फेरी (सुपर ८, सुपर १० आणि सुपर १२) * फे१ — १ली फेरी (गट फेरी) * पा — पात्र * × — पात्र परंतु माघार घेतली * ×× — पात्रतेसाठी अपात्र (निलंबित) {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:90%" |- !संघ !{{flagicon|RSA}}<br/>[[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]]<br/> <small>(१२)</small> !{{flagicon|ENG}}<br/>[[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००९|२००९]]<br/> <small>(१२)</small> !{{flagicon|WIN}}<br/>[[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१०|२०१०]]<br/> <small>(१२)</small> !{{flagicon|SRI}}<br/>[[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१२|२०१२]]<br/> <small>(१२)</small> !{{flagicon|BAN}}<br/>[[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|२०१४]]<br/> <small>(१६)</small> !{{flagicon|IND}}<br/>[[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१६|२०१६]]<br/> <small>(१६)</small> !{{flagicon|UAE}}<br/>{{flagicon|OMA}}<br/>[[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१]]<br/> <small>(१६)</small> !{{flagicon|AUS}}<br/>[[२०२२ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२२]]<br/> <small>(१६)</small> !{{flagicon|WIN}}<br/>{{flagicon|USA}}<br/>[[२०२४ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२४]]<br/> <small>(२०)</small> !{{flagicon|IND}}<br/>{{flagicon|SRI}}<br/>[[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]<br/> <small>(२०)</small> !{{flagicon|AUS}}<br/>{{flagicon|NZ}}<br/>[[२०२८ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२८]]<br/> <small>(२०)</small> !{{flagicon|ENG}}<br/>{{flagicon|Ireland|cricket}}<br/>{{flagicon|SCO}}<br/>{{flagicon|Wales}}<br/>[[२०३० आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०३०]]<br/> <small>(२०)</small> !सहभाग |- | id=AFG"" align=left| {{cr|AFG|२०१३}} |—||—|| फे१ || फे१ || फे१ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#cc9966" | '''उफे'''|| फे१ || || ! ८ |- | id=AUS"" align=left| {{cr|AUS}} |bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' || फे१ ||bgcolor=silver|'''उवि'''||bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || bgcolor=gold|'''वि'''|| style="border: 3px solid red; background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || फे१ || style="border: 3px solid red"| पा || ! १० |- | align=left| {{cr|Italy}} | — || —|| — || — || —|| — || — || — || — || फे१ || || ! १ |- | align=left| {{cr|BAN}} | फे२ || फे१ || फे१ || फे१ || style="border: 3px solid red; background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || × || || ! ९ |- | align=left| {{cr|CAN}} | — || —|| — || — || —|| — || — || — || फे१ || फे१ || || ! २ |- | align=left| {{cr|ENG}} | style="background:#BBF3BB" | फे२ || style="border: 3px solid red; background:#BBF3BB"| फे२ ||bgcolor=gold|'''वि'''|| style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || bgcolor=silver|'''उवि'''||bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' || bgcolor=gold|'''वि''' || style="background:#cc9966" | '''उफे'''|| bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' || || style="border: 3px solid red"| पा ! १० |- | align=left| {{cr|HK}} |—||—||—||—|| फे१ || फे१ ||—|| — || — || — || || ! २ |- | align=left| {{cr|IND}} |bgcolor=gold|'''वि'''|| style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ ||bgcolor=silver|'''उवि'''||style="border: 3px solid red; background:#cc9966"| '''उफे''' || style="border: 3px solid red; background:#BBF3BB"| फे२ || bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' || style="background:gold" | '''वि'''|| style="border: 3px solid red; background:gold" | '''वि''' || || ! १० |- | align=left| {{cr|IRE}} |—|| style="background:#BBF3BB"| फे२ || फे१ || फे१ || फे१ || फे१ || फे१ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || फे१ || फे१ || || style="border: 3px solid red"| पा ! ९ |- | align=left| {{cr|KEN}} | फे१ ||—||—||—||—||—||—||—|| — || — || || ! १ |- | align=left| {{cr|NAM}} |—||—||—||—||—||—|| style="background:#BBF3BB"| फे२ || फे१ || फे१ || फे१ || || ! ४ |- | align=left| {{cr|NEP}} |—||—||—||—|| फे१ ||—||—||—|| फे१ || फे१ || || ! ३ |- | align=left| {{cr|NED}} |—|| फे१ ||—||—|| style="background:#BBF3BB"| फे२ || फे१ || फे१ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || फे१ || फे१ || || ! ७ |- | align=left| {{cr|NZ}} |bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ ||bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' || bgcolor=silver|'''उवि'''|| bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' || फे१ || bgcolor=silver|'''उवि'''|| style="border: 3px solid red" | पा || ! १० |- | align=left| {{cr|OMA}} |—||—||—||—||—|| फे१ || फे१ ||—|| फे१ || फे१ || || ! ४ |- | align=left| {{cr|PAK}} |bgcolor=silver|'''उवि'''||bgcolor=gold|'''वि'''|| bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' ||bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' || bgcolor=silver|'''उवि''' || फे१ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || || ! १० |- | align=left| {{cr|PNG}} |—||—||—||—||—||—|| फे१ || — || फे१ || — || || ! २ |- | align=left| {{cr|SCO}} | फे१ || फे१ ||—||—||—|| फे१ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || फे१ || फे१ || फे१ || || style="border: 3px solid red"|पा ! ७ |- | align=left| {{cr|SA}} | style="border: 3px solid red; background:#BBF3BB" |फे२ ||bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ ||bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:silver" | '''उवि'''|| bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' || || ! १० |- | align=left| {{cr|SL}} | bgcolor="#cc9966"| फे२ ||bgcolor=silver|'''उवि'''||bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' ||bgcolor=silver style|'''उवि'''||bgcolor=gold|'''वि'''|| style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || फे१ || style="border: 3px solid red; background:#BBF3BB"| फे२ || || ! १० |- | align=left| {{cr|UAE}} |—||—||—||—|| फे१ ||—||—|| फे१ || — || फे१ || || ! ३ |- | align=left| {{cr|UGA}} |—||—||—||—|| — ||—||—|| — || फे१ || — || || ! १ |- | align=left| {{cr|USA}} |—||—||—||—||—||—|| — || — || style="border: 3px solid red; background:#BBF3BB"| फे२ || फे१ || || ! २ |- | align=left| {{cr|WIN}} | फे१ ||bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' || style="border: 3px solid red; background:#BBF3BB"| फे२ ||bgcolor=gold|'''वि'''|| bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' ||bgcolor=gold|'''वि'''|| style="background:#BBF3BB"| फे२ || फे१ || style="border: 3px solid red; background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || || ! १० |- | align=left| {{cr|ZIM}} | फे१ || × || फे१ || फे१ || फे१ || फे१ || ×× || style="background:#BBF3BB"| फे२ || — || style="background:#BBF3BB"| फे२ || || ! ७ |} ==संघांचे पदार्पण== पदार्पण करणारा संघ, प्रतिवर्ष वर्णक्रमानुसार. {| class="wikitable" width=55% sortable" style="text-align:" |- ! वर्ष ! पदार्पण करणारा संघ ! एकूण |- | [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]] | {{cr|AUS}}, {{cr|BAN}}, {{cr|ENG}}, {{cr|IND}}, {{cr|KEN}}, {{cr|NZ}}, {{cr|PAK}}, {{cr|SCO}}, {{cr|SA}}, {{cr|SL}}, {{cr|WIN}} आणि {{cr|ZIM}} | style="text-align:center;" |१२ |- | [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००९|२००९]] | {{cr|IRE}} आणि {{cr|NED}} | style="text-align:center;" |२ |- | [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१०|२०१०]] | {{cr|AFG|२०१३}} | style="text-align:center;" |१ |- | [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१२|२०१२]] | कोणताही नाही | style="text-align:center;" |० |- | [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|२०१४]] | {{cr|HK}}, {{cr|NEP}} आणि {{cr|UAE}} | style="text-align:center;" |३ |- | [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१६|२०१६]] | {{cr|OMA}} | style="text-align:center;" |१ |- | [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१]] | {{cr|NAM}} आणि {{cr|PNG}} | style="text-align:center;" |२ |- | [[२०२२ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२२]] | कोणताही | style="text-align:center;" |० |- | [[२०२४ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२४]] | {{cr|CAN}}, {{cr|USA}} आणि {{cr|UGA}} | style="text-align:center;" |३ |- | [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]] | {{cr|ITA}} | style="text-align:center;" | १ |- | [[२०२८ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२८]] | TBD | style="text-align:center;" |TBD |- | [[२०३० आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०३०]] | TBD | style="text-align:center;" |TBD |- ! एकूण ! ! २५ |} ==स्पर्धा विक्रम== {{Main|आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक विक्रमांची यादी}}{{updated|९ मार्च २०२६}} {| class="wikitable" |- ! colspan="4" | टी२० विश्वचषक विक्रम |- ! colspan="4" | फलंदाजी |- |सर्वाधिक धावा | rowspan="2" |{{cricon|IND}} [[विराट कोहली]] |१,२९२ <small>([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१२|२०१२]]–[[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_runs_career.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वाधिक धावा|publisher=क्रिकइन्फो|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211029165134/https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_runs_career.html?id=89;type=trophy|archive-date=२९ ऑक्टोबर २०२१|access-date=२९ ऑक्टोबर २०२१}}</ref> |- |[[फलंदाजी सरासरी (क्रिकेट)|सर्वाधिक सरासरी]] <small>(किमान २० डाव)</small> |५८.७२ <small>([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१२|२०१२]]–[[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/highest_career_batting_average.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वाधिक सरासरी|publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- |सामन्यात सर्वाधिक धावा | {{cricon|New Zealand}} [[ब्रॅन्डन मॅककुलम]] v {{cr|BAN}} |१२३ <small>([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१२|२०१२]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_runs_innings.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सामन्यात सर्वाधिक धावा|publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- |सर्वोत्कृष्ट स्ट्राईक रेट <small>(किमान ५०० चेंडू)</small> |{{Cricon|ENG|name=इंग्लंड}} [[जोस बटलर]] |१४४.१६ <small>([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१२|२०१२]]–[[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]])</small> |<ref name="espncricinfo_highest_career_batting_strike-rate_892">{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/batting-highest-career-strike-rate/icc-men-s-t20-world-cup-89|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वोत्कृष्ट स्ट्राईक रेट|publisher=क्रिकइन्फो|url-status=live|access-date=११ जुलै २०२४}}</ref> |- |सर्वाधिक ५०+ धावा |{{cricon|India|name=भारत}} [[विराट कोहली]] |१५ <small>([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१२|२०१२]]–[[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]])</small> |<ref name="espncricinfo_most-fifties-career_89">{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/batting-most-fifties-career/icc-men-s-t20-world-cup-89|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वाधिक ५०+|publisher=क्रिकइन्फो|url-status=live|access-date=११ जुलै २०२४}}</ref> |- | rowspan="2" |सर्वाधिक शतके |{{cricon|Pakistan}} [[साहिबजादा फरहान]] |२ <small>([[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]])</small> | rowspan="2" |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/list_hundreds.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वाधिक शतके|publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- | rowspan="2" |{{cricon|West Indies}} [[ख्रिस गेल]] |२ <small>([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]]–[[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१]])</small> |- |सर्वाधिक षटकार |६३ <small>([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]]–[[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१]])</small> |<ref name="espncricinfo_most-sixes-career_89">{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/batting-most-sixes-career/icc-men-s-t20-world-cup-89|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वाधिक षटकार|publisher=क्रिकइन्फो|url-status=live|access-date=११ जुलै २०२४}}</ref> |- |सर्वोत्कृष्ट [[भागीदारी (क्रिकेट)|भागीदारी]] | {{cricon|Pakistan}} [[साहिबजादा फरहान]] आणि [[फखर झमान]]<br> वि {{cr|SRI}} |१७६ <small>([[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/fow/highest_partnerships_for_any_wicket.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वोत्कृष्ट भागीदारी|publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- |स्पर्धेत सर्वाधिक धावा |{{cricon|Pakistan}} [[साहिबजादा फरहान]] |३८३ <small>([[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_runs_series.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - स्पर्धेत सर्वाधिक धावा|publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- ! colspan="4" | गोलंदाजी |- |सर्वाधिक बळी |{{cricon|BAN}} [[शाकिब अल हसन]] |५० <small>([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]]–[[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/bowling/most_wickets_career.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वाधिक बळी|publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- |सर्वोत्कृष्ट [[गोलंदाजी सरासरी]] <small>(किमान ४०० चेंडू)</small> |{{cricon|दक्षिण आफ्रिका}} [[ॲनरिक नॉर्त्ये]] |१२.६० <small>([[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१]]–[[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/bowling/best_career_bowling_average.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वोत्कृष्ट गोलंदाजी सरासरी|publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- |सर्वोत्कृष्ट [[स्ट्राइक रेट]] <small>(किमान ४०० चेंडू)</small> |{{cricon|SRI}} [[वनिंदु हसरंगा]] |११.७२ <small>([[२०२२ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२२]]–[[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१६|२०२४]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/bowling/best_career_strike_rate.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम – सर्वोत्कृष्ट स्ट्राइक रेट|publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- |सर्वोत्कृष्ट [[इकॉनॉमी रेट]] <small>(किमान ४०० चेंडू)</small> |{{cricon|भारत}} [[जसप्रीत बुमराह]] |५.६६ <small>([[२०१६ आय.सी.सी. विश्व ट्वेंटी२०|२०१६]]–[[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/bowling/best_career_economy_rate.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वोत्कृष्ट इकॉनॉमी रेट|publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- |सर्वोत्तम गोलंदाजी |{{cricon|SRI}} [[अजंता मेंडिस]] वि {{cr|ZIM}} |६/८ <small>([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१२|२०१२]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/bowling/best_figures_innings.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वोत्तम गोलंदाजी | publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- |स्पर्धेत सर्वाधिक बळी |{{cricon|अफगाणिस्तान|variant=२०१३}} [[फझलहक फारूखी]] आणि {{cricon|भारत}} [[अर्शदीप सिंग]] |१७ <small>([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१६|२०२४]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/bowling/most_wickets_series.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - स्पर्धेत सर्वाधिक बळी|publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- ! colspan="4" | क्षेत्ररक्षण |- |सर्वाधिक गडी बाद <small>([[यष्टीरक्षक]])</small> |{{cricon|SA}} [[क्विंटन डी कॉक]] |३९ <small>([[२०१४ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२०१४]]–[[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/keeping/most_dismissals_career.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वाधिक गडी बाद|publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- |सर्वाधिक झेल <small>([[क्षेत्ररक्षण]])</small> |{{cricon|Australia}} [[डेव्हिड वॉर्नर]] |२५ <small>([[२००९ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२००९]]–[[२०२४ आयसीसी पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/fielding/most_catches_career.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वाधिक झेल | publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- ! colspan="4" | संघ |- |सर्वाधिक सांघिक धावसंख्या |{{cr|SRI}} (वि {{cr|KEN}}) |२६०/६ <small>([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/highest_innings_totals.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वाधिक धावसंख्या |publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- | rowspan="2" |सर्वात कमी धावसंख्या |{{cr|NED}} (वि {{cr|SRI}}) |३९ <small>([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|२०१४]])</small> | rowspan="2" |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/lowest_innings_totals.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वात कमी धावसंख्या | publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- |{{cr|UGA}} (वि {{cr|WIN }}) |३९ <small>([[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]])</small> |- |सर्वाधिक विजय % <small>(किमान १० सामने)</small> |{{cr|IND }} |७३.३३% <small>(सामने ६१, विजय ४३)</small> <small>([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]]–[[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/results_summary.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वाधिक विजय टक्केवारी|publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- |सर्वात मोठा विजय <small>(धावांनुसार)</small> |{{cr|SRI}} (वि {{cr|KEN}}) |१७२ <small>([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/largest_margins.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वात मोठा विजय|publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- |एका सामन्यात सर्वाधिक एकूण धावा |{{cr|IND}} v {{cr|ENG}} |४९९/१४ <small>([[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/highest_match_aggregates.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - एका सामन्यात सर्वाधिक एकूण धावा|publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- |एका सामन्यात सर्वात कमी एकूण धावा |{{cr|NED}} v {{cr|SRI}} |७९-११ <small>([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|२०१४]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/lowest_match_aggregates.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - एका सामन्यात सर्वात कमी एकूण धावा|publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- |सर्वाधिक सलग विजय |{{cr|IND }} आणि {{Cr|SA}} |८ - दोन्ही [[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]] मध्ये | |} ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== *[http://cricket.yahoo.com/ आयसीसी संकेतस्थळ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} *[http://www.cricinfo.com/wt202010/content/series/412671.html ICC World Twenty20 2010] from [[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] *[http://www.cricket-wc.com ICC World Twenty20] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} *[http://t20worldcupcricket.com T20 World Cup Website] {{२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा}} {{fb start}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघटन स्पर्धा}} {{fb end}} [[वर्ग:२०-२० क्रिकेट]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघटन]] 0q9oxp9ocrkfyrsvjg16xz168s5voai 0 23534 2691736 2578871 2026-06-29T20:56:41Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2691736 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट चळवळ चरित्र | नाव = अलन ट्युरिंग | चित्र = Alan Turing az 1930-as években.jpg | चित्र रुंदी = | चित्र शीर्षक = अलन ट्युरिंग वय 16 | जन्मदिनांक = 23 जून 1912 | मृत्युदिनांक = 7 जून 1954 (वय 41) | मृत्युस्थान = विल्म्सलो, चेशाइर, [[इंग्लंड]] | धर्म = [[ख्रिश्चन]] | प्रभाव = मॅक्स न्यूमन}} '''अ‍ॅलन मॅथिसन ट्युरिंग''' ([[२३ जून]], [[इ.स. १९१२|१९१२]] - [[७ जून]], [[इ.स. १९५४|१९५४]]) हे एक ब्रिटिश [[गणितज्ञ]] [[संगणक]] [[शास्त्रज्ञ]], [[तर्कशास्त्र|लॉजिशियन]], क्रिप्टॅनालिस्ट, [[तत्त्ववेत्ता]] आणि सैद्धांतिक [[जीवशास्त्रज्ञ]] होते.<ref>{{cite web |publisher=ब्रिटिश ग्रंथालय |title=अलन ट्युरिंग कोण होते?|access-date=29 जुलै 2019 |url=https://www.bl.uk/people/alan-turing |archive-url=https://web.archive.org/web/20190723191531/https://www.bl.uk/people/alan-turing |archive-date=23 जुलै 2019 |url-status=live }}</ref> ट्यूरिंग हे सैद्धांतिक संगणक [[विज्ञान|विज्ञानाच्या]] विकासामध्ये अत्यंत प्रभावी होते, ट्युरिंग मशीनसह अल्गोरिदम आणि संगणनाच्या संकल्पनांचे औपचारिकरण प्रदान करते, ज्यास सामान्य हेतू असलेल्या संगणकाचे मॉडेल मानले जाऊ शकते.<ref name="frs">{{Cite journal | last1 = न्यूमन | first1 = एम.एच.ए. | authorlink = मॅक्स न्यूमन | doi = 10.1098/rsbm.1955.0019 | title = अलन मॅथिसन ट्युरिंग. 1912–1954 | journal = [[Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society]] | volume = 1 | pages = 253–263 | year = 1955 | jstor = 769256 }}</ref><ref>{{Harvnb|Sipser|2006|p=137}}</ref> ट्युरिंगला व्यापकपणे सैद्धांतिक संगणक विज्ञान आणि कृत्रिम बुद्धिमत्तेचे जनक मानले जाते.<ref>{{Harvnb|Beavers|2013|p=481}}</ref> == प्रारंभिक जीवन आणि शिक्षण == === कुटुंब === ट्युरिंगचा जन्म [[लंडन|लंडनमधील]] मैदा व्हेल येथे झाला होता , तर त्याचे वडील ज्युलियस मॅथिसन ट्युरिंग छत्रपूर येथे भारतीय सिव्हिल सर्व्हिसेस (आयसीएस), नंतर [[मद्रास]] प्रेसिडेंसी आणि सध्या [[ओडिशा]] राज्यात कार्यरत होते.<ref name = "Hodges1983P5">{{Harvnb|Hodges|1983|p=5}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.turing.org.uk/turing/scrapbook/early.html |title=अलन ट्युरिंग इंटरनेट स्क्रॅपबुक |publisher=[[Alan Turing: The Enigma]] |accessdate=2 जानेवारी 2012 |archive-url=https://www.webcitation.org/6BOrKl1DB?url=http://www.turing.org.uk/turing/scrapbook/early.html |archive-date=14जुलै ऑक्टोबर 2012 |url-status=live }}</ref> ट्युरिंगची आई, ज्युलियसची पत्नी, एथेल सारा ट्युरिंग मद्रास रेल्वेचे मुख्य अभियंता एडवर्ड वालर स्टोनी यांची मुलगी होती. आयुष्याच्या अगदी सुरुवातीस, ट्युरिंगने नंतरच्या काळात त्याने स्पष्टपणे दाखवावे अशी अलौकिक बुद्धीची चिन्हे दर्शविली.<ref name=toolbox>{{cite web |title=अलन ट्युरिंग &nbsp;–टॉवर्ड्स ए डिजिटल माइंड: भाग 1 |first=जी. जेम्स |last=जोन्स|date=11 डिसेंबर 2001 |url=http://www.systemtoolbox.com/article.php?history_id=3 |accessdate=27 जुलै 2007 |work=सिस्टम टूलबॉक्स|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070803163318/http://www.systemtoolbox.com/article.php?history_id=3 |archivedate=3 ऑगस्ट 2007 |url-status=dead }}</ref> === शाळा === ट्युरिंगच्या पालकांनी वयाच्या सहाव्या वर्षी त्याला सेंट मायकेलमध्ये दाखल केले. त्यानंतरच्या बऱ्याच शिक्षकांप्रमाणेच मुख्याध्यापिकाने त्यांची प्रतिभा लवकर ओळखली.<ref>{{cite web|url=http://oldshirburnian.org.uk/wp-content/uploads/2016/04/TURING-Alan-Mathison.pdf|title=अलन ट्यूरिंग आर्काइव्ह - शेरबोर्न स्कूल(ARCHON CODE: GB1949)|author=अलन मॅथिसन|work=शेरबर्न स्कूल, डोर्सेट|date=एप्रिल 2016|accessdate=5 फेब्रुवारी 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20161226093015/http://oldshirburnian.org.uk/wp-content/uploads/2016/04/TURING-Alan-Mathison.pdf|archive-date=26 डिसेंबर 2016|url-status=live}}</ref> जानेवारी 1922 आणि 1926 दरम्यान ट्युरिंगचे शिक्षण ससेक्समधील (सध्याचे पूर्व ससेक्स) फ्रॅंट या गावात स्वतंत्र हेझेलहर्स्ट प्रीपेरेटरी स्कूलमध्ये झाले.<ref>{{cite web|url=http://oldshirburnian.org.uk/wp-content/uploads/2016/04/TURING-Alan-Mathison.pdf|title=अलन ट्यूरिंग आर्काइव्ह - शेरबोर्न स्कूल(ARCHON CODE: GB1949)|author=अलन मॅथिसन|work=शेरबर्न स्कूल, डोर्सेट|date=एप्रिल 2016|accessdate=5 फेब्रुवारी 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20161226093015/http://oldshirburnian.org.uk/wp-content/uploads/2016/04/TURING-Alan-Mathison.pdf|archive-date=26 डिसेंबर 2016|url-status=live}}</ref> वयाच्या तेराव्या वर्षी ते डोर्सेटच्या शेरबोर्न बाजारपेठेतील शेरबोर्न स्कूल या बोर्डिंग स्वतंत्र शाळेत गेले.<ref name=metamagical>{{Cite book|title=मेटामॅजिकल थियम्स: क्वेस्टिंग फॉर एसेंसी ऑफ माइंड Patण्ड पॅटर्न |page=[https://books.google.com/books?id=o8jzWF7rD6oC&pg=PA484 484]|first=डग्लस आर.|last=हॉफस्टॅडर |year=1985 |publisher=बेसिक बुक्स |isbn=978-0-465-04566-2 |oclc=230812136}}</ref> === विद्यापीठ आणि संगणकीयतेवर कार्य === ट्युरिंग यांनी 1931 ते 1934 पर्यंत [[केंब्रिज विद्यापीठ|केंब्रिजच्या किंग्ज कॉलेजमध्ये]] पदवीधर म्हणून शिक्षण घेतले जेथे त्यांना गणितातील प्रथम श्रेणी सन्मानाने सन्मानित करण्यात आले. 1935 मध्ये, वयाच्या 22 व्या वर्षी, प्रबंध प्रबंधाच्या बळावर तो किंग्ज कॉलेजचा "फेलो" म्हणून निवडला गेला ज्यामध्ये त्याने मध्यवर्ती प्रमेय सिद्ध केले.<ref>जॉन अ‍ॅलड्रिचचा विभाग See पहा, "आंतरयुद्धातील वर्षांत इंग्लंड आणि कॉन्टिनेंटल संभाव्यता", संभाव्यता आणि आकडेवारीचा इलेक्ट्रॉनिक जर्नल, खंड. 5/2 [http://www.jehps.net/decembre2009.html डिसेंबर 2009] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180421105727/http://www.jehps.net/decembre2009.html |date=21 एप्रिल 2018 }} लेक्ट्रॉनिक जर्नल ऑफ हिस्ट्री ऑफ प्रोबिबिलिटी अँड स्टॅटिस्टिक्स</ref> 1936 मध्ये, ट्युरिंग यांनी "ऑन कॉम्प्युटेबल नंबर, एक अ‍ॅप्लिकेशन टू द एन्स्चेडुंगस्प्रोब्लम" हे त्यांचे पेपर प्रकाशित केले.<ref>{{Harvnb|Turing|1937}}</ref> ट्युरिंगने हे सिद्ध केले की त्यांचे "युनिव्हर्सल कम्प्यूटिंग मशीन" अल्गोरिदम म्हणून प्रतिनिधित्व करता आले तर कोणतीही कल्पनारम्य गणिताची गणना करण्यास सक्षम असेल.<ref>{{cite book |p=15 |title=गणित आणि गणना |author=अवि विगडरसन |publisher=प्रिन्सटन युनिव्हर्सिटी प्रेस |year=2019|isbn=9780691189130 }}</ref> सप्टेंबर 1936 ते जुलै 1938 या काळात ट्युरिंग यांनी आपला बहुतेक वेळ [[प्रिन्स्टन विद्यापीठ|प्रिन्स्टन युनिव्हर्सिटी]] येथे चर्चमध्ये शिकविला.<ref name="bowen19">{{ {{Cite book|first=ज ोनाथन पी.|last=बोवेन | authorlink=Jonathan Bowen | chapter=द इम्पॅक्ट ऑफ अलन ट्युरिंगः फॉर्मल मेथड्स अँड बियॉन्ड | editor-last1=बोवेन | editor-first1=जोनाथन पी. | editor-last2=लियू | editor-first2=झिमिंग | editorlink2=झिमिंग लियू (संगणक वैज्ञानिक) | editor-last3=झांग | editor-first3=झिलि| title= इंजिनीअरिंग ट्रस्टेयरेबल सॉफ्टवेर सिस्टम SETSS 2018 | series=[[Lecture Notes in Computer Science]] | volume=11430 | pages=202–235 |year=2019 | publisher=[[Springer Nature|स्प्रिंगर]] | location=चाम | doi=10.1007/978-3-030-17601-3_5 }}</ref> जून 1938 मध्ये त्यांनी प्रिन्सटन येथील गणित विभागातून पीएचडी मिळविली.<ref>{{Cite journal | last1 = ट्युरिंग | first1 = A.M. | authorlink = अलन ट्युरिंग | title = सिस्टीम्स ऑफ लॉजिक बेस्ड ऑर्डिनेल्स | doi = 10.1112/plms/s2-45.1.161 | journal = प्रॉसीडिंग्स ऑफ लंडन मॅथमॅटिकल सोसायटी | pages = 161–228 | year = 1939 | volume=s2-45 | hdl = 21.11116/0000-0001-91CE-3 }}</ref> त्याच्या प्रबंधावरील सिस्टम्स ऑफ लॉजिक बेस्ड ऑर्डिनल्स होते,<ref name="turingphd">{{cite thesis |degree=पीएचडी|first= अलन|last=ट्युरिंग |title=सिस्टीम्स ऑफ लॉजिक बेस्ड ऑर्डिनेल्स|publisher=प्रिन्सटन विद्यापीठ |year=1938 |doi=10.1112/plms/s2-45.1.161|authorlink=अलन ट्युरिंग|id={{ProQuest|301792588}}}}</ref><ref>{{cite web | last =ट्युरिंग ] | first = A.M. | author-link = अलन ट्युरिंग | title = सिस्टीम्स ऑफ लॉजिक बेस्ड ऑर्डिनेल्स | year = 1938 | url = https://webspace.princeton.edu/users/jedwards/Turing%20Centennial%202012/Mudd%20Archive%20files/12285_AC100_Turing_1938.pdf | ref = harv | access-date = 4 फेब्रुवारी 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20121023103503/https://webspace.princeton.edu/users/jedwards/Turing%20Centennial%202012/Mudd%20Archive%20files/12285_AC100_Turing_1938.pdf | archive-date = 23 ऑक्टोबर 2012 | url-status = dead }}</ref> ने ऑर्डिनल लॉजिक आणि सापेक्ष संगणनाची संकल्पना मांडली, ज्यामध्ये ट्युरिंग मशीन तथाकथित ऑरेक्झल्ससह वाढविली जातात ज्यामुळे समस्यांचे अभ्यास करता येऊ शकत नाही ज्याचे निराकरण होऊ शकत नाही ट्युरिंग मशीनद्वारे. == कारकीर्द आणि संशोधन == [[चित्र:Alan Turing Memorial Closer.jpg|इवलेसे|ॲलन ट्युरिंग]] === क्रिप्टेनालिसिस === [[दुसरे महायुद्ध|दुसऱ्या महायुद्धात]] ट्यूरिंग हा ब्लेश्ले पार्क येथील जर्मन सिफर तोडण्यात अग्रेसर होता.<ref>{{Cite AV media | last = ब्रिग्स | first = आसा| author-link = आसा ब्रिग्स | title =ब्रिटनचा ग्रेटेटेस्ट कोडब्रेकर | type = TV broadcast | publisher = [[Channel 4|UK Channel 4]] | date = 21नोव्हेंबर 2011}}</ref> सप्टेंबर 1938 पासून ट्युरिंग यांनी ब्रिटिश कोडब्रेकिंग संस्थेच्या गव्हर्नमेंट कोड व सायफर स्कूल (जीसी अँड सीएस) कडे अर्धवेळ काम केले. त्यांनी नाझी [[जर्मनी|जर्मनीद्वारे]] वापरल्या गेलेल्या एनिग्मा सिफर मशीनच्या क्रिप्टेनालिसिसवर लक्ष केंद्रित केले आणि एकत्रितपणे जीसी अँड सीसीएस ज्येष्ठ कोडब्रेकर दिलीली नॉक्स देखील होते<ref>{{Cite book | author-link =जॅक कोपलँड | last = कोपलँड | first =जॅक | chapter =द कोलोसस अँड डाव्हनिंग ऑफ कंप्यूटर युग | page = 352 | title = अ‍ॅक्शन दि डे | publisher = Bantam | date = 2001 | isbn = 9780593049105 | editor-first1 = मायकेल | editor-last1 = स्मिथ | editor-first2 = राल्फ | editor-last2 = एर्स्काईन }}</ref>. 1946 मध्ये, ट्युरिंग यांना युद्धकाळातील सेवांकरिता किंग जॉर्ज सहाव्याद्वारे ऑर्डर ऑफ ब्रिटिश एम्पायर (ओबीई)चे अधिकारी म्हणून नियुक्त केले गेले, परंतु बऱ्याच वर्षांपासून त्यांचे काम गुप्त राहिले.<ref>{{cite news | title = अलन ट्यूरिंग: सहकारी त्यांच्या आठवणी सामायिक करतात | url = https://www.bbc.co.uk/news/technology-18541715 | date = 23 जून 2012 | publisher = बीबीसी बातम्या | access-date = 21 जून 2018 | archive-url = https://web.archive.org/web/20180707105436/https://www.bbc.co.uk/news/technology-18541715 | archive-date = 7 जुलै 2018 | url-status = live }}</ref><ref name="thegazette.co.uk">{{cite web|url=https://www.thegazette.co.uk/all-notices/content/114|title=इतिहासातील हा महिना: अ‍ॅलन ट्युरिंग आणि एनिग्मा कोड|website=thegazette.co.uk|accessdate=6 फेब्रुवारी 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190626211800/https://www.thegazette.co.uk/all-notices/content/114|archive-date=26 जून 2019|url-status=live}}</ref> === प्रारंभिक संगणक आणि ट्युरिंग चाचणी === 1947 मध्ये तो कॅम्ब्रिजला साब्बेटिकल वर्षात परत आला त्या काळात त्याने इंटेलिजेंट मशिनरीवर काम केले जे त्याच्या आयुष्यात प्रकाशित झाले नाही.<ref>See {{harvnb|कोपलँड|2004b|pp=410–432}}</ref> अर्ध्या शतकापेक्षा जास्त काळानंतरही चालू राहिलेल्या कृत्रिम बुद्धिमत्तेबाबतच्या चर्चेला त्याची ट्युरिंग चाचणी महत्त्वपूर्ण, वैशिष्ट्यपूर्णपणे चिथावणी देणारी आणि चिरस्थायी योगदान होती.<ref>[[Stevan Harnad|हरनाड, स्टीव्हन]] (2008) [http://eprints.soton.ac.uk/262954/ द अ‍ॅनोटेशन गेमः ऑन ट्युरिंग (1950) कॉम्प्यूटिंग, मशीनरी अँड इंटेलिजेंस] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171018070225/https://eprints.soton.ac.uk/262954/|date=18 ऑक्टोबर 2017}}. इनः एपस्टाईन, रॉबर्ट अँड पीटर्स, ग्रेस (sड.) '' ट्युरिंग टेस्ट पार्सिग ऑफ द फिलॉसॉफिकल अँड मेथडोलॉजिकल इश्युज ऑफ द क्वेस्ट फॉर थिंकिंग कॉम्प्यूटर ''. स्प्रिंगर</ref> 1948 मध्ये ट्युरिंग, आपल्या माजी स्नातक सहकारी डी.जी. शैम्पर्णाउन, अद्याप अस्तित्वात नसलेल्या संगणकासाठी [[बुद्धिबळ]] प्रोग्राम लिहिण्यास सुरुवात केली. 1950 पर्यंत हा कार्यक्रम पूर्ण झाला आणि टूरोचॅम्प डब केला.<ref>{{cite web|last=क्लार्क|first=लीट|title=ट्युरिंगची उपलब्धी: कोडब्रेकिंग, एआय आणि संगणक विज्ञानाचा जन्म|url=https://www.wired.co.uk/news/archive/2012-06/18/turing-contributions?page=all|work=Wired|accessdate=11 नोव्हेंबर 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131102122933/http://www.wired.co.uk/news/archive/2012-06/18/turing-contributions?page=all|archive-date=2 नोव्हेंबर 2013|url-status=live}}</ref> == वैयक्तिक जीवन == ट्युरिंग 39 वर्षांचा होता जेव्हा त्याने अर्नाल्ड मरे या 19 वर्षीय बेरोजगार व्यक्तीशी संबंध सुरू केले. त्यावेळी समलिंगी कृत्ये [[युनायटेड किंगडम|युनायटेड किंगडममधील]] फौजदारी गुन्हे होते,<ref>{{Harvnb|Hodges|1983|p=458}}</ref> आणि दोघांवरही "घोर अश्लीलता" असल्याचा आरोप ठेवण्यात आला होता.<ref name=LeavittP268>{{Harvnb|Leavitt|2007|p=268}}</ref> नंतर ट्युरिंगला त्याचा भाऊ आणि स्वतःचा वकील यांच्या सल्ल्यानुसार खात्री पटली आणि त्याने दोषी ठरविले.<ref>{{cite book |title=अलन ट्यूरिंग: द एनिग्मा |publisher=प्रिन्सटन युनिव्हर्सिटी प्रेस|authorlink=अँड्र्यू हॉज |last=हॉज |first=अँड्र्यू |page=[https://archive.org/details/alanturingenigma0000hodg/page/463 463] |year=2012 |isbn=978-0-691-15564-7 |url=https://archive.org/details/alanturingenigma0000hodg|url-access=registration }}</ref> == मृत्यू == सायनाइड [[विष|विषबाधा]] मृत्यूचे कारण म्हणून स्थापित केली गेली.<ref>{{Cite encyclopedia |url=https://www.britannica.com/biography/Alan-Turing#toc330986 |title=अलन ट्युरिंग. चरित्र, तथ्ये आणि शिक्षण |encyclopedia=ज्ञानकोश ब्रिटानिका |access-date=11 ऑक्टोबर 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171011184445/https://www.britannica.com/biography/Alan-Turing#toc330986 |archive-date=11 ऑक्टोबर 2017 |url-status=live }}</ref> == सरकारी दिलगिरी आणि माफी == ऑगस्ट 2009 मध्ये, ब्रिटिश प्रोग्रामर जॉन ग्रॅहम-कमिंग यांनी एक याचिका सुरू केली आणि ब्रिटिश सरकारला अशी विनंती केली की ट्युरिंगच्या फिर्यादीबद्दल तो एक [[समलैंगिक]] म्हणून क्षमा मागितली पाहिजे.<ref>{{Cite book |title=ट्युरिंग माफी मागण्यासाठी हजारो लोक म्हणतात |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/8226509.stm |publisher=बीबीसी बातम्या |date=31 ऑगस्ट 2009 |accessdate=31 ऑगस्ट 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090831100747/http://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/8226509.stm |archive-date=31 ऑगस्ट 2009 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite book|title=याचिका एनिग्मा कोड ब्रेकर ट्युरिंगची क्षमा मागते |url=http://www.cnn.com/2009/WORLD/europe/09/01/alan.turing.petition/index.html |publisher=CNN |date=1 सप्टेंबर 2009 |accessdate=1 सप्टेंबर 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091005081407/http://www.cnn.com/2009/WORLD/europe/09/01/alan.turing.petition/index.html |archivedate=5 ऑक्टोबर 2009 |url-status=live |df= }}</ref> [[पंतप्रधान]] गॉर्डन ब्राऊन यांनी या याचिकेची कबुली दिली आणि माफी मागणारे निवेदन जाहीर केले आणि ट्युरिंगच्या उपचारांना "भयानक" म्हणून वर्णन केले.<ref name="PMapology">{{cite news | title = कोडब्रेकर अ‍ॅलन ट्युरिंगची पंतप्रधानांची दिलगिरी: आम्ही अमानुष होतो | url = https://www.theguardian.com/world/2009/sep/11/pm-apology-to-alan-turing | work =द गार्डियन| location = यूके | date = 11 सप्टेंबर 2009 | first = कॅरोलीन | last = डेव्हिस | access-date = 10 डिसेंबर 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170204085908/https://www.theguardian.com/world/2009/sep/11/pm-apology-to-alan-turing | archive-date = 4 फेब्रुवारी 2017 | url-status = live }}</ref><ref name="PM-apology">{{cite news | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/8249792.stm | title = ट्युरिंग याचिकेनंतर पंतप्रधानांनी माफी मागितली | date = 11 सप्टेंबर 2009 | publisher = बीबीसी बातम्या | access-date = 11 सप्टेंबर 2009 | archive-url = https://www.webcitation.org/67yu9WGUa?url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/8249792.stm | archive-date = 27 मे 2012 | url-status = live }}</ref> == पुस्तके == ॲलन ट्युरिंग वर अनेक पुस्तके लिहिली गेली आहेत. यांत [[नंदा खरे]] यांनी ''नांगरल्याविण भुई'' एक आहे. ट्युरिंग जर भारतातच राहिला असता तर काय झाले असते हा विचार या कादंबरीमागचा मुख्य आधार आहे. तसेच त्यांचे मराठीतील पहिले चरित्रात्मक पुस्तक तुषार भ. कुटे यांनी जून २०२५ मध्ये लिहिले. ते प्राकृत प्रकाशनाने प्रकाशित केले आहे.<ref>{{Cite book |url=https://mitu.co.in/alan-turing-first-marathi-book-tushar-b-kute/ |title=ॲलन ट्युरिंग: कृत्रिम बुद्धिमत्तेचा अग्रदूत |url-status=live }}{{मृत दुवा|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{विस्तार}} {{DEFAULTSORT:ट्युरिंग, ॲलन}} [[वर्ग:संगणकशास्त्रज्ञ]] [[वर्ग:इ.स. १९१२ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९५४ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] nmhbhi2ml9dv1s6jccrb7ghomhkj4or 0 31885 2691760 2679087 2026-06-30T04:15:19Z ~2026-32459-97 183722 /* तालुक्यातील गावे */ 2691760 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |प्रकार = तालुका |स्थानिक_नाव = देगलूर |इतर_नाव = |टोपणनाव = |राज्य_नाव = महाराष्ट्र |अक्षांश = 18|अक्षांशमिनिटे = 32|अक्षांशसेकंद = 46 |रेखांश= 77|रेखांशमिनिटे= 34|रेखांशसेकंद= 39 |मुळ_नकाशा = <!-- only if default map not wanted --> |शोधक_स्थान = <!-- left/right --> |मुळ_नकाशा_पट्टी = <!-- हो/नाही --> |आतील_नकाशा_चिन्ह = <!-- हो/नाही --> |नकाशा_शीर्षक = |क्षेत्रफळ_एकूण =20 |क्षेत्रफळ_आकारमान = |क्षेत्रफळ_क्रमांक = |क्षेत्रफळ_एकूण_संदर्भ = |क्षेत्रफळ_मेट्रो = |क्षेत्रफळ_मेट्रो_संदर्भ = |उंची = |उंची_संदर्भ = |समुद्री_किनारा = |हवामान = |वर्षाव = |तापमान_वार्षिक = |तापमान_हिवाळा = |तापमान_उन्हाळा = |मुख्यालय = <!-- फक्त जिल्हांसाठीच--> |मोठे_शहर = |मोठे_मेट्रो = |जवळचे_शहर = नांदेड |प्रांत = |विभाग = |जिल्हा = नांदेड जिल्हा |लोकसंख्या_एकूण = |लोकसंख्या_वर्ष =2011 |लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ = |लोकसंख्या_घनता = |लिंग_गुणोत्तर = |साक्षरता = |साक्षरता_पुरुष = |साक्षरता_स्त्री = |अधिकृत_भाषा = मराठी |नेता_पद_१ = नगराध्यक्ष |नेता_नाव_१ = विजय टाकळे |नेता_पद_२ = |नेता_नाव_२ = |संसदीय_मतदारसंघ = [[नांदेड (लोकसभा मतदारसंघ)|नांदेड]] |विधानसभा_मतदारसंघ = [[देगलूर विधानसभा मतदारसंघ|देगलूर]] |न्यायक्षेत्र_शीर्षक_१ = [[तहसील]] |न्यायक्षेत्र_नाव_१ = देगलूर |न्यायक्षेत्र_शीर्षक_२ = [[पंचायत समिती]] |न्यायक्षेत्र_नाव_२ = देगलूर |न्यायक्षेत्र_शीर्षक_३ = |न्यायक्षेत्र_नाव_३ = |कोरे_शीर्षक_१ = |कोरे_उत्तर_१ = |एसटीडी_कोड = +०२४६3 |पिन_कोड = 431717 |आरटीओ_कोड = MH26 |संकेतस्थळ = |संकेतस्थळ_नाव = |दालन = |तळटिपा = |गुणक_शीर्षक = <!-- हो/नाही --> |स्वयंवर्गीत = <!-- हो/नाही --> |लोकसंख्या_मेट्रो=|लोकसंख्या_शहरी=|लोकसंख्या_क्रमांक=54493}} {{विस्तार}} '''देगलूर''' हा [[भारत|भारताच्या]] [[महाराष्ट्र]] राज्यातील [[नांदेड जिल्हा|नांदेड जिल्ह्याचा]] एक तालुका आहे. ==तालुक्यातील गावे== #[[आचेगाव]] #[[आळापूर]] #[[अलुर]] #[[आंबुलगा]] #[[आमदापूर]] #[[अंतापूर (देगलूर)]] #[[अपसावरगाव]] #[[बालेगाव]] #[[बल्लुर]] #[[बेंबरा]] #[[भक्तपूर]] #[[भायेगाव]] #[[भोकसखेडा]] #[[भुतनहिप्परगा]] #[[बिजलवाडी]] #[[बोमनाळी]] #[[बोरगाव (देगलूर)]] #[[चैनपूर]] #[[चाकुर (देगलूर)]] #[[चव्हाणवाडी (देगलूर)]] #[[दरेगाव (देगलूर)]] #[[दावणगिर]] #[[देगाव बुद्रुक (देगलूर)]] #[[देगाव खुर्द]] #[[देवापूर (देगलूर)]] #[[ढोसणी]] #[[गवंडगाव]] #[[गोगाळागोविंदतांडा]] #[[हळी]] #[[हणेगाव]] #[[हनुमानहिप्परगा]] #[[हावरगा]] #[[होतळ|होट्टल]] #[[इब्राहिमपूर (देगलूर)]] #[[कबीरवाडी]] #[[कामजीवाडी]] #[[कनमारपाळी]] #[[करडखेड]] #[[कारेमलकापूर]] #[[कारेगाव (देगलूर)]] #[[काठेवाडी]] #[[कवळगड्डा]] #[[कवळगाव]] #[[केदारकुंटा]] #[[खानापूर (देगलूर)]] #[[खुत्मापूर]] #[[किणी (देगलूर)]] #[[किणीतांडा]] #[[कोकळगाव (देगलूर)]] #[[कोटेकल्लुर]] #[[क्षीरसमुद्र (देगलूर)]] #[[कुडाळी (देगलूर)]] #[[कुरुदगी बुद्रुक]] #[[कुरुदगी खुर्द]] #[[कुतुबशहापूरवाडी]] #[[लाख्खा]] #[[लिंबा (देगलूर)]] #[[लिंगणकेरूर]] #[[लोणी (देगलूर)]] #[[मैलापूर]] #[[माळेगाव (देगलूर)]] #[[मलकापूर (देगलूर)]] #[[मंडगी]] #[[मंगाजीवाडी]] #[[माणशाकरगा]] #[[माणुर बुद्रुक]] #[[मरखेल]] #[[मरतोळी]] #[[मेंदणकल्लुर]] #[[मेंगापूर (देगलूर)]] #[[मुंजळगा]] #[[नागराळ (देगलूर)]] #[[नाईकतांडा]] #[[नांदुर (देगलूर)]] #[[नरंगल बुद्रुक]] #[[नरंगल खुर्द]] #[[निपाणीसावरगाव]] #[[पेंडपल्ली]] #[[पिंपळगाव (देगलूर)]] #[[पुंजरवाडी (देगलूर)]] #[[रामपूर बुद्रुक]] #[[रामपूर प शहापूर]] #[[रमतापूर]] #[[सांगवी करडखेड]] #[[सांगवी उमर]] #[[शहापूर (देगलूर)]] #[[शेखापूर (देगलूर)]] #[[शेळगाव (देगलूर)]] #[[शेवळा (देगलूर)]] #[[शिळवणी]] #[[शिवआचेगाव]] #[[शिवणी (देगलूर)]] #[[सोमुर]] #[[सुगाव (देगलूर)]] #[[सुजयतपूर]] #[[सुंदगी बुद्रुक]] #[[सुंदगी खुर्द]] #[[ताडखेळ]] #[[टाकळीजहागिर]] #[[टाकळीबागम]] #[[टाकळीवळग]] #[[तामळूर]] #[[थडीसावरगाव]] #[[तुंबरपल्ली]] #[[तुपशेळगाव]] #[[वाडीकारखेड]] #[[वळग]] #[[वण्णाळी]] #[[वझर (देगलूर)]] #[[वझरगा]] #[[येडुर]] #[[येडुर खुर्द]] #[[येरगी]] #[[झरी (देगलूर)]] == ऐतिहासिक पार्श्वभूमी == देगलूर तालुका दोन राज्यांच्या सीमेवर वसलेला आहे. आग्नेय दिशेला [[तेलंगणा|तेलंगाणा]], वायव्य दिशेला कर्नाटक आहे. [[मराठी भाषा|मराठी]], [[तेलुगू भाषा]], [[कन्नड भाषा]] या येथील बोलीभाषा आहे. येथील बाजारपेठ, मोंढा प्रसिद्ध आहे. [[लेंडी नदी]] ही देगलूर तालुक्यातून वाहणारी मुख्य नदी आहे. * अडत व्यापारी शिक्षण संस्थेचे देगलूर महाविद्यालय, धुंडा महाराज महाविद्यालय, साधना हायस्कूल, मानव्य विकास विद्यालय या शैक्षणिक संस्था आहेत. * [[होट्टलचे शिलालेख|होट्टल]] येथील हेमाडपंथी महादेव मंदिर प्रसिद्ध आहे. ==भौगोलिक स्थान== ==हवामान== नैऋत्य मान्सूनमुळे पडणाऱ्या पावसाळ्याचा ऋतू वगळता येथील हवामान सर्वसाधारणपणे कोरडेच असते. येथे वर्षात चार ऋतू असतात. हिवाळा हा नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी अखेरपर्यंत असतो. त्यानंतर येणारा उन्हाळा मात्र जूनच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत खेचला जातो. नैऋत्य मान्सूनचा पाऊस त्याच्या पाठोपाठ येतो आणि ऑक्टोबरच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत टिकतो. शेष ऑक्टोबर आणि नोव्हेंबरचा पूर्वार्ध हा मान्सूनोत्तर गरमीचा काळ असतो. सरासरी वार्षिक पर्जन्यमान ९८० मि.मी.आहे. नैऋत्य मोसमी वाऱ्यापासून पडणाऱ्या पावसाचे प्रमाण एकूण वार्षिक पर्जन्याच्या ८० टक्के आहे. जुलै आणि ऑगस्ट हे वर्षातील सर्वाधिक पर्जन्याचे महिने आहेत. ==लोकजीवन== ==प्रेक्षणीय स्थळे== देगलूर येथे मोठे घुमट आहे. * [[होट्टलचे शिलालेख]]: येथून जवळच होट्टल येथे जगप्रसिद्ध सिद्धेश्वर मंदिर व त्यावर असलेले कोरीव काम हे स्थापत्यकलेचा उत्तम नमुना आहे. दगडावरील कोरीवकाम नादब्रम्ह गणेश मूर्ती विलोभनीय आहे. होट्टल येथे दरवर्षी होट्टल महोत्सवाचे आयोजन करण्यात येत आहे. ==नागरी सुविधा== ==संदर्भ== #https://villageinfo.in/ #https://www.census2011.co.in/ #http://tourism.gov.in/ #https://www.incredibleindia.org/ #https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism #https://www.mapsofindia.com/ #https://www.weather.gov/dvn/climategraphics?n=climategraphics #https://www.weather-atlas.com/en/india-climate {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210123203511/https://www.weather-atlas.com/en/india-climate |date=2021-01-23 }} {{नांदेड जिल्ह्यातील तालुके}} [[वर्ग:नांदेड जिल्ह्यातील तालुके]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील तालुके]] [[वर्ग:नांदेड जिल्हा]] kcemyb8t8co6ykl6aiwne3drrzp86h4 0 45717 2691728 2562765 2026-06-29T17:54:13Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2691728 wikitext text/x-wiki {{मुखपृष्ठ सदर टीप |तारीख = ५ नोव्हेंबर |वर्ष = २०२३ }} {{माहितीचौकट युनेस्को जागतिक वारसा साइट |WHS = हंपी येथील स्मारकांचे समूह |Image = Hampi virupaksha temple.jpg |Location = [[विजयनगर जिल्हा]], [[कर्नाटक]], [[भारत]]<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/ballari-set-to-lose-hampi-and-more/article33136164.ece|title =बल्लारी हंपी आणि बरेच काही गमावणार|newspaper = द हिंदू|date = १९ नोव्हेंबर २०२०}}</ref> |Criteria = सांस्कृतिक: i, iii, iv |Includes = [[विरूपाक्ष मंदिर, हंपी|विरूपाक्ष मंदिर]] |ID = २४१ |Year = 1986 |Danger = १९९९–२००६ |Area = ४,१८७.२४ हे |Buffer_zone = १९,४५३.६२ ha |Coordinates = {{coord|15|20|04|N|76|27|44|E}} |locmapin = कर्नाटक#भारत |map_caption = हंपीचे स्थान |Website = {{URL|http://asi.nic.in/asi_monu_whs_hampi.asp|भारतीय पुरातत्व सर्वेक्षण - हम्पी}} }} '''हंपी''' किंवा '''हम्पे''' हे भारताच्या [[कर्नाटक]] राज्यातील पुरातन शहर आहे. मध्य कर्नाटकाच्या पूर्व भागात होस्पेट शहराजवळ असलेले हंपीचे अवशेष [[युनेस्को]]चे [[भारतातील जागतिक वारसा स्थाने|भारतातील एक जागतिक वारसा स्थान]] आहे.<ref name="unesco">{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/241|title=हंपी येथील स्मारकांचा समूह|publisher=वर्ल्ड हेरिटेज|access-date=१७ मार्च २०२२}}</ref> अनेक इमारती व मंदिरांचे हे अवशेष {{convert|4100|ha|sqmi}} विस्तारात पसरलेले आहेत. यांत दक्षिण भारतातील शेवटच्या महान हिंदू साम्राज्यातील १,६००हून अधिक "किल्ले, नदीकाठच्या इमारती, राजवाडे, मंदिरे, मंडप, स्मारके, जल संरचना, इत्यादीचा" समावेश आहे.<ref name="unescosum">[https://whc.unesco.org/en/list/241 हम्पी येथील स्मारकांचा समूह], युनेस्को</ref> यांचे वर्णन [[युनेस्को]]ने ''कठोर आणि भव्य स्थान'' (austere, grandiose site) असे केले आहे. == स्थान == [[चित्र:Hampi 2.jpg|thumb|upright=1.25|हंपी खडकाळ प्रदेशात वसलेले आहे. वरील: पार्श्वभूमीत तुंगभद्रा नदीसह विजयनगर बाजारातील अनेक अवशेषांपैकी एक|डावे]] हंपी शहर मध्य [[कर्नाटक]]च्या पूर्व भागात [[तुंगभद्रा नदी]]च्या काठावर [[आंध्र प्रदेश]] राज्याच्या सीमेजवळ वसलेले आहे. ते [[बेंगलुरू]]पासून {{convert|376|km}} आणि [[हुबळी]]पासून {{convert|165|km}} अंतरावर आहे. येथून सर्वात जवळचे रेल्वे स्थानक [[होस्पेट]], {{convert|13|km|miles}} अंतरावर आहे आणि सर्वात जवळचे विमानतळ [[तोरणागल्लू]] येथील [[जिंदाल विजयनगर विमानतळ]], {{convert|32|km}} अंतरावर आहे. येथून [[बेंगलुरू आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बेंगलुरूला]] विमानसेवा उपलब्ध आहे. [[गोवा]] आणि [[बेंगलुरू]]हुन बस आणि रेल्वेने एका रात्रीत हंपीला पोहोचता येते.{{sfn|फ्रित्झ |मिशेल|२०१६|pp=१५४–१५५}} [[बदामी गुंफा मंदिरे|बदामी]] आणि [[ऐहोल]] पुरातत्त्व स्थळांच्या आग्नेयेस, हंपी {{convert|140|km}} अंतरावर आहे.{{sfn|फ्रित्झ|मिशेल|२०१६|pp=१५४–१५५}}{{sfn|अनीला वर्गीस |२००२|pp=८५–८७}} हे ठिकाण [[राज्य महामार्ग १३० (कर्नाटक)|कर्नाटक राज्य महामार्ग १३०]] च्या जवळ आहे. == इतिहास == === नावाची व्युत्पत्ती === ''हंपी'' नावाची व्युत्पत्ती पंपापासून आहे. पंपा हिंदू देवी [[पार्वती]]चे एक नाव आहे. पौराणिक कथेनुसार पार्वतीने (जी शंकराची पूर्वीची पत्नी [[सती (हिंदू देवी)|सती]]चा पुनर्जन्म आहे) शंकराशी लग्न करण्याचा संकल्प केला.{{sfn|जेम्स लॉक्टेफेल्ड|२००२|pp=५०३–५०५}}{{sfn|डेव्हिड किन्सले|१९८८|pp=४६–५२, ४२–४४}} तिच्या आईवडीलांनी हे कळल्यावर त्यांनी तिला त्यापासून परावृत्त करण्याचा प्रयत्न केला परंतु पार्वतीने आपला हट्ट सोडला नाही. योगसाधनेत गर्क आणि जगापासून परावृत्त अशआ शंकराला जागृत करण्यासाठी आणि त्यांचे लक्ष स्वतःकडे वेधण्यासाठी पार्वतीने देवतांना मदतीसाठी आवाहन केले. देवराज [[इंद्र]]ाने शंकराला ध्यानातून जागृत करण्यासाठी कामुक प्रेम आणि आकर्षणाचा देव [[कामदेव]] यास पार्वतीच्या मदतीस पाठवले. कामदेवाने शंकरावर कामबाण सोडल्यावर शंकर विचलित होतो.{{sfn|जेम्स लॉक्टेफेल्ड|२००२|pp=५०३–५०५}}{{sfn|डेव्हिड किन्सले|१९८८|pp=४६–५२, ४२–४४}}. तपस्या भंग झाल्याने क्रोधित झालेल्या शंकराने आपल्या कपाळावरचा तिसरा डोळा उघडून कामदेवाला जाळून राख करून टाकले. यानंतरही पार्वतीने निराश न होता शंकराचे प्रेम मिळविण्यासाठी त्यांच्याच सारखे तपस्वी जीवन जगणे सुरू केले. शंकराने पार्वतीच्या संकल्पामागचे कारण व तिचे खरेच आपल्यावर प्रेम आहे का नाही हे जाणून घेण्यासाठी वेषांतर करून पार्वतीची भेट घेतली आणि शंकराच्या (स्वतःच्याच) क्रोधी, रागीट स्वभाव, त्याचे जंगलात भणंगासारखे राहणे, संसाराकडे बिलकुल लक्ष नसणे, इ. नकारात्मक गोष्टींचे वर्णन केले. त्यायोगे पार्वती आपला नाद सोडून देईल असे त्यास वाटत असते.{{sfn|जेम्स लॉक्टेफेल्ड|२००२|pp=५०३–५०५}}{{sfn|डेव्हिड किन्सले|१९८८|pp=४६–५२, ४२–४४}} हे सगळे ऐकूनसुद्धा पार्वती आपल्या निश्चयावर ठाम राहते. पार्वतीच्या संकल्पामागे प्रेम आणि आदर असल्याचे कळल्यावर भगवान शिव शेवटी तिचा स्वीकार केला आणि त्यांनी लग्न केले.{{sfn|जेम्स लॉक्टेफेल्ड|२००२|pp=५०३–५०५}}{{sfn|डेव्हिड किन्सले|१९८८|pp=४६–५२, ४२–४४}} शिव आणि पार्वतीच्या विवाहानंतर कामदेवाला नंतर जिवंत करण्यात आले. स्थल [[पुराणे|पुराणा]]नुसार, पार्वती (पम्पा) हिने तपस्वी शिवाला जिंकण्यासाठी आणि गृहस्थ जीवनात परत आणण्यासाठी हेमाकुटा टेकडीवर, आता हंपीचा एक भाग असलेल्या, तिच्या तपस्वी, योगिनी जीवनशैलीचा पाठपुरावा केला.{{sfn|फ्रित्झ|मिशेल|२०१६|pp=१४–१५}} शिवाला पंपापती (म्हणजे "पंपाचा पती") असेही म्हणतात.{{sfn|फ्रित्झ|मिशेल|२०१६|pp=१४–१५}} हेमाकुटा टेकडीजवळील नदी पंपा नदी म्हणून ओळखली जाऊ लागली.<ref name="Verghese2002p6">{{harvnb|अनिल वर्गीस|२००२|pp=६–७, ४०, ९२}}</ref> पम्पा हा संस्कृत शब्द, [[कन्नड]] शब्द हंपा मध्ये बदलला आणि पार्वती ज्या ठिकाणी शिवाचा पाठलाग करत होती ते ठिकाण हम्पे किंवा हम्पी म्हणून ओळखले जाऊ लागले.{{sfn|फ्रित्झ|मिशेल|२०१६|pp=१४–१५}}<ref name="Verghese2002p6" /><ref name=ASI>{{cite book|author=डी. देवकुंजरी|title=जागतिक वारसा मालिका: हम्पी|publisher=आयशर गुडअर्थ लि., नवी दिल्ली – [[भारतीय पुरातत्व सर्वेक्षण]]साठी|isbn=978-81-87780-42-7|page=८|year=२००७}}</ref> हा प्रदेश ''पंपा-क्षेत्र'', ''किष्किंधा-क्षेत्र'' किंवा ''भास्कर-क्षेत्र'' म्हणूनही ओळखला जातो. === प्राचीन ते इ.स. १४वे शतक === या प्रदेशाचा उल्लेख हिंदू महाकाव्य [[रामायण]]ाच्या [[किष्किंधा]] अध्यायांत आहे. [[रावण|रावणाने]] अपहरण केलेल्या [[सीता|सीते]]च्या शोधात [[राम]] आणि [[लक्ष्मण]] दक्षिणेकडे प्रवास करीत असताना [[हनुमान]], [[सुग्रीव]] आणि वानर सेना त्यांना येथे भेटतात. महाकाव्यात वर्णन केलेल्या ठिकाणाशी हंपी क्षेत्राचे बरेच जवळचे साम्य आहे. रामायणातील या उल्लेखांमुळे यात्रेकरूंना येथे येत असतात.<ref name="KaminskyLong2016p75">{{cite book|author1=अर्नोल्ड पी. कामिन्स्की|author2=रॉजर डी. लाँग|title=दक्षिण आणि आग्नेय आशियातील राष्ट्रवाद आणि साम्राज्यवाद |url=https://books.google.com/books?id=aGIPDQAAQBAJ&pg=PT75|year=२०१६|publisher=टेलर आणि फ्रान्सिस|isbn=978-1-351-99742-3|pages=७५–७६}}</ref><ref name="Verghese2002p1" /><ref>{{cite book|author1=जॉन एम. फ्रिट्झ|author2=जॉर्ज मिशेल|author3=क्लेअर आर्णी|title=न्यू लाईट ऑन हंपी: रिसेन्ट रिसर्च ॲट विजयनगर|url=https://books.google.com/books?id=Trx8UH1UbG4C|year=२००१|publisher=मार्ग पब्लिकेशन |isbn=978-81-85026-53-4|pages=१–७}}</ref> मध्ययुगीन काळात हे ठिकाण ''पम्पाक्षेत्र'' म्हणून ओळखले जात असे. १८०० च्या दशकात कर्नल [[कॉलिन मॅकेन्झी]] नावाच्या अभियंत्याने या प्रदेशाबद्दल माहिती प्रसिद्ध केली. १४व्या शतकात हंपी ही [[विजयनगरचे साम्राज्य|विजयनगर साम्राज्याची]] राजधानी होती.<ref name="Verghese2002p1" /> या शहराभोवती रक्षणासाठी तटबंदी होती. [[पर्शिया|फारसी]] आणि [[युरोप|युरोपीय]] प्रवाशांनी, विशेषतः [[पोर्तुगीज|पोर्तुगीजांनी]] लिहिलेल्या इतिहासवृत्तात असे म्हणले आहे की ''हंपी हे [[तुंगभद्रा नदी]]जवळचे एक समृद्ध, श्रीमंत आणि भव्य शहर होते, ज्यामध्ये असंख्य मंदिरे, शेती आणि व्यापारी बाजार होते.'' इ.स. १५०० पर्यंत, हंपी-विजयनगर हे मध्ययुगीन काळातील [[बीजिंग]] नंतर जगातील दुसऱ्या क्रमांकाचे सर्वात मोठे शहर समजले जात होते. त्यावेळेस भारतातील सर्वात श्रीमंत शहरही होते. येथे [[इराण]] आणि [[पोर्तुगाल]]मधील व्यापाऱ्यांनी व्यापार मांडला होता.<ref name="Howard2011p77">{{cite book|author=मायकेल सी. हॉवर्ड|title=ट्रान्सनॅशनलिझम अँड सोसायटी: ॲन इंट्रोडक्शन |url=https://books.google.com/books?id=Qy4YtuIHsQcC&pg=PA77| year=२०११|publisher=मॅकफारलँड|isbn= 978-0-7864-8625-0| pages=७७–७८}}</ref><ref name="Gier2014p11" /> मुस्लिम सल्तनतांच्या युतीने विजयनगर साम्राज्याचा पराभव केला. १५६५ मध्ये सल्तनती सैन्याने हंपी शहर जिंकून पूर्णतया लुटून नेले आणि जाताजाता शहर नष्ट केले. त्यानंतर हंपीला विशेष वस्ती राहिली नाही व हे भग्नावशेष अनेक शतके दुर्लक्षित अवस्थेत राहिले.<ref name="Verghese2002p1">{{harvnb|अनिला वर्गीस|२०२२|pp=१–१८}}</ref><ref name="Fritz2015p11" /><ref name="Lycett 2013 433–470">{{cite journal | last1=लिसेट| first1=मार्क टी. | last2=मॉरिसन | first2=कॅथलीन डी. | title=द फॉल ऑफ विजयनगर रिकन्सिडर्ड: पोलिटिकल डिस्ट्रक्शन अँड हिस्टोरिकल कन्स्ट्रक्शन इन साऊथ इंडियन हिस्ट्री १| journal=जर्नल ऑफ द इकॉनॉमिक अँड सोशल हिस्ट्री ऑफ द ओरिएंट | volume=५६ | issue=३ | year=२०१३| doi=10.1163/15685209-12341314 | pages=४३३–४७०}}</ref> इस पू २६९-२३२ च्या सुमारास लिहिल्या गेलेल्या [[बेल्लारी जिल्हा|बेल्लारी जिल्ह्यातील]] नित्तूर आणि उदेगोलन येथील [[सम्राट अशोक]]ाच्या [[अशोकाच्या आज्ञापत्रांची यादी|शिलालेखांवरुन]] लक्षात येते की हा प्रदेश इसपू ३ऱ्या शतकादरम्यान [[मौर्य साम्राज्य]]ाचा भाग होता. पुरातत्त्व संशोधन आणि उत्खननात येथे [[ब्राह्मी]] लिपीतील शिलालेख आणि इ.स.च्या दुसऱ्या शतकातील चिनी मातीचा ठसा सापडला आहे.<ref name="Stein1989p31">{{cite book|author=बर्टन स्टीन|title=द न्यू केम्ब्रिज हिस्ट्री ऑफ इंडिया: विजयनगर |url=https://books.google.com/books?id=OpxeaYQbGDMC&pg=PA31|year=१९८९|publisher=के म्ब्रिज युनिव्हर्सिटी प्रेस |isbn=978-0-521-26693-2|pages=३१–३२}}</ref><ref name="D Devakunjari 2007 11">{{cite book|author=डी. देवकुंजरी|title=जागतिक वारसा मालिका हम्पी|publisher=आयशर गुडअर्थ लि., नवी दिल्ली - भारतीय पुरातत्व सर्वेक्षणासाठी|year=२००७|page=११|isbn=978-8-187-78042-7|url=http://asi.nic.in/|access-date=१ ऑक्टोबर २०१२|archive-url=https://web.archive.org/web/20110629155409/http://asi.nic.in/|archive-date=२९ जून २०११|url-status=dead}}</ref> ६व्या आणि ८व्या शतकादरम्यानच्या, [[बादामी]] [[चालुक्य राजघराणे|चालुक्यांच्या]] शिलालेखात या शहराचा उल्लेख ''पंपापुरा'' असा आहे.<ref name="KaminskyLong2016p75" /> १०व्या शतकाच्या सुमारास [[चालुक्य राजघराणे|कल्याण चालुक्य साम्राज्यात]] हंपी धार्मिक आणि शैक्षणिक केंद्र होते, एका चालुक्य शिलालेखात राजांनी [[विरूपाक्ष मंदिर (हंपी)|विरूपाक्ष मंदिराला]] जमीन अनुदान दिल्याचा उल्लेख आहे.<ref name="KaminskyLong2016p75" /><ref name=devraj112 /> असे हंपादेवी, इथर देवता आणि मंदिरांना भेटवस्तू दिल्याचा उल्लेख असणारे ११ ते १३व्या शतकातील अनेक शिलालेख सापडतात.<ref name="Stein1989p31" /> इ.स. ११९९ च्या शिलालेखानुसार १२व्या आणि १४व्या शतकादरम्यान, दक्षिण भारतातील [[होयसळ साम्राज्य]]ातील हिंदू राजांनी [[दुर्गा]], हंपादेवी आणि शिवाची मंदिरे बांधली. हंपी हे तत्कालीन सम्राटांचे दुय्यम निवासस्थान होते. होयसाळ राजांपैकी एक ''हंपेया-ओडेया'' किंवा "हंपीचा स्वामी" म्हणून ओळखला जात असे.<ref name="KaminskyLong2016p75" /><ref name=devraj112>{{cite book|author1=डी. व्ही. देवराज |author2=सी. एस. पाटील|title=विजयनगर, संशोधनाची प्रगती|url=https://books.google.com/books?id=icdPjpdrkWwC|year=१९८७|publisher=पुरातत्व आणि संग्रहालय संचालनालय|pages=११२–११३}}</ref> [[बर्टन स्टीन]]च्या संशोधनानुसार होयसाळ-काळातील शिलालेख हंपीला ''विरूपाक्षपट्टण'', ''विजया विरूपाक्षपुरा'' यांसारख्या पर्यायी नावांनी संबोधतात.<ref name="Stein1989p31" /> पौराणिक आणि ऐतिहासिक महत्वाबरोबरच हंपीला हिंदू धर्मात विशेष महत्व आहे. येथील [[विरूपाक्ष मंदिर, हंपी|विरूपाक्ष मंदिर]], सक्रिय [[आद्य शंकराचार्य]]-संबंधित मठ आणि विविध स्मारके असलेले हम्पी हे एक आधुनिक काळात महत्त्वाचे धार्मिक केंद्र आहे.<ref name="Fritz2015p11">{{harvnb|फ्रित्झ | मिचेल | २०१६ |pp=११–२३, मागीलपान}}</ref><ref>{{cite book|author=जोन-पाऊ रुबीज|title=ट्रॅव्हल अँड एथनॉलॉजी इन द रेनेसां: साउथ इंडिया थ्रू युरोपियन आय, १२५०-१६२५|url=https://books.google.com/books?id=adpkHQ9SCq0C |year=२००२|publisher=केंब्रिज विद्यापीठ प्रेस|isbn=978-0-521-52613-5|pages=२३४–२३६}}</ref> === १४ वे शतक आणि नंतर === {{मुख्य|विजयनगरचे साम्राज्य}} [[इ.स.चे १४ वे शतक|इ.स.च्या १४व्या शतकाच्या]] सुरुवातीस [[अफगाणिस्तान|अफगाण]], [[तुर्किये|तुर्की]] आणि [[ताजिकिस्तान|ताजिकी]] सरदारांनी [[उत्तर भारत]] जिंकून तेथील राज्यांचा नायनाट केला होता. त्यानंतर लगेचच [[अलाउद्दीन खिलजी]]<ref>{{cite book|author=अब्राहम एरली|title=द एज ऑफ रॅथ: ए हिस्ट्री ऑफ द दिल्ली सल्तनत|url=https://books.google.com/books?id=vyEoAwAAQBAJ&pg=PT155|year=२०१५|publisher=पेंग्विन बुक्स|isbn=978-93-5118-658-8|pages=१५५–१५७}}</ref><ref name="Dalal2002p195">{{cite book|author=रोशन दलाल|title=द पफिन हिस्ट्री ऑफ इंडिया फॉर चिल्ड्रेन, ३००० बीसी - एडी १९४७|url=https://books.google.com/books?id=U2gRUVIF2joC |year=२०२२|publisher=पेंग्विन बुक्स|isbn=978-0-14-333544-3|page=१९५}}</ref> आणि १३२६मध्ये [[मुहम्मद बिन तुघलक]] यांनी दक्षिण भारतावर स्वाऱ्या केल्या आणि कर्नाटकातील होयसळ साम्राज्य आणि त्याची राजधानी द्वारसमुद्र लुटुन उद्ध्वस्त करून टाकले.<ref name="Knipe2015p38">{{cite book|author=डेव्हिड एम. नाइप|title=वेदिक व्हॉइसेस: इंटिमेट नरेटिव्हस ऑफ अ लिविंग आंध्रा ट्रेडीशन|url= https://books.google.com/books?id=8oUSBwAAQBAJ&pg=PT38|year=२०१५|publisher=ऑक्सफर्ड युनिव्हर्सिटी प्रेस|isbn=978-0-19-026673-8|pages=३८–३९}}</ref><ref name="Rice2001p353">{{cite book|author=बी. एल. राईस|title=गॅझेटियर ऑफ म्हैसूर|url=https://books.google.com/books?id=p0wSoEIub1YC&pg=PA353| year=२००१| publisher= एशियन एज्युकेशनल सर्व्हिसेस|isbn=978-81-206-0977-8|pages=३५३–३५४}}</ref><ref name="Bradnock2000p959">{{cite book|author1=रॉबर्ट ब्रॅडनॉक| author2=रोमा ब्रॅडनॉक|title=इंडिया हँडबुक |url=https://books.google.com/books?id=2hCFDsTbmhoC|year=२०००|publisher=मॅकग्रॉ-हिल |isbn=978-0-658-01151-1|page=९५९}}</ref> होयसाळ साम्राज्याच्या पतनानंतर या टोळधाडीने पाठ फिरवल्यावर उत्तर-मध्य कर्नाटकात [[कंपिली राज्य]] उदयास आले. हंपीपासून {{convert|33|km}} अंतरावर राजधानी असलेले हे हिंदू राज्य अल्पायुषी ठरले.<ref name="Knipe2015p38" /><ref name="Stein1989p18" /><ref>{{cite book|author=सिंथिया टॅलबोट|title=प्रीकॉलोनियल इंडिया इन प्रॅक्टिस: मध्ययुगीन आंध्रातील समाज, प्रदेश आणि ओळख |url=https://books.google.com/books?id=pfAKljlCJq0C&pg=PA281 |year=२००१|publisher=ऑक्सफर्ड युनिव्हर्सिटी प्रेस |isbn=978-0-19-803123-9|pages=२८१–२८२}}</ref> मुहम्मद बिन तुघलक पुन्हा दक्षिणेवर चालून आला व त्यात कंपिलीच्या राज्याचा अंत झाला. आपले सैन्य तुघलकाच्या सैन्याकडून पराभूत असल्याचे पाहून कंपिलीच्या हिंदू स्त्रियांनी ''[[जौहर]]'' (सामूहिक आत्महत्या) केला.<ref name="Storm2015p311">{{cite book|author=मेरी स्टॉर्म|title=हेड अँड हार्ट: वॅलर अँड सेल्फ-सॅक्रीफाइस इन द आर्ट ऑफ इंडिया |url=https://books.google.com/books?id=0sJcCgAAQBAJ&pg=PT311 |year=२०१५|publisher=टेलर अँड फ्रान्सिस|isbn=978-1-317-32556-7|page=३११}}</ref><ref>{{cite book|author=कन्हैया एल. श्रीवास्तव|title=द पोजीशन ऑफ हिंदुज अंडर द दिल्ली सल्तनत, १२०६-१५२६|url=https://books.google.com/books?id=-cMgAAAAMAAJ|year=१९८०|publisher=मुन्शीराम मनोहरलाल|page=२०२|isbn=9788121502245}}</ref> यानंतर काही वर्षांतच इ.स. १३३६ मध्ये कंपिली राज्याच्या अवशेषांमधून [[विजयनगर साम्राज्य|विजयनगरच्या साम्राज्याचा]] उदय झाला. हे दक्षिण भारतातील प्रसिद्ध, समृद्ध हिंदू साम्राज्यांपैकी एक समजले जाते. विजयनगरच्या सम्राटांची सत्ता २०० वर्षांहून अधिक काळ चालली.<ref name="Stein1989p18">{{cite book|author=बर्टन स्टेन|title=द न्यू केम्ब्रिज हिस्ट्री ऑफ इंडिया: विजयनगर |url=https://books.google.com/books?id=OpxeaYQbGDMC&pg=PA18 |year=१९८९|publisher=केम्ब्रिज युनिव्हर्सिटी प्रेस |isbn=978-0-521-26693-2|pages=१८–१९}}</ref><ref name=gilmartin300>{{cite book|author1=डेव्हिड गिलमार्टिन|author2=ब्रुस बी. लॉरेन्स|title=बियॉंड तुर्क अँड हिंदू: रिथिंकींग रिलिजियस इडेंटिटीज इन इस्लामिक साऊथ एशिया |url=https://books.google.com/books?id=9ZhT5Ilq5kAC&pg=PA321|year=२०००|publisher=युनिव्हर्सिटी प्रेस ऑफ फ्लोरिडा|isbn=978-0-8130-3099-9|pages=३००–३०६, ३२१–३२२}}</ref> विजयनगर साम्राज्याने आपली राजधानी हंपीभोवती बांधली आणि त्याला [[विजयनगर]] असे नाव दिले. बऱ्याच इतिहासकारांनी असे सुचवले आहे की विजयनगर साम्राज्याचे संस्थापक [[हरिहरराय पहिला]] आणि [[बुक्कराय पहिला]] हे दोन भाऊ उत्तर भारतातील मुस्लिम आक्रमणे रोखण्यासाठी [[तुंगभद्र प्रदेश|तुंगभद्र प्रदेशात]] तैनात असलेल्या [[होयसळ साम्राज्य]]ाच्या सैन्यात सर्दार होते. काहींचा असा दावा आहे की हे तेलुगू असून त्यांनी होयसळ साम्राज्याच्या अधोगतीचा फायदा घेत साम्राज्याचा उत्तरेकडील भाग ताब्यात घेतला.<ref name="telguorigin">{{harvnb|सेवेल|१९०१}}; {{harvnb|नीलकंठ शास्त्री|१९५५}}; एन. वेंकटरामनय्या, ''द अर्ली मुस्लिम एक्सपान्शन इन साऊथ इंडिया'', १९४२; बी सूर्य नारायण राव, ''हिस्ट्री ऑफ विजयनगर'', १९९३; {{harvnb|कामत|२००१|pp=१५७–१६०}}</ref> ''विद्यारण्य कलाजन, विद्यारण्य वृत्तांत, राजकालनिर्णय, पितामहासंहिता, शिवतत्त्वरत्नाकर'' यासारख्या काही ग्रंथांनुसार, ते [[काकतीय]] राजा [[प्रताप रुद्र]]च्या खजिन्याचे अधिकारी होते. मुहम्मद बिन तुघलकचा एक सरदार [[बहा-उद्दीन गुरशाप]] त्याच्यापासून फुटून प्रताप रुद्रच्या दरबारात आश्रयास होता. गुरशापचा माग घेत आलेल्या तुघलकने प्रताप रुद्रचा आणि त्याबरोबर काकतीयांचा नाश केला. त्या वेळी हरिहर आणि बुक्क आपल्या शिबंदीसह विजयनगर तथा हंपी प्रदेशात आले. [[शृंगेरी शारदा पीठ]]ाचे १२वे जगद्गुरू, विद्यारण्य यांनी त्यांना आपल्या संरक्षणाखाली घेतले आणि त्यांचा राज्याभिषेक केला. इ.स. १३३६ मध्ये या शहराला विद्यानगर असे नाव होते.<ref name=":0">{{Cite book|last1=मूर्ती |first1=एच व्ही श्रीनिवास|title=हिस्ट्री ऑफ कर्नाटक|last2=रामकृष्णन|first2=आर|publisher=एस चंद|year=१९८२|pages=१४८}}</ref> हरिहर आणि बुक्क यांनी येथे आपली राजधानी वसून तेथील पायाभूत सुविधा आणि मंदिरांचा विस्तार केला. निकोलस गियर आणि इतर विद्वानांच्या मते,<ref name="Howard2011p77" /> इ.स १५०० पर्यंत हंपी-विजयनगर हे [[बीजिंग]] नंतर जगातील दुसरे सर्वात मोठे मध्ययुगीन-युगातील शहर होते आणि कदाचित भारतातील सर्वात श्रीमंत शहर होते. येथील अमाप संपत्तीने १६व्या शतकात [[दख्खन]], [[पर्शिया]] आणि [[गोवा|गोव्याच्या]] [[पोर्तुगीज भारत|पोर्तुगीज वसाहतीतील]] व्यापाऱ्यांना आकर्षित केले.<ref name="Gier2014p11">{{cite book|author=निकोलस एफ. गियर|title=द ओरिजिन्स ऑफ रिलिजियस वायोलन्स: द एशियन पर्स्पेक्टिव्ह|url=https://books.google.com/books?id=0LBhBAAAQBAJ&pg=PA11|year=२०१४|publisher=लेक्सिंग्टन|isbn=978-0-7391-9223-8|pages=११–१४}} कोट "तिच्या वैभवाच्या शिखरावर, सुमारे ५,००,००० आणि साठ चौरस मैल लोकसंख्येसह, सीए. १५००, विजयनगर हे बीजिंगच्या मागे जगातील दुसरे सर्वात मोठे शहर होते."</ref><ref>{{cite book|author=रेने जे. बरेंडसे|title=द अरेबियन सीज: द इंडियन ओशन वर्ल्ड ऑफ द सेव्हन्टीन्थ सेन्चुरी|url=https://books.google.com/books?id=G3ClDAAAQBAJ&pg=PT68 |year=२०१६|publisher=टेलर अँड फ्रान्सिस|isbn=978-1-317-45835-7|page=६८}}</ref> विजयनगरच्या शासकांनी कला, विद्या आणि शिक्षणविकासाला चालना दिली आणि त्याचबरोबर बलाढ्य सैन्य तयार करून आपल्या उत्तर आणि पूर्व सीमांवरील अनेक सल्तनतांना झुंज देत दूर ठेवले. त्यांनी रस्ते, जलकुंभ, शेती, धार्मिक इमारती आणि तत्सम सार्वजनिक पायाभूत सुविधांमध्ये गुंतवणूक केली. युनेस्कोने म्हणण्यानुसार यां "किल्ले, नदीकाठची रम्य ठिकाणे, राजवाडे आणि धार्मिक इमारती, मंदिरे, तीर्थस्थाने, असंख्य स्तंभ असलेले मंडप, स्मारके, गोपुरे, चेकनाके, तबेले, पाणी वाहून नेणारे कालवे आणि इतर अनेक" गोष्टींचा समावेश आहे.<ref name="unescosum" /> हे क्षेत्र बहु-धार्मिक आणि बहु-जातीय होते; त्यात [[हिंदू]] आणि [[जैन]] स्मारके एकमेकांच्या शेजारी होती. इमारतींमध्ये प्रामुख्याने दक्षिण भारतीय हिंदू कला आणि स्थापत्यकलेचे पालन केले गेले जे [[ऐहोल]]-[[पट्टडकल]] शैलीशी संबंधित होते, परंतु हंपीच्या बांधकाम व्यावसायिकांनी कमळ महाल, सार्वजनिक स्नानगृह आणि हत्तींच्या तबेल्यांमध्ये भारतीय वास्तुकलेचे घटक देखील वापरले.<ref name="unescosum" /> पोर्तुगीज आणि पर्शियन व्यापाऱ्यांनी लिहून ठेवलेल्या ऐतिहासिक आठवणींनुसार, हंपी एक महानगर होते. याचे वर्णन त्यांनी "सर्वात सुंदर शहरांपैकी एक" असे केले आहे. {{multiple image | align = right | image1 = Garuda Temple, Maha Mandapa and Eastern Gopura, Vitthala Temple Complex 1856 photo.jpg | width1 = 165 | alt1 = | caption1 = | image2 = The elegant stone chariot.jpg | width2 = 180 | alt2 = | caption2 = | footer = गरुड दगडी रथ आणि विठ्ठल मंदिर गोपुरम १८५६ (डावीकडे) आणि २०१६ मध्ये. }} एकीकडे समृद्धी आणि पायाभूत सुविधा वाढ असताना सीमेवर मुस्लिम सल्तनती आणि विजयनगर साम्राज्य यांच्यातील युद्ध चालूच होते. १५६५मध्ये, [[तालिकोटची लढाई|तालिकोटच्या लढाईत]], मुस्लिम सल्तनतांनी विजयनगर साम्राज्याविरुद्ध युती केली आणि निकराची चढाई केली.<ref name=unescosum /> त्यांनी युद्धात पकडलेल्या राजा [[आलिया रामा राया]]ला पकडून त्याचा शिरच्छेद केला,<ref>{{cite book|author1=हरमन कुलके|author2=डीटमार रॉदरमंड|title=अ हिस्ट्री ऑफ इंडिया|url= https://books.google.com/books?id=RoW9GuFJ9GIC |year=२००४| publisher=रूटलेज|isbn=978-0-415-32920-0|page=१९१}}, उल्लेख: "जानेवारी १५६५ मध्ये जेव्हा युद्ध सुरु झाले तेव्हा ते विजयनगरच्या बाजूने वळत असल्याचे दिसत होते - तथापि, अचानक, विजयनगरच्या दोन मुस्लिम सेनापतींनी पक्ष बदलला. रामरायाला कैद करण्यात आले आणि ताबडतोब शिरच्छेद करण्यात आला."</ref>{{sfn|ईटन|२००६|pp=९८, उल्लेख: "हुसेन (…) ने जागेवरच त्याचा शिरच्छेद करण्याचा आदेश दिला आणि त्याचे डोके (प्रदर्शनासाठी) पेंढ्याने भरले."}} पराजित हंपी आणि विजयनगर महानगरांमध्ये सुलतानी सैन्याने धुमाकूळ घातला आणि शहराचा नाश केला.<ref name=unescosum />{{sfn|फ्रीट्झ |मिशेल|२०१६|p=२३}} युद्धानंतर सहा महिने शहराची आणि आसपासच्या प्रदेशाची लुटालूट आणि जाळपोळ सुरू होती. शेवटी बळकावण्यासारखे काही न राहिल्यावर शहराच्या भग्नावेषांवरून हे आक्रमक बाजूला झाले. या अतोनात प्रमाणात झालेल्या नाशातून बचावलेल्या इमारती आता येथ उरल्या आहेत.<ref name=unescosum />{{sfn|फ्रीट्झ |मिशेल|२०१६|p=२३}} {{refn|group=note|विजयनगर प्रदेशात पुरातत्वशास्त्रज्ञांना सापडलेल्या कोळशाचे प्रमाण, उष्णतेने तडे गेलेले तळघर आणि जळलेल्या वास्तुशिल्पाचे तुकडे यावरून शहराचा नाश आणि जाळपोळ दिसून येते.<ref name="Lycett 2013 433–470" /><ref>{{cite journal | last=वर्गीस | first=अनीला | title=विजयनगर येथील देवता, पंथ आणि राजे| journal=जागतिक पुरातत्व| volume=३६ | issue=३ | year=२००४| doi=10.1080/1468936042000282726812a | pages=४१६–४३१| s2cid=162319660 }}</ref>}} === पुरातत्त्व स्थळ === [[चित्र:Hampi Murray.jpg|thumb|upright|left|हम्पी नकाशा, १९११ सर्वेक्षण]] दख्खनी सुलतानांच्या नंतर १८व्या शतकापर्यंत हंपी आणि आसपासचा प्रदेश स्थानिक सरदार, दरकदार, [[हैदराबादचा निझाम]], [[मराठा साम्राज्य]] आणि त्यानंतर [[हैदरअली]] आणि त्याचा मुलगा [[टिपू सुलतान]] यांच्या ताब्यात येत-जात राहिला.{{sfn|फ्रिट्झ|मिशेल|२०१६|p=५१}} १७९९मध्ये ब्रिटिश सैन्याने टिपू सुलतानचा [[तिसरे इंग्रज-म्हैसूर युद्ध|पराभव]] केला आणि [[वडियार घराणे|वडियार राजांना]] पुढे करीत या प्रदेशावर ताबा मिळवला.{{sfn|फ्रिट्झ|मिशेल|२०१६|p=५१}} ब्रिटिश शासनांतर्गत [[भारताचे सर्व्हेयर जनरल|भारताचे पहिले सर्वेक्षक जनरल]] स्कॉटिश कर्नल [[कॉलिन मॅकेन्झी]] यांनी १८०० मध्ये हंपीच्या अवशेषांचे सर्वेक्षण केले होते. मॅकेन्झीने लिहिले की हंपीच्या आसपासचा प्रदेश निर्मनुष्य आहे आणि तेथे फक्त जंगली प्राणी राहतात. मॅकेन्झी आणि त्यांचा कित्ता गिरविणाऱ्या लेखकांनी हंपीच्या विनाशाचे कारण हैदरअली आणि मराठा साम्राज्य असल्याचे ठरवून टाकले.{{sfn|फ्रिट्झ|मिशेल|२०१६|p=५१}} १९ व्या शतकाच्या मध्यापर्यंत हंपी प्रदेश दुर्लक्षितच राहिला. [[अलेक्झांडर ग्रीनलॉ]] यांनी १८५६ मध्ये काढलेल्या छायाचित्रांनी याला थोडी प्रसिद्धी मिळाली.{{sfn|फ्रिट्झ|मिशेल|२०१६|p=५०–५१}} त्यांनी १८५६ मध्ये शाबूत असलेली मंदिरे, राजवाडे आणि इतर शाही वास्तूंच्या ६० [[कॅलोटाइप]] छायाचित्रांचे संग्रहण तयार केले. ही छायाचित्रे [[युनायटेड किंग्डम]]मधील एका खाजगी संग्रहात ठेवण्यात आली होती. ही छायाचित्रे १९८० पर्यंत प्रकाशित झाली नव्हती.{{sfn|फ्रिट्झ|मिशेल|२०१६|p=५०–५१}} विद्वानांसाठी ते १९व्या शतकाच्या मध्यावरील हंपी स्मारक राज्याचे सर्वात मौल्यवान स्रोत आहेत.{{sfn|फ्रिट्झ|मिशेल|२०१६|p=५०–५१}} १८८० च्या दशकाच्या सुरुवातीस देवराया दुसऱ्याच्या (१४२४-१४४६) दरबारातील पर्शियन दूत अब्दुल रझ्झाक यांनी लिहिलेल्या संस्मरणांचा अनुवाद प्रकाशित झाला. यात हंपीजवळच्या ओसाड जागेतील काही स्मारकांचे वर्णन केलेले आहे. या पहिल्यांदाच झनाना सारख्या काही अरबी शब्दांचा वापर आहे.{{sfn|फ्रिट्झ|मिशेल|२०१६|p=५२–५३}} इतर स्मारकांना आणि अवशेषांना यानंतर आधुनिक नावे देण्यात आली. [[ब्रिटिश भारत|ब्रिटिश भारतातील]] [[मद्रास प्रेसिडेन्सी]]च्या पुरातत्त्व सर्वेक्षण विभागाचे अधिकारी [[अलेक्झांडर रिया]] यांनी १८८५ मध्ये या जागेचे पहिले सर्वेक्षण प्रकाशित केले.{{sfn|फ्रिट्झ|मिशेल|२०१६|p=५२–५३}}[[रॉबर्ट सेवेल (इतिहासकार)|रॉबर्ट सेवेलच्या]] १९०० मध्ये प्रकाशित अभ्यासपूर्ण ग्रंथ ''अ फरगॉटन एम्पायर''<ref>रॉबर्ट सेवेल, [https://archive.org/stream/in.ernet.dli.2015.77323/2015.77323.Forgotton-Empire#page/n9/mode/2up अ फॉरगॉटन एम्पायर], जॉर्ज ॲलन अँड अनवीन, १९२४ पुनर्मुद्रण (प्रथम वर्ष: १९००)</ref> द्वारे हंपीकडे विद्वानांचे लक्ष वेधून घेतले.{{sfn|फ्रिट्झ|मिशेल|२०१६|p=५२–५३}} वाढत्या स्वारस्यामुळे रिया आणि त्याचा उत्तराधिकारी लॉन्गहर्स्ट यांनी हंपी समूहाच्या स्मारकांची साफसफाई आणि दुरुस्ती करण्यास सुरुवात केली.{{sfn|फ्रिट्झ|मिशेल|२०१६|p=५२–५३}} विजयनगर साम्राज्य आणि त्यापूर्वीच्या काळातील ऐतिहासिक आणि पुरातत्त्वीयदृष्ट्या हे ठिकाण महत्त्वपूर्ण समजले जाते.{{sfn|जे. एम. फ्रिट्झ|जॉर्ज मिशेल|२००१}} [[भारतीय पुरातत्त्व सर्वेक्षण विभाग]] या भागात उत्खनन करत आहे.<ref>{{cite web|url= http://asi.nic.in/asi_monu_whs_hampi.asp| title=हंपी, कर्नाटक येथील स्मारकांचा समूह – भारतीय पुरातत्व सर्वेक्षण| publisher=Asi.nic.in| access-date=११ ऑगस्ट २०१५}}</ref> == वर्णन == {{multiple image | image1 = The Stone Chariot,Hampi.jpg | caption1 = दगडी रथ | image2 = Entrance of a Temple in Hampi.jpg | caption2 = हंपी येथील मंदिराचे प्रवेशद्वार | image3 = Scale at Hampi.jpg | caption3 = हंपी येथील तराजू | image4 = 6 Sasivekalu temple de Ganesha Hindu Hampi Vijayanagar Karnataka India.jpg | caption4 = शशिवेकालू गणेश स्मारक }} हंपी टेकड्या आणि डोंगरांच्या मध्ये वसलेले आहे. मूळ शहर [[तुंगभद्रा नदी]]काठी असून येथील अवशेष नदीच्या आसपास विखुरलेले आहेत. येथील इमारती व मूर्त्या आसपासच्या डोंगरांतील [[ग्रॅनाइट]]च्या दगडांनी बनवलेल्या आहेत..{{sfn|फ्रिट्झ|मिशेल|२०१६|pp=१३–१४}} या परिसरात [[भारतीय पुरातत्त्व सर्वेक्षण विभाग|भारतीय पुरातत्त्व सर्वेक्षण विभागाने]] {{convert|41.5|sqkm|sqmi}} प्रदेशात सुमारे १,६०० विविध इमारती, स्मारके आणि इतर अवशेष क्रमांकित केलेले आहेत. यातील बव्हंश अवशेष विजयनगर साम्राज्याच्या काळात इ.स. १३३६-१५७० दरम्यान बांधली गेली होती. यांतील काहींचा समावेश [[युनेस्को जागतिक वारसा स्थान|युनेस्कोच्या जागतिक वारसा स्थळात]] केला गेला आहे.<ref>[http://asi.nic.in/asi_monu_whs_hampi.asp हंपी], भारतीय पुरातत्व सर्वेक्षण</ref><ref name=unescosum /> हंपी परिसराचे साधारण तीन भाग आहेत. बर्टन स्टीन आणि इतर संशोधकांनी या भागांना पवित्र स्थळ (सेक्रेड सेंटर), शहरी गाभा (अर्बन कोर) आणि विजयनगर शहर अशी नावे दिली.<ref name="Stein1989p31" /> नदीकाठच्या मंदिरांच्या परिसरात येथील सगळ्या जुनी मंदिरे आणि विजयनगर साम्राज्याच्याही आधीची स्मारके आहेत.<ref name="Stein1989p39" /> शहराच्या मध्यवर्ती भागात ६०पेक्षा अधिक उद्ध्वस्त मंदिरे आहेत. ही विजयनगर काळातील आहेत. येथे रस्ते, जलवाहिन्या, पाण्याच्या टाक्या, मंडप, बाजार, मठ, {{refn|group=note|अनिला वर्गीस आणि डायटर इग्नर यांच्या मते, साहित्यिक आणि अग्रलेखात्मक डेटा अद्वैत-स्मार्त ''[[मठ]]'', तसेच शैव आणि वैष्णव मठ - श्री वैष्णव आणि द्वैत वैष्णव ''मठांच्या'' अस्तित्वाचा पुरावा देतात. यांसारख्या सार्वजनिक उपयोगिता पायाभूत सुविधांचाही समावेश होतो. या सर्वांना विजयनगरच्या राज्यकर्त्यांनी पाठिंबा दिला. तथापि, या सर्वांपैकी केवळ अद्वैत आणि शैव विजयनगरच्या पतनानंतर जिवंत राहिले.<ref name=dieter127 />}}, इ. इमारती आहेत. या स्मारकांची, मंदिरांची आणि स्मारकांची ओळख पटवण्यासाठी आसपासच्या ७२ शिलालेखांचा आधार घेतला गेला आहे.<ref name="Stein1989p39">{{cite book|author=बर्टन स्टीन|title=द न्यू केंब्रिज हिस्ट्री ऑफ इंडिया: विजयनगर|url=https://books.google.com/books?id=OpxeaYQbGDMC&pg=PA31|year=१९८९|publisher=केम्ब्रिज युनिव्हर्सिटी प्रेस|isbn=978-0-521-26693-2|pages=३१–३९}}</ref><ref name=dieter127>{{cite journal | last1=वर्गीस | first1=अनीला | last2=इग्नर | first2=डायटर | title=विठ्ठलपुर, हम्पी विजयनगरातील मठ संकुल| journal=दक्षिण आशियाई अभ्यास| volume=१४ | issue=१ | year=१९९८| doi=10.1080/02666030.1998.9628555 | pages=१२७–१४०}}</ref><ref name=fritz44>{{cite journal | last=फ्रिट्झ| first=जॉन एम. | title=विजयनगर: ऑथॉरिटी अँड मिनींग ऑफ अ साऊथ इंडियन इंपिरियल कॅपिटल | journal=अमेरिकन अँथ्रोपोलॉजिस्ट | volume=८८ | issue=१ | year=१९८६| doi=10.1525/aa.1986.88.1.02a00030 | pages=४४–५५}}</ref> हंपीमधील बहुतेक मंदिरे हिंदू आहेत तसेच येथील इमारती आणि स्मारकांतून हिंदू देवतांचे चित्रण आणि शिल्पे दिसतात. याशिवाय पुराणांमधील संदर्भ आणि कलाकृतीही दसून येतात.{{sfn|अनीला वर्गीस |२००२|pp=२०–२२}} या सगळ्यांचे बांधकाम द्रविडी शैलीत आहे.{{sfn|मायकेल डब्ल्यू. मेस्टर|मधुसूदन ए. ढाके|१९९६|pp=xvii–xviii}} याबरोबरच ११व्या ते १४व्या शतकातील होयसळ साम्राज्याच्या कलांची छटाही दिसून येते. राममंदिराचे खांब आणि विरूपाक्ष मंदिर संकुलाचे छत यांत हे विशेष आठळे.{{sfn|अनीला वर्गीस |२००२|pp=१८–२२}}{{refn|group=note|हंपीजवळील दख्खन प्रदेश, विशेषतः [[पट्टडकल]] – आणखी एक जागतिक वारसा स्थळ, [[बादामी गुंफा मंदिरे|बादामी]], [[ऐहोल]] त्याच्या उत्तरेकडे आणि दक्षिणेकडे [[बेलूर, कर्नाटक|बेलूर]] आणि [[हळेबीडु]] मध्ये उत्तर भारतीय आणि दक्षिण भारतीय शैलींच्या मिश्रणासह अत्याधुनिक हिंदू मंदिरे बांधण्याची समृद्ध परंपरा होती. मेस्टर आणि ढाके म्हणतात, १४व्या शतकाच्या पहिल्या तिमाहीनंतर [[दिल्ली सल्तनत]]च्या विध्वंसक आक्रमणांनंतर हे राज्य अचानक संपुष्टात आले. दक्षिण भारतीय कलाकार आणि वास्तुविशारदांनी मुख्यतः द्रविड शैलीचा अवलंब करून विजयनगरमध्ये पुनर्निर्माण केले.{{sfn|मायकेल डब्ल्यू. मेस्टर|मधुसूदन ए. ढाके|१९९६|pp=xvii–xviii}}}} इतकेच नव्हे तर काही नवीन इमारतींमध्ये भारतीय-इस्लामिक शैलीही दिसून येते. राणीचे अंतःपुर, हत्तींचे तबेले, इ. इमारती याचे नमूने आहे.<ref name=unescosum />{{sfn|अनीला वर्गीस |२०००|pp=१–१२}} याशिवाय ६ जैन मंदिरे आणि एक मशीद तसेच थडगेही येथे आहेत.{{sfn|अनीला वर्गीस |२००२|pp=२०–२२}} === हिंदू स्मारके === {{multiple image | image1 = Le temple de Virupaksha (Hampi, Inde) (14255857272).jpg | caption1 = विरुपाक्ष मंदिर | image2 = Ruins of Vijaya Vithala Temple (1).jpg | caption2 = विजय विठ्ठल मंदिराचे अवशेष | image3 = Virupakshya Temple.jpg | caption3 = विरुपाक्ष मंदिर }} ==== विरूपाक्ष मंदिर आणि बाजार संकुल ==== विरूपाक्ष मंदिर हे येथील सर्वात जुने देवस्थान आहे, येथे आलेले सगळे यात्रेकरू आणि पर्यटक येथे येतात. आजही येथे पूजा-अर्चना होते.{{sfn|फ्रिट्झ|मिशेल|२०१६|pp=५८–६५}} जवळच्या शिव, पंपा आणि दुर्गा मंदिरांचे काही भाग ११व्या शतकापासून उभे आहेत. विजयनगर काळात त्यांंचा विस्तार करण्यात आला.<ref>{{cite book|author=नॅशनल जिओग्राफिक|title=सॅक्रेड प्लेसेस ऑफ अ लाइफटाईम: ५०० ऑफ द वर्ल्ड्स मोस्ट पीसफुल अँड पॉवरफूल डेस्टिनेशन्स|url=https://books.google.com/books?id=jNqDFSxR8-MC&pg=PA123|year=२००८|publisher=नॅशनल जिओग्राफिक सोसायटी|isbn=978-1-4262-0336-7|pages=१२३–१२४}}</ref> या मंदिर समूहास उंच गोपूर असून येथे अद्वैत परंपरेतील विद्यारण्य यांच्या नावे असलेला मठ, पाण्याची टाकी, सामुदायिक स्वयंपाकघर, इ. इमारतीही आहेत.{{convert|50|m|adj=on}} याच्या बाहेर ७५० मीटर लांबीचा दोन्हीकडे दगडी चौथरे असलेला बाजार आहेत. याच्या दुसऱ्या टोकाला अखंड नंदी मंदिर आहे.{{sfn|फ्रिट्झ|मिशेल|२०१६|pp=५८–६५}}{{sfn|अनीला वर्गीस |२००२|pp=३८–४२}}{{sfn|मायकेल डब्ल्यू. मेस्टर|मधुसूदन ए. ढाके|१९९६|pp=२१–२३, ९१–९२}} विरूपाक्ष मंदिर पूर्वाभिमुख असून, शिव आणि पंपा देवी मंदिरांची गर्भगृहे सूर्योदयाशी संरेखित केली आहेत; त्याच्या प्रवेशद्वाराशी एक मोठे गोपुरम आहे. हे गोपुरम पिरॅमिडच्या आकाराचा बुरुज असून यात मजले आहेत प्रत्येक मजल्यावर कामुक शिल्पांच्या कलाकृती आहेत.{{sfn|फ्रिट्झ|मिशेल|२०१६|pp=५८–६५, १५५}} गोपुरातून आत गेल्यानंतर एक आयताकृती प्रांगण लागते, तेथे एक दीपस्तंभ आणि [[नंदी]] आहेत. प्रांगणाच्या टोकाला १५१०मध्ये बांधलेले एक दुसरे लहान गोपुरम आहे. या गोपुरमच्या दक्षिणेला १००-स्तंभांचा मंडप आहे. या मंडपाच्या प्रत्येक खांबाच्या चारही बाजूंवर कोरीवकाम केलेले आहे.{{sfn|फ्रिट्झ|मिशेल|२०१६|pp=६०–६३}} या मंडपाला जोडून एक सामुदायिक स्वयंपाकघर आहे. अशी रचना हंपीतील अनेक मंदिरांतून दिसते. स्वयंपाकघर आणि मंडपापर्यंत पाणी खडकात कोरलेल्या जलवाहिनीतून येते.{{sfn|फ्रिट्झ|मिशेल|२०१६|pp=६०–६३}}<ref name=Dallapiccola109>{{cite journal | last1=डल्लापिकोला | first1=ए.एल. | last2=वर्गीस | first2=अनीला | title=विठ्ठलापुरा, हम्पी येथील 'रामानुज मंदिर'| journal=साऊथ एशियन स्टडीज| volume=१७ | issue=१ | year=२००१| doi=10.1080/02666030.2001.9628595 | pages=१०९–११६| s2cid=191354648 }}</ref><ref name=mack59>{{cite journal | last=मॅक| first=अलेक्झांड्रा | title=वन लँडस्केप, मेनी एक्सपीरियन्सेस: डिफरिंग पर्स्पेक्टिव्ह ऑफ द टेम्पल डिस्ट्रिक्टस ऑफ विजयनगर | journal=जर्नल ऑफ आर्कीओलॉजिकल मेथड अँड थिअरी | volume=११ | issue=१ | year=२००४| doi=10.1023/b:jarm.0000014617.58744.1d | pages=५९–८१| s2cid=143695706 }}</ref> लहान गोपुरम नंतरच्या प्रांगणामधून पुढे गेल्यानंतर शिवमंदिराचा मुख्य मंडप लागतो. येथे मुख्य चौरसाकृती मंडप आणि [[कृष्णदेवराय|कृष्णदेवरायाने]] बांधलेले दोन जोडलेले चौथरे आणि सोळा स्तंभ असलेला आयताकृती प्रांगण आहे. येथील मंडपाच्या छतावर [[शिव]]-[[पार्वती]] विवाहाचे चित्रीकरण आहे. छताच्या दुसऱ्या भागात वैष्णव परंपरेतील [[राम]]-[[सीता|सीतेच्या]] जीवनातील दृष्ये आहे..{{sfn|फ्रिट्झ|मिशेल|२०१६|pp=६०–६३}} तिसऱ्या भागात पार्वतीने प्रार्थना केल्यावर शंकरावर कामबाण सोडणाऱ्या [[कामदेव|कामदेवाचे]] चित्रण आहे तर चौथ्या विभागात [[विद्यारण्य]] यांची मिरवणूक जात असल्याचे दृश्य आहे. जॉर्ज मिशेल आणि इथर विद्वानांच्या मते ही १९व्या शतकातील असून त्यांखाली असलेली चित्रांचा उगम अज्ञात आहे.{{sfn|फ्रिट्झ|मिशेल|२०१६|pp=६०–६३}}<ref>{{cite journal | last=कूपर | first=इले | title=विजयनगर ऑर व्हिक्टोरीया? द सिलिंग ऑफ द विरुपाक्ष टेम्पल इन हंपी | journal=साऊथ एशियन स्टडीज | volume=१३| issue=१ | year=१९९७| doi=10.1080/02666030.1997.9628526 | pages=६७–६९}}</ref><ref>{{cite journal | last=डल्लापिकोला | first=ए. एल. | title=सिलिंग पेंटिंग्स इन द विरुपाक्ष टेम्पल, हंपी | journal=साऊथ एशियन स्टडीज | volume=१३ | issue=१ | year=१९९७ | doi=10.1080/02666030.1997.9628525 | pages=५५–६६}}</ref> मंडपाच्या खांबांमध्ये घोडे, हत्ती, सिंह यांच्यासारखे पौराणिक प्राणी व त्यांच्यावर सवार योद्धे यांची शिल्पे आहेत.{{sfn|फ्रिट्झ|मिशेल|२०१६|p=६३}} विरूपाक्ष मंदिराच्या मंदिराच्या गाभाऱ्यात [[मुखलिंग]] आणि पितळाचा मुखवटा असलेले [[शिवलिंग]] आहेत..{{sfn|फ्रिट्झ|मिशेल|२०१६|p=६४}} मुख्य गर्भगृहाच्या उत्तरेला पार्वतीच्या पंपा आणि भुवनेश्वरी या दोन रूपांची लहान मंदिरे आहेत.{{sfn|जॉर्ज मिशेल|१९७७|pp=१५०–१५१}} यांतील भुवनेश्वरी मंदिर हे [[चालुक्य शिल्पस्थापत्य शैली|चालुक्यकालीन स्थापत्यशैलीचे]] असून याच्या बांधणीत ग्रॅनाइटचा वापर केला आहे. मंदिराच्या मुख्य प्रांगणाच्या उत्तरेस एक छोटे गोपुरम आहे. येथून नदीकडो आणि [[मन्मथ कुंड|मन्मथ कुंडाकडे]] दगडी रस्ता जातो.{{sfn|फ्रिट्झ|मिशेल|२०१६|pp=६२–६३}} मन्मथ कुंडाच्या पश्चिमेस [[शाक्त पंथ|शाक्त]] आणि [[वैष्णव पंथ|वैष्णव परंपरेतील]] [[दुर्गा]] आणि [[विष्णु|विष्णू]]ची मंदिरे आहेत. या परिसरातील काही मंदिरांना १९व्या शतकतील ब्रिटिश अधिकारी [[एफ.डब्ल्यू. रॉबिन्सन]] यांच्या आदेशाने पांढरा रंग देण्यात आला होता. हंपीच्या जीर्णोद्धाराच्या प्रयत्नाला आता पारंपारिक स्वरूप आले असून आजही येथील इमारतींना पांढराच रंग दिला जातो.{{sfn|फ्रिट्झ|मिशेल|२०१६|pp=६२–६३}} १५६५मध्ये हंपीचा नाश झाल्यावर सुद्धा विरूपाक्ष मंदिर हे हिंदूंचे तीर्थस्थान राहिले होते. आजही हे मंदिर मोठ्या संख्येने पर्यटकांना आणि यात्रेकरूंना येथे आकर्षित करते. वसंत ऋतूमध्ये महाशिवरात्रीच्या दिवशी येथे विरूपाक्ष आणि पंपा यांच्या विवाहाचा उत्सव आणि रथयात्रा असते.{{sfn|फ्रिट्झ|मिशेल|२०१६|pp=५८–६५, १५५}} ==== कृष्ण मंदिर, बाजार, नरसिंह आणि शिवलिंग ==== [[चित्र:The ruins of Krishna Temple.jpg|thumb|left|upright=0.9|कृष्ण मंदिराचे अवशेष]] हेमकूट टेकडीच्या दुसऱ्या बाजूला, विरूपाक्ष मंदिराच्या दक्षिणेस सुमारे १ किमी अंतरावर बाळकृष्ण मंदिर आहे. हे मंदिर १५१५मध्ये बांधले गेले होता. येथील शिलालेखांध्ये या भागाला कृष्णपुरा असे नाव दिलेले आहे.{{sfn|फ्रिट्झ|मिशेल|२०१६|pp=७०–७२}} मुस्लिम टोळधाडीत उद्ध्वस्त झालेल्या या मंदिराच्या समोर लांबलचक बाजारपेठ आहे. रुंद रस्त्याच्या दुतर्फा दगडी चौथरे असून या रस्त्यावरून मालाची ने-आणकेली जात असे. हा रस्ता समारंभ आणि उत्सवांसाठी वापरला जात असे. या रस्त्याच्या मध्यात पुष्करणी (सार्वजनिक वापरासाठीची पायऱ्या असलेले पाण्याचे टाके) आहे. याच्या मध्यभागात एक कलाकुसर असलेला मंडप आहे आणि पुष्करणीजवळ सार्वजनिक सभागृह आहे.{{sfn|फ्रिट्झ|मिशेल|२०१६|pp=७०–७२}} {{multiple image | align = right | image1 = Giant Shiva Linga, Hampi.jpg | width1 = 148 | alt1 = | caption1 = | image2 = Narasimha Statue in Krishnapuram 1.jpg | width2 = 140 | alt2 = | caption2 = | footer = शिवलिंग (डावीकडे) आणि उग्र योगा - नरसिंहाची अखंड दगडातून जागेवरच कोरलेली मूर्ती. नरसिंहाचे नुकसान झाले आहे, त्याच्या पायावर भाजलेल्या खुणा आहेत. }} कृष्णमंदिर पूर्वाभिमुख असून त्याच्या प्रवेशद्वारावर तळाशी असलेल्या [[मत्स्य अवतार|मत्स्यावतारापासून]] छतापर्यंत विष्णूच्या [[दशावतार|दशावतारांचे]] कोरीव काम आहे. मंदिराच्या गाभाऱ्यात कृष्ण आणि देवीची उद्ध्वस्त झालेले देव्हार आहेत.{{sfn|फ्रिट्झ|मिशेल|२०१६|pp=७०–७२}} मंदिराच्या आवाराला दोन गोपुरे असून आत अनेकमजली मंडप आहे. यातील एक ५x५ फूटांचा खुला मंडप आणि ३x३ फूटांचा बंदिस् मंडप आहे.{{sfn|फ्रिट्झ|मिशेल|२०१६|pp=७०–७१}} पश्चिमेकडील गोपुरा व्यूहरचनेत सैनिक असलेल्या चित्रमालिका आहेत. पूर्व गोपुरासमोरून हंपी-कमलापुरम असा आधुनिक रस्ता जातो.{{sfn|फ्रिट्झ|मिशेल|२०१६|pp=७०–७२}} कृष्ण मंदिराच्या बाहेरच्या बाजूस दोन मंदिरे आहेत. एकाच प्रचंड आकाराचे अखंड शिवलिंग आहे. ३ मीटर उंचीचे हे शिवलिंग घनाकार खोलीत पाण्यात उभे आहे. त्याच्यावर त्रिनेत्र रेखाटलेले आहे. शिवमंदिराच्या दक्षिणेस [[नृसिंह|नृसिंहाची]] बसल्याजागी पाषाणातून कोरलेली ६.७ मीटर उंचीची भव्य मूर्ती आहे.{{sfn|फ्रिट्झ|मिशेल|२०१६|pp=७०–७२}} नृसिंहाशेजारी पूर्वी लक्ष्मीची मूर्ती होती परंतु तेथे आता जळिताची चिह्ने आङेत. या मंदिरांचा अंशतः जीर्णोद्धार करण्यात आलेला आहे.{{sfn|फ्रिट्झ|मिशेल|२०१६|pp=७०–७२}} {{multiple image | align = left | image1 = Achyutaraya Temple, Hampi, Vijayanagara, Karnataka, India (2007) 1.jpg | width1 = 150 | alt1 = | caption1 = | image2 = 15th-16th century ruins of market and Vaishnavism Achyutaraya Tiruvengalanatha temple, Hampi Hindu monuments Karnataka 3.jpg | width2 = 150 | alt2 = | caption2 = | footer = डावीकडे: अच्युतराय मंदिराचे अवशेष; उजवीकडे: मंदिराच्या अवशेषांसमोरील बाजारपेठ. }} {{anchor|Achyutaraya temple}} ==== अच्युतराय मंदिर आणि बाजार संकुल ==== अच्युतराय मंदिर तथा तिरुवेंगलनाथ मंदिर विरूपाक्ष मंदिराच्या सुमारे १ किमी पूर्वेस आहे. हे मंदिर असलेला परिसर तुंगभद्रा नदीकाठी आहे. १५३४मधीय एका शिलालेखामध्ये या भागाचा उल्लेख ''अच्युतपुर'' असा आहे. हा परिसर हंपीतील मोठ्या संकुलांपैकी एक आहे.{{sfn|अनीला वर्गीस |२००२|pp=४७–४८}}] विष्णूचे हे मंदिर उत्तराभिमुख आहे. {{sfn|फ्रिट्झ|मिशेल|२०१६|pp=१०५–१०७}} या मंदिरात जाण्यासाठी एक पुष्करणी ओलांडून बाजारातून येथे वाट होती. मंदिराच्या बाह्य गोपुरातून आत गेल्यावर विष्णूमंदिराच्या समोर १०० स्तंभांचा एक सभामंडप आहे.{{sfn|फ्रिट्झ|मिशेल|२०१६|pp=१०५–१०७}}<ref>{{cite book|author=एस. सेटर | title=हंपी, अ मेडिएव्हल मेट्रोपोलिस|url= https://books.google.com/books?id=AjduAAAAMAAJ|year =१९९०|publisher =कला यात्रा|pages=२५–२७| oclc= 24461300}}</ref> या सभामंडपातील १००पैकी प्रत्येक खांबावर विष्णूचे अवतार, शंकर, सूर्य, दुर्गा यांच्या कोरीव मूर्त्या तसेच दैनंदिन जीवनातील दृष्ये, जसे प्रेमळ जोडपे, विदूषक, ऋषी, योगासने करणारी माणसे, विजयनगरची प्रतीके आणि इतर अनेक प्रकारची कोरीव नक्षी आहे.<ref>[[जेम्स मॅलिन्सन]] आणि डॅनिएला बेविलाक्वा (२०१६), [http://hyp.soas.ac.uk/hampi/ द हट योग प्रोजेक्ट] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180509100402/http://hyp.soas.ac.uk/hampi/ |date=2018-05-09 }}, SOAS, युनिव्हर्सिटी ऑफ लंडन</ref><ref>{{cite book|author=के. एम. सुरेश |title=स्कल्प्चर आर्ट ऑफ हंपी|url=https://books.google.com/books?id=r7xmluMu-FsC|year=1998|publisher=पुरातत्व आणि संग्रहालय संचालनालय|pages=१९०–१९५}}</ref> मंदिराच्या प्रवेशद्वारावर [[वराह अवतार]], तलवार, सूर्य, चंद्र, इ. विजयनगर साम्राज्याची प्रीके आहेत. यासमोरील रस्ता आता उद्ध्वस्त असला तरी त्याच्या मांडणीवरून हा रस्ता रथवाहतूकीचा प्रमुख रस्ता असल्याचे लक्षात येते.<ref>{{cite book|author=अनीला वर्गीस |editor=डी व्ही देवराज, सी एस पाटील|title=विजयनगर, प्रोसेस ऑफ रिसर्च|url= https://books.google.com/books?id=fStuAAAAMAAJ| year=१९९६|publisher=पुरातत्व आणि संग्रहालय संचालनालय|pages=१७९–१९१}}</ref>{{sfn|अनीला वर्गीस |२००२|pp=४७–४९}} ==== विठ्ठल मंदिर आणि बाजार संकुल ==== [[चित्र:15th-16th century ruins of market and Vaishnavism Vitthala temple, Hampi Hindu monuments Karnataka.jpg|thumb|left|विठ्ठल मंदिर गोपुर आणि बाजार.]] [[विठ्ठल]] मंदिर आणि त्याच्याशी संलग्न बाजारपेठ संकुल तुंगभद्रा नदीच्या काठी विरूपाक्ष मंदिराच्या ईशान्येकडे सुमारे {{convert|3|km|miles}} अंतरावर आहे. हंपीमधील मंदिरांपैकी येथील कला आधुनिक समजली जाते. या परिसराची बांधणी कोणी व कधी केली हे स्पष्ट नाही पंतु १६व्या शतकाच्या पूर्वार्धात हे बांधले गेल्याचा अंदाज आहे.{{sfn|फ्रिट्झ|मिशेल|२०१६|pp=९८–१०३}} दुसऱ्या देवरायाच्या काळात बहुधा याचे बांधकाम सुरू झाले आणि कृष्णदेवराय, अच्युतराय आणि बहुधा सदाशिवराय यांच्या कारकिर्दीत ते चालू राहिले असावे. १५६५मध्ये शहराच्या विनाशात या परिसराचाही नाश झाला..<ref name=":0" /> शिलालेखांतील नावांवरून हा परिसर अनेक लोकांच्या साहाय्याने बांधला गेला असल्याचे कळते. या भागाील मुख्य मंदिर विठ्ठलाचे आहे.{{sfn|फ्रिट्झ|मिशेल|२०१६|pp=९८–१०३}} मंदिर पूर्वाभिमुख असून त्याचा आराखडा आयताकृती आहे आणि दोन बाजूंच्या गोपुरांसह प्रवेशाचे गोपुर देखील आहे. मुख्य मंदिराच्या पूर्वेस अनेक मंदिरे एका रांगेत आहे.{{sfn|फ्रिट्झ|मिशेल|२०१६|pp=९८–१०३}} ५००x३०० फूट आकाराचे हे मंदिर खांबांच्या तिहेरी रांगेने वेढलेले आहे. विठ्ठल मंदिराला सभामंडप, अर्धमंडप आणि गाभारा असे भाग आहेत. हे एकमजली मंदिर साधारण २५ फूट उंचीचे आहे.<ref name=":0" />'' [[चित्र:Vittala temple complex Rath MS.jpg|thumb|विठ्ठल मंदिरात दगडी रथाच्या रूपात गरुड मंदिर.]] विठ्ठल मंदिराच्या प्रांगणात असलेले गरुड मंदिर हंपीमधील सर्वाधिक छायाचित्रित इमारत आहे. दगडातून कोरलेले हे मंदिर रथाच्या स्वरुपात असून याच्याभोवती मोठे प्रांगण आहे. या रथावरील एक बुरुज १९४० च्या दशकात काढला गेला.<ref>{{cite news |last1=प्रसाद |first1=श्याम एस|title=अ मिस्टेक ऑफ एलिफन्टाईन प्रपोर्शन | url=https://bangaloremirror.indiatimes.com/bangalore/others/A-mistake-of-elephantine-proportions/articleshow/44927944.cms |access-date=२ एप्रिल २०२२|agency=टाइम्स ग्रुप |publisher=बनलोरे मिरर न्यूझ |date=२५ ऑक्टोबर २०१४}}</ref> रथासमोरील प्रांगणात चार भागांचा मोठा सभामंडप आहे. यातील दोन भागांतून मंदिराच्या गाभाऱ्यात जाता येते. सभामंडपात वेगवेगळ्या व्यासाचे, आकाराचे, लांबीचे आणि पृष्ठभाग असलेले ५६ कोरीव दगडी तुळके आहेत. यांच्यावर आघात केल्यावर त्यातून वेगवेगळे स्वर उमटतात; हा मंडप संगीत आणि नृत्याच्या सार्वजनिक उत्सवांसाठी वापरला जात असे.<ref>{{cite book | last1=पाटील | first1=हेमंत ए. | last2=गजभर | first2=श्रीशैल एस. | title=अकुस्टीकल अनॅलिसिस ऑफ म्युझिकल पिलर ऑफ ग्रेट स्टेज ऑफ विठ्ठल टेम्पल ॲट हंपी, इंडिया | publisher=IEEE | journal= सिग्नल प्रोसेसिंग अँड कम्युनिकेशन्स | year=२०१२ | isbn=978-1-4673-2014-6 | doi=10.1109/spcom.2012.6290213 | pages=१–५| s2cid=6715610 }}</ref><ref>{{cite journal | last1=कुमार | first1=अनिश | last2=जयकुमार | first2=टी.| last3=राव |display-authors=etal| first3=सी. बाबू | title=नॉनडिस्ट्रक्टिव्ह कॅरॅक्टरायझेशन ऑफ म्युझिकल पिलर्स ऑफ महामंडपम ऑफ विठ्ठल टेम्पल ॲट हंपी, इंडिया | journal=द जर्नल ऑफ द अकुस्टीकल सोसायटी ऑफ अमेरिका | volume=१२४| issue=२ | year=२००८| doi=10.1121/1.2945170 | pmid=18681583 | pages=९११–९१७}}</ref> हा रथ उत्सवांदरम्यान मंदिराभोवती फिरवत जात असल्याची आख्यायिका आहे.<ref>{{cite book|title=आलयाम - द हिंदू टेम्पल - ॲन एपिटोम ऑफ हिंदू कल्चर|pages=३१, ३२|publisher=श्री रामकृष्ण मठ|location=मायलापूर, चेन्नई |last=रेड्डी |first=जी. वेंकटरमण|isbn=978-81-7823-542-4|year=२०१०}}</ref> मंदिराच्या गर्भगृहाभोवती प्रदक्षिणा घालण्यासाठी मंडपातून एका बंदिस्त मार्गात जाता येते. हा प्रदक्षिणा मार्ग (पूर्वेकडून घड्याळाच्या दिशेने); गरुड मंदिर, कल्याण (लग्न) मंडप, १०० स्तंभांचा मंडप, अम्मा मंदिर आणि उत्सव मंडप यांतून जातो. {{convert|1.3|ha|acres}} विस्ताराच्ा या भागाला भिंतीचे कुपण असून आग्नेय कोपऱ्यात छताची खिडकी असलेले स्वयंपाकघर आहे.{{sfn|फ्रिट्झ|मिशेल|२०१६|pp=९८–१०३}}<ref name=dieter127 /><ref name=mack24>{{cite journal|author= अलेक्झांडर मॅक| title= द टेम्पल डिस्ट्रिक्ट ऑफ विठ्ठलपूर| journal= मार्ग: या मॅगझीन ऑफ द आर्टस्| year= २००१| volume = ५३| issue = १| pages=२४–३९}}</ref> मंदिराच्या आवाराबाहेर, साधारण पूर्वेस १ किमी लांबीची बाजारपेठ आहे. उद्ध्वस्त झालेला हा रस्ता आणि उत्तरेला असलेली अजून एक बाजारपेठ यांशिवाय येथे एक दक्षिणाभिमुख देवस्थान आहे. हा रस्ता रामानुजाचार्यांच्या मंदिरासमोर थांबतो.{{sfn|फ्रिट्झ|मिशेल|२०१६|pp=98–103}}<ref name=Dallapiccola109 /> ==== हेमकूट टेकडी ==== [[चित्र:Temples on the Hemakuta Hill.jpg|thumb|हेमकुट टेकडी मंदिर]] हेूकुट टेकडी उत्तरेला विरूपाक्ष मंदिर परिसर आणि दक्षिणेला कृष्ण मंदिर यांच्यामध्ये आहे. येथील इमारती विजयनगरपूर्व आणि विजयनगर साम्राज्याच्या सुरुवातीच्या काळातील मंदिरे आणि बांधकामांची अद्याप टिकून असलेली उदाहरणे आहेत. या परिसरात अनेक शिलालेख आढळतात. येथून हंपी खोरे दिसते. {{sfn|फ्रिट्झ|मिशेल|२०१६|pp=६६–६९}}{{sfn|अनीला वर्गीस |२००२|pp=२७–३९}} टेकडीवर पाण्याची टाकी, प्रवेशद्वार आणि मंडपांसह तीसहून अधिक लहान-ते-मध्यम आकाराची मंदिरे आणि इमारती आहेत.{{sfn|अनीला वर्गीस |२००२|pp=३९–३९}} ही १४व्या शतकाच्या सुरुवातीपर्यंत बांधली गेली होती.{{sfn|अनीला वर्गीस |२००२|pp=३९–३९}}{{sfn|जॉर्ज मिशेल|1995|pp=२८–२९}} येथील काही इमारती चिरे आणि मोठाले खडक रचून केलेली स्थाप्ये आङेत. आणि काहींमध्ये फमसाना शैली सारख्या विविध स्थापत्यशैली दिसून येतात.{{sfn|विनायक भार्णे|कृपाली क्रुशे|२०१४|pp=७२–७४}} दोन विभागामध्ये असलेल्या या मंदिरांतून सहसा तिहेरी कमानी, चौकोनी गर्भगृहे आणि तिहेरी शिवलिंगे आहेत. या दोन्ही विभागांना स्वतःचा असा मंडप आहे.{{sfn|जॉर्ज मिशेल|1995|pp=२८–२९}} या मंडपांवर पिरॅमिड आकाराचे अकरा थरांची शिखरे अशून त्यांवर दख्खनी शैलीतील चौरस कलश आहेत.{{sfn|जॉर्ज मिशेल|1995|pp=२८–२९}} येथे असलेल्या शिलालेखावरून कळते की [[कांपिली]] राजांनी हा परिसर १४व्या शतकाच्या सुरुवातीस बांधला होता.{{sfn|जॉर्ज मिशेल|1995|pp=२८–२९}} हेमकूट टेकडी वरील [[चालुक्य शिल्पस्थापत्य शैली|चालुक्य]], [[राष्ट्रकूट स्थापत्यशैली|राष्ट्रकूट]], [[कांपिली स्थापत्य|कांपिली]], [[विजयनगर स्थापत्यशैली|विजयनगर]] सारख्या अनेक स्थापत्यशैलीतील इमारती पाहता असे वाटते की वेगवेगळ्या प्रकारच्या मंदिरांची उभारण्यासाठीची ही प्रयोगशाळा होती.{{sfn|जॉर्ज मिशेल|1995|pp=२८–२९}}{{sfn|अनीला वर्गीस |२००२|pp=३९–३९}} या टेकडीवर गणेशाच्या कडालेकालू गणेश आणि शशिवेकालू गणेश या दोन अखंड मूर्ती आहेत.{{sfn|फ्रिट्झ|मिशेल|२०१६|pp=६८–६९}} यांपैकी कडालेकालू गणेश मातंगाजवळील टेकडीच्या पूर्वेला आहे.{{sfn|अनीला वर्गीस |२००२|pp=२७, ३६–३७}} ही मूर्ती {{convert|4.5|m}} पेक्षा जास्त उंचीची असून बसल्याजागी पाषाणातून कोरलेली आहे. इतर अखंड असली तरी गणेशाचा सुळा मोडलेला आहेत{{sfn|फ्रिट्झ|मिशेल|२०१६|pp=६६–६९}} शशिवेकालु गणेश, कडलेकालू गणेशाच्या नैऋत्येला कृष्ण मंदिराजवळ आहे. ही अखंड दगडात कोरलेली मूर्ती {{convert|2.4|m|ft}} इतकी उंच आहे. शशिवेकालू गणेशा आपल्या आई, पार्वतीच्या मांडीवर बसलेला आहे. पार्वतीचे दर्शन फक्त मागच्या बाजूने होते..{{sfn|फ्रिट्झ|मिशेल|२०१६|pp=६८–६९}}{{sfn|अनीला वर्गीस |२००२|pp=३६–३७}} ==== हजारा राम मंदिर ==== {{multiple image | align = left | image1 = Le temple Hazara Rama (Hampi, Inde) (14119044140).jpg | width1 = 190 | alt1 = | caption1 = | image2 = Finely carved black stone pillars of Hazara Ramachandra Temple.JPG | width2 = 210 | alt2 = | caption2 = | footer = डावीकडे: हजारा राम मंदिर; उजवीकडे: आतील खांब }} रामचंद्र मंदिर तथा हजारा राम मंदिर हंपीच्या राजवाडा पहिसराच्या पश्चिमेस आहे. हे राजघराण्याचे खाजगी मंदिर होते. याची रचना पहिल्या देवरायाने १५व्या शतकाच्या पूर्वार्धात केली होती.{{sfn|फ्रिट्झ|मिशेल|२०१६|pp=८४–८६}} मंदिराच्या बाहेरच्या बाजूला दसऱ्याची मिरवणूक, होळीचा उत्सव आणि इतर समारंभांचे चित्रीकरण आहे. त्याच बरोबर हत्ती, घोडे, सैनिकांची चित्रे आहेत. त्यांच्यावरच्या बाजूस संगीतकार, नर्तक आणि जनता उत्साहात मिरवणूकीत सहभागी होताताना दिसते.{{sfn|फ्रिट्झ|मिशेल|२०१६|pp=८४–८६}} या चित्रणातील दृष्यांचे पडसाद हंपीला भेट दिलेल्या पोर्तुगीज आणि फारसी लोकांच्या वर्णनातून दिसतात.<ref>{{cite book|author=ॲना लिबेरा डल्लापिकोला|title=द रामचंद्र टेम्पल ॲट विजयनगर|url=https://books.google.com/books?id=RS4ASa7WCfMC|year=1992|publisher=अमेरिकन इन्स्टिट्यूट ऑफ इंडियन स्टडीज|isbn=978-81-85425-27-6|pages=१–१९}}</ref><ref>{{cite book|author=ॲना एल. डल्लापिकोला|editor=डी व्ही देवराज, सी एस पाटील |title=विजयनगर, प्रोसेस ऑफ रिसर्च|url= https://books.google.com/books?id=fStuAAAAMAAJ|year=१९९६|publisher=पुरातत्व आणि संग्रहालय संचालनालय|pages=१२८–१३४}}</ref> मंदिराच्या आतील भिंतींवर [[रामायण]]ातील प्रसंगांची चित्रे आहेत.<ref name=roger273 />{{sfn|फ्रिट्झ|मिशेल|२०१६|pp=८४–८६}} मंदिरात एक प्रवेश मंडप आणि [[यज्ञ]] समारंभासाठी प्रशस्त खोली आहे. खोलीच्या छताची रचना धुके आणि धूर व्यवस्थित बाहेर जाईल अशा रीतीने करण्यात आली आहे. मुख्य मंडपाच्या आत होयसाळ शैलीतील चार बारीक कोरीव काम असलेले खांब आहेत; या कोरीव कामांमध्ये [[वैष्णव]] धर्मातील राम, लक्ष्मण आणि सीता, [[शक्ती]] धर्मातील महिषासुरमर्दिनी म्हणून दुर्गा आणि शैव धर्मातील शिव-पार्वतीचे चित्रण समाविष्ट आहे.{{sfn|फ्रिट्झ|मिशेल|२०१६|pp=८४–८६}} चौरसाकृती गर्भगृहातून प्रतिमा गायब आहेत. मंदिरामध्ये विष्णू अवतारांच्या दंतकथा दर्शविणारे एक छोटेसे मंदिर आहे.<ref name=roger273>{{cite book|author=रॉजर टोपेलमन|title=Indien in Deutschland: Darmstädter Beiträge zum Diskurs über indische Religion, Kultur und Gesellschaft|url=https://books.google.com/books?id=ctgyAAAAIAAJ|year=१९९०|publisher=पी. लँग|language=de|isbn=978-3-631-42335-6|pages=२७३–२७८}}</ref> या परिसरातील बहुतेक इमारती उद्ध्वस्त झालेल्या असल्या तरीही आजही हजारो शिल्पकृती, उद्याने अद्यापही आहेत.<ref name=Madan>{{cite book|title=इंडिया थ्रू द एजेस |url=https://archive.org/details/indiathroughages00mada|last=गोपाळ| first=मदन |year= १९९०|page=[https://archive.org/details/indiathroughages00mada/page/178 १७८]| editor=के. एस. गौतम|publisher=प्रकाशन विभाग, माहिती आणि प्रसारण मंत्रालय, भारत सरकार}}</ref> ==== कोदंडराम मंदिर आणि नदीकाठ ==== {{multiple image | align = right | image1 = Le temple Hazara Rama Thousand Vishnu Avatar Hampi Vijayanagar India 2014.jpg | width1 = 200 | alt1 = | caption1 = | image2 = Le temple Hazara Rama (Hampi, Inde) (14302319731).jpg | width2 = 135 | alt2 = | caption2 = | footer =डावीकडे: हिंदू उत्सवातील मिरवणूका दाखवणाऱ्या राम मंदिराच्या बाहेरील भिंती; उजवीकडे: मंदिराच्या आत जैन तीर्थंकर उठावचित्र. }} [[चित्र:Nandi at the Tungabhadra river, Hampi.jpg|thumb|हंपी येथील तुंगभद्रा नदीकाठच्या गडांवरील शिवलिंग आणि नंदी|डावे]] कोदंडराम मंदिर परिसर तुंगभद्रा नदीजवळ आणि अच्युतराय मंदिराच्या उत्तरेस आहे. मंदिराचे द्वार [[चक्रतीर्थ]]ाकडे आहे. येथे तुंगभद्रा उत्तरेकडे वळते. येथे नदीघाट आणि अंघोळीसाठी मंडपाची सोय आहे. मंदिरासमोर पिंपळाच्या झाडाखाली एक दीपस्तंभही आहे.{{sfn|फ्रिट्झ|मिशेल|२०१६|pp=१०८–१०९}} तेथून कोटितीर्थापर्यंत विठ्ठल, हनुमान, शंकर आणि इतर देवतांची छोटी देवळेही आहेत. जवळच्या खडकांवर अनंतशयनी विष्णू, नृसिंह आणि प्रल्हादाच्या आख्यायिकांंची कोरीव शिल्पे आणि विष्णूपुराणातील चोवीस अवतार आहेत.{{sfn|फ्रिट्झ|मिशेल|२०१६|pp=१०८–१०९}} [[चित्र:Pattabhirama temple in Hampi 1.JPG|thumb|left|upright=0.9|हंपी उपनगरातील पट्टाभिराम मंदिर]] ==== पट्टाभिराम मंदिर परिसर ==== पट्टाभिराम मंदिर परिसर मुख्य शहरापासून दक्षिणेस ५०० मीटर अंतरावर आहे.{{sfn|फ्रिट्झ|मिशेल|२०१६|pp=९३–९४}} याला वरदेवी अम्मानपट्टण असेही म्हणतात. हा परिसर नृत्यगायनांच्या कार्यक्रमांसाठी वापरला जात असे. येथील मंदिर १६व्या शतकाच्या सुरुवाती बांधले गेले असावे.{{sfn|फ्रिट्झ|मिशेल|२०१६|pp=९३–९४}} पूर्वाभिमुख मंदिरासमोरील प्रांगणात खांबांची दुहेरी रांग आहे आणि गाभाऱ्यासमोर ८x८ मीटर आकाराचा मंडप आहे,{{sfn|फ्रिट्झ|मिशेल|२०१६|pp=९३–९४}}{{sfn|अनीला वर्गीस |२००२|pp=७३–७४}} पूर्वी येथे १०० स्तंभांचा मंडप असल्याच्या खूणा आहेत.<ref>{{cite book|author=के. एम. सुरेश |title=स्कल्पचर आर्ट ऑफ हंपी|url=https://books.google.com/books?id=r7xmluMu-FsC|year=1998|publisher=पुरातत्व आणि संग्रहालय संचालनालय|pages=८४–८७}}</ref> ==== महानवमी व्यासपीठ, सार्वजनिक चौक ==== [[चित्र:Mahanavami Dibba1.jpg|thumb|महानवमी व्यासपीठ स्मारक]]महानवमी व्यासपीठ किंवा "दसरा दिब्बा" तथा "महानवमी दिब्बा" हे राजवाड्याच्या आतील {{convert|7.5|ha|acres|adj=on}} विस्ताराचा परिसर आहे.{{sfn|फ्रिट्झ|मिशेल|२०१६|pp=८८–८९}}<ref name="Dallapiccola1998p27" />{{refn|विजयनगरला भेट देणाऱ्या आणि व्यापार करणाऱ्या पोर्तुगीजांच्या आठवणींमध्ये त्याचा उल्लेख आहे.<ref name=fritz44 />}} तीन पायऱ्या चढून गेल्यावर या मोठा चौकोनी चौथऱ्यावर लाकडी मंडप आहे. हा नंतर बांधलेला आहे.{{sfn|फ्रिट्झ|मिशेल|२०१६|pp=८८–९०}} या चौथऱ्याच्या खालच्या दोन ग्रॅनाइटच्या स्तरांवर हत्ती, घोडे, उंट यांचे कोरीव काम आहे.{{sfn|फ्रिट्झ|मिशेल|२०१६|pp=८८–८९}}<ref>{{cite book|author = ॲना डल्लापिकोला| year=२०१०| title= विजयनगरातील उत्कृष्ट व्यासपीठ: वास्तुकला आणि शिल्पकला| publisher= मनोहर | isbn =978-8173048586| pages=१–९}}</ref> दक्षिणेकडील कोरीवकामात [[दांडिया रास|दांडिया नृत्य]] करणारे नर्तक आणि संगीतकार दिसतात. तिसऱ्या स्तरावर युद्धाला निघालेले सैन्य आणि वसंतोत्सवाची दृष्ये आहेत.{{sfn|फ्रिट्झ|मिशेल|२०१६|pp=८८–९०}}<ref name="Dallapiccola1998p27">{{cite book|author1=ॲना लिबेरा डल्लापिकोला|author2=अनीला वर्गीस |title=विजयनगरातील शिल्पकला: प्रतिमाशास्त्र आणि शैली|url=https://books.google.com/books?id=9GzqAAAAMAAJ|year=१९९८|publisher=मनोहर प्रकाशक |isbn=978-81-7304-232-4|pages=२–३, २७–२८, ९१–९५}}</ref><ref>{{cite book|author=जी मिशेल|editor=लोकेश चंद्रा |editor2=ज्योतींद्र जैन|display-editors=etal |title=डायमेन्शन्स ऑफ इंडियन आर्ट |chapter-url=https://books.google.com/books?id=5cafAAAAMAAJ|year=१९८६|publisher=अगमी कला प्रकाशन|pages=१०१–१०४| chapter= धडा: स्मारकाच्या स्थापनेतील लोक परंपरा: विजयनगर येथील ग्रेट प्लॅटफॉर्मवरील शिल्पे}}</ref>{{sfn|फ्रिट्झ|मिशेल|२०१६|pp=८८–८९}} चौथऱ्याच्या दक्षिणेला ग्रॅनाइटमध्ये खणलेली एक जलवाहिनी आहे.{{sfn|फ्रिट्झ|मिशेल|२०१६|pp=८८–९०}}<ref name=fritz44 /> ==== पाणी पुरवठा==== [[चित्र:Krishna Pushkarani - Hampi Ruins.jpg|thumb|हंपीच्या अवशेषांमधील एक पाण्याची टाकी]] राजवाड्याच्या आग्नेयेस असलेल्या नहाणीघरात मंडप, पाण्याचे कुंड आणि त्यात पाण्याची ये-जा करण्यासाठीच्या वाहिन्या दिसून येतात. ही इमारत बरीचशी बंदिस्त आहे. येथे पाणी आणण्यासाठीची जलवाहिनी आता भग्नावस्थेत आहे.{{sfn|फ्रिट्झ|मिशेल|२०१६|p=९१}} {{sfn|फ्रिट्झ|मिशेल|२०१६|p=९१}} ही इमारत भारतीय इस्लामिक शैलीत बांधलेली आहे.<ref>{{cite journal| title=ॲट द मार्जिन्स ऑफ आर्किटेक्चरल अँड लँडस्केप हिस्ट्री| journal= मुकर्नास| author= डी. फेअरचाइल्ड रगल्स |volume= ३०| issue= १| pages= ९५–११७| year= २०१३| doi= 10.1163/22118993-0301P0006}}</ref> हंपीमधील पाणी पुरवठा प्रणालीची काही उदाहरणे विरूपाक्ष मंदिराजवळील मन्मथ कुंडच्या आसपास दिसते. विजयनगर साम्राज्याच्या आधीपासून असलेलले हे कुंड अंदाजे ९व्या शतकात बांधले गेले असल्याचा अंदाजी आहे.<ref name=michell19 /><ref>{{cite book|author=डोमिनिक जे. डेव्हिसन-जेनकिन्स|title=द इरिगेशन अँड वॉटर सप्लाय सिस्टिम ऑफ विजयनगर|url=https://books.google.com/books?id=FTXbAAAAMAAJ|year=१९९७|publisher=मनोहर|isbn=978-81-7304-031-3|pages=१–१२|oclc= 879239921}}</ref> {{sfn|फ्रिट्झ|मिशेल|२०१६|p=६५}}{{sfn|फ्रिट्झ|मिशेल|२०१६|p=६५}} [[चित्र:15th century aqua duct to Mahanavami platform Pushkarani step well, Hampi Hindu monuments Karnataka 3.jpg|thumb|left|upright=0.9| पायऱ्या असलेली चौरसाकृती पाण्याची टाकी.]] हंपी शहरातून पाणी साठवण्यासाठी पुष्करणी आणि त्यांत पाणी आणण्यासाठीच्या जलवाहिन्या अद्यापही आहेत. वापरलेल्या पाण्याचा निचरा करण्याच्या वेगळ्या वाहिन्याही शहरभर आहेत.<ref name=michell19>{{cite journal | last=मिशेल | first=जॉर्ज | title=विजयनगर: द आर्किटेक्चरल रेकॉर्ड | journal=साऊथ एशियन स्टडीज | volume=१ | issue=१ | year=१९८५| doi=10.1080/02666030.1985.9628330 | pages=१९–४१}}</ref><ref>रॉजर डन (२००५), [http://vc.bridgew.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1132&context=br_rev फोटोग्राफ्स ऑफ हंपी, इंडिया], ब्रिजवॉटर रिव्हीयू, 24(1), pp. १५–१८</ref> टाक्या ही एक सार्वजनिक सुविधा होती; काहींचा वापर कदाचित शाही समारंभासाठी केला जात असे.{{sfn|फ्रिट्झ|मिशेल|२०१६|p=९०}} १९९० च्या सुमारास झालेल्या उत्खननात शहरात २३ विहिरी आणि पुष्करणीआढळून आल्या. त्यापैकी १३ मुख्य शहराच्या तटबंदीबाहेर तर १० आत आहेत. या पुष्करणींपैकी १२ रस्त्याच्या कडेला, ८ मंदिरांजवळ, १० निवासी भागात आणि २ बाजारपेठांमध्ये होत्या.<ref>कॅथलीन मॉरिसन आणि कार्ला सिनोपोली (१९९१), ''विजयनगर महानगर प्रदेशातील पुरातत्व सर्वेक्षण: १९९०'', इन विजयनगर: प्रोग्रेस ऑफ रिसर्च, संपादक: डी व्ही देवराज, सी एस पाटील, पाने ६७–६९</ref> ==== कारंजे आणि सामुदायिक स्वयंपाकघर ==== हंपीमधील अनेक प्रमुख मंदिरांमध्ये सामुदायिक स्वयंपाकघर आणि जेवणाचे मंडप आहेत. हे मोठमोठाले मंडब १०० किंवा त्याहून अधिक खांब असलेले आहेत. यावरून त्यांच्या क्षमतेची कल्पना येते.<ref name=Dallapiccola109 /><ref name=mack59 /> शहरात एक मुख्य सार्वजनिक भोजनशाला देखील होती. येथे जलवाहिनीच्या दोन्ही बाजूंच्या खडकात असंख्य थाळ्या कोरलेल्या आहेत. यात पाने ठेवून जेवण वाढले जात. हे राजवाड्याच्या दक्षिणेला एका अष्टकोनी कारंज्याजवळ आढळते;{{sfn|फ्रिट्झ|मिशेल|२०१६|p=७४}} याला ''उताडा कलुवे'' किंवा "खाण्याशी जोडलेला कालवा" असे म्हणत.{{sfn|अनीला वर्गीस |२००२|p=३०}} ==== गजशाळा ==== राजवाड्याच्या पूर्वेला गजशाळा आहे. यात अकरा हत्ती राहण्याची जागा असून यांची दारे कमानदार आहेत आणि वर चुण्या असलेले घुमट आहेत. गजशाळेच्या मध्यातून छतावर जाण्यासाठी पायऱ्या आहेत.{{sfn|फ्रिट्झ|मिशेल|२०१६|pp=८२–८३}}{{sfn|अनीला वर्गीस |२००२|pp=७०–७२}} ही गजशाळा शहराभोवी असलेल्या तटबंदीला लागून तटाच्या आत आहे.{{sfn|फ्रिट्झ|मिशेल|२०१६|p=५२–५३}} {{sfn|फ्रिट्झ|मिशेल|२०१६|pp=७७–७८}} {{multiple image | align = right | image1 = Lotus Mahal Pavilion MS.jpg | width1 = 180 | alt1 = | caption1 = | image2 = Elephants stables.jpg | width2 = 180 | alt2 = | caption2 = | footer = कमल महाल (डावीकडे) आणि गजशाळा: विविध प्रकारच्या शैलींचे संयोजन असलेली स्मारके. }} तटबंदीच्या आत चित्रांगिणी महाल तथा कमल महाल आहे. या महालाच्या मध्यभागात दुमजली मंडप आहे.{{sfn|फ्रिट्झ|मिशेल|२०१६|pp=७७–८१}}{{sfn|फ्रिट्झ|मिशेल|२०१६|pp=७७–८१}} हंपीच्या इतर राजमहालांप्रमाणे या इमारतीवर कोणताही शिलालेख किंवा तत्सम पुरवे नाहीत. यामुळे याच्या बांधणीचा नेमका काळ कळत नाही. === जैन मंदिरे=== हंपीमध्ये हिंदू मंदिरांसोबत काही जैन मंदिरेही आहेत. यांत [[हेमकूट जैन मंदिरे]], रत्नांत्रयकुट, पार्श्वनाथ चरण आणि गणगित्ती जैन मंदिरे यांचा समावेश होतो. १४व्या शतकात बांधलेल्या या मंदिरांमधून बहुतेक मूर्ती आता गायब आहेत.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://www.jaindharmonline.com/pilgri/hampi.htm |title=जैन: हंपी |access-date=2022-04-11 |archive-date=2018-10-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181030073327/http://www.jaindharmonline.com/pilgri/hampi.htm |url-status=dead }}</ref> ==== गणगित्ती मंदिर परिसर ==== [[चित्र:GANIGITTI TEMPLE-Dr. Murali Mohan Gurram (1).jpg|thumb|गणगित्ती जैन मंदिर]] गणगित्ती जैन मंदिर हंपीच्या शहरी भागाच्या आग्नेयेला भीमाच्या दरवाजाजवळ आहे. त्याच्या समोर एक दीपस्तंभ आहे.{{sfn|फ्रिट्झ|मिशेल|२०१६|p=९५}} मंदिर उत्तराभिमुख आहे असून मंदिरातील शिलालेखानुसार हे हिंदू राजा दुसऱ्या हरिहरच्या शासनकाळात, इ.स. १३८५ मध्ये बांधले गेले होते.{{sfn|फ्रिट्झ|मिशेल|२०१६|p=९५}} हे [[तीर्थंकर कुंथुनाथ]]चे मंदिर होते परंतु तेथील मूर्ती गायब आहे.{{sfn|फ्रिट्झ|मिशेल|२०१६|p=९५}} ==== इतर जैन मंदिरे ==== अजून एक जैन मंदिरांचा समूह गजशाळेच्या पूर्वेला सुमारे १५० मी अंतरावर आहे. पार्श्वनाथाचे उत्तराभिमुख मंदिर [[दुसरा देवराया|दुसऱ्या देवरायाने]] बांधले होते. मंदिरातील एका शिलालेखानुसार ते इ.स. १४२६ मधील आहे. मंदिरासमोर एक शिव आणि दुसरा [[महावीर]]ांना समर्पित अशी दोन उद्ध्वस्त मंदिरेही आहेत.{{sfn|फ्रिट्झ|मिशेल|२०१६|p=८३}} हिंदू मंदिरांमधील कोरीवकांमध्येही जैन तीर्थंकर दिसतात.<ref>{{cite journal | last=डल्लापिकोला | first=ए.एल. | title=सिलिंग पेंटिंग्स इन द विरुपाक्ष टेम्पल, हंपी | journal=साऊथ एशियन स्टडीज | volume=१३ | issue=१ | year=१९९७ | issn=0266-6030 | doi=10.1080/02666030.1997.9628525 | pages=५५–६६}}</ref><ref>{{cite journal | last=स्मिथ | first=ॲलन | title=रॉक-कट फीचर्स ॲट विजयनगर | journal=साऊथ एशियन स्टडीज | volume=१५ | issue=१ | year=१९९९| doi=10.1080/02666030.1999.9628564 | pages=४१–४६}}</ref><ref>{{cite book|author=एच. टी. तलवार|title=जैन आर्ट अँड आर्किटेक्चर आत विजयनगर, हंपी |url=https://books.google.com/books?id=MQDWAAAAMAAJ | year=१९९७ | publisher=पुरातत्व आणि संग्रहालय संचालनालय, कर्नाटक सरकार|pages=१५–२१ |oclc= 40418652}}</ref> === मुस्लिम स्मारके === [[चित्र:Tomb enroute to Hampi.JPG|thumb|हंपी येथील अहमद खान कबर]] हंपीमध्ये मुस्लिम परिसर आहे. यात काही थडगी, दोन मशिदी आणि एक दफनभूमी आहेत. या प्रदेशाचा बराचसा भाग गाळाने भरलेला आहे आणि मातीत दडलेली निर्मनुष्य मंदिरे, रस्ते, पाण्याच्या टाक्या, प्रवेशद्वार आणि निवासी घरे येथे आढळतात.<ref name="Vatsyayan1991p198">{{cite book|author1=जॉन फ्रिट्झ|author2=जॉर्ज मिशेल|editor=कपिला वात्स्यायन|title=अंतराळ, प्राचीन आणि आधुनिक संकल्पना|url=https://books.google.com/books?id=X1a7XZdH1V0C&pg=PA198 |year=१९९१|publisher=अभिनव |isbn=978-81-7017-252-9|pages=१९८–१९९}}</ref>{{sfn|फ्रिट्झ|मिशेल|२०१६|p=९७}} ==== अहमद खान मशीद आणि कबर ==== हंपीतून जाणाऱ्या कमलापुरा-[[अनेगोंदी]] रस्त्यावर शहराच्या आग्नेयेस मुस्लिम इमारतींचा परिसर आहे. [[दुसरा देवराया|दुसऱ्या देवरायाच्या]] सैन्यातील मुस्लिम सरदार अहमद खान याने इस १४३९ मध्ये बांधलेल्या या इमारतींमध्ये एक मशीद, एक अष्टकोनी विही आणि एक थडगे यांचा समावेश आहे. मशीदीला नेहमीप्रमाणे घुमट नसून त्याऐवजी खांब असलेला मंडप आहे. थडग्याला मात्र घुमट आणि कमानी आहेत.{{sfn|फ्रिट्झ|मिशेल|२०१६|p=९७}} नंतरच्या काळात येथे इतर इमारती आणि कब्रस्तान जोडण्या आले.{{sfn|फ्रिट्झ|मिशेल|२०१६|p=९७}} == परदेशी प्रवाशांच्या आठवणी आणि नोंदी == {{multiple image|perrow=2|total_width=400|caption_align=center | header = हंपीचे अवशेष, १९वे शतक | image1 = Ruins of Bala Krishna Temple Vijayanagara Hampi 1868 Edmund Lyon photo.jpg| caption1 = कृष्ण मंदिर १८६८ मध्ये | image2 = Ruins of Vijianuggur, the Volkonda Ramachandra temple in Hampi, Vijayanagara, 1868 photo.jpg| caption2 = राम मंदिर १८६८ मध्ये | image3 = Interior of Vitthala temple mandapa in Hampi, Vijayanagara 1880 photo.jpg| caption3 = विठ्ठल मंदिर १८८० मध्ये | image4 = Hampi King's Balance Vitthala temple street entrance near river 1856 photo.jpg| caption4 = किंग्स बॅलन्स १८५८ मध्ये }} १४२० च्या सुमारास हंपीला भेट देणारा इटालियन व्यापारी आणि प्रवासी [[निकोलो डी' कॉन्टी]] यांच्या आठवणींमध्ये, शहराचा अंदाजे परिघ {{convert|60|miles|km}} होता आणि त्याच्या तटबंदीमध्ये शेती आणि वसाहती असल्याची नोंदआहे. १४४२ मध्ये पर्शियाच्या अब्दुल रझाकने हंपीचे वर्णन ''सात तटबंद्या असलेले शहर'' असे केले आहे. सर्वात बाहेरील दोन तटात शेती आणि नागरिक वस्ती तर तिसऱ्या ते सातव्या तटातील जागा दुकाने आणि बाजार यांनी खूप गजबजलेले असल्याची नोंदही आहे.<ref>{{cite book|author=कार्ला एम. सिनोपोली|title=द पॉलिटिकल इकॉनॉमी ऑफ क्राफ्ट प्रोडक्शन: दक्षिण भारतातील क्राफ्टिंग एम्पायर, इ स १३५०-१६५०|url=https://books.google.com/books?id=J3nHg-eKWuIC&pg=PA146|year=२००३|publisher=केम्ब्रिज युनिव्हर्सिटी प्रेस |isbn=978-1-139-44074-5|pages=१४६–१४९}}</ref> १५२० मध्ये पोर्तुगीज गोव्याच्या व्यापार दलाने हंपीला भेट दिली असताना त्यातील एक प्रतिनिधी दॉमिंगो पेसने आपल्या ''क्रॉनिका दोस रैस बिस्नागा'' या प्रवासवर्णनात विजयनगर हे "रोमसारखे मोठे आणि दिसायला अतिशय सुंदर... जगातील सर्वोत्तम शहर" असल्याचे लिहिलेले आहेत.<ref>{{cite book|author1=अर्नोल्ड पी. कामिन्स्की|author2=रॉजर डी. लाँग|title=दक्षिण आणि आग्नेय आशियातील राष्ट्रवाद आणि साम्राज्यवाद: दामोदर आर. सरदेसाई यांना सादर केलेले निबंध|url=https://books.google.com/books?id=4CUlDwAAQBAJ&pg=PA66|year=२०१६|publisher=टेलर आणि फ्रान्सिस|isbn=978-1-351-99743-0|page=६६|language=en }}</ref><ref name=Raychaudhuri122>{{cite book|author1=तपन रायचौधरी|author2=इरफान हबीब|author3=धर्म कुमार |title=द केम्ब्रिज इकॉनॉमिक हिस्ट्री ऑफ इंडिया: खंड १, C.१२००-c.१७५०|url=https://books.google.com/books?id=L-s8AAAAIAAJ&pg=PA122 |year=१९८२|publisher=केंब्रिज युनिव्हर्सिटी प्रेस|isbn=978-0-521-22692-9|page=१२२}}</ref> पेसच्या म्हणण्यानुसार, "त्याच्या आत अनेक चर आहेत, घरांच्या बागांमध्ये, पाण्याच्या अनेक नाल्या आहेत ज्या मधून वाहतात आणि काही ठिकाणी तलाव आहेत ...".<ref name=Raychaudhuri122 /> १५६५ मध्ये विजयनगर साम्राज्याची अधोगती झाल्यानंतर काही दशकांनंतर इटालियन व्यापारी आणि प्रवासी सेझारे फेदेरिकी याने भेट फेदेरिकीने केलेले विजयनगरचे वर्णन हे अगदी वेगळे आहे. फेदेरिकीने लिहिले आहे की, "बेझेनेगर (हंपी-विजयनगर) शहर पूर्णपणे नष्ट झालेले नाही, काही घरे उभी आहेत, परंतु रिकामी आहेत आणि त्यात वाघिणी आणि इतर जंगली श्वापदांशिवाय काहीही राहत नाही".<ref>{{cite book|author1=कार्ला सिनोपोली|author2=पीटर जोहानसेन|author3=कॅथलीन मॉरिसन|editor=स्टीव्हन ई. फाल्कनर आणि चार्ल्स एल. रेडमन|title=पॉलिटीज अँड पॉवर: अर्ली स्टेट्सच्या लँडस्केप्सवर पुरातत्वीय दृष्टीकोन|url=https://books.google.com/books?id=YkYdxK29RHkC&pg=PA37|year=२००९|publisher=ऍरिझोना विद्यापीठ प्रेस|isbn=978-0-8165-2603-1|page=३७}}</ref> इतिहासकार [[विल ड्युरांट]]ने आपल्या ''अवर ओरिएंटल हेरिटेज: द स्टोरी ऑफ सिव्हिलायझेशन'' या पुस्तकात विजयनगरची कथा ''एक विजय आणि विनाशाची एक निराशाजनक कथा'' असल्याचे लिहिलेले आहे. त्यांनी लिहिली आहे की ''संस्कृती ही अतिनाशवंत गोष्ट आहे. यातील क्लिष्ट व्यवस्था, स्वातंत्र्य, कला आणि शांतता ही कोणत्याही क्षणी युद्ध आणि क्रूर हिंसाचाराने उलथून जाते.''<ref>{{cite book|author=विल ड्युरंट|author-link=Will Durant|title=अवर ओरिएंटल हेरिटेज: द स्टोरी ऑफ सिव्हिलायझेशन|url=https://books.google.com/books?id=ru4LPyMAxxkC&pg=PT579 |year=२०११| publisher=सायमन आणि शुस्टर| isbn=978-1-4516-4668-9| page=५७९}}</ref>{{refn|group=note|हम्पीचा इतिहास, अवशेष आणि मंदिरे हे 1960 आणि नंतरच्या काळात ऑफबीट पर्यटनासाठी सुरुवातीचे ठिकाण बनले. पर्यटक त्याच्या टेकड्यांवर आणि त्याच्या अवशेषांच्या मध्यभागी, पार्ट्या आणि आध्यात्मिक एकान्तवास घेण्यासाठी जमायचे आणि काही प्रकाशनांमध्ये याला "हंपी हिप्पी" आणि हंपीला "हरवलेले शहर" म्हणले गेले आहे.<ref name="Aitken1999p219">{{cite book|author=Bill Aitken|title=डेक्‍कन डिव्‍हाइंग: ए मोटरबाइक टू द हार्ट ऑफ इंडिया|url=https://books.google.com/books?id=sUJuAAAAMAAJ|year=१९९९|publisher=ऑक्सफर्ड युनिव्हर्सिटी प्रेस|isbn=978-0-19-564711-2|pages=२१९–२२१}}</ref><ref>{{cite book|author=डेव्हिड हॅचर चाइल्डड्रेस|title=चीन, मध्य आशिया आणि भारताची हरवलेली शहरे: एक प्रवासी मार्गदर्शक|url=https://books.google.com/books?id=LBAeAAAAMAAJ|year=१९८५|publisher=अडव्हेंचर्स |isbn=978-0-932813-00-8|pages=१८६–१८७}}</ref>}} == हे सुद्धा पहा == * [[कृष्णदेवराय]] * [[विजयनगरचे साम्राज्य]] == ग्रंथसूची == * एस. श्रीनिवासचार, टी.एस. सत्यान, ''हंपी: विजयनगर साम्राज्याची अकल्पित राजधानी'', (पुरातत्त्व आणि संग्रहालये संचालनालय), सरकार. कर्नाटक, १९९५ * {{cite book|author1=विनायक भरणे|author2=कृपाली क्रुशे|title=हिंदू मंदिराचा पुनर्विचार: भारताचे पवित्र वास्तुकला आणि शहरीपणा|url=https://books.google.com/books?id=CGukBgAAQBAJ |year=२०१४|publisher=केंब्रिज स्कॉलर्स|isbn=978-1-4438-6734-4}} * {{cite book |last= ईटन|first=रिचर्ड एम. |title= डेक्कनचा सामाजिक इतिहास, १३००-१७६१: आठ भारतीय जीवने|year= २००६|publisher= केंब्रिज युनिव्हर्सिटी प्रेस|location=केंब्रिज |isbn= 978-0-521-71627-7 }} * {{cite book| author=हीदर एल्गुड|title=हिंदू धर्म आणि धार्मिक कला|url=https://books.google.com/books?id=cj2tAwAAQBAJ |year=२०००|publisher=ब्लूम्सबरी अकॅडमिक|isbn=978-0-304-70739-3}} * {{cite book|editor1=जे.एम. फ्रिट्झ| editor2 = जॉर्ज मिशेल| title= हंपीवरील नवीन प्रकाश: विजयनगरातील अलीकडील संशोधन| isbn= 978-81-85026-53-4| publisher = मार्ग | year=२००१}} * {{cite book|last1= फ्रिट्झ|first1= जॉन एम |last2 =मिचेल | first2 =जॉर्ज |title=हंपी विजयनगर |publisher = जैको |isbn= 978-81-8495-602-3| year=२०१६}} * {{cite book|author=ॲडम हार्डी|title=भारतीय मंदिर स्थापत्य: स्वरूप आणि परिवर्तन: कर्णाट द्रविड परंपरा, ७ वे ते १३ वे शतक|url=https://books.google.com/books?id=aU0hCAS2-08C |year=१९९५|publisher= अभिनव |isbn=978-81-7017-312-0}} * {{cite book|author=स्टेला क्रॅम्रिच|title=हिंदू मंदिर|url=https://books.google.com/books?id=8-aS52MgIkMC |year=|publisher=मोतीलाल बनारसीदास |isbn=978-81-208-0224-7}} * {{cite book|author=जॉर्ज मिशेल |title=हिंदू मंदिर: अर्थ आणि स्वरूपांचा परिचय| url= https://books.google.com/books?id=ajgImLs62gwC |year=१९७७|publisher=शिकागो विद्यापीठ प्रेस|isbn=978-0-226-53230-1}} * {{cite book|author=जॉर्ज मिशेल|title=दक्षिण भारतातील वास्तुकला आणि कला|url=https://books.google.com/books?id=W6bphUvvPf4C&pg=PR11|year=१९९५|publisher=केंब्रिज युनिव्हर्सिटी प्रेस|isbn=978-0-521-44110-0}} * {{cite book|author=डेव्हिड किन्सले|title=हिंदू देवी: हिंदू धार्मिक परंपरेतील दैवी स्त्रीत्वाचे दर्शन|url=https://archive.org/details/hindugoddessesvi0000kins|url-access=registration|year=१९८८|publisher=कॅलिफोर्निया विद्यापीठ प्रेस|isbn=978-0-520-90883-3}} * {{citation| author= जेम्स लॉचटेफेल्ड| year= २००२| title= द इलस्ट्रेटेड एनसायक्लोपीडिया ऑफ हिंदूइझम, खंड. २: N–Z| publisher= रोझेन प्रकाशन| isbn= 978-0-8239-2287-1| url-access= registration | url= https://archive.org/details/illustratedencyc0000loch}} * ए.एन. लॉन्गहर्स्ट, ''हंपी रुईन्स डिस्क्राइब्ड अँड इलस्ट्रेटेड'', (लॉरियर बुक्स लिमिटेड, १९९८) {{ISBN|81-206-0159-9}} * {{cite book|author1=मायकेल डब्ल्यू. मेस्टर|author2=मधुसूदन ए. ढाके|title=एन्सायक्लोपीडिया ऑफ इंडियन टेम्पल आर्किटेक्चर| url=https://books.google.com/books?id=p1GzJRNhnnsC| year=१९९६|publisher= अमेरिकन इन्स्टिट्यूट ऑफ इंडियन स्टडीज|isbn= 978-81-86526-00-2}} * {{cite book|author=अनीला वर्गीस |title=हंपी |url=https://books.google.com/books?id=TDduAAAAMAAJ|year=२००२|publisher=ऑक्सफर्ड युनिव्हर्सिटी प्रेस|isbn=978-0-19-565433-2}} * {{cite book|author=अनीला वर्गीस |title=आर्किओलॉजी, आर्ट अँड रिलिजन: न्यू पर्स्पेक्टिव्ह ऑन विजयनगर|url=https://books.google.com/books?id=GZzpAAAAMAAJ|year=२०००|publisher=ऑक्सफर्ड युनिव्हर्सिटी प्रेस|isbn=978-0-19-564890-4}} * ''द रुईन्स ऑफ हंपी:ट्रॅव्हल गाईड'' {{ISBN|81-7525-766-0}} * कर्नाटक स्टेट गॅझेटिअर १९८३. == चित्रदालन == <gallery> चित्र:Hampi-Old-And-New.jpg| चित्र:Stone Chariot at the Vitthala Temple in Hampi.jpg| चित्र:Hampi-Old-And-New.jpg| चित्र:Karnataka Hampi IMG 0844.jpg| चित्र:Karnataka Hampi IMG 0837.jpg| चित्र:Karnataka Hampi IMG 0826.jpg| चित्र:Karnataka Hampi IMG 0822.jpg| चित्र:Karnataka Hampi IMG 0817.jpg| चित्र:Karnataka Hampi IMG 0795.jpg| चित्र:Karnataka Hampi IMG 0790.jpg| चित्र:Karnataka Hampi IMG 0730.jpg| चित्र:Karnataka Hampi IMG 0727.jpg| चित्र:Humpi whole in one sight in panorama.jpg| </gallery> == नोंदी == {{reflist|group=note}} == संदर्भ == {{संदर्भयादी|3}} == बाह्य दुवे == {{Commons category|Hampi}} {{Wikivoyage|Hampi}} * [http://asi.nic.in/asi_museums_hampi.asp हम्पी संग्रहालय], भारतीय पुरातत्त्व सर्वेक्षण * [https://whc.unesco.org/en/list/241 हम्पी येथील स्मारकांचा समूह], युनेस्कोची जागतिक वारसा यादी * [https://www.penn.museum/research/projects-researchers/asian-section/115-vijayanagara-research-project विजयनगर संशोधन प्रकल्प] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191023201827/https://www.penn.museum/research/projects-researchers/asian-section/115-vijayanagara-research-project |date=2019-10-23 }}, पेन संग्रहालय * [http://digitalassets.lib.berkeley.edu/anthpubs/ucb/text/arf053-001.pdf विजयाचे क्षेत्र: विजयनगर] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150921224314/http://digitalassets.lib.berkeley.edu/anthpubs/ucb/text/arf053-001.pdf |date=2015-09-21 }}, कॅथलीन मॉरिसन, यूसी बर्कले * [https://www.hampi-badami.com/ हंपी - बादामी] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200425085447/https://www.hampi-badami.com/ |date=2020-04-25 }} {{भारतातील जागतिक वारसा स्थाने}} [[वर्ग:कर्नाटकमधील गावे]] [[वर्ग:जागतिक पुरातत्त्व परंपरा स्थळे]] [[वर्ग:विजयनगर साम्राज्य]] [[वर्ग:हंपी]] 2ktnlo3hojm2x3jy5d7tjj5oo8xcd0d 0 49720 2691711 1696305 2026-06-29T15:25:18Z SerChevalerie 98220 Added image 2691711 wikitext text/x-wiki [[File:Ganpatrao Bodas.jpg|thumb|गणपतराव बोडस]] '''गणेश गोविंद बोडस''' ऊर्फ '''गणपतराव बोडस''' ([[जुलै २]], [[इ.स. १८८०]]; [[शेवगांव]], (जि.अहमदनगर), [[महाराष्ट्र]] - [[डिसेंबर २३]], [[इ.स. १९६५]]) हे [[मराठी भाषा|मराठी]] संगीत नाटकांतील गायक-अभिनेते होते. == कारकीर्द == गणपतराव बोडसांनी इ.स. १८९५ साली [[किर्लोस्कर नाटक मंडळी]]च्या नाटकांतून नाट्यक्षेत्रात पदार्पण केले. इ.स. १९१३ साली ''गंधर्व नाटक मंडळी'' स्थापण्यात [[गोविंदराव टेंबे|गोविंदराव टेंब्यांसह]] त्यांनी [[नारायण श्रीपाद राजहंस|बालगंधर्वांना]] साह्य केले. जे करायचे ते चांगलेच, उठावदार, समरसून करायचे अशा भूमिकेतून बोडसांनी संगीत रंगभूमीवरची व्यक्तिचित्रे अजरामर केली. गाता गळा नसतानाही कृष्णाच्या पदांना ’वन्समोअर’ मिळवले. ''माझी भूमिका'' हे त्यांचे आत्मचरित्र इ.स. १९४० साली प्रकाशित झाले. मराठी कलावंताने लिहिलेले हे पहिलेच आत्मचरित्र आहे.. == गणपतराव बोडस यांचा अभिनय असलेली नाटके आणि त्यांतील त्यांच्या भूमिका == * एकच प्याला (सुधाकर) * गुप्‍तमंजूष (मेघनाद, शृंगी) * चंद्रहास (थोरला, दुष्टबुद्धी, भटजी, मदन, मांग) * प्रेमशोधन (कंदन) * मतिविकार (विहार) * मानापमान (लक्ष्मीधर) * मूकनायक (प्रतोद, विक्रांत) * मृच्छकटिक (धूता, शकार) * रामराज्यवियोग (कुमुदवती, दशरथ, मालिनी) * विक्रमशशिकला (सुमतीराणी) * विक्रमोर्वशीय (चित्रलेखा, चित्रसेन गंधर्व, नारद, राणी) * विद्याहरण (शिष्यवर्य, शुक्राचार्य) * वीरतनय (प्रकोप, मालिनी, शंभूसेन) * शाकुंतल (दुष्यंत, शकुंतला) (ओटी भरणारी बाई, दासी, यवन स्त्री, विदूषक व सर्वदमन यांखेरीज सर्व भूमिका) * शापसंभ्रम (कादंबरी, चंद्रापीड, तरलिका) * शारदा (कांचनभट, गोरख, वल्लरी, शंकराचार्य) * [[संशयकल्लोळ]] (फाल्गुनराव) * सौभद्र (कुसुमावती, कृष्ण, नयना, नारद, राक्षस, रुक्मिणी, सात्यकी, सारंग) * स्वयंवर (कृष्ण) == पुरस्कार व सन्मान == * बोडसांच्या रंगभूमीवरील योगदानाची दखल घेत [[संगीत नाटक अकादमी]]ने इ.स. १९५६ साली त्यांना [[संगीत नाटक अकादमी पुरस्कार]] देऊन गौरवले. * इ.स. १९४० साली नाशिक येथे झालेल्या ३१व्या [[अखिल भारतीय मराठी नाट्य संमेलन|मराठी नाट्य संमेलनाचे]] ते अध्यक्ष होते. * १९५६ मध्ये नांदेड येथे भरलेल्या मराठवाडा नाट्यसंमेलनाचेही ते अध्यक्ष होते. {{DEFAULTSORT:बोडस,गणेश गोविंद}} {{मराठी संगीत रंगभूमी}} [[वर्ग:मराठी नाट्यअभिनेते]] [[वर्ग:संगीत नाटक अकादमी पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:इ.स. १८८० मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९६५ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:मराठी संगीत नाटककार]] [[वर्ग:अखिल भारतीय मराठी नाट्य संमेलनांचे अध्यक्ष]] 7mgk7az9v2u7rq3dx4acjpiaznp3lqn 0 67107 2691748 2607610 2026-06-30T02:15:33Z ~2026-37479-69 184779 /* चित्रपट */ 2691748 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट अभिनेता | पार्श्वभूमी_रंग = | नाव = प्रसाद प्रभाकर ओक | चित्र = Prasad_Oak_during_the_48th_International_Film_Festival_of_India_(IFFI-2017),_in_Panaji,_Goa.jpg | चित्र_रुंदी = | चित्र_शीर्षक = | पूर्ण_नाव = प्रसाद प्रभाकर ओक | जन्म_दिनांक = १७ फेब्रुवारी १९७५ | जन्म_स्थान = [[पुणे]], [[महाराष्ट्र]], [[भारत]] | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | इतर_नावे = पश्या | कार्यक्षेत्र = अभिनय, दिग्दर्शन | राष्ट्रीयत्व = [[भारतीय]] | भाषा = [[मराठी भाषा|मराठी]] | कारकीर्द_काळ = | प्रमुख भुमिका = ''[[धर्मवीर (चित्रपट)|धर्मवीर]]'' मध्ये [[आनंद दिघे]]ंची भूमिका | प्रमुख_नाटके = | प्रमुख_चित्रपट = [[आभास (चित्रपट)|आभास]]<br>[[धर्मवीर (चित्रपट)|धर्मवीर]] | प्रमुख_दूरचित्रवाणी_कार्यक्रम = [[अवघाचि संसार]]<br>[[होणार सून मी ह्या घरची]]<br>[[हम तो तेरे आशिक है]]<br>[[फुलपाखरू (मालिका)|फुलपाखरू]]<br>[[महाराष्ट्राची हास्यजत्रा]]<br>[[वादळवाट]] | पुरस्कार = [[फिल्मफेर पुरस्कार मराठी]]<br>[[महाराष्ट्र राज्य चित्रपट पुरस्कार]]<br>[[राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार]] | वडील_नाव = प्रभाकर ओक | आई_नाव = | पती_नाव = | पत्नी_नाव = मंजिरी ओक | अपत्ये = | संकेतस्थळ = | तळटिपा = }} '''प्रसाद प्रभाकर ओक''' (जन्म १७ फेब्रुवारी १९७५) हे एक भारतीय अभिनेते आहेत. ==वैयक्तिक== प्रसाद भावे हायस्कूल पुणे मध्ये शिकले होते. त्यांनी बीएमसीसी महाविद्यालयातून पदवी प्राप्त केली. पत्नीचे नाव मंजिरी. त्यांच्यी दोन मुले सार्थक आणि मयांक आहेत. ==कारकिर्द== === चित्रपट === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="margin-right: 0;" ! scope="col" | वर्ष ! scope="col" | क्र. ! scope="col" | चित्रपट ! scope="col" | भाषा ! scope="col" | भूमिका ! scope="col" class="unsortable" | नोंदी |- ! scope="row" |२००३ |१ |''[[विठ्ठल विठ्ठल (चित्रपट)|विठ्ठल विठ्ठल]]'' |मराठी | | पदार्पण चित्रपट |- ! scope="row" |२००४ |२ |''[[कुंकू लावते माहेरचे]]'' |मराठी | श्री डी. देशमुख | |- ! rowspan="5" scope="row" |२००५ |३ |''[[आभास (चित्रपट)|आभास]]'' |मराठी | शरद चिटणीस | |- |४ |''[[जहर]]'' | हिंदी | निहाल | हिंदी भाषा पदार्पण चित्रपट |- |५ |''[[कलयुग (२००५ चित्रपट)|कलयुग]]'' | हिंदी | ॲनीचे काका | |- |६ |''[[काळूबाईच्या नावानं चांगभलं]]'' | मराठी | दीपक | |- |७ |''[[जय अठराभुजा सप्तश्रुंगी माता]]'' | मराठी | राहुल | |- ! rowspan="3" scope="row" |२००६ |८ |''[[शंभू माझा नवसाचा]]'' | मराठी | प्रसाद | |- |९ |''[[क्षण (चित्रपट)|क्षण]]'' | मराठी | विहंग सुधाकर प्रधान | |- |१० |''[[जखमी पोलीस ३०२]]'' | मराठी | विजय पवार | |- ! rowspan="3" scope="row" |२००७ |११ |''[[स्वप्न (चित्रपट)|स्वप्न]]'' | मराठी | स्वप्निल | |- |१२ |''[[मी नाही त्यातला]]'' | मराठी | प्रसाद | |- |१३ |''[[बळीराजाचे राज्य येऊ दे]]'' | मराठी | किसना | |- ! rowspan="4" scope="row" |२००८ |१४ |''[[फुल्ल ३ धमाल]]'' | मराठी | राहुल प्रधान | |- |१५ |''[[दोघात तिसरा आता सगळं विसरा]]'' | मराठी | समीर राजाध्यक्ष | |- |१६ |''[[एक डाव धोबीपछाड]]'' | मराठी | त्रिंबक जोशी | |- |१७ |''[[अष्टरुपा जय वैभव लक्ष्मी माता]]'' | मराठी | डॉ. संजय | |- ! rowspan="5" scope="row" |२००९ |१८ |''[[आदी माया आदी शक्ती]]'' | मराठी | जयदीप | |- |१९ |''[[हाय काय नाय काय]]'' | मराठी | प्रेम प्रधान | दिग्दर्शक म्हणून |- |२० |''[[बंड्या आणि बेबी]]'' | मराठी | बंड्या | |- |२१ |''[[पटलं तर घ्या]]'' | मराठी | श्रेयस ओक | |- |२२ |''[[निर्णय]]'' | मराठी | | |- ! rowspan="6" scope="row" |२०१० |२३ |''[[कुंडमाऊली मळगंगा]]'' | मराठी | प्रसाद | |- |२४ |''[[ती रात्र]]'' | मराठी | पी. दास | |- |२५ |''[[कस]]'' | मराठी | श्रीराम मोडक | |- |२६ |''[[जेता]]'' | मराठी | सुशांत महाशब्दे | |- |२७ |''[[नवरा अवली बायको लवली]]'' | मराठी | बंटी | |- |२८ |''[[ऐका दाजिबा]]'' | मराठी | | |- ! rowspan="5" scope="row" |२०११ |२९ |''[[हिप हिप हुर्रे (२०११ चित्रपट)|हिप हिप हुर्रे]]'' | मराठी | | |- |३० |''[[पकडा पकडी (चित्रपट)|पकडा पकडी]]'' | मराठी | गोपाळ | |- |३१ |''[[हरी माझ्या घरी]]'' | मराठी | | |- |३२ |''[[२०१४ राज का 'रण']]'' | मराठी | राज | |- |३३ |''[[खेळ मांडला]]'' | मराठी | संगीत राजे | |- ! rowspan="5" scope="row" |२०१२ |३४ |''[[गोळा बेरीज]]'' | मराठी | सोन्या बगलाकर | |- |३५ |''[[ऐक]]'' | मराठी | सॅंडी | |- |३६ |''[[प्रीत तुझी माझी]]'' | मराठी | | |- |३७ |''[[आम्ही चमकते तारे]]'' | मराठी | समीर | |- |३८ |''[[गाजराची पुंगी]]'' | मराठी | | |- ! rowspan="6" scope="row" |२०१३ |३९ |''[[कुठं बोलु नका]]'' | मराठी | | |- |४० |''[[विशेष म्हणजे ही माझी मिसेस]]'' | मराठी | | |- |४१ |''[[मंडळी तुमच्यासाठी काय पण]]'' | मराठी | राकेश | |- |४२ |''[[माझा मी]]'' | मराठी | | |- |४३ |''[[धतिंग धिंगाणा]]'' | मराठी | | |- |४४ |''[[निर्माल्य (चित्रपट)|निर्माल्य]]'' | मराठी | | |- ! rowspan="2" scope="row" |२०१४ |४५ |''[[रमा माधव]]'' | मराठी | [[रघुनाथराव पेशवे]] | |- |४६ |''[[हेडलाईन]]'' | मराठी | पोलिस इन्स्पेक्टर देसाई | |- ! rowspan="3" scope="row" |२०१५ |४७ |''[[देऊळ बंद]]'' | मराठी | सुरक्षारक्षक तथा नावाडी | |- |४८ |''[[शुगर सॉल्ट आणि प्रेम]]'' | मराठी | रविंद्र | |- |४९ |''[[बाळकडू (चित्रपट)|बाळकडू]]'' | मराठी | रामपूरकर | |- ! rowspan="7" scope="row" |२०१६ |५० |''[[डॉक्टर रखमाबाई]]'' | मराठी | डॉ. सखाराम अर्जुन | ५०वा चित्रपट |- |५१ |''[[कान्हा (चित्रपट)|कान्हा]]'' | मराठी | विश्वासराव | |- |५२ |''[[तो आणि मी एक ऋुणानुबंध]]'' | मराठी | रोहित वैद्य | |- |५३ |''[[७, रोशन व्हिला]]'' | मराठी | राजस जावडेकर | |- |५४ |''[[चिरंजीव (चित्रपट)|चिरंजीव]]'' | मराठी | | |- |५५ |''[[चाहतो मी तुला]]'' | मराठी | मोहन | |- |५६ |''[[मोहर]]'' | मराठी | निवृत्ती भालेदार | |- ! scope="row" |२०१७ |५७ |''[[२२ जून (चित्रपट)|२२ जून]]'' | मराठी | | |- ! rowspan="5" scope="row" |२०१८ |५८ |''[[सत्या (२०१८ चित्रपट)|सत्या]]'' | मराठी | | |- |५९ |''[[शिकारी (चित्रपट)|शिकारी]]'' | मराठी | भरत लिलाधर भोसले | |- |६० |''[[होम स्वीट होम]]'' | मराठी | | |- |६१ |''[[आणि... डॉ. काशिनाथ घाणेकर]]'' | मराठी | [[प्रभाकर पणशीकर]] | |- |६२ |''[[फर्जंद (चित्रपट)|फर्जंद]]'' | मराठी | [[बहिर्जी नाईक]] | |- ! rowspan="4" scope="row" |२०१९ |६३ |''[[स्माईल प्लीज]]'' | मराठी | शिशिर सारंग | |- |६४ |''[[ये रे ये रे पैसा २]]'' | मराठी | इन्स्पेक्टर शरद शिंदे | |- |६५ |''[[पिकासो (चित्रपट)|पिकासो]]'' | मराठी | पांडुरंग गावडे | |- |६६ |''[[हिरकणी (चित्रपट)|हिरकणी]]'' | मराठी | [[छत्रपती शिवाजी महाराज]] | |- ! scope="row" |२०२० |६७ |''[[धुरळा (चित्रपट)|धुरळा]]'' | मराठी | हरीश गाढवे | |- ! rowspan="2" scope="row" |२०२२ |६८ |''[[कोण प्रवीण तांबे? (चित्रपट)|कौन प्रवीण तांबे?]]'' | हिंदी | विजय पाटील | |- |६९ |''[[धर्मवीर (चित्रपट)|धर्मवीर — मुक्काम पोस्ट ठाणे]]'' | मराठी | [[आनंद दिघे]] | |- ! rowspan="3" scope="row" |२०२४ |७० |''[[ब्लॅकआऊट (चित्रपट)|ब्लॅकआऊट]]'' | हिंदी | इन्स्पेक्टर पाटील | |- |७१ |''[[धर्मवीर (चित्रपट)|धर्मवीर — मुक्काम पोस्ट ठाणे २]]'' | मराठी | [[आनंद दिघे]] | |- |७२ |''[[फुलवंती]]'' | मराठी | भाकरे सावकार नाईक | |- ! rowspan="3" scope="row" |२०२५ |७३ |''[[जिलबी (चित्रपट)|जिलबी]]'' | मराठी | सौरव सुभेदार, गौरव सुभेदार | |- |७४ |''[[सुशीला सुजीत]]'' | मराठी | नकटे | |- |७५ |''[[गुलकंद (चित्रपट)|गुलकंद]]'' | मराठी | गिरीश माने | |} * '''दिगदर्शक म्हणून''' {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="margin-right: 0;" ! scope="col" | वर्ष ! scope="col" | क्र. ! scope="col" | चित्रपट ! scope="col" | भाषा |- ! scope="row" |२००९ |१ |''[[हाय काय नाय काय]]'' |मराठी |- ! scope="row" |२०१७ |२ |''[[कच्चा लिंबू (चित्रपट)|कच्चा लिंबू]]'' |मराठी |- ! scope="row" |२०१९ |३ |''[[हिरकणी (चित्रपट)|हिरकणी]]'' |मराठी |- ! scope="row" |२०२२ |४ |''[[चंद्रमुखी (मराठी चित्रपट)|चंद्रमुखी]]'' |मराठी |- ! scope="row" |२०२५ |५ |''[[सुशीला सुजीत]]'' |मराठी |} === दूरचित्रवाणी मालिका === * [[अवघाचि संसार]] * [[होणार सून मी ह्या घरची]] * [[हम तो तेरे आशिक है]] * [[फुलपाखरू (मालिका)|फुलपाखरू]] * [[महाराष्ट्राची हास्यजत्रा]] * [[भांडा सौख्य भरे]] * [[वादळवाट]] ===नाटके=== * नांदी (स्त्रीभूमिका) * प्रेमाची गोष्ट (उपदिग्दर्शक) [[वर्ग:मराठी चित्रपट अभिनेते|प्रसाद ओक]] [[वर्ग:मराठी दूरचित्रवाहिनी अभिनेते|प्रसाद ओक]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] 24v8fk78u260p562nz2ls7k6a5jrsqj 0 73543 2691761 2636760 2026-06-30T04:16:45Z ~2026-32459-97 183722 /* */ 2691761 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र | स्थानिक_नाव = म्हसवड | प्रकार = शहर | टोपणनाव = | अक्षांश = 17.635 | रेखांश = 74.787 | राज्य_नाव = महाराष्ट्र | जिल्हा = [[सातारा जिल्हा|सातारा]] | तालुका_नावे = [[माण]] | नेता_पद = | नेता_नाव = | लोकसंख्या_वर्ष = २००१ | लोकसंख्या_एकूण = 25494 | लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ = <ref>[http://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999 Census of India 2001 archived page]</ref> | साक्षरता = ६१.३७ | लिंग_गुणोत्तर = १.०२ | क्षेत्रफळ_आकारमान = | क्षेत्रफळ_एकू = | एसटीडी_कोड = २३७३ | पिन_कोड = ४१५५०९ | आरटीओ_कोड = MH - ११ | तळटिपा = }} '''म्हसवड''' हे [[महाराष्ट्र|महाराष्ट्रातील]] [[सातारा जिल्हा|सातारा जिल्ह्यातील]] [[माण]] [[तालुका|तालुक्यातील]] एक [[शहर]] आहे.<br /> दहिवडी शहर माण तालुक्यातील प्रमुख ठिकाण शहर आहे. दहिवडी म्हणजेच माण. दहिवडी प्रमाणेच म्हसवड शहर ही प्राचीन शहर आहे. * म्हसवडमध्ये महाराष्ट्रभर प्रसिद्ध असणारे सिद्धनाथ मंदिर आहे. या मंदिराची दर वर्षाला माणगंगा नदी काठी मोठी यात्रा असते. या यात्रेला खूप मोठ्या प्रमाणात भाविक येत असतात सिद्धनाथ यात्रेचे आकर्षण म्हणजे सिद्धनाथ रथ असतो. या यात्रेचे सर्व नियोजन म्हसवड नगरपरिषद करत असते. म्हसवडचे प्रशासन [[नगरपरिषद]] पाहते. == इतिहास == मराठा साम्राज्याचे एक शिलेदार '''[[राजेमाने]]''' यांचा या भागावर अंमल होता. या मराठा घराण्याचे रतोजीराव माने विजापूरच्य आदिलशाही दरबारातील एक बडे शूरवीर सरदार होते. त्यांचे पुत्र नागोजीराव माने हे सुद्धा तितकेच पराक्रमी शूरवीर होते. छत्रपती राजाराम राजेंना जिंजीच्या वेढ्यातून सुटका करण्यास नागोजीराव यांनी मदत केली होती. नागोजीराव माने यांचा पराक्रम पाहून दहिगाव येथील "[[भाळवणी संस्थान]]" या संस्थानच्या नाईक-निंबाळकर यांच्या घराण्यातील कन्या राधाबाई यांचा विवाह नागोजीराव सोबत झाला. दक्षिणेतील राष्ट्रकूट, वाकाटक, अभीर, शेंद्रक, होयसळ, चोळ, पांड्यै, क्षत्रप, पल्लव या पराक्रमी राजवंशातील आजचे मराठ्यांतील वंशज कुठल्या अपभ्रंशीत आडनावाने वावरत असतील? हा खरोखरच संशोधनाचा विषय आहे. इतिहास अभ्यासताना मराठ्यांच्या शहाण्णव कुळातील माने हे राष्ट्रकूट राजवंशातील वंशज कूळ असावे, असे वाटते. इ. सनाच्या ४ थ्या शतकाच्या मध्यात सांगली, सातारा, कोल्हापूर, बेळगाव आदी भागात मानपुरच्या राष्ट्रकूट राजवंशाचे शासन होते. [[मानाङ्क]] हा राष्ट्रकूट राजवंशाचा संस्थापक राजा आहे. त्याची राजधानी मानपूर ही त्याच्या नावाशी साधर्म्य सांगणारी अशीच आहे. तेव्हाचे मानपूर म्हणजे सध्याच्या सातारा जिल्ह्यातील माण हे तालुक्याचे दहिवडी हे मुख्य शहर आहे. म्हसवड एक ऐतिहासिक शहर आहे. गुप्त साम्राज्यातील सम्राट दुसरा चंद्रगुप्त विक्रमादित्य याच्याशी या राजवंशाचे मित्रत्वाचे संबंध असून नंतरच्या काळात त्यांनी वाकाटकांचे स्वामित्व स्विकारले होते. चाळुक्य नरेश पुलकेशी दुसरा याच्याकडून पराभव होईपर्यंत माण देशावर राष्ट्रकुटांचे शासन होते. तेथून पुढच्या काळात आठव्या शतकाच्या मध्यापर्यंत हा भाग [[ चालुक्य]] यांच्या अधिपत्याखाली होता. आठव्या शतकाच्या मध्यापासून इ.स. ९७३ पर्यंत राष्ट्रकुट हे दक्षिण भारतातील सार्वभौम चक्रवर्ती सम्राट होते. तिथून पुढचा ११८९ पर्यंतचा काळ पुन्हा सार्वभौम चक्रवर्ती सम्राटराजे चाळुक्य राजवंशाचा होता. == '''माने''' आडनांव == राष्ट्रकूट राजवंशाचा संस्थापक मानाङ्क, माण, माणपूर, माणदेश, माण नदी आदी नावे एकाच धाटणीचे वाटतात. शिवाय माने लोकांत मिसळले, तर हे लोक "माण नदीच्या काठावर राहणारे माणी (अभिमानी) लोक म्हणून माने हे आडनाव" असे माने आडनाव निर्मितीचे कारण अभिमानाने सांगताना दिसतात. राष्ट्रकुटांनी जिथे मंदिरादी वास्तू उभारलेल्या दिसतात, तिथे त्यांनी दातात आणि पायाखाली प्रत्येकी दोन नाग दाबलेला आक्रमक गरूड कोरलेला दिसतो. शिवाय माने कुळाचे देवक देखील गरूड अर्थात गरूड पंख किंवा गरूड वेल असे आहे. अजून प्रकर्षाने जाणवणारी दुसरी बाब म्हणजे माने कुळातील बहुसंख्य लोक आजही गरूड अशा आडनाव धारणेने वावरताना दिसतात. यावरून मराठ्यांच्या शहाण्णव कुळातील माने/गरूड हे कूळ राष्ट्रकुट राजवंशाचे वंशजकूळ असावे असे वाटते. == यात्रा वैशिष्ट्य == श्री सिद्धनाथ देवाची यात्रा हा येथील प्रसिद्ध उत्सव आहे. या उत्सवात भाविक सिद्धनाथाचा रथ ओढत गावाभोवती फिरवतात. लाखो भाविकांचे श्रद्धास्थान : श्री सिद्धनाथ व माता जोगेश्वरी महाराष्ट्रातील दक्षिण काशी म्हणून सर्वदूर प्रसिद्ध असलेल्या, विविध राज्यातील लाखो भाविकांचे कुलदैवत व म्हसवडचे ग्रामदैवत श्री सिद्धनाथ व माता जोगेश्वरी आहेत. म्हसवडचा सिद्धनाथ हे महाराष्ट्रासह आंध्र, कर्नाटक, मध्यप्रदेश आदी राज्यातील लाखोभाविकांचे कुलदैवत म्हणून वंशपरंपरेने चालत आलेले आहे. अत्यंत जागृत देवस्थान म्हणून श्री सिद्धनाथाची ख्याती सर्वदूर पसरलेली आहे. माण तालुक्यातील माणगंगेच्या तीरावर म्हसवड येथे श्री सिद्धनाथांचे इ. स. 10 व्या शतकातील हेमाडपंथी भव्य दगडी मंदिर आहे. मंदिरातील भुयारात काशी-विश्वेश्वराची स्वयंभू शिवपिंड शिवाचे रक्षक म्हणून श्री सिद्धनाथ व माता जोगेश्वरी हे स्थान मानले जाते. श्री सिद्धनाथ यांना भैरवनाथ, सिद्धेश्वर, सिद्वोबा, काळभैरव, महाकाळ, ् आदी नावानेही संबोधले जाते. ;काळभैरवांची मूळ कथा: श्रीधरस्वामींच्या काशीखंड या ग्रंथामध्ये काळभैरवाची उत्पत्ती कशी झाली, त्या संबंधीचा उल्लेख पुढील प्रमाणे आढळतो. ब्रह्मा आणि विष्णू यांच्यामध्ये श्रेष्ठ कोण असा वाद एकदा त्रैलोक्यात निर्माण झाला. त्यावेळी गायत्री म्हणाली, शिवस्वरूप ब्रह्म अगम्य आहे. शिवाच्या अधिन सर्व काही असते. त्यामुळे सर्वश्रेष्ठ एक शिवच आहे. हे ऐकून ब्रह्मा व विष्णू यांना राग आला व त्यांनी गायत्री आणि शिवाचा निषेध केला. हा निषेध ऐकून शिवांना क्रोध अनावर झाला व त्यांनी आपला उजवा हात क्रोधाने झटकला. त्यावेळी शिवाच्या उजव्या भूजदंडापासून महाकाळ म्हणजेच कालभैरवांची उत्पत्ती झाली. त्यावेळी शिव श्रेष्ठत्वाची सर्वांना प्रचिती आली. लिंगरूपाने शिव भुयारात स्थित झाले व रक्षणकर्ते व शिव अवतार स्वरूप म्हणून काळभैरव व जोगेश्वरी गाभाऱ्यातील सिंहासनावर आरूढ झाले, अशी आख्यायिका आहे. भुयारातील शिवलिंग वर्षातून एकवेळ म्हणजे फक्त महाशिवरात्रीच्या रात्री भाविकांच्या दर्शनासाठी रात्रभर खुले असते. तेवढी रात्र संपल्यावर भुयार बंद केले जाते, ते वर्षभर बंद असते. या बंद भुयाराच्या प्रवेशद्वाराजवळ एक छोटासा पलंग ठेवलेला असून त्यावरील गाद्यांवर श्री सिद्धनाथ व जोगेश्वरी यांच्या पंचधातूच्या उत्सव मूर्ती कायमपणे वर्षभर ठेवलेल्या असतात. ;सिंहासनावरील मूर्तिस्थान व शिलालेख भुयारातील स्वयंभू शिवपिंडीच्या बरोबर माथ्यावर असणाऱ्या गाभाऱ्यातील सिंहासनावर श्री सिद्धनाथ व जोगेश्वरी देवी यांच्या गंडकी शिळेवर कोरलेल्या अप्रतिम, कोरीव काम केलेल्या, रेखीव मूर्ती उभ्या आहेत. बाहेरील भागात अनेक देवी-देवतांच्या मूर्ती आहेत. बाहेर उजव्या बाजूस एक मोठे व वेगळे शिवलिंग आहे. त्याच्या शेजारी असलेल्या नंदी जवळील भिंतीवर कन्नड भाषेत कोरलेला एक शिलालेख आहे. लेख शिळेची वरच्या भागाची रुंदी 49 सें. मी, खालील भागाची रुंदी 65 सें. मी. आणि लांबी 110 सें. मी. आहे. एवढ्या भागात एकूण 43 ओळी आहेत. त्याच्यावरील लिपी ही मध्ययुगीन कन्नड आहे. प्रारंभीचा मंगल श्लोक आणि शेवटचा शाप-आशीर्वादात्मक श्लोक हे संस्कृतमध्ये आहेत. उर्वरित सर्व मजकूर कन्नड भाषेत आहे. घटस्थापना, नवरात्रारंभ व हळदी समारंभ श्री सिद्धनाथ मंदिरात परंपरेनुसार कार्तिक शुद्ध-1 (दिवाळी पाडवा) या दिवशी पहाटे गाभाऱ्याजवळ असणाऱ्या म्हातारदेवापुढे मंदिराचे मुख्य पुजारी, सालकरी यांच्या हस्ते मानकरी व सेवेकरी यांच्या उपस्थितीत घटस्थापना केली जाते. म्हसवड गावात व इतरत्र श्री नाथांना कुलस्वामी मानणारे भक्त आपापल्या घरी घटस्थापना करतात. हे घट 12 दिवसांचे असतात. सर्व पुजारी व भाविक या काळात उपवास करून श्रींची भक्ती करतात. याला नवरात्र म्हणतात. देवीचे नवरात्र 9 दिवसांचे असते. मात्र श्री सिद्धनाथांचे हे नवरात्र 12 दिवसांचे असते. या घटस्थापनेपासून नवरात्रारंभ होतो. याच दिवशी दुपारी 12 वाजता श्रींचा हळदी समारंभ होतो. श्री सिद्धनाथ-माता जोगेश्वरी यांच्या पंचधातूच्या उत्सवमूर्तींना हळदी लावण्याच्या कार्यक्रमात येथील गुरव समाज, गावातील तसेच परगावच्या हजारो महिला सहभागी होतात. ढोल, सनई-चौघडा, बँड यांच्या मंगल गजरात हा हळदी समारंभ होतो. घट बसलेल्या या दिवसापासून बारा दिवस उपवास करून येथील गुरव समाजातील तसेच शहरातील महिला, पुरुष, मुले, मुली आदी अबालवृद्ध पहाटे चारपासून कार्तिक स्नान करून माणगंगेच्या पात्रातून संपूर्ण नगर प्रदक्षिणा घालतात. मंदिरात काही पुजारी व भक्तगण 12 दिवस अहोरात्र उभे राहून श्रींची उपासना करतात. याला उभे नवरात्र म्हणतात. ही परंपरा अव्याहत, अखंडपणे सुरू आहे. ;श्रींचा विवाह सोहळा कार्तिक शुद्ध 12 (बारस-तुलसी विवाह) रोजी रात्री साडेअकरा वाजता मंदिराच्या बाहेरील हत्ती मंडपातील सुशोभित केलेल्या हत्तीवरील अंबारीत बसविण्यात आलेली श्रींची मूर्ती विवाहासाठी मंदिराचे मुख्य पुजारी (सालकरी) मंदिराच्या गाभाऱ्यात नेतात. गाभाऱ्यात जोगेश्वरी देवीच्या मूर्तीसमोर अंतरपाट धरून मंगलाष्टकांसह पारंपरिक, धार्मिक, विधिपूर्वक, शास्त्रोक्त पद्धतीने रात्री 12 वाजता मोठ्या थाटाने श्री सिद्धनाथ-देवी जोगेश्वरी यांचा विवाह सोहळा होतो. बाहेरील हत्ती मंडपातून श्री सिद्धनाथाची मूर्ती गाभाऱ्यात नेत असताना हजारो भाविक भक्तिभावाने मूर्तीस स्पर्श करण्यासाठी धडपडत असतात. कारण श्रींच्या मूर्तीस यावेळी स्पर्श झाल्यावर संपूर्ण वर्ष सुख-समृद्धी व भरभराटीचे जाते, अशी श्रद्धा आहे. त्यामुळे रस्सीखेच होऊन श्रींची मूर्ती गाभाऱ्यात नेली जाते व नंतर पुरोहितांमार्फत धार्मिक निधीनुसार श्रींचा विवाह सोहळा होतो. ;श्रींच्या पूजेची अखंड परंपरा या सिद्धनाथ मंदिरातील मुख्य पुजारी-सालकरी असतात. ते वर्षभर संन्यस्त राहून सकाळ-सायंकाळ शूचिर्भूत होऊन श्रींची पंचामृत व गरम उदकाने स्नान, दररोज विविध अवतारातील पूजा, पहाटे 5 वाजता काकड आरती, सकाळी साडेआठ वाजता मुख्य आरती, दुपारी 3 वाजता धुपारती, रात्री साडेआठ वाजता मुख्य आरती व रात्री 10 वाजता शेजारती अशी दिवसातून पाच वेळा श्रींची आरती अखंडपणे सुरू असते. सालकरी यांना भाविक पूज्य मानतात. मानवी समाजामध्ये ज्या पद्धतीने हळदी समारंभ, विवाह व नंतर वरात आदी कार्यक्रमांनी विवाह सोहळा होतो, त्याच पारंपरिक पद्धतीनुसार येथील श्री सिद्धनाथ व जोगेश्वरी या देवांचा हळदी समारंभ, विवाह व वरात हे कार्यक्रम सालाबादप्रमाणे होतात. दिवाळी पाडव्यादिवशी घटस्थापना, नवरात्रारंभ व हळदी समारंभ पार पडला. त्यानंतर कार्तिक शुद्ध-12 तुलसी विवाहादिवशी श्रींचा विवाह सोहळा रात्री 12 वाजता असतो।. दणकट, मजबूत आणि भव्य अशा लाकडी, चंदनाच्या रथामध्ये श्रींच्या उत्सवमूर्ती दुपारी 12 वाजता बसविल्या जातात. रथाला मोठे दोर बांधून माणसांच्या सहाय्याने हा रथ ओढला जातो. श्रींच्या पंचधातूच्या उत्सव मूर्ती घेऊन रथामध्ये ठेवण्याचा मान गुरव समाजाला आहे. या बरोबरच रथाची देखभाल करण्याचा व रथावर बसण्याचा मान राजेमाने घराण्याला आहे. हा रथ ओढण्याचा मान माळी समाजाला, त्याबरोबरच बारा बलुतेदारांनाही रथ ओढण्याचा मान आहे. माणगंगेच्या पात्रातून शहराला उजवी प्रदक्षिणा घालून दुपारी 12 वाजता सुरू झालेली ही श्रींची रथातील "वरात' रात्री 12च्या पुढे मूळ ठिकाणी येते. दरम्यानच्या काळात रथावर गुलाल-खोबऱ्याची उधळण भव्य प्रमाणात होत असल्याने या दिवशी संपूर्ण म्हसवड नगरी गुलालाच्या रंगामध्ये न्हाऊन निघते. श्री सिद्धनाथ जोगेश्वरी यांचा हळदी विवाह व वरात म्हणजे रथयात्रा हे कार्यक्रम पूर्वांपार, पारंपरिक पद्धतीने चालत आलेले आहे व अव्याहत सुरू आहे. सिद्धनाथ मंदिरातील गाभाऱ्यामध्ये सागवानी लाकडापासून बनविलेले अत्यंत कलाकुसर केलेले महिरप नाथाचे मानकरी कराडचे मानकरी शिदोजीराव डुबल यांनी बसविलेले आहे. यामुळे मंदिराच्या सिंहासनाची शोभा वाढली आहे. यासाठी मोहनराव डुबल, दिग्विजय डुबल, हरिनाथ डुबल, अजित डुबल या परिवारांनी सहकार्य केले आहे. तसेच यावर्षी मंदिराच्या शिखरास रंग देण्याचे कामही डुबल परिवाराकडून पूर्ण करण्यात आले आहे. त्यामुळे मंदिराची शोभा वाढली आहे. विशेष बाब म्हणजे मंदिर स्थापनेपासून प्रथमच श्रींच्या मूर्तींना वज्रलेप करण्याचे अत्यंत किचकट व खर्चिक काम देवस्थान ट्रस्टीकडून करण्यात आले असले तरी त्यातील वज्रलेपासाठी साडेचार लाख रुपये खर्च करून यातील सिंहाचा वाटा नगरपरिषदेचे ज्येष्ठ नगरसेवक व गटनेते विजय सिन्हा यांनी उचलला आहे. अर्थात वज्रलेपामुळे श्रींच्या मूर्तींना नवचैतन्य आले आहे. श्रींच्या मूर्ती अत्यंत आकर्षक व देखण्या दिसत आहेत. श्रींच्या दर्शनाने तमाम भाविकांच्या समाधानामध्ये शतपटींनी वाढ होणार आहे. ==स्थानिक== श्री.सिद्धनाथ जोगेश्वरी मंदिर,राजेमाने घराण्याचा राजवाडा, श्री. सिद्धनाथ हायस्कूल,श्रीमंत भैय्यासाहेब राजेमाने कॉंलेज, जैन मंदिर, छत्रपती शिवाजी महाराज चौक, बाजार पटांगण, मंडई, एस.टी. स्थानक,माणगंगा नदी ढोर कारखाना इत्यादी येथील जी ओळखीची ठिकाणे आहेत, ती पत्त्यासाठी संदर्भ म्हणून वापरली जाऊ शकतात. ==तथ्ये== # [[मराठी]] ही येथील मूळ भाषा आहे. # '''बुधवार''' हा म्हसवडचा बाजाराचा दिवस आहे. # [[सोलापूर जिल्हा|सोलापूर्]] व [[सातारा जिल्हा|सातारा]] [[जिल्हा|जिल्ह्यांच्या]] सीमेजवळच्या गावांपैकी हे एक शहर आहे. #श्री. सिद्धनाथ व जोगेश्वरी हे येथील बऱ्याच कुटुंबांचे कुलदैवत आहे.तसेच या कुलदैवताच्य यात्रेवेळी लाखो भाविक दर्शनासाठी येत असतात.आंध्रप्रदेश,कर्नटक व महाराष्ट्रतून अनेक भाविक आपल्या कुलदैवताचे दर्शन घेण्यासाठी येतात. ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:सातारा जिल्ह्यातील गावे]] [[वर्ग:माण तालुक्यातील गावे]] cc6ezuy7rxnafjl3yu438tjumryp1um 2691762 2691761 2026-06-30T04:19:26Z ~2026-32459-97 183722 /* इतिहास */ 2691762 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र | स्थानिक_नाव = म्हसवड | प्रकार = शहर | टोपणनाव = | अक्षांश = 17.635 | रेखांश = 74.787 | राज्य_नाव = महाराष्ट्र | जिल्हा = [[सातारा जिल्हा|सातारा]] | तालुका_नावे = [[माण]] | नेता_पद = | नेता_नाव = | लोकसंख्या_वर्ष = २००१ | लोकसंख्या_एकूण = 25494 | लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ = <ref>[http://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999 Census of India 2001 archived page]</ref> | साक्षरता = ६१.३७ | लिंग_गुणोत्तर = १.०२ | क्षेत्रफळ_आकारमान = | क्षेत्रफळ_एकू = | एसटीडी_कोड = २३७३ | पिन_कोड = ४१५५०९ | आरटीओ_कोड = MH - ११ | तळटिपा = }} '''म्हसवड''' हे [[महाराष्ट्र|महाराष्ट्रातील]] [[सातारा जिल्हा|सातारा जिल्ह्यातील]] [[माण]] [[तालुका|तालुक्यातील]] एक [[शहर]] आहे.<br /> दहिवडी शहर माण तालुक्यातील प्रमुख ठिकाण शहर आहे. दहिवडी म्हणजेच माण. दहिवडी प्रमाणेच म्हसवड शहर ही प्राचीन शहर आहे. * म्हसवडमध्ये महाराष्ट्रभर प्रसिद्ध असणारे सिद्धनाथ मंदिर आहे. या मंदिराची दर वर्षाला माणगंगा नदी काठी मोठी यात्रा असते. या यात्रेला खूप मोठ्या प्रमाणात भाविक येत असतात सिद्धनाथ यात्रेचे आकर्षण म्हणजे सिद्धनाथ रथ असतो. या यात्रेचे सर्व नियोजन म्हसवड नगरपरिषद करत असते. म्हसवडचे प्रशासन [[नगरपरिषद]] पाहते. == इतिहास == मराठा साम्राज्याचे एक शिलेदार "''राजेमाने''" यांचा या भागावर अंमल होता. या मराठा घराण्याचे रतोजीराव माने विजापूरच्य आदिलशाही दरबारातील एक बडे शूरवीर सरदार होते. त्यांचे पुत्र नागोजीराव माने हे सुद्धा तितकेच पराक्रमी शूरवीर होते. छत्रपती राजाराम राजेंना जिंजीच्या वेढ्यातून सुटका करण्यास नागोजीराव यांनी मदत केली होती. नागोजीराव माने यांचा पराक्रम पाहून दहिगाव येथील "[[भाळवणी संस्थान]]" या संस्थानच्या नाईक-निंबाळकर यांच्या घराण्यातील कन्या राधाबाई यांचा विवाह नागोजीराव सोबत झाला. दक्षिणेतील राष्ट्रकूट, वाकाटक, अभीर, शेंद्रक, होयसळ, चोळ, पांड्यै, क्षत्रप, पल्लव या पराक्रमी राजवंशातील आजचे मराठ्यांतील वंशज कुठल्या अपभ्रंशीत आडनावाने वावरत असतील? हा खरोखरच संशोधनाचा विषय आहे. इतिहास अभ्यासताना मराठ्यांच्या शहाण्णव कुळातील माने हे राष्ट्रकूट राजवंशातील वंशज कूळ असावे, असे वाटते. इ. सनाच्या ४ थ्या शतकाच्या मध्यात सांगली, सातारा, कोल्हापूर, बेळगाव आदी भागात मानपुरच्या राष्ट्रकूट राजवंशाचे शासन होते. [[मानाङ्क]] हा राष्ट्रकूट राजवंशाचा संस्थापक राजा आहे. त्याची राजधानी मानपूर ही त्याच्या नावाशी साधर्म्य सांगणारी अशीच आहे. तेव्हाचे मानपूर म्हणजे सध्याच्या सातारा जिल्ह्यातील माण हे तालुक्याचे दहिवडी हे मुख्य शहर आहे. म्हसवड एक ऐतिहासिक शहर आहे. गुप्त साम्राज्यातील सम्राट दुसरा चंद्रगुप्त विक्रमादित्य याच्याशी या राजवंशाचे मित्रत्वाचे संबंध असून नंतरच्या काळात त्यांनी वाकाटकांचे स्वामित्व स्विकारले होते. चाळुक्य नरेश पुलकेशी दुसरा याच्याकडून पराभव होईपर्यंत माण देशावर राष्ट्रकुटांचे शासन होते. तेथून पुढच्या काळात आठव्या शतकाच्या मध्यापर्यंत हा भाग [[ चालुक्य]] यांच्या अधिपत्याखाली होता. आठव्या शतकाच्या मध्यापासून इ.स. ९७३ पर्यंत राष्ट्रकुट हे दक्षिण भारतातील सार्वभौम चक्रवर्ती सम्राट होते. तिथून पुढचा ११८९ पर्यंतचा काळ पुन्हा सार्वभौम चक्रवर्ती सम्राटराजे चाळुक्य राजवंशाचा होता. == '''माने''' आडनांव == राष्ट्रकूट राजवंशाचा संस्थापक मानाङ्क, माण, माणपूर, माणदेश, माण नदी आदी नावे एकाच धाटणीचे वाटतात. शिवाय माने लोकांत मिसळले, तर हे लोक "माण नदीच्या काठावर राहणारे माणी (अभिमानी) लोक म्हणून माने हे आडनाव" असे माने आडनाव निर्मितीचे कारण अभिमानाने सांगताना दिसतात. राष्ट्रकुटांनी जिथे मंदिरादी वास्तू उभारलेल्या दिसतात, तिथे त्यांनी दातात आणि पायाखाली प्रत्येकी दोन नाग दाबलेला आक्रमक गरूड कोरलेला दिसतो. शिवाय माने कुळाचे देवक देखील गरूड अर्थात गरूड पंख किंवा गरूड वेल असे आहे. अजून प्रकर्षाने जाणवणारी दुसरी बाब म्हणजे माने कुळातील बहुसंख्य लोक आजही गरूड अशा आडनाव धारणेने वावरताना दिसतात. यावरून मराठ्यांच्या शहाण्णव कुळातील माने/गरूड हे कूळ राष्ट्रकुट राजवंशाचे वंशजकूळ असावे असे वाटते. == यात्रा वैशिष्ट्य == श्री सिद्धनाथ देवाची यात्रा हा येथील प्रसिद्ध उत्सव आहे. या उत्सवात भाविक सिद्धनाथाचा रथ ओढत गावाभोवती फिरवतात. लाखो भाविकांचे श्रद्धास्थान : श्री सिद्धनाथ व माता जोगेश्वरी महाराष्ट्रातील दक्षिण काशी म्हणून सर्वदूर प्रसिद्ध असलेल्या, विविध राज्यातील लाखो भाविकांचे कुलदैवत व म्हसवडचे ग्रामदैवत श्री सिद्धनाथ व माता जोगेश्वरी आहेत. म्हसवडचा सिद्धनाथ हे महाराष्ट्रासह आंध्र, कर्नाटक, मध्यप्रदेश आदी राज्यातील लाखोभाविकांचे कुलदैवत म्हणून वंशपरंपरेने चालत आलेले आहे. अत्यंत जागृत देवस्थान म्हणून श्री सिद्धनाथाची ख्याती सर्वदूर पसरलेली आहे. माण तालुक्यातील माणगंगेच्या तीरावर म्हसवड येथे श्री सिद्धनाथांचे इ. स. 10 व्या शतकातील हेमाडपंथी भव्य दगडी मंदिर आहे. मंदिरातील भुयारात काशी-विश्वेश्वराची स्वयंभू शिवपिंड शिवाचे रक्षक म्हणून श्री सिद्धनाथ व माता जोगेश्वरी हे स्थान मानले जाते. श्री सिद्धनाथ यांना भैरवनाथ, सिद्धेश्वर, सिद्वोबा, काळभैरव, महाकाळ, ् आदी नावानेही संबोधले जाते. ;काळभैरवांची मूळ कथा: श्रीधरस्वामींच्या काशीखंड या ग्रंथामध्ये काळभैरवाची उत्पत्ती कशी झाली, त्या संबंधीचा उल्लेख पुढील प्रमाणे आढळतो. ब्रह्मा आणि विष्णू यांच्यामध्ये श्रेष्ठ कोण असा वाद एकदा त्रैलोक्यात निर्माण झाला. त्यावेळी गायत्री म्हणाली, शिवस्वरूप ब्रह्म अगम्य आहे. शिवाच्या अधिन सर्व काही असते. त्यामुळे सर्वश्रेष्ठ एक शिवच आहे. हे ऐकून ब्रह्मा व विष्णू यांना राग आला व त्यांनी गायत्री आणि शिवाचा निषेध केला. हा निषेध ऐकून शिवांना क्रोध अनावर झाला व त्यांनी आपला उजवा हात क्रोधाने झटकला. त्यावेळी शिवाच्या उजव्या भूजदंडापासून महाकाळ म्हणजेच कालभैरवांची उत्पत्ती झाली. त्यावेळी शिव श्रेष्ठत्वाची सर्वांना प्रचिती आली. लिंगरूपाने शिव भुयारात स्थित झाले व रक्षणकर्ते व शिव अवतार स्वरूप म्हणून काळभैरव व जोगेश्वरी गाभाऱ्यातील सिंहासनावर आरूढ झाले, अशी आख्यायिका आहे. भुयारातील शिवलिंग वर्षातून एकवेळ म्हणजे फक्त महाशिवरात्रीच्या रात्री भाविकांच्या दर्शनासाठी रात्रभर खुले असते. तेवढी रात्र संपल्यावर भुयार बंद केले जाते, ते वर्षभर बंद असते. या बंद भुयाराच्या प्रवेशद्वाराजवळ एक छोटासा पलंग ठेवलेला असून त्यावरील गाद्यांवर श्री सिद्धनाथ व जोगेश्वरी यांच्या पंचधातूच्या उत्सव मूर्ती कायमपणे वर्षभर ठेवलेल्या असतात. ;सिंहासनावरील मूर्तिस्थान व शिलालेख भुयारातील स्वयंभू शिवपिंडीच्या बरोबर माथ्यावर असणाऱ्या गाभाऱ्यातील सिंहासनावर श्री सिद्धनाथ व जोगेश्वरी देवी यांच्या गंडकी शिळेवर कोरलेल्या अप्रतिम, कोरीव काम केलेल्या, रेखीव मूर्ती उभ्या आहेत. बाहेरील भागात अनेक देवी-देवतांच्या मूर्ती आहेत. बाहेर उजव्या बाजूस एक मोठे व वेगळे शिवलिंग आहे. त्याच्या शेजारी असलेल्या नंदी जवळील भिंतीवर कन्नड भाषेत कोरलेला एक शिलालेख आहे. लेख शिळेची वरच्या भागाची रुंदी 49 सें. मी, खालील भागाची रुंदी 65 सें. मी. आणि लांबी 110 सें. मी. आहे. एवढ्या भागात एकूण 43 ओळी आहेत. त्याच्यावरील लिपी ही मध्ययुगीन कन्नड आहे. प्रारंभीचा मंगल श्लोक आणि शेवटचा शाप-आशीर्वादात्मक श्लोक हे संस्कृतमध्ये आहेत. उर्वरित सर्व मजकूर कन्नड भाषेत आहे. घटस्थापना, नवरात्रारंभ व हळदी समारंभ श्री सिद्धनाथ मंदिरात परंपरेनुसार कार्तिक शुद्ध-1 (दिवाळी पाडवा) या दिवशी पहाटे गाभाऱ्याजवळ असणाऱ्या म्हातारदेवापुढे मंदिराचे मुख्य पुजारी, सालकरी यांच्या हस्ते मानकरी व सेवेकरी यांच्या उपस्थितीत घटस्थापना केली जाते. म्हसवड गावात व इतरत्र श्री नाथांना कुलस्वामी मानणारे भक्त आपापल्या घरी घटस्थापना करतात. हे घट 12 दिवसांचे असतात. सर्व पुजारी व भाविक या काळात उपवास करून श्रींची भक्ती करतात. याला नवरात्र म्हणतात. देवीचे नवरात्र 9 दिवसांचे असते. मात्र श्री सिद्धनाथांचे हे नवरात्र 12 दिवसांचे असते. या घटस्थापनेपासून नवरात्रारंभ होतो. याच दिवशी दुपारी 12 वाजता श्रींचा हळदी समारंभ होतो. श्री सिद्धनाथ-माता जोगेश्वरी यांच्या पंचधातूच्या उत्सवमूर्तींना हळदी लावण्याच्या कार्यक्रमात येथील गुरव समाज, गावातील तसेच परगावच्या हजारो महिला सहभागी होतात. ढोल, सनई-चौघडा, बँड यांच्या मंगल गजरात हा हळदी समारंभ होतो. घट बसलेल्या या दिवसापासून बारा दिवस उपवास करून येथील गुरव समाजातील तसेच शहरातील महिला, पुरुष, मुले, मुली आदी अबालवृद्ध पहाटे चारपासून कार्तिक स्नान करून माणगंगेच्या पात्रातून संपूर्ण नगर प्रदक्षिणा घालतात. मंदिरात काही पुजारी व भक्तगण 12 दिवस अहोरात्र उभे राहून श्रींची उपासना करतात. याला उभे नवरात्र म्हणतात. ही परंपरा अव्याहत, अखंडपणे सुरू आहे. ;श्रींचा विवाह सोहळा कार्तिक शुद्ध 12 (बारस-तुलसी विवाह) रोजी रात्री साडेअकरा वाजता मंदिराच्या बाहेरील हत्ती मंडपातील सुशोभित केलेल्या हत्तीवरील अंबारीत बसविण्यात आलेली श्रींची मूर्ती विवाहासाठी मंदिराचे मुख्य पुजारी (सालकरी) मंदिराच्या गाभाऱ्यात नेतात. गाभाऱ्यात जोगेश्वरी देवीच्या मूर्तीसमोर अंतरपाट धरून मंगलाष्टकांसह पारंपरिक, धार्मिक, विधिपूर्वक, शास्त्रोक्त पद्धतीने रात्री 12 वाजता मोठ्या थाटाने श्री सिद्धनाथ-देवी जोगेश्वरी यांचा विवाह सोहळा होतो. बाहेरील हत्ती मंडपातून श्री सिद्धनाथाची मूर्ती गाभाऱ्यात नेत असताना हजारो भाविक भक्तिभावाने मूर्तीस स्पर्श करण्यासाठी धडपडत असतात. कारण श्रींच्या मूर्तीस यावेळी स्पर्श झाल्यावर संपूर्ण वर्ष सुख-समृद्धी व भरभराटीचे जाते, अशी श्रद्धा आहे. त्यामुळे रस्सीखेच होऊन श्रींची मूर्ती गाभाऱ्यात नेली जाते व नंतर पुरोहितांमार्फत धार्मिक निधीनुसार श्रींचा विवाह सोहळा होतो. ;श्रींच्या पूजेची अखंड परंपरा या सिद्धनाथ मंदिरातील मुख्य पुजारी-सालकरी असतात. ते वर्षभर संन्यस्त राहून सकाळ-सायंकाळ शूचिर्भूत होऊन श्रींची पंचामृत व गरम उदकाने स्नान, दररोज विविध अवतारातील पूजा, पहाटे 5 वाजता काकड आरती, सकाळी साडेआठ वाजता मुख्य आरती, दुपारी 3 वाजता धुपारती, रात्री साडेआठ वाजता मुख्य आरती व रात्री 10 वाजता शेजारती अशी दिवसातून पाच वेळा श्रींची आरती अखंडपणे सुरू असते. सालकरी यांना भाविक पूज्य मानतात. मानवी समाजामध्ये ज्या पद्धतीने हळदी समारंभ, विवाह व नंतर वरात आदी कार्यक्रमांनी विवाह सोहळा होतो, त्याच पारंपरिक पद्धतीनुसार येथील श्री सिद्धनाथ व जोगेश्वरी या देवांचा हळदी समारंभ, विवाह व वरात हे कार्यक्रम सालाबादप्रमाणे होतात. दिवाळी पाडव्यादिवशी घटस्थापना, नवरात्रारंभ व हळदी समारंभ पार पडला. त्यानंतर कार्तिक शुद्ध-12 तुलसी विवाहादिवशी श्रींचा विवाह सोहळा रात्री 12 वाजता असतो।. दणकट, मजबूत आणि भव्य अशा लाकडी, चंदनाच्या रथामध्ये श्रींच्या उत्सवमूर्ती दुपारी 12 वाजता बसविल्या जातात. रथाला मोठे दोर बांधून माणसांच्या सहाय्याने हा रथ ओढला जातो. श्रींच्या पंचधातूच्या उत्सव मूर्ती घेऊन रथामध्ये ठेवण्याचा मान गुरव समाजाला आहे. या बरोबरच रथाची देखभाल करण्याचा व रथावर बसण्याचा मान राजेमाने घराण्याला आहे. हा रथ ओढण्याचा मान माळी समाजाला, त्याबरोबरच बारा बलुतेदारांनाही रथ ओढण्याचा मान आहे. माणगंगेच्या पात्रातून शहराला उजवी प्रदक्षिणा घालून दुपारी 12 वाजता सुरू झालेली ही श्रींची रथातील "वरात' रात्री 12च्या पुढे मूळ ठिकाणी येते. दरम्यानच्या काळात रथावर गुलाल-खोबऱ्याची उधळण भव्य प्रमाणात होत असल्याने या दिवशी संपूर्ण म्हसवड नगरी गुलालाच्या रंगामध्ये न्हाऊन निघते. श्री सिद्धनाथ जोगेश्वरी यांचा हळदी विवाह व वरात म्हणजे रथयात्रा हे कार्यक्रम पूर्वांपार, पारंपरिक पद्धतीने चालत आलेले आहे व अव्याहत सुरू आहे. सिद्धनाथ मंदिरातील गाभाऱ्यामध्ये सागवानी लाकडापासून बनविलेले अत्यंत कलाकुसर केलेले महिरप नाथाचे मानकरी कराडचे मानकरी शिदोजीराव डुबल यांनी बसविलेले आहे. यामुळे मंदिराच्या सिंहासनाची शोभा वाढली आहे. यासाठी मोहनराव डुबल, दिग्विजय डुबल, हरिनाथ डुबल, अजित डुबल या परिवारांनी सहकार्य केले आहे. तसेच यावर्षी मंदिराच्या शिखरास रंग देण्याचे कामही डुबल परिवाराकडून पूर्ण करण्यात आले आहे. त्यामुळे मंदिराची शोभा वाढली आहे. विशेष बाब म्हणजे मंदिर स्थापनेपासून प्रथमच श्रींच्या मूर्तींना वज्रलेप करण्याचे अत्यंत किचकट व खर्चिक काम देवस्थान ट्रस्टीकडून करण्यात आले असले तरी त्यातील वज्रलेपासाठी साडेचार लाख रुपये खर्च करून यातील सिंहाचा वाटा नगरपरिषदेचे ज्येष्ठ नगरसेवक व गटनेते विजय सिन्हा यांनी उचलला आहे. अर्थात वज्रलेपामुळे श्रींच्या मूर्तींना नवचैतन्य आले आहे. श्रींच्या मूर्ती अत्यंत आकर्षक व देखण्या दिसत आहेत. श्रींच्या दर्शनाने तमाम भाविकांच्या समाधानामध्ये शतपटींनी वाढ होणार आहे. ==स्थानिक== श्री.सिद्धनाथ जोगेश्वरी मंदिर,राजेमाने घराण्याचा राजवाडा, श्री. सिद्धनाथ हायस्कूल,श्रीमंत भैय्यासाहेब राजेमाने कॉंलेज, जैन मंदिर, छत्रपती शिवाजी महाराज चौक, बाजार पटांगण, मंडई, एस.टी. स्थानक,माणगंगा नदी ढोर कारखाना इत्यादी येथील जी ओळखीची ठिकाणे आहेत, ती पत्त्यासाठी संदर्भ म्हणून वापरली जाऊ शकतात. ==तथ्ये== # [[मराठी]] ही येथील मूळ भाषा आहे. # '''बुधवार''' हा म्हसवडचा बाजाराचा दिवस आहे. # [[सोलापूर जिल्हा|सोलापूर्]] व [[सातारा जिल्हा|सातारा]] [[जिल्हा|जिल्ह्यांच्या]] सीमेजवळच्या गावांपैकी हे एक शहर आहे. #श्री. सिद्धनाथ व जोगेश्वरी हे येथील बऱ्याच कुटुंबांचे कुलदैवत आहे.तसेच या कुलदैवताच्य यात्रेवेळी लाखो भाविक दर्शनासाठी येत असतात.आंध्रप्रदेश,कर्नटक व महाराष्ट्रतून अनेक भाविक आपल्या कुलदैवताचे दर्शन घेण्यासाठी येतात. ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:सातारा जिल्ह्यातील गावे]] [[वर्ग:माण तालुक्यातील गावे]] nsh8e6rece921nann6bl6ploqw2v173 0 76152 2691726 2651486 2026-06-29T17:43:46Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2691726 wikitext text/x-wiki {{main|२०१० पोलंड टी.यु. १५४ दुर्घटना}} ===देश=== {| class="wikitable" style="margin:auto" |- ! राष्ट्र !! प्रतिक्रिया |- | {{AFG}} || राष्ट्राध्यक्ष [[हमीद करझाई]]ने तीव्र दुःख प्रकट केले व पोलंडच्या जनतेचे सांत्वन केले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://news.xinhuanet.com/english2010/world/2010-04/10/c_13245485.htm |title=Afghan president expresses condolence over death of Polish president |publisher=News.xinhuanet.com |date= |accessdate=2010-04-10}}</ref> |- | {{ALB}} || Albanian President [[Bamir Topi]] expressed his deep sorrow for the loss of President Kaczyński.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.top-channel.tv/artikull.php?id=180188 |title=Topi mesazh ngushëllimi / |publisher=Top-channel.tv |date= |accessdate=2010-04-10}}</ref> Albanian Prime Minister [[Sali Berisha]], Parliament Speaker [[Jozefina Topalli]] and opposition leader [[Edi Rama]] also sent their condolences to the Polish People. |- | {{देशध्वज|ALG}} || The party's general secretary has [[Workers' Party (Algeria)]] [[Louisa Hanoune]], sent his condolences to the families and offered them support.<ref>[http://www.lepoint.fr/actualites-monde/2010-04-10/catastrophe-aerienne-russie-le-corps-de-lech-kaczynski-retrouve-sur-les-lieux-du-crash/924/0/442895] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100413190832/http://www.lepoint.fr/actualites-monde/2010-04-10/catastrophe-aerienne-russie-le-corps-de-lech-kaczynski-retrouve-sur-les-lieux-du-crash/924/0/442895 |date=2010-04-13 }} {{az icon}}</ref> |- | {{ARG}} || Argentine President [[Cristina Fernández de Kirchner]] said: "the Argentine people and government accompany the families of the victims and the great Polish nation in their anguish."<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=http://www.lanacion.com.ar/nota.asp?nota_id=1252859 |title=Cristina Kirchner envió sus condolencias por la tragedia del país europeo |publisher=lanacion.com |date= |accessdate=2010-04-10 |archive-date=2010-04-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100415045712/http://www.lanacion.com.ar/nota.asp?nota_id=1252859 |url-status=dead }}</ref> |- | {{देशध्वज|ARM}} || Armenian President [[Serzh Sargsyan]] and [[National Assembly of Armenia|RA Parliament]] Speaker Hovik Abrahamyan sent a letter of condolences to Polish Sejm Marshal Bronislaw Komorowski.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |author=Mher Margaryan |दुवा=http://www.armradio.am/news/?part=off&id=17236 |title=President Sargsyan of Armenia extends condolences on Lech Kaczynski's death |publisher=Armradio.am |date= |accessdate=2010-04-10 |archive-date=2011-07-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110706072355/http://www.armradio.am/news/?part=off&id=17236 |url-status=dead }}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=http://news.am/en/news/18758.html |title=RA NA Speaker offered condolences to Polish people |publisher=News.am |date= |accessdate=2010-04-10 |archive-date=2010-04-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100413004922/http://news.am/en/news/18758.html |url-status=dead }}</ref> |- | {{देशध्वज|AUT}} || President [[Heinz Fischer]] expresses his condolences in a written statement to the families of the victims and the people of Poland.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=http://www.orf.at/100410-49998/index.html |title=Polen verliert Großteil von Führungselite |language={{de icon}} |publisher=Orf.at |date= |accessdate=2010-04-10 |archive-date=2010-04-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100413144408/http://www.orf.at/100410-49998/index.html |url-status=dead }}</ref> |- | {{देशध्वज|AZE}} || President [[Ilham Aliyev]] sent a telegram and expressed his deepest condolences to Polish people.<ref>[http://lent.az/news.php?id=27263 Azərbaycan Prezidenti Polşa Seyminin sədrinə başsağlığı verib ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100412095805/http://www.lent.az/news.php?id=27263 |date=2010-04-12 }} {{az icon}}</ref> |- | {{देशध्वज|BLR}} || President [[Alexsandr Lukashenko]] has "expressed his sincere condolences to the Marshal of the Sejm of the Republic of Poland ... following a plane crash in Smolensk Region of Russia that killed dozens of Polish citizens among whom was President Lech Kaczyński of the Republic of Poland".<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=http://www.president.gov.by/en/press85307.html |title=The official internet-portal of the President of the Republic of Belarus/Press Releases |publisher=President.gov.by |date=1998-05-11 |accessdate=2010-04-10 }}{{मृत दुवा|date=February 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | {{देशध्वज|BEL}} || Prime minister [[Yves Leterme]] and foreign minister [[Steven Vanackere]] have sent a message of sympathy to the people of Poland. In a joint press statement they spoke of the Belgian Government’s shock at the death of the Polish President Lech Kaczynskiin a plane crash in Russia. "In the name of the Belgian Government and in our own name we would like to express our deepest sympathy to the Polish Government, the Polish people and the families of the victims”.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.deredactie.be/cm/vrtnieuws.english/news/100410_Leterme_poland |title=flandersnews.be: Belgian Government sends condolences to Poland |publisher=Deredactie.be |date= |accessdate=2010-04-10}}</ref> |- | {{BRA}} || President [[Luiz Inácio Lula da Silva]] declared three days of mourning for the death of the President of Poland.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|author=Da Agência Estado |दुवा=http://g1.globo.com/Noticias/Politica/0,,MUL1564732-5601,00.html |title=G1 > Política – NOTÍCIAS – Lula decreta luto de 3 dias por morte de líder polonês |publisher=G1.globo.com |date=2007-11-21 |accessdate=2010-04-10}}</ref> |- | {{देशध्वज|BUL}} || Prime Minister [[Boyko Borisov]] noted that his country was mourning along with Poland. "Poland has lost an outstanding statesman, who until his last hour remained connected with the Polish idea, and the fate of Poland", Bulgarian Prime Minister says in a statement. <ref name="sofiaecho.com">{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.sofiaecho.com/2010/04/10/885307_the-world-reacts-to-polish-presidents-death-in-a-plane-crash-in-russia|title=The world reacts to Polish president’s death in a plane crash in Russia|accessdate=10 April 2010|date=10 April 2010|archive-date=2010-04-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20100412141113/http://sofiaecho.com/2010/04/10/885307_the-world-reacts-to-polish-presidents-death-in-a-plane-crash-in-russia|url-status=dead}}</ref> |- | {{देशध्वज|CAN}} || Governor General [[Michaëlle Jean]] and the Consort General commented that "we wish to extend our sincere condolences to the families and friends of the deceased. Our thoughts are with Canada’s Polish community, which is in shock and which we know had great affection and admiration for President Kaczynski."<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=http://www.gg.ca/document.aspx?id=13588&lan=eng |title=The Governor General of Canada – Death of President Lech Kaczynski |publisher=Gg.ca |date= |accessdate=2010-04-10 |archive-date=2010-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100601201912/http://www.gg.ca/document.aspx?id=13588&lan=eng |url-status=dead }}</ref> Prime Minister [[Stephen Harper]] expressed his profound sadness Saturday over the deaths of Poland's president, his wife and several senior officials. "On behalf of the government of Canada and all Canadians, I wish to express my deepest sympathy, and my sincere condolences, to the government and people of Poland on this very sad day," the statement added.<ref name="ca.news.yahoo.com">{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://ca.news.yahoo.com/s/capress/100410/national/harper_poland|title=Harper offers condolences on the death of Polish President Kaczynski|accessdate=10 April 2010|date=10 April 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100412044620/http://ca.news.yahoo.com/s/capress/100410/national/harper_poland|archivedate=2010-04-12|url-status=dead}}</ref> |- | {{देशध्वज|CHN}} || Chinese President [[Hu Jintao]] sent his condolences to Bronislaw Komorowski over the death of Polish President Lech Kaczyński. Hu said in the message that he was shocked and grieved to learn of the death of Kaczysnki and his Polish state delegation in a plane crash in the Russian city of Smolensk. "On behalf of the Chinese people and in my own name, I express my deep condolences to President Kaczysnki and all other victims, as well as sincere sympathies to their families and the Polish people," Hu said. Premier [[Wen Jiabao]] and Foreign Minister [[Yang Jiechi]] also sent their condolences to Polish Prime Minister [[Donald Tusk]] and Foreign Minister [[Radoslaw Sikorski]] over the plane crash.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://news.xinhuanet.com/english2010/china/2010-04/10/c_13245614.htm |title=Chinese president offers condolences to Poland over plane crash |publisher=News.xinhuanet.com |date= |accessdate=2010-04-10}}</ref> |- | {{देशध्वज|COL}} || Colombian President [[Alvaro Uribe Velez]] sent the following message "We send a message to the people of Poland, the Polish authorities, to voice our heartfelt condolences over the death a few hours ago, in a plane crash of President Lech Kaczynski, his wife Mary and a delegation of the Government of Poland and the polish Armed Forces. We accompany the great Polish people in this hour of tragedy. Feel the affection of the people of Colombia and I invite my fellow colombians to observe a minute of silence to express the affection for the people of Poland, solidarity in this day of mourning. We accompany with all our hearts the brotherly people of Poland" <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=http://www.radiosantafe.com/2010/04/10/colombia-envia-condolencias-por-muerte-de-presidente-de-polonia/ |title=Colombia envía condolencias por muerte de presidente de Polonia &#124; Noticias Bogota y Colombia &#124; Emisora Radio Santa Fe 1070 am en vivo |publisher=Radiosantafe.com |date= |accessdate=2010-04-10 }}{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | {{देशध्वज|CRO}} || Foreign Minister [[Gordan Jandroković]] expressed condolences and said that Croatia shares grief of Polish people as it joins prayers of all victims' families.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=http://www.mvpei.hr/MVP.asp?pcpid=1123 |title=MVPEI |publisher=Mvpei.hr |date= |accessdate=2010-04-10 |archive-date=2007-02-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070225142027/http://www.mvpei.hr/MVP.asp?pcpid=1123 |url-status=dead }}</ref> |- | {{देशध्वज|CZE}} || President [[Václav Klaus]] expressed his condolences and said that he lost a true friend (Lech Kaczyński). Klaus said that "Czechs are in shock and saddened about this tragedy.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://zpravy.idnes.cz/cesko-ztratilo-unikatniho-pritele-rekl-klaus-o-kaczynskem-svet-je-v-soku-1q9-/domaci.asp?c=A100410_125117_domaci_jba |title=Česko ztratilo unikátního přítele, řekl Klaus o Kaczynském. Svět je v šoku |publisher=Zpravy.idnes.cz |date= |accessdate=2010-04-10}}</ref> |- | {{देशध्वज|DEN}} || Prime Minister [[Lars Løkke Rasmussen]] expressed his condolences: "It is with sadness that I have received notification that a large number of people have lost their lives in the tragic plane crash. My thoughts go out to the bereaved and to the entire Polish people".<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |author=af jely / ritzau for TV 2 Nyhederne |दुवा=http://nyhederne.tv2.dk/article/29800742/ |title=Løkke roser dræbt polsk præsident – TV 2 Nyhederne |publisher=Nyhederne.tv2.dk |date= |accessdate=2010-04-10 |archive-date=2010-04-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100413184923/http://nyhederne.tv2.dk/article/29800742/ |url-status=dead }}</ref> [[Minister of Foreign Affairs (Denmark)|Minister of Foreign Affairs]] [[Lene Espersen]] has also condolences to his Polish colleague. "President [[Kaczynski]] will be remembered as a significant and respected politician, both as a participant in the Polish struggle for freedom against [[communism]] and served as president of the [[Polish people]]", she said.<ref> {{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.dr.dk/Nyheder/Indland/2010/04/10/123856.htm |title=Lars Løkke sørger over polsk flyulykke – dr.dk/Nyheder/Indland |publisher=Dr.dk |date=2008-07-24 |accessdate=2010-04-10 }}</ref> Also the Danish royal couple has responded to the disaster. [[Margrethe II of Denmark|Queen Margrethe]] and [[Prince Henrik of Denmark|Prince Henrik]] have sent their condolences to the Polish parliament. |- | {{देशध्वज|ECU}} || Vice-President [[Lenin Moreno]] expressed his condolences: "In the name of my government and country [[Ecuador]], I wish to express my deepest sympathy, and my sincere condolences, to the government and people of Poland."<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा = http://andes.info.ec/actualidad/ecuador-expresa-sus-condolencias-por-fallecimiento-de-presidente-de-polonia-10915.html | title=Ecuador expresa sus condolencias por fallecimiento de Presidente de Polonia | accessdate = 10 April 2010 | publisher = Andes}}</ref> |- | {{देशध्वज|EST}} || President [[Toomas Hendrik Ilves]] expressed his condolences: "News of the tragic loss of the Polish Head of State and one of Estonia’s closest friends brings emptiness to my heart and at the same time brings back fond memories of our friendship. I recall our phone calls in April 2007, when president Kaczyński supported Estonia during those difficult days, or August 2008 when we flew together to Tbilisi to support the democratically elected government of Georgia and to condemn the aggression towards that country."<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा = http://www.president.ee/en/media/press_releases.php?gid=136879 | title=The expression of condolence of President Toomas Hendrik Ilves on the occasion of the tragic loss of the Polish President Lech Kaczyński | accessdate = 10 April 2010 | publisher = Office of the President}}</ref> |- | {{देशध्वज|FIN}} || President [[Tarja Halonen]] extended her deep condolences on behalf of the people of Finland and on her own behalf to the families of the victims and the people of Poland.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=http://www.tpk.fi/public/default.aspx?contentid=189798&nodeid=41416&contentlan=2&culture=en-US |title=Message of condolences by President of the Republic of Finland Tarja Halonen following the death of the President of Poland |publisher=Tpk.fi |date= |accessdate=2010-04-10 |archive-date=2011-07-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719154040/http://www.tpk.fi/public/default.aspx?contentid=189798&nodeid=41416&contentlan=2&culture=en-US |url-status=dead }}</ref> |- | {{देशध्वज|FRA}} || President [[Nicolas Sarkozy]] paid tribute to Kaczyński in a statement: "a man driven by ardent patriotism, who dedicated his life to his country."<ref name="google.com">{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.google.com/hostednews/ap/article/ALeqM5jQbBjdn1gXWduVjBgGgVRVodfOVQD9F060JO0|title=Leaders express sorrow at Polish president's death|accessdate=10 April 2010|date=10 April 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100413062948/http://www.google.com/hostednews/ap/article/ALeqM5jQbBjdn1gXWduVjBgGgVRVodfOVQD9F060JO0|archivedate=2010-04-13|url-status=live}}</ref> |- | {{देशध्वज|GEO}} || The spokesperson for President [[Mikheil Saakashvili]] extended deep condolences on behalf of the people of Georgia to the families of the victims and the people of Poland. Kaczyński was posthumously awarded the Order of the National Hero of Georgia and April 11, 2010, was declared a mourning day in Georgia. Kaczynski "will always be remembered as absolutely outstanding figure of Polish history, of European history and certainly of the history of my region," President Saakashvili said.<ref>[http://www.president.gov.ge/?l=E&id=3276 The Spokesperson for the President of Georgia Manana Manjgaladze made a statement on the death of Lech Kaczynski]. Communications Office of the [[President of Georgia]]. 10 April 2010</ref><ref>[http://www.civil.ge/eng/article.php?id=22175 Saakashvili: ‘Kaczynski Played Amazing Role in Fight for Georgia’s freedom’]. ''[[Civil Georgia]]''. 10 April 2010</ref> |- | {{देशध्वज|GER}} || Chancellor [[Angela Merkel]] sent a letter of condolence to [[Donald Tusk]] to express her regret.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा = http://www.dw-world.de/dw/article/0,,5452874,00.html | title=Germany reacts with shock to Polish president's death | accessdate = 10 April 2010 | publisher = Deutsche Welle}}</ref> Foreign Minister [[Guido Westerwelle]] stated: "Kaczyński was a bright and energetic dialogue partner. We grieve with the Polish people. We are losing a character Europe could build upon."<ref name=WesterwelleHaz>{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा = http://www.haz.de/Nachrichten/Politik/Deutschland-Welt/Westerwelle-tief-betroffen-vom-Tod-des-polnischen-Praesidenten | title = Westerwelle tief betroffen vom Tod des polnischen Präsidenten | language = German | accessdate = 10 April 2010 | publisher = Hannoversche Allgemeine | archive-date = 2010-04-13 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100413162655/http://www.haz.de/Nachrichten/Politik/Deutschland-Welt/Westerwelle-tief-betroffen-vom-Tod-des-polnischen-Praesidenten | url-status = dead }}</ref> According to a journalist, Westerwelle was so moved by the disaster that he had to interrupt his speech to the press on the deaths for a short time.<ref name=WesterwelleHaz/> |- | {{देशध्वज|GRC}} || Prime minister [[George Papandreou]] expressed to the prime minister of Poland via telegram "In these difficult times, the Greek government, and personally me would like to express our condolence to the all the families of those who we lost, and to the nation of Poland as well. We share your bereavement. Our thoughts and our prayers are with you".<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा = http://www.nooz.gr/world/sunetrivi-to-aeroplano-tou-proedrou-tis-polonias-lex-katsinski | title = Νεκρός ο Πολωνός πρόεδρος σε αεροπορικό δυστύχημα | language = Greek | accessdate = 10 April 2010 | publisher = nooz.gr | archive-date = 2010-04-14 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100414082340/http://www.nooz.gr/world/sunetrivi-to-aeroplano-tou-proedrou-tis-polonias-lex-katsinski | url-status = dead }}</ref> |- | {{देशध्वज|HUN}} || President [[László Sólyom]] offered condolences at the Polish embassy in [[Budapest]].<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा = http://www.keh.hu/20100410_statement_condolence_poland_embassy.html | title=Office of the President of Hungary | accessdate = 10 April 2010 | publisher = KEH.hu}}</ref> Prime Minister [[Gordon Bajnai]] sent a telegram expressing condolences to Prime Minister [[Donald Tusk]] and former Prime Minister [[Jarosław Kaczyński]], the brother of Polish President Lech Kaczyński: "''All members of the Hungarian government and the people of Hungary have been deeply saddened learning about this tragedy. The loss is ours even more in the knowledge of the friendship Hungary has nourished with Poland''".<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा = http://english.mti.hu/default.asp?menu=1&theme=2&cat=25&newsid=268792 | title = Hungarian PM expresses condolences to Poland | accessdate = 10 April 2010 | publisher = MTI }}{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Leader of the opposition and former Prime Minister [[Viktor Orbán]] said that Hungary had lost true friends.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा = http://english.mti.hu/default.asp?menu=1&theme=2&cat=25&newsid=268791 | title = Hungarian party leaders express condolences to Poland | accessdate = 10 April 2010 | publisher = MTI }}{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | {{देशध्वज|ISL}} || President [[Ólafur Ragnar Grímsson]] sent, on behalf of the Icelandic people his deepest sympathies: "At this time of sorrow our thoughts are with the families and relatives of those who died as with all Poles, especially those who have shared their resources with the people of Iceland for many years".<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा = http://www.mbl.is/mm/frettir/innlent/2010/04/10/forseti_islands_sendir_polverjum_samudarkvedjur/.html | title = The President extends condolences | language = Icelandic | accessdate = 10 April 2010 | date = 10 April 2010 }}{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | {{IND}} || राष्ट्राध्यक्ष [[प्रतिभा पाटील]]ने दुःख प्रकट केले व भारताने आपला एक मित्र गमावल्याचे सांगितले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=http://www.ptinews.com/news/604387_Pratibha-Patil-condoles-death-of-Polish-President |title=fullstory |publisher=Ptinews.com |date= |accessdate=2010-04-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100414224812/http://www.ptinews.com/news/604387_Pratibha-Patil-condoles-death-of-Polish-President |archivedate=2010-04-14 |url-status=live }}</ref> |- | {{देशध्वज|INA}} || President of Indonesia [[Susilo Bambang Yudhoyono]] has expressed condolences over the Polish President's death.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=http://www.thejakartapost.com/news/2010/04/10/yudhoyono-expresses-condolences-over-polish-president039s-death.html |title=Yudhoyono expresses condolences over Polish President's death |publisher=The Jakarta Post |date= |accessdate=2010-04-10 |archive-date=2010-04-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100413210625/http://www.thejakartapost.com/news/2010/04/10/yudhoyono-expresses-condolences-over-polish-president039s-death.html |url-status=dead }}</ref> |- | {{देशध्वज|IRL}} || President [[Mary McAleese]] extended her "heartfelt sympathy and that of the Irish people".<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.irishtimes.com/newspaper/breaking/2010/0410/breaking11.html|title=McAleese extends condolences|accessdate=10 April 2010|date=10 April 2010|archive-date=2012-10-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20121020202224/http://www.irishtimes.com/newspaper/breaking/2010/0410/breaking11.html|url-status=dead}}</ref> [[Taoiseach]] [[Brian Cowen]]: "On my own behalf, and on behalf of my Government, I wish to extend our sincere condolences to the Polish Government and the people of Poland for their huge loss arising from this terrible tragedy. Our thoughts and prayers are with them at very sad and difficult time" <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा = http://www.taoiseach.gov.ie/eng/Government_Press_Office/Taoiseach%27s_Press_Releases_2010/Taoiseach_extends_his_sympathy_to_the_Polish_people_.html|title= Taoiseach extends his sympathy to the Polish people|accessdate=10 April 2010|date=10 April 2010}}</ref> |- | {{देशध्वज|ISR}} || President [[Shimon Peres]] sent a letter of condolence to the Polish people saying that "Israel is shocked by the grave disaster and bemoans the loss along with the Polish people and the entire world. The announcement that the Polish President, his wife, and dozens of top Polish officials died in the crash struck us with pain, shock and disbelief, Israel bows its head in sorrow and shares in your loss and grief."<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.haaretz.com/hasen/spages/1161992.html|title=The people of Israel share the grief of the people of Poland|accessdate=10 April 2010|date=10 April 2010|archive-date=2010-04-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20100413101338/http://www.haaretz.com/hasen/spages/1161992.html|url-status=dead}}</ref> Foreign Minister [[Avigdor Lieberman]] extended condolences and said that Kaczyński was a true friend of Israel.<ref name="sofiaecho.com"/> |- | {{देशध्वज|ITA}} || Prime minister [[Silvio Berlusconi]] said: "It is a grave loss that has stricken a friendly country and in which I am sharing in with my heart.".<ref>{{स्रोत बातमी | दुवा = http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/8613176.stm|title= In quotes: Reaction to plane crash |accessdate=10 April 2010|date=10 April 2010}}</ref> President [[Giorgio Napolitano]] said: "I wish to express on the behalf of myself and the Italian people our most sincere sympathies to the bereaved."<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा = http://www.repubblica.it/esteri/2010/04/10/news/aereo-polacco-3240505/|title= Russia, precipita l'aereo del presidente polacco nessun superstite tra le 96 persone a bordo | work = [[La Repubblica]] |accessdate=10 April 2010|date=10 April 2010|language=Italian}}</ref> |- | {{देशध्वज|JPN}} || Prime Minister [[Yukio Hatoyama]] sent a telegram and expressed his deepest condolences to Bronislaw Komorowski and the Polish people.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.jiji.com/jc/c?g=pol_30&k=2010041000387|title=ポーランド大統領死亡で弔電＝鳩山首相|accessdate=10 April 2010|date=10 April 2010|archive-date=2015-05-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20150506110338/http://www.jiji.com/jc/c?g=pol_30&k=2010041000387|url-status=dead}}</ref> |- | {{देशध्वज|KAZ}} || President [[Nursultan Nazarbayev]] expressed his condolences.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=http://inform.kz/rus/article/2256862 |title=Президент Казахстана направил телеграмму соболезнования Председателю Сейма Республики Польша |publisher=Inform.kz |date= |accessdate=2010-04-10 |archive-date=2011-07-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110722060020/http://inform.kz/rus/article/2256862 |url-status=dead }}</ref> Foreign Minister [[Kanat Saudabayev]] also expressed his condolences.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.inform.kz/eng/article/2256840|2=शीर्षक|title=Kazakh FM condoles Poland over plane crash|publisher=Inform.kz|date=|accessdate=2010-04-10|archive-date=2011-06-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20110611190843/http://www.inform.kz/eng/article/2256840|url-status=dead}}</ref> |- | {{देशध्वज|KEN}} || President [[Mwai Kibaki]] has sent a letter of condolence.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=http://www.capitalfm.co.ke/news/Kenyanews/Kenya-mourns-with-Poland-8080.html |title=: Capital FM Kenya: For Breaking News in Local, International, Business, Sports and Lifestyle : |publisher=Capitalfm.co.ke |date= |accessdate=2010-04-10 |archive-date=2010-04-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100416002616/http://www.capitalfm.co.ke/news/Kenyanews/Kenya-mourns-with-Poland-8080.html |url-status=dead }}</ref> |- | {{देशध्वज|KOS}} ||President [[Fatmir Sejdiu]] expressed "deep grief" on behalf of himself and "the people and institutions of the Republic of Kosovo."<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.president-ksgov.net/site/?id=5,67,67,67,a,475|2=शीर्षक|title=KPresidenti Sejdiu ngushëlloi popullin dhe institucionet e Polonisë|publisher=President-ksgov.net|date=|accessdate=2010-04-10|archive-date=2022-01-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20220122105343/https://president-ksgov.net/site/?id=5,67,67,67,a,475|url-status=dead}}</ref> |- | {{देशध्वज|LAT}} || President [[Valdis Zatlers]] has written to Bronislaw Komorowski, president of the Polish Parliament, to express his deepest condolences. The President was writing on behalf of himself, Mrs Lilita Zatlere, and the people of Latvia.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |author=SIA Latelekom |दुवा=http://www.president.lv/pk/content/?art_id=15248 |title=(Chancery of the President of Latvia) |publisher=President.lv |date= |accessdate=2010-04-10 |archive-date=2016-04-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160414080805/http://www.president.lv/pk/content/?art_id=15248 |url-status=dead }}</ref> Prime Minister Valdis Dombrovskis and Foreign Minister Maris Riekstins on behalf of the Government of the Republic of Latvia have sent condolence letters.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.mfa.gov.lv/en/news/press-releases/2010/april/10-01/ |title=(Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Latvia) |publisher=Mfa.gov.lv |date= |accessdate=2010-04-10}}</ref> |- | {{देशध्वज|LTU}} || [[Lithuania]] is preparing for official day of mourning for the death of the President of Poland.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.delfi.lt/news/daily/lithuania/lietuvoje-ruosiamasi-skelbti-gedula-del-lenkijos-prezidento-zuties.d?id=30931821 |title=(Delfi) |publisher=Delfi.lt |date= |accessdate=2010-04-10}}</ref> |- | {{देशध्वज|LUX}} || "In these dramatic and painful moments, allow me to express my deepest sympathy and to join, on behalf of the Government of the Grand Duchy of Luxembourg and on my own behalf to the mourning of the Polish people", said [[Prime minister of Luxembourg]] [[Jean-Claude Juncker]].<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=http://tageblatt.editpress.lu/luxembourg/39944.html |title=Tageblatt – Luxembourg, le 10 avril 2010: Jean-Claude JUNCKER Premier Ministre |publisher=Tageblatt.editpress.lu |date= |accessdate=2010-04-10 }}{{मृत दुवा|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | {{देशध्वज|MKD}} || President [[Gjorge Ivanov]] sent a telegram with deepest condolences and states that this tragedy is a big loss for both the Macedonian and Polish people.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=http://www.mia.com.mk/default.aspx?vId=72975265&lId=1 |title=МИА – Македонска Информативна Агенција |publisher=MIA |date= |accessdate=2010-04-10 |archive-date=2011-07-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110722215200/http://www.mia.com.mk/default.aspx?vId=72975265&lId=1 |url-status=dead }}</ref> The Macedonian minister for Foreign Affairs stated that "Macedonia shares the pain with the Polish people"<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://telma.com.mk/index.php?task=content&cat=1&rub=6&item=562 |title=Macedonia shares the pain with the Polish people |publisher=Telma.com.mk |date= |accessdate=2010-04-10}}</ref> In the main Catholic church "Holy Hearth of Jesus" in Skopje has held a special mass in memory of the president, where a large number of the Macedonian politicians attended. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.a1.com.mk/vesti/default.aspx?VestID=121914 |title=A mass in the main Catholic Church in Skopje |publisher=A1.com.mk |date= |accessdate=2010-04-10}}</ref> |- | {{देशध्वज|MDV}} || President Mohamed Nasheed sends condolences to the Acting President of Poland.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=http://www.presidencymaldives.gov.mv/4/?ref=1,5,3972 |title=Welcome to the President's Office |publisher=Presidencymaldives.gov.mv |date= |accessdate=2010-04-10 |archive-date=2010-04-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100414145321/http://www.presidencymaldives.gov.mv/4/?ref=1,5,3972 |url-status=dead }}</ref> |- | {{देशध्वज|MLT}} || President [[George Abela]] and Prime Minister [[Lawrence Gonzi]] expressed their condolences. President Abela said that ''President Kaczynski was a very respected Head of State and one of the architects of modern Polish history. He will be sorely missed''. Also the two main political parties, [[Partit Laburista]] and [[Partit Nazzjonalista]], issued messages of condolences.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.timesofmalta.com/articles/view/20100410/local/president-pm-send-condolences-to-poland |title=President, PM, send condolences to Poland |publisher=timesofmalta.com |date=1997-07-26 |accessdate=2010-04-10}}</ref> |- | {{देशध्वज|NZL}} || Acting Prime Minister [[Bill English]] offered his condolences. Acting Prime Minister [[Bill English]] said that ''it was a tragic event and the New Zealand Government had sent a message of condolence to the Polish Government and the people of Poland''<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=http://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&objectid=10637697 |title=NZ offers condolences to Poland after crash |publisher=nzherald.co.nz |date=2010-04-11 |accessdate=2010-04-11 |archive-date=2012-10-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121022234059/http://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&objectid=10637697 |url-status=dead }}</ref> |- | {{देशध्वज|NLD}} || Demissionary Prime Minister [[Jan Peter Balkenende]] was shocked and horrified and said it was "a black day for Poland".<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.nu.nl/buitenland/2222872/balkenende-en-buitenlandse-regeringsleiders-geschokt.html |title=Balkenende en buitenlandse regeringsleiders geschokt &#124; nu.nl/buitenland &#124; Het laatste nieuws het eerst op |publisher=Nu.nl |date= |accessdate=2010-04-10}}</ref> |- | {{देशध्वज|NOR}} || Norwegian Prime Minister [[Jens Stoltenberg]] said: "It is with sadness I have received the message of the tragic demise of Poland's President Lech Kaczynski. My thoughts go to the Polish people and to all of those who have lost loved ones in this tragic accident." He also noted that Norway and Poland have close cooperative ties in [[NATO]] and in the EU through [[European Economic Area|EEA]].<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |author=Thomas Paust |दुवा=http://www.nettavisen.no/nyheter/article2879033.ece |title=Mine tanker går til det polske folk |publisher=Nettavisen.no |date=2009-11-18 |accessdate=2010-04-10 |archive-date=2010-04-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100412071506/http://www.nettavisen.no/nyheter/article2879033.ece |url-status=dead }}</ref> King [[Harald V]] of Norway sent a telegram to the Polish [[National Assembly of the Republic of Poland|National Assembly]], which stated: "I was shocked and saddened by the news of the terrible plane-accident today that caused the death of your president HE Lech Kaczynski, his wife, and so many persons from Poland’s public life and other citizens of Poland. On behalf of myself and the Norwegian people, I wish to convey to you and to the people of Poland my heartfelt sympathy and deepest condolences."<ref>{{स्रोत बातमी | दुवा = http://www.kongehuset.no/c26939/nyhet/vis.html?tid=84864 | title = H.M. Kongen kondolerer H.E. Polens Parlamentspresident | work = Kongehuset | date = April 10, 2009 | language = Norwegian | accessdate = 2010-04-11 | archive-date = 2011-06-10 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110610101030/http://www.kongehuset.no/c26939/nyhet/vis.html?tid=84864 | url-status = dead }}</ref> |- | {{देशध्वज|PAK}} || President [[Asif Ali Zardari]] expressed his deep grief and shock over the tragic death of Polish President Lech Kaczynski and his wife. The President in a message to the Polish government and the Polish people said he was shocked to know about the crash of President Kaczynski’s plane, while landing in the western Russian city of Smolensk. The President expressed his grief over the death of President’s wife and others who lost their lives in the crash.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा = http://www.app.com.pk/en_/index.php?option=com_content&task=view&id=100355&Itemid=1|title= President Zardari condoles death of Polish president | language=Russian|accessdate=10 April 2010|date=10 April 2010|publisher=Associated Press of Pakistan}}</ref> |- | {{देशध्वज|PER}} || Peruvian Minister of Foreign Affairs [[José García Belaúnde]] expressed condolences to the Polish people after the fatal crash: “We are very impressed with the death of president Kaczynski and express our solidarity and affection for this outstanding jurist and figure of the Polish democracy". The minister also said flags in public buildings will be flown at half-mast in mourning and that President [[Alan García]] has signed a letter expressing grief and solidarity with the Polish people<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा=http://elcomercio.pe/noticia/459297/canciller-peruano-expreso-condolencias-polonia-adelanto-que-presidente-garcia-enviara-carta-solidaridad | title= Peruvian Minister of Foreign Affairs expresses condolences | language=Spanish | date = 10 April 2010 | publisher=El Comercio online}}</ref> |- | {{देशध्वज|POR}} || The Portuguese President [[Aníbal Cavaco Silva]] said: "Mr Acting President and Chairman of the Sejm, It was with deepest regret that I received, this morning, news of the tragic death of President of the Republic of Poland and his Wife. We had, in recent years, the opportunity to meet several times. I recall in particular the State visit I made to Poland, at his invitation, in September 2008 and the warm and friendly way that myself and my wife were welcomed by the presidential couple. We knew about his commitment to the visit to Portugal that would take place in May, together with his Wife, that we waited with much anticipation. I recall President Kaczynski as a personality who has made a major contribution to consolidating democracy and the rule of law in his country and for the construction of the modern Poland, integrated in the European Union. In this difficult time, I want to express to the authorities, the people of Poland and to the bereaved family, on my behalf and on behalf of the Portuguese, the feelings of our deepest sympathy."<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.presidencia.pt/?idc=18&idi=38564 |title=MENSAGENS – Página Oficial da Presidência da República Portuguesa |publisher=Presidencia.pt |date= |accessdate=2010-04-10}}</ref> In an address to the Portuguese media, President Silva also express his sorrow and reminded that the Polish President was set to visit Portugal in May of 2010. He also mentioned that President Lech Kaczyński was a great man and did everything he could to make Poland a better country.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.presidencia.pt/?idc=37&idi=38562 |title=VÍDEOS & PODCASTS – Página Oficial da Presidência da República Portuguesa |publisher=Presidencia.pt |date= |accessdate=2010-04-10}}</ref> |- | {{देशध्वज|ROM}} || The Romanian President, [[Traian Băsescu]], stated that he had "received the news of the tragedy with profound sadness [...]". He also added that "in this moment of deep pain, the Romanian people [...] joins the Polish nation in mourning".<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.presidency.ro/?_RID=det&tb=date&id=11782&_PRID= |title=Preşedintele României |publisher=Presidency.ro |date=2004-12-21 |accessdate=2010-04-10}}</ref> The Romanian Ministry of Foreign Affairs stated that it "expresses its deep regret about the aviation disaster in which President Lech Kaczynski lost his life, together with other Polish public figures. In this tragic moment, we convey our condolences and solidarity with the bereaved families and the entire Polish people."<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.mae.ro/index.php?unde=doc&id=43050&idlnk=2&cat=4 |title=Ministerul Afacerilor Externe |publisher=MAE.ro |date= |accessdate=2010-04-10}}</ref> |- | {{देशध्वज|SRB}} || Serbian President [[Boris Tadić]] expressed his deepest condolences in the name of the Serbian people saying that "The tragedy that occurred, in which President Lech Kaczyński and other state officials lost their lives, has effected us deeply" adding that Kaczyński was a true friend of Serbia and that he would never be forgotten.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=http://www.b92.net/eng/news/politics-article.php?yyyy=2010&mm=04&dd=10&nav_id=66381 |title=Serbia sends condolences to Poland |publisher=B92.net |date=2010-04-03 |accessdate=2010-04-10 |archive-date=2011-06-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110606124515/http://www.b92.net/eng/news/politics-article.php?yyyy=2010&mm=04&dd=10&nav_id=66381 |url-status=dead }}</ref> Prime Minister [[Mirko Cvetković]], President of the National Assembly [[Slavica Đukić Dejanović]] and Minister of Internal Affairs [[Ivica Dačić]] also expressed their condolences.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://rts.rs/page/stories/sr/story/10/Svet/622421/Poginuo+predsednik+Poljske.html |title=Poginuo predsednik Poljske |language={{sr icon}} |publisher=Rts.rs |date= |accessdate=2010-04-10}}</ref> |- | {{देशध्वज|SGP}} || President [[S R Nathan]] and Prime Minister [[Lee Hsien Loong]] have sent condolences to Polish leaders to convey their sympathies to the government and people of Poland over the tragic death of Polish President Lech Kaczynski, his wife Maria, and many others who were killed in a plane crash earlier on Saturday. President Nathan wrote to Polish Marshal of Parliament Bronislaw Komorowski, saying he was 'deeply shocked' over the 'unexpected tragedy'. 'Our hearts go out to all the families of the bereaved and the people of Poland as you mourn their loss,' he said in his condolence letter. Separately, PM Lee wrote to Polish Prime Minister Donald Tusk to convey Singapore's deepest condolences. 'Our thoughts are with your people, especially those who lost their families and loved ones, during this sorrowful time,' said Mr Lee.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.straitstimes.com/BreakingNews/Singapore/Story/STIStory_513044.html|title=DEATH OF POLISH PRESIDENT President, PM send condolences|accessdate=10 April 2010|date=10 April 2010|publisher=Straitstimes|archive-date=2010-04-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20100414170330/http://www.straitstimes.com/BreakingNews/Singapore/Story/STIStory_513044.html|url-status=dead}}</ref> |- | {{देशध्वज|SVK}} || President [[Ivan Gašparovič]] expressed his condolences and said that "It's shocking and beyond belief. We were personal friends with Mr. President. I still do not believe that it happened".<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|author=ELET |दुवा=http://www.prezident.sk/?spravy-tlacoveho-oddelenia&news_id=11110 |title=Vyjadrenie prezidenta SR k tragickému úmrtiu poľského prezidenta |publisher=Prezident.sk |date= |accessdate=2010-04-10}}</ref> |- | {{देशध्वज|SLO}} || President [[Danilo Türk]] was deeply shocked and saddened by the news of Polish President Lech Kaczyński's death in plane crash.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.sta.si/en/vest.php?s=a&id=1500940|title=President Deeply Saddened By Kaczyński's Death|accessdate=10 April 2010|date=10 April 2010|publisher=STA.si|archive-date=2012-03-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20120310144942/http://www.sta.si/en/vest.php?s=a&id=1500940|url-status=dead}}</ref> Prime Minister [[Borut Pahor]] has expressed his condolences to Poland at the death of their President.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.sta.si/en/vest.php?s=a&id=1500923|title=PM Expresses Condolences at Polish President's Death|accessdate=10 April 2010|date=10 April 2010|publisher=STA.si|archive-date=2012-03-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20120310144948/http://www.sta.si/en/vest.php?s=a&id=1500923|url-status=dead}}</ref> |- | {{देशध्वज|ESP}} || Prime Minister [[José Luis Rodríguez Zapatero]] expressed in a telegram his condolences and described the death of the Polish president as an ''irreparable loss''.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा = http://www.elpais.com/articulo/internacional/Consternacion/internacional/muerte/Lech/Kaczynski/elpepuint/20100410elpepuint_8/Tes | title= Consternación internacional por la muerte de Lech Kaczynski | publisher= El País | accessdate=10 April 2010|date=10 April 2010}}</ref> |- | {{देशध्वज|SWE}} || Prime Minister [[Fredrik Reinfeldt]] expressed his condolences in an official statement.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.regeringen.se/sb/d/12870/a/143510 |title=Statement published at Government's Homepage April 10, 2010 |language={{sv icon}} |publisher=Regeringen.se |date= |accessdate=2010-04-10}}</ref> |- | {{देशध्वज|SYR}} || President [[Bashar al-Assad]] have sent condolences to the Speaker of the Lower House of the Polish Parliament.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=http://www.sana.sy/eng/21/2010/04/10/282069.htm |title=President al-Assad Condoles the death of President Kaczynski |language= |publisher=Syrian Arab News Agency |date= |accessdate=2010-04-10 |archive-date=2011-10-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111004163621/http://www.sana.sy/eng/21/2010/04/10/282069.htm |url-status=dead }}</ref> |- | {{देशध्वज|CHE}} || Federal Councillor [[Micheline Calmy-Rey]] expressed her condolences in an official statement.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा = http://www.news.admin.ch/message/index.html?lang=de&msg-id=32569 | title = Tod des polnischen Staatspräsidenten : Erklärung von Bundesrätin Calmy-Rey | accessdate = 10 April 2010 | date = 10 April 2010 | archive-date = 2011-07-06 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110706221210/http://www.news.admin.ch/message/index.html?lang=de&msg-id=32569 | url-status = dead }}</ref> |- | {{देशध्वज|ROC}} ([[Taiwan]]) || The Economic and Cultural Office Taipei, Republic Of China (Taiwan) in Poland sents the condolecence to Polish people on behalf of the President [[Ma Ying-jeou]], Vice President [[Vincent Siew]], Premier [[Wu Den-yih]] and the Foreign Minister [[Timothy Yang]].<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=http://iservice.libertytimes.com.tw/liveNews/news.php?no=352095&type=%E6%94%BF%E6%B2%BB |title=波蘭總統空難喪生 馬總統哀悼 |publisher=Iservice.libertytimes.com.tw |date= |accessdate=2010-04-10 |archive-date=2011-07-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110724214335/http://iservice.libertytimes.com.tw/liveNews/news.php?no=352095&type=%E6%94%BF%E6%B2%BB |url-status=dead }}</ref> |- | {{देशध्वज|TUR}} || President [[Abdullah Gül]] sent a letter of condolence to the Acting President Bronisław Komorowski saying that he "deeply regrets having to lose dear friend President Lech Kaczynski and his honorable spouse Maria Kaczynski, together with the high-level Polish officials. Mr. Kaczynski's absence will be felt all the time, the Turkish people remember him with love, respect and the fostering of our country. We share this great pain of our friends and allies of Poland in our hearts."<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा = http://cankaya.gov.tr/sayfa/konusma_aciklama_mesajlar/aciklama_mesajlar/?id=5291 |title = Polonya Cumhurbaşkanı Kaczynski ve Beraberindeki Heyetin Hayatını Kaybetmesi |accessdate = 10 April 2010 |date = 10 April 2010 |publisher = cankaya.gov.tr |language = Turkish }}{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Prime minister [[Recep Tayyip Erdoğan]] expressed condolences to the people of Poland and Russian Federation and he said that "We hope that was an accident. I want to express my condolences in the name of myself and in the name of the Turkish nation".<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा = http://www.zaman.com.tr/haber.do?haberno=971669 |title = Başbakan Erdoğan, Polonya ve Rusya'ya başsağlığı diledi |accessdate = 10 April 2010 |date = 10 April 2010 |publisher = zaman.com |language = Turkish |archive-date = 2012-02-29 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120229132434/http://www.zaman.com.tr/haber.do?haberno=971669 |url-status = dead }}</ref> |- | {{देशध्वज|UKR}} || President [[Viktor Yanukovych]] expressed his condolences.<ref name="sofiaecho.com"/> |- | {{देशध्वज|UK}} || [[Elizabeth II of the United Kingdom|Queen Elizabeth II]] has sent her "deepest sympathy" to the Polish people.<ref name="Queen">{{स्रोत बातमी | दुवा = http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/8613006.stm | title= Queen offers sympathy to Poland after president's death | accessdate=10 April 2010|date=10 April 2010|publisher = BBC News}}</ref> Prime Minister [[Gordon Brown]] said the "whole world would be saddened" by the death of Kaczyński.<ref>{{स्रोत बातमी | दुवा = http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/8613006.stm | title= 'World saddened' by Kaczynski death says Gordon Brown | publisher= BBC News | accessdate=10 April 2010|date=10 April 2010}}</ref> |- | {{देशध्वज|US}} || President [[Barack Obama]] called the death of Kaczynski and other senior government officials "devastating to Poland, to the United States, and to the world" and said that "Today, there are heavy hearts across America. The United States cherishes its deep and abiding bonds with the people of Poland. Those bonds are represented in the strength of our alliance, the friendships among our people, and the extraordinary contributions of Polish-Americans who have helped to shape our nation." in a statement released by the White House.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://wireupdate.com/wires/2933/president-obama-says-the-loss-of-polish-president-kaczynski-is-devastating/|title=President Obama says the loss of Polish President Kaczynski is ‘devastating’|accessdate=10 April 2010|date=10 April 2010|publisher=[[BNO News]]|archive-date=2010-04-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20100413030913/http://wireupdate.com/wires/2933/president-obama-says-the-loss-of-polish-president-kaczynski-is-devastating/|url-status=dead}}</ref> Philip Crowley, Assistant Secretary for the [[U.S. State Department]] Public Affairs office called the crash a horrible tragedy for Poland and extended his deepest condolences on behalf of the United States.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://wireupdate.com/wires/2926/polish-president-and-first-lady-among-at-least-96-dead-in-presidential-plane-crash-in-russia/|title=Polish president and first lady among at least 96 dead in presidential plane crash in Russia|accessdate=10 April 2010|date=10 April 2010|publisher=[[BNO News]]|archive-date=2010-04-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20100413163335/http://wireupdate.com/wires/2926/polish-president-and-first-lady-among-at-least-96-dead-in-presidential-plane-crash-in-russia/|url-status=dead}}</ref> |- | {{देशध्वज|VAT}} || In a telegram sent by the Secretary of State of the Holy See Cardinal [[Tarcisio Bertone]] to Bronisław Komorowski (Acting President of the Republic of Poland) [[Pope Benedict XVI]] expressed his sadness and solidarity with the Polish people.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा = http://212.77.1.245/news_services/bulletin/news/25388.php?index=25388&lang=en | title = 'Vatican website' }}{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |} === आंतरराष्ट्रीय संघटना === {| class="wikitable" style="margin:auto; width:100%;" |- ! style="width:175px;"|संघटना !! प्रतिक्रिया |- | {{EU}} || '''[[युरोपीय संसद]]''' [[Jerzy Buzek]] of Poland, the [[President of the European Parliament]], expressed his condolences. '''[[European Commission]]''' [[José Manuel Barroso]] of Portugal, the [[President of the European Commission]] said: "I express my deep condolences to Poland for the passing away of President Kaczyński, his wife and all those with them under such tragic circumstances on their way to mark the 70th anniversary commemoration of the Katyn massacres. I have worked very closely with President Kaczyński, in a spirit of loyalty, and I respected in him a very determined Polish patriot who at the same time was very committed to our European Union and to the values of freedom and solidarity. The [[European Commission]] joins me in this moment in the expression of sympathy and tribute."<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा = http://europa.eu/rapid/pressReleasesAction.do?reference=IP/10/413&format=HTML&aged=0&language=EN&guiLanguage=en|title= Statement by the President of the European Commission, José Manuel Durão Barroso|accessdate=10 April 2010|date=10 April 2010}}</ref> The [[High Representative of the European Union for Foreign Affairs and Security Policy]], [[Catherine Ashton]] of the United Kingdom expressed her condolences to Polish Foreign Minister Radosław Sikorski. She told Sikorski: "I would like to send my heartfelt condolences to the people of Poland and express our solidarity with you at this very difficult and sad time. In particular, I want to express my sympathies to the family and friends of those who died."<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा = http://europa.eu/rapid/pressReleasesAction.do?reference=IP/10/414&format=HTML&aged=0&language=EN&guiLanguage=en|title= STATEMENT BY THE HR/VP CATHERINE ASHTON ON POLISH PLANE CRASH | accessdate=10 April 2010|date=10 April 2010}}</ref> '''[[European Council]]''' [[Herman Van Rompuy]], the [[President of the European Council]], said: "I am deeply upset by the news of the death of President Lech Kaczyński, his spouse and several senior Polish officials and representatives in a plane accident this morning. I knew President Kaczyński personally from several meetings in the European Council and in Warsaw and am saddened by his death. Poland lost a great patriot and head of state. His political commitment was to serve the Polish people." He added: "I want to express my heartfelt condolences to the families of the president and of the other victims, to Prime Minister Tusk and to the Polish people. I wish to convey to them the support of the European Union in these extremely painful circumstances."<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा = http://www.consilium.europa.eu//uedocs/cms_data/docs/pressdata/en/ec/113682.pdf |title= Statement by Herman Van Rompuy, President of the European Council, on the death of President Kaczyński|accessdate=10 April 2010|date=10 April 2010}}</ref> '''[[European Central Bank]]''' [[Jean-Claude Trichet]], [[President of the European Central Bank]] expressed his "sincerest condolences to the families of all the victims of this terrible accident" on behalf of the ECB’s General Council, the ECB’s Executive Board and in his personal capacity. He said his thoughts are with the people of Poland. He added: "The General Council of the ECB deeply regrets the loss of its highly esteemed member, Mr Sławomir Skrzypek, President of Narodowy Bank Polski. We will remember Sławomir as a good friend and a dedicated professional, who made valuable contributions to the work of the General Council.”<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा = http://www.ecb.int/press/pr/date/2010/html/pr100410.en.html |title= Statement by Jean-Claude Trichet, President of the ECB |accessdate=10 April 2010|date=10 April 2010}}</ref> |- | <span class="flagicon"></span> [[Interpol]] || INTERPOL Secretary General [[Ronald K. Noble]] expressed his condolences to people of Poland on behalf of the world police community <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://www.interpol.int/Public/ICPO/PressReleases/PR2010/PR024.asp |title=संग्रहित प्रत |access-date=2010-04-11 |archive-date=2011-06-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110628182203/http://www.interpol.int/Public/ICPO/PressReleases/PR2010/PR024.asp |url-status=dead }}</ref> |- | <span class="flagicon">[[File:NATO flag.svg|22x20px|border |alt=NATO|link=NATO]]</span> [[NATO]] || Secretary General [[Anders Fogh Rasmussen]] extended his condolences: "On behalf of all of NATO, and myself personally, I express my most profound condolences to the people of Poland, and to the families of President and Mrs Kaczynski and all those who have died in this terrible accident. This is a tragedy for them and for Poland. My thoughts are with them today."<ref name="google.com"/> |- | <span class="flagicon">[[File:Flag of Esperanto.svg|22x20px|border |alt=UEA|link=Universal Esperanto Association]]</span> [[Universal Esperanto Association|UEA]] || General secretary of the World Esperanto Association Osmo Buller expressed his condolences <ref>http://www.uea.org/dokumentoj/komunikoj/gk.php?no=374</ref> |- | {{flag|United Nations}} || Secretary-General [[Ban Ki-moon]] was shocked and extended his deep and heartfelt condolences to the people of Poland and the families of those who perished. Ban said President Kaczyński had served his country and people with distinction and conviction. He called the fact that he was en route to an event marking a new level of reconciliation between Poland and Russia particularly poignant.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://wireupdate.com/wires/2929/u-n-secretary-general-ban-shocked-by-the-death-of-polish-president-kaczynski/|title=U.N. Secretary-General Ban shocked by the death of Polish President Kaczynski|accessdate=10 April 2010|date=10 April 2010|publisher=[[BNO News]]|archive-date=2011-07-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20110718065929/http://wireupdate.com/wires/2929/u-n-secretary-general-ban-shocked-by-the-death-of-polish-president-kaczynski/|url-status=dead}}</ref> |- | [[OECD]] || Secretary General of OECD [[José Ángel Gurría]] expressed his condolences <ref>http://www.oecd.org/home/0,2987,en_2649_201185_1_1_1_1_1,00.html</ref> |- | [[File:OSCE_logo.svg|28px]] [[OSCE]] || OSCE Chairperson-in-Office expressed his condolences <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=http://wireupdate.com/wires/2920/osce-chairperson-in-office-and-kazakh-secretary-of-state-offers-condolences-over-death-of-polish-president/ |title=OSCE Chairperson-in-Office and Kazakh Secretary of State offers condolences over death of Polish President » Breaking News &#124; Wire Update News &#124; News Wires |publisher=Wireupdate.com |date= |accessdate=2010-04-10 |archive-date=2010-04-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100413163320/http://wireupdate.com/wires/2920/osce-chairperson-in-office-and-kazakh-secretary-of-state-offers-condolences-over-death-of-polish-president/ |url-status=dead }}</ref> |- | [[File:Soccer ball.svg|18px]] [[FIFA]] || FIFA President [[Sepp Blatter|Joseph S. Blatter]] expressed his sadness and said "On behalf of the worldwide football family, I have extended my condolences and deepest sympathy to the Prime Minister of Poland, the President of the [[Polish Football Federation]], the Secretary General of the [[Polish Olympic Committee]] at this harrowing time, and wish them strength and fortitude for the challenging days that lie ahead." The flag of Poland as well as the flags of FIFA and UEFA have been lowered to half-mast at the home of FIFA.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=http://www.fifa.com/aboutfifa/federation/releases/newsid=1191809.html#joseph+s+blatter+smolensk+tragedy |title=Joseph S. Blatter on the Smolensk tragedy |publisher=FIFA.com |date= |accessdate=2010-04-10 |archive-date=2010-04-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100413150139/http://www.fifa.com/aboutfifa/federation/releases/newsid=1191809.html#joseph+s+blatter+smolensk+tragedy |url-status=dead }}</ref> |- | [[File:Soccer ball.svg|18px]] [[UEFA]] || UEFA president [[Michel Platini]] has expressed his sadness at the death of Poland's president Lech Kaczyński and Polish government officials. Mr Platini said: "I was shocked and saddened to hear of the tragic accident. I wish to express my support at this difficult time to our football partners the Polish Football Federation and its president [[Grzegorz Lato]], with whom we are preparing the organisation of [[UEFA Euro 2012]] together with the Polish government." <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.uefa.com/uefa/aboutuefa/organisation/president/news/newsid=1475384.html#uefa+presidents+sadness+poland+tragedy |title=UEFA president's sadness at Poland tragedy on |publisher=Uefa.com |date=2010-03-30 |accessdate=2010-04-10}}</ref> |} == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:पोलंड]] eprfgqnbmf5eb9294nwyu5fxz3y6bwd 1 80361 2691686 557273 2026-06-29T12:06:50Z ~2026-37481-62 184760 /* माझे भविष्यात काय होणार */ नवीन विभाग 2691686 wikitext text/x-wiki == माझे भविष्यात काय होणार == कन्या [[विशेष:योगदान/&#126;2026-37481-62|&#126;2026-37481-62]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2026-37481-62|talk]]) १७:३६, २९ जून २०२६ (IST) djqiz669mj5s4a0m7a8371ah724arrg 2691703 2691686 2026-06-29T14:58:53Z संतोष गोरे 135680 [[Special:Contributions/~2026-37481-62|~2026-37481-62]] ([[User talk:~2026-37481-62|चर्चा]]) यांनी केलेले बदल [[User:Sankalpdravid|Sankalpdravid]] यांच्या आवृत्तीकडे पूर्वपदास नेले. 557273 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 0 95059 2691716 2201863 2026-06-29T16:23:29Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2691716 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Asashoryu fight Jan08.JPG|right|thumb|250 px|दोन सुमो खेळाडूंची लढत]] {{हा लेख|जपानी खेळ सुमो|सुमो (निःसंदिग्धीकरण)}} '''सुमो''' ({{lang-ja|相撲}}) हा [[जपान]] देशामध्ये खेळला जाणारा एक पारंपरिक खेळ आहे. [[कुस्ती]]चा एक प्रकार असणाऱ्या सुमो खेळामध्ये दोन खेळाडू एकमेकांना रिंगणाच्या बाहेर ढकलण्याचा किंवा खाली पाडण्याचा प्रयत्न करतात. ऐतिहासिक काळापासून खेळल्या जात असलेल्या सुमो खेळाला [[शिंतो धर्म|शिंतो धर्मामध्ये]] महत्त्व आहे. जपानचा राष्ट्रीय खेळ मानला जाणाऱ्या सुमोमध्ये आजही शिंतो धर्मामधील अनेक जुन्या व पारंपारिक पद्धती वापरात आहेत व व्यावसायिक सुमो पैलवानांना त्या पाळणे बंधनकारक आहे. [[File:Sumoclip-may242007-tokyo.ogv|left|thumb|300px|मंकाजो 萬華城 व गोतेन्यू 剛天佑 दरम्यान झालेल्या लढतीचा संक्षिप्त व्हिडियो]] == बाह्य दुवे == {{Commons|Professional sumo|सुमो}} व्यावसायिक [https://www.kheliyad.com/2019/10/sumo-wrestling-heavyweight-japan-part-1.html सुमो कुस्ती] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200317172654/https://www.kheliyad.com/2019/10/sumo-wrestling-heavyweight-japan-part-1.html |date=2020-03-17 }} स्पर्धा व सोहळ्यांची अधोरेखित करणारी बाब म्हणजे महिलांवरील बहिष्कार!<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.kheliyad.com/2019/10/sumo-wrestling-heavyweight-japan-part-2.html|title=सुमो कुस्ती (भाग-२)|last=Pathade|पहिले नाव=Mahesh|संकेतस्थळ=Kheliyad|ॲक्सेसदिनांक=2020-03-09}}{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> स्पर्धा किंवा दोह्योच्या (सुमो कुस्तीचा आखाडा) सर्कलला स्पर्श करण्यासही महिलांना बंदी आहे. === इतिहास === सुमो <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.kheliyad.com/2019/10/sumo-wrestling-heavyweight-japan-part-1.html|title=सुमो कुस्तीचा इतिहास|last=Pathade|पहिले नाव=Mahesh|दिनांक=|संकेतस्थळ=Kheliyad|archive-url=https://web.archive.org/web/20200317172654/https://www.kheliyad.com/2019/10/sumo-wrestling-heavyweight-japan-part-1.html|archive-date=2020-03-17|dead-url=|ॲक्सेसदिनांक=2020-03-10|url-status=dead}}</ref> कुस्तीचा इतिहास जपानइतकाच प्राचीन आहे. आठव्या शतकापूर्वीपासून सुमो कुस्ती अस्तित्वात होती. यापूर्वी हा खेळ ‘सुमाई’ या नावाने ओळखला जात होता. सुमोचा इतिहास खोदून काढायचा असेल तर सुमारे १५०० वर्षे मागे जावे लागेल. यायोई कालखंडापासून (इसवीसनपूर्व ३००) पारंपरिक पद्धतीने हा खेळ खेळला जातो. जगातील सर्वांत प्राचीन समजल्या जाणाऱ्या या खेळाला इडो कालखंडात (1603 आणि 1868) व्यावसायिक स्वरूप आले. *[http://www.sumo.or.jp/eng/index.html अधिकृत संकेतस्थळ] *[http://www.sumoforum.net सुमो मंच] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181119005240/http://www.sumoforum.net/ |date=2018-11-19 }} *[http://www.banzuke.com Banzuke.com] *[http://www.scgroup.com/sumo/faq सुमो प्रश्नोत्तरे] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141223143125/http://www.scgroup.com/sumo/faq/ |date=2014-12-23 }} [[वर्ग:खेळ]] [[वर्ग:जपान]] bwbh228a27b423oxnjkq25310hxioz2 0 96803 2691712 2654185 2026-06-29T15:45:46Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2691712 wikitext text/x-wiki {{अशुद्धलेखन}} {{माहितीचौकट दूरचित्रवाणी मालिका | मालिका = सीरियल एक्सपेरिमेन्ट्‌स लेन | चित्र = Serial experiments lain.jpg | चित्रtitle = सीरियल एक्सपेरिमेन्ट्‌स लेन | उपtitle = | दूरचित्रवाहिनी = तोक्यो दूरचित्रवाणी | भाषा = जपानी | प्रकार = अ‍ॅनिमेशन फिल्म | देश = जपान | निर्माता = यासुयुकी उएदा | दिग्दर्शक = ऱ्युतारो नाकामुराने | निर्मिती संस्था = ट्रँगल स्टाफ | लेखक = चिआकी जे. कोनाका | सूत्रधार = | कलाकार = लेन इवाकुरा (काल्पनिक पात्र) | पंच = | आवाज = | अभिवाचक = | थीम संगीत संगीतकार = | शीर्षकगीत = "डुवेट" | शीर्षकगीत गायक = [[बोआ]]ची [[जॅस्मीन रॉजर्स]] | अंतिम संगीत = "तोओइ साकेबी" | संगीतकार = | चित्रप्रकार = | ध्वनिप्रकार = | पहिला भाग = जुलै १९९८ | अंतिम भाग = सप्टेंबर १९९८ | भाग संख्या = १३ | वर्ष संख्या = १९९८, जुलै ते सप्टेंबर | कार्यकारी निर्माता = | क्रियेटीव दिग्दर्शक = | सुपरवायझिंग निर्माता = | असोसिएट निर्माता = | सहनिर्माता = | कथा संकलन = | संकलन = | स्थळ = | कॅमेरा = | कालावधी = २४ मिनीटे | पूर्ववर्ती मालिका = | परावर्ती मालिका = | सारखे कार्यक्रम = | संकेतस्थळ = http://www.geneon-ent.co.jp/rondorobe/anime/lain/ }} '''''सीरियल एक्सपेरिमेन्ट्‌स् लेन''''' ही [[ऱ्युतारो नाकामुरा]]ने दिग्दर्शित केलेली दूरचित्रवाणीवरची एक [[ॲनिमे]] मालिका आहे, मालिकेची मूळ पात्ररचना [[योशितोशी आबे]] ह्यांनी, लेखन [[चिआकी जे. कोनाका]] ह्यांनी व निर्मिती, [[ट्रँगल स्टाफ]]साठी [[यासुयुकी उएदा]] ह्यांनी केली. ही [[तोक्यो दूरचित्रवाणी]]वर १९९८ साली, जुलै ते सप्टेंबर या महिन्यांत दाखवली गेली होती. त्याच नावाने १९९८ साली नोव्हेंबरमध्ये पायोनियर एलडीसी यांचा संगणकावर खेळायचा एक प्ले-स्टेशन गेमसुद्धा बाजारात आला. ''लेन'' ही [[वास्तविकता]], [[व्यक्तिमत्त्व]] व [[संचार]] या सारख्या तत्त्वज्ञानविषयांचा प्रभाव असलेली [[आवांत-गार्ड]]{{क्लिष्टभाषा}} अ‍ॅनिमे मालिका आहे.<ref name="laineva">{{जर्नल स्रोत |last= नेपिअयर |first= सुसान जे. |वर्ष= इ.स. २००१ |महिना= नोव्हेंबर |title= व्हेन द मशिन्स स्टॉप: फँटसी, रिअ‍ॅलिटी अँड टर्मिनल आयडेंटिटी इन ''निऑन जेनेसिस इव्हँजेलियन'' अँड ''सीरियल एक्सपेरिमेंट्स लेन'' |journal= सायन्स फिक्शन स्टडीज |volume= २९ |issue= ८८ |pages= ४१८-४३५ |id= आय.एस.एस.एन. ००९१७७२९ |दुवा= http://www.depauw.edu/sfs/abstracts/a88.htm#Napier |accessdate= ४ मे, इ.स. २००७ |archive-date= 2007-06-11 |archive-url= https://web.archive.org/web/20070611205327/http://www.depauw.edu/sfs/abstracts/a88.htm#Napier |url-status= dead }}</ref> जपानच्या उपनगरात राहणारी तारुण्यावस्थेत प्रवेश करणारी लेन इवाकुरा या धारावाहिकेच्या केंद्रस्थानी आहे. ही मुलगी वायरड नावाच्या इंटरनेटसारख्या एका जागतिक संगणक [[नेटवर्क]]ला भेट देते. लेन ही एक मध्यमवर्गीय कुटुंबातली मुलगी आहे. तिच्या बहिणीचे नाव मिका. त्यांची भावनाशून्य आई व त्यांचे संगणकाने पछाडलेले वडील असे हे कुटुंब आहे. जेव्हा लेनला समजते की तिच्या शाळेतल्या मुलींना चीसा योमोदाकडून एक ई-मेल आला आहे, तेव्हा लेनच्या एकाकी आयुष्याच्या तलावावर पहिला तरंग उठतो. ही चीसा योमेदा लेनची शाळासोबती होती आणि तिने आत्महत्या केलेली होती. लेनला हा संदेश आपल्या घरीच मिळतो. चीसा मेलेली नसून फक्त "मांसापासून मुक्त झाली आहे" व तिला वायरडमध्ये देव सापडला आहे असा तो संदेश असतो. त्यानंतर नेटवर्क व आपल्या विचारांमध्ये आणखीनच खोल जाणाऱ्या एका मार्गावर लेन धावत सुटते, असे एकंदरीत कथानक आहे. उत्तर अमेरिकेत या धारावाहिकेचे [[डीव्हीडी]], [[व्हीएच्‌एस]] व [[लेझरडिस्क]]साठी प्रदर्शनाचे हक्क [[जेनिऑन]]कडून दिले गेले होते. परंतु, जेनिऑनने २००७ सालच्या डिसेंबरमध्ये आपले यूएस्‌ए वर्ग बंद केले व त्यामुळे ही धारावाहिक अनुपलब्ध झाली.<ref>{{स्रोत संकेतस्थळ |दुवा=http://www.animenewsnetwork.com/news/2007-09-26/geneon-usa-to-cancel-dvd-sales-distribution-by-friday|title=गिनिऑन यूएस्‌ए टू कॅन्सल डीव्हीडी सेल्स, डिस्ट्रिब्यूशन बाय फ्रायडे | प्रकाशक=अ‍ॅनिमे न्यूज नेटवर्क|दिनांक=२६ सप्टेंबर, इ.स. २००७ | अ‍ॅक्सेसदिनांक = ३० जानेवारी, इ.स. २०१०}}</ref> परंतु, [[अ‍ॅनिमे एक्सपो]] २०१० मध्ये उत्तर अमेरिकी डिस्ट्रिब्यूटर [[फनिमेशन एंटरटेन्मेन्ट]]ने जाहीर केले की त्यांना मालिकेचे हक्क मिळाले आहेत आणि ती २०११ मध्ये पुन्हा उपलब्ध केली जाईल.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.animenewsnetwork.com/news/2010-07-02/funi-adds-live-action-moyashimon|title=फनी अ‍ॅड्स लाइव्ह अ‍ॅक्शन मोयाशिमॉन लाइव्ह मोर | प्रकाशक= अ‍ॅनिमे न्यूज नेटवर्क | दिनांक = २ जुलै, इ.स. २०१० | अ‍ॅक्सेसदिनांक = ३ जुलै, इ.स. २०१०}}</ref> [[सिंगापूर]]मध्ये ही मालिका [[ओडेक्स]]द्वारा उपलब्ध झाली. मात्र, फक्त विषय व नायिका समान असणारा व्हिडियो गेम फक्त जपानमध्येच मिळतो. धारावाहिकेत [[तत्त्वज्ञान]], [[संगणकाचा इतिहास]], [[सायबरपंक]] वाङमय व [[षड्यंत्राचे सिद्धान्त]] यांसारख्या गोष्टींचा समावेश आहे. हा धारावाहिका अनेक शैक्षणिक विषय हाताळते. इंग्रजी भाषेतील अ‍ॅनिमे समीक्षकांना ही "विचित्र" व पारलौकिक वाटून त्यांनी तिला एकजात होकारार्थी प्रतिक्रिया दिल्या. निर्माता उएदाला वाटले होते की जपानी व अमेरिकी प्रेक्षक एकमेकांच्या विरोधी प्रतिक्रिया देतील; पण या बाबतीत तो निराश झाला. कारण, सर्वच समीक्षा एकसारख्या निघाल्या. ==गोष्ट== ''सीरियल एक्सपेरिमेन्ट्‌स लेन''मध्ये "वायरड" हे [[तारा]] व दूरध्वनी सेवांनी निर्माण करून इंटरनेट व त्यानंतरच्या नेटवर्कद्वारे पसरवल्या गेलेल्या मानवी संचाराची गोळाबेरीज आहे अशी कल्पना केली आहे. हे वायरड एका अशा तंत्राशी जुळवू शकते की तेथे प्रत्यक्ष जोडणी नसूनही मनु्ष्याच्या नकळत त्याच्यात व यंत्रांमध्ये विनिमय कार्यान्वयित होतो.([[शूमन अनुनाद]]. जी तत्त्वतः दूर अंतरापर्यंत खुला संचार होऊ देते, अशी पृथ्वीच्या चुंबकीय क्षेत्राची एक संपत्ती आहे. असे तंत्र जर एक विशिष्ट जोडणीने साधता आले तर ते नेटवर्क सर्वबोधी व ज्ञानाची सार्वजनिक वास्तविकता म्हणून अस्तित्त्वात येईल. तसे झाले तर, खरे काय व शक्य काय ह्यातली बारीक सीमारेषा अंधुक होण्यास सुरुवात होईल. मालिकेच्या timeframe{{मराठी शब्द सुचवा}} मधील पुढच्या पिढीचे इंटरनेट प्रोटोकॉल, प्रोटोकॉल ७, ह्याचे प्रकल्प दिग्दर्शक म्हणजे एइरी मासामी, जो ताचीबाना प्रयोगशाळा नावाच्या प्रसिद्ध संगणक कंपनीसाठी काम करत असतो. वरील वर्णन केलेल्या बिनतारी तंत्राच्या द्वारे, मासामीने स्वतःच्या निर्मितीचे कोड घालून स्वतःला वायर्ड वर नियंत्रण दिले आहे. त्याने मग स्वतःची चेतना{{मराठी शब्द सुचवा}} वायर्डमध्ये "अपलोड" करून असतीत्वात थोड्याच दिवसांनंतर मरण पावतो. हे सर्व मालिकेच्या मध्यमार्ग प्रदर्शित केले जाते, पण या ठिकाणी ''सीरियल एक्सपेरिमेन्ट्‌स लेन''ची गोष्ट सुरू होते. त्यानंतर मासामी लेनला समझावतो की ती एक artifact{{मराठी शब्द सुचवा}} आहे, ज्याच्या मदतीने आभासी व भौतिक जगांच्या मधली भिंत कोसळणार आहे. ही योजना संपादित करण्यासाठी, लेनला वायर्डमध्ये आणून त्याच्यासारखेच "मांसापासून मुक्ती मिळवणे" गरजेचे असते. [[बिनशर्त प्रेम]]चे वचन देऊन, मोहकतेने व नशीबाने तो लेनच्या वाटेत पडून तिला पटवण्याचा प्रयत्न करतो. सर्व अपयश ठरल्यानंतर, तो धमकी व बलाचा वापर करू लागतो. याच वेळी, "पौर्वात्य कलनेचे सरदार" व ताचीबाना प्रयोगशाळा यांमधील लपंडावाचा एक गुंतागुंतीचा खेळ चालू असतो. "पौर्वात्य कलनेचे सरदार" हे हॅकर असतात, जे मासामीच्या मते "विश्वास ठेवणारे व्यक्ती जे त्याला वायर्ड मध्ये देव म्हणून समर्थीत करतात". ताचीबाना प्रयोगशाळा त्यांच्याशी लढून प्रोटोकॉल ७ला नियंत्रणात आणण्याचा प्रयत्न करीत असतात. शेवटी, अत्यंत [[आत्मनिरीक्षण]] केल्यानंतर लेनला हे कळते की तिच्याकढे सर्वांच्या मनांवर व वास्तविकतेवरही तिची संपूर्ण सत्ता आहे. स्वतःच्या विविध आवृत्तींशी संवादामधून हे दर्शावले जाते की तिला भौतिक जगापासून दुर्लक्ष झाल्यासारखे वाटते, व वायर्डमध्ये तिच्याकढे एका देवीची संभावना व जबाबदारी असण्यामुळे तिथे राहण्याशी सुद्धा घाबरते. शेवटच्या रंगदृश्यांमध्ये ती सर्वांच्या स्मृतिंपासून स्वतःशी जोडलेले सगळे काही नष्ट करते. शेवटी ती अपरिवर्तित अशी दिसते व तिची जुनी मैत्रीण ॲलिसला भेटते, जिचे अता लग्न झाले आहे. लेन स्वतःला वचन देते की ती ॲलिसची काळजी घेईल. ==पात्र== ;{{Nihongo|लेन इवाकुरा|岩倉 玲音|इवाकुरा रेइन}} :आवाज: [[काओरी शिमिजू]] :लेन, जी मुख्य पात्र आहे, एक १४ वर्शांची मुलगी असते जी मालिकेत स्वतःचा खरा स्वरूप प्रकट करते. सुरुवातीला, कमी मित्र व छंद ठेवणारी एक लाजाळू विद्यार्थी म्हणून चित्रित केली आहे. नंतर भौतिक व वायर्ड जगांमध्ये तीच्यात अनेक, जास्त धाडसी व्यक्तिमत्त्वांचा विकास होऊ लागतो. ;{{Nihongo|मासामी एइरी|英利 政美|एइरी मासामी}} :आवाज: [[शो हायामी]] :प्रोटोकॉल ७चा मुख्य संकल्पक. ताचीबाना प्रयोगशाळेसाठी काम करत असताना, त्याने त्यात विधिनिषिद्धपणे अशे कोड घातले ज्याने त्याला संपूर्ण प्रोटोकॉलवर त्याचेच हवेतसे नियंत्रण राहील, व स्वतःची चेतना त्या प्रोटोकॉलमध्ये अंतःस्थापीत केली. त्यामुळे त्याला ताचीबाना प्रयोगशाळेमधून बाहेर टाकले गेले व तो एका रेल्वेमार्गावर मेलेला सापडला. त्याचा असा विश्वास असतो की मानवांसाठी पुढे विकसित होण्यासाठी भौतिक मर्यादांपासून मुक्त होऊन, अंकीय अस्तित्त्व म्हणून जगणे आवश्यक आहे. ;{{Nihongo|यासुओ इवाकुरा|岩倉 康男|इवाकुरा यासुओ}} :आवाज: [[ऱ्यूसुके ओउबायाशी]] :संगणक व इलेक्ट्रॉनी संचाराबद्दल अतिउत्साहीत असून तो ताचीबाना प्रयोगशाळेत एइरी मासामीबरोबर काम करताना दर्शावला आहे. लेनचा पिता असुन तो तिला वायर्ड प्रस्तूत करतो, व ती आपल्या परिस्थितीबाबतीत सावध होण्यापर्यंत तिच्या विकासावर लक्ष ठेवतो. तिला सोडताना तो तिला सांगतो की कुटुंबात भूमिका करण्यात आनंद वाटला नाही, पण तिच्यावर त्योचे प्रेम होते. लेनला वायर्डकढे आकर्षित करण्यात तो उत्सुक्तीत वाटतो, पण तिला ही चेतावनी देतो की तिने त्यात स्वतःला अतीगुंतणे योग्य नाही. ;{{nihongo|मिहो इवाकुरा|岩倉 ミホ}} :आवाज: [[रेइ इगाराशी]] :लेनची आई, जी एक गृहिणी असते. ती सतत मिकाचे लाड करते, पण लेनशी उदासीनपणे वागते. नवऱ्यासारखेच, ती लेनला सोडून जाते, व ती खरोखरी कुटुंबाची भाग न्हवतीच. ;{{Nihongo|ॲलीस मिजूकी|瑞城 ありす|मिजूकी आरीसु}} :आवाज: [[योको आसादा]] :लेनची वर्गसोबती व पूर्ण मालिकेत तिची एकमेव मैत्रीण. ॲलीस सरळ व प्रामाणिक व्यक्तिमत्त्वाची एक निष्ठावंत confidante{{मराठी शब्द सुचवा}} असते. लेनला लोकांमध्ये मिसळण्याकरीता तिला एका नाईटक्लबमध्ये न्हेते, जिथून ती नेहमी लेनचे संरक्षण करण्याचे व काळजी घेण्याचे प्रयत्न करते. आपल्या विद्यालयातील त्रिकूटमध्ये ॲलीस ही सर्वात लाजाळू सदस्य म्हणून चित्रित केली जाते, पण तिच्या पात्राच्या विकासात आपल्या मित्रांसाठी एक निर्भय समर्पण दिसून येते. ॲलीस व तिच्या दोन मैत्रीणी जुरी आणि रेइका ह्याना चिआकी कोनाकाने आपल्या आधल्या कृत्य ''"साय्बरलँडमध्ये ॲलीस"'' यातून घेतले.<ref name="एचके"/> ;{{Nihongo|मिका इवाकुरा|岩倉 美香|इवाकुरा मिका}} :आवाज: [[आयाको कावासुमी]] :लेनची मोठी बहीण, एक १६ वर्शांची भावहीन विद्यार्थी जी आपल्या लहान बहीणीच्या सवयी व प्रवृत्तिवर सहज टीका करत असते. ती आपल्या प्रियकरला [[लव हॉटेल]]मध्ये भेटते, पथ्यावर असते व तोक्यो मध्ये [[शिबुया]]ला खरेदी करते. मालिकेत एका जागी जबरदस्त संवेदनभ्रमांमुळे तिची चेतनेला गंभीरपणे हानि पोचते. जंव्हा लेन मोकळ्यापणाने वायर्ड मध्ये बुडी मारू लागते, तेंव्हा लेनच्या जवळची असल्यामुळे ती सुद्धा वायर्डमध्ये न्हेली जाते, आणि ती भौतिक जग व वायर्ड या दोघानच्या मध्ये अडकून जाते.<ref name="ओताकॉन">{{स्रोत संकेतस्थळ |दुवा=http://www.cjas.org/~leng/o2klain.htm |title=यासुयुकी उएदा व योशीतोशी आबे बरोबर ओटाकॉन मंडळ चर्चा |अ‍ॅक्सेसदिनांक=सप्टेंबर १६, २००६ |दिनांक=ऑगस्ट ५, २००० |archive-date=2006-10-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061026065237/http://www.cjas.org/~leng/o2klain.htm |url-status=dead }}</ref> ;{{Nihongo|'''तारोउ'''|タロウ|तारोउ}} :आवाज: [[केइतो ताकिमोतो]] :लेनच्या वयाचा एक तरुण मुलगा, जो कधी-कधी सरदारांसाठी काम करून "एकमेव सत्य" आणण्याचा प्रयत्न करतो. त्याला अजून पर्यंत सदस्य बनवलेले नाही, व त्याला सरदारांच्या खऱ्या हेतुंची खात्री नाही. तारोउला आभासी वास्तवतेचे संगणक खेळ आवडतात व पूर्ण दिवस आपले मित्र म्यु-म्यु आणि मासायुकी बरोबर सायबेरिया नाइटक्लबमध्ये घालवतो. तो खास सानुकूल हॅन्डीनॅवी व दृश्य-गॉगलसार्ख्या तंत्रांचे वापर करतो. तारोउ इंटरनेटवर आपल्या अनामिकतेवर गर्व ठेवतो,<ref>'''तारोउ:''' "मजा ही काय आणि ती माझ्यासाठी मजा का, हे कुणालाही माहित नाही" ''सीरियल एक्सपेरिमेन्ट्‌स लेन'', लेयर ०८, "अफवा".</ref>, आणि तो माहितीच्या बदली लेनच्या वायर्ड आवृत्तीशी डेटची मागणी करतो. ;'''"कार्यालय कर्मचारी"''' :आवाज: [[शिगेरु चिबा]] :स्वतःची कार्यसूची ठेवणारा ताचीबाना प्रयोगशाळेचा एक उच्च कार्यकारी, जो आपले काम मेन इन ब्लॅक द्वारे करतो. वायर्डमधून एका खऱ्या देवाच आगमनाची वाट पाहतो, व सरदारांच्या प्रचंड हत्येपाठी त्याचा हात असतो. लेनबद्दल अनेक गुप्त तथ्य त्याला माहित असतात, पण उत्तर देण्याजागी प्रश्ण विचारण्याची त्याची प्रवृत्ति असते. ;'''[[मेन इन ब्लॅक]]''' : {{nihongo|कार्ल हाउसहोफर|カール・ハウスホーファー|हाउसुहो-फा- का-रु}}, आवाज: [[ताकुमी यामाजाकी]] : {{nihongo|लिन सुइ-षी|林　随錫|तिआन सुइ लिन}}, आवाज: [[जोउजी नाकाता]] :दोघेही सर्व सरदारांना शोधून मारून टाकण्यास वरील "कार्यालय कर्मचारी"साठी काम करतात. त्यांना खरी योजना सांगितली जात नाही, पण एइरी मासामी गुंतवलेला आहे एवढे त्यांना माहित असते. त्यांना "वायर्ड देवाची गरज नाही आहे" असे ते व्यक्त करतात.<ref>'''कार्ल:''' "आम्हाला देवाची गरज नाही." '''लिन:''' "वायर्ड मध्ये सुद्धा आणि वास्तवात मध्येही सुद्धा." ''सीरियल एक्सपेरिमेन्ट्‌स लेन'', लेयर १०, "प्रेम".</ref> == संदर्भ व टिपा == {{संदर्भयादी|2}} श् [[वर्ग:दूरचित्रवाहिनी मालिका]] iel2eqtd5rudqxsmks2sbw67tqhtkr1 0 118334 2691758 2691349 2026-06-30T04:13:28Z ~2026-32459-97 183722 /* */ 2691758 wikitext text/x-wiki [[चित्र:शिलालेख होट्टल.jpg|350px|right|thumb|होट्टल येथील शिलालेख]] महाराष्ट्रातील [[नांदेड जिल्हा|नांदेड जिल्ह्याच्या]] [[देगलूर तालुका|देगलूर तालुक्यामधील]] [[होट्टल]] (ऐतिहासिक नाव: पोट्टलनगरी) येथे ११ व्या शतकातील [[चालुक्य]]कालीन दोन कानडी व एक नागरी भाषेतील [[शिलालेख]] उपलब्ध झालेले आहेत.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा = http://independent.academia.edu/santoshdahiwal/Papers/709510/Chalukyan_temple_art_influences_at_Hottal_in_Maharashtra | title = चालुक्यन टेंपल आर्ट इन्फ्लुएंसेस ॲट होट्टल इन महाराष्ट्रा | भाषा = मराठी | लेखक = संतोष दहिवळ }} </ref> ==पहिला शिलालेख (कानडी)== “ (स्व)स्ती श्रीमत रेब्बे(यना)य(कं) अवरा........(मम)डळीकन इरेया.......नम अवरा प्रधानरम (श्री)(म)क चालुक्य विक्रमा (व)र्शदा २६ नेया विशा (साम)वत्सरदा कार्तिका सु ८ ब्रिहावारदा उत्तरायणा संक्रातीनिमित्तदल आग्रहा राव इरियेगा साळेया त्राईपुरुषदेवरीगम आलिया.......बाळिया .....सर्वनामस्या......कालगरच्ची धारा.....कामयादी....स्वदत्तम परदरा....वा यो हा संधराम शा... हसरानी “</br> हा शिलालेख कानडी भाषेत दगडाच्या दोन बाजूंवर लिहिलेला असून दुसरी बाजू अतिशय भग्न झालेली आहे. * यामध्ये उल्लेख केलेले वर्ष म्हणजे चालुक्य विक्रम वर्ष २६ विशु कार्तिकी ८ गुरुवार, उत्तरायण संक्रांती. ** इ.स. प्रमाणे त्यादिवशी तारीख होती ३१ ऑक्टोबर ११०१. संक्रमणानिमित्त रेब्बेयनायक आणि त्याचे काही अधिकारी यांनी त्रैपुरुषदेवालयाला दान दिल्याचा उल्लेख या शिलालेखात येतो. == दुसरा शिलालेख ([[कानडी]]) == “ स्वस्ती श्रीमक चालुक्य विक्रमा वर्शदा ४५ नेया सर्वारी संवत्सरदा अस्वाईजाद अमावस्ये सूर्य ग्र हनादाम्दु कालेयनायकन अनातीयीम बिरारासम श्री स्वयंभू रेब्बेश्वरदेवा रग्गा अल्वा पोट्टाला मा(दा)नुरा अम्का(दे)रेया धारापुरव्वकम मदि बितारु मंगला महा(श्री) ”</br> कानडी भाषेतील या शिलालेखातील वर्ष चालुक्य विक्रमवर्ष ४५ सर्वरी अश्वयुज [[अमावास्या|अमावस्या]] [[सूर्यग्रहण]] असे आहे. * इ.स. प्रमाणे त्यादिवशी वार होता, रविवार. (दिनांक २४ ऑक्टोबर ११२०). * कालेयनायकाच्या आज्ञेवरून बिरारसाने पोट्टाला आणि मदनुरु म्हणजेच हल्लीचे होट्टल आणि [[मदनुर]] ही गावे स्वयंभू रेब्बेश्वराला दान दिल्याचा उल्लेख येतो. == ३रा शिलालेख ([[देवनागरी]]) == “ ……तेन संस्थापित: स्थाणु: कल्याणे गुणिनां गृहे पुरे चालुक्यचंद्रस्य सोमेश्वरमहिपते: ।।३३।। निष्कं द्रम्मंच भूमिशो ग्रामे ग्रामे पुरे पुरे ददौ तस्मैस देवाय चंद्रराशिगुरो: पुरः ।।३४।। ......”</br> हा तिसरा शिलालेख नागरी भाषेत पद्यात्मक कोरलेला असून त्यात एकूण ४३ कडवे येतात. पैकी ३३, ३४, ४१ व ४२ क्रमांकाचे कडवे प्रत्येकी दोन ओळींचे व उरलेली ३९ कडवी प्रत्येकी चार ओळींचे म्हणजे एकूण १६४ ओळीत शिलास्तंभाच्या दोन बाजूंवर हा लेख लिहिलेला आहे. या शिलालेखात लेखनकालाचा उल्लेख येत नसला तरी हा लेख चालुक्य नृपती सोमेश्वर दुसरा याच्या काळातील म्हणजेच इ.स. १०६८ ते १०७६ काळातील असावा असे निःसंदिग्ध म्हणता येते. सुरुवातीला शिवाच्या स्तुतीनंतर [[गोदावरी नदी|गोदावरी]]ची उपनदी असलेल्या मांजरा नदीच्या तीरावरील अगस्ती आश्रमाचे वर्णन सदर शिलालेखात येते. * त्यानंतर चालुक्यांचे मांडलिक घराणे वन्ही कुळाची माहिती दिलेली आहे. या कुळातील ढोरराजाने चालुक्य राजा तैल दुसरा व परमार मुंजा यांच्यात झालेल्या लढाईत महत्त्वाची कामगिरी केलेली होती. त्याचा मुलगा उत्तम. उत्तमचा मुलगा कालिचोर आणि कालिचोरचा मुलगा अर्ग याची स्तुती पुढील काही कडव्यात येते. अर्ग यास रैभेय असेही म्हटलेले आहे. त्याचा मित्र सिद्धुगी याने चालुक्यांची राजधानी कल्याणी येथे सिद्धेश्वराचे मंदिर बांधले व या मंदिरासाठी अर्ग याने त्याच्या अधिकारातील हजार गावातून प्रत्येकी एक द्रम्म (सुवर्ण नाणे) व एक निष्क (चांदिचे नाणे) गोळा केले असा उल्लेख या शिलालेखात आहे. याच शिलालेखातील एका कडव्यात शिलालेख करवून घेणाऱ्याने “ [[कवी]] हा राजाचा खरा मित्र असतो, कारण तोच राजाला त्याच्या काव्यातून अजरामर बनवितो.” असे म्हटलेले आहे. शेवटच्या ओळीत लक्ष्मणाने हा लेख लिहिल्याचा संदर्भ येतो. {{बदल}} ==संदर्भ आणि नोंदी== {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:शिलालेख]] c11cane476he31k69xiswhoz6ufxtf8 0 125428 2691710 2691657 2026-06-29T15:11:54Z संतोष गोरे 135680 /* */ 2691710 wikitext text/x-wiki '''मराठी ख्रिस्ती साहित्य संमेलन''' ही मराठी साहित्यातील एक ख्रिस्ती लेखकांद्वारे चालवलेली साहित्यिक चळवळ आहे. मराठी ख्रिस्ती साहित्य परिषदेचे २६, वे साहित्य संमेलन दिनांक ६, ७ व ८ नोव्हेंबर २०२२ दरम्यान बीड येथे संपन्न झाले. साहित्यिक पौलस वाघमारे हे संंमेलनाचे अध्यक्ष होते तर बीड येथील आल्फा ओमेगा ख्रिश्चन महासंघाचे आशिष शिंदे स्वागताध्यक्ष होते. तीन दिवसीय संमेलनात परिसंवाद, चर्चिसत्रे, कथाकथन, कविसंमेलन, खुले अधिवेशन आदी उपक्रम उत्साहाने पार पडले. २३वे अधिवेशन १०-११-१२ मे २०१२, या दिवसांत [[अहमदनगर]] येथे भरले होते. संमेलनाध्यक्ष अशोक आंग्रे होते. हे साहित्य संमेलन, इसवी सन १८४२ च्या जून महिन्यापासून अहमदनगर येथून प्रसिद्ध होणाऱ्या, आणि आजतागायत गेली १७० वर्षे अव्याहतपणे चालू असणाऱ्या ज्ञानोदय नियतकालिकातर्फे आयोजित केले जाते. पहिल्या २३ संमेलनांपैकी आतापावेतो १६ प्रॉटेस्टंटपंथीय ख्रिस्ती लेखकांनी तर केवळ सात कॅथोलिकपंथीय लेखकांनी या साहित्य संमेलनांची अध्यक्षपदे भूषविली आहेत. काही वर्षांपूर्वी ही अध्यक्षपदे दोन्ही पंथातील लेखकांनी आलटून पालटून वाटून घ्यावीत असा अलिखित समझोता झाला होता. आतापर्यंत महाराष्ट्रातील नाशिक, निपाणी, अहमदनगर, पुणे, बारामती, सोलापूर, मुंबई, मालवण, जालना, नागपूर या विविध ठिकाणी ख्रिस्ती मराठी साहित्य संमेलने भरली. त्यांतील बहुतांशी द्विदिवसीय होती. अध्यक्षस्थानी फादर फ्रान्सिस दिब्रिटो, निरंजन उजगरे, डॉ. सिसिलिया कार्व्हालो, डॉ. [[अनुपमा निरंजन उजगरे|अनुपमा उजगरे]], डॉ. सुभाष पाटील वगैरे साहित्यिक होते. === संपूर्ण ख्रिस्ती साहित्य संमेलने आणि त्यांचे अध्यक्ष व स्वागताध्यक्षांची यादी:<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=शतकातील मराठी ख्रिस्ती साहित्य संमेलने|last=पारखे|first=कामिल|publisher=व्हाईट लाईट पब्लिकेशन्स|year=२०२५|isbn=9789347581748|location=पुणे}}</ref> === * १ले: १८-१९एप्रिल १९२७, अहमदनगर, रेव्हरंड डॉ. निकल मेकॅनिकल * २रे: १८-१९ एप्रिल १९३०, मुंबई, मनोहर कृष्ण उजगरे (स्वागताध्यक्षा लक्ष्मीबाई टिळक) * ३रे: २८-२९ डिसेंबर १९३२, निपाणी, देवदत्त नारायण टिळक * ४थे: २८-२९ डिसेंबर १९३३, नागपूर, लक्ष्मीबाई नारायण टिळक (स्वागताध्यक्ष ॲडव्होकेट प्रसाद साळवे) * ५वे: १५-१७ ऑक्टोबर १९५४, केडगाव, पु.ल.पाटोळे * ६वे: १८-१९ नोव्हेंबर १९५५, पुणे, रेव्ह. सुमंत धोंडो रामटेके * ७वे: २७-२९ डिसेंबर १९५६, पुणतांबे, वसंत भाऊराव समुद्रे * ८वे: ६-७ नोव्हेंबर १९७२, पुणे, आचार्य [[सत्यवान नामदेव सूर्यवंशी]] (स्वागताध्यक्ष आचार्य दीनानाथ एस.पाठक) * ९वे: २९-३० डिसेंबर १९७३, मुंबई, फादर डॉमनिक ऑब्रिओ (स्वागताध्यक्ष हरिश्चंद्र भास्कर उजगरे) *१०वे: ३-४-नोव्हेंबर १९७५, बारामती, भास्करराव जाधव (स्वागताध्यक्ष डॉ. कमलाकर कोल्हटकर) *११वे: २७-२८डिसेंबर १९७७, सोलापूर, रॉक कार्व्हालो (स्वागताध्यक्षा मरियम रॉजर्स) *१२वे: २३-२४ मे १९८१, अहमदनगर, श्रीमती रामकुंवर नामदेव सूर्यवंशी (स्वागताध्यक्ष डॉ.एस.के. हळबे) *१३वे: २९-३० डिसेंबर १९८४, मुंबई, फादर डॉ. एलायस रॉड्रिग्ज (स्वागताध्यक्षा विजया शामराव पुणेकर) *१४वे: २८-२९ एप्रिल १९९०, मुंबई, विजया शामराव पुणेकर (स्वागताध्यक्ष रवि देवीप्रसाद शर्मा) *१५वे: १०-१२ जानेवारी १९९२, पुणे, फादर [[फ्रान्सिस दिब्रिटो]] (स्वागताध्यक्ष फादर नेल्सन मच्याडो) *१६वे: १७-१८ डिसेंबर १९९४, मालवण, निरंजन हरिश्चंद्र उजगरे (स्वागताध्यक्ष फादर डिसिल्व्हा) *१७वे: १८-१९ एप्रिल १९९८, नागपूर, प्रा. सुधीर देवीप्रसाद शर्मा (स्वागताध्यक्ष बिशप रा. रेव्ह. विनोद पीटर) *१८वे: ५-६ फेब्रुवारी २०००, नाशिक, प्रा. डॉ. सिसिलिया कार्व्हालो (स्वागताध्यक्ष फादर ज्यो पिठेकर) *१९वे: १५-१७ नोव्हेंबर २००१, अहमदनगर, प्राचार्य देवदत्त हुसळे (स्वागताध्यक्ष कमलाकर देठे) *२०वे: २७-२९ मे २००५, मुंबई, डॉ. [[अनुपमा उजगरे|अनुपमा निरंजन उजगरे]] (स्वागताध्यक्ष विलास तोरणे) *२१वे: १८-२० मे २००७, जालना, डॉ. सुभाष कृष्णराव पाटील (स्वागताध्यक्ष विवेक निर्मल) *२२वे: ८-९-१० मे २००९, वसई, अध्यक्ष फादर मायकेल (स्वागताध्यक्ष *२३वे: १०-१२ मे २०१२, अहमदनगर, अशोक आंग्रे (स्वागताध्यक्ष रेव्ह. प्रदीप कांबळे) * २४वे: २०१६, कोल्हापूर, जयंतकुमार त्रिभुवन * २५वे: २०-२२ नोव्हेंबर २०१४, सोलापूर, डॉ. नाझरथ मिस्किटा (स्वागताध्यक्ष मोहन आंग्रे) * २६वे: ६-८ नोव्हेंबर २०२२, बीड, पौलस वाघमारे (स्वागताध्यक्ष आशीष शिंदे) * २७वे: ९-११ जानेवारी २०२६, नाशिक, सायमन मार्टिन (स्वागताध्यक्ष) [[वर्ग:मराठी साहित्य संमेलने]] 6qnxsov3erxyylem1cyqh876pv450wu 2691713 2691710 2026-06-29T16:15:08Z Revyang 184288 माहिती टाकली 2691713 wikitext text/x-wiki '''मराठी ख्रिस्ती साहित्य संमेलन''' ही मराठी साहित्यातील एक ख्रिस्ती लेखकांद्वारे चालवलेली साहित्यिक चळवळ आहे. मराठी ख्रिस्ती साहित्य परिषदेचे २६, वे साहित्य संमेलन दिनांक ६, ७ व ८ नोव्हेंबर २०२२ दरम्यान बीड येथे संपन्न झाले. साहित्यिक पौलस वाघमारे हे संंमेलनाचे अध्यक्ष होते तर बीड येथील आल्फा ओमेगा ख्रिश्चन महासंघाचे आशिष शिंदे स्वागताध्यक्ष होते. तीन दिवसीय संमेलनात परिसंवाद, चर्चिसत्रे, कथाकथन, कविसंमेलन, खुले अधिवेशन आदी उपक्रम उत्साहाने पार पडले. २३वे अधिवेशन १०-११-१२ मे २०१२, या दिवसांत [[अहमदनगर]] येथे भरले होते. संमेलनाध्यक्ष अशोक आंग्रे होते. हे साहित्य संमेलन, इसवी सन १८४२ च्या जून महिन्यापासून अहमदनगर येथून प्रसिद्ध होणाऱ्या, आणि आजतागायत गेली १७० वर्षे अव्याहतपणे चालू असणाऱ्या ज्ञानोदय नियतकालिकातर्फे आयोजित केले जाते. पहिल्या २३ संमेलनांपैकी आतापावेतो १६ प्रॉटेस्टंटपंथीय ख्रिस्ती लेखकांनी तर केवळ सात कॅथोलिकपंथीय लेखकांनी या साहित्य संमेलनांची अध्यक्षपदे भूषविली आहेत. काही वर्षांपूर्वी ही अध्यक्षपदे दोन्ही पंथातील लेखकांनी आलटून पालटून वाटून घ्यावीत असा अलिखित समझोता झाला होता. आतापर्यंत महाराष्ट्रातील नाशिक, निपाणी, अहमदनगर, पुणे, बारामती, सोलापूर, मुंबई, मालवण, जालना, नागपूर या विविध ठिकाणी ख्रिस्ती मराठी साहित्य संमेलने भरली. त्यांतील बहुतांशी द्विदिवसीय होती. अध्यक्षस्थानी फादर फ्रान्सिस दिब्रिटो, निरंजन उजगरे, डॉ. सिसिलिया कार्व्हालो, डॉ. [[अनुपमा निरंजन उजगरे|अनुपमा उजगरे]], डॉ. सुभाष पाटील वगैरे साहित्यिक होते. === संपूर्ण ख्रिस्ती साहित्य संमेलने आणि त्यांचे अध्यक्ष व स्वागताध्यक्षांची यादी:<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=शतकातील मराठी ख्रिस्ती साहित्य संमेलने|last=पारखे|first=कामिल|publisher=व्हाईट लाईट पब्लिकेशन्स|year=२०२५|isbn=9789347581748|location=पुणे}}</ref> === * १ले: १८-१९एप्रिल १९२७, अहमदनगर, रेव्हरंड डॉ. निकल मेकॅनिकल (स्वागताध्यक्ष रेव्ह. दिनकर रा. आठवले) * २रे: १८-१९ एप्रिल १९३०, मुंबई, मनोहर कृष्ण उजगरे (स्वागताध्यक्षा लक्ष्मीबाई टिळक) * ३रे: २८-२९ डिसेंबर १९३२, निपाणी, देवदत्त नारायण टिळक * ४थे: २८-२९ डिसेंबर १९३३, नागपूर, लक्ष्मीबाई नारायण टिळक (स्वागताध्यक्ष ॲडव्होकेट प्रसाद साळवे) * ५वे: १५-१७ ऑक्टोबर १९५४, केडगाव, पु. ल. पाटोळे * ६वे: १८-१९ नोव्हेंबर १९५५, पुणे, रेव्ह. सुमंत धोंडो रामटेके * ७वे: २७-२९ डिसेंबर १९५६, पुणतांबे, वसंत भाऊराव समुद्रे * ८वे: ६-७ नोव्हेंबर १९७२, पुणे, आचार्य [[सत्यवान नामदेव सूर्यवंशी]] (स्वागताध्यक्ष आचार्य दीनानाथ एस.पाठक) * ९वे: २९-३० डिसेंबर १९७३, मुंबई, फादर डॉमनिक ऑब्रिओ (स्वागताध्यक्ष हरिश्चंद्र भास्कर उजगरे) *१०वे: ३-४-नोव्हेंबर १९७५, बारामती, भास्करराव जाधव (स्वागताध्यक्ष डॉ. कमलाकर कोल्हटकर) *११वे: २७-२८डिसेंबर १९७७, सोलापूर, रॉक कार्व्हालो (स्वागताध्यक्षा मरियम रॉजर्स) *१२वे: २३-२४ मे १९८१, अहमदनगर, श्रीमती रामकुंवर नामदेव सूर्यवंशी (स्वागताध्यक्ष डॉ.एस.के. हळबे) *१३वे: २९-३० डिसेंबर १९८४, मुंबई, फादर डॉ. एलायस रॉड्रिग्ज (स्वागताध्यक्षा विजया शामराव पुणेकर) *१४वे: २८-२९ एप्रिल १९९०, मुंबई, विजया शामराव पुणेकर (स्वागताध्यक्ष रवि देवीप्रसाद शर्मा) *१५वे: १०-१२ जानेवारी १९९२, पुणे, फादर [[फ्रान्सिस दिब्रिटो]] (स्वागताध्यक्ष फादर नेल्सन मच्याडो) *१६वे: १७-१८ डिसेंबर १९९४, मालवण, निरंजन हरिश्चंद्र उजगरे (स्वागताध्यक्ष फादर डिसिल्व्हा) *१७वे: १८-१९ एप्रिल १९९८, नागपूर, प्रा. सुधीर देवीप्रसाद शर्मा (स्वागताध्यक्ष बिशप रा. रेव्ह. विनोद पीटर) *१८वे: ५-६ फेब्रुवारी २०००, नाशिक, प्रा. डॉ. सिसिलिया कार्व्हालो (स्वागताध्यक्ष फादर ज्यो पिठेकर) *१९वे: १५-१७ नोव्हेंबर २००१, अहमदनगर, प्राचार्य देवदत्त हुसळे (स्वागताध्यक्ष कमलाकर देठे) *२०वे: २७-२९ मे २००५, मुंबई, डॉ. [[अनुपमा उजगरे|अनुपमा निरंजन उजगरे]] (स्वागताध्यक्ष विलास तोरणे) *२१वे: १८-२० मे २००७, जालना, डॉ. सुभाष कृष्णराव पाटील (स्वागताध्यक्ष विवेक निर्मल) *२२वे: ८-९-१० मे २००९, वसई, अध्यक्ष फादर मायकेल (स्वागताध्यक्ष प्रा. स्टिफन आय. परेरा) *२३वे: १०-१२ मे २०१२, अहमदनगर, अशोक आंग्रे (स्वागताध्यक्ष रेव्ह. प्रदीप कांबळे) * २४वे: २०१६, कोल्हापूर, जयंतकुमार त्रिभुवन * २५वे: २०-२२ नोव्हेंबर २०१४, सोलापूर, डॉ. नाझरथ मिस्किटा (स्वागताध्यक्ष मोहन आंग्रे) * २६वे: ६-८ नोव्हेंबर २०२२, बीड, पौलस वाघमारे (स्वागताध्यक्ष आशीष शिंदे) * २७वे: ९-११ जानेवारी २०२६, नाशिक, सायमन मार्टिन (स्वागताध्यक्ष) [[वर्ग:मराठी साहित्य संमेलने]] azdjtz6eng6b93tlfmhlhet23ruwjrr 2691715 2691713 2026-06-29T16:17:45Z Revyang 184288 दुवा जोडला 2691715 wikitext text/x-wiki '''मराठी ख्रिस्ती साहित्य संमेलन''' ही मराठी साहित्यातील एक ख्रिस्ती लेखकांद्वारे चालवलेली साहित्यिक चळवळ आहे. मराठी ख्रिस्ती साहित्य परिषदेचे २६, वे साहित्य संमेलन दिनांक ६, ७ व ८ नोव्हेंबर २०२२ दरम्यान बीड येथे संपन्न झाले. साहित्यिक पौलस वाघमारे हे संंमेलनाचे अध्यक्ष होते तर बीड येथील आल्फा ओमेगा ख्रिश्चन महासंघाचे आशिष शिंदे स्वागताध्यक्ष होते. तीन दिवसीय संमेलनात परिसंवाद, चर्चिसत्रे, कथाकथन, कविसंमेलन, खुले अधिवेशन आदी उपक्रम उत्साहाने पार पडले. २३वे अधिवेशन १०-११-१२ मे २०१२, या दिवसांत [[अहमदनगर]] येथे भरले होते. संमेलनाध्यक्ष अशोक आंग्रे होते. हे साहित्य संमेलन, इसवी सन १८४२ च्या जून महिन्यापासून अहमदनगर येथून प्रसिद्ध होणाऱ्या, आणि आजतागायत गेली १७० वर्षे अव्याहतपणे चालू असणाऱ्या ज्ञानोदय नियतकालिकातर्फे आयोजित केले जाते. पहिल्या २३ संमेलनांपैकी आतापावेतो १६ प्रॉटेस्टंटपंथीय ख्रिस्ती लेखकांनी तर केवळ सात कॅथोलिकपंथीय लेखकांनी या साहित्य संमेलनांची अध्यक्षपदे भूषविली आहेत. काही वर्षांपूर्वी ही अध्यक्षपदे दोन्ही पंथातील लेखकांनी आलटून पालटून वाटून घ्यावीत असा अलिखित समझोता झाला होता. आतापर्यंत महाराष्ट्रातील नाशिक, निपाणी, अहमदनगर, पुणे, बारामती, सोलापूर, मुंबई, मालवण, जालना, नागपूर या विविध ठिकाणी ख्रिस्ती मराठी साहित्य संमेलने भरली. त्यांतील बहुतांशी द्विदिवसीय होती. अध्यक्षस्थानी फादर फ्रान्सिस दिब्रिटो, निरंजन उजगरे, डॉ. सिसिलिया कार्व्हालो, डॉ. [[अनुपमा निरंजन उजगरे|अनुपमा उजगरे]], डॉ. सुभाष पाटील वगैरे साहित्यिक होते. === संपूर्ण ख्रिस्ती साहित्य संमेलने आणि त्यांचे अध्यक्ष व स्वागताध्यक्षांची यादी:<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=शतकातील मराठी ख्रिस्ती साहित्य संमेलने|last=पारखे|first=कामिल|publisher=व्हाईट लाईट पब्लिकेशन्स|year=२०२५|isbn=9789347581748|location=पुणे}}</ref> === * १ले: १८-१९एप्रिल १९२७, अहमदनगर, रेव्हरंड डॉ. निकल मेकॅनिकल (स्वागताध्यक्ष रेव्ह. दिनकर रा. आठवले) * २रे: १८-१९ एप्रिल १९३०, मुंबई, मनोहर कृष्ण उजगरे (स्वागताध्यक्षा लक्ष्मीबाई टिळक) * ३रे: २८-२९ डिसेंबर १९३२, निपाणी, देवदत्त नारायण टिळक * ४थे: २८-२९ डिसेंबर १९३३, नागपूर, लक्ष्मीबाई नारायण टिळक (स्वागताध्यक्ष ॲडव्होकेट प्रसाद साळवे) * ५वे: १५-१७ ऑक्टोबर १९५४, केडगाव, पु. ल. पाटोळे * ६वे: १८-१९ नोव्हेंबर १९५५, पुणे, रेव्ह. सुमंत धोंडो रामटेके * ७वे: २७-२९ डिसेंबर १९५६, पुणतांबे, वसंत भाऊराव समुद्रे * ८वे: ६-७ नोव्हेंबर १९७२, पुणे, आचार्य [[सत्यवान नामदेव सूर्यवंशी]] (स्वागताध्यक्ष आचार्य दीनानाथ एस.पाठक) * ९वे: २९-३० डिसेंबर १९७३, मुंबई, फादर डॉमनिक ऑब्रिओ (स्वागताध्यक्ष हरिश्चंद्र भास्कर उजगरे) *१०वे: ३-४-नोव्हेंबर १९७५, बारामती, भास्करराव जाधव (स्वागताध्यक्ष डॉ. कमलाकर कोल्हटकर) *११वे: २७-२८डिसेंबर १९७७, सोलापूर, रॉक कार्व्हालो (स्वागताध्यक्षा मरियम रॉजर्स) *१२वे: २३-२४ मे १९८१, अहमदनगर, श्रीमती रामकुंवर नामदेव सूर्यवंशी (स्वागताध्यक्ष डॉ. एस. के. हळबे) *१३वे: २९-३० डिसेंबर १९८४, मुंबई, फादर डॉ. एलायस रॉड्रिग्ज (स्वागताध्यक्षा विजया शामराव पुणेकर) *१४वे: २८-२९ एप्रिल १९९०, मुंबई, विजया शामराव पुणेकर (स्वागताध्यक्ष रवि देवीप्रसाद शर्मा) *१५वे: १०-१२ जानेवारी १९९२, पुणे, फादर [[फ्रान्सिस दिब्रिटो]] (स्वागताध्यक्ष फादर नेल्सन मच्याडो) *१६वे: १७-१८ डिसेंबर १९९४, मालवण, निरंजन हरिश्चंद्र उजगरे (स्वागताध्यक्ष फादर डिसिल्व्हा) *१७वे: १८-१९ एप्रिल १९९८, नागपूर, प्रा. सुधीर देवीप्रसाद शर्मा (स्वागताध्यक्ष बिशप रा. रेव्ह. विनोद पीटर) *१८वे: ५-६ फेब्रुवारी २०००, नाशिक, प्रा. डॉ. सिसिलिया कार्व्हालो (स्वागताध्यक्ष फादर ज्यो पिठेकर) *१९वे: १५-१७ नोव्हेंबर २००१, अहमदनगर, प्राचार्य देवदत्त हुसळे (स्वागताध्यक्ष कमलाकर देठे) *२०वे: २७-२९ मे २००५, मुंबई, डॉ. [[अनुपमा उजगरे|अनुपमा निरंजन उजगरे]] (स्वागताध्यक्ष विलास तोरणे) *२१वे: १८-२० मे २००७, जालना, डॉ. [[सुभाष पाटील (मराठी साहित्यिक)|सुभाष कृष्णराव पाटील]] (स्वागताध्यक्ष विवेक निर्मल) *२२वे: ८-९-१० मे २००९, वसई, अध्यक्ष फादर मायकेल (स्वागताध्यक्ष प्रा. स्टिफन आय. परेरा) *२३वे: १०-१२ मे २०१२, अहमदनगर, अशोक आंग्रे (स्वागताध्यक्ष रेव्ह. प्रदीप कांबळे) * २४वे: २०१६, कोल्हापूर, जयंतकुमार त्रिभुवन * २५वे: २०-२२ नोव्हेंबर २०१४, सोलापूर, डॉ. नाझरथ मिस्किटा (स्वागताध्यक्ष मोहन आंग्रे) * २६वे: ६-८ नोव्हेंबर २०२२, बीड, पौलस वाघमारे (स्वागताध्यक्ष आशीष शिंदे) * २७वे: ९-११ जानेवारी २०२६, नाशिक, सायमन मार्टिन (स्वागताध्यक्ष) [[वर्ग:मराठी साहित्य संमेलने]] c8yh6sdves12ds1c2s9y9uwqvvujix2 2691719 2691715 2026-06-29T16:26:45Z Revyang 184288 दुवा जोडला 2691719 wikitext text/x-wiki '''मराठी ख्रिस्ती साहित्य संमेलन''' ही मराठी साहित्यातील एक ख्रिस्ती लेखकांद्वारे चालवलेली साहित्यिक चळवळ आहे. मराठी ख्रिस्ती साहित्य परिषदेचे २६, वे साहित्य संमेलन दिनांक ६, ७ व ८ नोव्हेंबर २०२२ दरम्यान बीड येथे संपन्न झाले. साहित्यिक पौलस वाघमारे हे संंमेलनाचे अध्यक्ष होते तर बीड येथील आल्फा ओमेगा ख्रिश्चन महासंघाचे आशिष शिंदे स्वागताध्यक्ष होते. तीन दिवसीय संमेलनात परिसंवाद, चर्चिसत्रे, कथाकथन, कविसंमेलन, खुले अधिवेशन आदी उपक्रम उत्साहाने पार पडले. २३वे अधिवेशन १०-११-१२ मे २०१२, या दिवसांत [[अहमदनगर]] येथे भरले होते. संमेलनाध्यक्ष अशोक आंग्रे होते. हे साहित्य संमेलन, इसवी सन १८४२ च्या जून महिन्यापासून अहमदनगर येथून प्रसिद्ध होणाऱ्या, आणि आजतागायत गेली १७० वर्षे अव्याहतपणे चालू असणाऱ्या ज्ञानोदय नियतकालिकातर्फे आयोजित केले जाते. पहिल्या २३ संमेलनांपैकी आतापावेतो १६ प्रॉटेस्टंटपंथीय ख्रिस्ती लेखकांनी तर केवळ सात कॅथोलिकपंथीय लेखकांनी या साहित्य संमेलनांची अध्यक्षपदे भूषविली आहेत. काही वर्षांपूर्वी ही अध्यक्षपदे दोन्ही पंथातील लेखकांनी आलटून पालटून वाटून घ्यावीत असा अलिखित समझोता झाला होता. आतापर्यंत महाराष्ट्रातील नाशिक, निपाणी, अहमदनगर, पुणे, बारामती, सोलापूर, मुंबई, मालवण, जालना, नागपूर या विविध ठिकाणी ख्रिस्ती मराठी साहित्य संमेलने भरली. त्यांतील बहुतांशी द्विदिवसीय होती. अध्यक्षस्थानी फादर फ्रान्सिस दिब्रिटो, निरंजन उजगरे, डॉ. सिसिलिया कार्व्हालो, डॉ. [[अनुपमा निरंजन उजगरे|अनुपमा उजगरे]], डॉ. सुभाष पाटील वगैरे साहित्यिक होते. === संपूर्ण ख्रिस्ती साहित्य संमेलने आणि त्यांचे अध्यक्ष व स्वागताध्यक्षांची यादी:<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=शतकातील मराठी ख्रिस्ती साहित्य संमेलने|last=पारखे|first=कामिल|publisher=व्हाईट लाईट पब्लिकेशन्स|year=२०२५|isbn=9789347581748|location=पुणे}}</ref> === * १ले: १८-१९एप्रिल १९२७, अहमदनगर, रेव्हरंड [https://www.esakal.com/blog/nashik-1927-first-marathi-christian-literary-convention-rev-mcnicol-lakshmibai-tilak-christian-writers-vsb99#goog_rewarded डॉ. निकल मेकॅनिकल] (स्वागताध्यक्ष रेव्ह. दिनकर रा. आठवले) * २रे: १८-१९ एप्रिल १९३०, मुंबई, मनोहर कृष्ण उजगरे (स्वागताध्यक्षा लक्ष्मीबाई टिळक) * ३रे: २८-२९ डिसेंबर १९३२, निपाणी, देवदत्त नारायण टिळक * ४थे: २८-२९ डिसेंबर १९३३, नागपूर, लक्ष्मीबाई नारायण टिळक (स्वागताध्यक्ष ॲडव्होकेट प्रसाद साळवे) * ५वे: १५-१७ ऑक्टोबर १९५४, केडगाव, पु. ल. पाटोळे * ६वे: १८-१९ नोव्हेंबर १९५५, पुणे, रेव्ह. सुमंत धोंडो रामटेके * ७वे: २७-२९ डिसेंबर १९५६, पुणतांबे, वसंत भाऊराव समुद्रे * ८वे: ६-७ नोव्हेंबर १९७२, पुणे, आचार्य [[सत्यवान नामदेव सूर्यवंशी]] (स्वागताध्यक्ष आचार्य दीनानाथ एस.पाठक) * ९वे: २९-३० डिसेंबर १९७३, मुंबई, फादर डॉमनिक ऑब्रिओ (स्वागताध्यक्ष हरिश्चंद्र भास्कर उजगरे) *१०वे: ३-४-नोव्हेंबर १९७५, बारामती, भास्करराव जाधव (स्वागताध्यक्ष डॉ. कमलाकर कोल्हटकर) *११वे: २७-२८डिसेंबर १९७७, सोलापूर, रॉक कार्व्हालो (स्वागताध्यक्षा मरियम रॉजर्स) *१२वे: २३-२४ मे १९८१, अहमदनगर, श्रीमती रामकुंवर नामदेव सूर्यवंशी (स्वागताध्यक्ष डॉ. एस. के. हळबे) *१३वे: २९-३० डिसेंबर १९८४, मुंबई, फादर डॉ. एलायस रॉड्रिग्ज (स्वागताध्यक्षा विजया शामराव पुणेकर) *१४वे: २८-२९ एप्रिल १९९०, मुंबई, विजया शामराव पुणेकर (स्वागताध्यक्ष रवि देवीप्रसाद शर्मा) *१५वे: १०-१२ जानेवारी १९९२, पुणे, फादर [[फ्रान्सिस दिब्रिटो]] (स्वागताध्यक्ष फादर नेल्सन मच्याडो) *१६वे: १७-१८ डिसेंबर १९९४, मालवण, निरंजन हरिश्चंद्र उजगरे (स्वागताध्यक्ष फादर डिसिल्व्हा) *१७वे: १८-१९ एप्रिल १९९८, नागपूर, प्रा. सुधीर देवीप्रसाद शर्मा (स्वागताध्यक्ष बिशप रा. रेव्ह. विनोद पीटर) *१८वे: ५-६ फेब्रुवारी २०००, नाशिक, प्रा. डॉ. सिसिलिया कार्व्हालो (स्वागताध्यक्ष फादर ज्यो पिठेकर) *१९वे: १५-१७ नोव्हेंबर २००१, अहमदनगर, प्राचार्य देवदत्त हुसळे (स्वागताध्यक्ष कमलाकर देठे) *२०वे: २७-२९ मे २००५, मुंबई, डॉ. [[अनुपमा उजगरे|अनुपमा निरंजन उजगरे]] (स्वागताध्यक्ष विलास तोरणे) *२१वे: १८-२० मे २००७, जालना, डॉ. [[सुभाष पाटील (मराठी साहित्यिक)|सुभाष कृष्णराव पाटील]] (स्वागताध्यक्ष विवेक निर्मल) *२२वे: ८-९-१० मे २००९, वसई, अध्यक्ष फादर मायकेल (स्वागताध्यक्ष प्रा. स्टिफन आय. परेरा) *२३वे: १०-१२ मे २०१२, अहमदनगर, अशोक आंग्रे (स्वागताध्यक्ष रेव्ह. प्रदीप कांबळे) * २४वे: २०१६, कोल्हापूर, जयंतकुमार त्रिभुवन * २५वे: २०-२२ नोव्हेंबर २०१४, सोलापूर, डॉ. नाझरथ मिस्किटा (स्वागताध्यक्ष मोहन आंग्रे) * २६वे: ६-८ नोव्हेंबर २०२२, बीड, पौलस वाघमारे (स्वागताध्यक्ष आशीष शिंदे) * २७वे: ९-११ जानेवारी २०२६, नाशिक, सायमन मार्टिन (स्वागताध्यक्ष) [[वर्ग:मराठी साहित्य संमेलने]] eu807qkhzuntwjwolzk0lafvv0tpdp4 2691720 2691719 2026-06-29T16:46:10Z Revyang 184288 माहिती टाकली 2691720 wikitext text/x-wiki '''मराठी ख्रिस्ती साहित्य संमेलन''' ही मराठी साहित्यातील एक ख्रिस्ती लेखकांद्वारे चालवलेली साहित्यिक चळवळ आहे. मराठी ख्रिस्ती साहित्य परिषदेचे २६, वे साहित्य संमेलन दिनांक ६, ७ व ८ नोव्हेंबर २०२२ दरम्यान बीड येथे संपन्न झाले. साहित्यिक पौलस वाघमारे हे संंमेलनाचे अध्यक्ष होते तर बीड येथील आल्फा ओमेगा ख्रिश्चन महासंघाचे आशिष शिंदे स्वागताध्यक्ष होते. तीन दिवसीय संमेलनात परिसंवाद, चर्चिसत्रे, कथाकथन, कविसंमेलन, खुले अधिवेशन आदी उपक्रम उत्साहाने पार पडले. २३वे अधिवेशन १०-११-१२ मे २०१२, या दिवसांत [[अहमदनगर]] येथे भरले होते. संमेलनाध्यक्ष अशोक आंग्रे होते. हे साहित्य संमेलन, इसवी सन १८४२ च्या जून महिन्यापासून अहमदनगर येथून प्रसिद्ध होणाऱ्या, आणि आजतागायत गेली १७० वर्षे अव्याहतपणे चालू असणाऱ्या ज्ञानोदय नियतकालिकातर्फे आयोजित केले जाते. पहिल्या २३ संमेलनांपैकी आतापावेतो १६ प्रॉटेस्टंटपंथीय ख्रिस्ती लेखकांनी तर केवळ सात कॅथोलिकपंथीय लेखकांनी या साहित्य संमेलनांची अध्यक्षपदे भूषविली आहेत. काही वर्षांपूर्वी ही अध्यक्षपदे दोन्ही पंथातील लेखकांनी आलटून पालटून वाटून घ्यावीत असा अलिखित समझोता झाला होता. आतापर्यंत महाराष्ट्रातील नाशिक, निपाणी, अहमदनगर, पुणे, बारामती, सोलापूर, मुंबई, मालवण, जालना, नागपूर या विविध ठिकाणी ख्रिस्ती मराठी साहित्य संमेलने भरली. त्यांतील बहुतांशी द्विदिवसीय होती. अध्यक्षस्थानी फादर फ्रान्सिस दिब्रिटो, निरंजन उजगरे, डॉ. सिसिलिया कार्व्हालो, डॉ. [[अनुपमा निरंजन उजगरे|अनुपमा उजगरे]], डॉ. सुभाष पाटील वगैरे साहित्यिक होते. === संपूर्ण ख्रिस्ती साहित्य संमेलने आणि त्यांचे अध्यक्ष व स्वागताध्यक्षांची यादी:<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=शतकातील मराठी ख्रिस्ती साहित्य संमेलने|last=पारखे|first=कामिल|publisher=व्हाईट लाईट पब्लिकेशन्स|year=२०२५|isbn=9789347581748|location=पुणे}}</ref> === * १ले: १८-१९एप्रिल १९२७, अहमदनगर, रेव्हरंड [https://www.esakal.com/blog/nashik-1927-first-marathi-christian-literary-convention-rev-mcnicol-lakshmibai-tilak-christian-writers-vsb99#goog_rewarded डॉ. निकल मेकॅनिकल] (स्वागताध्यक्ष रेव्ह. दिनकर रा. आठवले) * २रे: १८-१९ एप्रिल १९३०, मुंबई, मनोहर कृष्ण उजगरे (स्वागताध्यक्षा लक्ष्मीबाई टिळक) * ३रे: २८-२९ डिसेंबर १९३२, निपाणी, देवदत्त नारायण टिळक * ४थे: २८-२९ डिसेंबर १९३३, नागपूर, लक्ष्मीबाई नारायण टिळक (स्वागताध्यक्ष ॲडव्होकेट प्रसाद साळवे) * ५वे: १५-१७ ऑक्टोबर १९५४, केडगाव, पु. ल. पाटोळे * ६वे: १८-१९ नोव्हेंबर १९५५, पुणे, रेव्ह. सुमंत धोंडो रामटेके * ७वे: २७-२९ डिसेंबर १९५६, पुणतांबे, वसंत भाऊराव समुद्रे * ८वे: ६-७ नोव्हेंबर १९७२, पुणे, आचार्य [[सत्यवान नामदेव सूर्यवंशी]] (स्वागताध्यक्ष आचार्य दीनानाथ एस.पाठक) * ९वे: २९-३० डिसेंबर १९७३, मुंबई, फादर डॉमनिक ऑब्रिओ (स्वागताध्यक्ष हरिश्चंद्र भास्कर उजगरे) *१०वे: ३-४-नोव्हेंबर १९७५, बारामती, भास्करराव जाधव (स्वागताध्यक्ष डॉ. कमलाकर कोल्हटकर) *११वे: २७-२८डिसेंबर १९७७, सोलापूर, रॉक कार्व्हालो (स्वागताध्यक्षा मरियम रॉजर्स) *१२वे: २३-२४ मे १९८१, अहमदनगर, श्रीमती रामकुंवर नामदेव सूर्यवंशी (स्वागताध्यक्ष डॉ. एस. के. हळबे) *१३वे: २९-३० डिसेंबर १९८४, मुंबई, फादर डॉ. एलायस रॉड्रिग्ज (स्वागताध्यक्षा विजया शामराव पुणेकर) *१४वे: २८-२९ एप्रिल १९९०, मुंबई, विजया शामराव पुणेकर (स्वागताध्यक्ष रवि देवीप्रसाद शर्मा) *१५वे: १०-१२ जानेवारी १९९२, पुणे, फादर [[फ्रान्सिस दिब्रिटो]] (स्वागताध्यक्ष फादर नेल्सन मच्याडो) *१६वे: १७-१८ डिसेंबर १९९४, मालवण, निरंजन हरिश्चंद्र उजगरे (स्वागताध्यक्ष फादर डिसिल्व्हा) *१७वे: १८-१९ एप्रिल १९९८, नागपूर, प्रा. सुधीर देवीप्रसाद शर्मा (स्वागताध्यक्ष बिशप रा. रेव्ह. विनोद पीटर) *१८वे: ५-६ फेब्रुवारी २०००, नाशिक, प्रा. डॉ. सिसिलिया कार्व्हालो (स्वागताध्यक्ष फादर ज्यो पिठेकर) *१९वे: १५-१७ नोव्हेंबर २००१, अहमदनगर, प्राचार्य देवदत्त हुसळे (स्वागताध्यक्ष कमलाकर देठे) *२०वे: २७-२९ मे २००५, मुंबई, डॉ. [[अनुपमा उजगरे|अनुपमा निरंजन उजगरे]] (स्वागताध्यक्ष विलास तोरणे) *२१वे: १८-२० मे २००७, जालना, डॉ. [[सुभाष पाटील (मराठी साहित्यिक)|सुभाष कृष्णराव पाटील]] (स्वागताध्यक्ष विवेक निर्मल) *२२वे: ८-९-१० मे २००९, वसई, अध्यक्ष फादर मायकेल (स्वागताध्यक्ष प्रा. स्टिफन आय. परेरा) *२३वे: १०-१२ मे २०१२, अहमदनगर, अशोक आंग्रे (स्वागताध्यक्ष रेव्ह. प्रदीप कांबळे) * २४वे: २०१६, कोल्हापूर, जयंतकुमार त्रिभुवन * २५वे: २०-२२ नोव्हेंबर २०१४, सोलापूर, डॉ. नाझरथ मिस्किटा (स्वागताध्यक्ष मोहन आंग्रे) * २६वे: ६-८ नोव्हेंबर २०२२, बीड, पौलस वाघमारे (स्वागताध्यक्ष आशीष शिंदे) ** २७वे: ९-११ जानेवारी २०२६, नाशिक, सायमन मार्टिन (स्वागताध्यक्ष फादर एरॉल फर्नांडिस) [[वर्ग:मराठी साहित्य संमेलने]] 9xctxhydslx15n30dwdflgepet15sxg 2691722 2691720 2026-06-29T17:01:29Z Revyang 184288 माहिती टाकली 2691722 wikitext text/x-wiki '''मराठी ख्रिस्ती साहित्य संमेलन''' ही मराठी साहित्यातील एक ख्रिस्ती लेखकांद्वारे चालवलेली साहित्यिक चळवळ आहे. मराठी ख्रिस्ती साहित्य परिषदेचे २६, वे साहित्य संमेलन दिनांक ६, ७ व ८ नोव्हेंबर २०२२ दरम्यान बीड येथे संपन्न झाले. साहित्यिक पौलस वाघमारे हे संंमेलनाचे अध्यक्ष होते तर बीड येथील आल्फा ओमेगा ख्रिश्चन महासंघाचे आशिष शिंदे स्वागताध्यक्ष होते. तीन दिवसीय संमेलनात परिसंवाद, चर्चिसत्रे, कथाकथन, कविसंमेलन, खुले अधिवेशन आदी उपक्रम उत्साहाने पार पडले. २३वे अधिवेशन १०-११-१२ मे २०१२, या दिवसांत [[अहमदनगर]] येथे भरले होते. संमेलनाध्यक्ष अशोक आंग्रे होते. हे साहित्य संमेलन, इसवी सन १८४२ च्या जून महिन्यापासून अहमदनगर येथून प्रसिद्ध होणाऱ्या, आणि आजतागायत गेली १७० वर्षे अव्याहतपणे चालू असणाऱ्या ज्ञानोदय नियतकालिकातर्फे आयोजित केले जाते. पहिल्या २३ संमेलनांपैकी आतापावेतो १६ प्रॉटेस्टंटपंथीय ख्रिस्ती लेखकांनी तर केवळ सात कॅथोलिकपंथीय लेखकांनी या साहित्य संमेलनांची अध्यक्षपदे भूषविली आहेत. काही वर्षांपूर्वी ही अध्यक्षपदे दोन्ही पंथातील लेखकांनी आलटून पालटून वाटून घ्यावीत असा अलिखित समझोता झाला होता. आतापर्यंत महाराष्ट्रातील नाशिक, निपाणी, अहमदनगर, पुणे, बारामती, सोलापूर, मुंबई, मालवण, जालना, नागपूर या विविध ठिकाणी ख्रिस्ती मराठी साहित्य संमेलने भरली. त्यांतील बहुतांशी द्विदिवसीय होती. अध्यक्षस्थानी फादर फ्रान्सिस दिब्रिटो, निरंजन उजगरे, डॉ. सिसिलिया कार्व्हालो, डॉ. [[अनुपमा निरंजन उजगरे|अनुपमा उजगरे]], डॉ. सुभाष पाटील वगैरे साहित्यिक होते. === संपूर्ण ख्रिस्ती साहित्य संमेलने आणि त्यांचे अध्यक्ष व स्वागताध्यक्षांची यादी:<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=शतकातील मराठी ख्रिस्ती साहित्य संमेलने|last=पारखे|first=कामिल|publisher=व्हाईट लाईट पब्लिकेशन्स|year=२०२५|isbn=9789347581748|location=पुणे}}</ref> === * १ले: १८-१९एप्रिल १९२७, अहमदनगर, रेव्हरंड [https://www.esakal.com/blog/nashik-1927-first-marathi-christian-literary-convention-rev-mcnicol-lakshmibai-tilak-christian-writers-vsb99#goog_rewarded डॉ. निकल मेकॅनिकल] (स्वागताध्यक्ष रेव्ह. दिनकर रा. आठवले) * २रे: १८-१९ एप्रिल १९३०, मुंबई, मनोहर कृष्ण उजगरे (स्वागताध्यक्षा लक्ष्मीबाई टिळक) * ३रे: २८-२९ डिसेंबर १९३२, निपाणी, देवदत्त नारायण टिळक * ४थे: २८-२९ डिसेंबर १९३३, नागपूर, लक्ष्मीबाई नारायण टिळक (स्वागताध्यक्ष ॲडव्होकेट प्रसाद साळवे) * ५वे: १५-१७ ऑक्टोबर १९५४, केडगाव, पु. ल. पाटोळे * ६वे: १८-१९ नोव्हेंबर १९५५, पुणे, रेव्ह. सुमंत धोंडो रामटेके * ७वे: २७-२९ डिसेंबर १९५६, पुणतांबे, वसंत भाऊराव समुद्रे * ८वे: ६-७ नोव्हेंबर १९७२, पुणे, आचार्य [[सत्यवान नामदेव सूर्यवंशी]] (स्वागताध्यक्ष आचार्य दीनानाथ एस.पाठक) * ९वे: २९-३० डिसेंबर १९७३, मुंबई, फादर डॉमनिक ऑब्रिओ (स्वागताध्यक्ष हरिश्चंद्र भास्कर उजगरे) *१०वे: ३-४ नोव्हेंबर १९७५, बारामती, भास्करराव जाधव (स्वागताध्यक्ष डॉ. कमलाकर कोल्हटकर) *११वे: २७-२८ डिसेंबर १९७७, सोलापूर, रॉक कार्व्हालो (स्वागताध्यक्षा मरियम रॉजर्स) *१२वे: २३-२४ मे १९८१, अहमदनगर, श्रीमती रामकुंवर नामदेव सूर्यवंशी (स्वागताध्यक्ष डॉ. एस. के. हळबे) *१३वे: २९-३० डिसेंबर १९८४, मुंबई, फादर डॉ. एलायस रॉड्रिग्ज (स्वागताध्यक्षा विजया शामराव पुणेकर) *१४वे: २८-२९ एप्रिल १९९०, मुंबई, विजया शामराव पुणेकर (स्वागताध्यक्ष रवि देवीप्रसाद शर्मा) *१५वे: १०-१२ जानेवारी १९९२, पुणे, फादर [[फ्रान्सिस दिब्रिटो]] (स्वागताध्यक्ष फादर नेल्सन मच्याडो) *१६वे: १७-१८ डिसेंबर १९९४, मालवण, निरंजन हरिश्चंद्र उजगरे (स्वागताध्यक्ष फादर डिसिल्व्हा) *१७वे: १८-१९ एप्रिल १९९८, नागपूर, प्रा. सुधीर देवीप्रसाद शर्मा (स्वागताध्यक्ष बिशप रा. रेव्ह. विनोद पीटर) *१८वे: ५-६ फेब्रुवारी २०००, नाशिक, प्रा. डॉ. सिसिलिया कार्व्हालो (स्वागताध्यक्ष फादर ज्यो पिठेकर) *१९वे: १५-१७ नोव्हेंबर २००१, अहमदनगर, प्राचार्य देवदत्त हुसळे (स्वागताध्यक्ष कमलाकर देठे) *२०वे: २७-२९ मे २००५, मुंबई, डॉ. [[अनुपमा उजगरे|अनुपमा निरंजन उजगरे]] (स्वागताध्यक्ष विलास तोरणे) *२१वे: १८-२० मे २००७, जालना, डॉ. [[सुभाष पाटील (मराठी साहित्यिक)|सुभाष कृष्णराव पाटील]] (स्वागताध्यक्ष विवेक निर्मल) *२२वे: ८-९-१० मे २००९, वसई, अध्यक्ष फादर मायकेल (स्वागताध्यक्ष प्रा. स्टिफन आय. परेरा) *२३वे: १०-१२ मे २०१२, अहमदनगर, अशोक आंग्रे (स्वागताध्यक्ष रेव्ह. प्रदीप कांबळे) * २४वे: २०१६, कोल्हापूर, जयंतकुमार त्रिभुवन * २५वे: २०-२२ नोव्हेंबर २०१४, सोलापूर, डॉ. नाझरथ मिस्किटा (स्वागताध्यक्ष मोहन आंग्रे) * २६वे: ६-८ नोव्हेंबर २०२२, बीड, पौलस वाघमारे (स्वागताध्यक्ष आशीष शिंदे) * २७वे: ९-११ जानेवारी २०२६, नाशिक, सायमन मार्टिन (स्वागताध्यक्ष फादर एरॉल फर्नांडिस) === संदर्भ === [[वर्ग:मराठी साहित्य संमेलने]] acr904rx9yovlolz9z9uq1tgcee7x6a 2691724 2691722 2026-06-29T17:10:36Z Revyang 184288 माहिती टाकली 2691724 wikitext text/x-wiki '''मराठी ख्रिस्ती साहित्य संमेलन''' ही मराठी साहित्यातील एक ख्रिस्ती लेखकांद्वारे चालवलेली साहित्यिक चळवळ आहे. मराठी ख्रिस्ती साहित्य परिषदेचे २६, वे साहित्य संमेलन दिनांक ६, ७ व ८ नोव्हेंबर २०२२ दरम्यान बीड येथे संपन्न झाले. साहित्यिक पौलस वाघमारे हे संंमेलनाचे अध्यक्ष होते तर बीड येथील आल्फा ओमेगा ख्रिश्चन महासंघाचे आशिष शिंदे स्वागताध्यक्ष होते. तीन दिवसीय संमेलनात परिसंवाद, चर्चिसत्रे, कथाकथन, कविसंमेलन, खुले अधिवेशन आदी उपक्रम उत्साहाने पार पडले. २३वे अधिवेशन १०-११-१२ मे २०१२, या दिवसांत [[अहमदनगर]] येथे भरले होते. संमेलनाध्यक्ष अशोक आंग्रे होते. हे साहित्य संमेलन, इसवी सन १८४२ च्या जून महिन्यापासून अहमदनगर येथून प्रसिद्ध होणाऱ्या, आणि आजतागायत गेली १७० वर्षे अव्याहतपणे चालू असणाऱ्या ज्ञानोदय नियतकालिकातर्फे आयोजित केले जाते. पहिल्या २३ संमेलनांपैकी आतापावेतो १६ प्रॉटेस्टंटपंथीय ख्रिस्ती लेखकांनी तर केवळ सात कॅथोलिकपंथीय लेखकांनी या साहित्य संमेलनांची अध्यक्षपदे भूषविली आहेत. काही वर्षांपूर्वी ही अध्यक्षपदे दोन्ही पंथातील लेखकांनी आलटून पालटून वाटून घ्यावीत असा अलिखित समझोता झाला होता. आतापर्यंत महाराष्ट्रातील नाशिक, निपाणी, अहमदनगर, पुणे, बारामती, सोलापूर, मुंबई, मालवण, जालना, नागपूर या विविध ठिकाणी ख्रिस्ती मराठी साहित्य संमेलने भरली. त्यांतील बहुतांशी द्विदिवसीय होती. अध्यक्षस्थानी फादर फ्रान्सिस दिब्रिटो, निरंजन उजगरे, डॉ. सिसिलिया कार्व्हालो, डॉ. [[अनुपमा निरंजन उजगरे|अनुपमा उजगरे]], डॉ. सुभाष पाटील वगैरे साहित्यिक होते. === संपूर्ण ख्रिस्ती साहित्य संमेलने आणि त्यांचे अध्यक्ष व स्वागताध्यक्षांची यादी:<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=शतकातील मराठी ख्रिस्ती साहित्य संमेलने|last=पारखे|first=कामिल|publisher=व्हाईट लाईट पब्लिकेशन्स|year=२०२५|isbn=9789347581748|location=पुणे}}</ref> === * १ले: १८-१९एप्रिल १९२७, अहमदनगर, रेव्हरंड [https://www.esakal.com/blog/nashik-1927-first-marathi-christian-literary-convention-rev-mcnicol-lakshmibai-tilak-christian-writers-vsb99#goog_rewarded डॉ. निकल मेकॅनिकल] (स्वागताध्यक्ष रेव्ह. दिनकर रा. आठवले) * २रे: १८-१९ एप्रिल १९३०, मुंबई, मनोहर कृष्ण उजगरे (स्वागताध्यक्षा लक्ष्मीबाई टिळक) * ३रे: २८-२९ डिसेंबर १९३२, निपाणी, देवदत्त नारायण टिळक * ४थे: २८-२९ डिसेंबर १९३३, नागपूर, लक्ष्मीबाई नारायण टिळक (स्वागताध्यक्ष ॲडव्होकेट प्रसाद साळवे) * ५वे: १५-१७ ऑक्टोबर १९५४, केडगाव, पु. ल. पाटोळे * ६वे: १८-१९ नोव्हेंबर १९५५, पुणे, रेव्ह. सुमंत धोंडो रामटेके * ७वे: २७-२९ डिसेंबर १९५६, पुणतांबे, वसंत भाऊराव समुद्रे * ८वे: ६-७ नोव्हेंबर १९७२, पुणे, आचार्य [[सत्यवान नामदेव सूर्यवंशी]] (स्वागताध्यक्ष आचार्य दीनानाथ एस.पाठक) * ९वे: २९-३० डिसेंबर १९७३, मुंबई, फादर डॉमनिक ऑब्रिओ (स्वागताध्यक्ष हरिश्चंद्र भास्कर उजगरे) *१०वे: ३-४ नोव्हेंबर १९७५, बारामती, भास्करराव जाधव (स्वागताध्यक्ष डॉ. कमलाकर कोल्हटकर) *११वे: २७-२८ डिसेंबर १९७७, सोलापूर, रॉक कार्व्हालो (स्वागताध्यक्षा मरियम रॉजर्स) *१२वे: २३-२४ मे १९८१, अहमदनगर, श्रीमती रामकुंवर नामदेव सूर्यवंशी (स्वागताध्यक्ष डॉ. एस. के. हळबे) *१३वे: २९-३० डिसेंबर १९८४, मुंबई, फादर डॉ. एलायस रॉड्रिग्ज (स्वागताध्यक्षा विजया शामराव पुणेकर) *१४वे: २८-२९ एप्रिल १९९०, मुंबई, विजया शामराव पुणेकर (स्वागताध्यक्ष रवि देवीप्रसाद शर्मा) *१५वे: १०-१२ जानेवारी १९९२, पुणे, फादर [[फ्रान्सिस दिब्रिटो]] (स्वागताध्यक्ष फादर नेल्सन मच्याडो) *१६वे: १७-१८ डिसेंबर १९९४, मालवण, निरंजन हरिश्चंद्र उजगरे (स्वागताध्यक्ष फादर डिसिल्व्हा) *१७वे: १८-१९ एप्रिल १९९८, नागपूर, प्रा. सुधीर देवीप्रसाद शर्मा (स्वागताध्यक्ष बिशप रा. रेव्ह. विनोद पीटर) *१८वे: ५-६ फेब्रुवारी २०००, नाशिक, प्रा. डॉ. सिसिलिया कार्व्हालो (स्वागताध्यक्ष फादर ज्यो पिठेकर) *१९वे: १५-१७ नोव्हेंबर २००१, अहमदनगर, प्राचार्य देवदत्त हुसळे (स्वागताध्यक्ष कमलाकर देठे) *२०वे: २७-२९ मे २००५, मुंबई, डॉ. [[अनुपमा उजगरे|अनुपमा निरंजन उजगरे]] (स्वागताध्यक्ष विलास तोरणे) *२१वे: १८-२० मे २००७, जालना, डॉ. [[सुभाष पाटील (मराठी साहित्यिक)|सुभाष कृष्णराव पाटील]] (स्वागताध्यक्ष विवेक निर्मल) *२२वे: ८-९-१० मे २००९, वसई, अध्यक्ष फादर मायकेल (स्वागताध्यक्ष प्रा. स्टिफन आय. परेरा) *२३वे: १०-१२ मे २०१२, अहमदनगर, अशोक आंग्रे (स्वागताध्यक्ष रेव्ह. प्रदीप कांबळे) * २४वे: १९८६, कोल्हापूर, जयंतकुमार त्रिभुवन * २५वे: २०-२२ नोव्हेंबर २०१४, सोलापूर, डॉ. नाझरथ मिस्किटा (स्वागताध्यक्ष मोहन आंग्रे) * २६वे: ६-८ नोव्हेंबर २०२२, बीड, पौलस वाघमारे (स्वागताध्यक्ष आशीष शिंदे) * २७वे: ९-११ जानेवारी २०२६, नाशिक, सायमन मार्टिन (स्वागताध्यक्ष फादर एरॉल फर्नांडिस) === संदर्भ === [[वर्ग:मराठी साहित्य संमेलने]] nx4s6dm70v8yn4ccgpzf1wlthnbcrrk 0 162162 2691721 2201894 2026-06-29T16:47:06Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2691721 wikitext text/x-wiki सूज म्हणजे एक [[शरीर|शरीराचा]] भाग तात्पुरता असामान्य आकारात वाढणे आहे. हे [[उती]] मध्ये [[द्रवपदार्थ]] जमा झाल्याने होते. सूज ही सामान्यीकृतपणे संपूर्ण शरीरावर येऊ शकते, किंवा एक विशिष्ट भाग किंवा अवयव प्रभावित होऊ शकतो. सूज ही [[वेदना]], [[उष्णता]], [[लालसरपणा]] या वैशिष्ट्येंपैकी एक मानली जाते. शरीराला [[इजा]], [[संसर्ग]], किंवा रोग प्रतिसादात सूज येऊ शकते. तसेच शरीरात योग्यप्रकारे द्रवपदार्थ प्रसारित नाही झाले तर सूज, येऊ शकते. खाण्यात [[क्षार]] किंवा [[मीठ]] याचे प्रमाण जास्त झाल्यास [[सोडियम]]चा अणू शरीरात साचून राहतो तयामुळे रक्तदाब वाढू शकतो. त्वचेखाली पाणी साचले तर त्वचेवर सूज येऊ लागते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://www.saptahiksakal.com/saptahiksakal/20130420/4730958895180330841.htm |title=संग्रहित प्रत |access-date=2014-08-19 |archive-date=2014-08-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140802180235/http://saptahiksakal.com/SaptahikSakal/20130420/4730958895180330841.htm |url-status=dead }}</ref> ==प्रकार== ===बाह्य म्हणजे शरीरावरील सूज=== * पायावर सूज - एकाच पायावर सूज आली असेल तर बहुधा 'स्थानिक' स्वरूपाचे म्हणजे त्या पायाशी संबंधित आजार असतात. जसे की [[पाय]] मुरगाळणे वगैरे. मात्र [[हत्तीरोग]] असण्याची शक्यता तपासून पाहावी. सूज दोन्ही पायांवर असेल तर, गर्भाररोग, [[हृदय]], [[यकृत]], [[मूत्रपिंड]] या संदर्भातील आजार असण्याची शक्यता असते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://www.arogyavidya.net/arogyavi/index.php?option=com_content&view=category&id=371&layout=blog&Itemid=485 |title=संग्रहित प्रत |access-date=2014-08-19 |archive-date=2016-03-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160325164816/http://www.arogyavidya.net/arogyavi/index.php?option=com_content&view=category&id=371&layout=blog&Itemid=485 |url-status=dead }}</ref> तसेच कुपोषण-रक्तपांढरी, अन्नविषबाधा किंवा असते. म्हणून दोन्ही पायांवर सूज असेल तर तज्ज्ञाकडे तपासणी अतिशय आवश्यक असते. ===शरीराअंतर्गत सूज=== * मेंदूस सूज - [[गोवर|गोवरामध्ये]] मेंदूस सूज आली म्हणजे गंभीर परिस्थिति ओढवते. * रक्तवाहिन्यांना सूज - उदाहरण [[मूळव्याध]] (मोड किंवा पाईल्स) म्हणजे गुदद्वाराच्या तोंडाशी असलेल्या [[नीला|नीलांना]] सूज येऊन [[रक्त]] साठून राहणे. * [[जलोदर]] - हा द्रवयुक्त सूजेचा प्रकार असतो.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://www.marathivishwakosh.in/index.php?option=com_content&view=article&id=11239 |title=संग्रहित प्रत |access-date=2014-08-19 |archive-date=2021-06-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210620124341/http://www.marathivishwakosh.in/index.php?option=com_content&view=article&id=11239 |url-status=dead }}</ref> * सांध्यांची सूज - [[संधीवात]] सांध्यांचा असा आजार ज्यात सांध्यांना त्यांना सूज येते.<ref>http://divyamarathi.bhaskar.com/article/MAG-dr-4687850-PHO.html</ref> * गर्भाशयाला सूज = मुलींमध्ये आणि बायकांमध्ये [[गर्भाशय|गर्भाशयाच्या]] अस्तराला सूज येणे (एंडोमेट्रिओसिस), [[बीजकोष|बीजकोषांची]] (ओव्हरीज) सूज, अशा तक्रारी दिसून येतात.<ref>http://www.lokmat.com/storypage.php?catid=30&newsid=314</ref> या तक्रारींसाठी त्वरेने तज्ज्ञाचा सल्ला आवशयक असतो. ==उपचार== सौम्य सूज आपोआप जाणे शक्य असते. याशिवाय अनेक आराम किंवा गार गरम शेक देऊन सूज घालवता येते. [[प्रथमोपचार]] पद्धतीत प्रभावित क्षेत्राला संरक्षण देऊन सूजेवर उपचार केले जातात. ==संदर्भ== [[वर्ग:वैद्यकीय लक्षणे]] f3zqkwo4fj8d5p7hg7gdnzcf4wxkcm5 0 200347 2691687 2688409 2026-06-29T12:09:43Z Dharmadhyaksha 28394 2691687 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''गोवा विधानसभा''' ([[कोकणी भाषा|कोकणी]]: गोंय विधानसभा) हे [[भारत]]ाच्या [[गोवा]] राज्याच्या विधिमंडळाचे एकमेव सभागृह एक आहे. ४० आमदारसंख्या असलेल्या गोवा विधानसभेचे कामकाज [[पणजी]]जवळील [[पोर्वोरिम]] ह्या गावामधून चालते. [[भाजप]]चे अनंत शेट विधानसभेचे सभापती असून [[गोव्याचे मुख्यमंत्री|मुख्यमंत्री]] [[प्रमोद सावंत]] हे विधानसभेचे नेते आहेत. भारताच्या इतर विधिमंडळांप्रमाणे गोवा विधानसभेचा कालावधी ५ वर्षांचा असतो व आमदारांची निवड निवडणुकीद्वारे होते. सरकार स्थापनेसाठी राजकीय पक्षाला अथवा राजकीय आघाडीकडे २१ जागांचे बहुमत असणे अनिवार्य आहे. विद्यमान विधानसभा [[गोवा विधानसभा निवडणूक, २०१७|२०१७ सालच्या]] निवडणुकीनंतर अस्तित्वात आली. ==विधानसभा रचना== {| class="wikitable sortable" |- ! पक्ष !! संक्षिप्त रूप !! रंग |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] || काँग्रेस || style="background:{{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}; width=20px" | |- | [[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष]] || राष्ट्रवादी || style="background:{{राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष/meta/color}}; width=20px" | |- | [[गोवा फॉरवर्ड पार्टी]] || जीएफपी || style="background:{{गोवा फॉरवर्ड पार्टी/meta/color}}" | |- | [[भारतीय जनता पक्ष]] || भाजप || style="background:{{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | |- | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष]] || गोमंतक || style="background:{{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |- | [[युनायटेड गोवन्स पार्टी]] || युजीपी || style="background:{{युनायटेड गोवन्स पार्टी/meta/color}}" | |- | [[संयुक्त गोवा लोकशाही पक्ष]] || संयुक्त || style="background:{{संयुक्त गोवा लोकशाही पक्ष/meta/color}}" | |- |} ;१९८९-१९९४ | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, १९८९|१९८९ निवडणूक]] | सरकार - काँग्रेस+ {| style="width:100%; font-size:88%; text-align:center;" |- style="font-weight:bold" | style="background:{{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}; width:50%" | २० | style="background:{{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}; width:45%" | १८ | style="background:{{अपक्ष/meta/color}}; width:5%" | २ |- | काँग्रेस | गोमंतक | अपक्ष |} ;१९९४–१९९९ {| style="width:100%; font-size:88%; text-align:center;" |- style="font-weight:bold" | style="background:{{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}; width:45%" | १८ | style="background:{{संयुक्त गोवा लोकशाही पक्ष/meta/color}}; width:7.5%" | ३ | style="background:{{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}; width:30%" | १२ | style="background:{{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}; width:10%" | ४ | style="background:{{अपक्ष/meta/color}}; width:7.5%" | ३ |- | काँग्रेस | संयुक्त | गोमंतक | भाजप | अपक्ष |} ; १९९९–२००२ {| style="width:100%; font-size:88%; text-align:center;" |- style="font-weight:bold" | style="background:{{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}; width:52.5%" | २१ | style="background:#FFFF00; width:5%" | २ | style="background:{{संयुक्त गोवा लोकशाही पक्ष/meta/color}}; width:5%" | २ | style="background:{{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}; width:10%" | ४ | style="background:{{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}; width:25%" | १० | style="background:{{अपक्ष/meta/color}}; width:2.5%" | १ |- | काँग्रेस | GRCP | संयुक्त | गोमंतक | भाजप | अपक्ष |} ; २००२–२००७ | | सरकार - {| style="width:100%; font-size:88%; text-align:center;" |- style="font-weight:bold" | style="background:{{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}; width:40%" | १६ | style="background:{{संयुक्त गोवा लोकशाही पक्ष/meta/color}}; width:7.5%" | ३ | style="background:{{राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष/meta/color}}; width:2.5%" | १ | style="background:{{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}; width:5%" | २ | style="background:{{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}; width:42.5%" | १७ | style="background:{{अपक्ष/meta/color}}; width:2.5%" | १ |- | काँग्रेस | संयुक्त | राष्ट्रवादी | गोमंतक | भाजप | अपक्ष |} ; २००७–२०१२ | | सरकार - {| style="width:100%; font-size:88%; text-align:center;" |- style="font-weight:bold" | style="background:{{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}; width:40%" | १६ | style="background:#3FF6C5; width:5%" | २ | style="background:{{संयुक्त गोवा लोकशाही पक्ष/meta/color}}; width:2.5%" | १ | style="background:{{राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष/meta/color}}; width:7.5%" | ३ | style="background:{{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}; width:5%" | २ | style="background:{{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}; width:35%" | १४ | style="background:{{अपक्ष/meta/color}}; width:5%" | २ |- | काँग्रेस | SGF | संयुक्त | राष्ट्रवादी | गोमंतक | भाजप | अपक्ष |} ; २०१२–२०१७ | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, २०१२|२०१२ नोवडणूक]] | सरकार - भाजप+ {| style="width:100%; font-size:88%; text-align:center;" |- style="font-weight:bold" | style="background:{{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}; width:22.5%" | ९ | style="background:#FFA500; width:5%" | २ | style="background:{{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}; width:7.5%" | ३ | style="background:{{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}; width:52.5%" | २१ | style="background:{{अपक्ष/meta/color}}; width:12.5%" | ५ |- | काँग्रेस | GVP | गोमंतक | भाजप | अपक्ष |} ; २०१७-२०२२ | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, २०१७|२०१७ नोवडणूक]] | सरकार - भाजप+ {| style="width:100%; font-size:88%; text-align:center;" |- style="font-weight:bold" | style="background:{{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}; width:42.5%" | १७ | style="background:{{गोवा फॉरवर्ड पार्टी/meta/color}}; width:7.5%" | ३ | style="background:{{राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष/meta/color}}; width:2.5%" | १ | style="background:{{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}; width:7.5%" | ३ | style="background:{{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}; width:32.5%" | १३ | style="background:{{अपक्ष/meta/color}}; width:7.5%" | ३ |- | काँग्रेस | गो.फॉरवर्ड | राष्ट्रवादी | गोमंतक | भाजप | अपक्ष |} ; २०२२ पासून | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, २०२२|२०२२ निवडणूक]] | सरकार - भाजप+ {| style="width:100%; font-size:88%; text-align:center;" |- style="font-weight:bold" | style="background:{{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}; width:27.5%" | ११ | style="background:{{आम आदमी पक्ष/meta/color}}; width:5%" | २ | style="background:{{गोवा फॉरवर्ड पार्टी/meta/color}}; width:2.5%" | १ | style="background:#E3C773; width:2.5%" | १ | style="background:{{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}; width:5%" | १ | style="background:{{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}; width:50%" | २० | style="background:{{अपक्ष/meta/color}}; width:7.5%" | ३ |- | काँग्रेस | आप | गो.फॉरवर्ड | RGP | गोमंतक | भाजप | अपक्ष |} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} == बाह्य दुवे == * [http://www.goavidhansabha.gov.in/ अधिकृत संकेतस्थळ] {{भारताची विधिमंडळे}} [[वर्ग:गोव्यामधील राजकारण|वि]] [[वर्ग:राज्यानुसार विधानसभा]] [[वर्ग:गोवा विधानसभा|*]] r1sgzocy8valillczbm4e0tkbaes2qp 2691781 2691687 2026-06-30T06:20:07Z Dharmadhyaksha 28394 /* विधानसभा रचना */ 2691781 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''गोवा विधानसभा''' ([[कोकणी भाषा|कोकणी]]: गोंय विधानसभा) हे [[भारत]]ाच्या [[गोवा]] राज्याच्या विधिमंडळाचे एकमेव सभागृह एक आहे. ४० आमदारसंख्या असलेल्या गोवा विधानसभेचे कामकाज [[पणजी]]जवळील [[पोर्वोरिम]] ह्या गावामधून चालते. [[भाजप]]चे अनंत शेट विधानसभेचे सभापती असून [[गोव्याचे मुख्यमंत्री|मुख्यमंत्री]] [[प्रमोद सावंत]] हे विधानसभेचे नेते आहेत. भारताच्या इतर विधिमंडळांप्रमाणे गोवा विधानसभेचा कालावधी ५ वर्षांचा असतो व आमदारांची निवड निवडणुकीद्वारे होते. सरकार स्थापनेसाठी राजकीय पक्षाला अथवा राजकीय आघाडीकडे २१ जागांचे बहुमत असणे अनिवार्य आहे. विद्यमान विधानसभा [[गोवा विधानसभा निवडणूक, २०१७|२०१७ सालच्या]] निवडणुकीनंतर अस्तित्वात आली. ==विधानसभा रचना== {| class="wikitable sortable" |- ! पक्ष !! संक्षिप्त रूप !! रंग |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] || काँग्रेस || style="background:{{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}; width=20px" | |- | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (यू)]] || काँग्रेस (यू) || style="background:{{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (यू)/meta/color}}" | |- | [[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष]] || राष्ट्रवादी || style="background:{{राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष/meta/color}}" | |- | [[गोवा फॉरवर्ड पार्टी]] || जीएफपी || style="background:{{गोवा फॉरवर्ड पार्टी/meta/color}}" | |- | [[भारतीय जनता पक्ष]] || भाजप || style="background:{{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | |- | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष]] || गोमंतक || style="background:{{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |- | [[युनायटेड गोवन्स पार्टी]] || यु.गोवन्स || style="background:{{युनायटेड गोवन्स पार्टी/meta/color}}" | |- | [[संयुक्त गोवा लोकशाही पक्ष]] || संयुक्त || style="background:{{संयुक्त गोवा लोकशाही पक्ष/meta/color}}" | |- | [[प्रजा सोशलिस्ट पक्ष]] || प्र.सोशलिस्ट || style="background:{{प्रजा सोशलिस्ट पक्ष/meta/color}}" | |- | [[अपक्ष]] || अपक्ष || style="background:{{अपक्ष/meta/color}}" | |- |} ;१९६३-१९६७ | [[गोवा, दमण आणि दीव विधानसभा निवडणूक, १९६३|१९६३ निवडणूक]] | सरकार = महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष {| style="width:100%; font-size:88%; text-align:center;" |- style="font-weight:bold" | style="background:{{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}; width:3.33%" | १ | style="background:{{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}; width:46.67%" | १४ | style="background:{{युनायटेड गोवन्स पार्टी/meta/color}}; width:40%" | १२ | style="background:{{प्रजा सोशलिस्ट पक्ष/meta/color}}; width:6.67%" | २ | style="background:{{अपक्ष/meta/color}}; width:3.33%" | १ |- | काँग्रेस | गोमंतक | यु.गोवन्स | प्र.सोशलिस्ट | अपक्ष |} ;१९६७-१९७२ | [[गोवा, दमण आणि दीव विधानसभा निवडणूक, १९६७|१९६७ निवडणूक]] | सरकार = महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष {| style="width:100%; font-size:88%; text-align:center;" |- style="font-weight:bold" | style="background:{{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}; width:53.33%" | १६ | style="background:{{युनायटेड गोवन्स पार्टी/meta/color}}; width:40%" | १२ | style="background:{{अपक्ष/meta/color}}; width:6.67%" | २ |- | गोमंतक | यु.गोवन्स | अपक्ष |} ;१९७२-१९७७ | [[गोवा, दमण आणि दीव विधानसभा निवडणूक, १९७२|१९७२ निवडणूक]] | सरकार = महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष {| style="width:100%; font-size:88%; text-align:center;" |- style="font-weight:bold" | style="background:{{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}; width:3.33%" | १ | style="background:{{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}; width:60%" | १८ | style="background:{{युनायटेड गोवन्स पार्टी/meta/color}}; width:33.33%" | १० | style="background:{{अपक्ष/meta/color}}; width:3.33%" | १ |- | काँग्रेस | गोमंतक | यु.गोवन्स | अपक्ष |} ;१९७७-१९८० | [[गोवा, दमण आणि दीव विधानसभा निवडणूक, १९७७|१९७७ निवडणूक]] | सरकार = महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष {| style="width:100%; font-size:88%; text-align:center;" |- style="font-weight:bold" | style="background:{{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}; width:33.33%" | १० | style="background:{{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}; width:50.00%" | १५ | style="background:{{जनता पक्ष/meta/color}}; width:10.00%" | ३ | style="background:{{अपक्ष/meta/color}}; width:6.67%" | २ |- | काँग्रेस | गोमंतक | जनता | अपक्ष |} ;१९८०-१९८४ | [[गोवा, दमण आणि दीव विधानसभा निवडणूक, १९८०|१९८० निवडणूक]] | सरकार = काँग्रेस+ {| style="width:100%; font-size:88%; text-align:center;" |- style="font-weight:bold" | style="background:{{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (यू)/meta/color}}; width:66.67%" | २० | style="background:{{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}; width:23.33%" | ७ | style="background:{{अपक्ष/meta/color}}; width:10.00%" | ३ |- | काँग्रेस (यू) | गोमंतक | अपक्ष |} ;१९८४-१९८९ | [[गोवा, दमण आणि दीव विधानसभा निवडणूक, १९८४|१९८४ निवडणूक]] | सरकार = काँग्रेस+ {| style="width:100%; font-size:88%; text-align:center;" |- style="font-weight:bold" | style="background:{{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}; width:60.00%" | १८ | style="background:{{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}; width:26.67%" | ८ | style="background:{{अपक्ष/meta/color}}; width:13.33%" | ४ |- | काँग्रेस | गोमंतक | अपक्ष |} ;१९८९-१९९४ | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, १९८९|१९८९ निवडणूक]] | सरकार = काँग्रेस+ {| style="width:100%; font-size:88%; text-align:center;" |- style="font-weight:bold" | style="background:{{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}; width:50%" | २० | style="background:{{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}; width:45%" | १८ | style="background:{{अपक्ष/meta/color}}; width:5%" | २ |- | काँग्रेस | गोमंतक | अपक्ष |} ;१९९४–१९९९ | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, १९९४|१९९४ निवडणूक]] | सरकार = {| style="width:100%; font-size:88%; text-align:center;" |- style="font-weight:bold" | style="background:{{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}; width:45%" | १८ | style="background:{{संयुक्त गोवा लोकशाही पक्ष/meta/color}}; width:7.5%" | ३ | style="background:{{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}; width:30%" | १२ | style="background:{{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}; width:10%" | ४ | style="background:{{अपक्ष/meta/color}}; width:7.5%" | ३ |- | काँग्रेस | संयुक्त | गोमंतक | भाजप | अपक्ष |} ; १९९९–२००२ | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, १९९९|१९९९ निवडणूक]] | सरकार = {| style="width:100%; font-size:88%; text-align:center;" |- style="font-weight:bold" | style="background:{{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}; width:52.5%" | २१ | style="background:#FFFF00; width:5%" | २ | style="background:{{संयुक्त गोवा लोकशाही पक्ष/meta/color}}; width:5%" | २ | style="background:{{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}; width:10%" | ४ | style="background:{{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}; width:25%" | १० | style="background:{{अपक्ष/meta/color}}; width:2.5%" | १ |- | काँग्रेस | GRCP | संयुक्त | गोमंतक | भाजप | अपक्ष |} ; २००२–२००७ | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, २००२|२००२ निवडणूक]] | सरकार = {| style="width:100%; font-size:88%; text-align:center;" |- style="font-weight:bold" | style="background:{{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}; width:40%" | १६ | style="background:{{संयुक्त गोवा लोकशाही पक्ष/meta/color}}; width:7.5%" | ३ | style="background:{{राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष/meta/color}}; width:2.5%" | १ | style="background:{{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}; width:5%" | २ | style="background:{{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}; width:42.5%" | १७ | style="background:{{अपक्ष/meta/color}}; width:2.5%" | १ |- | काँग्रेस | संयुक्त | राष्ट्रवादी | गोमंतक | भाजप | अपक्ष |} ; २००७–२०१२ | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, २००७|२००७ निवडणूक]] | सरकार = {| style="width:100%; font-size:88%; text-align:center;" |- style="font-weight:bold" | style="background:{{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}; width:40%" | १६ | style="background:#3FF6C5; width:5%" | २ | style="background:{{संयुक्त गोवा लोकशाही पक्ष/meta/color}}; width:2.5%" | १ | style="background:{{राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष/meta/color}}; width:7.5%" | ३ | style="background:{{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}; width:5%" | २ | style="background:{{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}; width:35%" | १४ | style="background:{{अपक्ष/meta/color}}; width:5%" | २ |- | काँग्रेस | SGF | संयुक्त | राष्ट्रवादी | गोमंतक | भाजप | अपक्ष |} ; २०१२–२०१७ | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, २०१२|२०१२ नोवडणूक]] | सरकार = भाजप+ {| style="width:100%; font-size:88%; text-align:center;" |- style="font-weight:bold" | style="background:{{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}; width:22.5%" | ९ | style="background:#FFA500; width:5%" | २ | style="background:{{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}; width:7.5%" | ३ | style="background:{{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}; width:52.5%" | २१ | style="background:{{अपक्ष/meta/color}}; width:12.5%" | ५ |- | काँग्रेस | GVP | गोमंतक | भाजप | अपक्ष |} ; २०१७-२०२२ | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, २०१७|२०१७ नोवडणूक]] | सरकार = भाजप+ {| style="width:100%; font-size:88%; text-align:center;" |- style="font-weight:bold" | style="background:{{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}; width:42.5%" | १७ | style="background:{{गोवा फॉरवर्ड पार्टी/meta/color}}; width:7.5%" | ३ | style="background:{{राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष/meta/color}}; width:2.5%" | १ | style="background:{{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}; width:7.5%" | ३ | style="background:{{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}; width:32.5%" | १३ | style="background:{{अपक्ष/meta/color}}; width:7.5%" | ३ |- | काँग्रेस | गो.फॉरवर्ड | राष्ट्रवादी | गोमंतक | भाजप | अपक्ष |} ; २०२२ पासून | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, २०२२|२०२२ निवडणूक]] | सरकार = भाजप+ {| style="width:100%; font-size:88%; text-align:center;" |- style="font-weight:bold" | style="background:{{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}; width:27.5%" | ११ | style="background:{{आम आदमी पक्ष/meta/color}}; width:5%" | २ | style="background:{{गोवा फॉरवर्ड पार्टी/meta/color}}; width:2.5%" | १ | style="background:#E3C773; width:2.5%" | १ | style="background:{{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}; width:5%" | १ | style="background:{{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}; width:50%" | २० | style="background:{{अपक्ष/meta/color}}; width:7.5%" | ३ |- | काँग्रेस | आप | गो.फॉरवर्ड | RGP | गोमंतक | भाजप | अपक्ष |} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} == बाह्य दुवे == * [http://www.goavidhansabha.gov.in/ अधिकृत संकेतस्थळ] {{भारताची विधिमंडळे}} [[वर्ग:गोव्यामधील राजकारण|वि]] [[वर्ग:राज्यानुसार विधानसभा]] [[वर्ग:गोवा विधानसभा|*]] n3pdc3ya9urem0v0a1d4k25qdl4ux2f 1 224348 2691790 2622245 2026-06-30T06:40:02Z ~2026-37475-36 184782 /* */ Reply 2691790 wikitext text/x-wiki या लेखाचे शीर्षक ''महाराष्ट्रातील मागासवर्गीय जातींची यादी'' असे असावे. -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २१:४२, २४ जानेवारी २०१८ (IST) :या लेखात महाराष्ट्रातील मागासवर्गीय जातींच्या याद्या आहेत. मागासवर्गीय जातींमध्ये [[अनुसूचित जाती]], [[अनुसूचित जमाती]], [[इतर मागास वर्ग]], विशेष मागास प्रवर्ग-SBC, [[विमुक्त जाती]](अ) & [[भटक्या जमाती]] -(ब,क,ड) यांचा समावेश होतो. [[विशेष:योगदान/&#126;2026-37475-36|&#126;2026-37475-36]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2026-37475-36|talk]]) १२:१०, ३० जून २०२६ (IST) lfuebhioyowtu9cxwplpgam5w7v4l4i 0 228054 2691831 2687861 2026-06-30T10:34:39Z नरेश सावे 88037 /* प्रास्ताविक */ 2691831 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |प्रकार= |इतर_नाव=| स्थानिक_नाव ='''महिकावती''' | आकाशदेखावा = | आकाशदेखावा_शीर्षक = | शोधक_स्थान= right | अक्षांश = 19.66 | रेखांश = 72.71 | उंची = | राज्य_नाव = महाराष्ट्र |जवळचे_शहर=| जिल्हा = [[पालघर जिल्हा|पालघर]] |अधिकृत_भाषा=मराठी | नेता_पद =सरपंच/उपसरपंच | नेता_नाव =प्रिती अरुण पाटील/नरोत्तम |लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ=|लोकसंख्या_क्रमांक=| लोकसंख्या_वर्ष = २०११ | लोकसंख्या_एकूण = १६२८९ | लोकसंख्या_घनता = |लिंग_गुणोत्तर=|लोकसंख्या_मेट्रो=|लोकसंख्या_शहरी= | क्षेत्रफळ_आकारमान = | क्षेत्रफळ_एकूण = |पिन_कोड=४०१४०२| एसटीडी_कोड = ०२५२५ | पिन कोड = | आरटीओ_कोड = एमएच४८ |संकेतस्थळ=goo.gl/maps/qzV5jFzuJMH2 | तळटिपा =बोलीभाषा:[[वाडवळी भाषा]],[[भंडारी भाषा]], [[मांगेली भाषा]]. }} '''महिकावती''' ऊर्फ '''केळवा-माहीम''' ऊर्फ '''माहीम (पालघर)''' हे ठिकाण [[महाराष्ट्र|महाराष्ट्रातील]] उत्तर कोकणातील [[पालघर जिल्हा|पालघर जिल्ह्यातील]] [[पालघर तालुका|पालघर तालुक्यातील]] [[पालघर रेल्वे स्थानक|पालघर रेल्वे स्थानकापासून]] सुमारे ८ किलोमीटर (५ मैल) अंतरावर समुद्रकिनारी वसलेले एक गाव आहे. ==प्रास्ताविक== मुख्यतः शेती व बागायती व्यवसाय असलेल्या या ठिकाणी [[नारळ]], [[पोफळी]], [[आंबा]], [[फणस]], [[केळी]], [[पानवेल]], [[चाफा]], [[भोकर]], [[रिठा]], पांढरी व काळी [[जांभळे]], [[करवंदे]], पोफणीस उर्फ [[पपनस]], [[बदाम]], [[अननस]], [[कारली]], [[मिरची]], [[कांदे]], [[गवार]], [[दुधी]], [[शिराळे]], [[भोपळा]], [[पडवळ]], [[हळद]], [[आले]], इत्यादी पिके घेतली जातात. हे नगर देवळांसाठी खास प्रसिद्ध आहे कारण येथे फार पुरातन काळापासून [[राम मंदिर]], लक्ष्मण, सीता, [[दत्त मंदिर]], [[महिकावती मंदिर]], [[कालिका मंदिर]], [[व्यंकटेश मंदिर]], [[शिव मंदिर]],[[सिद्धेश्वर मंदिर]], [[महेश्वरी मंदिर]], [[मारुती मंदिर]], [[सूर्य नारायण मंदिर ]], गणपती, इत्यादी देवदेवतांची [[मंदिरे]] आहेत आणि प्रत्येक ठिकाणी प्रत्येक वर्षी भारतीय पंचांग तिथीनुसार [[यात्रा]]/[[पालखी सोहळा]] परंपरागत रीतीने साजरा होतो. {{बदल}} या महिकावती उर्फ माहीम नगराला फार थोर पुरुषांनी जन्म घेऊन पावन केलेले आहे. ब्रम्हीभूत [[अनिऋद्धेंद्र सरस्वती]] उर्फ [[केशवनाथ स्वामी महाराज]]<ref>#प्रसाद:मोरेश्वर रामचंद्र चौधरी, वासळई,वसई, जि.पालघर. चैत्र शुद्ध दशमी,१८९६.०२/०४/१९७४.</ref> [[स्वामी प्रज्ञानंद सरस्वती]] ऊर्फ पूर्वाश्रमीचे [[दत्तात्रय नारायण कर्वे]], ह.भ.प. शंकर वामन तथा [[सोनोपंत दांडेकर]] तथा [[मामासाहेब दांडेकर]], केशवनाथ स्वामीचे वंशज [[भुवनेश कीर्तने ऊर्फ भुवनेश्वर महाराज]], अशा अनेक संतमहंतानी माहीमनगरीला त्यांच्या पदस्पर्शाने पवित्र केले आहे. महाराष्ट्रात जिवंत समाधी घेतलेली दोनच पुण्यस्थाने आहेत आणि त्यातील एक माहीमनगरीत [[केशवाश्रम]] येथे दत्तमंदिरात आहे. इसवी सन १८७३ साली ह्याच ठिकाणी ब्रह्मीभूत [[अनिऋद्धेंद्र सरस्वती]] उर्फ [[केशवनाथ स्वामी महाराज|केशवनाथ स्वामी महाराजांनी]] [[जिवंत समाधी]] घेतलेली आहे. == नाव == माहीम उर्फ महिकावती हे नाव [[महिकावती]] या देवीवरून पडले आहे. [[महिकावती मंदिर]] गावाच्या उत्तरेला [[शिरगाव]]कडे जाणाऱ्या रस्त्यावर महिकावती खाडीच्या पलीकडच्या किनाऱ्यावर उजवीकडे आहे. == इतिहास == शके १०६० मध्ये [[चालुक्य]] राजाचा [[मांडलिक]] राजा [[गोवर्धन बिंब]] याने आपला भाऊ प्रताप बिंब यास दहा हजार घोडेस्वार देऊन उत्तर कोकणावर स्वारी करण्यास फर्माविले. त्याप्रमाणे त्याने प्रथम [[दमण]] व नंतर [[तारापूर]] घेऊन, [[शिरगाव]] मार्गे तो महिकावतीस आला. सन १९१८ पर्यंत [[माहीम]] हा तालुका होता व [[पालघर]] हे एक छोटे [[खेडेगाव]] होते. सन १८९३ मध्ये आताची [[पश्चिम रेल्वे]] म्हणजे अगोदरची [[बीबीसीआय रेल्वे]] पालघरहून जात असल्याने पालघर रेल्वे स्थानक झाले.१८९० च्या सुमारास केळवा माहीमला प्लेग मलेरियाची भयंकर साथ आली व माहीम गावातील दांडेकर वगैरे श्रीमंत लोक पालघरला स्थायिक झाले व पालघर वाढू लागले.पालघरला रेल्वेचीही सोय असल्याने १० मार्च १९१८ साली माहीम तालुका [[कचेरी]] पालघरला हलविण्यात आली.सन १९२३ साली पालघर [[ग्रामपंचायत]] स्थापन झाली व माहीमचे महत्त्व पालघरला प्राप्त झाले. == भूगोल == माहीमच्या उत्तरेस [[ शिरगाव तर्फे सातपाटी ]] गाव आहे तर दक्षिणेस [[केळवे ]] गाव आहे. पूर्वेस [[पालघर ]] गाव तालुका व जिल्ह्याचे ठिकाण आहे. माहीमच्या पश्चिमेस अरबी समुद्र आहे.माहीम, शिरगाव येथे पोर्तुगीज काळातील [[भुईकोट]] [[किल्ले]] आहेत. माहीममध्ये दक्षिणेकडे फणसभट, पाटे,बाजार, शिपाळभट,नारळवाडी,रेवाळे, पोंडा, पूर्वेकडे आंबेडकरआळी, पाटीलवाडी, [[वागूळसार]], [[हरणवाळी]], पश्चिमेकडे गिलगोडी, खारोडी, पाणशेत,टेंभी व उत्तरेकडे पंगळदार,गदोडी, फारोडी,कंदोडी, शेत्रोडी,दुगारी,[[वडराई]], साखरेपाडा तर मध्यभागी पाटलोडी, माच, लालभट, राऊतआळी, ब्राह्मणवाडी, वारेख, हालोडी, हरदोडी, मांगोळी, असे विभाग आहेत. [[माहीम]]-[[मनोर]] राज्यमार्गावर मुख्यतः [[देवखोप]], [[सज्जनपाडा]], [[आदिवासीपाडा]], [[चहाडे]], [[कोकणेर]], [[मासवण]], [[काटाळे]], [[निहे]], [[नागझरी तर्फे बोईसर]], [[गोवाडे]],[[दुखटण|धुुुकटण ऊर्फ दुुुखटण]], [[बहाडोली]],[[खामलोळी]] वगैरे गावे लागतात पालघर-बोईसर राज्यमार्गाने [[मोरेकुरण]], [[दापोली]],[[कोळगाव तर्फे पालघर]], [[पंचाळी]],[[उमरोळी]],[[सरावली]],[[बेटेगाव]] गावांना जाता येते. शेकाट्या|शेकोट्या|[[शेकाटया]] हा [[स्थलांतरित पक्षी]] पालघर जिल्ह्यातील पालघर तालुक्यात [[माकुणसार]], [[केळवे]], [[महिकावती|माहीम]], [[खारेकुरण]] येथील मिठागरात हल्ली दिसू लागला आहे.<ref>#महाराष्ट्र टाईम्स, वसई विरार पुरवणी, मंगळवार दिनांक १ आगस्ट २०२३</ref> == हवामान == माहीमला पावसाळ्यात - भरपूर प्रमाणात पाऊस, हिवाळ्यात - गुलाबी थंडी तर उन्हाळ्यात - फारच गरमी अनुभवायला मिळते.येथील हवामान [[भातशेती]], [[बागायती]], [[फळभाजी]], [[फुलभाजी]],[[नारळ]], [[आंबा]], [[केळी]], [[फणस]], [[जांब]], [[काळी जांभुळ]], [[पपई]],[[पपनस]], [[अननस]],[[पानवेल]],[[सुपारी]],[[हळद]], [[आले]], [[टोमॅटो]], [[कांदा]],[[मिरची]],[[हरभरा]] इत्यादी पिके व फळांसाठी फारच अनुकूल आहे. येथील मांगेले लोक मासेमारी करतात. मुख्यतः पापलेट, सरंगा, बोंबील, मांदेळी, सुरमई, रावस, कोलंबी हे मासे पकडले जातात. ह्याशिवाय निवटी, खरबी, शिसवी खरबी, काळा दामा, पोपटी, सिताडू, वरडोल्या, बोय, जिभटी, पोपा, घोडा, टोंगली, नाव्हेडा, चरबट, खरवड, मुरडी, शिंगाळी, अवरा, ढोंडेरा, काटी, वाव, पाला, खाजरी, कटला, शिडगुल, मोडका, कोती, चिंबोरी हे मासे पकडले जातात. == वाहतूक व्यवस्था == माहीमवरून पालघरला जाण्यासाठी एसटी बस मिळते.तसेच रिक्षा सुद्धा दिवसभर उपलब्ध असतात. == नागरी सुविधा == माहीम ग्रामपंचायतीने प्रत्येक आळीत सार्वजनिक पाणी नळाची सुविधा उपलब्ध केलेली आहे. काही ठिकाणी व्यक्तिगत पाण्याची सोयसुद्धा आहे. ग्रामपंचायत मार्फत रस्ता, दिवाबत्ती, सार्वजनिक स्वच्छता, आरोग्यसुविधा पुरविण्यात आल्या आहेत. तसेच घाणपाण्याचा व पावसाळ्यात पडणाऱ्या पाण्याचा निचरा होण्यासाठी सिमेंटची गटारे बांधलेली आहेत. गावात बाजारात राष्ट्रीयकृत बँकेच्या दोन शाखा आहेत -१ बँक ऑफ बडोदा आणि २.देना बँक. शाखेच्या ठिकाणी दोन्ही बँकांची वेगवेगळी रोख पैशांची देवघेव करणारी स्वयंचलित यंत्रे आहेत. गावात बाजारात पोलीस चौकी आहे. सरकारी दवाखाना माहीम किल्ल्याच्या परिसरात आहे.गावात दोन [[रेशन दुकान|रेशन दुकाने]] आहेत.गावात [[माहीम विविध कार्यकारी सहकारी संस्था, मर्यादित]] आहे. == लोकजीवन == हे मोठ्या आकाराचे गाव आहे.२०११ च्या भारतीय जनगणनेनुसार गावात २४६२ कुटुंबे राहतात. एकूण १०३४३ लोकसंख्येपैकी ५०८६ पुरुष तर ५२५७ महिला आहेत. गावाची साक्षरता ७५.९४ टक्के आहे.पुरुष साक्षरता ८२.७९ आहे तर स्त्री साक्षरता ६९.३६ आहे. गावातील शून्य ते सहा वर्षे वयाच्या लहान मुलांची संख्या १०८२ आहे. ती एकूण लोकसंख्येच्या १०.४६ टक्के आहे. मुख्यतः [[वाडवळ समाज]], [[भंडारी समाज]], [[मांगेला समाज]] आणि [[आदिवासी समाज|आदिवासी समाजातील]] लोक येथे राहतात. [[शेती]], [[बागायती]] हा मुख्य व्यवसाय आहे.येथील लोक प्रामाणिक, कष्टाळू, अंगमेहनत करणारे, शांत, सुसंस्कृत, सुस्वभावी, आदरातिथ्यशील, संकटकाळी आपणहून मदत करणारे, धार्मिक प्रवृत्तीचे, उदारमतवादी आहेत. येथे वेगवेगळ्या पंथाचे लोक गुण्यागोविंदाने राहतात व गावाच्या विकासासाठी अहर्निश झटत राहतात.गावातील प्रत्येक देवता मंदिराची प्रत्येक वर्षी [[जत्रा]] भरत असते. गावातील सगळे लोक जत्रेत आवर्जून सहभागी होतात. पूर्वी स्वयंपाक घरात [[पाटा]],[[वरवंटा]],[[खलबत्ता]] ह्यांचा वापर केला जात असे. हल्ली त्याऐवजी मिक्सर, ग्राइंडर वापरतात.पाटा,वरवंटा वापरून बनवलेली चटणी सरस, चवदार लागायची. ठेचण आणि वाटण ह्या दोन प्रक्रिया होतात. वापरून गुळगुळीत झालेल्या पाट्या वरवंट्याला परत टाके/टाचे मारावे लागत असत. ते काम [[पाथरवट]] करीत असत. लोकांची वस्ती मुख्यतः [[गावठाण]] भागात आहे.जेथे वस्ती आहे त्या परिसराला आळी म्हणले जाते.येथे प्रत्येक आळीत विशिष्ट आडनावाची कुटुंबे पिढ्यानपिढ्या राहतात. उदाहरणार्थ : [[वर्तक]],[[पाटील]],[[ठाकूर]] आडनावाची दुगारी; पाटील आडनावाची गदोडी; ठाकूर,राऊत आडनावाची पंगळदार; राऊत आडनावाची लालभाट; राऊत, ठाकूर, पाटील आडनावाची माच; [[सावे]],[[वर्तक]] आडनावाची [[हालोडी]] व [[वारेख]]; पाटील आडनावाची पाटलोडी; पाटील आडनावाची गिलगोडी;इत्यादी. प्रत्येक आळीत एकाच कुटुंबातील माणसे असल्याने जरी ती विभक्त संसार करीत असली तरी लग्न, वाढदिवस, श्राद्ध, किंवा कुठल्याही कौटुंबिक कार्यक्रम असला की सर्व एकत्र येऊन एकमेकांच्या सहकार्याने साजरा करतात. गावात [[हिंदू]] आणि [[मुसलमान]] गुण्यागोविंदाने व सुखासमाधानाने राहतात.पूर्वी गावात [[सिधवा]] नावाचे [[पारशी]] कुटुंब सुद्धा होते. ते मुंबईत स्थायिक झाले. येथील लोक अनेक सण साजरे करतात:- #[[मकरसंक्रांत]] मकरसंक्रांत सण तिळगुळ बनवून व घरोघरी देऊन साजरा केला जातो. तिळगुळ देताना 'तिळगूळ घ्या आणि गोड गोड बोला' हे हमखास सांगितले जाते.मकरसंक्रांत सणाच्या दिवशी येथील लोक [[उकडहंडी]] बनवतात.<ref>#महाराष्ट्र टाईम्स, बुधवार, दिनांक १५ जानेवारी २०२५ </ref> ==प्रसिद्ध ठिकाणे== #[[माहीम|महिकावती]][[किल्ला]] #[[व्यंकटेश मंदिर]] #[[महिकावती मंदिर]] #[[हनुमान मंदिर]] #[[राम मंदिर]] #[[केशवनाथ स्वामी महाराज]] [[संजीवन समाधी]] #[[सूर्य नारायण मंदिर]] #[[देवी]] [[अहिल्याबाई होळकर]] काळातील भव्य [[तलाव]] #[[महेश्वरी शिवमंदिर]] #[[सिद्धेश्वर मंदिर]] #[[महाकालिका मंदिर]] ==जिल्ह्यातील पहिला सार्वजनिक गणेशोत्सव== इसवी सन १८९३ मध्ये लोकमान्य टिळकांनी सार्वजनिक गणेशोत्सवाची स्थापना केली.त्यानंतर बऱ्याच ठिकाणी सार्वजनिक गणेशोत्सव साजरा करण्यात येऊ लागला.इसवी सन १८९४ मध्ये तत्कालीन इंग्रज काळात असलेल्या तहसील माहीम ([[महिकावती|माहीम]]) येथे श्री गणेशमूर्तीची सार्वजनिक स्थापना करण्यात आली व गणेशोत्सव साजरा करण्यास सुरुवात झाली.हा जिल्ह्यातील पहिला सार्वजनिक गणेशोत्सव होता.माहीम तहसील निसर्गसंपन्न असल्याने इंग्रजांनी समुद्रकिनारी एक चौकी बांधलेली होती. शेती व मासेमारी व्यवसाय चांगला असल्यामुळे शेतकरी आणि मच्छीमार लोक समाधानी,धार्मिक आणि भक्तिभावाने ओथंबलेले होते. इसवी सन १९०५ मध्ये तत्कालीन माहीम तहसील मध्ये [[प्लेग|प्लेगची]] महाभयंकर साथ आली तेव्हा [[पालघर]] येथे नवीन गाव वसविण्यात आले.पालघर येथील नवीन गावात हा तत्कालीन तहसील माहीम येथील सार्वजनिक गणेशोत्सव तिथे गेलेल्या लोकांबरोबर साजरा होऊ लागला.तेथे त्याचे [[पालघर मुख्य सार्वजनिक गणेशोत्सव मंडळ]] असे नवीन नामकरण झाले. बरेच वर्षे हे सार्वजनिक गणेशोत्सव मंडळ पालघर येथील प्रतिष्ठित व्यक्ती सांभाळत होते.कालांतराने म्हणजे साधारणपणे चाळीस-पंचेचाळीस वर्षांपासून त्या मंडळाची देखभाल शिवसेना शहर शाखा करीत आहे आणि साहजिकच हल्ली त्याला शिवसेनेचा गणपती म्हणून ओळखले जाते. हे मंडळाचे [[१३१ वे वर्ष]] आहे.<ref>महाराष्ट्र टाईम्स, वसई विरार पुरवणी, मंगळवार,२ सप्टेंबर २०२५</ref> == हे सुद्धा पहा == [[केळवे]]; [[शिरगाव]],[[एडवण]],[[दांडा]],[[माकुणसार]],[[मधुकरनगर]] == संदर्भ == #उत्तर कोंकण सामाजिक जीवन आणि परंपरा : श्री.ल.राऊत. #श्री सिद्धेश्वर मंदिर जीर्णोद्धार व प्राणप्रतिष्ठा महोत्सव स्मरणिका सोमवार २६/०१/२०१५ :जीर्णोद्धार समिती, माहीम, पालघर ४०१४०२. #https://www.census2011.co.in/data/subdistrict/4163-palghar-thane-maharashtra.html #http://tourism.gov.in/india-tourism-development-corporation-itdc #https://villageinfo.in/maharashtra/thane/palghar.html #https://www.mapsofindia.com/lat_long/maharashtra/ #http://districts.nic.in/districtsdetails.php?sid=MH&disid=MH036 #https://palghar.gov.in/ #https://palghar.gov.in/tourism/ #गुरुवर्य महाराज :माहीम शिक्षण संस्था, माहीम, ता.जि.पालघर,महाराष्ट्र.मुद्रक-आनंद प्रिंटींग प्रेस, पालघर.२७ डिसेंबर२००९. #श्री सूर्यनारायण मंदिर शतक महोत्सव स्मरणिका:श्री सूर्यनारायण सेवा संघ, रजि. नं.ए११३ ठाणे, श्रीक्षेत्र के.माहीम, ता.जि.पालघर ४०१४०२.०४/०२/२००६. #गुरू कृपा सुमनांजली:चंद्रकांत शंकरराव लोमटे,निवाळी रोड, सैफी कॉलनी, मु.पो. सेंधवा, जिल्हा बडवानी, म.प्र.४५१६६६.रामनवमी १३/०४/२००८. #प्रसाद:मोरेश्वर रामचंद्र चौधरी, वासळई,वसई, जि.पालघर. चैत्र शुद्ध दशमी,१८९६.०२/०४/१९७४. #आशापुरी माऊली :रमाकांत पाटील. प्रकाशन २१/०९/२०१४ पालघर तालुका मराठी साहित्य मंडळ, मु.पो.केळवे बीच, ता.जि.पालघर.४०१४०१. #निर्माल्याच्या गंधामधुनी :भा.मु.राऊत माहीम, पालघर ४०१४०२. #शतकोत्तर पंचवर्षिय सोहळा १९१३-२०१८,स्मरणिका माहीम विविध कार्यकारी सहकारी संस्था मर्यादित, माहीम ४०१४०२. #http://www.suryanarayanmandirkelvemahim.com == बाह्य दुवे == [[वर्ग:पालघर तालुक्यातील गावे]] dld3fyrnvivqs41p8yj9sgsuknryvxy 0 231101 2691814 2345163 2026-06-30T09:33:40Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2691814 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट व्यक्ती | चौकट_रुंदी = | नाव = श्वेतलाना सावित्स्काया | चित्र =File:Светлана Савицкая.jpeg|thumb|श्वेतलाना सावित्स्काया | चित्र_आकारमान = | चित्रशीर्षक = श्वेतलाना सावित्स्काया | चित्रशीर्षक_पर्याय = | जन्मनाव = | जन्म_दिनांक = ८ ऑगस्ट १९४८ (वय ६८) | जन्म_स्थान = [[मॉस्को]], [[सोवियत संघ]] | राष्ट्रीयत्व = रशियन | वडील = येवगेनिया सावित्स्काया | }}'''श्वेतलाना येवगेनिया सावित्स्काया'''(जन्म ८ ऑगस्ट १९४८) ही एक सोव्हिएत निवृत्त वैमानिक व [[अंतराळवीर]] आहे, जी १९८२ साली [[सोयुज टी-७]] या यानामध्ये बसली, तसेच अंतराळात जाणारी दुसरी महिला आहे. १९८४ साली अंतराळात दोनदा जाणारी व स्पेसवॉक करणारी जगातील पहिली महिला बनली. तिने एक वैमानिक म्हणून एफएआयचे अनेक जागतिक विक्रम केले आहेत.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://search.rsl.ru/ru/search#yf=2002&yt=2002&q=%D1%88%D0%BB%D0%B8%20%D1%81%D0%BE%20%D0%B2%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D0%BC|title=Поиск - Search RSL|website=search.rsl.ru|language=ru-RU|access-date=2018-07-27|archive-date=2019-11-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20191126205256/https://search.rsl.ru/ru/search#yf=2002&yt=2002&q=%D1%88%D0%BB%D0%B8%20%D1%81%D0%BE%20%D0%B2%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D0%BC|url-status=dead}}</ref> ==सुरुवातीचे जीवन== श्वेतलाना सावित्स्कायाचा जन्म ८ ऑगस्ट १९४८ रोजी [[मॉस्को]], [[सोवियत संघ]] येथे झाला. श्वेतलानाचे वडील हे द्वितीय विश्वयुद्धाच्या काळात एक पायलट होते, नंतर त्यांनी सोव्हिएत हवाई संरक्षण दलाचे उप-प्रमुखपद पद भूषविले. श्वेतलाना ने वयाचा १६ व्या वर्षापासूनच पॅराशूट शिकण्यास सुरुवात केली, जेव्हा तिच्या वडिलांनी याबद्दल ऐकले तेव्हा त्यांनी या प्रवृत्तीस प्रोत्साहन दिले.<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.americaspace.com/2012/02/10/a-cog-in-a-political-machine-the-career-of-svetlana-savitskaya/|title=A Cog in a Political Machine: The Career of Svetlana Savitskaya|last=|first=|date=2012-02-10|work=AmericaSpace|access-date=2018-07-27|archive-url=|archive-date=|dead-url=|language=en-US}}</ref> १९६६ मध्ये पदवीधर झाल्यानंतर तिने मॉस्को स्टेट एव्हिएशन इंस्टीट्यूट (एमएआय) मध्ये प्रवेश घेतला, जिथे तिने विमानाचे धडे ही घेतले. १९७१ मध्ये तिला फ्लाइट इन्स्ट्रक्टर म्हणून परवाना देण्यात आला. १९७६ मध्ये पदवीधर होताना ती Fedotov टेस्ट पायलट स्कूलमध्ये टेस्ट पायलट म्हणून प्रशिक्षित झाली. १९६९ ते १९७७ च्या दरम्यान तिने एरोबेटिक्स सोव्हिएत संघाची सदस्य म्हणून काम पाहिले. १९७२ च्या सॅलोन-डी-प्रोवंन्समधील जागतिक स्पर्धेत त्यांनी तिसरे स्थान पटकावले<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://aajtak.intoday.in/education/story/svetlana-yevgenyevna-savitskaya-became-the-first-woman-to-fly-to-space-twice-1-879603.html|title=जब पहली बार आसमां में चली कोई महिला|work=aajtak.intoday.in|access-date=2018-07-28|language=hi}}</ref> ==अंतराळ प्रशिक्षण== १९७९ मध्ये, महिला अंतराळवीराचा दुसऱ्या गटाचा निवड प्रक्रिया प्रक्रियेत श्वेतलाना हिने भाग घेतला. जून १९८० रोजी तिला औपचारिकपणे अंतराळवीर समुहात प्रवेश दिला गेला, व फेब्रुवारी १९८२ रोजी तिने अंतराळवीर होण्यासाठीची परीक्षा उत्तीर्ण केली. ===पहिले उड्डाण( सोयुज टी-७ )=== डिसेंबर १९८१ मध्ये श्वेतलानाने आपल्या पाहिल्या स्पेस उड्डानासाठी तयारी केली. या मिशनचा कमांडर लियोनिद पोपोव्ह हा होता, फ्लाइट इंजिनिअर अलेक्झांडर सेरेब्रोव्ह हा होता. १९८२ साली सोयुज टी-७ हे यान अंतराळात झेपावले, १९ वर्षानंतर श्वेतलाना अंतराळात जाणारी जगातील दुसरी महिला ठरली. २७ ऑगस्ट १९८२ साली ते पृथ्वीवर परत आले. ===दुसरे उड्डाण( सोयुज टी-१२ )=== २५ जुलै १९८४ रोजी अंतराळात दोनदा जाणारी व स्पेसवॉक करणारी जगातील पहिली महिला बनली. २९ जुलै १९८४ रोजी ती पृथ्वीवर परत आली. ==पुरस्कार== * सोव्हिएत युनियन हिरो, दोनदा (१९८२, १९८४) * ऑर्डर ऑफ लेनिन, दोनदा (१९८२, १९८४) *विशेष पदक - अवकाशात स्पेस वॉक साठी *16 सुवर्णपदके - यूएसएसआर खेळ == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} bdql74x7uibkvdtw0j7ezxs6zitpnsj 0 235492 2691729 2345207 2026-06-29T18:16:36Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2691729 wikitext text/x-wiki {{बदल}} '''हाइक मेसेंजर''' ही महाजालावर स्मार्टफोनवर चालणारी झटपट संदेश सेवा देणारी एक भारतीय सोशल मिडिया नेट्वर्किंग कंपनी आहे. यामद्धे मजकूर संदेशांव्यतिरिक्त, त्याचे वापरकर्ते ऑडिओ, प्रतिमा, फाइल, आवाज संदेश, व्हिडिओ आणि एकमेकांना ठिकाण पाठवू शकतात. २०१६ च्या आकडेवारीनुसार १०० मिलियन पेक्षा जास्त लोक हाइक मेसेंजरचा वापर करतात.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.financialexpress.com/industry/technology/100-mn-user-mark-crossed-by-hike-messenger/199703/|title=100 mn-user mark crossed by hike messenger - The Financial Express|संकेतस्थळ=www.financialexpress.com|ॲक्सेसदिनांक=2018-11-02}}</ref> भारती इंटरप्राइजेस आणि सॉफ्टबॅँक कॉर्पोरेशनतर्फे ‘हाईक’ ही मेसेंजर सेवा सुरू केली गेली होती, भारती इंटरप्राइजेसचे अध्यक्ष सुनील भारती मित्तल यांचे पुत्र कविन भारती मित्तल हे या कंपनीचे संस्थापक आहेत. हाइक मेसेंजर ही सेवा जगातील २००हून अधिक देशांमध्ये उपलब्ध आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://blog.hike.in/|title=Hike Blog|संकेतस्थळ=Hike Blog|ॲक्सेसदिनांक=2018-11-02|archive-date=2017-11-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20171114155226/https://blog.hike.in/|url-status=dead}}</ref> == हाइक डायरेक्ट == हाइक डायरेक्ट या सुविधेद्वारे महाजालाशी संपर्क नसताना देखील संदेश पाठविता येतो. याचा वापर करून एखादी व्यक्ती वायफाय अथवा [[मोबाईल फोन|मोबाईल]] डाटा सुरू नसताना देखील मेसेज पाठवता येऊ शकतो.{{संदर्भ हवा}} यात फोटोज, स्टिकर्स, फाईल्सही पाठवल्या जाऊ शकतात. यामद्धे ७० एमबीपर्यंतच्या फाईल्स केवळ १० सेकंदात पाठवण्याची सुविधा देखील उपलब्ध आहे. == मोफत दूरध्वनी सुविधा == मोफत फोनची सुविधा ‘हाईक’ मेसेंजर चॅटिंग ॲप्लिकेशन तर्फे २०१५ मद्धे सुरू करण्यात आली टू जी, थ्री जी आणि वायफाय सेवा वापरणाऱ्या ग्राहकांना यासेवेचा वापर करता येतो, ‘झिप’ फोन ही कंपनी हाईक कंपनीने विकत घेतल्यानंतर काही महिन्यात हाइक मेसेंजरने मोफत फोन देण्याची सुविधा ग्राहकांना उपलब्ध करून दिली. या सुविधेनंतर हाईक, व्हॉट्सॲप, लाईन, स्काइप या कंपन्यांवर नियंत्रण आणले जावे अशी मागणी अनेक मोबाईल कंपन्यांकडून केली गेली. == हाईक स्टिकर्स == हाईक स्टिकर्स हे हाईकचे सर्वात लोकप्रिय फिचर आहे, देशातील वेगवेगळ्या भाषांत हे स्टिकर्स यात उपलब्ध असुन. दररोजच्या चर्चेतील जवळपास सर्वच विषयांचे स्टिकर्स हाईक वर उपलब्ध असुन ते युझरला हवे तसे डाऊनलोड करता येतात. बॉलीवूड, मराठी चित्रपटातील खास संवाद, मुलीमुलींच्या गप्पा, नेहमी वापरले जाणारे शब्द, परीक्षेचा कालावधी, शहरांच्या विशेष जागा, मराठी सीरीयल्स मधील प्रसिद्ध संवाद, प्रसिद्ध गाणी, क्रिकेट, कार्टून्स अश्या अनेक विषयांवरील स्टिकर्स येथे पाहायला मिळतात. तसेच सणाच्या शुभेच्छा देखील हाईक स्टिकर्सद्वारे उपलब्ध आहेत. प्रत्येक गोष्ट लिहून व्यक्त करण्यापेक्षा हाईक स्टिकर्स वापरून भावना व्यक्त केल्या जाऊ शकतात त्यामुळे लिहिण्याचा वेळ देखील वाचतो.<ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=https://m.dailyhunt.in/news/india/marathi/dainik+prabhat-epaper-dailypra/stikar+bole+chat+chale-newsid-50348815|title=स्टिकर बोले, चॅट चाले। - Dainik Prabhat {{!}} DailyHunt|work=DailyHunt|access-date=2018-11-02|language=en}}</ref> == समूह संवाद == एकाच वेळी १००० सदस्यांसोबत समूह संवाद साधण्याची सुविधा यामद्धे उपलब्ध आहे, मोठे व्हिडिओज, कॉम्प्रेस न केलेल्या मूळ प्रतिमा, कोणत्याही प्रकारचे दस्तऐवज सामायिक करता येतात. == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:सोशल नेटवर्किंग संकेतस्थळे]] 2k3t2yb64rgqrfs0grron9qdlylp8aq 0 249006 2691829 2690698 2026-06-30T10:25:09Z ~2026-24679-89 182431 /* सद्य सदस्य संख्याबळ */ 2691829 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''महाराष्ट्र विधान परिषद''' हे महाराष्ट्र राज्याच्या द्विगृही कायदेमंडळापैकी वरिष्ठ गृह आहे. महाराष्ट्राच्या विधानपरीषदेत ७८ सदस्य आहेत. महाराष्ट्र, [[कर्नाटक]], [[उत्तर प्रदेश]], [[बिहार]], [[आंध्रप्रदेश]] आणि [[तेलंगणा]] या ६ घटक राज्यात द्विगृही कायदेमंडळ पद्धती अस्तित्वात असून तेथे [[विधान परिषद]] अस्तित्वात आहेत. * बाकी सर्व घटकराज्यात एकगृह कायदेमंडळ पद्धती आहे. तेथे [[विधानसभा]] हे एकच सभागृह आहे.<ref>{{स्रोत बातमी|last1=विधानमंडळ|first1=महाराष्ट्र|title=Maharashtra Legislature|दुवा=http://mls.org.in/Council.aspx|ॲक्सेसदिनांक=12 नोव्हेंबर 2019|काम=mls.org.in|प्रकाशक=महाराष्ट्र विधानमंडळ,मुंबई}}</ref> राज्यघटनेच्या कलम १६९(१) नुसार विधानसभेने सभासदांच्या किंवा दोन तृतीयांश सभासदांनी उपस्थितीने बहुमताने ठराव केल्यास [[भारतीय संसद]] राज्यात विधान परिषद अस्तित्वात आणते. विधान परिषदेची सदस्य संख्या किती असावी, हे राज्यघटनेने निश्चित केलेले नाही. कलम १७१नुसार विधान परिषदेत किमान ४० सभासद किंवा विधानसभेच्या एकूण सभासद संख्येच्या एक तृतीयांश पेक्षा जास्त सदस्य नसतात. * विधान परिषद तत्त्वत: वरिष्ठ सभागृह असले तरी व्यवहारात ते कनिष्ठ सभागृह आहे. या सभागृहाला सर्वच बाबतीत कमी अधिकार आहेत. (विधानसभेच्या तुलनेत)<ref>{{स्रोत बातमी|last1=विधानमंडळ|first1=महाराष्ट्र|title=Maharashtra Legislature|दुवा=http://mls.org.in/Council.aspx|ॲक्सेसदिनांक=12 नोव्हेंबर 2019|काम=mls.org.in|प्रकाशक=महाराष्ट्र विधानमंडळ,मुंबई}}</ref> ==सद्य सदस्य संख्याबळ== {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" ! colspan=2|आघाडी ! colspan="2" | पक्ष ! सदस्य संख्या ! गटनेता ! मतदारसंघ |- | rowspan="4" bgcolor="FF99933" | | rowspan="4" | '''सरकार'''<br>'''[[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]]''' '''(६०)''' | bgcolor=#FF99933| | [[भारतीय जनता पक्ष]] | ३५ | [[प्रवीण दरेकर]] | विधानसभेच्या सदस्यांनी निवडलेले |- |bgcolor=#F37020| | [[शिवसेना]] | ११ | [[किशोर दराडे]] | [[नाशिक शिक्षक विधान परिषद मतदारसंघ|नाशिक शिक्षक]] |- |bgcolor=#00B2B2| | [[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष]] | १० | [[अनिकेत सुनील तटकरे]] | [[रायगड-रत्‍नागिरी-सिंधुदुर्ग स्थानिक प्राधिकरण विधान परिषद मतदारसंघ|रायगड-रत्‍नागिरी-सिंधुदुर्ग स्थानिक प्राधिकरण]] |- | bgcolor=#D3D3D3| | [[अपक्ष]] | ४ | [[गोकुळ बबन गीते]]<br>[[किरण सरनाईक]]<br>[[सुधाकर गोविंद आडबाले]]<br>[[सत्यजित तांबे पाटील|सत्यजित सुधीर तांबे]] | [[नाशिक स्थानिक प्राधिकरण विधान परिषद मतदारसंघ|नाशिक स्थानिक प्राधिकरण]]<br>[[अमरावती शिक्षक विधान परिषद मतदारसंघ|अमरावती शिक्षक]]<br>[[नागपूर शिक्षक विधान परिषद मतदारसंघ|नागपूर शिक्षक]]<br>[[नाशिक पदवीधर विधान परिषद मतदारसंघ|नाशिक पदवीधर]] |- | rowspan="3" bgcolor="#00B7EB" | | rowspan="3" | '''विरोधी आघाडी'''<br>'''[[भारतीय राष्ट्रीय विकास समावेशी आघाडी]]''' '''(१३)''' |bgcolor=#FD7D24| | [[शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे)]] | ५+१ | [[अनिल परब]] | [[मुंबई पदवीधर विधान परिषद मतदारसंघ|मुंबई पदवीधर]] |- |bgcolor=#19AAED| | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | ५ | [[सतेज पाटील|सतेज ज्ञानदेवराव पाटील]] | [[कोल्हापूर स्थानिक प्राधिकरण विधान परिषद मतदारसंघ|कोल्हापूर स्थानिक प्राधिकरण]] |- |bgcolor=#0029B0| | [[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष - शरदचंद्र पवार]] | २ | [[एकनाथ गणपत खडसे]] | विधानसभेच्या सदस्यांनी निवडलेले |- | colspan="4" | '''रिक्त''' <br>'''(५)''' | ५ | |- ! colspan="4"|एकूण ! ७८ ! ! |} == महाराष्ट्र विधानपरिषदेबद्दल माहिती== घटकराज्यांमध्ये व्दिगृही विधिमंडळ असावे की नसावे? याबाबत निर्णय घेण्याचा अधिकार तेथील विधानसभेला आहे. सध्या देशामध्ये ६ घटकराज्यांमध्ये विधानपरिषद आहे त्यामध्ये महाराष्ट्र, बिहार, उत्तर प्रदेश, आंध्रप्रदेश, तेलंगाणा आणि कर्नाटक यांचा समावेश आहे.<br> == विधानपरिषदेची रचना == १९५६ च्या ७ व्या घटनादुरूस्तीनुसार असे निर्धारित करण्यात आले आहे की, विधानपरिषदेची सदस्य संख्या तेथील विधानसभेच्या सदस्य संख्येच्या १/३ पेक्षा जास्त नसावी आणि ४० पेक्षा कमी नसावी. सध्या महाराष्ट्रात ७८ इतकी सदस्य संख्या आहे.<ref>{{स्रोत बातमी|last1=Patil|first1=Dhanshri|title=विधानपरिषदेबद्दल संपूर्ण माहिती|दुवा=https://www.mpscworld.com/vidhanparishadebaddal-sampurn-mahiti/|ॲक्सेसदिनांक=12 नोव्हेंबर 2019|काम=MPSC World|प्रकाशक=MPSC World|दिनांक=21 ऑगस्ट 2015|archive-date=2019-11-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20191112095955/https://www.mpscworld.com/vidhanparishadebaddal-sampurn-mahiti/|url-status=dead}}</ref> घटना कलम क्र. १७१/२ नुसार विधानपरिषदेच्या रचनेबाबद कायदा करण्याचा अधिकार संसदेला आहे. विधानपरिषदेत साधारणपणे ५/६ सदस्य निर्वाचित असतात तर १/६ सदस्य राज्यपालाने नियुक्त केलेले असतात. विधानपरिषदेतील सर्व सदस्य प्रत्यक्ष निवडणुकीद्वारे निवडलेले सदस्य नसतात.<br> == विधानपरिषदेच्या सदस्यांची विभागणी == '''रचना :''' <br> १/३ सदस्य विधानसभेच्या सदस्यांकडून निवडले जातात.<br> १/३ स्थानिक स्वराज्य संस्थांकडून सदस्य निवडले जातात.<br> १/१२ शिक्षक मतदार संघातून सदस्य निवडले जातात.<br> १/१२ पदवीधर मतदार संघातून सदस्य निवडले जातात.<ref>{{स्रोत बातमी|last1=Patil|first1=Dhanshri|title=विधानपरिषदेबद्दल संपूर्ण माहिती|दुवा=https://www.mpscworld.com/vidhanparishadebaddal-sampurn-mahiti/|ॲक्सेसदिनांक=12 नोव्हेंबर 2019|काम=MPSC World|प्रकाशक=MPSC World|दिनांक=21 ऑगस्ट 2015|archive-date=2019-11-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20191112095955/https://www.mpscworld.com/vidhanparishadebaddal-sampurn-mahiti/|url-status=dead}}</ref> <br> १/६ राज्यपालाकडून सदस्य नामनिदेशित केले जातात, यामध्ये सामाजिक, सांस्कृतिक, शैक्षणिक व आर्थिक अशा विविध क्षेत्रातील तज्ञ सदस्य असतात.<br> == सदस्यांची पात्रता == #तो भारताचा नागरिक असावा.<br> #त्याच्या वयाची ३० वर्ष पूर्ण झालेली असावी.<ref>{{स्रोत बातमी|last1=Patil|first1=Dhanshri|title=विधानपरिषदेबद्दल संपूर्ण माहिती|दुवा=https://www.mpscworld.com/vidhanparishadebaddal-sampurn-mahiti/|ॲक्सेसदिनांक=12 नोव्हेंबर 2019|काम=MPSC World|प्रकाशक=MPSC World|दिनांक=21 ऑगस्ट 2015|archive-date=2019-11-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20191112095955/https://www.mpscworld.com/vidhanparishadebaddal-sampurn-mahiti/|url-status=dead}}</ref> <br> #संसदेने वेळोवेळी विहित केलेल्या अटी त्याला मान्य असाव्यात.<br> == सदस्यांचा कार्यकाल == सदस्यांचा कार्यकाल 6 वर्ष इतका असतो. == विधानपरिषदेचा कार्यकाल == विधानपरिषद हे स्थायी सभागृह आहे ते कधीही विसर्जित होत नाही. दर दोन वर्षानी 1/3 सदस्य निवृत्त होतात आणि तेवढेच नव्याने त्यांच्या जागी निवडले जातात.<ref>{{स्रोत बातमी|last1=Patil|first1=Dhanshri|title=विधानपरिषदेबद्दल संपूर्ण माहिती|दुवा=https://www.mpscworld.com/vidhanparishadebaddal-sampurn-mahiti/|ॲक्सेसदिनांक=12 नोव्हेंबर 2019|काम=MPSC World|प्रकाशक=MPSC World|दिनांक=21 ऑगस्ट 2015|archive-date=2019-11-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20191112095955/https://www.mpscworld.com/vidhanparishadebaddal-sampurn-mahiti/|url-status=dead}}</ref> == गणसंख्या == १/१० इतकी गणसंख्या असतो. == अधिवेशन == दोन अधिवेशनांमध्ये सहा महिन्यापेक्षा जास्त अंतर नसावे. == सभापती व उपसभापती == विधानपरिषदेत निवडून आलेल्या सदस्यांकडून एका सदस्याची सभापती तर दुसऱ्या एका सदस्याची उपसभापती म्हणून निवड केली जाते.<ref>{{स्रोत बातमी|last1=Patil|first1=Dhanshri|title=विधानपरिषदेबद्दल संपूर्ण माहिती|दुवा=https://www.mpscworld.com/vidhanparishadebaddal-sampurn-mahiti/|ॲक्सेसदिनांक=12 नोव्हेंबर 2019|काम=MPSC World|प्रकाशक=MPSC World|दिनांक=21 ऑगस्ट 2015|archive-date=2019-11-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20191112095955/https://www.mpscworld.com/vidhanparishadebaddal-sampurn-mahiti/|url-status=dead}}</ref> == मतदारसंघ आणि सदस्य (७८)== महाराष्ट्र विधान परिषदेचे अलीकडील सदस्य खालीलप्रमाणे आहेत<ref>http://mls.org.in/pdf2021/winter/list-of-council-member.pdf {{Bare URL PDF|date=March 2022}}</ref> === विधानसभेच्या सदस्यांनी निवडलेले (३०) === {| class="wikitable sortable" ! क्र. ! आमदार ! colspan="2"| पक्ष ! colspan="2"| आघाडी ! कार्यकाळ सुरुवात ! कार्यकाळ समाप्ती ! नोंदी |- | colspan="9" align="center" bgcolor="grey"| <span style="color:white;">'''विधानसभेच्या सदस्यांनी निवडलेले'''</span> |- | १ | [[प्रवीण दरेकर]] | style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | | [[भारतीय जनता पक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | ८ जुलै २०२२ | ७ जुलै २०२८ | |- | २ | [[राम शिंदे|राम शंकरराव शिंदे]] | style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | | [[भारतीय जनता पक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | ८ जुलै २०२२ | ७ जुलै २०२८ | |- | ३ | [[श्रीकांत भारतीय]] | style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | | [[भारतीय जनता पक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | ८ जुलै २०२२ | ७ जुलै २०२८ | |- | ४ | [[उमा खापरे]] | style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | | [[भारतीय जनता पक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | ८ जुलै २०२२ | ७ जुलै २०२८ | |- | ५ | [[प्रसाद लाड]] | style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | | [[भारतीय जनता पक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | ८ जुलै २०२२ | ७ जुलै २०२८ | |- | rowspan="2"| ६ | [[आमश्या फुलजी पाडवी]] | style="background-color: {{शिवसेना/meta/color}}" | | [[शिवसेना]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | rowspan="2"|८ जुलै २०२२ | rowspan="2"|७ जुलै २०२८ | २३ नोव्हेंबर २०२४ रोजी राजीनामा ([[महाराष्ट्र विधानसभा|महाराष्ट्र विधानसभेवर]] निवडून गेले) |- | [[चंद्रकांत रघुवंशी]] | style="background-color: {{शिवसेना/meta/color}}" | | [[शिवसेना]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | २३ नोव्हेंबर २०२४ ते ४ जुलै २०२८ च्या उर्वरीत शेष काळासाठी पोटनिवडणूकीद्वारे निवड |- | ७ | [[रामराजे नाईक निंबाळकर]] | style="background-color: {{राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष/meta/color}}" | | [[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | ८ जुलै २०२२ | ७ जुलै २०२८ | |- | ८ | [[सचिन अहिर]] | style="background-color: {{शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे)/meta/color}}" | | [[शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे)]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय विकास समावेशी आघाडी/meta/color}}" | | [[भारतीय राष्ट्रीय विकास समावेशी आघाडी]] | ८ जुलै २०२२ | ७ जुलै २०२८ | |- | ९ | [[भाई जगताप]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय विकास समावेशी आघाडी/meta/color}}" | | [[भारतीय राष्ट्रीय विकास समावेशी आघाडी]] | ८ जुलै २०२२ | ७ जुलै २०२८ | |- | १० | [[एकनाथ गणपत खडसे]] | style="background-color: {{राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष - शरदचंद्र पवार/meta/color}}" | | [[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष - शरदचंद्र पवार]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय विकास समावेशी आघाडी/meta/color}}" | | [[भारतीय राष्ट्रीय विकास समावेशी आघाडी]] | ८ जुलै २०२२ | ७ जुलै २०२८ | |- | ११ | [[पंकजा गोपीनाथ मुंडे]] | style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | | [[भारतीय जनता पक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | २८ जुलै २०२४ | २७ जुलै २०३० | |- | १२ | [[योगेश कुंडलिक टिळेकर]] | style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | | [[भारतीय जनता पक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | २८ जुलै २०२४ | २७ जुलै २०३० | |- | १३ | [[परिणय फुके|परिणय रमेश फुके]] | style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | | [[भारतीय जनता पक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | २८ जुलै २०२४ | २७ जुलै २०३० | |- | १४ | [[अमित गणपत गोरखे]] | style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | | [[भारतीय जनता पक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | २८ जुलै २०२४ | २७ जुलै २०३० | |- | १५ | [[सदाभाऊ खोत]] | style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | | [[भारतीय जनता पक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | २८ जुलै २०२४ | २७ जुलै २०३० | |- | rowspan="2"| १६ | [[प्रज्ञा राजीव सातव]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय विकास समावेशी आघाडी/meta/color}}" | | [[भारतीय राष्ट्रीय विकास समावेशी आघाडी]] | rowspan="2"|२८ जुलै २०२४ | rowspan="2"|२७ जुलै २०३० | १५ डिसेंबर २०२५ रोजी राजीनामा ([[भारतीय जनता पक्ष|भारतीय जनता पक्षात]] प्रवेश) |- | [[प्रज्ञा राजीव सातव]] | style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | | [[भारतीय जनता पक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | १५ डिसेंबर २०२५ ते २७ जुलै २०३० च्या उर्वरीत शेष काळासाठी पोटनिवडणूकीद्वारे निवड (पक्षबदल करून पुन्हा निवडून आल्या) |- | १७ | [[कृपाल तुमाने|कृपाल बाळाजी तुमाने]] | style="background-color: {{शिवसेना/meta/color}}" | | [[शिवसेना]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | २८ जुलै २०२४ | २७ जुलै २०३० | |- | १८ | [[भावना पुंडलिकराव गवळी]] | style="background-color: {{शिवसेना/meta/color}}" | | [[शिवसेना]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | २८ जुलै २०२४ | २७ जुलै २०३० | |- | १९ | [[शिवाजीराव गर्जे]] | style="background-color: {{राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष/meta/color}}" | | [[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | २८ जुलै २०२४ | २७ जुलै २०३० | |- | rowspan="2"| २० | [[राजेश उत्तम विटेकर]] | style="background-color: {{राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष/meta/color}}" | | [[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | rowspan="2"|२८ जुलै २०२४ | rowspan="2"|२७ जुलै २०३० | २३ नोव्हेंबर २०२४ रोजी राजीनामा ([[महाराष्ट्र विधानसभा|महाराष्ट्र विधानसभेवर]] निवडून गेले) |- | [[संजय विनायक खोडके]] | style="background-color: {{राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष/meta/color}}" | | [[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | २३ नोव्हेंबर २०२४ ते २७ जुलै २०३० च्या उर्वरीत शेष काळासाठी पोटनिवडणूकीद्वारे निवड |- | २१ | [[मिलिंद नार्वेकर]] | style="background-color: {{शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे)/meta/color}}" | | [[शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे)]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय विकास समावेशी आघाडी/meta/color}}" | | [[भारतीय राष्ट्रीय विकास समावेशी आघाडी]] | २८ जुलै २०२४ | २७ जुलै २०३० | |- | २२ | [[प्रमोद जठार]] | style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | | [[भारतीय जनता पक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | १४ मे २०२६ | १३ मे २०३२ | |- | २३ | [[सुनील कर्जतकर]] | style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | | [[भारतीय जनता पक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | १४ मे २०२६ | १३ मे २०३२ | |- | २४ | [[संजय भेंडे]] | style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | | [[भारतीय जनता पक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | १४ मे २०२६ | १३ मे २०३२ | |- | २५ | [[माधवी नाईक]] | style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | | [[भारतीय जनता पक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | १४ मे २०२६ | १३ मे २०३२ | |- | २६ | [[विवेक कोल्हे]] | style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | | [[भारतीय जनता पक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | १४ मे २०२६ | १३ मे २०३२ | |- | २७ | [[बच्चू कडू|ओमप्रकाश बाबाराव ''बच्चू'' कडू]] | style="background-color: {{शिवसेना/meta/color}}" | | [[शिवसेना]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | १४ मे २०२६ | १३ मे २०३२ | |- | २८ | [[नीलम गोऱ्हे|डॉ. नीलम दिवाकर गोऱ्हे]] | style="background-color: {{शिवसेना/meta/color}}" | | [[शिवसेना]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | १४ मे २०२६ | १३ मे २०३२ | |- | २९ | [[झीशान सिद्दिकी|झीशान झियाउद्दीन सिद्दिकी]] | style="background-color: {{राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष/meta/color}}" | | [[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | १४ मे २०२६ | १३ मे २०३२ | |- | ३० | [[अंबादास दानवे|अंबादास एकनाथराव दानवे]] | style="background-color: {{शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे)/meta/color}}" | | [[शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे)]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय विकास समावेशी आघाडी/meta/color}}" | | [[भारतीय राष्ट्रीय विकास समावेशी आघाडी]] | १४ मे २०२६ | १३ मे २०३२ | |} === स्थानिक प्राधिकरणांच्या मतदारसंघातून निवडून आलेले (२२) === {| class="wikitable sortable" ! क्र. ! मतदारसंघ ! आमदार ! colspan="2"| पक्ष ! colspan="2"| आघाडी ! कार्यकाळ सुरुवात ! कार्यकाळ समाप्ती ! नोंदी |- | colspan="10" align="center" bgcolor="grey"| <span style="color:white;">'''स्थानिक प्राधिकरणांच्या मतदारसंघातून निवडून आलेले'''</span> |- | १ | [[मुंबई स्थानिक प्राधिकरण विधान परिषद मतदारसंघ|मुंबई I]] | [[सुनील शिंदे]] | style="background-color: {{शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे)/meta/color}}" | | [[शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे)]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय विकास समावेशी आघाडी/meta/color}}" | | [[भारतीय राष्ट्रीय विकास समावेशी आघाडी]] | २ जानेवारी २०२२ | १ जानेवारी २०२८ | |- | २ | [[मुंबई स्थानिक प्राधिकरण विधान परिषद मतदारसंघ|मुंबई II]] | [[राजहंस धनंजय सिंह]] | style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | | [[भारतीय जनता पक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | २ जानेवारी २०२२ | १ जानेवारी २०२८ | |- | ३ | [[धुळे-नंदूरबार स्थानिक प्राधिकरण विधान परिषद मतदारसंघ|धुळे-नंदूरबार]] | [[अमरीश रसिकलाल पटेल]] | style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | | [[भारतीय जनता पक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | २ जानेवारी २०२२ | १ जानेवारी २०२८ | |- | rowspan="2"| ४ | rowspan="2"|[[नागपूर स्थानिक प्राधिकरण विधान परिषद मतदारसंघ|नागपूर]] | [[चंद्रशेखर बावनकुळे|चंद्रशेखर कृष्णराव बावनकुळे]] | style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | | [[भारतीय जनता पक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | २ जानेवारी २०२२ | १ जानेवारी २०२८ | २३ नोव्हेंबर २०२४ रोजी राजीनामा ([[महाराष्ट्र विधानसभा|महाराष्ट्र विधानसभेवर]] निवडून गेले) |- | [[राजीव भास्कर पोतदार]] | style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | | [[भारतीय जनता पक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | २२ जून २०२२ | १ जानेवारी २०२८ | २३ नोव्हेंबर २०२४ ते १ जानेवारी २०२८ या उर्वरीत शेष काळासाठी २२ जून २०२६ रोजी पोट-निवडणूकीद्वारे निवड |- | ५ | [[अकोला-वाशिम-बुलढाणा स्थानिक प्राधिकरण विधान परिषद मतदारसंघ|अकोला-वाशिम-बुलढाणा]] | [[वसंत खंडेलवाल]] | style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | | [[भारतीय जनता पक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | २ जानेवारी २०२२ | १ जानेवारी २०२८ | |- | ६ | [[कोल्हापूर स्थानिक प्राधिकरण विधान परिषद मतदारसंघ|कोल्हापूर]] | [[सतेज पाटील|सतेज ज्ञानदेवराव पाटील]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय विकास समावेशी आघाडी/meta/color}}" | | [[भारतीय राष्ट्रीय विकास समावेशी आघाडी]] | २ जानेवारी २०२२ | १ जानेवारी २०२८ | |- | ७ | [[औरंगाबाद-जालना स्थानिक प्राधिकरण विधान परिषद मतदारसंघ|औरंगाबाद-जालना]] | [[सुहास त्र्यंबक शिरसाट]] | style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | | [[भारतीय जनता पक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | २२ जून २०२६ | २१ जून २०२६ | |- | ८ | [[उस्मानाबाद-लातूर-बीड स्थानिक प्राधिकरण विधान परिषद मतदारसंघ|उस्मानाबाद-लातूर-बीड]] | [[बसवराज माधवराव पाटील]] | style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | | [[भारतीय जनता पक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | २२ जून २०२६ | २१ जून २०२६ | |- | ९ | [[अमरावती स्थानिक प्राधिकरण विधान परिषद मतदारसंघ|अमरावती]] | [[प्रवीण रामचंद्र पोते]] | style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | | [[भारतीय जनता पक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | २२ जून २०२६ | २१ जून २०२६ | |- | १० | [[वर्धा-चंद्रपूर-गडचिरोली स्थानिक प्राधिकरण विधान परिषद मतदारसंघ|वर्धा-चंद्रपूर-गडचिरोली]] | [[अरुण हनुमंत लखानी]] | style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | | [[भारतीय जनता पक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | २२ जून २०२६ | २१ जून २०२६ | |- | ११ | [[नाशिक स्थानिक प्राधिकरण विधान परिषद मतदारसंघ|नाशिक]] | [[गोकुळ बबन गीते]] | style="background-color: {{अपक्ष/meta/color}}" | | [[अपक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | २२ जून २०२६ | २१ जून २०२६ | |- | १२ | [[परभणी-हिंगोली स्थानिक प्राधिकरण विधान परिषद मतदारसंघ|परभणी-हिंगोली]] | [[सईद शर्गुल खान]] | style="background-color: {{शिवसेना/meta/color}}" | | [[शिवसेना]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | २२ जून २०२६ | २१ जून २०२६ | |- | १३ | [[रायगड-रत्‍नागिरी-सिंधुदुर्ग स्थानिक प्राधिकरण विधान परिषद मतदारसंघ|रायगड-रत्‍नागिरी-सिंधुदुर्ग]] | [[अनिकेत सुनील तटकरे]] | style="background-color: {{राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष/meta/color}}" | | [[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | २२ जून २०२६ | २१ जून २०२६ | |- | १४ | [[जळगाव स्थानिक प्राधिकरण विधान परिषद मतदारसंघ|जळगाव]] | [[नंदकिशोर भागवत महाजन]] | style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | | [[भारतीय जनता पक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | २२ जून २०२६ | २१ जून २०२६ | |- | १५ | [[भंडारा-गोंदिया स्थानिक प्राधिकरण विधान परिषद मतदारसंघ|भंडारा-गोंदिया]] | [[अविनाश आनंदराव ब्राम्हणकर]] | style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | | [[भारतीय जनता पक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | २२ जून २०२६ | २१ जून २०२६ | |- | १६ | [[पुणे स्थानिक प्राधिकरण विधान परिषद मतदारसंघ|पुणे]] | [[विक्रम संजय काकडे]] | style="background-color: {{राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष/meta/color}}" | | [[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | २२ जून २०२६ | २१ जून २०२६ | |- | १७ | [[सांगली-सातारा स्थानिक प्राधिकरण विधान परिषद मतदारसंघ|सांगली-सातारा]] | [[धैर्यशील ज्ञानदेव कदम]] | style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | | [[भारतीय जनता पक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | २२ जून २०२६ | २१ जून २०२६ | |- | १८ | [[नांदेड स्थानिक प्राधिकरण विधान परिषद मतदारसंघ|नांदेड]] | [[अमरनाथ अनंत राजूरकर]] | style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | | [[भारतीय जनता पक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | २२ जून २०२६ | २१ जून २०२६ | |- | १९ | [[यवतमाळ स्थानिक प्राधिकरण विधान परिषद मतदारसंघ|यवतमाळ]] | [[दुष्यंत सतीश चतुर्वेदी]] | style="background-color: {{शिवसेना/meta/color}}" | | [[शिवसेना]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | २२ जून २०२६ | २१ जून २०२६ | |- | २० | [[ठाणे-पालघर स्थानिक प्राधिकरण विधान परिषद मतदारसंघ|ठाणे-पालघर]] | [[रविंद्र सदानंद फाटक]] | style="background-color: {{शिवसेना/meta/color}}" | | [[शिवसेना]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | २२ जून २०२६ | २१ जून २०२६ | |- | २१ | [[अहमदनगर स्थानिक प्राधिकरण विधान परिषद मतदारसंघ|अहमदनगर]] | [[प्राजक्त तनपुरे|प्राजक्त प्रसाद तनपुरे]] | style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | | [[भारतीय जनता पक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | २२ जून २०२६ | २१ जून २०२६ | |- | २२ | [[सोलापूर स्थानिक प्राधिकरण विधान परिषद मतदारसंघ|सोलापूर]] | [[राजेंद्र राऊत|राजेंद्र विठ्ठल राऊत]] | style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | | [[भारतीय जनता पक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | २२ जून २०२६ | २१ जून २०२६ | |} === शिक्षक मतदारसंघातून निवडून आलेले (७) === {| class="wikitable sortable" ! क्र. ! मतदारसंघ ! आमदार ! colspan="2"| पक्ष ! colspan="2"| आघाडी ! कार्यकाळ सुरुवात ! कार्यकाळ समाप्ती ! नोंदी |- | colspan="10" align="center" bgcolor="grey"| <span style="color:white;">'''शिक्षक मतदारसंघातून निवडून आलेले'''</span> |- | १ | [[पुणे शिक्षक विधान परिषद मतदारसंघ|पुणे]] | [[जयंत आसगावकर]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय विकास समावेशी आघाडी/meta/color}}" | | [[भारतीय राष्ट्रीय विकास समावेशी आघाडी]] | ७ डिसेंबर २०२० | ६ डिसेंबर २०२६ | |- | २ | [[अमरावती शिक्षक विधान परिषद मतदारसंघ|अमरावती]] | [[किरण सरनाईक]] | style="background-color: {{अपक्ष/meta/color}}" | | [[अपक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | ७ डिसेंबर २०२० | ६ डिसेंबर २०२६ | |- | ३ | [[कोकण शिक्षक विधान परिषद मतदारसंघ|कोकण]] | [[ज्ञानेश्वर बारकू म्हात्रे]] | style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | | [[भारतीय जनता पक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | ८ फेब्रुवारी २०२३ | ७ फेब्रुवारी २०२९ | |- | ४ | [[औरंगाबाद शिक्षक विधान परिषद मतदारसंघ|औरंगाबाद]] | [[विक्रम काळे|विक्रम वसंतराव काळे]] | style="background-color: {{राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष/meta/color}}" | | [[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | ८ फेब्रुवारी २०२३ | ७ फेब्रुवारी २०२९ | |- | ५ | [[नागपूर शिक्षक विधान परिषद मतदारसंघ|नागपूर]] | [[सुधाकर गोविंद आडबाले]] | style="background-color: {{अपक्ष/meta/color}}" | | [[अपक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | ८ फेब्रुवारी २०२३ | ७ फेब्रुवारी २०२९ | |- | ६ | [[मुंबई शिक्षक विधान परिषद मतदारसंघ|मुंबई]] | [[जगन्नाथ अभ्यंकर]] | style="background-color: {{शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे)/meta/color}}" | | [[शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे)]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय विकास समावेशी आघाडी/meta/color}}" | | [[भारतीय राष्ट्रीय विकास समावेशी आघाडी]] | ८ जुलै २०२४ | ७ जुलै २०३० | |- | ७ | [[नाशिक शिक्षक विधान परिषद मतदारसंघ|नाशिक]] | [[किशोर दराडे]] | style="background-color: {{शिवसेना/meta/color}}" | | [[शिवसेना]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | ८ जुलै २०२४ | ७ जुलै २०३० | |} === पदवीधर मतदारसंघातून निवडून आलेले (७) === {| class="wikitable sortable" ! क्र. ! मतदारसंघ ! आमदार ! colspan="2"| पक्ष ! colspan="2"| आघाडी ! कार्यकाळ सुरुवात ! कार्यकाळ समाप्ती ! नोंदी |- | colspan="10" align="center" bgcolor="grey"| <span style="color:white;">'''पदवीधर मतदारसंघातून निवडून आलेले'''</span> |- | १ | [[नागपूर पदवीधर विधान परिषद मतदारसंघ|नागपूर]] | [[अभिजीत वामनराव वंजारी]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय विकास समावेशी आघाडी/meta/color}}" | | [[भारतीय राष्ट्रीय विकास समावेशी आघाडी]] | ७ डिसेंबर २०२० | ६ डिसेंबर २०२६ | |- | २ | [[औरंगाबाद पदवीधर विधान परिषद मतदारसंघ|औरंगाबाद]] | [[सतीश भानूदास चव्हाण]] | style="background-color: {{राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष/meta/color}}" | | [[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | ७ डिसेंबर २०२० | ६ डिसेंबर २०२६ | |- | ३ | [[पुणे पदवीधर विधान परिषद मतदारसंघ|पुणे]] | [[अरुण गणपती लाड]] | style="background-color: {{राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष - शरदचंद्र पवार/meta/color}}" | | [[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष - शरदचंद्र पवार]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय विकास समावेशी आघाडी/meta/color}}" | | [[भारतीय राष्ट्रीय विकास समावेशी आघाडी]] | ७ डिसेंबर २०२० | ६ डिसेंबर २०२६ | |- | ४ | [[अमरावती पदवीधर विधान परिषद मतदारसंघ|अमरावती]] | [[धिरज रामभाऊ लिंगाडे]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय विकास समावेशी आघाडी/meta/color}}" | | [[भारतीय राष्ट्रीय विकास समावेशी आघाडी]] | ८ फेब्रुवारी २०२३ | ७ फेब्रुवारी २०२९ | |- | ५ | [[नाशिक पदवीधर विधान परिषद मतदारसंघ|नाशिक]] | [[सत्यजित तांबे पाटील|सत्यजित सुधीर तांबे]] | style="background-color: {{अपक्ष/meta/color}}" | | [[अपक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | ८ फेब्रुवारी २०२३ | ७ फेब्रुवारी २०२९ | |- | ६ | [[कोकण पदवीधर विधान परिषद मतदारसंघ|कोकण]] | [[निरंजन डावखरे]] | style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | | [[भारतीय जनता पक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | ८ जुलै २०२४ | ७ जुलै २०३० | |- | ७ | [[मुंबई पदवीधर विधान परिषद मतदारसंघ|मुंबई]] | [[अनिल परब]] | style="background-color: {{शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे)/meta/color}}" | | [[शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे)]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय विकास समावेशी आघाडी/meta/color}}" | | [[भारतीय राष्ट्रीय विकास समावेशी आघाडी]] | ८ जुलै २०२४ | ७ जुलै २०३० | |} === राज्यपाल नामनिर्देशित (१२) === {| class="wikitable sortable" ! क्र. ! आमदार ! colspan="2"| पक्ष ! colspan="2"| आघाडी ! कार्यकाळ सुरुवात ! कार्यकाळ समाप्ती ! नोंदी |- | colspan="9" align="center" bgcolor="grey"| <span style="color:white;">'''मनोनित आमदार'''</span> |- | १ | [[चित्रा वाघ]] | style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | | [[भारतीय जनता पक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | १६ ऑक्टोबर २०२४ | १५ ऑक्टोबर २०३० | |- | २ | [[विक्रांत पाटील]] | style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | | [[भारतीय जनता पक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | १६ ऑक्टोबर २०२४ | १५ ऑक्टोबर २०३० | |- | ३ | [[बाबूसिंह महाराज राठोड]] | style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | | [[भारतीय जनता पक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | १६ ऑक्टोबर २०२४ | १५ ऑक्टोबर २०३० | |- | ४ | [[हेमंत श्रीराम पाटील]] | style="background-color: {{शिवसेना/meta/color}}" | | [[शिवसेना]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | १६ ऑक्टोबर २०२४ | १५ ऑक्टोबर २०३० | |- | ५ | [[मनीषा कायंदे]] | style="background-color: {{शिवसेना/meta/color}}" | | [[शिवसेना]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | १६ ऑक्टोबर २०२४ | १५ ऑक्टोबर २०३० | |- | ६ | [[पंकज छगन भुजबळ]] | style="background-color: {{राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष/meta/color}}" | | [[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | १६ ऑक्टोबर २०२४ | १५ ऑक्टोबर २०३० | |- | ७ | [[इद्रिस नाईकवाडी]] | style="background-color: {{राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष/meta/color}}" | | [[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | १६ ऑक्टोबर २०२४ | १५ ऑक्टोबर २०३० | |- | ८ | colspan="8" rowspan="5" align="center"| ''२०२० पासून रिक्त'' |- | ९ |- | १० |- | ११ |- | १२ |} ==२०२६ सालच्या पोट-निवडणूका== {| class="wikitable sortable" ! तारीख ! मतदारसंघ ! मूळ आमदार ! colspan="2"| पक्ष ! मूळ कार्यकाळ सुरुवात ! मूळ कार्यकाळ समाप्ती ! पोट-निवडणूक कारण ! निर्वाचित आमदार ! colspan="2"| पक्ष ! शेष कार्यकाळ सुरुवात ! शेष कार्यकाळ समाप्ती |- | १२ मे २०२६ | [[महाराष्ट्र विधानसभा|विधानसभेच्या सदस्यांनी निवडलेले]] | [[प्रज्ञा राजीव सातव]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | २८ जुलै २०२४ | २७ जुलै २०३० | राजीनामा | [[प्रज्ञा राजीव सातव]] | style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | | [[भारतीय जनता पक्ष]] | १२ मे २०२६ | २७ जुलै २०३० |- | १८ जून २०२६ | [[नागपूर स्थानिक प्राधिकरण विधान परिषद मतदारसंघ|नागपूर स्थानिक प्राधिकरण]] | [[चंद्रशेखर बावनकुळे|चंद्रशेखर कृष्णराव बावनकुळे]] | style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | | [[भारतीय जनता पक्ष]] | २ जानेवारी २०२२ | १ जानेवारी २०२८ | राजीनामा | [[राजीव भास्कर पोतदार]] | style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | | [[भारतीय जनता पक्ष]] | २२ जून २०२६ | १ जानेवारी २०२८ |} == बाह्य दुवे == # http://103.23.150.139/Home/Index # https://www.mpscworld.com/bharatiy-nyayvyavashtebaddal-sampurn-mahiti/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191112100101/https://www.mpscworld.com/bharatiy-nyayvyavashtebaddal-sampurn-mahiti/ |date=2019-11-12 }} # https://www.mpscworld.com/vidhanparishadebaddal-sampurn-mahiti/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191112095955/https://www.mpscworld.com/vidhanparishadebaddal-sampurn-mahiti/ |date=2019-11-12 }} #http://mls.org.in/pdf/Margdarshika.pdf == संदर्भ आणि नोंदी == {{भारताची विधिमंडळे}} [[वर्ग:महाराष्ट्र शासन]] [[वर्ग:विधान परिषद]] <references /> 5ogcua2puknghrruwnc1incfs3rcztl 2691830 2691829 2026-06-30T10:26:10Z ~2026-24679-89 182431 /* सद्यस्थितीत संख्याबळ(सदस्यांप्रमाणे) */ 2691830 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''महाराष्ट्र विधान परिषद''' हे महाराष्ट्र राज्याच्या द्विगृही कायदेमंडळापैकी वरिष्ठ गृह आहे. महाराष्ट्राच्या विधानपरीषदेत ७८ सदस्य आहेत. महाराष्ट्र, [[कर्नाटक]], [[उत्तर प्रदेश]], [[बिहार]], [[आंध्रप्रदेश]] आणि [[तेलंगणा]] या ६ घटक राज्यात द्विगृही कायदेमंडळ पद्धती अस्तित्वात असून तेथे [[विधान परिषद]] अस्तित्वात आहेत. * बाकी सर्व घटकराज्यात एकगृह कायदेमंडळ पद्धती आहे. तेथे [[विधानसभा]] हे एकच सभागृह आहे.<ref>{{स्रोत बातमी|last1=विधानमंडळ|first1=महाराष्ट्र|title=Maharashtra Legislature|दुवा=http://mls.org.in/Council.aspx|ॲक्सेसदिनांक=12 नोव्हेंबर 2019|काम=mls.org.in|प्रकाशक=महाराष्ट्र विधानमंडळ,मुंबई}}</ref> राज्यघटनेच्या कलम १६९(१) नुसार विधानसभेने सभासदांच्या किंवा दोन तृतीयांश सभासदांनी उपस्थितीने बहुमताने ठराव केल्यास [[भारतीय संसद]] राज्यात विधान परिषद अस्तित्वात आणते. विधान परिषदेची सदस्य संख्या किती असावी, हे राज्यघटनेने निश्चित केलेले नाही. कलम १७१नुसार विधान परिषदेत किमान ४० सभासद किंवा विधानसभेच्या एकूण सभासद संख्येच्या एक तृतीयांश पेक्षा जास्त सदस्य नसतात. * विधान परिषद तत्त्वत: वरिष्ठ सभागृह असले तरी व्यवहारात ते कनिष्ठ सभागृह आहे. या सभागृहाला सर्वच बाबतीत कमी अधिकार आहेत. (विधानसभेच्या तुलनेत)<ref>{{स्रोत बातमी|last1=विधानमंडळ|first1=महाराष्ट्र|title=Maharashtra Legislature|दुवा=http://mls.org.in/Council.aspx|ॲक्सेसदिनांक=12 नोव्हेंबर 2019|काम=mls.org.in|प्रकाशक=महाराष्ट्र विधानमंडळ,मुंबई}}</ref> ==सद्यस्थितीत संख्याबळ(सदस्यांप्रमाणे)== {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" ! colspan=2|आघाडी ! colspan="2" | पक्ष ! सदस्य संख्या ! गटनेता ! मतदारसंघ |- | rowspan="4" bgcolor="FF99933" | | rowspan="4" | '''सरकार'''<br>'''[[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]]''' '''(६०)''' | bgcolor=#FF99933| | [[भारतीय जनता पक्ष]] | ३५ | [[प्रवीण दरेकर]] | विधानसभेच्या सदस्यांनी निवडलेले |- |bgcolor=#F37020| | [[शिवसेना]] | ११ | [[किशोर दराडे]] | [[नाशिक शिक्षक विधान परिषद मतदारसंघ|नाशिक शिक्षक]] |- |bgcolor=#00B2B2| | [[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष]] | १० | [[अनिकेत सुनील तटकरे]] | [[रायगड-रत्‍नागिरी-सिंधुदुर्ग स्थानिक प्राधिकरण विधान परिषद मतदारसंघ|रायगड-रत्‍नागिरी-सिंधुदुर्ग स्थानिक प्राधिकरण]] |- | bgcolor=#D3D3D3| | [[अपक्ष]] | ४ | [[गोकुळ बबन गीते]]<br>[[किरण सरनाईक]]<br>[[सुधाकर गोविंद आडबाले]]<br>[[सत्यजित तांबे पाटील|सत्यजित सुधीर तांबे]] | [[नाशिक स्थानिक प्राधिकरण विधान परिषद मतदारसंघ|नाशिक स्थानिक प्राधिकरण]]<br>[[अमरावती शिक्षक विधान परिषद मतदारसंघ|अमरावती शिक्षक]]<br>[[नागपूर शिक्षक विधान परिषद मतदारसंघ|नागपूर शिक्षक]]<br>[[नाशिक पदवीधर विधान परिषद मतदारसंघ|नाशिक पदवीधर]] |- | rowspan="3" bgcolor="#00B7EB" | | rowspan="3" | '''विरोधी आघाडी'''<br>'''[[भारतीय राष्ट्रीय विकास समावेशी आघाडी]]''' '''(१३)''' |bgcolor=#FD7D24| | [[शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे)]] | ५+१ | [[अनिल परब]] | [[मुंबई पदवीधर विधान परिषद मतदारसंघ|मुंबई पदवीधर]] |- |bgcolor=#19AAED| | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | ५ | [[सतेज पाटील|सतेज ज्ञानदेवराव पाटील]] | [[कोल्हापूर स्थानिक प्राधिकरण विधान परिषद मतदारसंघ|कोल्हापूर स्थानिक प्राधिकरण]] |- |bgcolor=#0029B0| | [[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष - शरदचंद्र पवार]] | २ | [[एकनाथ गणपत खडसे]] | विधानसभेच्या सदस्यांनी निवडलेले |- | colspan="4" | '''रिक्त''' <br>'''(५)''' | ५ | |- ! colspan="4"|एकूण ! ७८ ! ! |} == महाराष्ट्र विधानपरिषदेबद्दल माहिती== घटकराज्यांमध्ये व्दिगृही विधिमंडळ असावे की नसावे? याबाबत निर्णय घेण्याचा अधिकार तेथील विधानसभेला आहे. सध्या देशामध्ये ६ घटकराज्यांमध्ये विधानपरिषद आहे त्यामध्ये महाराष्ट्र, बिहार, उत्तर प्रदेश, आंध्रप्रदेश, तेलंगाणा आणि कर्नाटक यांचा समावेश आहे.<br> == विधानपरिषदेची रचना == १९५६ च्या ७ व्या घटनादुरूस्तीनुसार असे निर्धारित करण्यात आले आहे की, विधानपरिषदेची सदस्य संख्या तेथील विधानसभेच्या सदस्य संख्येच्या १/३ पेक्षा जास्त नसावी आणि ४० पेक्षा कमी नसावी. सध्या महाराष्ट्रात ७८ इतकी सदस्य संख्या आहे.<ref>{{स्रोत बातमी|last1=Patil|first1=Dhanshri|title=विधानपरिषदेबद्दल संपूर्ण माहिती|दुवा=https://www.mpscworld.com/vidhanparishadebaddal-sampurn-mahiti/|ॲक्सेसदिनांक=12 नोव्हेंबर 2019|काम=MPSC World|प्रकाशक=MPSC World|दिनांक=21 ऑगस्ट 2015|archive-date=2019-11-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20191112095955/https://www.mpscworld.com/vidhanparishadebaddal-sampurn-mahiti/|url-status=dead}}</ref> घटना कलम क्र. १७१/२ नुसार विधानपरिषदेच्या रचनेबाबद कायदा करण्याचा अधिकार संसदेला आहे. विधानपरिषदेत साधारणपणे ५/६ सदस्य निर्वाचित असतात तर १/६ सदस्य राज्यपालाने नियुक्त केलेले असतात. विधानपरिषदेतील सर्व सदस्य प्रत्यक्ष निवडणुकीद्वारे निवडलेले सदस्य नसतात.<br> == विधानपरिषदेच्या सदस्यांची विभागणी == '''रचना :''' <br> १/३ सदस्य विधानसभेच्या सदस्यांकडून निवडले जातात.<br> १/३ स्थानिक स्वराज्य संस्थांकडून सदस्य निवडले जातात.<br> १/१२ शिक्षक मतदार संघातून सदस्य निवडले जातात.<br> १/१२ पदवीधर मतदार संघातून सदस्य निवडले जातात.<ref>{{स्रोत बातमी|last1=Patil|first1=Dhanshri|title=विधानपरिषदेबद्दल संपूर्ण माहिती|दुवा=https://www.mpscworld.com/vidhanparishadebaddal-sampurn-mahiti/|ॲक्सेसदिनांक=12 नोव्हेंबर 2019|काम=MPSC World|प्रकाशक=MPSC World|दिनांक=21 ऑगस्ट 2015|archive-date=2019-11-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20191112095955/https://www.mpscworld.com/vidhanparishadebaddal-sampurn-mahiti/|url-status=dead}}</ref> <br> १/६ राज्यपालाकडून सदस्य नामनिदेशित केले जातात, यामध्ये सामाजिक, सांस्कृतिक, शैक्षणिक व आर्थिक अशा विविध क्षेत्रातील तज्ञ सदस्य असतात.<br> == सदस्यांची पात्रता == #तो भारताचा नागरिक असावा.<br> #त्याच्या वयाची ३० वर्ष पूर्ण झालेली असावी.<ref>{{स्रोत बातमी|last1=Patil|first1=Dhanshri|title=विधानपरिषदेबद्दल संपूर्ण माहिती|दुवा=https://www.mpscworld.com/vidhanparishadebaddal-sampurn-mahiti/|ॲक्सेसदिनांक=12 नोव्हेंबर 2019|काम=MPSC World|प्रकाशक=MPSC World|दिनांक=21 ऑगस्ट 2015|archive-date=2019-11-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20191112095955/https://www.mpscworld.com/vidhanparishadebaddal-sampurn-mahiti/|url-status=dead}}</ref> <br> #संसदेने वेळोवेळी विहित केलेल्या अटी त्याला मान्य असाव्यात.<br> == सदस्यांचा कार्यकाल == सदस्यांचा कार्यकाल 6 वर्ष इतका असतो. == विधानपरिषदेचा कार्यकाल == विधानपरिषद हे स्थायी सभागृह आहे ते कधीही विसर्जित होत नाही. दर दोन वर्षानी 1/3 सदस्य निवृत्त होतात आणि तेवढेच नव्याने त्यांच्या जागी निवडले जातात.<ref>{{स्रोत बातमी|last1=Patil|first1=Dhanshri|title=विधानपरिषदेबद्दल संपूर्ण माहिती|दुवा=https://www.mpscworld.com/vidhanparishadebaddal-sampurn-mahiti/|ॲक्सेसदिनांक=12 नोव्हेंबर 2019|काम=MPSC World|प्रकाशक=MPSC World|दिनांक=21 ऑगस्ट 2015|archive-date=2019-11-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20191112095955/https://www.mpscworld.com/vidhanparishadebaddal-sampurn-mahiti/|url-status=dead}}</ref> == गणसंख्या == १/१० इतकी गणसंख्या असतो. == अधिवेशन == दोन अधिवेशनांमध्ये सहा महिन्यापेक्षा जास्त अंतर नसावे. == सभापती व उपसभापती == विधानपरिषदेत निवडून आलेल्या सदस्यांकडून एका सदस्याची सभापती तर दुसऱ्या एका सदस्याची उपसभापती म्हणून निवड केली जाते.<ref>{{स्रोत बातमी|last1=Patil|first1=Dhanshri|title=विधानपरिषदेबद्दल संपूर्ण माहिती|दुवा=https://www.mpscworld.com/vidhanparishadebaddal-sampurn-mahiti/|ॲक्सेसदिनांक=12 नोव्हेंबर 2019|काम=MPSC World|प्रकाशक=MPSC World|दिनांक=21 ऑगस्ट 2015|archive-date=2019-11-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20191112095955/https://www.mpscworld.com/vidhanparishadebaddal-sampurn-mahiti/|url-status=dead}}</ref> == मतदारसंघ आणि सदस्य (७८)== महाराष्ट्र विधान परिषदेचे अलीकडील सदस्य खालीलप्रमाणे आहेत<ref>http://mls.org.in/pdf2021/winter/list-of-council-member.pdf {{Bare URL PDF|date=March 2022}}</ref> === विधानसभेच्या सदस्यांनी निवडलेले (३०) === {| class="wikitable sortable" ! क्र. ! आमदार ! colspan="2"| पक्ष ! colspan="2"| आघाडी ! कार्यकाळ सुरुवात ! कार्यकाळ समाप्ती ! नोंदी |- | colspan="9" align="center" bgcolor="grey"| <span style="color:white;">'''विधानसभेच्या सदस्यांनी निवडलेले'''</span> |- | १ | [[प्रवीण दरेकर]] | style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | | [[भारतीय जनता पक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | ८ जुलै २०२२ | ७ जुलै २०२८ | |- | २ | [[राम शिंदे|राम शंकरराव शिंदे]] | style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | | [[भारतीय जनता पक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | ८ जुलै २०२२ | ७ जुलै २०२८ | |- | ३ | [[श्रीकांत भारतीय]] | style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | | [[भारतीय जनता पक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | ८ जुलै २०२२ | ७ जुलै २०२८ | |- | ४ | [[उमा खापरे]] | style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | | [[भारतीय जनता पक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | ८ जुलै २०२२ | ७ जुलै २०२८ | |- | ५ | [[प्रसाद लाड]] | style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | | [[भारतीय जनता पक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | ८ जुलै २०२२ | ७ जुलै २०२८ | |- | rowspan="2"| ६ | [[आमश्या फुलजी पाडवी]] | style="background-color: {{शिवसेना/meta/color}}" | | [[शिवसेना]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | rowspan="2"|८ जुलै २०२२ | rowspan="2"|७ जुलै २०२८ | २३ नोव्हेंबर २०२४ रोजी राजीनामा ([[महाराष्ट्र विधानसभा|महाराष्ट्र विधानसभेवर]] निवडून गेले) |- | [[चंद्रकांत रघुवंशी]] | style="background-color: {{शिवसेना/meta/color}}" | | [[शिवसेना]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | २३ नोव्हेंबर २०२४ ते ४ जुलै २०२८ च्या उर्वरीत शेष काळासाठी पोटनिवडणूकीद्वारे निवड |- | ७ | [[रामराजे नाईक निंबाळकर]] | style="background-color: {{राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष/meta/color}}" | | [[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | ८ जुलै २०२२ | ७ जुलै २०२८ | |- | ८ | [[सचिन अहिर]] | style="background-color: {{शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे)/meta/color}}" | | [[शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे)]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय विकास समावेशी आघाडी/meta/color}}" | | [[भारतीय राष्ट्रीय विकास समावेशी आघाडी]] | ८ जुलै २०२२ | ७ जुलै २०२८ | |- | ९ | [[भाई जगताप]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय विकास समावेशी आघाडी/meta/color}}" | | [[भारतीय राष्ट्रीय विकास समावेशी आघाडी]] | ८ जुलै २०२२ | ७ जुलै २०२८ | |- | १० | [[एकनाथ गणपत खडसे]] | style="background-color: {{राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष - शरदचंद्र पवार/meta/color}}" | | [[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष - शरदचंद्र पवार]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय विकास समावेशी आघाडी/meta/color}}" | | [[भारतीय राष्ट्रीय विकास समावेशी आघाडी]] | ८ जुलै २०२२ | ७ जुलै २०२८ | |- | ११ | [[पंकजा गोपीनाथ मुंडे]] | style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | | [[भारतीय जनता पक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | २८ जुलै २०२४ | २७ जुलै २०३० | |- | १२ | [[योगेश कुंडलिक टिळेकर]] | style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | | [[भारतीय जनता पक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | २८ जुलै २०२४ | २७ जुलै २०३० | |- | १३ | [[परिणय फुके|परिणय रमेश फुके]] | style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | | [[भारतीय जनता पक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | २८ जुलै २०२४ | २७ जुलै २०३० | |- | १४ | [[अमित गणपत गोरखे]] | style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | | [[भारतीय जनता पक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | २८ जुलै २०२४ | २७ जुलै २०३० | |- | १५ | [[सदाभाऊ खोत]] | style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | | [[भारतीय जनता पक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | २८ जुलै २०२४ | २७ जुलै २०३० | |- | rowspan="2"| १६ | [[प्रज्ञा राजीव सातव]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय विकास समावेशी आघाडी/meta/color}}" | | [[भारतीय राष्ट्रीय विकास समावेशी आघाडी]] | rowspan="2"|२८ जुलै २०२४ | rowspan="2"|२७ जुलै २०३० | १५ डिसेंबर २०२५ रोजी राजीनामा ([[भारतीय जनता पक्ष|भारतीय जनता पक्षात]] प्रवेश) |- | [[प्रज्ञा राजीव सातव]] | style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | | [[भारतीय जनता पक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | १५ डिसेंबर २०२५ ते २७ जुलै २०३० च्या उर्वरीत शेष काळासाठी पोटनिवडणूकीद्वारे निवड (पक्षबदल करून पुन्हा निवडून आल्या) |- | १७ | [[कृपाल तुमाने|कृपाल बाळाजी तुमाने]] | style="background-color: {{शिवसेना/meta/color}}" | | [[शिवसेना]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | २८ जुलै २०२४ | २७ जुलै २०३० | |- | १८ | [[भावना पुंडलिकराव गवळी]] | style="background-color: {{शिवसेना/meta/color}}" | | [[शिवसेना]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | २८ जुलै २०२४ | २७ जुलै २०३० | |- | १९ | [[शिवाजीराव गर्जे]] | style="background-color: {{राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष/meta/color}}" | | [[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | २८ जुलै २०२४ | २७ जुलै २०३० | |- | rowspan="2"| २० | [[राजेश उत्तम विटेकर]] | style="background-color: {{राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष/meta/color}}" | | [[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | rowspan="2"|२८ जुलै २०२४ | rowspan="2"|२७ जुलै २०३० | २३ नोव्हेंबर २०२४ रोजी राजीनामा ([[महाराष्ट्र विधानसभा|महाराष्ट्र विधानसभेवर]] निवडून गेले) |- | [[संजय विनायक खोडके]] | style="background-color: {{राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष/meta/color}}" | | [[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | २३ नोव्हेंबर २०२४ ते २७ जुलै २०३० च्या उर्वरीत शेष काळासाठी पोटनिवडणूकीद्वारे निवड |- | २१ | [[मिलिंद नार्वेकर]] | style="background-color: {{शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे)/meta/color}}" | | [[शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे)]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय विकास समावेशी आघाडी/meta/color}}" | | [[भारतीय राष्ट्रीय विकास समावेशी आघाडी]] | २८ जुलै २०२४ | २७ जुलै २०३० | |- | २२ | [[प्रमोद जठार]] | style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | | [[भारतीय जनता पक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | १४ मे २०२६ | १३ मे २०३२ | |- | २३ | [[सुनील कर्जतकर]] | style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | | [[भारतीय जनता पक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | १४ मे २०२६ | १३ मे २०३२ | |- | २४ | [[संजय भेंडे]] | style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | | [[भारतीय जनता पक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | १४ मे २०२६ | १३ मे २०३२ | |- | २५ | [[माधवी नाईक]] | style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | | [[भारतीय जनता पक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | १४ मे २०२६ | १३ मे २०३२ | |- | २६ | [[विवेक कोल्हे]] | style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | | [[भारतीय जनता पक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | १४ मे २०२६ | १३ मे २०३२ | |- | २७ | [[बच्चू कडू|ओमप्रकाश बाबाराव ''बच्चू'' कडू]] | style="background-color: {{शिवसेना/meta/color}}" | | [[शिवसेना]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | १४ मे २०२६ | १३ मे २०३२ | |- | २८ | [[नीलम गोऱ्हे|डॉ. नीलम दिवाकर गोऱ्हे]] | style="background-color: {{शिवसेना/meta/color}}" | | [[शिवसेना]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | १४ मे २०२६ | १३ मे २०३२ | |- | २९ | [[झीशान सिद्दिकी|झीशान झियाउद्दीन सिद्दिकी]] | style="background-color: {{राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष/meta/color}}" | | [[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | १४ मे २०२६ | १३ मे २०३२ | |- | ३० | [[अंबादास दानवे|अंबादास एकनाथराव दानवे]] | style="background-color: {{शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे)/meta/color}}" | | [[शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे)]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय विकास समावेशी आघाडी/meta/color}}" | | [[भारतीय राष्ट्रीय विकास समावेशी आघाडी]] | १४ मे २०२६ | १३ मे २०३२ | |} === स्थानिक प्राधिकरणांच्या मतदारसंघातून निवडून आलेले (२२) === {| class="wikitable sortable" ! क्र. ! मतदारसंघ ! आमदार ! colspan="2"| पक्ष ! colspan="2"| आघाडी ! कार्यकाळ सुरुवात ! कार्यकाळ समाप्ती ! नोंदी |- | colspan="10" align="center" bgcolor="grey"| <span style="color:white;">'''स्थानिक प्राधिकरणांच्या मतदारसंघातून निवडून आलेले'''</span> |- | १ | [[मुंबई स्थानिक प्राधिकरण विधान परिषद मतदारसंघ|मुंबई I]] | [[सुनील शिंदे]] | style="background-color: {{शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे)/meta/color}}" | | [[शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे)]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय विकास समावेशी आघाडी/meta/color}}" | | [[भारतीय राष्ट्रीय विकास समावेशी आघाडी]] | २ जानेवारी २०२२ | १ जानेवारी २०२८ | |- | २ | [[मुंबई स्थानिक प्राधिकरण विधान परिषद मतदारसंघ|मुंबई II]] | [[राजहंस धनंजय सिंह]] | style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | | [[भारतीय जनता पक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | २ जानेवारी २०२२ | १ जानेवारी २०२८ | |- | ३ | [[धुळे-नंदूरबार स्थानिक प्राधिकरण विधान परिषद मतदारसंघ|धुळे-नंदूरबार]] | [[अमरीश रसिकलाल पटेल]] | style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | | [[भारतीय जनता पक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | २ जानेवारी २०२२ | १ जानेवारी २०२८ | |- | rowspan="2"| ४ | rowspan="2"|[[नागपूर स्थानिक प्राधिकरण विधान परिषद मतदारसंघ|नागपूर]] | [[चंद्रशेखर बावनकुळे|चंद्रशेखर कृष्णराव बावनकुळे]] | style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | | [[भारतीय जनता पक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | २ जानेवारी २०२२ | १ जानेवारी २०२८ | २३ नोव्हेंबर २०२४ रोजी राजीनामा ([[महाराष्ट्र विधानसभा|महाराष्ट्र विधानसभेवर]] निवडून गेले) |- | [[राजीव भास्कर पोतदार]] | style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | | [[भारतीय जनता पक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | २२ जून २०२२ | १ जानेवारी २०२८ | २३ नोव्हेंबर २०२४ ते १ जानेवारी २०२८ या उर्वरीत शेष काळासाठी २२ जून २०२६ रोजी पोट-निवडणूकीद्वारे निवड |- | ५ | [[अकोला-वाशिम-बुलढाणा स्थानिक प्राधिकरण विधान परिषद मतदारसंघ|अकोला-वाशिम-बुलढाणा]] | [[वसंत खंडेलवाल]] | style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | | [[भारतीय जनता पक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | २ जानेवारी २०२२ | १ जानेवारी २०२८ | |- | ६ | [[कोल्हापूर स्थानिक प्राधिकरण विधान परिषद मतदारसंघ|कोल्हापूर]] | [[सतेज पाटील|सतेज ज्ञानदेवराव पाटील]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय विकास समावेशी आघाडी/meta/color}}" | | [[भारतीय राष्ट्रीय विकास समावेशी आघाडी]] | २ जानेवारी २०२२ | १ जानेवारी २०२८ | |- | ७ | [[औरंगाबाद-जालना स्थानिक प्राधिकरण विधान परिषद मतदारसंघ|औरंगाबाद-जालना]] | [[सुहास त्र्यंबक शिरसाट]] | style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | | [[भारतीय जनता पक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | २२ जून २०२६ | २१ जून २०२६ | |- | ८ | [[उस्मानाबाद-लातूर-बीड स्थानिक प्राधिकरण विधान परिषद मतदारसंघ|उस्मानाबाद-लातूर-बीड]] | [[बसवराज माधवराव पाटील]] | style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | | [[भारतीय जनता पक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | २२ जून २०२६ | २१ जून २०२६ | |- | ९ | [[अमरावती स्थानिक प्राधिकरण विधान परिषद मतदारसंघ|अमरावती]] | [[प्रवीण रामचंद्र पोते]] | style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | | [[भारतीय जनता पक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | २२ जून २०२६ | २१ जून २०२६ | |- | १० | [[वर्धा-चंद्रपूर-गडचिरोली स्थानिक प्राधिकरण विधान परिषद मतदारसंघ|वर्धा-चंद्रपूर-गडचिरोली]] | [[अरुण हनुमंत लखानी]] | style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | | [[भारतीय जनता पक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | २२ जून २०२६ | २१ जून २०२६ | |- | ११ | [[नाशिक स्थानिक प्राधिकरण विधान परिषद मतदारसंघ|नाशिक]] | [[गोकुळ बबन गीते]] | style="background-color: {{अपक्ष/meta/color}}" | | [[अपक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | २२ जून २०२६ | २१ जून २०२६ | |- | १२ | [[परभणी-हिंगोली स्थानिक प्राधिकरण विधान परिषद मतदारसंघ|परभणी-हिंगोली]] | [[सईद शर्गुल खान]] | style="background-color: {{शिवसेना/meta/color}}" | | [[शिवसेना]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | २२ जून २०२६ | २१ जून २०२६ | |- | १३ | [[रायगड-रत्‍नागिरी-सिंधुदुर्ग स्थानिक प्राधिकरण विधान परिषद मतदारसंघ|रायगड-रत्‍नागिरी-सिंधुदुर्ग]] | [[अनिकेत सुनील तटकरे]] | style="background-color: {{राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष/meta/color}}" | | [[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | २२ जून २०२६ | २१ जून २०२६ | |- | १४ | [[जळगाव स्थानिक प्राधिकरण विधान परिषद मतदारसंघ|जळगाव]] | [[नंदकिशोर भागवत महाजन]] | style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | | [[भारतीय जनता पक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | २२ जून २०२६ | २१ जून २०२६ | |- | १५ | [[भंडारा-गोंदिया स्थानिक प्राधिकरण विधान परिषद मतदारसंघ|भंडारा-गोंदिया]] | [[अविनाश आनंदराव ब्राम्हणकर]] | style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | | [[भारतीय जनता पक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | २२ जून २०२६ | २१ जून २०२६ | |- | १६ | [[पुणे स्थानिक प्राधिकरण विधान परिषद मतदारसंघ|पुणे]] | [[विक्रम संजय काकडे]] | style="background-color: {{राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष/meta/color}}" | | [[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | २२ जून २०२६ | २१ जून २०२६ | |- | १७ | [[सांगली-सातारा स्थानिक प्राधिकरण विधान परिषद मतदारसंघ|सांगली-सातारा]] | [[धैर्यशील ज्ञानदेव कदम]] | style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | | [[भारतीय जनता पक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | २२ जून २०२६ | २१ जून २०२६ | |- | १८ | [[नांदेड स्थानिक प्राधिकरण विधान परिषद मतदारसंघ|नांदेड]] | [[अमरनाथ अनंत राजूरकर]] | style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | | [[भारतीय जनता पक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | २२ जून २०२६ | २१ जून २०२६ | |- | १९ | [[यवतमाळ स्थानिक प्राधिकरण विधान परिषद मतदारसंघ|यवतमाळ]] | [[दुष्यंत सतीश चतुर्वेदी]] | style="background-color: {{शिवसेना/meta/color}}" | | [[शिवसेना]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | २२ जून २०२६ | २१ जून २०२६ | |- | २० | [[ठाणे-पालघर स्थानिक प्राधिकरण विधान परिषद मतदारसंघ|ठाणे-पालघर]] | [[रविंद्र सदानंद फाटक]] | style="background-color: {{शिवसेना/meta/color}}" | | [[शिवसेना]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | २२ जून २०२६ | २१ जून २०२६ | |- | २१ | [[अहमदनगर स्थानिक प्राधिकरण विधान परिषद मतदारसंघ|अहमदनगर]] | [[प्राजक्त तनपुरे|प्राजक्त प्रसाद तनपुरे]] | style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | | [[भारतीय जनता पक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | २२ जून २०२६ | २१ जून २०२६ | |- | २२ | [[सोलापूर स्थानिक प्राधिकरण विधान परिषद मतदारसंघ|सोलापूर]] | [[राजेंद्र राऊत|राजेंद्र विठ्ठल राऊत]] | style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | | [[भारतीय जनता पक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | २२ जून २०२६ | २१ जून २०२६ | |} === शिक्षक मतदारसंघातून निवडून आलेले (७) === {| class="wikitable sortable" ! क्र. ! मतदारसंघ ! आमदार ! colspan="2"| पक्ष ! colspan="2"| आघाडी ! कार्यकाळ सुरुवात ! कार्यकाळ समाप्ती ! नोंदी |- | colspan="10" align="center" bgcolor="grey"| <span style="color:white;">'''शिक्षक मतदारसंघातून निवडून आलेले'''</span> |- | १ | [[पुणे शिक्षक विधान परिषद मतदारसंघ|पुणे]] | [[जयंत आसगावकर]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय विकास समावेशी आघाडी/meta/color}}" | | [[भारतीय राष्ट्रीय विकास समावेशी आघाडी]] | ७ डिसेंबर २०२० | ६ डिसेंबर २०२६ | |- | २ | [[अमरावती शिक्षक विधान परिषद मतदारसंघ|अमरावती]] | [[किरण सरनाईक]] | style="background-color: {{अपक्ष/meta/color}}" | | [[अपक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | ७ डिसेंबर २०२० | ६ डिसेंबर २०२६ | |- | ३ | [[कोकण शिक्षक विधान परिषद मतदारसंघ|कोकण]] | [[ज्ञानेश्वर बारकू म्हात्रे]] | style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | | [[भारतीय जनता पक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | ८ फेब्रुवारी २०२३ | ७ फेब्रुवारी २०२९ | |- | ४ | [[औरंगाबाद शिक्षक विधान परिषद मतदारसंघ|औरंगाबाद]] | [[विक्रम काळे|विक्रम वसंतराव काळे]] | style="background-color: {{राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष/meta/color}}" | | [[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | ८ फेब्रुवारी २०२३ | ७ फेब्रुवारी २०२९ | |- | ५ | [[नागपूर शिक्षक विधान परिषद मतदारसंघ|नागपूर]] | [[सुधाकर गोविंद आडबाले]] | style="background-color: {{अपक्ष/meta/color}}" | | [[अपक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | ८ फेब्रुवारी २०२३ | ७ फेब्रुवारी २०२९ | |- | ६ | [[मुंबई शिक्षक विधान परिषद मतदारसंघ|मुंबई]] | [[जगन्नाथ अभ्यंकर]] | style="background-color: {{शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे)/meta/color}}" | | [[शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे)]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय विकास समावेशी आघाडी/meta/color}}" | | [[भारतीय राष्ट्रीय विकास समावेशी आघाडी]] | ८ जुलै २०२४ | ७ जुलै २०३० | |- | ७ | [[नाशिक शिक्षक विधान परिषद मतदारसंघ|नाशिक]] | [[किशोर दराडे]] | style="background-color: {{शिवसेना/meta/color}}" | | [[शिवसेना]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | ८ जुलै २०२४ | ७ जुलै २०३० | |} === पदवीधर मतदारसंघातून निवडून आलेले (७) === {| class="wikitable sortable" ! क्र. ! मतदारसंघ ! आमदार ! colspan="2"| पक्ष ! colspan="2"| आघाडी ! कार्यकाळ सुरुवात ! कार्यकाळ समाप्ती ! नोंदी |- | colspan="10" align="center" bgcolor="grey"| <span style="color:white;">'''पदवीधर मतदारसंघातून निवडून आलेले'''</span> |- | १ | [[नागपूर पदवीधर विधान परिषद मतदारसंघ|नागपूर]] | [[अभिजीत वामनराव वंजारी]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय विकास समावेशी आघाडी/meta/color}}" | | [[भारतीय राष्ट्रीय विकास समावेशी आघाडी]] | ७ डिसेंबर २०२० | ६ डिसेंबर २०२६ | |- | २ | [[औरंगाबाद पदवीधर विधान परिषद मतदारसंघ|औरंगाबाद]] | [[सतीश भानूदास चव्हाण]] | style="background-color: {{राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष/meta/color}}" | | [[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | ७ डिसेंबर २०२० | ६ डिसेंबर २०२६ | |- | ३ | [[पुणे पदवीधर विधान परिषद मतदारसंघ|पुणे]] | [[अरुण गणपती लाड]] | style="background-color: {{राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष - शरदचंद्र पवार/meta/color}}" | | [[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष - शरदचंद्र पवार]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय विकास समावेशी आघाडी/meta/color}}" | | [[भारतीय राष्ट्रीय विकास समावेशी आघाडी]] | ७ डिसेंबर २०२० | ६ डिसेंबर २०२६ | |- | ४ | [[अमरावती पदवीधर विधान परिषद मतदारसंघ|अमरावती]] | [[धिरज रामभाऊ लिंगाडे]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय विकास समावेशी आघाडी/meta/color}}" | | [[भारतीय राष्ट्रीय विकास समावेशी आघाडी]] | ८ फेब्रुवारी २०२३ | ७ फेब्रुवारी २०२९ | |- | ५ | [[नाशिक पदवीधर विधान परिषद मतदारसंघ|नाशिक]] | [[सत्यजित तांबे पाटील|सत्यजित सुधीर तांबे]] | style="background-color: {{अपक्ष/meta/color}}" | | [[अपक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | ८ फेब्रुवारी २०२३ | ७ फेब्रुवारी २०२९ | |- | ६ | [[कोकण पदवीधर विधान परिषद मतदारसंघ|कोकण]] | [[निरंजन डावखरे]] | style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | | [[भारतीय जनता पक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | ८ जुलै २०२४ | ७ जुलै २०३० | |- | ७ | [[मुंबई पदवीधर विधान परिषद मतदारसंघ|मुंबई]] | [[अनिल परब]] | style="background-color: {{शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे)/meta/color}}" | | [[शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे)]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय विकास समावेशी आघाडी/meta/color}}" | | [[भारतीय राष्ट्रीय विकास समावेशी आघाडी]] | ८ जुलै २०२४ | ७ जुलै २०३० | |} === राज्यपाल नामनिर्देशित (१२) === {| class="wikitable sortable" ! क्र. ! आमदार ! colspan="2"| पक्ष ! colspan="2"| आघाडी ! कार्यकाळ सुरुवात ! कार्यकाळ समाप्ती ! नोंदी |- | colspan="9" align="center" bgcolor="grey"| <span style="color:white;">'''मनोनित आमदार'''</span> |- | १ | [[चित्रा वाघ]] | style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | | [[भारतीय जनता पक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | १६ ऑक्टोबर २०२४ | १५ ऑक्टोबर २०३० | |- | २ | [[विक्रांत पाटील]] | style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | | [[भारतीय जनता पक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | १६ ऑक्टोबर २०२४ | १५ ऑक्टोबर २०३० | |- | ३ | [[बाबूसिंह महाराज राठोड]] | style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | | [[भारतीय जनता पक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | १६ ऑक्टोबर २०२४ | १५ ऑक्टोबर २०३० | |- | ४ | [[हेमंत श्रीराम पाटील]] | style="background-color: {{शिवसेना/meta/color}}" | | [[शिवसेना]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | १६ ऑक्टोबर २०२४ | १५ ऑक्टोबर २०३० | |- | ५ | [[मनीषा कायंदे]] | style="background-color: {{शिवसेना/meta/color}}" | | [[शिवसेना]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | १६ ऑक्टोबर २०२४ | १५ ऑक्टोबर २०३० | |- | ६ | [[पंकज छगन भुजबळ]] | style="background-color: {{राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष/meta/color}}" | | [[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | १६ ऑक्टोबर २०२४ | १५ ऑक्टोबर २०३० | |- | ७ | [[इद्रिस नाईकवाडी]] | style="background-color: {{राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष/meta/color}}" | | [[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष]] | style="background-color: {{राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी/meta/color}}" | | [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] | १६ ऑक्टोबर २०२४ | १५ ऑक्टोबर २०३० | |- | ८ | colspan="8" rowspan="5" align="center"| ''२०२० पासून रिक्त'' |- | ९ |- | १० |- | ११ |- | १२ |} ==२०२६ सालच्या पोट-निवडणूका== {| class="wikitable sortable" ! तारीख ! मतदारसंघ ! मूळ आमदार ! colspan="2"| पक्ष ! मूळ कार्यकाळ सुरुवात ! मूळ कार्यकाळ समाप्ती ! पोट-निवडणूक कारण ! निर्वाचित आमदार ! colspan="2"| पक्ष ! शेष कार्यकाळ सुरुवात ! शेष कार्यकाळ समाप्ती |- | १२ मे २०२६ | [[महाराष्ट्र विधानसभा|विधानसभेच्या सदस्यांनी निवडलेले]] | [[प्रज्ञा राजीव सातव]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | २८ जुलै २०२४ | २७ जुलै २०३० | राजीनामा | [[प्रज्ञा राजीव सातव]] | style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | | [[भारतीय जनता पक्ष]] | १२ मे २०२६ | २७ जुलै २०३० |- | १८ जून २०२६ | [[नागपूर स्थानिक प्राधिकरण विधान परिषद मतदारसंघ|नागपूर स्थानिक प्राधिकरण]] | [[चंद्रशेखर बावनकुळे|चंद्रशेखर कृष्णराव बावनकुळे]] | style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | | [[भारतीय जनता पक्ष]] | २ जानेवारी २०२२ | १ जानेवारी २०२८ | राजीनामा | [[राजीव भास्कर पोतदार]] | style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | | [[भारतीय जनता पक्ष]] | २२ जून २०२६ | १ जानेवारी २०२८ |} == बाह्य दुवे == # http://103.23.150.139/Home/Index # https://www.mpscworld.com/bharatiy-nyayvyavashtebaddal-sampurn-mahiti/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191112100101/https://www.mpscworld.com/bharatiy-nyayvyavashtebaddal-sampurn-mahiti/ |date=2019-11-12 }} # https://www.mpscworld.com/vidhanparishadebaddal-sampurn-mahiti/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191112095955/https://www.mpscworld.com/vidhanparishadebaddal-sampurn-mahiti/ |date=2019-11-12 }} #http://mls.org.in/pdf/Margdarshika.pdf == संदर्भ आणि नोंदी == {{भारताची विधिमंडळे}} [[वर्ग:महाराष्ट्र शासन]] [[वर्ग:विधान परिषद]] <references /> abl15lwageih5jkm591g1aaamnau77k 0 249310 2691699 2170065 2026-06-29T13:53:46Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2691699 wikitext text/x-wiki '''संभाषण इंटरफेस''' (सीयूआय) हे संगणकांसाठी एक [[:en:User interface|यूजर इंटरफेस]] आहे जो खऱ्या मनुष्यासह संभाषणाचे अनुकरण करतो. ऐतिहासिकदृष्ट्या, संगणक वापरकर्त्याच्या क्रिया संगणकाला समजणाऱ्या आज्ञामध्ये भाषांतर करण्यासाठी मजकूर-आधारित वापरकर्ता इंटरफेस आणि ग्राफिकल यूजर इंटरफेस (जीयूआय) (उदा. "बॅक" बटण दाबणे) वर अवलंबून आहे. संगणकीय क्रिया पूर्ण करण्याची प्रभावी यंत्रणा असताना, जीयूआय <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.smashingmagazine.com/2016/07/conversational-interfaces-where-are-we-today-where-are-we-heading/|ref={{SfnRef|Smashing Magazine}}}}</ref> शी संबंधित वापरकर्त्यासाठी एक शिक्षण गरज आहे. त्याऐवजी, वाक्यरचना आधारित इंटरफेस संगणकीय आदेशांऐवजी वापरकर्त्यास त्यांच्या सहज भाषेत संगणकाशी संवाद साधण्याची संधी "सीयूआय" उपलब्ध करतात.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.fastcodesign.com/3058546/conversational-interfaces-explained|last=Brownlee|पहिले नाव=John|ref=harv}}</ref> हे करण्यासाठी, संभाषण इंटरफेस संगणकांना मानवी भाषेतून समजून घेण्यासाठी, त्यांचे विश्लेषण करण्यास आणि अर्थ समजण्यास [[:en:Natural language processing|नैसर्गिक भाषा प्रक्रिया]] (एनएलपी) वापरतात. वर्ड प्रोसेसर सारखे न करता, NLP मानवी भाषेची रचना ग्राह्य धरते. (म्हणजे, म्हणजे अक्षरांची शब्द , शब्दांचे वाक्य आणि वाक्यामधली कल्पना किंवा हेतू जो वापरकर्ता सांगायचा  प्रयत्न करत आहे). मानवी भाषेचे अस्पष्ट स्वरूप पाहता मशीनसाठी वापरकर्त्याच्या विनंत्या योग्यरित्या स्पष्ट करणे कठीण करते, म्हणूनच आपण [[:en:Natural-language understanding|नैसर्गिक भाषा समजूत]] (एनएलयू) <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://chatbotsmagazine.com/conversational-interfaces-the-future-of-chatbots-18975a91fe5a|last=Pan|पहिले नाव=Jiaqi|ref=harv|title=संग्रहित प्रत|access-date=2019-11-24|archive-date=2017-09-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20170920110907/https://chatbotsmagazine.com/conversational-interfaces-the-future-of-chatbots-18975a91fe5a|url-status=dead}}</ref> कडे वळत आहे. एनएलयु हे [[:en:Sentiment analysis|भावना विश्लेषण]] आणि संवादात्मक शोध करून प्रश्न चालू ठेवते आणि ह्या सगळ्यात संदर्भ जतन केला जातो. एनएलयू स्पेलिंग चुकांसारखी अरचनात्मक माहिती जी मानवी मेंदूला समजते ती हाताळण्यास मदत करते <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://medium.com/@lolatravel/nlp-vs-nlu-whats-the-difference-d91c06780992|last=Lola|ref=harv}}</ref> . उदाहरणार्थ एनएलयूचा वापर करून वापरकर्ता अमेरिकेची लोकसंख्या माहित करून घेऊ शकतो. त्यानंतर वापरकर्त्याने "अध्यक्ष कोण आहे?" असे विचारले तर ते अमेरिकेच्या संदर्भात पुढचा शोध घेऊन उचित प्रतिसाद देईल. संभाषणात्मक इंटरफेस हे ग्राहकांना कमी खर्चात प्रभावीपणे संबंधित माहिती पुरविण्यासाठी व्यवसायांसाठी एक उत्तम साधन म्हणून उदयास आले आहेत. सीयूआय तंत्रज्ञाना वापरकर्त्याला तांत्रिक गुंतागुंत वगळुन व नवीन गोष्टी न शिकता वापरकर्त्यास संबंधित माहितीचा वापर करण्यासाठीचा मार्ग खुला करून देते . सध्या विविध प्रकारचे इंटरफेस ब्रँड आहेत. मुख्यतः संभाषणात्मक इंटरफेसच्या दोन मुख्य श्रेणी आहेत - [[:en:Voice user interface|आवाज सहाय्यक]] आणि चॅटबॉट्स . == आवाज सहाय्यक == [[व्हॉईस कमांड डिव्हाइस|आवाज]] सहाय्यक हा असा यूजर इंटरफेस आहे जो वापरकर्त्याला फक्त बोलून क्रिया करण्यासाठी मदत करतो . ऑक्टोबर २०११ मध्ये सादर झालेला, ॲपल [[सिरी (सॉफ्टवेअर)|सिरी]] व्यापकपणे स्वीकारल्या जाणाऱ्या पहिल्या आवाज सहाय्यकांपैकी एक होती. आयफोन वापरकर्ते फक्त बोलून सिरीचा माहिती मिळवण्यासाठी व क्रिया पूर्ण करण्यासाठी वापर करतात. सिरीचा समावेश घरी वापरल्या जाणाऱ्या उपकरणांमध्ये झाल्यापासून व पुढील प्रगती मुळे वापरकर्ते आता [[:en:Google Home|गूगल होम]] आणि [[:en:Amazon Echo|अ‍ॅमेझॉन इको]] वापरून त्यांचे घर स्मार्ट उपकरणांसोबत जोडून, विविध विविध प्रकारे वापर करण्याचा पर्याय उपलब्ध करू शकतात. वापरकर्ते हे वापरून आता दिवे बंद करू शकतात, फोनमध्ये रिमाइंडर सेट करू शकतात आणि त्यांच्या मित्रांना तोंडी बोलुन कॉल करू शकतात. संभाषण इंटरफेस ज्यांनी आवाज सहाय्यकाचा वापर करून ग्राहकांमधील आणि व्यवसायामधील घर्षण दूर केले आहे, त्यामुळे व्यवसायांसाठी ग्राहकांसोबत संवाद साधायला आणि हा प्रभावी व लोकप्रिय मार्ग निर्माण झाला आहे. ग्राहकांना आता त्यांच्या विविध खात्यांशी संबंधित यूजरनेम व पासवर्ड (सांकेतिक शब्द) लक्षात ठेवायची गरज नाही; ते फक्त त्यांच्या खात्याला गुगल किंवा अमेझॉन शी एकदाच जोडतात. आता असे दिवस गेले की आपल्याला एक साधा प्रश्न विचारण्यासाठी तासभर थांबावे लागेल. == चॅटबॉट्स == [[:en:Chatbot|चॅटबॉट]] हा संगणक वेब- किंवा मोबाइल-आधारित इंटरफेस आहे जो वापरकर्त्यास प्रश्न विचारून माहिती मिळवण्यासाठी मदत करतो. ही माहिती गूगल सहाय्यक चॅट विंडोमधल्या माहितीसारखी सामान्य असू शकते जी वापरकर्त्याला इंटरनेटवर शोध घेण्यास समर्थ करते किंवा ही एक विशिष्ट ब्रँड किंवा सेवा असू शकते जी वापरकर्त्यास त्यांच्या विविध खात्यांच्या स्थितीबद्दल माहिती मिळवून देते. त्यांची बॅकएंड प्रणाली आवाज सहाय्यकाप्रमाणेच कार्य करते व फ्रंटएन्ड माहिती दाखवण्यासाठी दृश्य इंटरफेसचा वापर करते. हा इंटरफेस ज्या कंपन्यांना गुंतागुंतीचे व्यवहार करायचे आहेत त्यांच्यासाठी फायदेशीर ठरू शकतो कारण सूचना, खोल दुवे आणि ग्राफिक्स या सर्वांचा उपयोग उत्तर देण्यासाठी एकत्रितपणे केला जाऊ शकतो. चॅटबॉट्स [[:en:Question answering|प्रश्नांची उत्तरे]] देणारी जटिलता बॅकएन्ड  प्रणालीच्या विकासावर अवलंबून असते. ज्या चाटबॉट्स मध्ये ठरलेली उत्तरे असतात त्यांना माहिती आणि कौशल्यांचा आधार कमी प्रमाणात असतो. मशीन लर्निंगचा फायदा करून चाटबॉट्स जास्त माहिती विकसित करतील आणि जास्त जटिल उत्तरे देतील. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (November 2019)">उद्धरण आवश्यक</span></nowiki>'' &#x5D;</sup> बहुतेक वेळा कंपन्या त्यांच्याकडे येणाऱ्या सध्या प्रश्नांचा आणि व्यवहारांचा भर कमी करण्यासाठी चाटबॉट्सचा फायदा घेतात. हे चॅटबॉट्स वापरकर्त्यास मदत करण्याचा पर्याय उपलब्ध करतात, परंतु जर संभाषण खूपच गुंतागुंतीचे झाले तर ग्राहकांना त्याच चॅट विंडो मधून ते संभाषण  ग्राहक प्रतिनिधीकडे सोपवले जाते == हे सुद्धा पहा == * [[:en:Chatbot|चॅटबॉट]] * [[नैसर्गिक भाषा प्रक्रिया]] * [[:en:Natural-language understanding|नैसर्गिक भाषा समजून घेणे]] * [[:en:Voice user interface|व्हॉईस कमांड डिव्हाइस]] * [[:en:Voice computing|व्हॉईस संगणन]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} 4y3462k3vvhznt3ms64d3d0fvcuteny 0 258223 2691832 2444961 2026-06-30T10:38:25Z नरेश सावे 88037 /* पूर्ववृत्तान्त */ 2691832 wikitext text/x-wiki {{बदल}} {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed infobox biography vcard" style="width:22em" |+[[चित्र:Pradnyanananda Saraswati Swami.jpg|अल्ट=परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी_कर्वे स्वामी_दंडी स्वामी हे थोर संन्यासी संत महाराष्ट्रात होऊन गेले.|इवलेसे|परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी]]प्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]] ! style="text-align:center;font-size:125%;font-weight:bold" |जन्म :- १५ मे १८९३, - परंडा ता. परंडा जि. उस्मानाबाद. नाव :- दत्तात्रय नारायण कर्वे आईचे नाव :- सौ. गंगाबाई नारायण कर्वे वडील :- श्री. नारायणराव कर्वे (कीर्तनकार) शिक्षण :- बी.ए. (संस्कृत) एस.टी. सी. पेशा :- शिक्षक १९३० :- रावजीबुवा बिडवाडीकरांकडून 'राममंत्र' - 'श्रीराम जय राम जय जय राम' जप ४.५ कोटी पूर्ण १८/१/१९४३ :-वासुदेवानंद सरस्वती स्वामी (पुणे - नाशिक रोडवरील आळे येथील पोटे स्वामी)कडून संन्यास-दीक्षा. १९४३ ते १९६८ :- या काळात मानसाची अगणित पारायणे, प्रवचने व अनेक शिष्याना दीक्षा व मंत्र दिले. १०/३/१९६८ ते २३/३/१९६८ :- प्रायोपवेशन ( अन्न पाणी त्याग आनंदाने करून ) २३/३/१९६८ :- रात्री १ वाजून १० मि. जीवनपुष्प श्रीराम चरणी समर्पित (महासमाधी) |- | style="text-align:center;border-top:1px solid #aaaaaa; text-align:left" |'''टिपा'''<div style="line-height:1.2em;"></div> |} परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी (जन्म : माहीम-पालघर, १५ मे १८९३, - परंडा, २३ मार्च १९६८) हे एक अद्भुत विभूतिमत्व असलेले थोर संन्यासी संत एकोणिसाव्या‌-‌विसाव्या शतकात महाराष्ट्रात होऊन गेले. त्यांना कर्वे स्वामी किंवा दंडी स्वामी म्हणत. त्यांनी गोस्वामी [[तुलसीदास]]रचित[[https://hi.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%A4%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A4%B8%E0%A5%80%E0%A4%A6%E0%A4%BE%E0%A4%B8]] [[रामचरितमानस]][https://en.wikipedia.org/wiki/Ramcharitmanas] या रामायणग्रंथाचा मराठीत समवृत्त-समछंद अनुवाद करून त्यावर विस्तृत टीका लिहिली.म्हणूनच त्यांना महाराष्ट्राचे तुलसीदास म्हणतात.<ref>{{जर्नल स्रोत|last=डॉ.कामत|first=अशोक|date=एप्रिल १९६९|title=आदिकवी तुलसीदास आणि रामकाव्य परंपरा|url=|journal=प्रसाद|publisher=प्रसाद प्रकाशन पुणे|volume=|pages=|via=}}</ref> <ref name=":1">{{स्रोत पुस्तक|title=महाराष्ट्राचे तुलसीदास - स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.सौ.केळकर|first=अनिता}}</ref>अत्यंत शिस्तबद्ध पद्धतीने, काटेकोरपणे कर्ममार्गाचे आचरण आणि तितक्याच उच्चप्रतीची निष्ठावंत, निष्काम श्रीरामभक्ती याचा सुरेख संगम श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामींच्या जीवनात दिसतो. प्रपंच नेटका करून परमार्थातील अत्युच्च शिखर कसे गाठावे याचा वस्तुपाठ म्हणजेच श्रीस्वामींचे चरित्र होय.<ref name="undefined" /><ref name=":0">{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली.|year=|isbn=|location=|pages=}}</ref> == पूर्ववृत्तान्त == स्वामींचे पूर्वाश्रमीचे नाव दत्तात्रय नारायण कर्वे'[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]].<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=कर्वे कुलवृत्तांत|last=डॉ.कर्वे|first=चंद्रशेखर|publisher=डॉ.कर्वे चंद्रशेखर|year=१९९४|location=पुणे|pages=१७५}}</ref> <ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=१२}}</ref>मूळस्थान मुक्काम [[गिम्हवणे]], तालुका [[दापोली]], जिल्हा [[रत्‍नागिरी]]. हरिहरेश्वर[[https://en.wikipedia.org/wiki/Harihareshwar]] व जोगेश्वरी ही यांची कुलदैवते. श्री. नारायणराव म्हणजे श्रींचे वडील[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]] हे शिक्षक होते, धार्मिक वृत्तीचे होते. त्यांना संतवाङ्मयाची गोडी होती. यांचा द्वितीय विवाह [[माहीम|महिकावती]]-[[पालघर]] येथील पेंडसे यांचीकन्या गंगाबाई यांच्याशी झाला. सौ. गंगाबाई अत्यंत प्रेमळ, सात्त्विक व पतिपरायण होत्या.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=१३}}</ref> == जन्म,बालपण व शिक्षण== दि. १५ मे १८९३'[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]], वैशाख वद्य अमावस्या, सोमवारी सौ. गंगाबाईंच्या माहेरी ( माहीम, ता. [[पालघर]]) येथे स्वामींचा जन्म झाला.<ref name=":1" /><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=१३}}</ref>बालपणापासून ते अत्यंत कुशाग्र बुद्धीचे, एकपाठी व आपला निश्चय कसोशीने पाळणारे होते. वयाच्या पंधराव्या वर्षी ते मराठी सातवी उत्तीर्ण झाले व इ. स. १९१३मध्ये मुरूड-जंजिरा येथून मॅट्रिक पास झाले. इ. स. १९१८मध्ये श्री संस्कृत हा मुख्य विषय घेऊन ते बडोद्याहून बी.ए. झाले.[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]]<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=१४}}</ref> == विवाह == [[चित्र:Saw.Kamaltai Karve Shri Swamiji's Wife in Purvashrama.jpg|अल्ट=Saw.Kamaltai Karve that is Saw.Dwarakatai was the name of Shri Swamiji's Wife in Purvashrama.|इवलेसे|सौ.कमलताई कर्वे अर्थात् द्वारकाताई - श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामींच्या पूर्वाश्रमीच्या पत्नी ]] श्रींचा विवाह इ. स. १९१५ मध्ये महाविद्यालयात प्रथम वर्षात असताना  मुक्काम टिटवाळा, ता. कल्याण येथे चौकचे श्रीधर रामचंद्र जोशी यांच्या कन्या 'द्वारका' यांच्याशी त्यांच्या स्वतःच्या इच्छेविरुद्ध झाला. विवाहसमयी श्रीसमर्थ रामदासस्वामींप्रमाणे[[https://en.wikipedia.org/wiki/Samarth_Ramdas]] पळून जाण्याचा <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Samarth_Ramdas|title=समर्थ रामदास|last=|first=|date=|website=|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=}}</ref>विचार आला होता;परंतु त्यांच्या वडिलांचे स्नेही श्री. गोपाळबुवा गणू पाटील (रा. आन्हे, पो. पडघे, जि. ठाणे) यांनी मुखावरून जाणून शपथ घालून विचारल्यामुळे सांगावा लागला व पुढे प्रारब्धास शरण म्हणून श्री विवाहास तयार झाले.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=१६}}</ref> == नोकरी == पुढे इ. स. १९२४ मध्ये श्रींनी एस.टी.सी.ची परीक्षा दिली. बी.ए. एस.टी.सी. झाल्यानंतर मामलेदाराची नोकरी सहजासहजी मिळत असूनही तत्त्वाविरुद्ध म्हणून स्वीकारली नाही तसेच सरकारी नोकरी तर करायचीच नाही, असा त्या काळास अनुसरून दृढनिश्चय केला होता.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=१६}}</ref> इ. स. १९१७ मध्ये मिशनरी हायस्कूल, मुरबाड, जि. ठाणे येथे, पुढील वर्षी वसई हायस्कूलमध्ये सहा महिने ते शिक्षक होते. इ.स. १९२० मध्ये डहाणू येथे हायस्कूलमध्ये, इ.स. १९२१ मध्ये चिंचणी तारापूर येथे व काही काळ 'कांजी थरमसी हायस्कूल' येथे त्यांची मुख्याध्यापक म्हणून एकूण १६ वर्षे झाली. ते शाळेत संस्कृत, गणित, इंग्रजी हे विषय शिकवत.<ref name=":7" /><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=१७}}</ref> == सद्गुरुकृपा, रामनाम मिळाले == इ.स.१९२९ मध्ये श्रीधरस्वामी बिडवाडीकर उर्फ रावजीबुवा या सत्पुरूषाची गाठ पडली व त्यांच्या दर्शनाने, संगतीने पूर्वजन्मीचे संस्कार उफाळून येऊन विषयी वैराग्य व मुमुक्षुत्व प्राप्त झाले. दि. १९ मार्च इ. स. १९३०ला चिंचणीहून श्रींनी श्रीरावजीबुवा यास विनंतीवजा पत्र लिहिले - ''जयजयाजी गुरुनाथा। दास ठेवितो पदी माथा।<br/> ''विनंती आयकावी आता। दयाघना श्रीधरा। परिणामे इ. स. १९३० साली श्रीरावजीबुवांकडून त्यांच्या लालबाग येथील मठात त्रयोदशाक्षरी मंत्र मिळाला.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=१८}}</ref> नंतर भक्तिज्ञानासंबंधी अधिक मार्गदर्शन व्हावे अशी विनंती सद्गुरूंस केली असता 'आधी साडेतीन कोटी जप करून ये, मग पुढचा मार्ग सांगेन' अशी आज्ञा झाली. व त्याप्रमाणे श्रींची साधना सुरू झाली.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=१९}}</ref> == उपासनासदृश दिनचर्या == [[चित्र:Pradnyanananda Saraswati Swami Mahraj.jpg|इवलेसे|परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी]] पहाटे ४ वाजता उठून गार पाण्याने प्रातःस्नान वगैरे आवरून सूर्योदयापूर्वीच संध्या, गायत्रीजप, ब्रम्हयज्ञ, इष्टदेवतेचा जप करत. नित्य गीतापाठ, पूजा-अर्चा करून शाळेत जात. मधल्या सुट्टीत घरी येऊन हात-पाय धुऊन जप करून पुन्हा वेळेवर शाळा गाठत. काही दिवसांनी घरी राहून मनासारखे साधन होत नाही म्हणून इ. स. १९३२ साली चैत्र शुद्ध प्रतिपदेस घराशेजारीच स्वतंत्र झोपडी बांधून फक्त अग्निस्पृष्ट फराळाचे पदार्थ भक्षण करून ब्रम्हचर्ययुक्त मंत्रपुरश्चरण सुरू केले. संध्याकाळी शाळेतून आल्यावर पुन्हा स्नान करून मंत्रानुष्ठानास बसत ते ठराविक संख्या पूर्ण होईपर्यंत झोपत नसत. क्वचित झोप येऊ लागली तर शेंडी खुंटीस बांधून ठेवत म्हणजे डुलकी आलीच तर हिसका बसून जाग येई.<ref name=":1" /><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=२० ते २२}}</ref> == मंत्रपुरश्चरणाची पूर्तता == याप्रमाणे दरवर्षी १.५ कोटी जप करून ३ वर्षात ४.५ कोटी जप पूर्ण करून पुढील मार्गदर्शनासाठी श्रीगुरूंच्या दर्शनास गेले असता 'राम तुला सर्व सांगेल' असा आशीर्वाद मिळाला[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]] व त्याप्रमाणे रामरायाने[[https://en.wikipedia.org/wiki/Rama]] सर्व काही सांगून कृतःकृत्य केले.<ref name=":8">{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=२२}}</ref> == साधनसिद्ध तीर्थयात्रा == इ. स. १९३३ साली मे महिन्याच्या सुट्टीत एकट्याने फराळावर राहून कुंभमेळा, मथुरा, वृंदावन, गोकुळ, हरिद्वार, ऋषीकेश, स्वर्गाश्रम, अयोध्या, प्रयाग, काशी, गया असा प्रवास नित्यक्रमात खंड न पडू देता केला. आधीच आगगाडीचे वेळापत्रक पाहून सूर्योदय-सूर्यास्त पाहून, कुठे कुठला थांबा आहे, कुठे किती वेळ गाडी थांबते, त्या वेळेत प्रातःस्नान, सायंस्नान व संध्या करून वेळेवर गाडी गाठत. यामध्ये हरिद्वारहून अयोध्येस जाताना व दि. २८ जानेवारी इ. स. १९५९ला मुंबईहून परंड्यास येताना केवळ दोन वेळा प्रातःस्नान प्रवासात असल्यामुळे चुकले. इ. स. १९३३ ते इ. स. १९५९ यामध्ये व इ. स. १९५९ नंतर पुढे महासमाधीपर्यंत कधीही नियमात खंड पडला नाही.<ref name=":7" /><ref name=":8" /> == बाबा गंगादास यांच्याकडून ब्रह्मज्ञानाचा उपदेश व जीवनमुक्तता == बाबा गंगादास हे महान भगवद्भक्त, अत्यंत प्रेमळ संत चिंचणी-तारापूरच्या किल्ल्यावर राहत. इ. स. १९३० पासून यांच्या संगतीने श्रींना श्रीरामचरितमानसाची गोडी लागली व त्याचे रहस्य प्राप्त झाले. बाबा गंगादासांचे त्यांच्या बाबूंवर(अर्थात श्रीस्वामींवर) खूप प्रेम होते. ते स्वामींना प्रेमाने 'बाबू' म्हणत. दि. २७ जानेवारी १९३४ रोजी काही निमित्ताने श्रीस्वामी हे बाबा गंगादासांकडेच मुक्कामाला राहिले होते. मध्यरात्रीच्या शिवपूजेनंतर परमप्रसन्न असलेले बाबा श्रींना म्हणाले, 'बाबू जल्दी आ जा! अब ज्ञानका रहस्य एकही बात में कहूॅंगा। तेरी लायकात हो तो परचीती मिल जाएगी देख! 'जैसे हो वैसे रहना, कुछ बनना नही।<nowiki>''</nowiki>''<ref name=":2">{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चन्द्रिका प्रस्तावना खंड|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=मानस गूढार्थ चन्द्रिका प्रकाशन मंडळ,इस्लामपूर.|year=१९५८|pages=१४}}</ref>''<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=१९ ते २३}}</ref> ''हे वाक्य ऐकताच श्रींच्या हृदयात वेदान्त-गीता आदींच्या उपदेशाचा लख्ख प्रकाश पडला व परमानंदमय दशा प्राप्त झाली. याचवेळी तुलसीदास[[https://en.wikipedia.org/wiki/Tulsidas]] तेरे मुखसे बोलेंगे'' असाही आशीर्वाद दिला.[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]] नंतर परत दि. २८ जानेवारी १९३४ रोजी दुपारी १.३० वाजता तशीच स्थिती प्राप्त झाली व या दिवसापासून खरी निर्भयता प्राप्त झाली. == उर्वरित गृहस्थाश्रम व वानप्रस्थाश्रमातील साधना == इ. स. १९२३ मध्ये श्रींना प्रथम अपत्य झाले होते. त्यानंतर इ. स. १९३५ मध्ये दुसरा मुलगा झाला व गेला. यावेळी शाळेतील सहकाऱ्यांना पेढे वाटत असताना श्री दोन पेढे सहकाऱ्यांच्या हातावर ठेवत होते. काहींनी दोन पेढे कशाचे असे विचारले असता, 'हा पेढा मुलगा झाल्याबद्दल आणि हा दुसरा पेढा तो गेल्याबद्दल' असे निर्विकारपणे सांगत. यानंतर इ. स. १९३५ सालीच स्वामींनी सौभाग्यवतींना ('सौ. कमलाबाई कर्वे अर्थात् द्वारकाताईंना) दीक्षा दिली.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=२५,२६}}</ref> <br> इ. स. १९३७-३८ मध्ये श्रीस्वामी चौक, जिल्हा कुलाबा येथे धन्येश्वराच्या पडवीत एकांतवासात राहण्यास आले. यावेळी पत्नीस त्यांच्या बंधूंकडे चौकला ठेवले होते. येथे २-३ वर्षे मुक्काम होता. येथे श्रींनी संपूर्ण श्रीरामचरितमानस ९ महिन्यांत सांगितले. <br> यानंतर नर्मदातटाकी[[https://en.wikipedia.org/wiki/Narmada_River]] निबिड, घनदाट अशा घोर अरण्यात अहिल्यादेवींनी[[https://en.wikipedia.org/wiki/Ahilyabai_Holkar]] बांधलेल्या कोटेश्वर मंदिरात[[https://shaivam.org/temples-special/narmada-river-bank-lord-shiva-temples-narmade-hara]] ११ दिवस राहून अनुष्ठान केले. अनुष्ठान चालू असताना भगवान शंकरांनी वृद्ध ब्राम्हणाच्या रूपात तर अनुष्ठान समाप्तीनंतर प्रत्यक्ष भगवान प्रभु श्रीरामचंद्र, लक्ष्मण, भरत, शत्रुघ्न यांनी तेजस्वी सगुण रूपात दर्शन दिले.<ref name=":9">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946|title=Swami Pragyananand saraswati : vyaktii aani vadmay (स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती : व्यक्ती आणि वाङ्मय)|last=Kelkar|first=Anita Prabhakar}}</ref> <ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=२८,२९}}</ref>यानंतर खेड, जि. पुणे येथील केदारेश्वर मंदिरात राहून इ. स. १९४१-१९४२ मध्ये २१ महिन्यात २४ लक्ष गायत्रीचे पुरश्चरण पूर्ण केले. येथेही तुलसीरामायणावर प्रवचने होत. येथे ९ महिन्यांत केवळ बालकांडच सांगून झाले.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=२९,३०}}</ref> == संन्यासग्रहण == यानंतर श्रींनी चतुर्थाश्रम घेण्याचे ठरविले व त्यासाठी सौंना पत्र लिहिले की, चतुर्थाश्रम घेण्याचा विचार आहे;पण त्यास आपली संमती हवी. अन्यथा अग्निहोत्र ठेवून वानप्रस्थाश्रम घेऊन राहता येईल. हे मान्य असल्यास हे पत्र पोहोचल्यापासून १५ दिवसांत'तुम्ही खेड येथे येऊन हजर व्हावे. याप्रमाणे १५ दिवस वाट पाहिली जाईल. तसे न झाल्यास चतुर्थाश्रम स्वीकारण्यास आपली संमती आहे असे समजून संन्यासग्रहण केला जाईल. यावर काहीच पत्रोत्तर न आल्याने ता. १८ जानेवारी १९४३ रोजी, टिळक पंचांगाप्रमाणे पौष शुद्ध द्वादशीस त्यांच्या कुंडलीप्रमाणे स्थिरलग्नी स्थिरनवांशात खेड जि. पुणे येथे संन्यासाश्रम स्वीकारला.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=३०}}</ref> यापूर्वीच पत्नीच्या नावे जमीन करून देऊन त्यांच्या उदरनिर्वाहाची व्यवस्था करण्यात आली होती तसेच त्या आधीपासूनच म्हणजे इ.स. १९३७ पासून त्यांच्या बंधूंकडे चौक, जि. कुलाबा येथे वास्तव्यास होत्या.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=३१}}</ref> == परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीमत् वासुदेवानंद सरस्वती स्वामींकडून दंडग्रहण == [[चित्र:Paramahansa Parivrajakacharya Shrimat Vasudevananda Saraswati Swami Pote Swami Aalyache Maharaj Shri Swamiji's Sanyasa Guru.jpg|अल्ट=हे श्रीस्वामींचे संन्यासगुरू होत.परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीमत् वासुदेवानंद सरस्वती ( पोटे) स्वामी (पुणे - नाशिक रोडवरील आळे येथील पोटे स्वामीं)कडून श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी महाराजांना संन्यास-दीक्षा(दंड) प्राप्त झाली.|इवलेसे|परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीमत् वासुदेवानंद सरस्वती (पोटे) स्वामी (पुणे - नाशिक रोडवरील आळे येथील पोटे स्वामीं)कडून श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी महाराजांना संन्यास-दीक्षा (दंड) प्राप्त झाली.]] परमपूज्य परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीवासुदेवानंद सरस्वती (पोटेस्वामी) महाराजांबद्दल श्रींना दागिने, पैसे मागतात, संग्रह करतात, इ. परस्परविरुद्ध पुष्कळ माहिती कळली होती.<ref name=":3">{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चन्द्रिका प्रस्तावना खंड|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=मानस गूढार्थ चन्द्रिका प्रकाशन मंडळ,इस्लामपूर.|year=१९५९|isbn=|location=|pages=१ ते १२}}</ref> पण तरीही ते श्रोत्रिय, ब्रह्मविद्, वरिष्ठ आहेत व पूर्ण समाधान होण्यासाठी त्यांच्या पायावर शिष्यभावाने डोके ठेवणे गरजेचे आहे अशी श्रींना अंतःस्फूर्ती होऊन बळावू लागली. त्याप्रमाणे श्रीवासुदेवानंद सरस्वती स्वामी महाराजांकडे म्हणजेच पोटे स्वामी अर्थात् आळ्याच्या महाराजांकडे (आळे हे ता. जुन्नर, जि. पुणे मधील एका गावाचे नाव आहे.) जाण्याचे ठरले. त्याप्रमाणे दि. १२ फेन्रुवारी १९४३ म्हणजेच माघ शुद्ध १०, शा.श.१८६४, रविवारी दुपारी १२ च्या सुमारास आळ्याच्या महाराजांच्या निवासस्थानी जाऊन पोहोचले. श्रीमहाराजांचे दिव्य ब्राह्मतेज, प्रसन्ना मूर्ती पहाताक्षणी श्रींना परमसमाधान झाले. त्यावेळी श्रीमहाराज भिक्षा ग्रहण करीत असल्यामुळे श्री उभे राहिले. तेव्हा कुठलीही पूर्वकल्पना दिलेली नसतानाही श्रीमहाराजांनी श्रींना पूर्वाश्रमीच्या आडनावावरून संस्कृतमध्ये क्षेम-कुशल विचारले. आळ्याच्या महाराजांची भिक्षा झाल्यावर श्रींनी यथाविधी पुढील श्लोक म्हणून वंदन केले. ''यद्पादपङ्कजपरागपवित्रमौलि। भूयो न पश्यति नरो जठरं जनन्या।<br/>'' ''तं वासुदेवमजमीशमनंतबोधम्।श्रीमद्गुरूं शरणदं शरणं प्रपद्ये।।'''' त्याच दिवशी सायंकाळी योगपट्ट विधीही उरकला.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=३२}}</ref> याचे वर्णन श्रींनी पुढीलप्रमाणे करून ठेवले आहे-<br/> ''माघ शुद्ध दशमी मृग भानुवार । केला अंगिकार वासुदेवे ।।<br/> ''योगपट्टदीक्षा देऊनी दासाशी । गुरुपरंपरा सांगितली ।।''<br/> ''वासुदेवानंद,त्रीविक्रमानंद । नृसिंहानंद,वासुदेवानंद ।।''<br/> ''यतीसांप्रदाय सरस्वती नामे । प्रज्ञानानंद अभिधान ।।''<br/> ''दुधाहारी मठ,भोसल्यांचा घाट । वाराणसी क्षेत्र पुण्यभूमी ।।''<br/> ''महावाक्य पंचीकरण तत्त्वबोध । करूनिया गुज निरोपिले ।।''<br/> ''शिरी पद्महस्त ठेवूनिया मम । मज आप्तकाम गुरूने केले ।।''<br/> ''तेंव्हा कृतकृत्य झालो याची देही । ठेवूनिया शीर गुरूपायी ।।''<br/> ''अजन्म्याचा आता जन्मची चुकला । सनातना प्राप्ती अमरत्व ।।''<br/> ''जगामाजी आता माझा मी भरलो । मजमाजी सर्व जग तैसे ।।''<br/> ''मजहूनी आता जग भिन्न नसे । जे जे दिसे भासे गुरुरूप ।।'' { इ स. १९४३, आळे मुक्काम,ता. जुन्नर जि.पुणे माघ शुद्ध दशमी शा. श. १८६४ } नामकरणाच्या वेळी श्रींनी श्रीमहाराजांना त्रिवार विनंती केली की, 'रामानंद' किंवा 'राघवानंद' नाव ठेवल्यास सहज नामस्मरण होईल; पण श्रीमहाराजांनी निक्षून सांगितले की, नाव 'प्रज्ञानानंद' ठेवायचे आहे व तेच ठेवले गेले[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]].<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=३३}}</ref> == गुरुशिष्यांचा थोर अधिकार == [[चित्र:Shri Vasudevananda saraswati ( Pote) Swami (Sitting) & Shri Pradnyanananda Saraswati Swami (Standing).jpg|अल्ट=खाली बसलेले परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीमत् वासुदेवानंद सरस्वतीस्वामी- पोटे स्वामी-आळ्याचे महाराज (आळे हे पुणे-नाशिक रोड वरील एक गाव आहे.) आहेत. यांच्याकडून श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामींना(शेजारी उभे असलेले) संन्यासदीक्षा (दंड) प्राप्त झाली.|इवलेसे|खाली बसलेले परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीमत् वासुदेवानंद सरस्वतीस्वामी- पोटे स्वामी-आळ्याचे महाराज आहेत.यांच्याकडून श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामींना(शेजारी उभे असलेले) संन्यासदीक्षा (दंड) प्राप्त झाली.]] इ. स. १९४३ पूर्वीच आळ्याच्या महाराजांना अर्धांगवायूचा झटका येऊन गेल्याने डावे अंग निरूपयोगी झाले होते. तसेच मधुमेहाचा विकारही तीव्र होता. उठता-बसताही येत नव्हते. त्यामुळे सर्व शरीरसुलभ क्रिया जागीच होत व सदा अवधूत स्थितीतच असत. परातीत उचलून ठेवून स्नान घालावे लागे. मांड्या वगैरे भागांवर तळहाताएवढी फाफरे पडत. त्यांना मुंग्या डसत. पण श्रीमहाराज एकही आवाक् काढत नसत. ते श्रींना पहावेना. तेव्हा एकदा श्रींनीच विनंती केली, 'आपले सर्व रोग व पीडा या दासास द्यावेत. आपल्या कृपेने या स्वामीच्या देहास ती उपाधी फार काळ घ्यावी लागणार नाही.' यावर श्रीमहाराज म्हणाले, 'मी देऊ शकेन व आपण घेऊ शकाल हे अगदी खरे;पण ''ज्याने केले त्यानेच भोगणे योग्य होय''. फार त्रास होतो आहे असे मनास वाटताच प्राण ब्रह्मरंध्रात चढविताच कष्ट मुळीच नाहीत'. <ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=३३,३४}}</ref>यावरून श्रीमहाराजांचा योगाभ्यास उत्तम होता हे श्रींना समजले. इ.स.१९४३चा चातुर्मास खेड येथे झाला. एके दिवशी अचानक आदिशक्ती जगदंबेचे साक्षात् दर्शन झाले.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=३४,३५}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946|title=Swami Pragyananand saraswati : vyaktii aani vadmay (स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती : व्यक्ती आणि वाङ्मय)|last=Kelkar|first=Anita Prabhakar}}</ref>कार्तिक शु. ४ व ५ शा. श. १८६५ या दोन दिवसांत श्रीस्कंदपुराणातील गुरुगीतेवर''''श्रीगुरुगीता प्रबोधिनी'''' ही प्राकृत टीका<ref name=":9" /> लिहून आळ्याच्या महाराजांना समर्पित केली.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=श्रीगुरुगीता प्रबोधिनी|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=संत-सेवा हंस मंडळ|year=१९८०}}</ref>[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]] नंतर श्रीस्वामी चासकमान, ता. खेड येथे दीर्घकाळ राहिले.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=३५}}</ref> == श्रीरामचरितमानसाचा मराठी अनुवाद [http://satsangdhara.net/manas/about_svami.htm <nowiki>[[मराठी रामचरितमानस]]</nowiki>] श्रीगुरूचरणी अर्पण केला. == <ref>{{स्रोत पुस्तक|title=श्रीरामचरितमानस मराठी अनुवाद|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|year=१९४९|isbn=|location=|pages=}}</ref><ref name=":4">{{स्रोत पुस्तक|title=श्रीरामचरितमानस (मराठी गुटिका)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=प्रसाद प्रकाशन,पुणे|year=१९६१|edition=दुसरी}}</ref> [[चित्र:Ramcharitmanasa in Marathi by Paramhansa Parivrajakacharya Shri Pradnyanananda Saraswati Swami.png|अल्ट=श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामींनी गोस्वामी तुलसीदास रचित श्रीरामचरितमानसाचा समवृत्त-समच्छंद मराठी अनुवाद केला आहे. म्हणूनच त्यांना 'महाराष्ट्राचे तुलसीदास' असे म्हणले जाते.|इवलेसे|श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी कृत श्रीरामचरितमानसाचा मराठी अनुवाद ]] वरचेवर श्रीस्वामींना अनिवार काव्यस्फूर्ती होऊ लागली. ''सांगतसे मज तो रघुराणा। मम आज्ञा ऐके प्रज्ञाना।<br/> ''सत्त्वर करण्या घे तूं हातीं। रामचरित मानस रचना ती।। १।।'' अशी प्रत्यक्ष श्रीरामाज्ञाच झाल्याने श्रावण शुद्ध द्वितीया शा. श. १८६७ अर्थात् दि.१०-८ इ. स. १९४५, गुरुवार रोजी श्रीगोस्वामी तुलसीदास[https://en.wikipedia.org/wiki/Tulsidas] विरचित श्रीरामचरितमानसाचा[[https://hi.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%9A%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%A4%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%B8]] ( दोहा, चौपाया, सोरठा, छंद, इत्यादी मूळाप्रमाणे तंतोतंत) समवृत्त-समच्छंद मराठी अनुवाद<ref name=":5">{{स्रोत पुस्तक|title=श्रीरामचरितमानस (मराठी)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,शाखा-मिरज|edition=पाचवी}}</ref>[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946 <nowiki>[[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946]]</nowiki>] ''अवघ्या तीन महिन्यांच्या आतच'' लिहून पूर्ण झाला. लगेचच आळ्याच्या महाराजांना पत्र लिहून कळविले व दर्शनाविषयी अनुज्ञा मागितली व अनुज्ञा मिळाल्याने जाणे झाले. श्रीस्वामी श्रीमहाराजांना मराठी रामचरितमानस<ref name=":6">{{स्रोत पुस्तक|title=श्रीरामचरितमानस (मराठी गुटिका)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=गुरुदेव रानडे मंदिर,बेळगाव|edition=तिसरी}}</ref> वाचून दाखवू लागले. ते जसजसे वाचू लागले तसतसे श्रीमहाराजांना अश्रू अनावर होऊ लागले. अनेकदा तर ते अक्षरशः हुंदके देऊन धाय मोकलून भावविभोर होत. इकडे श्रींचाही कंठ दाटून येई, नयनी अश्रू येत असत. शेवटी मधेमधे थांबत थाबंत महत्प्रयासाने अनुवाद पूर्ण करून श्रीमहाराजांना अभिप्राय व आशीर्वाद मागितला. तेव्हा असा असा लिहून आणा म्हणून आज्ञा झाली व त्याप्रमाणे लिहून आणल्यावर खाली श्रीमहाराजांनी सही केली. तो अभिप्राय व आशीर्वाद असा- ''धन्योsसि कृतकृत्योsसि पावितं स्वकुलं त्वया ।<br/> ''अन्तः संतोषमापन्ना श्रुत्वा रामायणं वयम् ।।१।।''<br/> साकी :<br/> ''तुलसीदासकृत-काव्य कुसुमगत् मधुपः प्रज्ञानोsयम् ।''<br/> ''रामरचित मधु निजभाषायामर्पितवानस्मभ्यः ।।२।।''<br/> ''इदं रामायणं काव्यं जनानां सौख्यदायकम् ।''<br/> ''प्रीतिपात्रं भवेल्लोके शाश्वतं कीर्तिवर्धनम् ।।३।।''<br/> ''भुक्तिं भक्तिंच कैवल्यं ज्ञानं वैराग्यमेवच ।''<br/> ''सेवनादचिरान्नित्यं दास्यत्येष वरो मम ।।४।।''''<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=.स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=३८,३९}}</ref> एकदा आळे मुक्कामी दि. २ ते ४ सप्टेंबर इ.स. १९४६ या काळात स्वामींनी 'भार्गव-दर्प-विमर्दन'व दि. ७ सप्टेंबर इ. स. १९४६ रोजी 'हिराबाई' अशी दोन कीर्तनोपयोगी आख्याने लिहिली गेली.[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946 <nowiki>[[स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती व्यक्ती व वाङ्मय]]</nowiki>] दि. १२ एप्रिल १९४७ रोजी श्रीरामचंद्राचे बालरूपात दर्शन झाले.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=४१}}</ref> त्यावेळी 'बालरूप रामचंद्र पूर्ण उगवला' हे काव्य झाले.[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946] दि. १५ एप्रिल १९४७ रोजी श्रीमहालक्ष्मीचे साक्षात् दर्शन झाले.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=.स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=४२}}</ref> या महिन्यात 'श्रीरामस्तोत्र, भोजनविधि, संतासंत संगति, श्रीराम प्रातःस्मरण', वगैरे अनेक स्फुट काव्ये झाली.[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946] दि. २८ एप्रिल १९४७ला श्रींनी केलेली अनेक नवीन वृत्ते संकलित केली गेली.[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946] इ.स. १९५३ मध्ये श्रींचा 'वेदान्त-सार-अभंग-रामायण'<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=वेदान्तसार अभंग रामायण|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|year=१९५४}}</ref> तसेच 'अभिनव-रामायण'<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्फुटकाव्य संग्रह आणि अभिनव रामायण|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|year=१९५३}}</ref> हा स्फुटकाव्याचा संग्रह प्रसिद्ध झाला.[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946] == स्वभाववैशिष्ट्ये == वृत्ती अत्यंत प्रेमळ, निस्पृह, अत्यंत प्रसिद्धीपराङ्मुख. आपले नाव व्हावे या हेतूने चुकूनही श्रींच्या हातून काही घडत नसे. सत्यभाषणावर अत्यंत कटाक्ष. शिस्त व नियमितपणा यांची आवड. कुणी बेशिस्त वागलेले, थट्टेतही खोटे बोललेले, दिलेला शब्द न पाळलेले खपत नसे. लगेच त्याची निर्भिडपणे हजरी घेतली जायची. यामुळे एक प्रकारचा दरारा सर्वांनाच वाटे. पण चूक झाली व प्रामाणिकपणे कबूल केली तर लगेचच क्षमा केली जाई. दांभिकपणाची मात्र अत्यंत चीड होती.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=४०}}</ref> == श्रीस्वामींची प्रखर राष्ट्रभक्ती == इ. स. १९४६मध्ये 'चले जाव' आंदोलन चालू होते. हैदराबादेत रझाकाराचे अत्याचार चालू होते. या काळात पूर्वीचे रामदासी संप्रदायाचे[[https://vishwakosh.marathi.gov.in/31180/]] संस्कार उफाळून येऊन 'अहो हिंदूंनो, संघ संपन्न व्हावे', 'हिंदूंनो डोळे उघडा', 'दूर करी शीघ्र जाच हा', 'श्रीसमर्थ प्रार्थनाष्टक' अशी काव्ये झाली.[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946] ती तत्कालीन 'केसरी'सारख्या वृत्तपत्रांतून प्रसिद्धही झाली. औंध संस्थानातील कुंडलजवळच्या वीराण्णाच्या डोंगरावर ब्रह्मानंद महाराजांच्या आज्ञेने स्वामींनी ३९ दिवसांत राष्ट्रोन्नतीसाठी १ कोटी ७५ लक्ष ६ हजार 'प्रणव जपानुष्ठान' केले. (ब्रह्मानंदमहाराजांनी १ कोटीच सांगितले होते.) पुढे चासकमानला चातुर्मास करून श्रीस्वामी परंडा, जि. उस्मानाबाद - धाराशिव येथे आले तेव्हा रझाकार चळवळीचा जोर होता. तेव्हा श्रींनी सांगितले, जर रझाकारांचा हल्ला झाला, स्त्रियांची बेअब्रू, विटंबना होण्याचा प्रसंग आला तर हा स्वामी संन्यासी असला तरी हातात तलवार घेऊन प्राणपणाने रझाकारांशी मुकाबला करून तुमचे संरक्षण करील. तसेच सर्व जनतेस सुख लाभावे म्हणून श्रीस्वामींनी काही काळ अनुष्ठान केले. ते होताच वातावरण शांत झाले.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=.स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=४२,४३}}</ref> == रामवन[[https://www.jatland.com/home/Ramavana]]यात्रा == इ. स.१९५०मध्ये श्रीस्वामी 'मानसमणि' [[https://books.google.com/books/about/%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%B8_%E0%A4%AE%E0%A4%A3%E0%A4%BF.html?id=SaRjAAAAMAAJ]] या रामचरितमानसावरील लेखनासच अग्रक्रम देणाऱ्या हिंदी मासिकाचे व नोव्हेंबर इ. स. १९५१ मध्ये 'मानसपीयूष'[[https://www.exoticindiaart.com/book/details/manas-piyush-set-of-7-volumes-most-exhaustive-commentary-ever-on-ramacharitmanas-GPA072/]]चे ग्राहक झाले. त्यासाठी संपादकाला लिहिलेल्या पत्राने संपादकच इतके प्रभावित झाले की, ''परशुरामप्रसंगावर भाव लिहून पाठवावे'' असे इ. स. १९५२मध्ये त्यांचे श्रींनाच पत्र आले. 'मानसपीयूष' मधील टीकेमुळे श्रींचे नाव उत्तरभारतातील मानसप्रेमी जनांना सुपरिचित झाले व श्रींच्या दर्शनाविषयी उत्कंठा प्राप्त होऊन 'रामवन', सतना येथून इ. स. १९५३ मध्ये चैत्रात रामनवरात्रात होणाऱ्या 'मानसयज्ञा'साठी आग्रहाचे आमंत्रण आले. <ref name=":7">{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ, डोंबिवली.|year=१९८१|isbn=|edition=दुसरी|location=|pages=}}</ref>त्यासाठी श्रींनी चास-कमानहून पुण्यास येऊन दि. ११ मार्च इ. स. १९५३, बुधवार रोजी 'रामवन' येथे प्रयाण केले. रामवन येथे रोज संध्याकाळी ५ वाजता श्रींचे हिंंदीमधून रामायणावर प्रवचन होई. त्यांचे ते तेज, मानसावरील प्रभुत्व पाहून उत्तरभारतीय थक्क होऊन गेले व श्रींच्या चरणी नतमस्तक झाले. यानंतर श्रीस्वामी जबलपूर-गोंदिया करून चासकमानला परतले. यावर्षी श्रींना ६० वर्षे पूर्ण झाल्याने साठीशांतिनिमित्त सद्भक्तांचा मेळावा भरवला होता. यानंतरदि. १९ सप्टेंबर इ. स. १९५४ ते १ जुलै इ. स. १९५५ या काळात श्रीस्वामी हे इस्लामपूरला होते.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=४४,४५}}</ref> == मानस गूढार्थ चंद्रिका [http://satsangdhara.net/manas/about_svami.htm <nowiki>[[मानस गूढार्थ चंद्रिका]]</nowiki>][[https://archive.org/details/ManasGudarthChandrika1]]<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका बालकांड (मराठी)|last=स्वामी प्रज्ञानानंद|first=सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=१९९७|isbn=|edition=पहिली|volume=१|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका बालकांड (मराठी)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=फेब्रुवारी २००८|isbn=|edition=दुसरी|volume=२|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका बालकांड (मराठी)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=२०००|isbn=|edition=पहिली|volume=३|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका बालकांड (मराठी)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=२०००|isbn=|edition=पहिली|volume=४|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका बालकांड (मराठी)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=२००१|isbn=|edition=पहिली|volume=५|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका बालकांड (मराठी)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=२४ जुलै २००२|edition=पहिली|volume=६}}</ref> == ज्या विस्तृत टीकेच्या लेखनाचा प्रारंभ कार्तिक शुद्ध प्रतिपदा शा. श. १८७५ मध्ये इस्लामपूर येथे झाला होता, ती तिच्या परिशिष्टासह श्रावण कृष्ण पंचमी शा. श. १८७७ अर्थात् सोमवार, दि. ८ ऑगस्ट १९५५ रोजी सातारा येथे लिहून पूर्ण झाली.[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]] ही टीका डेमी आकाराची छापील ६१०० पृष्ठे होतील एवढी विस्तृत आहे.[http://satsangdhara.net/manas/about_svami.htm]<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=श्रीमानस गूढार्थ चंद्रिका (हिंदी) खंड २ रा|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|year=मार्च १९६२}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका अयोध्याकांड|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=२४ जुलै २००२|isbn=|edition=पहिली|volume=१|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका अयोध्याकांड|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=ऑगस्ट २००३|isbn=|edition=पहिली|volume=२|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका अयोध्याकांड|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=जानेवारी २००४|isbn=|edition=पहिली|volume=३|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका अयोध्याकांड|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=सप्टेंबर २००४|isbn=|volume=४|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका अरण्यकांड(मराठी)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=१९९७|isbn=|edition=पहिली|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका अरण्यकांड(हिंदी) .|last=स्वामी प्रज्ञानानंद|first=सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=१९९५|isbn=|edition=पहिली|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका किष्किंधाकांड (संपूर्ण)|last=स्वामी प्रज्ञानानंद|first=सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=१९९२|isbn=|edition=पहिली|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका सुंदरकांड (मराठी)|last=स्वामी प्रज्ञानानंद|first=सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=१९९५|isbn=|edition=पहिली|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका लंकाकांड (मराठी)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=२००३|isbn=|edition=पहिली|volume=१|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका लंकाकांड (मराठी)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=१ जानेवारी २००४|isbn=|edition=पहिली|volume=२|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=श्रीरामचरितमानस गूढार्थ चंद्रिका उत्तरकांड|last=स्वामी प्रज्ञानानंद|first=सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=२ जुलै २००४|isbn=|edition=पहिली|volume=१|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=श्रीरामचरितमानस गूढार्थ चंद्रिका उत्तरकांड|last=स्वामी प्रज्ञानानंद|first=सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=२ सप्टेंबर २००४|isbn=|edition=पहिली|volume=२|location=|pages=}}</ref>[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946] यानंतर इ. स. १९५६चा चातुर्मास सांगली येथील विष्णुमंदिरात, इ. स. १९५७चा चातुर्मास इस्लामपूरला डाॅ. वैद्य यांच्या जुन्या वाड्यात स्वतंत्र जागेत, इ. स. १९५८चा चातुर्मास माधवनगर येथे श्री. नातूशेठ यांच्या बंगल्यात संपन्न झाला.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=.स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=४७}}</ref> यानंतर इ. स. १९५९ साली श्रींचा मुक्काम परंड्यास गेल्यानंतर समाधिकाळापर्यंतचे जास्तीत जास्त वास्तव्य परंड्यासच [[https://en.wikipedia.org/wiki/Paranda]] झाले.सप्टेंबर इ. स. १९५९ मध्ये रामवन[[https://www.jatland.com/home/Ramavana]](सतना, मध्यप्रदेश) येथे 'श्रीप्रज्ञानानंद पेटिका' स्थापन होऊन त्यात रामचरितमानस(मराठी)<ref name=":6" /><ref name=":5" /><ref name=":4" />, गूढार्थ चंद्रिका नमुना अंक<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका ‌- नमुना अंक|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|year=१९५४}}</ref>, प्रस्तावना खंड<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=श्री रामचरित मानस गूढार्थ चंद्रिका प्रस्तावना खंड|last=प्रज्ञानानंद|first=सरस्वती स्वामी महाराज|publisher=मानस गूढार्थ चंद्रिका प्रकाशन मंडळ,इस्लामपूर|year=|isbn=|location=|pages=}}</ref>, 'मानसमणि'तील श्रींचे सर्व छापील लेख व श्रींचा पत्रव्यवहार वगैरे [http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946] पेटिकेत ठेवून श्रींचा अद्भुत सत्कार व अद्वितीय गौरव करण्यात आला.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=.स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=४९}}</ref> इ. स. १९५९ ते इ. स. १९६२ या चारही वर्षाचे चातुर्मास परंड्यास झाले. इ. स. १९६३चा चातुर्मास लोहाऱ्यास व इ. स. १९६४चा चातुर्मास उस्मानाबादेस गरड वकिलांच्या वाड्यात माडीवर झाला. इ. स. १९६५-६६ सालचे चातुर्मास परंडा येथेच रामविश्रामधामात, तर इ. स. १९६७चा चातुर्मास लातूर येथे श्रीराम मंदिराच्या पडवीत झाला. हा श्रींचा २५वा चातुर्मास होता व हाच शेवटचा ठरला.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=५०}}</ref> == प्रायोपवेशनाचा निर्णय [http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946] == इ.स १९६६ पासूनच प्रायोपवेशनाने देहत्याग करण्याचा श्रींच्या मनातील विचार बळावतच गेला व 'परंडा येथेच फाल्गुन वद्य प्रतिपदेपासून प्रायोपवेशन करून देह ठेवण्याचे ठरविले आहे. तरी पौर्णिमेपर्यंत दर्शनास यावयाचे असेल त्यांनी यावे' अशी पत्रे शिष्यमंडळींकडे तसेच गुळवणी महाराज[[http://www.dattamaharaj.com/%E0%A4%97%E0%A5%81%E0%A4%B3%E0%A4%B5%E0%A4%A3%E0%A5%80%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C]], भगवान श्रीधरस्वामी महाराज[[https://en.wikipedia.org/wiki/Shreedhar_Swami]] यांनाही पाठवली गेली. गुळवणी महाराज <ref>{{स्रोत पुस्तक|title=जीवनगंगा|last=पोटभरे|first=अ.सि.|publisher=श्रीवासुदेव प्रकाशन ,पुणे|year=१९९०}}</ref>तसेच भगवान श्रीधरस्वामी महाराज तसेच इतरही अनेक विद्वज्जन-सत्पुरुषांची पत्रे आली की, आपण उपोषण करू नये;पण प्रत्यक्ष श्रीरामरायाने सांगितले तरच हा विचार रद्द करू, असे श्रींनी कळविले.सर्व गोष्टींची तयारी अगदी एखाद्या कार्यक्रमाप्रमाणे श्रीस्वामी करत होते. 'सुतळीचा तोडा, रद्दी, उरलेली शाई, इत्यादि' प्रत्येक बारीक-सारीक वस्तूसुद्धा कोणास प्रसाद म्हणून द्यायची ही सर्वही मृत्युपत्र - व्यवस्था लिहून ठेवली होती. देह एखाद्या नदीत सोडून द्यावा किंवा चार तुकडे करून जंगलात टाकून द्यावा असे श्रीस्वामी म्हणत. समाधी बांधण्यास विरोध होता; पण नंतर सर्वांनी अनेकदा मान्य केल्यावरून मान्य केले. [[चित्र:Shri Pradnyanananda Saraswati Swami a day before Mahasamadhi.jpg|इवलेसे|श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामींनी अन्नपाण्याचा त्याग करून प्रायोपवेशनाने देह ठेवला. त्यावेळी महासमाधीच्या एक दिवस आधी श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामींची ध्यानस्थ मुद्रा.]] होळी पौर्णिमेचा दिवस अन्न न घेता केवळ पाण्यावरच काढला व दुसऱ्या दिवशीपासून - फाल्गुन वद्य प्रतिपदेपासून प्रायोपवेशन सुरू केले. रामविश्रामधामांत गर्दी होईल म्हणून श्री. वासुदेवराव देशमुख (नानासाहेब देशमुख) यांच्या वाड्यात जाण्याचा निर्णय घेतला होता. त्यामुळे तिकडेच सर्व सोय केली गेली. पहिल्याच दिवसापासून हजारो लोक दर्शनास येऊ लागले. श्रींनी पहिले सात दिवस सारखे लोकांशी बोलणे सुरूच ठेवले होते. अन्नपाण्याचे तर नावसुद्धा नाही! बोलणे तर सुरू. पुढे लघवी रक्तासारखी लाल होऊ लागली.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=५२}}</ref> जिभेवर सर्वत्र भेगा पडल्या, फोड आले;पण श्री अत्यंत निर्विकार असत. 'आपण बोलू नका' अशी कुणी विनंती केल्यास 'जाऊ दे, आता हे मडके लवकरच फुटणार आहे' असे म्हणत.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=५१,५२}}</ref> == अखेरचे काही दिवस == [[चित्र:Pradnyanananda Saraswati Swami an hour before Mahasamadhi.jpg|इवलेसे|परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामींची प्रायोपवेशनाने समाधी घेण्याच्या १ तासापूर्वीची भावमुद्रा]] 'नाथषष्ठीस देह सोडू' असे श्रीस्वामी पूर्वी म्हणाले होते. त्यामुळे नाथषष्ठीस भक्तगण चिंतेतच होते. श्रींचे नऊ दिवसांचे तुलसीरामायणाचे [[https://en.wikipedia.org/wiki/Ramcharitmanas]] पारायण चालू होते. दिवसभर रामनामाचा गजर चालायचा. संध्याकाळी ५ वाजण्याचे सुमारास नित्याप्रमाणे श्री स्नानगृहात गेले आणि स्नानास बसताना एकदम कोसळले. असे वाटले की श्री गेलेच. पळापळ सुरू झाली. सोवळ्यातील काही मंडळींनी घोंगडी अंथरली. दर्भ, तुळसी पसरल्या. काहींनी श्रीस्वामींना स्नानगृहातून बाहेर आणले तेव्हा ते थोडे शुद्धीवर आले. त्यामुळे त्यांना घोंगडीऐवजी पलंगावर बसविले. तेव्हा श्रींनी सांगितले, 'घोंगडी काढून टाका, 'अजून अवकाश आहे' रात्री ९ च्या सुमारास श्रीस्वामींना थोडे बरे वाटले. त्यावेळी एकाने विचारले, 'जलप्रवेश, पर्वतपतन, प्रायोपवेशन, इत्यादी मार्गाने देहत्याग करणे योग्य आहे का?' त्यावर श्रींनी सांगितले, 'वृद्धयतींनी असा देहत्याग करू नये, पण यतीवृद्धांना असे करण्यास हरकत नाही'[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946] श्रीसेवेसाठी असणाऱ्या श्री. माधवराव जोशी यांच्या पत्नी सौ. जोशी यांनी श्रींच्या जिभेवर पडलेल्या भेगा पाहून त्यावर मुळी लावताना दोन थेंब पाणी अधिक घातले. त्याचा लेप लावत असताना ते पातळ झाल्याचे श्रींना जाणवले. तेव्हा 'आम्ही अन्नपाणी वर्ज्य केले असताना तू त्या लेपात जास्त पाणी का घातलेस?' असे त्या परिस्थितीतही म्हणाले.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=५३}}</ref> दुसरे दिवशी श्रीतुलसीरामायणाचे वाचन चालू असताना श्रींनी 'आज कोणता योग आहे?' असे विचारले. 'आज परिघ योग आहे' असे सांगितले गेले. तेव्हा 'आज जायचे नाही' असे श्री म्हणाले. नंतर दोन दिवस बोलणे बंदच होते. स्नानादि नियमित होत असे. वेदना फारच झाल्यास 'श्रीराम, श्रीराम' असा उद्घोष करीत. तोही दिवस गेला. रात्री १ च्या सुमारास श्रींच्या सेवेस असणारे डाॅ. कुलकर्णी यांनी वेळ जवळ आल्याचे जाणून श्रींनी पूर्वी सांगितल्याप्रमाणे श्रींच्या छातीवर शाळिग्राम ठेवला. हातपाय गार पडून त्राण नसतानाही श्रींनी तो आपल्या हृदयावर सरकवून घेतला. पूर्वी सांगितल्याप्रमाणे त्यांना गंगाजळ व तुलसीपत्र तीर्थ घातले गेले. यानंतर भजनाचा जयघोष सुरू असताना फाल्गुन वद्य दशमीला रात्री १ वाजून १० मिनिटांनी खाड्कन डोळे उघडले गेले. एकदम वीज चमकल्यासारखे झाले व त्याचवेळी प्राण पंचतत्त्वात विलीन झाले.[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]][http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946]<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=५३,५४}}</ref> नेत्रांतून प्राण जाणाऱ्यास वैकुंठ प्राप्त होतो असे श्रीस्वामी सांगत व आम्हीही तसेच जाणार असेही म्हणत.<ref name=":10">{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=५४}}</ref> याप्रमाणे श्रींनी सांगितल्याप्रमाणेच सर्व काही घडले. दुसरे दिवशी अनेकानेक गावांहून शिष्यमंडळी, भक्तमंडळी अठरा पगड जातींचे लोक त्यांच्या या लाडक्या स्वामींच्या शेवटच्या दर्शनासाठी जमली. जवळजवळ '''१० हजार''' लोक त्या अपूर्व रथयात्रेत होते. भर उन्हाळ्यात ५० ब्राम्हण सोवळ्यात अनवाणी पायांनी श्रींचा रथ आनंदाने, प्रेमादराने ओढत होते.<ref name=":10" /> भजने, जयजयकार चालूच होता. अशी ही अथांग मिरवणूक दुपारी ४ च्या सुमारास श्रीहंसराजस्वामींच्या मठात आली. श्रींनी पूर्वी जी त्यांची वस्त्रे स्वतः धुऊन सोवळ्यात ठेवून सूचना देऊन लिहून ठेवली होती की, शेवटच्या वेळी विशिष्ट ठिकाणी ठेवलेली वस्त्रे वापरावी त्याप्रमाणे तीच वस्त्रे, कटिसूत्र, कौपीन त्यांना नेसवून, पूजा-आरती करून अश्रूपूर्ण नेत्रांनी सर्वांनी निरोप दिला. सारी जनता धाय मोकलून रडली. पण श्रींनी सांगून ठेवले होते की, 'देहरूपाने गेलो तरी चैतन्यरूपाने मी तुमच्याजवळ आहे. तुम्ही कळवळून प्रार्थना करा. मी तुम्हाजवळच आहे.'<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=५४}}</ref> [[चित्र:Shri Pradnyanananda Saraswati Swami Samadhi at Paranda, Osmanabad, Maharashtra.jpg|अल्ट=hri Pradnyanananda Saraswati Swami took Samadhi on 23-3-196at Paranda by giving up food and warer at Paranda, Osmanabad, Maharashtra.|इवलेसे|परमहंस परिव्राजकाचार्य श्री प्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी महाराजांनी प्रायोपवेशनाने दि. २३ मार्च १९६८ अर्थात् फाल्गुन वद्य दशमीला परंडा येथे देह ठेवला. पुढे त्यांची परंडा, जि. धाराशिव-उस्मानाबाद, महाराष्ट्र येथे समाधी बांधण्यात आली.]] == चित्रदालन == [[चित्र:Pradnyanananda Saraswati Swami at Sjjangad, Satara, Maharashtra Eshwaradas Ramdasi.jpg|अल्ट=Paramhansa Parivrajakacharya Shri Pradnyanananda Saraswati Swami at Sajjangad,Satara,Maharashtra recognized at that time by the name_Eshwardasa Ramdasi|इवलेसे|परमहंस परिव्राजकाचार्य श्री प्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी हे श्रीक्षेत्र सज्जनगड येथे ईश्वरदास रामदासी या नावाने सेवेला होते.]] [[चित्र:Navin Shriram Mandir at Paranda, Osmanabad, Maharashtra.jpg|अल्ट=Shrirampanchayatana and Paramhansa Parivrajakacharya Shri Pradnyanananda Saraswati Swami at Navin Shriram Mandir, Paranda, Osmanabad (Maharashtra)|इवलेसे|नवीन श्रीराम मंदिर, मंडई पेठ, परंडा. जि. उस्मानाबाद - ४१३५०२ (महाराष्ट्र) येथील श्रीरामपंचायतन व परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी.]] [[चित्र:Shri Pradnyanananda Saraswati Swami.jpg|अल्ट=Paramhansa Parivrajakacharya Shri Pradnyanananda Saraswati Swami was one of the great Sanyasi in Maharashtra.|इवलेसे|परमहंस परिव्राजकाचार्य श्री प्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी हे एक थोर ब्रम्हनिष्ठ, श्रोत्रिय संन्यासी महाराष्ट्रात होऊन गेले.]] == बाह्य दुवे == १.[[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946 <nowiki>http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946]]</nowiki>] २.http://satsangdhara.net/manas/about_svami.htm ३.[[https://www.scribd.com/search?content_type=documents&page=1&query=%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%B8%20%E0%A4%97%E0%A5%82%E0%A4%A2%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A5]] ४.[[https://archive.org/details/ManasGudarthChandrika1/mode/1up]] ५.[[https://archive.org/stream/ManasGudarthChandrika1/Manas%20Gudarth%20Chandrika%2001B%20Marathi#page/n5/mode/2up]] ६.[[https://raamcharitmaanas.wordpress.com/%e0%a4%b6%e0%a5%8d%e0%a4%b0%e0%a5%80%e0%a4%b0%e0%a4%be%e0%a4%ae%e0%a4%9a%e0%a4%b0%e0%a4%bf%e0%a4%a4%e0%a4%ae%e0%a4%be%e0%a4%a8%e0%a4%b8-%e0%a4%95%e0%a5%80-%e0%a4%b5%e0%a4%bf%e0%a4%b8%e0%a5%8d%e0%a4%a4/]] ७.[[http://www.granthalaya.org/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=1246212]] ८.[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]] == संदर्भ == १.डॉ.श्रीमती वैद्य, कमल बा. लिखित '''स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती'' '(तिसरी आवृत्ती,प्रकाशक- श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली.) २.डॉ.श्रीमती वैद्य, कमल बा.लिखित '<nowiki/>''स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती''' (दुसरी आवृत्ती, प्रकाशक- श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ, डोंबिवली.) ३.डॉ.अनिता प्रभाकर केळकर यांचा पीएच.डी.प्रबंध- स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती : व्यक्ती आणि वाङ्मय[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946 <nowiki>[[स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती व्यक्ती व वाङ्मय]</nowiki>] ४.डॉ.सौ.केळकर, अनिता लिखित '''महाराष्ट्राचे तुलसीदास - स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती'.'' ५.{{जर्नल स्रोत|last=डॉ.कामत|first=अशोक|date=एप्रिल १९६९|title=आदिकवी तुलसीदास आणि रामकाव्य परंपरा|url=|journal=प्रसाद|publisher=प्रसाद प्रकाशन पुणे|volume=|pages=|via=}} ६.डॉ.कर्वे, चंद्रशेखर लिखित '''कर्वे कुलवृत्तांत' पृष्ठ क्रमांक'' १७५. ७.स्वामी, प्रज्ञानानंद सरस्वती लिखित '''मानस गूढार्थ चन्द्रिका प्रस्तावना खंड' (प्रकाशक-'' मानस गूढार्थ चन्द्रिका प्रकाशन मंडळ,इस्लामपूर.''पृष्ठ क्रमांक'' १४) ८.स्वामी, प्रज्ञानानंद सरस्वती लिखित '''श्रीगुरुगीता प्रबोधिनी'.'' ''(प्रकाशक -'' संत-सेवा हंस मंडळ). ९.स्वामी, प्रज्ञानानंद सरस्वती लिखित '''श्रीरामचरितमानस' (मराठी)'' (पाचवी आवृत्ती, प्रकाशक- श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,शाखा-मिरज.) १०.स्वामी, प्रज्ञानानंद सरस्वती लिखित '<nowiki/>''श्रीरामचरितमानस (मराठी गुटिका)''' (तिसरी आवृत्ती, प्रकाशक- गुरुदेव रानडे मंदिर,बेळगाव.) ११.स्वामी, प्रज्ञानानंद सरस्वती लिखित '''वेदान्तसार अभंग रामायण'.'' १२.स्वामी, प्रज्ञानानंद सरस्वती लिखित '<nowiki/>''स्फुटकाव्य संग्रह आणि अभिनव रामायण'''. १३.स्वामी प्रज्ञानानंद, सरस्वती लिखित '''मानस गूढार्थ चंद्रिका' बालकांड (मराठी / हिंदी)''. (खंड १ ते ६) (प्रकाशक - श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली). १४.स्वामी प्रज्ञानानंद, सरस्वती लिखित '''मानस गूढार्थ चंद्रिका' अरण्यकांड (मराठी / हिंदी)'' ( प्रकाशक- श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली). १५.स्वामी प्रज्ञानानंद, सरस्वती लिखित '''मानस गूढार्थ चंद्रिका' किष्किंधाकांड'' ( प्रकाशक- श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली). १६.स्वामी प्रज्ञानानंद, सरस्वती लिखित '''मानस गूढार्थ चंद्रिका' सुंदरकांड (मराठी / हिंदी)'' ( प्रकाशक- श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली). १७.स्वामी प्रज्ञानानंद, सरस्वती लिखित '''मानस गूढार्थ चंद्रिका' लंकाकांड (मराठी / हिंदी )''. (खंड १ व २) ( प्रकाशक- श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली). १८.स्वामी प्रज्ञानानंद, सरस्वती लिखित '''मानस गूढार्थ चंद्रिका' उत्तरकांड (मराठी / हिंदी )''. (खंड १ व २) ( प्रकाशक- श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली). १९.स्वामी, प्रज्ञानानंद सरस्वती लिखित '''श्रीरामचरितमानस' (मराठी गुटिका)'' (दुसरी आवृत्ती, प्रकाशक- प्रसाद प्रकाशन,पुणे). २०.स्वामी, प्रज्ञानानंद सरस्वती लिखित '<nowiki/>''मानस गूढार्थ चंद्रिका ‌- नमुना अंक'''. २१.पोटभरे, अ.सि.लिखित '''जीवनगंगा' (प्रकाशक -'' श्रीवासुदेव प्रकाशन ,पुणे.) myrcz0uc9gqktvwb3jmlu0g2c8n2p1c 2691833 2691832 2026-06-30T10:39:15Z नरेश सावे 88037 /* पूर्ववृत्तान्त */ 2691833 wikitext text/x-wiki {{बदल}} {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed infobox biography vcard" style="width:22em" |+[[चित्र:Pradnyanananda Saraswati Swami.jpg|अल्ट=परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी_कर्वे स्वामी_दंडी स्वामी हे थोर संन्यासी संत महाराष्ट्रात होऊन गेले.|इवलेसे|परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी]]प्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]] ! style="text-align:center;font-size:125%;font-weight:bold" |जन्म :- १५ मे १८९३, - परंडा ता. परंडा जि. उस्मानाबाद. नाव :- दत्तात्रय नारायण कर्वे आईचे नाव :- सौ. गंगाबाई नारायण कर्वे वडील :- श्री. नारायणराव कर्वे (कीर्तनकार) शिक्षण :- बी.ए. (संस्कृत) एस.टी. सी. पेशा :- शिक्षक १९३० :- रावजीबुवा बिडवाडीकरांकडून 'राममंत्र' - 'श्रीराम जय राम जय जय राम' जप ४.५ कोटी पूर्ण १८/१/१९४३ :-वासुदेवानंद सरस्वती स्वामी (पुणे - नाशिक रोडवरील आळे येथील पोटे स्वामी)कडून संन्यास-दीक्षा. १९४३ ते १९६८ :- या काळात मानसाची अगणित पारायणे, प्रवचने व अनेक शिष्याना दीक्षा व मंत्र दिले. १०/३/१९६८ ते २३/३/१९६८ :- प्रायोपवेशन ( अन्न पाणी त्याग आनंदाने करून ) २३/३/१९६८ :- रात्री १ वाजून १० मि. जीवनपुष्प श्रीराम चरणी समर्पित (महासमाधी) |- | style="text-align:center;border-top:1px solid #aaaaaa; text-align:left" |'''टिपा'''<div style="line-height:1.2em;"></div> |} परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी (जन्म : माहीम-पालघर, १५ मे १८९३, - परंडा, २३ मार्च १९६८) हे एक अद्भुत विभूतिमत्व असलेले थोर संन्यासी संत एकोणिसाव्या‌-‌विसाव्या शतकात महाराष्ट्रात होऊन गेले. त्यांना कर्वे स्वामी किंवा दंडी स्वामी म्हणत. त्यांनी गोस्वामी [[तुलसीदास]]रचित[[https://hi.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%A4%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A4%B8%E0%A5%80%E0%A4%A6%E0%A4%BE%E0%A4%B8]] [[रामचरितमानस]][https://en.wikipedia.org/wiki/Ramcharitmanas] या रामायणग्रंथाचा मराठीत समवृत्त-समछंद अनुवाद करून त्यावर विस्तृत टीका लिहिली.म्हणूनच त्यांना महाराष्ट्राचे तुलसीदास म्हणतात.<ref>{{जर्नल स्रोत|last=डॉ.कामत|first=अशोक|date=एप्रिल १९६९|title=आदिकवी तुलसीदास आणि रामकाव्य परंपरा|url=|journal=प्रसाद|publisher=प्रसाद प्रकाशन पुणे|volume=|pages=|via=}}</ref> <ref name=":1">{{स्रोत पुस्तक|title=महाराष्ट्राचे तुलसीदास - स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.सौ.केळकर|first=अनिता}}</ref>अत्यंत शिस्तबद्ध पद्धतीने, काटेकोरपणे कर्ममार्गाचे आचरण आणि तितक्याच उच्चप्रतीची निष्ठावंत, निष्काम श्रीरामभक्ती याचा सुरेख संगम श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामींच्या जीवनात दिसतो. प्रपंच नेटका करून परमार्थातील अत्युच्च शिखर कसे गाठावे याचा वस्तुपाठ म्हणजेच श्रीस्वामींचे चरित्र होय.<ref name="undefined" /><ref name=":0">{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली.|year=|isbn=|location=|pages=}}</ref> == पूर्ववृत्तान्त == स्वामींचे पूर्वाश्रमीचे नाव दत्तात्रय नारायण कर्वे'[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]].<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=कर्वे कुलवृत्तांत|last=डॉ.कर्वे|first=चंद्रशेखर|publisher=डॉ.कर्वे चंद्रशेखर|year=१९९४|location=पुणे|pages=१७५}}</ref> <ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=१२}}</ref>मूळस्थान मुक्काम [[गिम्हवणे]], तालुका [[दापोली]], जिल्हा [[रत्‍नागिरी]]. हरिहरेश्वर[[https://en.wikipedia.org/wiki/Harihareshwar]] व जोगेश्वरी ही यांची कुलदैवते. श्री. नारायणराव म्हणजे श्रींचे वडील[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]] हे शिक्षक होते, धार्मिक वृत्तीचे होते. त्यांना संतवाङ्मयाची गोडी होती. यांचा द्वितीय विवाह [[महिकावती|माहीम]]-[[पालघर]] येथील पेंडसे यांचीकन्या गंगाबाई यांच्याशी झाला. सौ. गंगाबाई अत्यंत प्रेमळ, सात्त्विक व पतिपरायण होत्या.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=१३}}</ref> == जन्म,बालपण व शिक्षण== दि. १५ मे १८९३'[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]], वैशाख वद्य अमावस्या, सोमवारी सौ. गंगाबाईंच्या माहेरी ( माहीम, ता. [[पालघर]]) येथे स्वामींचा जन्म झाला.<ref name=":1" /><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=१३}}</ref>बालपणापासून ते अत्यंत कुशाग्र बुद्धीचे, एकपाठी व आपला निश्चय कसोशीने पाळणारे होते. वयाच्या पंधराव्या वर्षी ते मराठी सातवी उत्तीर्ण झाले व इ. स. १९१३मध्ये मुरूड-जंजिरा येथून मॅट्रिक पास झाले. इ. स. १९१८मध्ये श्री संस्कृत हा मुख्य विषय घेऊन ते बडोद्याहून बी.ए. झाले.[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]]<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=१४}}</ref> == विवाह == [[चित्र:Saw.Kamaltai Karve Shri Swamiji's Wife in Purvashrama.jpg|अल्ट=Saw.Kamaltai Karve that is Saw.Dwarakatai was the name of Shri Swamiji's Wife in Purvashrama.|इवलेसे|सौ.कमलताई कर्वे अर्थात् द्वारकाताई - श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामींच्या पूर्वाश्रमीच्या पत्नी ]] श्रींचा विवाह इ. स. १९१५ मध्ये महाविद्यालयात प्रथम वर्षात असताना  मुक्काम टिटवाळा, ता. कल्याण येथे चौकचे श्रीधर रामचंद्र जोशी यांच्या कन्या 'द्वारका' यांच्याशी त्यांच्या स्वतःच्या इच्छेविरुद्ध झाला. विवाहसमयी श्रीसमर्थ रामदासस्वामींप्रमाणे[[https://en.wikipedia.org/wiki/Samarth_Ramdas]] पळून जाण्याचा <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Samarth_Ramdas|title=समर्थ रामदास|last=|first=|date=|website=|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=}}</ref>विचार आला होता;परंतु त्यांच्या वडिलांचे स्नेही श्री. गोपाळबुवा गणू पाटील (रा. आन्हे, पो. पडघे, जि. ठाणे) यांनी मुखावरून जाणून शपथ घालून विचारल्यामुळे सांगावा लागला व पुढे प्रारब्धास शरण म्हणून श्री विवाहास तयार झाले.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=१६}}</ref> == नोकरी == पुढे इ. स. १९२४ मध्ये श्रींनी एस.टी.सी.ची परीक्षा दिली. बी.ए. एस.टी.सी. झाल्यानंतर मामलेदाराची नोकरी सहजासहजी मिळत असूनही तत्त्वाविरुद्ध म्हणून स्वीकारली नाही तसेच सरकारी नोकरी तर करायचीच नाही, असा त्या काळास अनुसरून दृढनिश्चय केला होता.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=१६}}</ref> इ. स. १९१७ मध्ये मिशनरी हायस्कूल, मुरबाड, जि. ठाणे येथे, पुढील वर्षी वसई हायस्कूलमध्ये सहा महिने ते शिक्षक होते. इ.स. १९२० मध्ये डहाणू येथे हायस्कूलमध्ये, इ.स. १९२१ मध्ये चिंचणी तारापूर येथे व काही काळ 'कांजी थरमसी हायस्कूल' येथे त्यांची मुख्याध्यापक म्हणून एकूण १६ वर्षे झाली. ते शाळेत संस्कृत, गणित, इंग्रजी हे विषय शिकवत.<ref name=":7" /><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=१७}}</ref> == सद्गुरुकृपा, रामनाम मिळाले == इ.स.१९२९ मध्ये श्रीधरस्वामी बिडवाडीकर उर्फ रावजीबुवा या सत्पुरूषाची गाठ पडली व त्यांच्या दर्शनाने, संगतीने पूर्वजन्मीचे संस्कार उफाळून येऊन विषयी वैराग्य व मुमुक्षुत्व प्राप्त झाले. दि. १९ मार्च इ. स. १९३०ला चिंचणीहून श्रींनी श्रीरावजीबुवा यास विनंतीवजा पत्र लिहिले - ''जयजयाजी गुरुनाथा। दास ठेवितो पदी माथा।<br/> ''विनंती आयकावी आता। दयाघना श्रीधरा। परिणामे इ. स. १९३० साली श्रीरावजीबुवांकडून त्यांच्या लालबाग येथील मठात त्रयोदशाक्षरी मंत्र मिळाला.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=१८}}</ref> नंतर भक्तिज्ञानासंबंधी अधिक मार्गदर्शन व्हावे अशी विनंती सद्गुरूंस केली असता 'आधी साडेतीन कोटी जप करून ये, मग पुढचा मार्ग सांगेन' अशी आज्ञा झाली. व त्याप्रमाणे श्रींची साधना सुरू झाली.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=१९}}</ref> == उपासनासदृश दिनचर्या == [[चित्र:Pradnyanananda Saraswati Swami Mahraj.jpg|इवलेसे|परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी]] पहाटे ४ वाजता उठून गार पाण्याने प्रातःस्नान वगैरे आवरून सूर्योदयापूर्वीच संध्या, गायत्रीजप, ब्रम्हयज्ञ, इष्टदेवतेचा जप करत. नित्य गीतापाठ, पूजा-अर्चा करून शाळेत जात. मधल्या सुट्टीत घरी येऊन हात-पाय धुऊन जप करून पुन्हा वेळेवर शाळा गाठत. काही दिवसांनी घरी राहून मनासारखे साधन होत नाही म्हणून इ. स. १९३२ साली चैत्र शुद्ध प्रतिपदेस घराशेजारीच स्वतंत्र झोपडी बांधून फक्त अग्निस्पृष्ट फराळाचे पदार्थ भक्षण करून ब्रम्हचर्ययुक्त मंत्रपुरश्चरण सुरू केले. संध्याकाळी शाळेतून आल्यावर पुन्हा स्नान करून मंत्रानुष्ठानास बसत ते ठराविक संख्या पूर्ण होईपर्यंत झोपत नसत. क्वचित झोप येऊ लागली तर शेंडी खुंटीस बांधून ठेवत म्हणजे डुलकी आलीच तर हिसका बसून जाग येई.<ref name=":1" /><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=२० ते २२}}</ref> == मंत्रपुरश्चरणाची पूर्तता == याप्रमाणे दरवर्षी १.५ कोटी जप करून ३ वर्षात ४.५ कोटी जप पूर्ण करून पुढील मार्गदर्शनासाठी श्रीगुरूंच्या दर्शनास गेले असता 'राम तुला सर्व सांगेल' असा आशीर्वाद मिळाला[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]] व त्याप्रमाणे रामरायाने[[https://en.wikipedia.org/wiki/Rama]] सर्व काही सांगून कृतःकृत्य केले.<ref name=":8">{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=२२}}</ref> == साधनसिद्ध तीर्थयात्रा == इ. स. १९३३ साली मे महिन्याच्या सुट्टीत एकट्याने फराळावर राहून कुंभमेळा, मथुरा, वृंदावन, गोकुळ, हरिद्वार, ऋषीकेश, स्वर्गाश्रम, अयोध्या, प्रयाग, काशी, गया असा प्रवास नित्यक्रमात खंड न पडू देता केला. आधीच आगगाडीचे वेळापत्रक पाहून सूर्योदय-सूर्यास्त पाहून, कुठे कुठला थांबा आहे, कुठे किती वेळ गाडी थांबते, त्या वेळेत प्रातःस्नान, सायंस्नान व संध्या करून वेळेवर गाडी गाठत. यामध्ये हरिद्वारहून अयोध्येस जाताना व दि. २८ जानेवारी इ. स. १९५९ला मुंबईहून परंड्यास येताना केवळ दोन वेळा प्रातःस्नान प्रवासात असल्यामुळे चुकले. इ. स. १९३३ ते इ. स. १९५९ यामध्ये व इ. स. १९५९ नंतर पुढे महासमाधीपर्यंत कधीही नियमात खंड पडला नाही.<ref name=":7" /><ref name=":8" /> == बाबा गंगादास यांच्याकडून ब्रह्मज्ञानाचा उपदेश व जीवनमुक्तता == बाबा गंगादास हे महान भगवद्भक्त, अत्यंत प्रेमळ संत चिंचणी-तारापूरच्या किल्ल्यावर राहत. इ. स. १९३० पासून यांच्या संगतीने श्रींना श्रीरामचरितमानसाची गोडी लागली व त्याचे रहस्य प्राप्त झाले. बाबा गंगादासांचे त्यांच्या बाबूंवर(अर्थात श्रीस्वामींवर) खूप प्रेम होते. ते स्वामींना प्रेमाने 'बाबू' म्हणत. दि. २७ जानेवारी १९३४ रोजी काही निमित्ताने श्रीस्वामी हे बाबा गंगादासांकडेच मुक्कामाला राहिले होते. मध्यरात्रीच्या शिवपूजेनंतर परमप्रसन्न असलेले बाबा श्रींना म्हणाले, 'बाबू जल्दी आ जा! अब ज्ञानका रहस्य एकही बात में कहूॅंगा। तेरी लायकात हो तो परचीती मिल जाएगी देख! 'जैसे हो वैसे रहना, कुछ बनना नही।<nowiki>''</nowiki>''<ref name=":2">{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चन्द्रिका प्रस्तावना खंड|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=मानस गूढार्थ चन्द्रिका प्रकाशन मंडळ,इस्लामपूर.|year=१९५८|pages=१४}}</ref>''<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=१९ ते २३}}</ref> ''हे वाक्य ऐकताच श्रींच्या हृदयात वेदान्त-गीता आदींच्या उपदेशाचा लख्ख प्रकाश पडला व परमानंदमय दशा प्राप्त झाली. याचवेळी तुलसीदास[[https://en.wikipedia.org/wiki/Tulsidas]] तेरे मुखसे बोलेंगे'' असाही आशीर्वाद दिला.[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]] नंतर परत दि. २८ जानेवारी १९३४ रोजी दुपारी १.३० वाजता तशीच स्थिती प्राप्त झाली व या दिवसापासून खरी निर्भयता प्राप्त झाली. == उर्वरित गृहस्थाश्रम व वानप्रस्थाश्रमातील साधना == इ. स. १९२३ मध्ये श्रींना प्रथम अपत्य झाले होते. त्यानंतर इ. स. १९३५ मध्ये दुसरा मुलगा झाला व गेला. यावेळी शाळेतील सहकाऱ्यांना पेढे वाटत असताना श्री दोन पेढे सहकाऱ्यांच्या हातावर ठेवत होते. काहींनी दोन पेढे कशाचे असे विचारले असता, 'हा पेढा मुलगा झाल्याबद्दल आणि हा दुसरा पेढा तो गेल्याबद्दल' असे निर्विकारपणे सांगत. यानंतर इ. स. १९३५ सालीच स्वामींनी सौभाग्यवतींना ('सौ. कमलाबाई कर्वे अर्थात् द्वारकाताईंना) दीक्षा दिली.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=२५,२६}}</ref> <br> इ. स. १९३७-३८ मध्ये श्रीस्वामी चौक, जिल्हा कुलाबा येथे धन्येश्वराच्या पडवीत एकांतवासात राहण्यास आले. यावेळी पत्नीस त्यांच्या बंधूंकडे चौकला ठेवले होते. येथे २-३ वर्षे मुक्काम होता. येथे श्रींनी संपूर्ण श्रीरामचरितमानस ९ महिन्यांत सांगितले. <br> यानंतर नर्मदातटाकी[[https://en.wikipedia.org/wiki/Narmada_River]] निबिड, घनदाट अशा घोर अरण्यात अहिल्यादेवींनी[[https://en.wikipedia.org/wiki/Ahilyabai_Holkar]] बांधलेल्या कोटेश्वर मंदिरात[[https://shaivam.org/temples-special/narmada-river-bank-lord-shiva-temples-narmade-hara]] ११ दिवस राहून अनुष्ठान केले. अनुष्ठान चालू असताना भगवान शंकरांनी वृद्ध ब्राम्हणाच्या रूपात तर अनुष्ठान समाप्तीनंतर प्रत्यक्ष भगवान प्रभु श्रीरामचंद्र, लक्ष्मण, भरत, शत्रुघ्न यांनी तेजस्वी सगुण रूपात दर्शन दिले.<ref name=":9">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946|title=Swami Pragyananand saraswati : vyaktii aani vadmay (स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती : व्यक्ती आणि वाङ्मय)|last=Kelkar|first=Anita Prabhakar}}</ref> <ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=२८,२९}}</ref>यानंतर खेड, जि. पुणे येथील केदारेश्वर मंदिरात राहून इ. स. १९४१-१९४२ मध्ये २१ महिन्यात २४ लक्ष गायत्रीचे पुरश्चरण पूर्ण केले. येथेही तुलसीरामायणावर प्रवचने होत. येथे ९ महिन्यांत केवळ बालकांडच सांगून झाले.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=२९,३०}}</ref> == संन्यासग्रहण == यानंतर श्रींनी चतुर्थाश्रम घेण्याचे ठरविले व त्यासाठी सौंना पत्र लिहिले की, चतुर्थाश्रम घेण्याचा विचार आहे;पण त्यास आपली संमती हवी. अन्यथा अग्निहोत्र ठेवून वानप्रस्थाश्रम घेऊन राहता येईल. हे मान्य असल्यास हे पत्र पोहोचल्यापासून १५ दिवसांत'तुम्ही खेड येथे येऊन हजर व्हावे. याप्रमाणे १५ दिवस वाट पाहिली जाईल. तसे न झाल्यास चतुर्थाश्रम स्वीकारण्यास आपली संमती आहे असे समजून संन्यासग्रहण केला जाईल. यावर काहीच पत्रोत्तर न आल्याने ता. १८ जानेवारी १९४३ रोजी, टिळक पंचांगाप्रमाणे पौष शुद्ध द्वादशीस त्यांच्या कुंडलीप्रमाणे स्थिरलग्नी स्थिरनवांशात खेड जि. पुणे येथे संन्यासाश्रम स्वीकारला.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=३०}}</ref> यापूर्वीच पत्नीच्या नावे जमीन करून देऊन त्यांच्या उदरनिर्वाहाची व्यवस्था करण्यात आली होती तसेच त्या आधीपासूनच म्हणजे इ.स. १९३७ पासून त्यांच्या बंधूंकडे चौक, जि. कुलाबा येथे वास्तव्यास होत्या.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=३१}}</ref> == परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीमत् वासुदेवानंद सरस्वती स्वामींकडून दंडग्रहण == [[चित्र:Paramahansa Parivrajakacharya Shrimat Vasudevananda Saraswati Swami Pote Swami Aalyache Maharaj Shri Swamiji's Sanyasa Guru.jpg|अल्ट=हे श्रीस्वामींचे संन्यासगुरू होत.परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीमत् वासुदेवानंद सरस्वती ( पोटे) स्वामी (पुणे - नाशिक रोडवरील आळे येथील पोटे स्वामीं)कडून श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी महाराजांना संन्यास-दीक्षा(दंड) प्राप्त झाली.|इवलेसे|परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीमत् वासुदेवानंद सरस्वती (पोटे) स्वामी (पुणे - नाशिक रोडवरील आळे येथील पोटे स्वामीं)कडून श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी महाराजांना संन्यास-दीक्षा (दंड) प्राप्त झाली.]] परमपूज्य परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीवासुदेवानंद सरस्वती (पोटेस्वामी) महाराजांबद्दल श्रींना दागिने, पैसे मागतात, संग्रह करतात, इ. परस्परविरुद्ध पुष्कळ माहिती कळली होती.<ref name=":3">{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चन्द्रिका प्रस्तावना खंड|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=मानस गूढार्थ चन्द्रिका प्रकाशन मंडळ,इस्लामपूर.|year=१९५९|isbn=|location=|pages=१ ते १२}}</ref> पण तरीही ते श्रोत्रिय, ब्रह्मविद्, वरिष्ठ आहेत व पूर्ण समाधान होण्यासाठी त्यांच्या पायावर शिष्यभावाने डोके ठेवणे गरजेचे आहे अशी श्रींना अंतःस्फूर्ती होऊन बळावू लागली. त्याप्रमाणे श्रीवासुदेवानंद सरस्वती स्वामी महाराजांकडे म्हणजेच पोटे स्वामी अर्थात् आळ्याच्या महाराजांकडे (आळे हे ता. जुन्नर, जि. पुणे मधील एका गावाचे नाव आहे.) जाण्याचे ठरले. त्याप्रमाणे दि. १२ फेन्रुवारी १९४३ म्हणजेच माघ शुद्ध १०, शा.श.१८६४, रविवारी दुपारी १२ च्या सुमारास आळ्याच्या महाराजांच्या निवासस्थानी जाऊन पोहोचले. श्रीमहाराजांचे दिव्य ब्राह्मतेज, प्रसन्ना मूर्ती पहाताक्षणी श्रींना परमसमाधान झाले. त्यावेळी श्रीमहाराज भिक्षा ग्रहण करीत असल्यामुळे श्री उभे राहिले. तेव्हा कुठलीही पूर्वकल्पना दिलेली नसतानाही श्रीमहाराजांनी श्रींना पूर्वाश्रमीच्या आडनावावरून संस्कृतमध्ये क्षेम-कुशल विचारले. आळ्याच्या महाराजांची भिक्षा झाल्यावर श्रींनी यथाविधी पुढील श्लोक म्हणून वंदन केले. ''यद्पादपङ्कजपरागपवित्रमौलि। भूयो न पश्यति नरो जठरं जनन्या।<br/>'' ''तं वासुदेवमजमीशमनंतबोधम्।श्रीमद्गुरूं शरणदं शरणं प्रपद्ये।।'''' त्याच दिवशी सायंकाळी योगपट्ट विधीही उरकला.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=३२}}</ref> याचे वर्णन श्रींनी पुढीलप्रमाणे करून ठेवले आहे-<br/> ''माघ शुद्ध दशमी मृग भानुवार । केला अंगिकार वासुदेवे ।।<br/> ''योगपट्टदीक्षा देऊनी दासाशी । गुरुपरंपरा सांगितली ।।''<br/> ''वासुदेवानंद,त्रीविक्रमानंद । नृसिंहानंद,वासुदेवानंद ।।''<br/> ''यतीसांप्रदाय सरस्वती नामे । प्रज्ञानानंद अभिधान ।।''<br/> ''दुधाहारी मठ,भोसल्यांचा घाट । वाराणसी क्षेत्र पुण्यभूमी ।।''<br/> ''महावाक्य पंचीकरण तत्त्वबोध । करूनिया गुज निरोपिले ।।''<br/> ''शिरी पद्महस्त ठेवूनिया मम । मज आप्तकाम गुरूने केले ।।''<br/> ''तेंव्हा कृतकृत्य झालो याची देही । ठेवूनिया शीर गुरूपायी ।।''<br/> ''अजन्म्याचा आता जन्मची चुकला । सनातना प्राप्ती अमरत्व ।।''<br/> ''जगामाजी आता माझा मी भरलो । मजमाजी सर्व जग तैसे ।।''<br/> ''मजहूनी आता जग भिन्न नसे । जे जे दिसे भासे गुरुरूप ।।'' { इ स. १९४३, आळे मुक्काम,ता. जुन्नर जि.पुणे माघ शुद्ध दशमी शा. श. १८६४ } नामकरणाच्या वेळी श्रींनी श्रीमहाराजांना त्रिवार विनंती केली की, 'रामानंद' किंवा 'राघवानंद' नाव ठेवल्यास सहज नामस्मरण होईल; पण श्रीमहाराजांनी निक्षून सांगितले की, नाव 'प्रज्ञानानंद' ठेवायचे आहे व तेच ठेवले गेले[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]].<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=३३}}</ref> == गुरुशिष्यांचा थोर अधिकार == [[चित्र:Shri Vasudevananda saraswati ( Pote) Swami (Sitting) & Shri Pradnyanananda Saraswati Swami (Standing).jpg|अल्ट=खाली बसलेले परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीमत् वासुदेवानंद सरस्वतीस्वामी- पोटे स्वामी-आळ्याचे महाराज (आळे हे पुणे-नाशिक रोड वरील एक गाव आहे.) आहेत. यांच्याकडून श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामींना(शेजारी उभे असलेले) संन्यासदीक्षा (दंड) प्राप्त झाली.|इवलेसे|खाली बसलेले परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीमत् वासुदेवानंद सरस्वतीस्वामी- पोटे स्वामी-आळ्याचे महाराज आहेत.यांच्याकडून श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामींना(शेजारी उभे असलेले) संन्यासदीक्षा (दंड) प्राप्त झाली.]] इ. स. १९४३ पूर्वीच आळ्याच्या महाराजांना अर्धांगवायूचा झटका येऊन गेल्याने डावे अंग निरूपयोगी झाले होते. तसेच मधुमेहाचा विकारही तीव्र होता. उठता-बसताही येत नव्हते. त्यामुळे सर्व शरीरसुलभ क्रिया जागीच होत व सदा अवधूत स्थितीतच असत. परातीत उचलून ठेवून स्नान घालावे लागे. मांड्या वगैरे भागांवर तळहाताएवढी फाफरे पडत. त्यांना मुंग्या डसत. पण श्रीमहाराज एकही आवाक् काढत नसत. ते श्रींना पहावेना. तेव्हा एकदा श्रींनीच विनंती केली, 'आपले सर्व रोग व पीडा या दासास द्यावेत. आपल्या कृपेने या स्वामीच्या देहास ती उपाधी फार काळ घ्यावी लागणार नाही.' यावर श्रीमहाराज म्हणाले, 'मी देऊ शकेन व आपण घेऊ शकाल हे अगदी खरे;पण ''ज्याने केले त्यानेच भोगणे योग्य होय''. फार त्रास होतो आहे असे मनास वाटताच प्राण ब्रह्मरंध्रात चढविताच कष्ट मुळीच नाहीत'. <ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=३३,३४}}</ref>यावरून श्रीमहाराजांचा योगाभ्यास उत्तम होता हे श्रींना समजले. इ.स.१९४३चा चातुर्मास खेड येथे झाला. एके दिवशी अचानक आदिशक्ती जगदंबेचे साक्षात् दर्शन झाले.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=३४,३५}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946|title=Swami Pragyananand saraswati : vyaktii aani vadmay (स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती : व्यक्ती आणि वाङ्मय)|last=Kelkar|first=Anita Prabhakar}}</ref>कार्तिक शु. ४ व ५ शा. श. १८६५ या दोन दिवसांत श्रीस्कंदपुराणातील गुरुगीतेवर''''श्रीगुरुगीता प्रबोधिनी'''' ही प्राकृत टीका<ref name=":9" /> लिहून आळ्याच्या महाराजांना समर्पित केली.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=श्रीगुरुगीता प्रबोधिनी|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=संत-सेवा हंस मंडळ|year=१९८०}}</ref>[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]] नंतर श्रीस्वामी चासकमान, ता. खेड येथे दीर्घकाळ राहिले.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=३५}}</ref> == श्रीरामचरितमानसाचा मराठी अनुवाद [http://satsangdhara.net/manas/about_svami.htm <nowiki>[[मराठी रामचरितमानस]]</nowiki>] श्रीगुरूचरणी अर्पण केला. == <ref>{{स्रोत पुस्तक|title=श्रीरामचरितमानस मराठी अनुवाद|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|year=१९४९|isbn=|location=|pages=}}</ref><ref name=":4">{{स्रोत पुस्तक|title=श्रीरामचरितमानस (मराठी गुटिका)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=प्रसाद प्रकाशन,पुणे|year=१९६१|edition=दुसरी}}</ref> [[चित्र:Ramcharitmanasa in Marathi by Paramhansa Parivrajakacharya Shri Pradnyanananda Saraswati Swami.png|अल्ट=श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामींनी गोस्वामी तुलसीदास रचित श्रीरामचरितमानसाचा समवृत्त-समच्छंद मराठी अनुवाद केला आहे. म्हणूनच त्यांना 'महाराष्ट्राचे तुलसीदास' असे म्हणले जाते.|इवलेसे|श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी कृत श्रीरामचरितमानसाचा मराठी अनुवाद ]] वरचेवर श्रीस्वामींना अनिवार काव्यस्फूर्ती होऊ लागली. ''सांगतसे मज तो रघुराणा। मम आज्ञा ऐके प्रज्ञाना।<br/> ''सत्त्वर करण्या घे तूं हातीं। रामचरित मानस रचना ती।। १।।'' अशी प्रत्यक्ष श्रीरामाज्ञाच झाल्याने श्रावण शुद्ध द्वितीया शा. श. १८६७ अर्थात् दि.१०-८ इ. स. १९४५, गुरुवार रोजी श्रीगोस्वामी तुलसीदास[https://en.wikipedia.org/wiki/Tulsidas] विरचित श्रीरामचरितमानसाचा[[https://hi.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%9A%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%A4%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%B8]] ( दोहा, चौपाया, सोरठा, छंद, इत्यादी मूळाप्रमाणे तंतोतंत) समवृत्त-समच्छंद मराठी अनुवाद<ref name=":5">{{स्रोत पुस्तक|title=श्रीरामचरितमानस (मराठी)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,शाखा-मिरज|edition=पाचवी}}</ref>[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946 <nowiki>[[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946]]</nowiki>] ''अवघ्या तीन महिन्यांच्या आतच'' लिहून पूर्ण झाला. लगेचच आळ्याच्या महाराजांना पत्र लिहून कळविले व दर्शनाविषयी अनुज्ञा मागितली व अनुज्ञा मिळाल्याने जाणे झाले. श्रीस्वामी श्रीमहाराजांना मराठी रामचरितमानस<ref name=":6">{{स्रोत पुस्तक|title=श्रीरामचरितमानस (मराठी गुटिका)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=गुरुदेव रानडे मंदिर,बेळगाव|edition=तिसरी}}</ref> वाचून दाखवू लागले. ते जसजसे वाचू लागले तसतसे श्रीमहाराजांना अश्रू अनावर होऊ लागले. अनेकदा तर ते अक्षरशः हुंदके देऊन धाय मोकलून भावविभोर होत. इकडे श्रींचाही कंठ दाटून येई, नयनी अश्रू येत असत. शेवटी मधेमधे थांबत थाबंत महत्प्रयासाने अनुवाद पूर्ण करून श्रीमहाराजांना अभिप्राय व आशीर्वाद मागितला. तेव्हा असा असा लिहून आणा म्हणून आज्ञा झाली व त्याप्रमाणे लिहून आणल्यावर खाली श्रीमहाराजांनी सही केली. तो अभिप्राय व आशीर्वाद असा- ''धन्योsसि कृतकृत्योsसि पावितं स्वकुलं त्वया ।<br/> ''अन्तः संतोषमापन्ना श्रुत्वा रामायणं वयम् ।।१।।''<br/> साकी :<br/> ''तुलसीदासकृत-काव्य कुसुमगत् मधुपः प्रज्ञानोsयम् ।''<br/> ''रामरचित मधु निजभाषायामर्पितवानस्मभ्यः ।।२।।''<br/> ''इदं रामायणं काव्यं जनानां सौख्यदायकम् ।''<br/> ''प्रीतिपात्रं भवेल्लोके शाश्वतं कीर्तिवर्धनम् ।।३।।''<br/> ''भुक्तिं भक्तिंच कैवल्यं ज्ञानं वैराग्यमेवच ।''<br/> ''सेवनादचिरान्नित्यं दास्यत्येष वरो मम ।।४।।''''<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=.स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=३८,३९}}</ref> एकदा आळे मुक्कामी दि. २ ते ४ सप्टेंबर इ.स. १९४६ या काळात स्वामींनी 'भार्गव-दर्प-विमर्दन'व दि. ७ सप्टेंबर इ. स. १९४६ रोजी 'हिराबाई' अशी दोन कीर्तनोपयोगी आख्याने लिहिली गेली.[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946 <nowiki>[[स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती व्यक्ती व वाङ्मय]]</nowiki>] दि. १२ एप्रिल १९४७ रोजी श्रीरामचंद्राचे बालरूपात दर्शन झाले.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=४१}}</ref> त्यावेळी 'बालरूप रामचंद्र पूर्ण उगवला' हे काव्य झाले.[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946] दि. १५ एप्रिल १९४७ रोजी श्रीमहालक्ष्मीचे साक्षात् दर्शन झाले.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=.स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=४२}}</ref> या महिन्यात 'श्रीरामस्तोत्र, भोजनविधि, संतासंत संगति, श्रीराम प्रातःस्मरण', वगैरे अनेक स्फुट काव्ये झाली.[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946] दि. २८ एप्रिल १९४७ला श्रींनी केलेली अनेक नवीन वृत्ते संकलित केली गेली.[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946] इ.स. १९५३ मध्ये श्रींचा 'वेदान्त-सार-अभंग-रामायण'<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=वेदान्तसार अभंग रामायण|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|year=१९५४}}</ref> तसेच 'अभिनव-रामायण'<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्फुटकाव्य संग्रह आणि अभिनव रामायण|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|year=१९५३}}</ref> हा स्फुटकाव्याचा संग्रह प्रसिद्ध झाला.[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946] == स्वभाववैशिष्ट्ये == वृत्ती अत्यंत प्रेमळ, निस्पृह, अत्यंत प्रसिद्धीपराङ्मुख. आपले नाव व्हावे या हेतूने चुकूनही श्रींच्या हातून काही घडत नसे. सत्यभाषणावर अत्यंत कटाक्ष. शिस्त व नियमितपणा यांची आवड. कुणी बेशिस्त वागलेले, थट्टेतही खोटे बोललेले, दिलेला शब्द न पाळलेले खपत नसे. लगेच त्याची निर्भिडपणे हजरी घेतली जायची. यामुळे एक प्रकारचा दरारा सर्वांनाच वाटे. पण चूक झाली व प्रामाणिकपणे कबूल केली तर लगेचच क्षमा केली जाई. दांभिकपणाची मात्र अत्यंत चीड होती.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=४०}}</ref> == श्रीस्वामींची प्रखर राष्ट्रभक्ती == इ. स. १९४६मध्ये 'चले जाव' आंदोलन चालू होते. हैदराबादेत रझाकाराचे अत्याचार चालू होते. या काळात पूर्वीचे रामदासी संप्रदायाचे[[https://vishwakosh.marathi.gov.in/31180/]] संस्कार उफाळून येऊन 'अहो हिंदूंनो, संघ संपन्न व्हावे', 'हिंदूंनो डोळे उघडा', 'दूर करी शीघ्र जाच हा', 'श्रीसमर्थ प्रार्थनाष्टक' अशी काव्ये झाली.[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946] ती तत्कालीन 'केसरी'सारख्या वृत्तपत्रांतून प्रसिद्धही झाली. औंध संस्थानातील कुंडलजवळच्या वीराण्णाच्या डोंगरावर ब्रह्मानंद महाराजांच्या आज्ञेने स्वामींनी ३९ दिवसांत राष्ट्रोन्नतीसाठी १ कोटी ७५ लक्ष ६ हजार 'प्रणव जपानुष्ठान' केले. (ब्रह्मानंदमहाराजांनी १ कोटीच सांगितले होते.) पुढे चासकमानला चातुर्मास करून श्रीस्वामी परंडा, जि. उस्मानाबाद - धाराशिव येथे आले तेव्हा रझाकार चळवळीचा जोर होता. तेव्हा श्रींनी सांगितले, जर रझाकारांचा हल्ला झाला, स्त्रियांची बेअब्रू, विटंबना होण्याचा प्रसंग आला तर हा स्वामी संन्यासी असला तरी हातात तलवार घेऊन प्राणपणाने रझाकारांशी मुकाबला करून तुमचे संरक्षण करील. तसेच सर्व जनतेस सुख लाभावे म्हणून श्रीस्वामींनी काही काळ अनुष्ठान केले. ते होताच वातावरण शांत झाले.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=.स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=४२,४३}}</ref> == रामवन[[https://www.jatland.com/home/Ramavana]]यात्रा == इ. स.१९५०मध्ये श्रीस्वामी 'मानसमणि' [[https://books.google.com/books/about/%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%B8_%E0%A4%AE%E0%A4%A3%E0%A4%BF.html?id=SaRjAAAAMAAJ]] या रामचरितमानसावरील लेखनासच अग्रक्रम देणाऱ्या हिंदी मासिकाचे व नोव्हेंबर इ. स. १९५१ मध्ये 'मानसपीयूष'[[https://www.exoticindiaart.com/book/details/manas-piyush-set-of-7-volumes-most-exhaustive-commentary-ever-on-ramacharitmanas-GPA072/]]चे ग्राहक झाले. त्यासाठी संपादकाला लिहिलेल्या पत्राने संपादकच इतके प्रभावित झाले की, ''परशुरामप्रसंगावर भाव लिहून पाठवावे'' असे इ. स. १९५२मध्ये त्यांचे श्रींनाच पत्र आले. 'मानसपीयूष' मधील टीकेमुळे श्रींचे नाव उत्तरभारतातील मानसप्रेमी जनांना सुपरिचित झाले व श्रींच्या दर्शनाविषयी उत्कंठा प्राप्त होऊन 'रामवन', सतना येथून इ. स. १९५३ मध्ये चैत्रात रामनवरात्रात होणाऱ्या 'मानसयज्ञा'साठी आग्रहाचे आमंत्रण आले. <ref name=":7">{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ, डोंबिवली.|year=१९८१|isbn=|edition=दुसरी|location=|pages=}}</ref>त्यासाठी श्रींनी चास-कमानहून पुण्यास येऊन दि. ११ मार्च इ. स. १९५३, बुधवार रोजी 'रामवन' येथे प्रयाण केले. रामवन येथे रोज संध्याकाळी ५ वाजता श्रींचे हिंंदीमधून रामायणावर प्रवचन होई. त्यांचे ते तेज, मानसावरील प्रभुत्व पाहून उत्तरभारतीय थक्क होऊन गेले व श्रींच्या चरणी नतमस्तक झाले. यानंतर श्रीस्वामी जबलपूर-गोंदिया करून चासकमानला परतले. यावर्षी श्रींना ६० वर्षे पूर्ण झाल्याने साठीशांतिनिमित्त सद्भक्तांचा मेळावा भरवला होता. यानंतरदि. १९ सप्टेंबर इ. स. १९५४ ते १ जुलै इ. स. १९५५ या काळात श्रीस्वामी हे इस्लामपूरला होते.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=४४,४५}}</ref> == मानस गूढार्थ चंद्रिका [http://satsangdhara.net/manas/about_svami.htm <nowiki>[[मानस गूढार्थ चंद्रिका]]</nowiki>][[https://archive.org/details/ManasGudarthChandrika1]]<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका बालकांड (मराठी)|last=स्वामी प्रज्ञानानंद|first=सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=१९९७|isbn=|edition=पहिली|volume=१|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका बालकांड (मराठी)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=फेब्रुवारी २००८|isbn=|edition=दुसरी|volume=२|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका बालकांड (मराठी)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=२०००|isbn=|edition=पहिली|volume=३|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका बालकांड (मराठी)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=२०००|isbn=|edition=पहिली|volume=४|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका बालकांड (मराठी)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=२००१|isbn=|edition=पहिली|volume=५|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका बालकांड (मराठी)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=२४ जुलै २००२|edition=पहिली|volume=६}}</ref> == ज्या विस्तृत टीकेच्या लेखनाचा प्रारंभ कार्तिक शुद्ध प्रतिपदा शा. श. १८७५ मध्ये इस्लामपूर येथे झाला होता, ती तिच्या परिशिष्टासह श्रावण कृष्ण पंचमी शा. श. १८७७ अर्थात् सोमवार, दि. ८ ऑगस्ट १९५५ रोजी सातारा येथे लिहून पूर्ण झाली.[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]] ही टीका डेमी आकाराची छापील ६१०० पृष्ठे होतील एवढी विस्तृत आहे.[http://satsangdhara.net/manas/about_svami.htm]<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=श्रीमानस गूढार्थ चंद्रिका (हिंदी) खंड २ रा|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|year=मार्च १९६२}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका अयोध्याकांड|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=२४ जुलै २००२|isbn=|edition=पहिली|volume=१|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका अयोध्याकांड|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=ऑगस्ट २००३|isbn=|edition=पहिली|volume=२|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका अयोध्याकांड|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=जानेवारी २००४|isbn=|edition=पहिली|volume=३|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका अयोध्याकांड|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=सप्टेंबर २००४|isbn=|volume=४|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका अरण्यकांड(मराठी)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=१९९७|isbn=|edition=पहिली|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका अरण्यकांड(हिंदी) .|last=स्वामी प्रज्ञानानंद|first=सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=१९९५|isbn=|edition=पहिली|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका किष्किंधाकांड (संपूर्ण)|last=स्वामी प्रज्ञानानंद|first=सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=१९९२|isbn=|edition=पहिली|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका सुंदरकांड (मराठी)|last=स्वामी प्रज्ञानानंद|first=सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=१९९५|isbn=|edition=पहिली|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका लंकाकांड (मराठी)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=२००३|isbn=|edition=पहिली|volume=१|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका लंकाकांड (मराठी)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=१ जानेवारी २००४|isbn=|edition=पहिली|volume=२|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=श्रीरामचरितमानस गूढार्थ चंद्रिका उत्तरकांड|last=स्वामी प्रज्ञानानंद|first=सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=२ जुलै २००४|isbn=|edition=पहिली|volume=१|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=श्रीरामचरितमानस गूढार्थ चंद्रिका उत्तरकांड|last=स्वामी प्रज्ञानानंद|first=सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=२ सप्टेंबर २००४|isbn=|edition=पहिली|volume=२|location=|pages=}}</ref>[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946] यानंतर इ. स. १९५६चा चातुर्मास सांगली येथील विष्णुमंदिरात, इ. स. १९५७चा चातुर्मास इस्लामपूरला डाॅ. वैद्य यांच्या जुन्या वाड्यात स्वतंत्र जागेत, इ. स. १९५८चा चातुर्मास माधवनगर येथे श्री. नातूशेठ यांच्या बंगल्यात संपन्न झाला.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=.स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=४७}}</ref> यानंतर इ. स. १९५९ साली श्रींचा मुक्काम परंड्यास गेल्यानंतर समाधिकाळापर्यंतचे जास्तीत जास्त वास्तव्य परंड्यासच [[https://en.wikipedia.org/wiki/Paranda]] झाले.सप्टेंबर इ. स. १९५९ मध्ये रामवन[[https://www.jatland.com/home/Ramavana]](सतना, मध्यप्रदेश) येथे 'श्रीप्रज्ञानानंद पेटिका' स्थापन होऊन त्यात रामचरितमानस(मराठी)<ref name=":6" /><ref name=":5" /><ref name=":4" />, गूढार्थ चंद्रिका नमुना अंक<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका ‌- नमुना अंक|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|year=१९५४}}</ref>, प्रस्तावना खंड<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=श्री रामचरित मानस गूढार्थ चंद्रिका प्रस्तावना खंड|last=प्रज्ञानानंद|first=सरस्वती स्वामी महाराज|publisher=मानस गूढार्थ चंद्रिका प्रकाशन मंडळ,इस्लामपूर|year=|isbn=|location=|pages=}}</ref>, 'मानसमणि'तील श्रींचे सर्व छापील लेख व श्रींचा पत्रव्यवहार वगैरे [http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946] पेटिकेत ठेवून श्रींचा अद्भुत सत्कार व अद्वितीय गौरव करण्यात आला.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=.स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=४९}}</ref> इ. स. १९५९ ते इ. स. १९६२ या चारही वर्षाचे चातुर्मास परंड्यास झाले. इ. स. १९६३चा चातुर्मास लोहाऱ्यास व इ. स. १९६४चा चातुर्मास उस्मानाबादेस गरड वकिलांच्या वाड्यात माडीवर झाला. इ. स. १९६५-६६ सालचे चातुर्मास परंडा येथेच रामविश्रामधामात, तर इ. स. १९६७चा चातुर्मास लातूर येथे श्रीराम मंदिराच्या पडवीत झाला. हा श्रींचा २५वा चातुर्मास होता व हाच शेवटचा ठरला.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=५०}}</ref> == प्रायोपवेशनाचा निर्णय [http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946] == इ.स १९६६ पासूनच प्रायोपवेशनाने देहत्याग करण्याचा श्रींच्या मनातील विचार बळावतच गेला व 'परंडा येथेच फाल्गुन वद्य प्रतिपदेपासून प्रायोपवेशन करून देह ठेवण्याचे ठरविले आहे. तरी पौर्णिमेपर्यंत दर्शनास यावयाचे असेल त्यांनी यावे' अशी पत्रे शिष्यमंडळींकडे तसेच गुळवणी महाराज[[http://www.dattamaharaj.com/%E0%A4%97%E0%A5%81%E0%A4%B3%E0%A4%B5%E0%A4%A3%E0%A5%80%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C]], भगवान श्रीधरस्वामी महाराज[[https://en.wikipedia.org/wiki/Shreedhar_Swami]] यांनाही पाठवली गेली. गुळवणी महाराज <ref>{{स्रोत पुस्तक|title=जीवनगंगा|last=पोटभरे|first=अ.सि.|publisher=श्रीवासुदेव प्रकाशन ,पुणे|year=१९९०}}</ref>तसेच भगवान श्रीधरस्वामी महाराज तसेच इतरही अनेक विद्वज्जन-सत्पुरुषांची पत्रे आली की, आपण उपोषण करू नये;पण प्रत्यक्ष श्रीरामरायाने सांगितले तरच हा विचार रद्द करू, असे श्रींनी कळविले.सर्व गोष्टींची तयारी अगदी एखाद्या कार्यक्रमाप्रमाणे श्रीस्वामी करत होते. 'सुतळीचा तोडा, रद्दी, उरलेली शाई, इत्यादि' प्रत्येक बारीक-सारीक वस्तूसुद्धा कोणास प्रसाद म्हणून द्यायची ही सर्वही मृत्युपत्र - व्यवस्था लिहून ठेवली होती. देह एखाद्या नदीत सोडून द्यावा किंवा चार तुकडे करून जंगलात टाकून द्यावा असे श्रीस्वामी म्हणत. समाधी बांधण्यास विरोध होता; पण नंतर सर्वांनी अनेकदा मान्य केल्यावरून मान्य केले. [[चित्र:Shri Pradnyanananda Saraswati Swami a day before Mahasamadhi.jpg|इवलेसे|श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामींनी अन्नपाण्याचा त्याग करून प्रायोपवेशनाने देह ठेवला. त्यावेळी महासमाधीच्या एक दिवस आधी श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामींची ध्यानस्थ मुद्रा.]] होळी पौर्णिमेचा दिवस अन्न न घेता केवळ पाण्यावरच काढला व दुसऱ्या दिवशीपासून - फाल्गुन वद्य प्रतिपदेपासून प्रायोपवेशन सुरू केले. रामविश्रामधामांत गर्दी होईल म्हणून श्री. वासुदेवराव देशमुख (नानासाहेब देशमुख) यांच्या वाड्यात जाण्याचा निर्णय घेतला होता. त्यामुळे तिकडेच सर्व सोय केली गेली. पहिल्याच दिवसापासून हजारो लोक दर्शनास येऊ लागले. श्रींनी पहिले सात दिवस सारखे लोकांशी बोलणे सुरूच ठेवले होते. अन्नपाण्याचे तर नावसुद्धा नाही! बोलणे तर सुरू. पुढे लघवी रक्तासारखी लाल होऊ लागली.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=५२}}</ref> जिभेवर सर्वत्र भेगा पडल्या, फोड आले;पण श्री अत्यंत निर्विकार असत. 'आपण बोलू नका' अशी कुणी विनंती केल्यास 'जाऊ दे, आता हे मडके लवकरच फुटणार आहे' असे म्हणत.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=५१,५२}}</ref> == अखेरचे काही दिवस == [[चित्र:Pradnyanananda Saraswati Swami an hour before Mahasamadhi.jpg|इवलेसे|परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामींची प्रायोपवेशनाने समाधी घेण्याच्या १ तासापूर्वीची भावमुद्रा]] 'नाथषष्ठीस देह सोडू' असे श्रीस्वामी पूर्वी म्हणाले होते. त्यामुळे नाथषष्ठीस भक्तगण चिंतेतच होते. श्रींचे नऊ दिवसांचे तुलसीरामायणाचे [[https://en.wikipedia.org/wiki/Ramcharitmanas]] पारायण चालू होते. दिवसभर रामनामाचा गजर चालायचा. संध्याकाळी ५ वाजण्याचे सुमारास नित्याप्रमाणे श्री स्नानगृहात गेले आणि स्नानास बसताना एकदम कोसळले. असे वाटले की श्री गेलेच. पळापळ सुरू झाली. सोवळ्यातील काही मंडळींनी घोंगडी अंथरली. दर्भ, तुळसी पसरल्या. काहींनी श्रीस्वामींना स्नानगृहातून बाहेर आणले तेव्हा ते थोडे शुद्धीवर आले. त्यामुळे त्यांना घोंगडीऐवजी पलंगावर बसविले. तेव्हा श्रींनी सांगितले, 'घोंगडी काढून टाका, 'अजून अवकाश आहे' रात्री ९ च्या सुमारास श्रीस्वामींना थोडे बरे वाटले. त्यावेळी एकाने विचारले, 'जलप्रवेश, पर्वतपतन, प्रायोपवेशन, इत्यादी मार्गाने देहत्याग करणे योग्य आहे का?' त्यावर श्रींनी सांगितले, 'वृद्धयतींनी असा देहत्याग करू नये, पण यतीवृद्धांना असे करण्यास हरकत नाही'[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946] श्रीसेवेसाठी असणाऱ्या श्री. माधवराव जोशी यांच्या पत्नी सौ. जोशी यांनी श्रींच्या जिभेवर पडलेल्या भेगा पाहून त्यावर मुळी लावताना दोन थेंब पाणी अधिक घातले. त्याचा लेप लावत असताना ते पातळ झाल्याचे श्रींना जाणवले. तेव्हा 'आम्ही अन्नपाणी वर्ज्य केले असताना तू त्या लेपात जास्त पाणी का घातलेस?' असे त्या परिस्थितीतही म्हणाले.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=५३}}</ref> दुसरे दिवशी श्रीतुलसीरामायणाचे वाचन चालू असताना श्रींनी 'आज कोणता योग आहे?' असे विचारले. 'आज परिघ योग आहे' असे सांगितले गेले. तेव्हा 'आज जायचे नाही' असे श्री म्हणाले. नंतर दोन दिवस बोलणे बंदच होते. स्नानादि नियमित होत असे. वेदना फारच झाल्यास 'श्रीराम, श्रीराम' असा उद्घोष करीत. तोही दिवस गेला. रात्री १ च्या सुमारास श्रींच्या सेवेस असणारे डाॅ. कुलकर्णी यांनी वेळ जवळ आल्याचे जाणून श्रींनी पूर्वी सांगितल्याप्रमाणे श्रींच्या छातीवर शाळिग्राम ठेवला. हातपाय गार पडून त्राण नसतानाही श्रींनी तो आपल्या हृदयावर सरकवून घेतला. पूर्वी सांगितल्याप्रमाणे त्यांना गंगाजळ व तुलसीपत्र तीर्थ घातले गेले. यानंतर भजनाचा जयघोष सुरू असताना फाल्गुन वद्य दशमीला रात्री १ वाजून १० मिनिटांनी खाड्कन डोळे उघडले गेले. एकदम वीज चमकल्यासारखे झाले व त्याचवेळी प्राण पंचतत्त्वात विलीन झाले.[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]][http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946]<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=५३,५४}}</ref> नेत्रांतून प्राण जाणाऱ्यास वैकुंठ प्राप्त होतो असे श्रीस्वामी सांगत व आम्हीही तसेच जाणार असेही म्हणत.<ref name=":10">{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=५४}}</ref> याप्रमाणे श्रींनी सांगितल्याप्रमाणेच सर्व काही घडले. दुसरे दिवशी अनेकानेक गावांहून शिष्यमंडळी, भक्तमंडळी अठरा पगड जातींचे लोक त्यांच्या या लाडक्या स्वामींच्या शेवटच्या दर्शनासाठी जमली. जवळजवळ '''१० हजार''' लोक त्या अपूर्व रथयात्रेत होते. भर उन्हाळ्यात ५० ब्राम्हण सोवळ्यात अनवाणी पायांनी श्रींचा रथ आनंदाने, प्रेमादराने ओढत होते.<ref name=":10" /> भजने, जयजयकार चालूच होता. अशी ही अथांग मिरवणूक दुपारी ४ च्या सुमारास श्रीहंसराजस्वामींच्या मठात आली. श्रींनी पूर्वी जी त्यांची वस्त्रे स्वतः धुऊन सोवळ्यात ठेवून सूचना देऊन लिहून ठेवली होती की, शेवटच्या वेळी विशिष्ट ठिकाणी ठेवलेली वस्त्रे वापरावी त्याप्रमाणे तीच वस्त्रे, कटिसूत्र, कौपीन त्यांना नेसवून, पूजा-आरती करून अश्रूपूर्ण नेत्रांनी सर्वांनी निरोप दिला. सारी जनता धाय मोकलून रडली. पण श्रींनी सांगून ठेवले होते की, 'देहरूपाने गेलो तरी चैतन्यरूपाने मी तुमच्याजवळ आहे. तुम्ही कळवळून प्रार्थना करा. मी तुम्हाजवळच आहे.'<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=५४}}</ref> [[चित्र:Shri Pradnyanananda Saraswati Swami Samadhi at Paranda, Osmanabad, Maharashtra.jpg|अल्ट=hri Pradnyanananda Saraswati Swami took Samadhi on 23-3-196at Paranda by giving up food and warer at Paranda, Osmanabad, Maharashtra.|इवलेसे|परमहंस परिव्राजकाचार्य श्री प्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी महाराजांनी प्रायोपवेशनाने दि. २३ मार्च १९६८ अर्थात् फाल्गुन वद्य दशमीला परंडा येथे देह ठेवला. पुढे त्यांची परंडा, जि. धाराशिव-उस्मानाबाद, महाराष्ट्र येथे समाधी बांधण्यात आली.]] == चित्रदालन == [[चित्र:Pradnyanananda Saraswati Swami at Sjjangad, Satara, Maharashtra Eshwaradas Ramdasi.jpg|अल्ट=Paramhansa Parivrajakacharya Shri Pradnyanananda Saraswati Swami at Sajjangad,Satara,Maharashtra recognized at that time by the name_Eshwardasa Ramdasi|इवलेसे|परमहंस परिव्राजकाचार्य श्री प्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी हे श्रीक्षेत्र सज्जनगड येथे ईश्वरदास रामदासी या नावाने सेवेला होते.]] [[चित्र:Navin Shriram Mandir at Paranda, Osmanabad, Maharashtra.jpg|अल्ट=Shrirampanchayatana and Paramhansa Parivrajakacharya Shri Pradnyanananda Saraswati Swami at Navin Shriram Mandir, Paranda, Osmanabad (Maharashtra)|इवलेसे|नवीन श्रीराम मंदिर, मंडई पेठ, परंडा. जि. उस्मानाबाद - ४१३५०२ (महाराष्ट्र) येथील श्रीरामपंचायतन व परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी.]] [[चित्र:Shri Pradnyanananda Saraswati Swami.jpg|अल्ट=Paramhansa Parivrajakacharya Shri Pradnyanananda Saraswati Swami was one of the great Sanyasi in Maharashtra.|इवलेसे|परमहंस परिव्राजकाचार्य श्री प्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी हे एक थोर ब्रम्हनिष्ठ, श्रोत्रिय संन्यासी महाराष्ट्रात होऊन गेले.]] == बाह्य दुवे == १.[[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946 <nowiki>http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946]]</nowiki>] २.http://satsangdhara.net/manas/about_svami.htm ३.[[https://www.scribd.com/search?content_type=documents&page=1&query=%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%B8%20%E0%A4%97%E0%A5%82%E0%A4%A2%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A5]] ४.[[https://archive.org/details/ManasGudarthChandrika1/mode/1up]] ५.[[https://archive.org/stream/ManasGudarthChandrika1/Manas%20Gudarth%20Chandrika%2001B%20Marathi#page/n5/mode/2up]] ६.[[https://raamcharitmaanas.wordpress.com/%e0%a4%b6%e0%a5%8d%e0%a4%b0%e0%a5%80%e0%a4%b0%e0%a4%be%e0%a4%ae%e0%a4%9a%e0%a4%b0%e0%a4%bf%e0%a4%a4%e0%a4%ae%e0%a4%be%e0%a4%a8%e0%a4%b8-%e0%a4%95%e0%a5%80-%e0%a4%b5%e0%a4%bf%e0%a4%b8%e0%a5%8d%e0%a4%a4/]] ७.[[http://www.granthalaya.org/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=1246212]] ८.[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]] == संदर्भ == १.डॉ.श्रीमती वैद्य, कमल बा. लिखित '''स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती'' '(तिसरी आवृत्ती,प्रकाशक- श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली.) २.डॉ.श्रीमती वैद्य, कमल बा.लिखित '<nowiki/>''स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती''' (दुसरी आवृत्ती, प्रकाशक- श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ, डोंबिवली.) ३.डॉ.अनिता प्रभाकर केळकर यांचा पीएच.डी.प्रबंध- स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती : व्यक्ती आणि वाङ्मय[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946 <nowiki>[[स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती व्यक्ती व वाङ्मय]</nowiki>] ४.डॉ.सौ.केळकर, अनिता लिखित '''महाराष्ट्राचे तुलसीदास - स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती'.'' ५.{{जर्नल स्रोत|last=डॉ.कामत|first=अशोक|date=एप्रिल १९६९|title=आदिकवी तुलसीदास आणि रामकाव्य परंपरा|url=|journal=प्रसाद|publisher=प्रसाद प्रकाशन पुणे|volume=|pages=|via=}} ६.डॉ.कर्वे, चंद्रशेखर लिखित '''कर्वे कुलवृत्तांत' पृष्ठ क्रमांक'' १७५. ७.स्वामी, प्रज्ञानानंद सरस्वती लिखित '''मानस गूढार्थ चन्द्रिका प्रस्तावना खंड' (प्रकाशक-'' मानस गूढार्थ चन्द्रिका प्रकाशन मंडळ,इस्लामपूर.''पृष्ठ क्रमांक'' १४) ८.स्वामी, प्रज्ञानानंद सरस्वती लिखित '''श्रीगुरुगीता प्रबोधिनी'.'' ''(प्रकाशक -'' संत-सेवा हंस मंडळ). ९.स्वामी, प्रज्ञानानंद सरस्वती लिखित '''श्रीरामचरितमानस' (मराठी)'' (पाचवी आवृत्ती, प्रकाशक- श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,शाखा-मिरज.) १०.स्वामी, प्रज्ञानानंद सरस्वती लिखित '<nowiki/>''श्रीरामचरितमानस (मराठी गुटिका)''' (तिसरी आवृत्ती, प्रकाशक- गुरुदेव रानडे मंदिर,बेळगाव.) ११.स्वामी, प्रज्ञानानंद सरस्वती लिखित '''वेदान्तसार अभंग रामायण'.'' १२.स्वामी, प्रज्ञानानंद सरस्वती लिखित '<nowiki/>''स्फुटकाव्य संग्रह आणि अभिनव रामायण'''. १३.स्वामी प्रज्ञानानंद, सरस्वती लिखित '''मानस गूढार्थ चंद्रिका' बालकांड (मराठी / हिंदी)''. (खंड १ ते ६) (प्रकाशक - श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली). १४.स्वामी प्रज्ञानानंद, सरस्वती लिखित '''मानस गूढार्थ चंद्रिका' अरण्यकांड (मराठी / हिंदी)'' ( प्रकाशक- श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली). १५.स्वामी प्रज्ञानानंद, सरस्वती लिखित '''मानस गूढार्थ चंद्रिका' किष्किंधाकांड'' ( प्रकाशक- श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली). १६.स्वामी प्रज्ञानानंद, सरस्वती लिखित '''मानस गूढार्थ चंद्रिका' सुंदरकांड (मराठी / हिंदी)'' ( प्रकाशक- श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली). १७.स्वामी प्रज्ञानानंद, सरस्वती लिखित '''मानस गूढार्थ चंद्रिका' लंकाकांड (मराठी / हिंदी )''. (खंड १ व २) ( प्रकाशक- श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली). १८.स्वामी प्रज्ञानानंद, सरस्वती लिखित '''मानस गूढार्थ चंद्रिका' उत्तरकांड (मराठी / हिंदी )''. (खंड १ व २) ( प्रकाशक- श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली). १९.स्वामी, प्रज्ञानानंद सरस्वती लिखित '''श्रीरामचरितमानस' (मराठी गुटिका)'' (दुसरी आवृत्ती, प्रकाशक- प्रसाद प्रकाशन,पुणे). २०.स्वामी, प्रज्ञानानंद सरस्वती लिखित '<nowiki/>''मानस गूढार्थ चंद्रिका ‌- नमुना अंक'''. २१.पोटभरे, अ.सि.लिखित '''जीवनगंगा' (प्रकाशक -'' श्रीवासुदेव प्रकाशन ,पुणे.) 58nufiq9trvh6z7o5udoipdlnumnr6k 2691834 2691833 2026-06-30T10:40:23Z नरेश सावे 88037 /* जन्म,बालपण व शिक्षण */ 2691834 wikitext text/x-wiki {{बदल}} {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed infobox biography vcard" style="width:22em" |+[[चित्र:Pradnyanananda Saraswati Swami.jpg|अल्ट=परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी_कर्वे स्वामी_दंडी स्वामी हे थोर संन्यासी संत महाराष्ट्रात होऊन गेले.|इवलेसे|परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी]]प्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]] ! style="text-align:center;font-size:125%;font-weight:bold" |जन्म :- १५ मे १८९३, - परंडा ता. परंडा जि. उस्मानाबाद. नाव :- दत्तात्रय नारायण कर्वे आईचे नाव :- सौ. गंगाबाई नारायण कर्वे वडील :- श्री. नारायणराव कर्वे (कीर्तनकार) शिक्षण :- बी.ए. (संस्कृत) एस.टी. सी. पेशा :- शिक्षक १९३० :- रावजीबुवा बिडवाडीकरांकडून 'राममंत्र' - 'श्रीराम जय राम जय जय राम' जप ४.५ कोटी पूर्ण १८/१/१९४३ :-वासुदेवानंद सरस्वती स्वामी (पुणे - नाशिक रोडवरील आळे येथील पोटे स्वामी)कडून संन्यास-दीक्षा. १९४३ ते १९६८ :- या काळात मानसाची अगणित पारायणे, प्रवचने व अनेक शिष्याना दीक्षा व मंत्र दिले. १०/३/१९६८ ते २३/३/१९६८ :- प्रायोपवेशन ( अन्न पाणी त्याग आनंदाने करून ) २३/३/१९६८ :- रात्री १ वाजून १० मि. जीवनपुष्प श्रीराम चरणी समर्पित (महासमाधी) |- | style="text-align:center;border-top:1px solid #aaaaaa; text-align:left" |'''टिपा'''<div style="line-height:1.2em;"></div> |} परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी (जन्म : माहीम-पालघर, १५ मे १८९३, - परंडा, २३ मार्च १९६८) हे एक अद्भुत विभूतिमत्व असलेले थोर संन्यासी संत एकोणिसाव्या‌-‌विसाव्या शतकात महाराष्ट्रात होऊन गेले. त्यांना कर्वे स्वामी किंवा दंडी स्वामी म्हणत. त्यांनी गोस्वामी [[तुलसीदास]]रचित[[https://hi.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%A4%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A4%B8%E0%A5%80%E0%A4%A6%E0%A4%BE%E0%A4%B8]] [[रामचरितमानस]][https://en.wikipedia.org/wiki/Ramcharitmanas] या रामायणग्रंथाचा मराठीत समवृत्त-समछंद अनुवाद करून त्यावर विस्तृत टीका लिहिली.म्हणूनच त्यांना महाराष्ट्राचे तुलसीदास म्हणतात.<ref>{{जर्नल स्रोत|last=डॉ.कामत|first=अशोक|date=एप्रिल १९६९|title=आदिकवी तुलसीदास आणि रामकाव्य परंपरा|url=|journal=प्रसाद|publisher=प्रसाद प्रकाशन पुणे|volume=|pages=|via=}}</ref> <ref name=":1">{{स्रोत पुस्तक|title=महाराष्ट्राचे तुलसीदास - स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.सौ.केळकर|first=अनिता}}</ref>अत्यंत शिस्तबद्ध पद्धतीने, काटेकोरपणे कर्ममार्गाचे आचरण आणि तितक्याच उच्चप्रतीची निष्ठावंत, निष्काम श्रीरामभक्ती याचा सुरेख संगम श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामींच्या जीवनात दिसतो. प्रपंच नेटका करून परमार्थातील अत्युच्च शिखर कसे गाठावे याचा वस्तुपाठ म्हणजेच श्रीस्वामींचे चरित्र होय.<ref name="undefined" /><ref name=":0">{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली.|year=|isbn=|location=|pages=}}</ref> == पूर्ववृत्तान्त == स्वामींचे पूर्वाश्रमीचे नाव दत्तात्रय नारायण कर्वे'[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]].<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=कर्वे कुलवृत्तांत|last=डॉ.कर्वे|first=चंद्रशेखर|publisher=डॉ.कर्वे चंद्रशेखर|year=१९९४|location=पुणे|pages=१७५}}</ref> <ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=१२}}</ref>मूळस्थान मुक्काम [[गिम्हवणे]], तालुका [[दापोली]], जिल्हा [[रत्‍नागिरी]]. हरिहरेश्वर[[https://en.wikipedia.org/wiki/Harihareshwar]] व जोगेश्वरी ही यांची कुलदैवते. श्री. नारायणराव म्हणजे श्रींचे वडील[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]] हे शिक्षक होते, धार्मिक वृत्तीचे होते. त्यांना संतवाङ्मयाची गोडी होती. यांचा द्वितीय विवाह [[महिकावती|माहीम]]-[[पालघर]] येथील पेंडसे यांचीकन्या गंगाबाई यांच्याशी झाला. सौ. गंगाबाई अत्यंत प्रेमळ, सात्त्विक व पतिपरायण होत्या.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=१३}}</ref> == जन्म,बालपण व शिक्षण== दि. १५ मे १८९३'[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]], वैशाख वद्य अमावस्या, सोमवारी सौ. गंगाबाईंच्या माहेरी ( [[महिकावती|माहीम]], ता. [[पालघर]]) येथे स्वामींचा जन्म झाला.<ref name=":1" /><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=१३}}</ref>बालपणापासून ते अत्यंत कुशाग्र बुद्धीचे, एकपाठी व आपला निश्चय कसोशीने पाळणारे होते. वयाच्या पंधराव्या वर्षी ते मराठी सातवी उत्तीर्ण झाले व इ. स. १९१३मध्ये मुरूड-जंजिरा येथून मॅट्रिक पास झाले. इ. स. १९१८मध्ये श्री संस्कृत हा मुख्य विषय घेऊन ते बडोद्याहून बी.ए. झाले.[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]]<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=१४}}</ref> == विवाह == [[चित्र:Saw.Kamaltai Karve Shri Swamiji's Wife in Purvashrama.jpg|अल्ट=Saw.Kamaltai Karve that is Saw.Dwarakatai was the name of Shri Swamiji's Wife in Purvashrama.|इवलेसे|सौ.कमलताई कर्वे अर्थात् द्वारकाताई - श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामींच्या पूर्वाश्रमीच्या पत्नी ]] श्रींचा विवाह इ. स. १९१५ मध्ये महाविद्यालयात प्रथम वर्षात असताना  मुक्काम टिटवाळा, ता. कल्याण येथे चौकचे श्रीधर रामचंद्र जोशी यांच्या कन्या 'द्वारका' यांच्याशी त्यांच्या स्वतःच्या इच्छेविरुद्ध झाला. विवाहसमयी श्रीसमर्थ रामदासस्वामींप्रमाणे[[https://en.wikipedia.org/wiki/Samarth_Ramdas]] पळून जाण्याचा <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Samarth_Ramdas|title=समर्थ रामदास|last=|first=|date=|website=|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=}}</ref>विचार आला होता;परंतु त्यांच्या वडिलांचे स्नेही श्री. गोपाळबुवा गणू पाटील (रा. आन्हे, पो. पडघे, जि. ठाणे) यांनी मुखावरून जाणून शपथ घालून विचारल्यामुळे सांगावा लागला व पुढे प्रारब्धास शरण म्हणून श्री विवाहास तयार झाले.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=१६}}</ref> == नोकरी == पुढे इ. स. १९२४ मध्ये श्रींनी एस.टी.सी.ची परीक्षा दिली. बी.ए. एस.टी.सी. झाल्यानंतर मामलेदाराची नोकरी सहजासहजी मिळत असूनही तत्त्वाविरुद्ध म्हणून स्वीकारली नाही तसेच सरकारी नोकरी तर करायचीच नाही, असा त्या काळास अनुसरून दृढनिश्चय केला होता.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=१६}}</ref> इ. स. १९१७ मध्ये मिशनरी हायस्कूल, मुरबाड, जि. ठाणे येथे, पुढील वर्षी वसई हायस्कूलमध्ये सहा महिने ते शिक्षक होते. इ.स. १९२० मध्ये डहाणू येथे हायस्कूलमध्ये, इ.स. १९२१ मध्ये चिंचणी तारापूर येथे व काही काळ 'कांजी थरमसी हायस्कूल' येथे त्यांची मुख्याध्यापक म्हणून एकूण १६ वर्षे झाली. ते शाळेत संस्कृत, गणित, इंग्रजी हे विषय शिकवत.<ref name=":7" /><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=१७}}</ref> == सद्गुरुकृपा, रामनाम मिळाले == इ.स.१९२९ मध्ये श्रीधरस्वामी बिडवाडीकर उर्फ रावजीबुवा या सत्पुरूषाची गाठ पडली व त्यांच्या दर्शनाने, संगतीने पूर्वजन्मीचे संस्कार उफाळून येऊन विषयी वैराग्य व मुमुक्षुत्व प्राप्त झाले. दि. १९ मार्च इ. स. १९३०ला चिंचणीहून श्रींनी श्रीरावजीबुवा यास विनंतीवजा पत्र लिहिले - ''जयजयाजी गुरुनाथा। दास ठेवितो पदी माथा।<br/> ''विनंती आयकावी आता। दयाघना श्रीधरा। परिणामे इ. स. १९३० साली श्रीरावजीबुवांकडून त्यांच्या लालबाग येथील मठात त्रयोदशाक्षरी मंत्र मिळाला.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=१८}}</ref> नंतर भक्तिज्ञानासंबंधी अधिक मार्गदर्शन व्हावे अशी विनंती सद्गुरूंस केली असता 'आधी साडेतीन कोटी जप करून ये, मग पुढचा मार्ग सांगेन' अशी आज्ञा झाली. व त्याप्रमाणे श्रींची साधना सुरू झाली.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=१९}}</ref> == उपासनासदृश दिनचर्या == [[चित्र:Pradnyanananda Saraswati Swami Mahraj.jpg|इवलेसे|परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी]] पहाटे ४ वाजता उठून गार पाण्याने प्रातःस्नान वगैरे आवरून सूर्योदयापूर्वीच संध्या, गायत्रीजप, ब्रम्हयज्ञ, इष्टदेवतेचा जप करत. नित्य गीतापाठ, पूजा-अर्चा करून शाळेत जात. मधल्या सुट्टीत घरी येऊन हात-पाय धुऊन जप करून पुन्हा वेळेवर शाळा गाठत. काही दिवसांनी घरी राहून मनासारखे साधन होत नाही म्हणून इ. स. १९३२ साली चैत्र शुद्ध प्रतिपदेस घराशेजारीच स्वतंत्र झोपडी बांधून फक्त अग्निस्पृष्ट फराळाचे पदार्थ भक्षण करून ब्रम्हचर्ययुक्त मंत्रपुरश्चरण सुरू केले. संध्याकाळी शाळेतून आल्यावर पुन्हा स्नान करून मंत्रानुष्ठानास बसत ते ठराविक संख्या पूर्ण होईपर्यंत झोपत नसत. क्वचित झोप येऊ लागली तर शेंडी खुंटीस बांधून ठेवत म्हणजे डुलकी आलीच तर हिसका बसून जाग येई.<ref name=":1" /><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=२० ते २२}}</ref> == मंत्रपुरश्चरणाची पूर्तता == याप्रमाणे दरवर्षी १.५ कोटी जप करून ३ वर्षात ४.५ कोटी जप पूर्ण करून पुढील मार्गदर्शनासाठी श्रीगुरूंच्या दर्शनास गेले असता 'राम तुला सर्व सांगेल' असा आशीर्वाद मिळाला[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]] व त्याप्रमाणे रामरायाने[[https://en.wikipedia.org/wiki/Rama]] सर्व काही सांगून कृतःकृत्य केले.<ref name=":8">{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=२२}}</ref> == साधनसिद्ध तीर्थयात्रा == इ. स. १९३३ साली मे महिन्याच्या सुट्टीत एकट्याने फराळावर राहून कुंभमेळा, मथुरा, वृंदावन, गोकुळ, हरिद्वार, ऋषीकेश, स्वर्गाश्रम, अयोध्या, प्रयाग, काशी, गया असा प्रवास नित्यक्रमात खंड न पडू देता केला. आधीच आगगाडीचे वेळापत्रक पाहून सूर्योदय-सूर्यास्त पाहून, कुठे कुठला थांबा आहे, कुठे किती वेळ गाडी थांबते, त्या वेळेत प्रातःस्नान, सायंस्नान व संध्या करून वेळेवर गाडी गाठत. यामध्ये हरिद्वारहून अयोध्येस जाताना व दि. २८ जानेवारी इ. स. १९५९ला मुंबईहून परंड्यास येताना केवळ दोन वेळा प्रातःस्नान प्रवासात असल्यामुळे चुकले. इ. स. १९३३ ते इ. स. १९५९ यामध्ये व इ. स. १९५९ नंतर पुढे महासमाधीपर्यंत कधीही नियमात खंड पडला नाही.<ref name=":7" /><ref name=":8" /> == बाबा गंगादास यांच्याकडून ब्रह्मज्ञानाचा उपदेश व जीवनमुक्तता == बाबा गंगादास हे महान भगवद्भक्त, अत्यंत प्रेमळ संत चिंचणी-तारापूरच्या किल्ल्यावर राहत. इ. स. १९३० पासून यांच्या संगतीने श्रींना श्रीरामचरितमानसाची गोडी लागली व त्याचे रहस्य प्राप्त झाले. बाबा गंगादासांचे त्यांच्या बाबूंवर(अर्थात श्रीस्वामींवर) खूप प्रेम होते. ते स्वामींना प्रेमाने 'बाबू' म्हणत. दि. २७ जानेवारी १९३४ रोजी काही निमित्ताने श्रीस्वामी हे बाबा गंगादासांकडेच मुक्कामाला राहिले होते. मध्यरात्रीच्या शिवपूजेनंतर परमप्रसन्न असलेले बाबा श्रींना म्हणाले, 'बाबू जल्दी आ जा! अब ज्ञानका रहस्य एकही बात में कहूॅंगा। तेरी लायकात हो तो परचीती मिल जाएगी देख! 'जैसे हो वैसे रहना, कुछ बनना नही।<nowiki>''</nowiki>''<ref name=":2">{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चन्द्रिका प्रस्तावना खंड|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=मानस गूढार्थ चन्द्रिका प्रकाशन मंडळ,इस्लामपूर.|year=१९५८|pages=१४}}</ref>''<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=१९ ते २३}}</ref> ''हे वाक्य ऐकताच श्रींच्या हृदयात वेदान्त-गीता आदींच्या उपदेशाचा लख्ख प्रकाश पडला व परमानंदमय दशा प्राप्त झाली. याचवेळी तुलसीदास[[https://en.wikipedia.org/wiki/Tulsidas]] तेरे मुखसे बोलेंगे'' असाही आशीर्वाद दिला.[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]] नंतर परत दि. २८ जानेवारी १९३४ रोजी दुपारी १.३० वाजता तशीच स्थिती प्राप्त झाली व या दिवसापासून खरी निर्भयता प्राप्त झाली. == उर्वरित गृहस्थाश्रम व वानप्रस्थाश्रमातील साधना == इ. स. १९२३ मध्ये श्रींना प्रथम अपत्य झाले होते. त्यानंतर इ. स. १९३५ मध्ये दुसरा मुलगा झाला व गेला. यावेळी शाळेतील सहकाऱ्यांना पेढे वाटत असताना श्री दोन पेढे सहकाऱ्यांच्या हातावर ठेवत होते. काहींनी दोन पेढे कशाचे असे विचारले असता, 'हा पेढा मुलगा झाल्याबद्दल आणि हा दुसरा पेढा तो गेल्याबद्दल' असे निर्विकारपणे सांगत. यानंतर इ. स. १९३५ सालीच स्वामींनी सौभाग्यवतींना ('सौ. कमलाबाई कर्वे अर्थात् द्वारकाताईंना) दीक्षा दिली.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=२५,२६}}</ref> <br> इ. स. १९३७-३८ मध्ये श्रीस्वामी चौक, जिल्हा कुलाबा येथे धन्येश्वराच्या पडवीत एकांतवासात राहण्यास आले. यावेळी पत्नीस त्यांच्या बंधूंकडे चौकला ठेवले होते. येथे २-३ वर्षे मुक्काम होता. येथे श्रींनी संपूर्ण श्रीरामचरितमानस ९ महिन्यांत सांगितले. <br> यानंतर नर्मदातटाकी[[https://en.wikipedia.org/wiki/Narmada_River]] निबिड, घनदाट अशा घोर अरण्यात अहिल्यादेवींनी[[https://en.wikipedia.org/wiki/Ahilyabai_Holkar]] बांधलेल्या कोटेश्वर मंदिरात[[https://shaivam.org/temples-special/narmada-river-bank-lord-shiva-temples-narmade-hara]] ११ दिवस राहून अनुष्ठान केले. अनुष्ठान चालू असताना भगवान शंकरांनी वृद्ध ब्राम्हणाच्या रूपात तर अनुष्ठान समाप्तीनंतर प्रत्यक्ष भगवान प्रभु श्रीरामचंद्र, लक्ष्मण, भरत, शत्रुघ्न यांनी तेजस्वी सगुण रूपात दर्शन दिले.<ref name=":9">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946|title=Swami Pragyananand saraswati : vyaktii aani vadmay (स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती : व्यक्ती आणि वाङ्मय)|last=Kelkar|first=Anita Prabhakar}}</ref> <ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=२८,२९}}</ref>यानंतर खेड, जि. पुणे येथील केदारेश्वर मंदिरात राहून इ. स. १९४१-१९४२ मध्ये २१ महिन्यात २४ लक्ष गायत्रीचे पुरश्चरण पूर्ण केले. येथेही तुलसीरामायणावर प्रवचने होत. येथे ९ महिन्यांत केवळ बालकांडच सांगून झाले.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=२९,३०}}</ref> == संन्यासग्रहण == यानंतर श्रींनी चतुर्थाश्रम घेण्याचे ठरविले व त्यासाठी सौंना पत्र लिहिले की, चतुर्थाश्रम घेण्याचा विचार आहे;पण त्यास आपली संमती हवी. अन्यथा अग्निहोत्र ठेवून वानप्रस्थाश्रम घेऊन राहता येईल. हे मान्य असल्यास हे पत्र पोहोचल्यापासून १५ दिवसांत'तुम्ही खेड येथे येऊन हजर व्हावे. याप्रमाणे १५ दिवस वाट पाहिली जाईल. तसे न झाल्यास चतुर्थाश्रम स्वीकारण्यास आपली संमती आहे असे समजून संन्यासग्रहण केला जाईल. यावर काहीच पत्रोत्तर न आल्याने ता. १८ जानेवारी १९४३ रोजी, टिळक पंचांगाप्रमाणे पौष शुद्ध द्वादशीस त्यांच्या कुंडलीप्रमाणे स्थिरलग्नी स्थिरनवांशात खेड जि. पुणे येथे संन्यासाश्रम स्वीकारला.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=३०}}</ref> यापूर्वीच पत्नीच्या नावे जमीन करून देऊन त्यांच्या उदरनिर्वाहाची व्यवस्था करण्यात आली होती तसेच त्या आधीपासूनच म्हणजे इ.स. १९३७ पासून त्यांच्या बंधूंकडे चौक, जि. कुलाबा येथे वास्तव्यास होत्या.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=३१}}</ref> == परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीमत् वासुदेवानंद सरस्वती स्वामींकडून दंडग्रहण == [[चित्र:Paramahansa Parivrajakacharya Shrimat Vasudevananda Saraswati Swami Pote Swami Aalyache Maharaj Shri Swamiji's Sanyasa Guru.jpg|अल्ट=हे श्रीस्वामींचे संन्यासगुरू होत.परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीमत् वासुदेवानंद सरस्वती ( पोटे) स्वामी (पुणे - नाशिक रोडवरील आळे येथील पोटे स्वामीं)कडून श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी महाराजांना संन्यास-दीक्षा(दंड) प्राप्त झाली.|इवलेसे|परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीमत् वासुदेवानंद सरस्वती (पोटे) स्वामी (पुणे - नाशिक रोडवरील आळे येथील पोटे स्वामीं)कडून श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी महाराजांना संन्यास-दीक्षा (दंड) प्राप्त झाली.]] परमपूज्य परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीवासुदेवानंद सरस्वती (पोटेस्वामी) महाराजांबद्दल श्रींना दागिने, पैसे मागतात, संग्रह करतात, इ. परस्परविरुद्ध पुष्कळ माहिती कळली होती.<ref name=":3">{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चन्द्रिका प्रस्तावना खंड|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=मानस गूढार्थ चन्द्रिका प्रकाशन मंडळ,इस्लामपूर.|year=१९५९|isbn=|location=|pages=१ ते १२}}</ref> पण तरीही ते श्रोत्रिय, ब्रह्मविद्, वरिष्ठ आहेत व पूर्ण समाधान होण्यासाठी त्यांच्या पायावर शिष्यभावाने डोके ठेवणे गरजेचे आहे अशी श्रींना अंतःस्फूर्ती होऊन बळावू लागली. त्याप्रमाणे श्रीवासुदेवानंद सरस्वती स्वामी महाराजांकडे म्हणजेच पोटे स्वामी अर्थात् आळ्याच्या महाराजांकडे (आळे हे ता. जुन्नर, जि. पुणे मधील एका गावाचे नाव आहे.) जाण्याचे ठरले. त्याप्रमाणे दि. १२ फेन्रुवारी १९४३ म्हणजेच माघ शुद्ध १०, शा.श.१८६४, रविवारी दुपारी १२ च्या सुमारास आळ्याच्या महाराजांच्या निवासस्थानी जाऊन पोहोचले. श्रीमहाराजांचे दिव्य ब्राह्मतेज, प्रसन्ना मूर्ती पहाताक्षणी श्रींना परमसमाधान झाले. त्यावेळी श्रीमहाराज भिक्षा ग्रहण करीत असल्यामुळे श्री उभे राहिले. तेव्हा कुठलीही पूर्वकल्पना दिलेली नसतानाही श्रीमहाराजांनी श्रींना पूर्वाश्रमीच्या आडनावावरून संस्कृतमध्ये क्षेम-कुशल विचारले. आळ्याच्या महाराजांची भिक्षा झाल्यावर श्रींनी यथाविधी पुढील श्लोक म्हणून वंदन केले. ''यद्पादपङ्कजपरागपवित्रमौलि। भूयो न पश्यति नरो जठरं जनन्या।<br/>'' ''तं वासुदेवमजमीशमनंतबोधम्।श्रीमद्गुरूं शरणदं शरणं प्रपद्ये।।'''' त्याच दिवशी सायंकाळी योगपट्ट विधीही उरकला.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=३२}}</ref> याचे वर्णन श्रींनी पुढीलप्रमाणे करून ठेवले आहे-<br/> ''माघ शुद्ध दशमी मृग भानुवार । केला अंगिकार वासुदेवे ।।<br/> ''योगपट्टदीक्षा देऊनी दासाशी । गुरुपरंपरा सांगितली ।।''<br/> ''वासुदेवानंद,त्रीविक्रमानंद । नृसिंहानंद,वासुदेवानंद ।।''<br/> ''यतीसांप्रदाय सरस्वती नामे । प्रज्ञानानंद अभिधान ।।''<br/> ''दुधाहारी मठ,भोसल्यांचा घाट । वाराणसी क्षेत्र पुण्यभूमी ।।''<br/> ''महावाक्य पंचीकरण तत्त्वबोध । करूनिया गुज निरोपिले ।।''<br/> ''शिरी पद्महस्त ठेवूनिया मम । मज आप्तकाम गुरूने केले ।।''<br/> ''तेंव्हा कृतकृत्य झालो याची देही । ठेवूनिया शीर गुरूपायी ।।''<br/> ''अजन्म्याचा आता जन्मची चुकला । सनातना प्राप्ती अमरत्व ।।''<br/> ''जगामाजी आता माझा मी भरलो । मजमाजी सर्व जग तैसे ।।''<br/> ''मजहूनी आता जग भिन्न नसे । जे जे दिसे भासे गुरुरूप ।।'' { इ स. १९४३, आळे मुक्काम,ता. जुन्नर जि.पुणे माघ शुद्ध दशमी शा. श. १८६४ } नामकरणाच्या वेळी श्रींनी श्रीमहाराजांना त्रिवार विनंती केली की, 'रामानंद' किंवा 'राघवानंद' नाव ठेवल्यास सहज नामस्मरण होईल; पण श्रीमहाराजांनी निक्षून सांगितले की, नाव 'प्रज्ञानानंद' ठेवायचे आहे व तेच ठेवले गेले[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]].<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=३३}}</ref> == गुरुशिष्यांचा थोर अधिकार == [[चित्र:Shri Vasudevananda saraswati ( Pote) Swami (Sitting) & Shri Pradnyanananda Saraswati Swami (Standing).jpg|अल्ट=खाली बसलेले परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीमत् वासुदेवानंद सरस्वतीस्वामी- पोटे स्वामी-आळ्याचे महाराज (आळे हे पुणे-नाशिक रोड वरील एक गाव आहे.) आहेत. यांच्याकडून श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामींना(शेजारी उभे असलेले) संन्यासदीक्षा (दंड) प्राप्त झाली.|इवलेसे|खाली बसलेले परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीमत् वासुदेवानंद सरस्वतीस्वामी- पोटे स्वामी-आळ्याचे महाराज आहेत.यांच्याकडून श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामींना(शेजारी उभे असलेले) संन्यासदीक्षा (दंड) प्राप्त झाली.]] इ. स. १९४३ पूर्वीच आळ्याच्या महाराजांना अर्धांगवायूचा झटका येऊन गेल्याने डावे अंग निरूपयोगी झाले होते. तसेच मधुमेहाचा विकारही तीव्र होता. उठता-बसताही येत नव्हते. त्यामुळे सर्व शरीरसुलभ क्रिया जागीच होत व सदा अवधूत स्थितीतच असत. परातीत उचलून ठेवून स्नान घालावे लागे. मांड्या वगैरे भागांवर तळहाताएवढी फाफरे पडत. त्यांना मुंग्या डसत. पण श्रीमहाराज एकही आवाक् काढत नसत. ते श्रींना पहावेना. तेव्हा एकदा श्रींनीच विनंती केली, 'आपले सर्व रोग व पीडा या दासास द्यावेत. आपल्या कृपेने या स्वामीच्या देहास ती उपाधी फार काळ घ्यावी लागणार नाही.' यावर श्रीमहाराज म्हणाले, 'मी देऊ शकेन व आपण घेऊ शकाल हे अगदी खरे;पण ''ज्याने केले त्यानेच भोगणे योग्य होय''. फार त्रास होतो आहे असे मनास वाटताच प्राण ब्रह्मरंध्रात चढविताच कष्ट मुळीच नाहीत'. <ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=३३,३४}}</ref>यावरून श्रीमहाराजांचा योगाभ्यास उत्तम होता हे श्रींना समजले. इ.स.१९४३चा चातुर्मास खेड येथे झाला. एके दिवशी अचानक आदिशक्ती जगदंबेचे साक्षात् दर्शन झाले.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=३४,३५}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946|title=Swami Pragyananand saraswati : vyaktii aani vadmay (स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती : व्यक्ती आणि वाङ्मय)|last=Kelkar|first=Anita Prabhakar}}</ref>कार्तिक शु. ४ व ५ शा. श. १८६५ या दोन दिवसांत श्रीस्कंदपुराणातील गुरुगीतेवर''''श्रीगुरुगीता प्रबोधिनी'''' ही प्राकृत टीका<ref name=":9" /> लिहून आळ्याच्या महाराजांना समर्पित केली.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=श्रीगुरुगीता प्रबोधिनी|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=संत-सेवा हंस मंडळ|year=१९८०}}</ref>[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]] नंतर श्रीस्वामी चासकमान, ता. खेड येथे दीर्घकाळ राहिले.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=३५}}</ref> == श्रीरामचरितमानसाचा मराठी अनुवाद [http://satsangdhara.net/manas/about_svami.htm <nowiki>[[मराठी रामचरितमानस]]</nowiki>] श्रीगुरूचरणी अर्पण केला. == <ref>{{स्रोत पुस्तक|title=श्रीरामचरितमानस मराठी अनुवाद|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|year=१९४९|isbn=|location=|pages=}}</ref><ref name=":4">{{स्रोत पुस्तक|title=श्रीरामचरितमानस (मराठी गुटिका)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=प्रसाद प्रकाशन,पुणे|year=१९६१|edition=दुसरी}}</ref> [[चित्र:Ramcharitmanasa in Marathi by Paramhansa Parivrajakacharya Shri Pradnyanananda Saraswati Swami.png|अल्ट=श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामींनी गोस्वामी तुलसीदास रचित श्रीरामचरितमानसाचा समवृत्त-समच्छंद मराठी अनुवाद केला आहे. म्हणूनच त्यांना 'महाराष्ट्राचे तुलसीदास' असे म्हणले जाते.|इवलेसे|श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी कृत श्रीरामचरितमानसाचा मराठी अनुवाद ]] वरचेवर श्रीस्वामींना अनिवार काव्यस्फूर्ती होऊ लागली. ''सांगतसे मज तो रघुराणा। मम आज्ञा ऐके प्रज्ञाना।<br/> ''सत्त्वर करण्या घे तूं हातीं। रामचरित मानस रचना ती।। १।।'' अशी प्रत्यक्ष श्रीरामाज्ञाच झाल्याने श्रावण शुद्ध द्वितीया शा. श. १८६७ अर्थात् दि.१०-८ इ. स. १९४५, गुरुवार रोजी श्रीगोस्वामी तुलसीदास[https://en.wikipedia.org/wiki/Tulsidas] विरचित श्रीरामचरितमानसाचा[[https://hi.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%9A%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%A4%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%B8]] ( दोहा, चौपाया, सोरठा, छंद, इत्यादी मूळाप्रमाणे तंतोतंत) समवृत्त-समच्छंद मराठी अनुवाद<ref name=":5">{{स्रोत पुस्तक|title=श्रीरामचरितमानस (मराठी)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,शाखा-मिरज|edition=पाचवी}}</ref>[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946 <nowiki>[[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946]]</nowiki>] ''अवघ्या तीन महिन्यांच्या आतच'' लिहून पूर्ण झाला. लगेचच आळ्याच्या महाराजांना पत्र लिहून कळविले व दर्शनाविषयी अनुज्ञा मागितली व अनुज्ञा मिळाल्याने जाणे झाले. श्रीस्वामी श्रीमहाराजांना मराठी रामचरितमानस<ref name=":6">{{स्रोत पुस्तक|title=श्रीरामचरितमानस (मराठी गुटिका)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=गुरुदेव रानडे मंदिर,बेळगाव|edition=तिसरी}}</ref> वाचून दाखवू लागले. ते जसजसे वाचू लागले तसतसे श्रीमहाराजांना अश्रू अनावर होऊ लागले. अनेकदा तर ते अक्षरशः हुंदके देऊन धाय मोकलून भावविभोर होत. इकडे श्रींचाही कंठ दाटून येई, नयनी अश्रू येत असत. शेवटी मधेमधे थांबत थाबंत महत्प्रयासाने अनुवाद पूर्ण करून श्रीमहाराजांना अभिप्राय व आशीर्वाद मागितला. तेव्हा असा असा लिहून आणा म्हणून आज्ञा झाली व त्याप्रमाणे लिहून आणल्यावर खाली श्रीमहाराजांनी सही केली. तो अभिप्राय व आशीर्वाद असा- ''धन्योsसि कृतकृत्योsसि पावितं स्वकुलं त्वया ।<br/> ''अन्तः संतोषमापन्ना श्रुत्वा रामायणं वयम् ।।१।।''<br/> साकी :<br/> ''तुलसीदासकृत-काव्य कुसुमगत् मधुपः प्रज्ञानोsयम् ।''<br/> ''रामरचित मधु निजभाषायामर्पितवानस्मभ्यः ।।२।।''<br/> ''इदं रामायणं काव्यं जनानां सौख्यदायकम् ।''<br/> ''प्रीतिपात्रं भवेल्लोके शाश्वतं कीर्तिवर्धनम् ।।३।।''<br/> ''भुक्तिं भक्तिंच कैवल्यं ज्ञानं वैराग्यमेवच ।''<br/> ''सेवनादचिरान्नित्यं दास्यत्येष वरो मम ।।४।।''''<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=.स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=३८,३९}}</ref> एकदा आळे मुक्कामी दि. २ ते ४ सप्टेंबर इ.स. १९४६ या काळात स्वामींनी 'भार्गव-दर्प-विमर्दन'व दि. ७ सप्टेंबर इ. स. १९४६ रोजी 'हिराबाई' अशी दोन कीर्तनोपयोगी आख्याने लिहिली गेली.[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946 <nowiki>[[स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती व्यक्ती व वाङ्मय]]</nowiki>] दि. १२ एप्रिल १९४७ रोजी श्रीरामचंद्राचे बालरूपात दर्शन झाले.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=४१}}</ref> त्यावेळी 'बालरूप रामचंद्र पूर्ण उगवला' हे काव्य झाले.[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946] दि. १५ एप्रिल १९४७ रोजी श्रीमहालक्ष्मीचे साक्षात् दर्शन झाले.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=.स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=४२}}</ref> या महिन्यात 'श्रीरामस्तोत्र, भोजनविधि, संतासंत संगति, श्रीराम प्रातःस्मरण', वगैरे अनेक स्फुट काव्ये झाली.[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946] दि. २८ एप्रिल १९४७ला श्रींनी केलेली अनेक नवीन वृत्ते संकलित केली गेली.[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946] इ.स. १९५३ मध्ये श्रींचा 'वेदान्त-सार-अभंग-रामायण'<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=वेदान्तसार अभंग रामायण|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|year=१९५४}}</ref> तसेच 'अभिनव-रामायण'<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्फुटकाव्य संग्रह आणि अभिनव रामायण|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|year=१९५३}}</ref> हा स्फुटकाव्याचा संग्रह प्रसिद्ध झाला.[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946] == स्वभाववैशिष्ट्ये == वृत्ती अत्यंत प्रेमळ, निस्पृह, अत्यंत प्रसिद्धीपराङ्मुख. आपले नाव व्हावे या हेतूने चुकूनही श्रींच्या हातून काही घडत नसे. सत्यभाषणावर अत्यंत कटाक्ष. शिस्त व नियमितपणा यांची आवड. कुणी बेशिस्त वागलेले, थट्टेतही खोटे बोललेले, दिलेला शब्द न पाळलेले खपत नसे. लगेच त्याची निर्भिडपणे हजरी घेतली जायची. यामुळे एक प्रकारचा दरारा सर्वांनाच वाटे. पण चूक झाली व प्रामाणिकपणे कबूल केली तर लगेचच क्षमा केली जाई. दांभिकपणाची मात्र अत्यंत चीड होती.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=४०}}</ref> == श्रीस्वामींची प्रखर राष्ट्रभक्ती == इ. स. १९४६मध्ये 'चले जाव' आंदोलन चालू होते. हैदराबादेत रझाकाराचे अत्याचार चालू होते. या काळात पूर्वीचे रामदासी संप्रदायाचे[[https://vishwakosh.marathi.gov.in/31180/]] संस्कार उफाळून येऊन 'अहो हिंदूंनो, संघ संपन्न व्हावे', 'हिंदूंनो डोळे उघडा', 'दूर करी शीघ्र जाच हा', 'श्रीसमर्थ प्रार्थनाष्टक' अशी काव्ये झाली.[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946] ती तत्कालीन 'केसरी'सारख्या वृत्तपत्रांतून प्रसिद्धही झाली. औंध संस्थानातील कुंडलजवळच्या वीराण्णाच्या डोंगरावर ब्रह्मानंद महाराजांच्या आज्ञेने स्वामींनी ३९ दिवसांत राष्ट्रोन्नतीसाठी १ कोटी ७५ लक्ष ६ हजार 'प्रणव जपानुष्ठान' केले. (ब्रह्मानंदमहाराजांनी १ कोटीच सांगितले होते.) पुढे चासकमानला चातुर्मास करून श्रीस्वामी परंडा, जि. उस्मानाबाद - धाराशिव येथे आले तेव्हा रझाकार चळवळीचा जोर होता. तेव्हा श्रींनी सांगितले, जर रझाकारांचा हल्ला झाला, स्त्रियांची बेअब्रू, विटंबना होण्याचा प्रसंग आला तर हा स्वामी संन्यासी असला तरी हातात तलवार घेऊन प्राणपणाने रझाकारांशी मुकाबला करून तुमचे संरक्षण करील. तसेच सर्व जनतेस सुख लाभावे म्हणून श्रीस्वामींनी काही काळ अनुष्ठान केले. ते होताच वातावरण शांत झाले.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=.स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=४२,४३}}</ref> == रामवन[[https://www.jatland.com/home/Ramavana]]यात्रा == इ. स.१९५०मध्ये श्रीस्वामी 'मानसमणि' [[https://books.google.com/books/about/%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%B8_%E0%A4%AE%E0%A4%A3%E0%A4%BF.html?id=SaRjAAAAMAAJ]] या रामचरितमानसावरील लेखनासच अग्रक्रम देणाऱ्या हिंदी मासिकाचे व नोव्हेंबर इ. स. १९५१ मध्ये 'मानसपीयूष'[[https://www.exoticindiaart.com/book/details/manas-piyush-set-of-7-volumes-most-exhaustive-commentary-ever-on-ramacharitmanas-GPA072/]]चे ग्राहक झाले. त्यासाठी संपादकाला लिहिलेल्या पत्राने संपादकच इतके प्रभावित झाले की, ''परशुरामप्रसंगावर भाव लिहून पाठवावे'' असे इ. स. १९५२मध्ये त्यांचे श्रींनाच पत्र आले. 'मानसपीयूष' मधील टीकेमुळे श्रींचे नाव उत्तरभारतातील मानसप्रेमी जनांना सुपरिचित झाले व श्रींच्या दर्शनाविषयी उत्कंठा प्राप्त होऊन 'रामवन', सतना येथून इ. स. १९५३ मध्ये चैत्रात रामनवरात्रात होणाऱ्या 'मानसयज्ञा'साठी आग्रहाचे आमंत्रण आले. <ref name=":7">{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ, डोंबिवली.|year=१९८१|isbn=|edition=दुसरी|location=|pages=}}</ref>त्यासाठी श्रींनी चास-कमानहून पुण्यास येऊन दि. ११ मार्च इ. स. १९५३, बुधवार रोजी 'रामवन' येथे प्रयाण केले. रामवन येथे रोज संध्याकाळी ५ वाजता श्रींचे हिंंदीमधून रामायणावर प्रवचन होई. त्यांचे ते तेज, मानसावरील प्रभुत्व पाहून उत्तरभारतीय थक्क होऊन गेले व श्रींच्या चरणी नतमस्तक झाले. यानंतर श्रीस्वामी जबलपूर-गोंदिया करून चासकमानला परतले. यावर्षी श्रींना ६० वर्षे पूर्ण झाल्याने साठीशांतिनिमित्त सद्भक्तांचा मेळावा भरवला होता. यानंतरदि. १९ सप्टेंबर इ. स. १९५४ ते १ जुलै इ. स. १९५५ या काळात श्रीस्वामी हे इस्लामपूरला होते.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=४४,४५}}</ref> == मानस गूढार्थ चंद्रिका [http://satsangdhara.net/manas/about_svami.htm <nowiki>[[मानस गूढार्थ चंद्रिका]]</nowiki>][[https://archive.org/details/ManasGudarthChandrika1]]<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका बालकांड (मराठी)|last=स्वामी प्रज्ञानानंद|first=सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=१९९७|isbn=|edition=पहिली|volume=१|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका बालकांड (मराठी)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=फेब्रुवारी २००८|isbn=|edition=दुसरी|volume=२|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका बालकांड (मराठी)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=२०००|isbn=|edition=पहिली|volume=३|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका बालकांड (मराठी)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=२०००|isbn=|edition=पहिली|volume=४|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका बालकांड (मराठी)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=२००१|isbn=|edition=पहिली|volume=५|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका बालकांड (मराठी)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=२४ जुलै २००२|edition=पहिली|volume=६}}</ref> == ज्या विस्तृत टीकेच्या लेखनाचा प्रारंभ कार्तिक शुद्ध प्रतिपदा शा. श. १८७५ मध्ये इस्लामपूर येथे झाला होता, ती तिच्या परिशिष्टासह श्रावण कृष्ण पंचमी शा. श. १८७७ अर्थात् सोमवार, दि. ८ ऑगस्ट १९५५ रोजी सातारा येथे लिहून पूर्ण झाली.[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]] ही टीका डेमी आकाराची छापील ६१०० पृष्ठे होतील एवढी विस्तृत आहे.[http://satsangdhara.net/manas/about_svami.htm]<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=श्रीमानस गूढार्थ चंद्रिका (हिंदी) खंड २ रा|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|year=मार्च १९६२}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका अयोध्याकांड|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=२४ जुलै २००२|isbn=|edition=पहिली|volume=१|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका अयोध्याकांड|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=ऑगस्ट २००३|isbn=|edition=पहिली|volume=२|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका अयोध्याकांड|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=जानेवारी २००४|isbn=|edition=पहिली|volume=३|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका अयोध्याकांड|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=सप्टेंबर २००४|isbn=|volume=४|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका अरण्यकांड(मराठी)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=१९९७|isbn=|edition=पहिली|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका अरण्यकांड(हिंदी) .|last=स्वामी प्रज्ञानानंद|first=सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=१९९५|isbn=|edition=पहिली|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका किष्किंधाकांड (संपूर्ण)|last=स्वामी प्रज्ञानानंद|first=सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=१९९२|isbn=|edition=पहिली|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका सुंदरकांड (मराठी)|last=स्वामी प्रज्ञानानंद|first=सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=१९९५|isbn=|edition=पहिली|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका लंकाकांड (मराठी)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=२००३|isbn=|edition=पहिली|volume=१|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका लंकाकांड (मराठी)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=१ जानेवारी २००४|isbn=|edition=पहिली|volume=२|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=श्रीरामचरितमानस गूढार्थ चंद्रिका उत्तरकांड|last=स्वामी प्रज्ञानानंद|first=सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=२ जुलै २००४|isbn=|edition=पहिली|volume=१|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=श्रीरामचरितमानस गूढार्थ चंद्रिका उत्तरकांड|last=स्वामी प्रज्ञानानंद|first=सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=२ सप्टेंबर २००४|isbn=|edition=पहिली|volume=२|location=|pages=}}</ref>[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946] यानंतर इ. स. १९५६चा चातुर्मास सांगली येथील विष्णुमंदिरात, इ. स. १९५७चा चातुर्मास इस्लामपूरला डाॅ. वैद्य यांच्या जुन्या वाड्यात स्वतंत्र जागेत, इ. स. १९५८चा चातुर्मास माधवनगर येथे श्री. नातूशेठ यांच्या बंगल्यात संपन्न झाला.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=.स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=४७}}</ref> यानंतर इ. स. १९५९ साली श्रींचा मुक्काम परंड्यास गेल्यानंतर समाधिकाळापर्यंतचे जास्तीत जास्त वास्तव्य परंड्यासच [[https://en.wikipedia.org/wiki/Paranda]] झाले.सप्टेंबर इ. स. १९५९ मध्ये रामवन[[https://www.jatland.com/home/Ramavana]](सतना, मध्यप्रदेश) येथे 'श्रीप्रज्ञानानंद पेटिका' स्थापन होऊन त्यात रामचरितमानस(मराठी)<ref name=":6" /><ref name=":5" /><ref name=":4" />, गूढार्थ चंद्रिका नमुना अंक<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका ‌- नमुना अंक|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|year=१९५४}}</ref>, प्रस्तावना खंड<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=श्री रामचरित मानस गूढार्थ चंद्रिका प्रस्तावना खंड|last=प्रज्ञानानंद|first=सरस्वती स्वामी महाराज|publisher=मानस गूढार्थ चंद्रिका प्रकाशन मंडळ,इस्लामपूर|year=|isbn=|location=|pages=}}</ref>, 'मानसमणि'तील श्रींचे सर्व छापील लेख व श्रींचा पत्रव्यवहार वगैरे [http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946] पेटिकेत ठेवून श्रींचा अद्भुत सत्कार व अद्वितीय गौरव करण्यात आला.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=.स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=४९}}</ref> इ. स. १९५९ ते इ. स. १९६२ या चारही वर्षाचे चातुर्मास परंड्यास झाले. इ. स. १९६३चा चातुर्मास लोहाऱ्यास व इ. स. १९६४चा चातुर्मास उस्मानाबादेस गरड वकिलांच्या वाड्यात माडीवर झाला. इ. स. १९६५-६६ सालचे चातुर्मास परंडा येथेच रामविश्रामधामात, तर इ. स. १९६७चा चातुर्मास लातूर येथे श्रीराम मंदिराच्या पडवीत झाला. हा श्रींचा २५वा चातुर्मास होता व हाच शेवटचा ठरला.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=५०}}</ref> == प्रायोपवेशनाचा निर्णय [http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946] == इ.स १९६६ पासूनच प्रायोपवेशनाने देहत्याग करण्याचा श्रींच्या मनातील विचार बळावतच गेला व 'परंडा येथेच फाल्गुन वद्य प्रतिपदेपासून प्रायोपवेशन करून देह ठेवण्याचे ठरविले आहे. तरी पौर्णिमेपर्यंत दर्शनास यावयाचे असेल त्यांनी यावे' अशी पत्रे शिष्यमंडळींकडे तसेच गुळवणी महाराज[[http://www.dattamaharaj.com/%E0%A4%97%E0%A5%81%E0%A4%B3%E0%A4%B5%E0%A4%A3%E0%A5%80%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C]], भगवान श्रीधरस्वामी महाराज[[https://en.wikipedia.org/wiki/Shreedhar_Swami]] यांनाही पाठवली गेली. गुळवणी महाराज <ref>{{स्रोत पुस्तक|title=जीवनगंगा|last=पोटभरे|first=अ.सि.|publisher=श्रीवासुदेव प्रकाशन ,पुणे|year=१९९०}}</ref>तसेच भगवान श्रीधरस्वामी महाराज तसेच इतरही अनेक विद्वज्जन-सत्पुरुषांची पत्रे आली की, आपण उपोषण करू नये;पण प्रत्यक्ष श्रीरामरायाने सांगितले तरच हा विचार रद्द करू, असे श्रींनी कळविले.सर्व गोष्टींची तयारी अगदी एखाद्या कार्यक्रमाप्रमाणे श्रीस्वामी करत होते. 'सुतळीचा तोडा, रद्दी, उरलेली शाई, इत्यादि' प्रत्येक बारीक-सारीक वस्तूसुद्धा कोणास प्रसाद म्हणून द्यायची ही सर्वही मृत्युपत्र - व्यवस्था लिहून ठेवली होती. देह एखाद्या नदीत सोडून द्यावा किंवा चार तुकडे करून जंगलात टाकून द्यावा असे श्रीस्वामी म्हणत. समाधी बांधण्यास विरोध होता; पण नंतर सर्वांनी अनेकदा मान्य केल्यावरून मान्य केले. [[चित्र:Shri Pradnyanananda Saraswati Swami a day before Mahasamadhi.jpg|इवलेसे|श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामींनी अन्नपाण्याचा त्याग करून प्रायोपवेशनाने देह ठेवला. त्यावेळी महासमाधीच्या एक दिवस आधी श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामींची ध्यानस्थ मुद्रा.]] होळी पौर्णिमेचा दिवस अन्न न घेता केवळ पाण्यावरच काढला व दुसऱ्या दिवशीपासून - फाल्गुन वद्य प्रतिपदेपासून प्रायोपवेशन सुरू केले. रामविश्रामधामांत गर्दी होईल म्हणून श्री. वासुदेवराव देशमुख (नानासाहेब देशमुख) यांच्या वाड्यात जाण्याचा निर्णय घेतला होता. त्यामुळे तिकडेच सर्व सोय केली गेली. पहिल्याच दिवसापासून हजारो लोक दर्शनास येऊ लागले. श्रींनी पहिले सात दिवस सारखे लोकांशी बोलणे सुरूच ठेवले होते. अन्नपाण्याचे तर नावसुद्धा नाही! बोलणे तर सुरू. पुढे लघवी रक्तासारखी लाल होऊ लागली.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=५२}}</ref> जिभेवर सर्वत्र भेगा पडल्या, फोड आले;पण श्री अत्यंत निर्विकार असत. 'आपण बोलू नका' अशी कुणी विनंती केल्यास 'जाऊ दे, आता हे मडके लवकरच फुटणार आहे' असे म्हणत.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=५१,५२}}</ref> == अखेरचे काही दिवस == [[चित्र:Pradnyanananda Saraswati Swami an hour before Mahasamadhi.jpg|इवलेसे|परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामींची प्रायोपवेशनाने समाधी घेण्याच्या १ तासापूर्वीची भावमुद्रा]] 'नाथषष्ठीस देह सोडू' असे श्रीस्वामी पूर्वी म्हणाले होते. त्यामुळे नाथषष्ठीस भक्तगण चिंतेतच होते. श्रींचे नऊ दिवसांचे तुलसीरामायणाचे [[https://en.wikipedia.org/wiki/Ramcharitmanas]] पारायण चालू होते. दिवसभर रामनामाचा गजर चालायचा. संध्याकाळी ५ वाजण्याचे सुमारास नित्याप्रमाणे श्री स्नानगृहात गेले आणि स्नानास बसताना एकदम कोसळले. असे वाटले की श्री गेलेच. पळापळ सुरू झाली. सोवळ्यातील काही मंडळींनी घोंगडी अंथरली. दर्भ, तुळसी पसरल्या. काहींनी श्रीस्वामींना स्नानगृहातून बाहेर आणले तेव्हा ते थोडे शुद्धीवर आले. त्यामुळे त्यांना घोंगडीऐवजी पलंगावर बसविले. तेव्हा श्रींनी सांगितले, 'घोंगडी काढून टाका, 'अजून अवकाश आहे' रात्री ९ च्या सुमारास श्रीस्वामींना थोडे बरे वाटले. त्यावेळी एकाने विचारले, 'जलप्रवेश, पर्वतपतन, प्रायोपवेशन, इत्यादी मार्गाने देहत्याग करणे योग्य आहे का?' त्यावर श्रींनी सांगितले, 'वृद्धयतींनी असा देहत्याग करू नये, पण यतीवृद्धांना असे करण्यास हरकत नाही'[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946] श्रीसेवेसाठी असणाऱ्या श्री. माधवराव जोशी यांच्या पत्नी सौ. जोशी यांनी श्रींच्या जिभेवर पडलेल्या भेगा पाहून त्यावर मुळी लावताना दोन थेंब पाणी अधिक घातले. त्याचा लेप लावत असताना ते पातळ झाल्याचे श्रींना जाणवले. तेव्हा 'आम्ही अन्नपाणी वर्ज्य केले असताना तू त्या लेपात जास्त पाणी का घातलेस?' असे त्या परिस्थितीतही म्हणाले.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=५३}}</ref> दुसरे दिवशी श्रीतुलसीरामायणाचे वाचन चालू असताना श्रींनी 'आज कोणता योग आहे?' असे विचारले. 'आज परिघ योग आहे' असे सांगितले गेले. तेव्हा 'आज जायचे नाही' असे श्री म्हणाले. नंतर दोन दिवस बोलणे बंदच होते. स्नानादि नियमित होत असे. वेदना फारच झाल्यास 'श्रीराम, श्रीराम' असा उद्घोष करीत. तोही दिवस गेला. रात्री १ च्या सुमारास श्रींच्या सेवेस असणारे डाॅ. कुलकर्णी यांनी वेळ जवळ आल्याचे जाणून श्रींनी पूर्वी सांगितल्याप्रमाणे श्रींच्या छातीवर शाळिग्राम ठेवला. हातपाय गार पडून त्राण नसतानाही श्रींनी तो आपल्या हृदयावर सरकवून घेतला. पूर्वी सांगितल्याप्रमाणे त्यांना गंगाजळ व तुलसीपत्र तीर्थ घातले गेले. यानंतर भजनाचा जयघोष सुरू असताना फाल्गुन वद्य दशमीला रात्री १ वाजून १० मिनिटांनी खाड्कन डोळे उघडले गेले. एकदम वीज चमकल्यासारखे झाले व त्याचवेळी प्राण पंचतत्त्वात विलीन झाले.[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]][http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946]<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=५३,५४}}</ref> नेत्रांतून प्राण जाणाऱ्यास वैकुंठ प्राप्त होतो असे श्रीस्वामी सांगत व आम्हीही तसेच जाणार असेही म्हणत.<ref name=":10">{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=५४}}</ref> याप्रमाणे श्रींनी सांगितल्याप्रमाणेच सर्व काही घडले. दुसरे दिवशी अनेकानेक गावांहून शिष्यमंडळी, भक्तमंडळी अठरा पगड जातींचे लोक त्यांच्या या लाडक्या स्वामींच्या शेवटच्या दर्शनासाठी जमली. जवळजवळ '''१० हजार''' लोक त्या अपूर्व रथयात्रेत होते. भर उन्हाळ्यात ५० ब्राम्हण सोवळ्यात अनवाणी पायांनी श्रींचा रथ आनंदाने, प्रेमादराने ओढत होते.<ref name=":10" /> भजने, जयजयकार चालूच होता. अशी ही अथांग मिरवणूक दुपारी ४ च्या सुमारास श्रीहंसराजस्वामींच्या मठात आली. श्रींनी पूर्वी जी त्यांची वस्त्रे स्वतः धुऊन सोवळ्यात ठेवून सूचना देऊन लिहून ठेवली होती की, शेवटच्या वेळी विशिष्ट ठिकाणी ठेवलेली वस्त्रे वापरावी त्याप्रमाणे तीच वस्त्रे, कटिसूत्र, कौपीन त्यांना नेसवून, पूजा-आरती करून अश्रूपूर्ण नेत्रांनी सर्वांनी निरोप दिला. सारी जनता धाय मोकलून रडली. पण श्रींनी सांगून ठेवले होते की, 'देहरूपाने गेलो तरी चैतन्यरूपाने मी तुमच्याजवळ आहे. तुम्ही कळवळून प्रार्थना करा. मी तुम्हाजवळच आहे.'<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=५४}}</ref> [[चित्र:Shri Pradnyanananda Saraswati Swami Samadhi at Paranda, Osmanabad, Maharashtra.jpg|अल्ट=hri Pradnyanananda Saraswati Swami took Samadhi on 23-3-196at Paranda by giving up food and warer at Paranda, Osmanabad, Maharashtra.|इवलेसे|परमहंस परिव्राजकाचार्य श्री प्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी महाराजांनी प्रायोपवेशनाने दि. २३ मार्च १९६८ अर्थात् फाल्गुन वद्य दशमीला परंडा येथे देह ठेवला. पुढे त्यांची परंडा, जि. धाराशिव-उस्मानाबाद, महाराष्ट्र येथे समाधी बांधण्यात आली.]] == चित्रदालन == [[चित्र:Pradnyanananda Saraswati Swami at Sjjangad, Satara, Maharashtra Eshwaradas Ramdasi.jpg|अल्ट=Paramhansa Parivrajakacharya Shri Pradnyanananda Saraswati Swami at Sajjangad,Satara,Maharashtra recognized at that time by the name_Eshwardasa Ramdasi|इवलेसे|परमहंस परिव्राजकाचार्य श्री प्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी हे श्रीक्षेत्र सज्जनगड येथे ईश्वरदास रामदासी या नावाने सेवेला होते.]] [[चित्र:Navin Shriram Mandir at Paranda, Osmanabad, Maharashtra.jpg|अल्ट=Shrirampanchayatana and Paramhansa Parivrajakacharya Shri Pradnyanananda Saraswati Swami at Navin Shriram Mandir, Paranda, Osmanabad (Maharashtra)|इवलेसे|नवीन श्रीराम मंदिर, मंडई पेठ, परंडा. जि. उस्मानाबाद - ४१३५०२ (महाराष्ट्र) येथील श्रीरामपंचायतन व परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी.]] [[चित्र:Shri Pradnyanananda Saraswati Swami.jpg|अल्ट=Paramhansa Parivrajakacharya Shri Pradnyanananda Saraswati Swami was one of the great Sanyasi in Maharashtra.|इवलेसे|परमहंस परिव्राजकाचार्य श्री प्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी हे एक थोर ब्रम्हनिष्ठ, श्रोत्रिय संन्यासी महाराष्ट्रात होऊन गेले.]] == बाह्य दुवे == १.[[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946 <nowiki>http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946]]</nowiki>] २.http://satsangdhara.net/manas/about_svami.htm ३.[[https://www.scribd.com/search?content_type=documents&page=1&query=%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%B8%20%E0%A4%97%E0%A5%82%E0%A4%A2%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A5]] ४.[[https://archive.org/details/ManasGudarthChandrika1/mode/1up]] ५.[[https://archive.org/stream/ManasGudarthChandrika1/Manas%20Gudarth%20Chandrika%2001B%20Marathi#page/n5/mode/2up]] ६.[[https://raamcharitmaanas.wordpress.com/%e0%a4%b6%e0%a5%8d%e0%a4%b0%e0%a5%80%e0%a4%b0%e0%a4%be%e0%a4%ae%e0%a4%9a%e0%a4%b0%e0%a4%bf%e0%a4%a4%e0%a4%ae%e0%a4%be%e0%a4%a8%e0%a4%b8-%e0%a4%95%e0%a5%80-%e0%a4%b5%e0%a4%bf%e0%a4%b8%e0%a5%8d%e0%a4%a4/]] ७.[[http://www.granthalaya.org/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=1246212]] ८.[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]] == संदर्भ == १.डॉ.श्रीमती वैद्य, कमल बा. लिखित '''स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती'' '(तिसरी आवृत्ती,प्रकाशक- श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली.) २.डॉ.श्रीमती वैद्य, कमल बा.लिखित '<nowiki/>''स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती''' (दुसरी आवृत्ती, प्रकाशक- श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ, डोंबिवली.) ३.डॉ.अनिता प्रभाकर केळकर यांचा पीएच.डी.प्रबंध- स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती : व्यक्ती आणि वाङ्मय[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946 <nowiki>[[स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती व्यक्ती व वाङ्मय]</nowiki>] ४.डॉ.सौ.केळकर, अनिता लिखित '''महाराष्ट्राचे तुलसीदास - स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती'.'' ५.{{जर्नल स्रोत|last=डॉ.कामत|first=अशोक|date=एप्रिल १९६९|title=आदिकवी तुलसीदास आणि रामकाव्य परंपरा|url=|journal=प्रसाद|publisher=प्रसाद प्रकाशन पुणे|volume=|pages=|via=}} ६.डॉ.कर्वे, चंद्रशेखर लिखित '''कर्वे कुलवृत्तांत' पृष्ठ क्रमांक'' १७५. ७.स्वामी, प्रज्ञानानंद सरस्वती लिखित '''मानस गूढार्थ चन्द्रिका प्रस्तावना खंड' (प्रकाशक-'' मानस गूढार्थ चन्द्रिका प्रकाशन मंडळ,इस्लामपूर.''पृष्ठ क्रमांक'' १४) ८.स्वामी, प्रज्ञानानंद सरस्वती लिखित '''श्रीगुरुगीता प्रबोधिनी'.'' ''(प्रकाशक -'' संत-सेवा हंस मंडळ). ९.स्वामी, प्रज्ञानानंद सरस्वती लिखित '''श्रीरामचरितमानस' (मराठी)'' (पाचवी आवृत्ती, प्रकाशक- श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,शाखा-मिरज.) १०.स्वामी, प्रज्ञानानंद सरस्वती लिखित '<nowiki/>''श्रीरामचरितमानस (मराठी गुटिका)''' (तिसरी आवृत्ती, प्रकाशक- गुरुदेव रानडे मंदिर,बेळगाव.) ११.स्वामी, प्रज्ञानानंद सरस्वती लिखित '''वेदान्तसार अभंग रामायण'.'' १२.स्वामी, प्रज्ञानानंद सरस्वती लिखित '<nowiki/>''स्फुटकाव्य संग्रह आणि अभिनव रामायण'''. १३.स्वामी प्रज्ञानानंद, सरस्वती लिखित '''मानस गूढार्थ चंद्रिका' बालकांड (मराठी / हिंदी)''. (खंड १ ते ६) (प्रकाशक - श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली). १४.स्वामी प्रज्ञानानंद, सरस्वती लिखित '''मानस गूढार्थ चंद्रिका' अरण्यकांड (मराठी / हिंदी)'' ( प्रकाशक- श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली). १५.स्वामी प्रज्ञानानंद, सरस्वती लिखित '''मानस गूढार्थ चंद्रिका' किष्किंधाकांड'' ( प्रकाशक- श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली). १६.स्वामी प्रज्ञानानंद, सरस्वती लिखित '''मानस गूढार्थ चंद्रिका' सुंदरकांड (मराठी / हिंदी)'' ( प्रकाशक- श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली). १७.स्वामी प्रज्ञानानंद, सरस्वती लिखित '''मानस गूढार्थ चंद्रिका' लंकाकांड (मराठी / हिंदी )''. (खंड १ व २) ( प्रकाशक- श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली). १८.स्वामी प्रज्ञानानंद, सरस्वती लिखित '''मानस गूढार्थ चंद्रिका' उत्तरकांड (मराठी / हिंदी )''. (खंड १ व २) ( प्रकाशक- श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली). १९.स्वामी, प्रज्ञानानंद सरस्वती लिखित '''श्रीरामचरितमानस' (मराठी गुटिका)'' (दुसरी आवृत्ती, प्रकाशक- प्रसाद प्रकाशन,पुणे). २०.स्वामी, प्रज्ञानानंद सरस्वती लिखित '<nowiki/>''मानस गूढार्थ चंद्रिका ‌- नमुना अंक'''. २१.पोटभरे, अ.सि.लिखित '''जीवनगंगा' (प्रकाशक -'' श्रीवासुदेव प्रकाशन ,पुणे.) 38p6mz86pvdmbh2n6mc5zc5ca9cy9h9 2691835 2691834 2026-06-30T10:46:27Z नरेश सावे 88037 /* विवाह */ 2691835 wikitext text/x-wiki {{बदल}} {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed infobox biography vcard" style="width:22em" |+[[चित्र:Pradnyanananda Saraswati Swami.jpg|अल्ट=परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी_कर्वे स्वामी_दंडी स्वामी हे थोर संन्यासी संत महाराष्ट्रात होऊन गेले.|इवलेसे|परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी]]प्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]] ! style="text-align:center;font-size:125%;font-weight:bold" |जन्म :- १५ मे १८९३, - परंडा ता. परंडा जि. उस्मानाबाद. नाव :- दत्तात्रय नारायण कर्वे आईचे नाव :- सौ. गंगाबाई नारायण कर्वे वडील :- श्री. नारायणराव कर्वे (कीर्तनकार) शिक्षण :- बी.ए. (संस्कृत) एस.टी. सी. पेशा :- शिक्षक १९३० :- रावजीबुवा बिडवाडीकरांकडून 'राममंत्र' - 'श्रीराम जय राम जय जय राम' जप ४.५ कोटी पूर्ण १८/१/१९४३ :-वासुदेवानंद सरस्वती स्वामी (पुणे - नाशिक रोडवरील आळे येथील पोटे स्वामी)कडून संन्यास-दीक्षा. १९४३ ते १९६८ :- या काळात मानसाची अगणित पारायणे, प्रवचने व अनेक शिष्याना दीक्षा व मंत्र दिले. १०/३/१९६८ ते २३/३/१९६८ :- प्रायोपवेशन ( अन्न पाणी त्याग आनंदाने करून ) २३/३/१९६८ :- रात्री १ वाजून १० मि. जीवनपुष्प श्रीराम चरणी समर्पित (महासमाधी) |- | style="text-align:center;border-top:1px solid #aaaaaa; text-align:left" |'''टिपा'''<div style="line-height:1.2em;"></div> |} परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी (जन्म : माहीम-पालघर, १५ मे १८९३, - परंडा, २३ मार्च १९६८) हे एक अद्भुत विभूतिमत्व असलेले थोर संन्यासी संत एकोणिसाव्या‌-‌विसाव्या शतकात महाराष्ट्रात होऊन गेले. त्यांना कर्वे स्वामी किंवा दंडी स्वामी म्हणत. त्यांनी गोस्वामी [[तुलसीदास]]रचित[[https://hi.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%A4%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A4%B8%E0%A5%80%E0%A4%A6%E0%A4%BE%E0%A4%B8]] [[रामचरितमानस]][https://en.wikipedia.org/wiki/Ramcharitmanas] या रामायणग्रंथाचा मराठीत समवृत्त-समछंद अनुवाद करून त्यावर विस्तृत टीका लिहिली.म्हणूनच त्यांना महाराष्ट्राचे तुलसीदास म्हणतात.<ref>{{जर्नल स्रोत|last=डॉ.कामत|first=अशोक|date=एप्रिल १९६९|title=आदिकवी तुलसीदास आणि रामकाव्य परंपरा|url=|journal=प्रसाद|publisher=प्रसाद प्रकाशन पुणे|volume=|pages=|via=}}</ref> <ref name=":1">{{स्रोत पुस्तक|title=महाराष्ट्राचे तुलसीदास - स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.सौ.केळकर|first=अनिता}}</ref>अत्यंत शिस्तबद्ध पद्धतीने, काटेकोरपणे कर्ममार्गाचे आचरण आणि तितक्याच उच्चप्रतीची निष्ठावंत, निष्काम श्रीरामभक्ती याचा सुरेख संगम श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामींच्या जीवनात दिसतो. प्रपंच नेटका करून परमार्थातील अत्युच्च शिखर कसे गाठावे याचा वस्तुपाठ म्हणजेच श्रीस्वामींचे चरित्र होय.<ref name="undefined" /><ref name=":0">{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली.|year=|isbn=|location=|pages=}}</ref> == पूर्ववृत्तान्त == स्वामींचे पूर्वाश्रमीचे नाव दत्तात्रय नारायण कर्वे'[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]].<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=कर्वे कुलवृत्तांत|last=डॉ.कर्वे|first=चंद्रशेखर|publisher=डॉ.कर्वे चंद्रशेखर|year=१९९४|location=पुणे|pages=१७५}}</ref> <ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=१२}}</ref>मूळस्थान मुक्काम [[गिम्हवणे]], तालुका [[दापोली]], जिल्हा [[रत्‍नागिरी]]. हरिहरेश्वर[[https://en.wikipedia.org/wiki/Harihareshwar]] व जोगेश्वरी ही यांची कुलदैवते. श्री. नारायणराव म्हणजे श्रींचे वडील[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]] हे शिक्षक होते, धार्मिक वृत्तीचे होते. त्यांना संतवाङ्मयाची गोडी होती. यांचा द्वितीय विवाह [[महिकावती|माहीम]]-[[पालघर]] येथील पेंडसे यांचीकन्या गंगाबाई यांच्याशी झाला. सौ. गंगाबाई अत्यंत प्रेमळ, सात्त्विक व पतिपरायण होत्या.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=१३}}</ref> == जन्म,बालपण व शिक्षण== दि. १५ मे १८९३'[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]], वैशाख वद्य अमावस्या, सोमवारी सौ. गंगाबाईंच्या माहेरी ( [[महिकावती|माहीम]], ता. [[पालघर]]) येथे स्वामींचा जन्म झाला.<ref name=":1" /><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=१३}}</ref>बालपणापासून ते अत्यंत कुशाग्र बुद्धीचे, एकपाठी व आपला निश्चय कसोशीने पाळणारे होते. वयाच्या पंधराव्या वर्षी ते मराठी सातवी उत्तीर्ण झाले व इ. स. १९१३मध्ये मुरूड-जंजिरा येथून मॅट्रिक पास झाले. इ. स. १९१८मध्ये श्री संस्कृत हा मुख्य विषय घेऊन ते बडोद्याहून बी.ए. झाले.[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]]<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=१४}}</ref> == विवाह == [[चित्र:Saw.Kamaltai Karve Shri Swamiji's Wife in Purvashrama.jpg|अल्ट=Saw.Kamaltai Karve that is Saw.Dwarakatai was the name of Shri Swamiji's Wife in Purvashrama.|इवलेसे|सौ.कमलताई कर्वे अर्थात् द्वारकाताई - श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामींच्या पूर्वाश्रमीच्या पत्नी ]] श्रींचा विवाह इ. स. १९१५ मध्ये महाविद्यालयात प्रथम वर्षात असताना  मुक्काम [[टिटवाळा]], ता. [[कल्याण]] येथे चौकचे श्रीधर रामचंद्र जोशी यांच्या कन्या 'द्वारका' यांच्याशी त्यांच्या स्वतःच्या इच्छेविरुद्ध झाला. विवाहसमयी श्रीसमर्थ रामदासस्वामींप्रमाणे[[https://en.wikipedia.org/wiki/Samarth_Ramdas]] पळून जाण्याचा <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Samarth_Ramdas|title=समर्थ रामदास|last=|first=|date=|website=|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=}}</ref>विचार आला होता;परंतु त्यांच्या वडिलांचे स्नेही श्री. गोपाळबुवा गणू पाटील (रा. आन्हे, पो. पडघे, जि. ठाणे) यांनी मुखावरून जाणून शपथ घालून विचारल्यामुळे सांगावा लागला व पुढे प्रारब्धास शरण म्हणून श्री विवाहास तयार झाले.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=१६}}</ref> == नोकरी == पुढे इ. स. १९२४ मध्ये श्रींनी एस.टी.सी.ची परीक्षा दिली. बी.ए. एस.टी.सी. झाल्यानंतर मामलेदाराची नोकरी सहजासहजी मिळत असूनही तत्त्वाविरुद्ध म्हणून स्वीकारली नाही तसेच सरकारी नोकरी तर करायचीच नाही, असा त्या काळास अनुसरून दृढनिश्चय केला होता.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=१६}}</ref> इ. स. १९१७ मध्ये मिशनरी हायस्कूल, मुरबाड, जि. ठाणे येथे, पुढील वर्षी वसई हायस्कूलमध्ये सहा महिने ते शिक्षक होते. इ.स. १९२० मध्ये डहाणू येथे हायस्कूलमध्ये, इ.स. १९२१ मध्ये चिंचणी तारापूर येथे व काही काळ 'कांजी थरमसी हायस्कूल' येथे त्यांची मुख्याध्यापक म्हणून एकूण १६ वर्षे झाली. ते शाळेत संस्कृत, गणित, इंग्रजी हे विषय शिकवत.<ref name=":7" /><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=१७}}</ref> == सद्गुरुकृपा, रामनाम मिळाले == इ.स.१९२९ मध्ये श्रीधरस्वामी बिडवाडीकर उर्फ रावजीबुवा या सत्पुरूषाची गाठ पडली व त्यांच्या दर्शनाने, संगतीने पूर्वजन्मीचे संस्कार उफाळून येऊन विषयी वैराग्य व मुमुक्षुत्व प्राप्त झाले. दि. १९ मार्च इ. स. १९३०ला चिंचणीहून श्रींनी श्रीरावजीबुवा यास विनंतीवजा पत्र लिहिले - ''जयजयाजी गुरुनाथा। दास ठेवितो पदी माथा।<br/> ''विनंती आयकावी आता। दयाघना श्रीधरा। परिणामे इ. स. १९३० साली श्रीरावजीबुवांकडून त्यांच्या लालबाग येथील मठात त्रयोदशाक्षरी मंत्र मिळाला.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=१८}}</ref> नंतर भक्तिज्ञानासंबंधी अधिक मार्गदर्शन व्हावे अशी विनंती सद्गुरूंस केली असता 'आधी साडेतीन कोटी जप करून ये, मग पुढचा मार्ग सांगेन' अशी आज्ञा झाली. व त्याप्रमाणे श्रींची साधना सुरू झाली.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=१९}}</ref> == उपासनासदृश दिनचर्या == [[चित्र:Pradnyanananda Saraswati Swami Mahraj.jpg|इवलेसे|परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी]] पहाटे ४ वाजता उठून गार पाण्याने प्रातःस्नान वगैरे आवरून सूर्योदयापूर्वीच संध्या, गायत्रीजप, ब्रम्हयज्ञ, इष्टदेवतेचा जप करत. नित्य गीतापाठ, पूजा-अर्चा करून शाळेत जात. मधल्या सुट्टीत घरी येऊन हात-पाय धुऊन जप करून पुन्हा वेळेवर शाळा गाठत. काही दिवसांनी घरी राहून मनासारखे साधन होत नाही म्हणून इ. स. १९३२ साली चैत्र शुद्ध प्रतिपदेस घराशेजारीच स्वतंत्र झोपडी बांधून फक्त अग्निस्पृष्ट फराळाचे पदार्थ भक्षण करून ब्रम्हचर्ययुक्त मंत्रपुरश्चरण सुरू केले. संध्याकाळी शाळेतून आल्यावर पुन्हा स्नान करून मंत्रानुष्ठानास बसत ते ठराविक संख्या पूर्ण होईपर्यंत झोपत नसत. क्वचित झोप येऊ लागली तर शेंडी खुंटीस बांधून ठेवत म्हणजे डुलकी आलीच तर हिसका बसून जाग येई.<ref name=":1" /><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=२० ते २२}}</ref> == मंत्रपुरश्चरणाची पूर्तता == याप्रमाणे दरवर्षी १.५ कोटी जप करून ३ वर्षात ४.५ कोटी जप पूर्ण करून पुढील मार्गदर्शनासाठी श्रीगुरूंच्या दर्शनास गेले असता 'राम तुला सर्व सांगेल' असा आशीर्वाद मिळाला[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]] व त्याप्रमाणे रामरायाने[[https://en.wikipedia.org/wiki/Rama]] सर्व काही सांगून कृतःकृत्य केले.<ref name=":8">{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=२२}}</ref> == साधनसिद्ध तीर्थयात्रा == इ. स. १९३३ साली मे महिन्याच्या सुट्टीत एकट्याने फराळावर राहून कुंभमेळा, मथुरा, वृंदावन, गोकुळ, हरिद्वार, ऋषीकेश, स्वर्गाश्रम, अयोध्या, प्रयाग, काशी, गया असा प्रवास नित्यक्रमात खंड न पडू देता केला. आधीच आगगाडीचे वेळापत्रक पाहून सूर्योदय-सूर्यास्त पाहून, कुठे कुठला थांबा आहे, कुठे किती वेळ गाडी थांबते, त्या वेळेत प्रातःस्नान, सायंस्नान व संध्या करून वेळेवर गाडी गाठत. यामध्ये हरिद्वारहून अयोध्येस जाताना व दि. २८ जानेवारी इ. स. १९५९ला मुंबईहून परंड्यास येताना केवळ दोन वेळा प्रातःस्नान प्रवासात असल्यामुळे चुकले. इ. स. १९३३ ते इ. स. १९५९ यामध्ये व इ. स. १९५९ नंतर पुढे महासमाधीपर्यंत कधीही नियमात खंड पडला नाही.<ref name=":7" /><ref name=":8" /> == बाबा गंगादास यांच्याकडून ब्रह्मज्ञानाचा उपदेश व जीवनमुक्तता == बाबा गंगादास हे महान भगवद्भक्त, अत्यंत प्रेमळ संत चिंचणी-तारापूरच्या किल्ल्यावर राहत. इ. स. १९३० पासून यांच्या संगतीने श्रींना श्रीरामचरितमानसाची गोडी लागली व त्याचे रहस्य प्राप्त झाले. बाबा गंगादासांचे त्यांच्या बाबूंवर(अर्थात श्रीस्वामींवर) खूप प्रेम होते. ते स्वामींना प्रेमाने 'बाबू' म्हणत. दि. २७ जानेवारी १९३४ रोजी काही निमित्ताने श्रीस्वामी हे बाबा गंगादासांकडेच मुक्कामाला राहिले होते. मध्यरात्रीच्या शिवपूजेनंतर परमप्रसन्न असलेले बाबा श्रींना म्हणाले, 'बाबू जल्दी आ जा! अब ज्ञानका रहस्य एकही बात में कहूॅंगा। तेरी लायकात हो तो परचीती मिल जाएगी देख! 'जैसे हो वैसे रहना, कुछ बनना नही।<nowiki>''</nowiki>''<ref name=":2">{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चन्द्रिका प्रस्तावना खंड|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=मानस गूढार्थ चन्द्रिका प्रकाशन मंडळ,इस्लामपूर.|year=१९५८|pages=१४}}</ref>''<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=१९ ते २३}}</ref> ''हे वाक्य ऐकताच श्रींच्या हृदयात वेदान्त-गीता आदींच्या उपदेशाचा लख्ख प्रकाश पडला व परमानंदमय दशा प्राप्त झाली. याचवेळी तुलसीदास[[https://en.wikipedia.org/wiki/Tulsidas]] तेरे मुखसे बोलेंगे'' असाही आशीर्वाद दिला.[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]] नंतर परत दि. २८ जानेवारी १९३४ रोजी दुपारी १.३० वाजता तशीच स्थिती प्राप्त झाली व या दिवसापासून खरी निर्भयता प्राप्त झाली. == उर्वरित गृहस्थाश्रम व वानप्रस्थाश्रमातील साधना == इ. स. १९२३ मध्ये श्रींना प्रथम अपत्य झाले होते. त्यानंतर इ. स. १९३५ मध्ये दुसरा मुलगा झाला व गेला. यावेळी शाळेतील सहकाऱ्यांना पेढे वाटत असताना श्री दोन पेढे सहकाऱ्यांच्या हातावर ठेवत होते. काहींनी दोन पेढे कशाचे असे विचारले असता, 'हा पेढा मुलगा झाल्याबद्दल आणि हा दुसरा पेढा तो गेल्याबद्दल' असे निर्विकारपणे सांगत. यानंतर इ. स. १९३५ सालीच स्वामींनी सौभाग्यवतींना ('सौ. कमलाबाई कर्वे अर्थात् द्वारकाताईंना) दीक्षा दिली.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=२५,२६}}</ref> <br> इ. स. १९३७-३८ मध्ये श्रीस्वामी चौक, जिल्हा कुलाबा येथे धन्येश्वराच्या पडवीत एकांतवासात राहण्यास आले. यावेळी पत्नीस त्यांच्या बंधूंकडे चौकला ठेवले होते. येथे २-३ वर्षे मुक्काम होता. येथे श्रींनी संपूर्ण श्रीरामचरितमानस ९ महिन्यांत सांगितले. <br> यानंतर नर्मदातटाकी[[https://en.wikipedia.org/wiki/Narmada_River]] निबिड, घनदाट अशा घोर अरण्यात अहिल्यादेवींनी[[https://en.wikipedia.org/wiki/Ahilyabai_Holkar]] बांधलेल्या कोटेश्वर मंदिरात[[https://shaivam.org/temples-special/narmada-river-bank-lord-shiva-temples-narmade-hara]] ११ दिवस राहून अनुष्ठान केले. अनुष्ठान चालू असताना भगवान शंकरांनी वृद्ध ब्राम्हणाच्या रूपात तर अनुष्ठान समाप्तीनंतर प्रत्यक्ष भगवान प्रभु श्रीरामचंद्र, लक्ष्मण, भरत, शत्रुघ्न यांनी तेजस्वी सगुण रूपात दर्शन दिले.<ref name=":9">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946|title=Swami Pragyananand saraswati : vyaktii aani vadmay (स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती : व्यक्ती आणि वाङ्मय)|last=Kelkar|first=Anita Prabhakar}}</ref> <ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=२८,२९}}</ref>यानंतर खेड, जि. पुणे येथील केदारेश्वर मंदिरात राहून इ. स. १९४१-१९४२ मध्ये २१ महिन्यात २४ लक्ष गायत्रीचे पुरश्चरण पूर्ण केले. येथेही तुलसीरामायणावर प्रवचने होत. येथे ९ महिन्यांत केवळ बालकांडच सांगून झाले.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=२९,३०}}</ref> == संन्यासग्रहण == यानंतर श्रींनी चतुर्थाश्रम घेण्याचे ठरविले व त्यासाठी सौंना पत्र लिहिले की, चतुर्थाश्रम घेण्याचा विचार आहे;पण त्यास आपली संमती हवी. अन्यथा अग्निहोत्र ठेवून वानप्रस्थाश्रम घेऊन राहता येईल. हे मान्य असल्यास हे पत्र पोहोचल्यापासून १५ दिवसांत'तुम्ही खेड येथे येऊन हजर व्हावे. याप्रमाणे १५ दिवस वाट पाहिली जाईल. तसे न झाल्यास चतुर्थाश्रम स्वीकारण्यास आपली संमती आहे असे समजून संन्यासग्रहण केला जाईल. यावर काहीच पत्रोत्तर न आल्याने ता. १८ जानेवारी १९४३ रोजी, टिळक पंचांगाप्रमाणे पौष शुद्ध द्वादशीस त्यांच्या कुंडलीप्रमाणे स्थिरलग्नी स्थिरनवांशात खेड जि. पुणे येथे संन्यासाश्रम स्वीकारला.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=३०}}</ref> यापूर्वीच पत्नीच्या नावे जमीन करून देऊन त्यांच्या उदरनिर्वाहाची व्यवस्था करण्यात आली होती तसेच त्या आधीपासूनच म्हणजे इ.स. १९३७ पासून त्यांच्या बंधूंकडे चौक, जि. कुलाबा येथे वास्तव्यास होत्या.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=३१}}</ref> == परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीमत् वासुदेवानंद सरस्वती स्वामींकडून दंडग्रहण == [[चित्र:Paramahansa Parivrajakacharya Shrimat Vasudevananda Saraswati Swami Pote Swami Aalyache Maharaj Shri Swamiji's Sanyasa Guru.jpg|अल्ट=हे श्रीस्वामींचे संन्यासगुरू होत.परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीमत् वासुदेवानंद सरस्वती ( पोटे) स्वामी (पुणे - नाशिक रोडवरील आळे येथील पोटे स्वामीं)कडून श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी महाराजांना संन्यास-दीक्षा(दंड) प्राप्त झाली.|इवलेसे|परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीमत् वासुदेवानंद सरस्वती (पोटे) स्वामी (पुणे - नाशिक रोडवरील आळे येथील पोटे स्वामीं)कडून श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी महाराजांना संन्यास-दीक्षा (दंड) प्राप्त झाली.]] परमपूज्य परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीवासुदेवानंद सरस्वती (पोटेस्वामी) महाराजांबद्दल श्रींना दागिने, पैसे मागतात, संग्रह करतात, इ. परस्परविरुद्ध पुष्कळ माहिती कळली होती.<ref name=":3">{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चन्द्रिका प्रस्तावना खंड|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=मानस गूढार्थ चन्द्रिका प्रकाशन मंडळ,इस्लामपूर.|year=१९५९|isbn=|location=|pages=१ ते १२}}</ref> पण तरीही ते श्रोत्रिय, ब्रह्मविद्, वरिष्ठ आहेत व पूर्ण समाधान होण्यासाठी त्यांच्या पायावर शिष्यभावाने डोके ठेवणे गरजेचे आहे अशी श्रींना अंतःस्फूर्ती होऊन बळावू लागली. त्याप्रमाणे श्रीवासुदेवानंद सरस्वती स्वामी महाराजांकडे म्हणजेच पोटे स्वामी अर्थात् आळ्याच्या महाराजांकडे (आळे हे ता. जुन्नर, जि. पुणे मधील एका गावाचे नाव आहे.) जाण्याचे ठरले. त्याप्रमाणे दि. १२ फेन्रुवारी १९४३ म्हणजेच माघ शुद्ध १०, शा.श.१८६४, रविवारी दुपारी १२ च्या सुमारास आळ्याच्या महाराजांच्या निवासस्थानी जाऊन पोहोचले. श्रीमहाराजांचे दिव्य ब्राह्मतेज, प्रसन्ना मूर्ती पहाताक्षणी श्रींना परमसमाधान झाले. त्यावेळी श्रीमहाराज भिक्षा ग्रहण करीत असल्यामुळे श्री उभे राहिले. तेव्हा कुठलीही पूर्वकल्पना दिलेली नसतानाही श्रीमहाराजांनी श्रींना पूर्वाश्रमीच्या आडनावावरून संस्कृतमध्ये क्षेम-कुशल विचारले. आळ्याच्या महाराजांची भिक्षा झाल्यावर श्रींनी यथाविधी पुढील श्लोक म्हणून वंदन केले. ''यद्पादपङ्कजपरागपवित्रमौलि। भूयो न पश्यति नरो जठरं जनन्या।<br/>'' ''तं वासुदेवमजमीशमनंतबोधम्।श्रीमद्गुरूं शरणदं शरणं प्रपद्ये।।'''' त्याच दिवशी सायंकाळी योगपट्ट विधीही उरकला.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=३२}}</ref> याचे वर्णन श्रींनी पुढीलप्रमाणे करून ठेवले आहे-<br/> ''माघ शुद्ध दशमी मृग भानुवार । केला अंगिकार वासुदेवे ।।<br/> ''योगपट्टदीक्षा देऊनी दासाशी । गुरुपरंपरा सांगितली ।।''<br/> ''वासुदेवानंद,त्रीविक्रमानंद । नृसिंहानंद,वासुदेवानंद ।।''<br/> ''यतीसांप्रदाय सरस्वती नामे । प्रज्ञानानंद अभिधान ।।''<br/> ''दुधाहारी मठ,भोसल्यांचा घाट । वाराणसी क्षेत्र पुण्यभूमी ।।''<br/> ''महावाक्य पंचीकरण तत्त्वबोध । करूनिया गुज निरोपिले ।।''<br/> ''शिरी पद्महस्त ठेवूनिया मम । मज आप्तकाम गुरूने केले ।।''<br/> ''तेंव्हा कृतकृत्य झालो याची देही । ठेवूनिया शीर गुरूपायी ।।''<br/> ''अजन्म्याचा आता जन्मची चुकला । सनातना प्राप्ती अमरत्व ।।''<br/> ''जगामाजी आता माझा मी भरलो । मजमाजी सर्व जग तैसे ।।''<br/> ''मजहूनी आता जग भिन्न नसे । जे जे दिसे भासे गुरुरूप ।।'' { इ स. १९४३, आळे मुक्काम,ता. जुन्नर जि.पुणे माघ शुद्ध दशमी शा. श. १८६४ } नामकरणाच्या वेळी श्रींनी श्रीमहाराजांना त्रिवार विनंती केली की, 'रामानंद' किंवा 'राघवानंद' नाव ठेवल्यास सहज नामस्मरण होईल; पण श्रीमहाराजांनी निक्षून सांगितले की, नाव 'प्रज्ञानानंद' ठेवायचे आहे व तेच ठेवले गेले[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]].<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=३३}}</ref> == गुरुशिष्यांचा थोर अधिकार == [[चित्र:Shri Vasudevananda saraswati ( Pote) Swami (Sitting) & Shri Pradnyanananda Saraswati Swami (Standing).jpg|अल्ट=खाली बसलेले परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीमत् वासुदेवानंद सरस्वतीस्वामी- पोटे स्वामी-आळ्याचे महाराज (आळे हे पुणे-नाशिक रोड वरील एक गाव आहे.) आहेत. यांच्याकडून श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामींना(शेजारी उभे असलेले) संन्यासदीक्षा (दंड) प्राप्त झाली.|इवलेसे|खाली बसलेले परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीमत् वासुदेवानंद सरस्वतीस्वामी- पोटे स्वामी-आळ्याचे महाराज आहेत.यांच्याकडून श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामींना(शेजारी उभे असलेले) संन्यासदीक्षा (दंड) प्राप्त झाली.]] इ. स. १९४३ पूर्वीच आळ्याच्या महाराजांना अर्धांगवायूचा झटका येऊन गेल्याने डावे अंग निरूपयोगी झाले होते. तसेच मधुमेहाचा विकारही तीव्र होता. उठता-बसताही येत नव्हते. त्यामुळे सर्व शरीरसुलभ क्रिया जागीच होत व सदा अवधूत स्थितीतच असत. परातीत उचलून ठेवून स्नान घालावे लागे. मांड्या वगैरे भागांवर तळहाताएवढी फाफरे पडत. त्यांना मुंग्या डसत. पण श्रीमहाराज एकही आवाक् काढत नसत. ते श्रींना पहावेना. तेव्हा एकदा श्रींनीच विनंती केली, 'आपले सर्व रोग व पीडा या दासास द्यावेत. आपल्या कृपेने या स्वामीच्या देहास ती उपाधी फार काळ घ्यावी लागणार नाही.' यावर श्रीमहाराज म्हणाले, 'मी देऊ शकेन व आपण घेऊ शकाल हे अगदी खरे;पण ''ज्याने केले त्यानेच भोगणे योग्य होय''. फार त्रास होतो आहे असे मनास वाटताच प्राण ब्रह्मरंध्रात चढविताच कष्ट मुळीच नाहीत'. <ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=३३,३४}}</ref>यावरून श्रीमहाराजांचा योगाभ्यास उत्तम होता हे श्रींना समजले. इ.स.१९४३चा चातुर्मास खेड येथे झाला. एके दिवशी अचानक आदिशक्ती जगदंबेचे साक्षात् दर्शन झाले.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=३४,३५}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946|title=Swami Pragyananand saraswati : vyaktii aani vadmay (स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती : व्यक्ती आणि वाङ्मय)|last=Kelkar|first=Anita Prabhakar}}</ref>कार्तिक शु. ४ व ५ शा. श. १८६५ या दोन दिवसांत श्रीस्कंदपुराणातील गुरुगीतेवर''''श्रीगुरुगीता प्रबोधिनी'''' ही प्राकृत टीका<ref name=":9" /> लिहून आळ्याच्या महाराजांना समर्पित केली.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=श्रीगुरुगीता प्रबोधिनी|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=संत-सेवा हंस मंडळ|year=१९८०}}</ref>[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]] नंतर श्रीस्वामी चासकमान, ता. खेड येथे दीर्घकाळ राहिले.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=३५}}</ref> == श्रीरामचरितमानसाचा मराठी अनुवाद [http://satsangdhara.net/manas/about_svami.htm <nowiki>[[मराठी रामचरितमानस]]</nowiki>] श्रीगुरूचरणी अर्पण केला. == <ref>{{स्रोत पुस्तक|title=श्रीरामचरितमानस मराठी अनुवाद|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|year=१९४९|isbn=|location=|pages=}}</ref><ref name=":4">{{स्रोत पुस्तक|title=श्रीरामचरितमानस (मराठी गुटिका)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=प्रसाद प्रकाशन,पुणे|year=१९६१|edition=दुसरी}}</ref> [[चित्र:Ramcharitmanasa in Marathi by Paramhansa Parivrajakacharya Shri Pradnyanananda Saraswati Swami.png|अल्ट=श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामींनी गोस्वामी तुलसीदास रचित श्रीरामचरितमानसाचा समवृत्त-समच्छंद मराठी अनुवाद केला आहे. म्हणूनच त्यांना 'महाराष्ट्राचे तुलसीदास' असे म्हणले जाते.|इवलेसे|श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी कृत श्रीरामचरितमानसाचा मराठी अनुवाद ]] वरचेवर श्रीस्वामींना अनिवार काव्यस्फूर्ती होऊ लागली. ''सांगतसे मज तो रघुराणा। मम आज्ञा ऐके प्रज्ञाना।<br/> ''सत्त्वर करण्या घे तूं हातीं। रामचरित मानस रचना ती।। १।।'' अशी प्रत्यक्ष श्रीरामाज्ञाच झाल्याने श्रावण शुद्ध द्वितीया शा. श. १८६७ अर्थात् दि.१०-८ इ. स. १९४५, गुरुवार रोजी श्रीगोस्वामी तुलसीदास[https://en.wikipedia.org/wiki/Tulsidas] विरचित श्रीरामचरितमानसाचा[[https://hi.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%9A%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%A4%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%B8]] ( दोहा, चौपाया, सोरठा, छंद, इत्यादी मूळाप्रमाणे तंतोतंत) समवृत्त-समच्छंद मराठी अनुवाद<ref name=":5">{{स्रोत पुस्तक|title=श्रीरामचरितमानस (मराठी)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,शाखा-मिरज|edition=पाचवी}}</ref>[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946 <nowiki>[[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946]]</nowiki>] ''अवघ्या तीन महिन्यांच्या आतच'' लिहून पूर्ण झाला. लगेचच आळ्याच्या महाराजांना पत्र लिहून कळविले व दर्शनाविषयी अनुज्ञा मागितली व अनुज्ञा मिळाल्याने जाणे झाले. श्रीस्वामी श्रीमहाराजांना मराठी रामचरितमानस<ref name=":6">{{स्रोत पुस्तक|title=श्रीरामचरितमानस (मराठी गुटिका)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=गुरुदेव रानडे मंदिर,बेळगाव|edition=तिसरी}}</ref> वाचून दाखवू लागले. ते जसजसे वाचू लागले तसतसे श्रीमहाराजांना अश्रू अनावर होऊ लागले. अनेकदा तर ते अक्षरशः हुंदके देऊन धाय मोकलून भावविभोर होत. इकडे श्रींचाही कंठ दाटून येई, नयनी अश्रू येत असत. शेवटी मधेमधे थांबत थाबंत महत्प्रयासाने अनुवाद पूर्ण करून श्रीमहाराजांना अभिप्राय व आशीर्वाद मागितला. तेव्हा असा असा लिहून आणा म्हणून आज्ञा झाली व त्याप्रमाणे लिहून आणल्यावर खाली श्रीमहाराजांनी सही केली. तो अभिप्राय व आशीर्वाद असा- ''धन्योsसि कृतकृत्योsसि पावितं स्वकुलं त्वया ।<br/> ''अन्तः संतोषमापन्ना श्रुत्वा रामायणं वयम् ।।१।।''<br/> साकी :<br/> ''तुलसीदासकृत-काव्य कुसुमगत् मधुपः प्रज्ञानोsयम् ।''<br/> ''रामरचित मधु निजभाषायामर्पितवानस्मभ्यः ।।२।।''<br/> ''इदं रामायणं काव्यं जनानां सौख्यदायकम् ।''<br/> ''प्रीतिपात्रं भवेल्लोके शाश्वतं कीर्तिवर्धनम् ।।३।।''<br/> ''भुक्तिं भक्तिंच कैवल्यं ज्ञानं वैराग्यमेवच ।''<br/> ''सेवनादचिरान्नित्यं दास्यत्येष वरो मम ।।४।।''''<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=.स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=३८,३९}}</ref> एकदा आळे मुक्कामी दि. २ ते ४ सप्टेंबर इ.स. १९४६ या काळात स्वामींनी 'भार्गव-दर्प-विमर्दन'व दि. ७ सप्टेंबर इ. स. १९४६ रोजी 'हिराबाई' अशी दोन कीर्तनोपयोगी आख्याने लिहिली गेली.[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946 <nowiki>[[स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती व्यक्ती व वाङ्मय]]</nowiki>] दि. १२ एप्रिल १९४७ रोजी श्रीरामचंद्राचे बालरूपात दर्शन झाले.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=४१}}</ref> त्यावेळी 'बालरूप रामचंद्र पूर्ण उगवला' हे काव्य झाले.[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946] दि. १५ एप्रिल १९४७ रोजी श्रीमहालक्ष्मीचे साक्षात् दर्शन झाले.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=.स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=४२}}</ref> या महिन्यात 'श्रीरामस्तोत्र, भोजनविधि, संतासंत संगति, श्रीराम प्रातःस्मरण', वगैरे अनेक स्फुट काव्ये झाली.[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946] दि. २८ एप्रिल १९४७ला श्रींनी केलेली अनेक नवीन वृत्ते संकलित केली गेली.[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946] इ.स. १९५३ मध्ये श्रींचा 'वेदान्त-सार-अभंग-रामायण'<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=वेदान्तसार अभंग रामायण|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|year=१९५४}}</ref> तसेच 'अभिनव-रामायण'<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्फुटकाव्य संग्रह आणि अभिनव रामायण|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|year=१९५३}}</ref> हा स्फुटकाव्याचा संग्रह प्रसिद्ध झाला.[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946] == स्वभाववैशिष्ट्ये == वृत्ती अत्यंत प्रेमळ, निस्पृह, अत्यंत प्रसिद्धीपराङ्मुख. आपले नाव व्हावे या हेतूने चुकूनही श्रींच्या हातून काही घडत नसे. सत्यभाषणावर अत्यंत कटाक्ष. शिस्त व नियमितपणा यांची आवड. कुणी बेशिस्त वागलेले, थट्टेतही खोटे बोललेले, दिलेला शब्द न पाळलेले खपत नसे. लगेच त्याची निर्भिडपणे हजरी घेतली जायची. यामुळे एक प्रकारचा दरारा सर्वांनाच वाटे. पण चूक झाली व प्रामाणिकपणे कबूल केली तर लगेचच क्षमा केली जाई. दांभिकपणाची मात्र अत्यंत चीड होती.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=४०}}</ref> == श्रीस्वामींची प्रखर राष्ट्रभक्ती == इ. स. १९४६मध्ये 'चले जाव' आंदोलन चालू होते. हैदराबादेत रझाकाराचे अत्याचार चालू होते. या काळात पूर्वीचे रामदासी संप्रदायाचे[[https://vishwakosh.marathi.gov.in/31180/]] संस्कार उफाळून येऊन 'अहो हिंदूंनो, संघ संपन्न व्हावे', 'हिंदूंनो डोळे उघडा', 'दूर करी शीघ्र जाच हा', 'श्रीसमर्थ प्रार्थनाष्टक' अशी काव्ये झाली.[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946] ती तत्कालीन 'केसरी'सारख्या वृत्तपत्रांतून प्रसिद्धही झाली. औंध संस्थानातील कुंडलजवळच्या वीराण्णाच्या डोंगरावर ब्रह्मानंद महाराजांच्या आज्ञेने स्वामींनी ३९ दिवसांत राष्ट्रोन्नतीसाठी १ कोटी ७५ लक्ष ६ हजार 'प्रणव जपानुष्ठान' केले. (ब्रह्मानंदमहाराजांनी १ कोटीच सांगितले होते.) पुढे चासकमानला चातुर्मास करून श्रीस्वामी परंडा, जि. उस्मानाबाद - धाराशिव येथे आले तेव्हा रझाकार चळवळीचा जोर होता. तेव्हा श्रींनी सांगितले, जर रझाकारांचा हल्ला झाला, स्त्रियांची बेअब्रू, विटंबना होण्याचा प्रसंग आला तर हा स्वामी संन्यासी असला तरी हातात तलवार घेऊन प्राणपणाने रझाकारांशी मुकाबला करून तुमचे संरक्षण करील. तसेच सर्व जनतेस सुख लाभावे म्हणून श्रीस्वामींनी काही काळ अनुष्ठान केले. ते होताच वातावरण शांत झाले.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=.स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=४२,४३}}</ref> == रामवन[[https://www.jatland.com/home/Ramavana]]यात्रा == इ. स.१९५०मध्ये श्रीस्वामी 'मानसमणि' [[https://books.google.com/books/about/%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%B8_%E0%A4%AE%E0%A4%A3%E0%A4%BF.html?id=SaRjAAAAMAAJ]] या रामचरितमानसावरील लेखनासच अग्रक्रम देणाऱ्या हिंदी मासिकाचे व नोव्हेंबर इ. स. १९५१ मध्ये 'मानसपीयूष'[[https://www.exoticindiaart.com/book/details/manas-piyush-set-of-7-volumes-most-exhaustive-commentary-ever-on-ramacharitmanas-GPA072/]]चे ग्राहक झाले. त्यासाठी संपादकाला लिहिलेल्या पत्राने संपादकच इतके प्रभावित झाले की, ''परशुरामप्रसंगावर भाव लिहून पाठवावे'' असे इ. स. १९५२मध्ये त्यांचे श्रींनाच पत्र आले. 'मानसपीयूष' मधील टीकेमुळे श्रींचे नाव उत्तरभारतातील मानसप्रेमी जनांना सुपरिचित झाले व श्रींच्या दर्शनाविषयी उत्कंठा प्राप्त होऊन 'रामवन', सतना येथून इ. स. १९५३ मध्ये चैत्रात रामनवरात्रात होणाऱ्या 'मानसयज्ञा'साठी आग्रहाचे आमंत्रण आले. <ref name=":7">{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ, डोंबिवली.|year=१९८१|isbn=|edition=दुसरी|location=|pages=}}</ref>त्यासाठी श्रींनी चास-कमानहून पुण्यास येऊन दि. ११ मार्च इ. स. १९५३, बुधवार रोजी 'रामवन' येथे प्रयाण केले. रामवन येथे रोज संध्याकाळी ५ वाजता श्रींचे हिंंदीमधून रामायणावर प्रवचन होई. त्यांचे ते तेज, मानसावरील प्रभुत्व पाहून उत्तरभारतीय थक्क होऊन गेले व श्रींच्या चरणी नतमस्तक झाले. यानंतर श्रीस्वामी जबलपूर-गोंदिया करून चासकमानला परतले. यावर्षी श्रींना ६० वर्षे पूर्ण झाल्याने साठीशांतिनिमित्त सद्भक्तांचा मेळावा भरवला होता. यानंतरदि. १९ सप्टेंबर इ. स. १९५४ ते १ जुलै इ. स. १९५५ या काळात श्रीस्वामी हे इस्लामपूरला होते.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=४४,४५}}</ref> == मानस गूढार्थ चंद्रिका [http://satsangdhara.net/manas/about_svami.htm <nowiki>[[मानस गूढार्थ चंद्रिका]]</nowiki>][[https://archive.org/details/ManasGudarthChandrika1]]<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका बालकांड (मराठी)|last=स्वामी प्रज्ञानानंद|first=सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=१९९७|isbn=|edition=पहिली|volume=१|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका बालकांड (मराठी)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=फेब्रुवारी २००८|isbn=|edition=दुसरी|volume=२|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका बालकांड (मराठी)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=२०००|isbn=|edition=पहिली|volume=३|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका बालकांड (मराठी)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=२०००|isbn=|edition=पहिली|volume=४|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका बालकांड (मराठी)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=२००१|isbn=|edition=पहिली|volume=५|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका बालकांड (मराठी)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=२४ जुलै २००२|edition=पहिली|volume=६}}</ref> == ज्या विस्तृत टीकेच्या लेखनाचा प्रारंभ कार्तिक शुद्ध प्रतिपदा शा. श. १८७५ मध्ये इस्लामपूर येथे झाला होता, ती तिच्या परिशिष्टासह श्रावण कृष्ण पंचमी शा. श. १८७७ अर्थात् सोमवार, दि. ८ ऑगस्ट १९५५ रोजी सातारा येथे लिहून पूर्ण झाली.[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]] ही टीका डेमी आकाराची छापील ६१०० पृष्ठे होतील एवढी विस्तृत आहे.[http://satsangdhara.net/manas/about_svami.htm]<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=श्रीमानस गूढार्थ चंद्रिका (हिंदी) खंड २ रा|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|year=मार्च १९६२}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका अयोध्याकांड|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=२४ जुलै २००२|isbn=|edition=पहिली|volume=१|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका अयोध्याकांड|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=ऑगस्ट २००३|isbn=|edition=पहिली|volume=२|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका अयोध्याकांड|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=जानेवारी २००४|isbn=|edition=पहिली|volume=३|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका अयोध्याकांड|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=सप्टेंबर २००४|isbn=|volume=४|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका अरण्यकांड(मराठी)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=१९९७|isbn=|edition=पहिली|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका अरण्यकांड(हिंदी) .|last=स्वामी प्रज्ञानानंद|first=सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=१९९५|isbn=|edition=पहिली|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका किष्किंधाकांड (संपूर्ण)|last=स्वामी प्रज्ञानानंद|first=सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=१९९२|isbn=|edition=पहिली|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका सुंदरकांड (मराठी)|last=स्वामी प्रज्ञानानंद|first=सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=१९९५|isbn=|edition=पहिली|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका लंकाकांड (मराठी)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=२००३|isbn=|edition=पहिली|volume=१|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका लंकाकांड (मराठी)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=१ जानेवारी २००४|isbn=|edition=पहिली|volume=२|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=श्रीरामचरितमानस गूढार्थ चंद्रिका उत्तरकांड|last=स्वामी प्रज्ञानानंद|first=सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=२ जुलै २००४|isbn=|edition=पहिली|volume=१|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=श्रीरामचरितमानस गूढार्थ चंद्रिका उत्तरकांड|last=स्वामी प्रज्ञानानंद|first=सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=२ सप्टेंबर २००४|isbn=|edition=पहिली|volume=२|location=|pages=}}</ref>[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946] यानंतर इ. स. १९५६चा चातुर्मास सांगली येथील विष्णुमंदिरात, इ. स. १९५७चा चातुर्मास इस्लामपूरला डाॅ. वैद्य यांच्या जुन्या वाड्यात स्वतंत्र जागेत, इ. स. १९५८चा चातुर्मास माधवनगर येथे श्री. नातूशेठ यांच्या बंगल्यात संपन्न झाला.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=.स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=४७}}</ref> यानंतर इ. स. १९५९ साली श्रींचा मुक्काम परंड्यास गेल्यानंतर समाधिकाळापर्यंतचे जास्तीत जास्त वास्तव्य परंड्यासच [[https://en.wikipedia.org/wiki/Paranda]] झाले.सप्टेंबर इ. स. १९५९ मध्ये रामवन[[https://www.jatland.com/home/Ramavana]](सतना, मध्यप्रदेश) येथे 'श्रीप्रज्ञानानंद पेटिका' स्थापन होऊन त्यात रामचरितमानस(मराठी)<ref name=":6" /><ref name=":5" /><ref name=":4" />, गूढार्थ चंद्रिका नमुना अंक<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका ‌- नमुना अंक|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|year=१९५४}}</ref>, प्रस्तावना खंड<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=श्री रामचरित मानस गूढार्थ चंद्रिका प्रस्तावना खंड|last=प्रज्ञानानंद|first=सरस्वती स्वामी महाराज|publisher=मानस गूढार्थ चंद्रिका प्रकाशन मंडळ,इस्लामपूर|year=|isbn=|location=|pages=}}</ref>, 'मानसमणि'तील श्रींचे सर्व छापील लेख व श्रींचा पत्रव्यवहार वगैरे [http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946] पेटिकेत ठेवून श्रींचा अद्भुत सत्कार व अद्वितीय गौरव करण्यात आला.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=.स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=४९}}</ref> इ. स. १९५९ ते इ. स. १९६२ या चारही वर्षाचे चातुर्मास परंड्यास झाले. इ. स. १९६३चा चातुर्मास लोहाऱ्यास व इ. स. १९६४चा चातुर्मास उस्मानाबादेस गरड वकिलांच्या वाड्यात माडीवर झाला. इ. स. १९६५-६६ सालचे चातुर्मास परंडा येथेच रामविश्रामधामात, तर इ. स. १९६७चा चातुर्मास लातूर येथे श्रीराम मंदिराच्या पडवीत झाला. हा श्रींचा २५वा चातुर्मास होता व हाच शेवटचा ठरला.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=५०}}</ref> == प्रायोपवेशनाचा निर्णय [http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946] == इ.स १९६६ पासूनच प्रायोपवेशनाने देहत्याग करण्याचा श्रींच्या मनातील विचार बळावतच गेला व 'परंडा येथेच फाल्गुन वद्य प्रतिपदेपासून प्रायोपवेशन करून देह ठेवण्याचे ठरविले आहे. तरी पौर्णिमेपर्यंत दर्शनास यावयाचे असेल त्यांनी यावे' अशी पत्रे शिष्यमंडळींकडे तसेच गुळवणी महाराज[[http://www.dattamaharaj.com/%E0%A4%97%E0%A5%81%E0%A4%B3%E0%A4%B5%E0%A4%A3%E0%A5%80%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C]], भगवान श्रीधरस्वामी महाराज[[https://en.wikipedia.org/wiki/Shreedhar_Swami]] यांनाही पाठवली गेली. गुळवणी महाराज <ref>{{स्रोत पुस्तक|title=जीवनगंगा|last=पोटभरे|first=अ.सि.|publisher=श्रीवासुदेव प्रकाशन ,पुणे|year=१९९०}}</ref>तसेच भगवान श्रीधरस्वामी महाराज तसेच इतरही अनेक विद्वज्जन-सत्पुरुषांची पत्रे आली की, आपण उपोषण करू नये;पण प्रत्यक्ष श्रीरामरायाने सांगितले तरच हा विचार रद्द करू, असे श्रींनी कळविले.सर्व गोष्टींची तयारी अगदी एखाद्या कार्यक्रमाप्रमाणे श्रीस्वामी करत होते. 'सुतळीचा तोडा, रद्दी, उरलेली शाई, इत्यादि' प्रत्येक बारीक-सारीक वस्तूसुद्धा कोणास प्रसाद म्हणून द्यायची ही सर्वही मृत्युपत्र - व्यवस्था लिहून ठेवली होती. देह एखाद्या नदीत सोडून द्यावा किंवा चार तुकडे करून जंगलात टाकून द्यावा असे श्रीस्वामी म्हणत. समाधी बांधण्यास विरोध होता; पण नंतर सर्वांनी अनेकदा मान्य केल्यावरून मान्य केले. [[चित्र:Shri Pradnyanananda Saraswati Swami a day before Mahasamadhi.jpg|इवलेसे|श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामींनी अन्नपाण्याचा त्याग करून प्रायोपवेशनाने देह ठेवला. त्यावेळी महासमाधीच्या एक दिवस आधी श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामींची ध्यानस्थ मुद्रा.]] होळी पौर्णिमेचा दिवस अन्न न घेता केवळ पाण्यावरच काढला व दुसऱ्या दिवशीपासून - फाल्गुन वद्य प्रतिपदेपासून प्रायोपवेशन सुरू केले. रामविश्रामधामांत गर्दी होईल म्हणून श्री. वासुदेवराव देशमुख (नानासाहेब देशमुख) यांच्या वाड्यात जाण्याचा निर्णय घेतला होता. त्यामुळे तिकडेच सर्व सोय केली गेली. पहिल्याच दिवसापासून हजारो लोक दर्शनास येऊ लागले. श्रींनी पहिले सात दिवस सारखे लोकांशी बोलणे सुरूच ठेवले होते. अन्नपाण्याचे तर नावसुद्धा नाही! बोलणे तर सुरू. पुढे लघवी रक्तासारखी लाल होऊ लागली.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=५२}}</ref> जिभेवर सर्वत्र भेगा पडल्या, फोड आले;पण श्री अत्यंत निर्विकार असत. 'आपण बोलू नका' अशी कुणी विनंती केल्यास 'जाऊ दे, आता हे मडके लवकरच फुटणार आहे' असे म्हणत.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=५१,५२}}</ref> == अखेरचे काही दिवस == [[चित्र:Pradnyanananda Saraswati Swami an hour before Mahasamadhi.jpg|इवलेसे|परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामींची प्रायोपवेशनाने समाधी घेण्याच्या १ तासापूर्वीची भावमुद्रा]] 'नाथषष्ठीस देह सोडू' असे श्रीस्वामी पूर्वी म्हणाले होते. त्यामुळे नाथषष्ठीस भक्तगण चिंतेतच होते. श्रींचे नऊ दिवसांचे तुलसीरामायणाचे [[https://en.wikipedia.org/wiki/Ramcharitmanas]] पारायण चालू होते. दिवसभर रामनामाचा गजर चालायचा. संध्याकाळी ५ वाजण्याचे सुमारास नित्याप्रमाणे श्री स्नानगृहात गेले आणि स्नानास बसताना एकदम कोसळले. असे वाटले की श्री गेलेच. पळापळ सुरू झाली. सोवळ्यातील काही मंडळींनी घोंगडी अंथरली. दर्भ, तुळसी पसरल्या. काहींनी श्रीस्वामींना स्नानगृहातून बाहेर आणले तेव्हा ते थोडे शुद्धीवर आले. त्यामुळे त्यांना घोंगडीऐवजी पलंगावर बसविले. तेव्हा श्रींनी सांगितले, 'घोंगडी काढून टाका, 'अजून अवकाश आहे' रात्री ९ च्या सुमारास श्रीस्वामींना थोडे बरे वाटले. त्यावेळी एकाने विचारले, 'जलप्रवेश, पर्वतपतन, प्रायोपवेशन, इत्यादी मार्गाने देहत्याग करणे योग्य आहे का?' त्यावर श्रींनी सांगितले, 'वृद्धयतींनी असा देहत्याग करू नये, पण यतीवृद्धांना असे करण्यास हरकत नाही'[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946] श्रीसेवेसाठी असणाऱ्या श्री. माधवराव जोशी यांच्या पत्नी सौ. जोशी यांनी श्रींच्या जिभेवर पडलेल्या भेगा पाहून त्यावर मुळी लावताना दोन थेंब पाणी अधिक घातले. त्याचा लेप लावत असताना ते पातळ झाल्याचे श्रींना जाणवले. तेव्हा 'आम्ही अन्नपाणी वर्ज्य केले असताना तू त्या लेपात जास्त पाणी का घातलेस?' असे त्या परिस्थितीतही म्हणाले.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=५३}}</ref> दुसरे दिवशी श्रीतुलसीरामायणाचे वाचन चालू असताना श्रींनी 'आज कोणता योग आहे?' असे विचारले. 'आज परिघ योग आहे' असे सांगितले गेले. तेव्हा 'आज जायचे नाही' असे श्री म्हणाले. नंतर दोन दिवस बोलणे बंदच होते. स्नानादि नियमित होत असे. वेदना फारच झाल्यास 'श्रीराम, श्रीराम' असा उद्घोष करीत. तोही दिवस गेला. रात्री १ च्या सुमारास श्रींच्या सेवेस असणारे डाॅ. कुलकर्णी यांनी वेळ जवळ आल्याचे जाणून श्रींनी पूर्वी सांगितल्याप्रमाणे श्रींच्या छातीवर शाळिग्राम ठेवला. हातपाय गार पडून त्राण नसतानाही श्रींनी तो आपल्या हृदयावर सरकवून घेतला. पूर्वी सांगितल्याप्रमाणे त्यांना गंगाजळ व तुलसीपत्र तीर्थ घातले गेले. यानंतर भजनाचा जयघोष सुरू असताना फाल्गुन वद्य दशमीला रात्री १ वाजून १० मिनिटांनी खाड्कन डोळे उघडले गेले. एकदम वीज चमकल्यासारखे झाले व त्याचवेळी प्राण पंचतत्त्वात विलीन झाले.[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]][http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946]<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=५३,५४}}</ref> नेत्रांतून प्राण जाणाऱ्यास वैकुंठ प्राप्त होतो असे श्रीस्वामी सांगत व आम्हीही तसेच जाणार असेही म्हणत.<ref name=":10">{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=५४}}</ref> याप्रमाणे श्रींनी सांगितल्याप्रमाणेच सर्व काही घडले. दुसरे दिवशी अनेकानेक गावांहून शिष्यमंडळी, भक्तमंडळी अठरा पगड जातींचे लोक त्यांच्या या लाडक्या स्वामींच्या शेवटच्या दर्शनासाठी जमली. जवळजवळ '''१० हजार''' लोक त्या अपूर्व रथयात्रेत होते. भर उन्हाळ्यात ५० ब्राम्हण सोवळ्यात अनवाणी पायांनी श्रींचा रथ आनंदाने, प्रेमादराने ओढत होते.<ref name=":10" /> भजने, जयजयकार चालूच होता. अशी ही अथांग मिरवणूक दुपारी ४ च्या सुमारास श्रीहंसराजस्वामींच्या मठात आली. श्रींनी पूर्वी जी त्यांची वस्त्रे स्वतः धुऊन सोवळ्यात ठेवून सूचना देऊन लिहून ठेवली होती की, शेवटच्या वेळी विशिष्ट ठिकाणी ठेवलेली वस्त्रे वापरावी त्याप्रमाणे तीच वस्त्रे, कटिसूत्र, कौपीन त्यांना नेसवून, पूजा-आरती करून अश्रूपूर्ण नेत्रांनी सर्वांनी निरोप दिला. सारी जनता धाय मोकलून रडली. पण श्रींनी सांगून ठेवले होते की, 'देहरूपाने गेलो तरी चैतन्यरूपाने मी तुमच्याजवळ आहे. तुम्ही कळवळून प्रार्थना करा. मी तुम्हाजवळच आहे.'<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=५४}}</ref> [[चित्र:Shri Pradnyanananda Saraswati Swami Samadhi at Paranda, Osmanabad, Maharashtra.jpg|अल्ट=hri Pradnyanananda Saraswati Swami took Samadhi on 23-3-196at Paranda by giving up food and warer at Paranda, Osmanabad, Maharashtra.|इवलेसे|परमहंस परिव्राजकाचार्य श्री प्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी महाराजांनी प्रायोपवेशनाने दि. २३ मार्च १९६८ अर्थात् फाल्गुन वद्य दशमीला परंडा येथे देह ठेवला. पुढे त्यांची परंडा, जि. धाराशिव-उस्मानाबाद, महाराष्ट्र येथे समाधी बांधण्यात आली.]] == चित्रदालन == [[चित्र:Pradnyanananda Saraswati Swami at Sjjangad, Satara, Maharashtra Eshwaradas Ramdasi.jpg|अल्ट=Paramhansa Parivrajakacharya Shri Pradnyanananda Saraswati Swami at Sajjangad,Satara,Maharashtra recognized at that time by the name_Eshwardasa Ramdasi|इवलेसे|परमहंस परिव्राजकाचार्य श्री प्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी हे श्रीक्षेत्र सज्जनगड येथे ईश्वरदास रामदासी या नावाने सेवेला होते.]] [[चित्र:Navin Shriram Mandir at Paranda, Osmanabad, Maharashtra.jpg|अल्ट=Shrirampanchayatana and Paramhansa Parivrajakacharya Shri Pradnyanananda Saraswati Swami at Navin Shriram Mandir, Paranda, Osmanabad (Maharashtra)|इवलेसे|नवीन श्रीराम मंदिर, मंडई पेठ, परंडा. जि. उस्मानाबाद - ४१३५०२ (महाराष्ट्र) येथील श्रीरामपंचायतन व परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी.]] [[चित्र:Shri Pradnyanananda Saraswati Swami.jpg|अल्ट=Paramhansa Parivrajakacharya Shri Pradnyanananda Saraswati Swami was one of the great Sanyasi in Maharashtra.|इवलेसे|परमहंस परिव्राजकाचार्य श्री प्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी हे एक थोर ब्रम्हनिष्ठ, श्रोत्रिय संन्यासी महाराष्ट्रात होऊन गेले.]] == बाह्य दुवे == १.[[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946 <nowiki>http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946]]</nowiki>] २.http://satsangdhara.net/manas/about_svami.htm ३.[[https://www.scribd.com/search?content_type=documents&page=1&query=%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%B8%20%E0%A4%97%E0%A5%82%E0%A4%A2%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A5]] ४.[[https://archive.org/details/ManasGudarthChandrika1/mode/1up]] ५.[[https://archive.org/stream/ManasGudarthChandrika1/Manas%20Gudarth%20Chandrika%2001B%20Marathi#page/n5/mode/2up]] ६.[[https://raamcharitmaanas.wordpress.com/%e0%a4%b6%e0%a5%8d%e0%a4%b0%e0%a5%80%e0%a4%b0%e0%a4%be%e0%a4%ae%e0%a4%9a%e0%a4%b0%e0%a4%bf%e0%a4%a4%e0%a4%ae%e0%a4%be%e0%a4%a8%e0%a4%b8-%e0%a4%95%e0%a5%80-%e0%a4%b5%e0%a4%bf%e0%a4%b8%e0%a5%8d%e0%a4%a4/]] ७.[[http://www.granthalaya.org/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=1246212]] ८.[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]] == संदर्भ == १.डॉ.श्रीमती वैद्य, कमल बा. लिखित '''स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती'' '(तिसरी आवृत्ती,प्रकाशक- श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली.) २.डॉ.श्रीमती वैद्य, कमल बा.लिखित '<nowiki/>''स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती''' (दुसरी आवृत्ती, प्रकाशक- श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ, डोंबिवली.) ३.डॉ.अनिता प्रभाकर केळकर यांचा पीएच.डी.प्रबंध- स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती : व्यक्ती आणि वाङ्मय[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946 <nowiki>[[स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती व्यक्ती व वाङ्मय]</nowiki>] ४.डॉ.सौ.केळकर, अनिता लिखित '''महाराष्ट्राचे तुलसीदास - स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती'.'' ५.{{जर्नल स्रोत|last=डॉ.कामत|first=अशोक|date=एप्रिल १९६९|title=आदिकवी तुलसीदास आणि रामकाव्य परंपरा|url=|journal=प्रसाद|publisher=प्रसाद प्रकाशन पुणे|volume=|pages=|via=}} ६.डॉ.कर्वे, चंद्रशेखर लिखित '''कर्वे कुलवृत्तांत' पृष्ठ क्रमांक'' १७५. ७.स्वामी, प्रज्ञानानंद सरस्वती लिखित '''मानस गूढार्थ चन्द्रिका प्रस्तावना खंड' (प्रकाशक-'' मानस गूढार्थ चन्द्रिका प्रकाशन मंडळ,इस्लामपूर.''पृष्ठ क्रमांक'' १४) ८.स्वामी, प्रज्ञानानंद सरस्वती लिखित '''श्रीगुरुगीता प्रबोधिनी'.'' ''(प्रकाशक -'' संत-सेवा हंस मंडळ). ९.स्वामी, प्रज्ञानानंद सरस्वती लिखित '''श्रीरामचरितमानस' (मराठी)'' (पाचवी आवृत्ती, प्रकाशक- श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,शाखा-मिरज.) १०.स्वामी, प्रज्ञानानंद सरस्वती लिखित '<nowiki/>''श्रीरामचरितमानस (मराठी गुटिका)''' (तिसरी आवृत्ती, प्रकाशक- गुरुदेव रानडे मंदिर,बेळगाव.) ११.स्वामी, प्रज्ञानानंद सरस्वती लिखित '''वेदान्तसार अभंग रामायण'.'' १२.स्वामी, प्रज्ञानानंद सरस्वती लिखित '<nowiki/>''स्फुटकाव्य संग्रह आणि अभिनव रामायण'''. १३.स्वामी प्रज्ञानानंद, सरस्वती लिखित '''मानस गूढार्थ चंद्रिका' बालकांड (मराठी / हिंदी)''. (खंड १ ते ६) (प्रकाशक - श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली). १४.स्वामी प्रज्ञानानंद, सरस्वती लिखित '''मानस गूढार्थ चंद्रिका' अरण्यकांड (मराठी / हिंदी)'' ( प्रकाशक- श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली). १५.स्वामी प्रज्ञानानंद, सरस्वती लिखित '''मानस गूढार्थ चंद्रिका' किष्किंधाकांड'' ( प्रकाशक- श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली). १६.स्वामी प्रज्ञानानंद, सरस्वती लिखित '''मानस गूढार्थ चंद्रिका' सुंदरकांड (मराठी / हिंदी)'' ( प्रकाशक- श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली). १७.स्वामी प्रज्ञानानंद, सरस्वती लिखित '''मानस गूढार्थ चंद्रिका' लंकाकांड (मराठी / हिंदी )''. (खंड १ व २) ( प्रकाशक- श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली). १८.स्वामी प्रज्ञानानंद, सरस्वती लिखित '''मानस गूढार्थ चंद्रिका' उत्तरकांड (मराठी / हिंदी )''. (खंड १ व २) ( प्रकाशक- श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली). १९.स्वामी, प्रज्ञानानंद सरस्वती लिखित '''श्रीरामचरितमानस' (मराठी गुटिका)'' (दुसरी आवृत्ती, प्रकाशक- प्रसाद प्रकाशन,पुणे). २०.स्वामी, प्रज्ञानानंद सरस्वती लिखित '<nowiki/>''मानस गूढार्थ चंद्रिका ‌- नमुना अंक'''. २१.पोटभरे, अ.सि.लिखित '''जीवनगंगा' (प्रकाशक -'' श्रीवासुदेव प्रकाशन ,पुणे.) 9rnb9aacbtjwjd8apwd50ymg8lmp64e 2691836 2691835 2026-06-30T10:48:24Z नरेश सावे 88037 2691836 wikitext text/x-wiki {{बदल}} {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed infobox biography vcard" style="width:22em" |+[[चित्र:Pradnyanananda Saraswati Swami.jpg|अल्ट=परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी_कर्वे स्वामी_दंडी स्वामी हे थोर संन्यासी संत महाराष्ट्रात होऊन गेले.|इवलेसे|परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी]]प्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]] ! style="text-align:center;font-size:125%;font-weight:bold" |जन्म :- १५ मे १८९३, - परंडा ता. परंडा जि. उस्मानाबाद. नाव :- दत्तात्रय नारायण कर्वे आईचे नाव :- सौ. गंगाबाई नारायण कर्वे वडील :- श्री. नारायणराव कर्वे (कीर्तनकार) शिक्षण :- बी.ए. (संस्कृत) एस.टी. सी. पेशा :- शिक्षक १९३० :- रावजीबुवा बिडवाडीकरांकडून 'राममंत्र' - 'श्रीराम जय राम जय जय राम' जप ४.५ कोटी पूर्ण १८/१/१९४३ :-वासुदेवानंद सरस्वती स्वामी (पुणे - नाशिक रोडवरील आळे येथील पोटे स्वामी)कडून संन्यास-दीक्षा. १९४३ ते १९६८ :- या काळात मानसाची अगणित पारायणे, प्रवचने व अनेक शिष्याना दीक्षा व मंत्र दिले. १०/३/१९६८ ते २३/३/१९६८ :- प्रायोपवेशन ( अन्न पाणी त्याग आनंदाने करून ) २३/३/१९६८ :- रात्री १ वाजून १० मि. जीवनपुष्प श्रीराम चरणी समर्पित (महासमाधी) |- | style="text-align:center;border-top:1px solid #aaaaaa; text-align:left" |'''टिपा'''<div style="line-height:1.2em;"></div> |} परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी (जन्म : माहीम-पालघर, १५ मे १८९३, - परंडा, २३ मार्च १९६८) हे एक अद्भुत विभूतिमत्व असलेले थोर संन्यासी संत एकोणिसाव्या‌-‌विसाव्या शतकात महाराष्ट्रात होऊन गेले. त्यांना कर्वे स्वामी किंवा दंडी स्वामी म्हणत. त्यांनी गोस्वामी [[तुलसीदास]]रचित[[https://hi.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%A4%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A4%B8%E0%A5%80%E0%A4%A6%E0%A4%BE%E0%A4%B8]] [[रामचरितमानस]][https://en.wikipedia.org/wiki/Ramcharitmanas] या रामायणग्रंथाचा मराठीत समवृत्त-समछंद अनुवाद करून त्यावर विस्तृत टीका लिहिली.म्हणूनच त्यांना महाराष्ट्राचे तुलसीदास म्हणतात.<ref>{{जर्नल स्रोत|last=डॉ.कामत|first=अशोक|date=एप्रिल १९६९|title=आदिकवी तुलसीदास आणि रामकाव्य परंपरा|url=|journal=प्रसाद|publisher=प्रसाद प्रकाशन पुणे|volume=|pages=|via=}}</ref> <ref name=":1">{{स्रोत पुस्तक|title=महाराष्ट्राचे तुलसीदास - स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.सौ.केळकर|first=अनिता}}</ref>अत्यंत शिस्तबद्ध पद्धतीने, काटेकोरपणे कर्ममार्गाचे आचरण आणि तितक्याच उच्चप्रतीची निष्ठावंत, निष्काम श्रीरामभक्ती याचा सुरेख संगम श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामींच्या जीवनात दिसतो. प्रपंच नेटका करून परमार्थातील अत्युच्च शिखर कसे गाठावे याचा वस्तुपाठ म्हणजेच श्रीस्वामींचे चरित्र होय.<ref name="undefined" /><ref name=":0">{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली.|year=|isbn=|location=|pages=}}</ref> == पूर्ववृत्तान्त == स्वामींचे पूर्वाश्रमीचे नाव दत्तात्रय नारायण कर्वे'[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]].<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=कर्वे कुलवृत्तांत|last=डॉ.कर्वे|first=चंद्रशेखर|publisher=डॉ.कर्वे चंद्रशेखर|year=१९९४|location=पुणे|pages=१७५}}</ref> <ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=१२}}</ref>मूळस्थान मुक्काम [[गिम्हवणे]], तालुका [[दापोली]], जिल्हा [[रत्‍नागिरी]]. हरिहरेश्वर[[https://en.wikipedia.org/wiki/Harihareshwar]] व जोगेश्वरी ही यांची कुलदैवते. श्री. नारायणराव म्हणजे श्रींचे वडील[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]] हे शिक्षक होते, धार्मिक वृत्तीचे होते. त्यांना संतवाङ्मयाची गोडी होती. यांचा द्वितीय विवाह [[महिकावती|माहीम]]-[[पालघर]] येथील पेंडसे यांचीकन्या गंगाबाई यांच्याशी झाला. सौ. गंगाबाई अत्यंत प्रेमळ, सात्त्विक व पतिपरायण होत्या.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=१३}}</ref> == जन्म,बालपण व शिक्षण== दि. १५ मे १८९३'[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]], वैशाख वद्य अमावस्या, सोमवारी सौ. गंगाबाईंच्या माहेरी ( [[महिकावती|माहीम]], ता. [[पालघर]]) येथे स्वामींचा जन्म झाला.<ref name=":1" /><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=१३}}</ref>बालपणापासून ते अत्यंत कुशाग्र बुद्धीचे, एकपाठी व आपला निश्चय कसोशीने पाळणारे होते. वयाच्या पंधराव्या वर्षी ते मराठी सातवी उत्तीर्ण झाले व इ. स. १९१३मध्ये मुरूड-जंजिरा येथून मॅट्रिक पास झाले. इ. स. १९१८मध्ये श्री संस्कृत हा मुख्य विषय घेऊन ते बडोद्याहून बी.ए. झाले.[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]]<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=१४}}</ref> == विवाह == [[चित्र:Saw.Kamaltai Karve Shri Swamiji's Wife in Purvashrama.jpg|अल्ट=Saw.Kamaltai Karve that is Saw.Dwarakatai was the name of Shri Swamiji's Wife in Purvashrama.|इवलेसे|सौ.कमलताई कर्वे अर्थात् द्वारकाताई - श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामींच्या पूर्वाश्रमीच्या पत्नी ]] श्रींचा विवाह इ. स. १९१५ मध्ये महाविद्यालयात प्रथम वर्षात असताना  मुक्काम [[टिटवाळा]], ता. [[कल्याण]] येथे चौकचे श्रीधर रामचंद्र जोशी यांच्या कन्या 'द्वारका' यांच्याशी त्यांच्या स्वतःच्या इच्छेविरुद्ध झाला. विवाहसमयी श्रीसमर्थ रामदासस्वामींप्रमाणे[[https://en.wikipedia.org/wiki/Samarth_Ramdas]] पळून जाण्याचा <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Samarth_Ramdas|title=समर्थ रामदास|last=|first=|date=|website=|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=}}</ref>विचार आला होता;परंतु त्यांच्या वडिलांचे स्नेही श्री. गोपाळबुवा गणू पाटील (रा. आन्हे, पो. पडघे, जि. ठाणे) यांनी मुखावरून जाणून शपथ घालून विचारल्यामुळे सांगावा लागला व पुढे प्रारब्धास शरण म्हणून श्री विवाहास तयार झाले.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=१६}}</ref> == नोकरी == पुढे इ. स. १९२४ मध्ये श्रींनी एस.टी.सी.ची परीक्षा दिली. बी.ए. एस.टी.सी. झाल्यानंतर मामलेदाराची नोकरी सहजासहजी मिळत असूनही तत्त्वाविरुद्ध म्हणून स्वीकारली नाही तसेच सरकारी नोकरी तर करायचीच नाही, असा त्या काळास अनुसरून दृढनिश्चय केला होता.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=१६}}</ref> इ. स. १९१७ मध्ये मिशनरी हायस्कूल, [[मुरबाड]], जि. ठाणे येथे, पुढील वर्षी [[वसई]] हायस्कूलमध्ये सहा महिने ते शिक्षक होते. इ.स. १९२० मध्ये [[डहाणू]] येथे हायस्कूलमध्ये, इ.स. १९२१ मध्ये [[चिंचणी]] [[तारापूर]] येथे व काही काळ '[[कांजी थरमसी हायस्कूल]]' येथे त्यांची मुख्याध्यापक म्हणून एकूण १६ वर्षे झाली. ते शाळेत संस्कृत, गणित, इंग्रजी हे विषय शिकवत.<ref name=":7" /><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=१७}}</ref> == सद्गुरुकृपा, रामनाम मिळाले == इ.स.१९२९ मध्ये श्रीधरस्वामी बिडवाडीकर उर्फ रावजीबुवा या सत्पुरूषाची गाठ पडली व त्यांच्या दर्शनाने, संगतीने पूर्वजन्मीचे संस्कार उफाळून येऊन विषयी वैराग्य व मुमुक्षुत्व प्राप्त झाले. दि. १९ मार्च इ. स. १९३०ला चिंचणीहून श्रींनी श्रीरावजीबुवा यास विनंतीवजा पत्र लिहिले - ''जयजयाजी गुरुनाथा। दास ठेवितो पदी माथा।<br/> ''विनंती आयकावी आता। दयाघना श्रीधरा। परिणामे इ. स. १९३० साली श्रीरावजीबुवांकडून त्यांच्या लालबाग येथील मठात त्रयोदशाक्षरी मंत्र मिळाला.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=१८}}</ref> नंतर भक्तिज्ञानासंबंधी अधिक मार्गदर्शन व्हावे अशी विनंती सद्गुरूंस केली असता 'आधी साडेतीन कोटी जप करून ये, मग पुढचा मार्ग सांगेन' अशी आज्ञा झाली. व त्याप्रमाणे श्रींची साधना सुरू झाली.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=१९}}</ref> == उपासनासदृश दिनचर्या == [[चित्र:Pradnyanananda Saraswati Swami Mahraj.jpg|इवलेसे|परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी]] पहाटे ४ वाजता उठून गार पाण्याने प्रातःस्नान वगैरे आवरून सूर्योदयापूर्वीच संध्या, गायत्रीजप, ब्रम्हयज्ञ, इष्टदेवतेचा जप करत. नित्य गीतापाठ, पूजा-अर्चा करून शाळेत जात. मधल्या सुट्टीत घरी येऊन हात-पाय धुऊन जप करून पुन्हा वेळेवर शाळा गाठत. काही दिवसांनी घरी राहून मनासारखे साधन होत नाही म्हणून इ. स. १९३२ साली चैत्र शुद्ध प्रतिपदेस घराशेजारीच स्वतंत्र झोपडी बांधून फक्त अग्निस्पृष्ट फराळाचे पदार्थ भक्षण करून ब्रम्हचर्ययुक्त मंत्रपुरश्चरण सुरू केले. संध्याकाळी शाळेतून आल्यावर पुन्हा स्नान करून मंत्रानुष्ठानास बसत ते ठराविक संख्या पूर्ण होईपर्यंत झोपत नसत. क्वचित झोप येऊ लागली तर शेंडी खुंटीस बांधून ठेवत म्हणजे डुलकी आलीच तर हिसका बसून जाग येई.<ref name=":1" /><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=२० ते २२}}</ref> == मंत्रपुरश्चरणाची पूर्तता == याप्रमाणे दरवर्षी १.५ कोटी जप करून ३ वर्षात ४.५ कोटी जप पूर्ण करून पुढील मार्गदर्शनासाठी श्रीगुरूंच्या दर्शनास गेले असता 'राम तुला सर्व सांगेल' असा आशीर्वाद मिळाला[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]] व त्याप्रमाणे रामरायाने[[https://en.wikipedia.org/wiki/Rama]] सर्व काही सांगून कृतःकृत्य केले.<ref name=":8">{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=२२}}</ref> == साधनसिद्ध तीर्थयात्रा == इ. स. १९३३ साली मे महिन्याच्या सुट्टीत एकट्याने फराळावर राहून कुंभमेळा, मथुरा, वृंदावन, गोकुळ, हरिद्वार, ऋषीकेश, स्वर्गाश्रम, अयोध्या, प्रयाग, काशी, गया असा प्रवास नित्यक्रमात खंड न पडू देता केला. आधीच आगगाडीचे वेळापत्रक पाहून सूर्योदय-सूर्यास्त पाहून, कुठे कुठला थांबा आहे, कुठे किती वेळ गाडी थांबते, त्या वेळेत प्रातःस्नान, सायंस्नान व संध्या करून वेळेवर गाडी गाठत. यामध्ये हरिद्वारहून अयोध्येस जाताना व दि. २८ जानेवारी इ. स. १९५९ला मुंबईहून परंड्यास येताना केवळ दोन वेळा प्रातःस्नान प्रवासात असल्यामुळे चुकले. इ. स. १९३३ ते इ. स. १९५९ यामध्ये व इ. स. १९५९ नंतर पुढे महासमाधीपर्यंत कधीही नियमात खंड पडला नाही.<ref name=":7" /><ref name=":8" /> == बाबा गंगादास यांच्याकडून ब्रह्मज्ञानाचा उपदेश व जीवनमुक्तता == बाबा गंगादास हे महान भगवद्भक्त, अत्यंत प्रेमळ संत चिंचणी-तारापूरच्या किल्ल्यावर राहत. इ. स. १९३० पासून यांच्या संगतीने श्रींना श्रीरामचरितमानसाची गोडी लागली व त्याचे रहस्य प्राप्त झाले. बाबा गंगादासांचे त्यांच्या बाबूंवर(अर्थात श्रीस्वामींवर) खूप प्रेम होते. ते स्वामींना प्रेमाने 'बाबू' म्हणत. दि. २७ जानेवारी १९३४ रोजी काही निमित्ताने श्रीस्वामी हे बाबा गंगादासांकडेच मुक्कामाला राहिले होते. मध्यरात्रीच्या शिवपूजेनंतर परमप्रसन्न असलेले बाबा श्रींना म्हणाले, 'बाबू जल्दी आ जा! अब ज्ञानका रहस्य एकही बात में कहूॅंगा। तेरी लायकात हो तो परचीती मिल जाएगी देख! 'जैसे हो वैसे रहना, कुछ बनना नही।<nowiki>''</nowiki>''<ref name=":2">{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चन्द्रिका प्रस्तावना खंड|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=मानस गूढार्थ चन्द्रिका प्रकाशन मंडळ,इस्लामपूर.|year=१९५८|pages=१४}}</ref>''<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=१९ ते २३}}</ref> ''हे वाक्य ऐकताच श्रींच्या हृदयात वेदान्त-गीता आदींच्या उपदेशाचा लख्ख प्रकाश पडला व परमानंदमय दशा प्राप्त झाली. याचवेळी तुलसीदास[[https://en.wikipedia.org/wiki/Tulsidas]] तेरे मुखसे बोलेंगे'' असाही आशीर्वाद दिला.[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]] नंतर परत दि. २८ जानेवारी १९३४ रोजी दुपारी १.३० वाजता तशीच स्थिती प्राप्त झाली व या दिवसापासून खरी निर्भयता प्राप्त झाली. == उर्वरित गृहस्थाश्रम व वानप्रस्थाश्रमातील साधना == इ. स. १९२३ मध्ये श्रींना प्रथम अपत्य झाले होते. त्यानंतर इ. स. १९३५ मध्ये दुसरा मुलगा झाला व गेला. यावेळी शाळेतील सहकाऱ्यांना पेढे वाटत असताना श्री दोन पेढे सहकाऱ्यांच्या हातावर ठेवत होते. काहींनी दोन पेढे कशाचे असे विचारले असता, 'हा पेढा मुलगा झाल्याबद्दल आणि हा दुसरा पेढा तो गेल्याबद्दल' असे निर्विकारपणे सांगत. यानंतर इ. स. १९३५ सालीच स्वामींनी सौभाग्यवतींना ('सौ. कमलाबाई कर्वे अर्थात् द्वारकाताईंना) दीक्षा दिली.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=२५,२६}}</ref> <br> इ. स. १९३७-३८ मध्ये श्रीस्वामी चौक, जिल्हा कुलाबा येथे धन्येश्वराच्या पडवीत एकांतवासात राहण्यास आले. यावेळी पत्नीस त्यांच्या बंधूंकडे चौकला ठेवले होते. येथे २-३ वर्षे मुक्काम होता. येथे श्रींनी संपूर्ण श्रीरामचरितमानस ९ महिन्यांत सांगितले. <br> यानंतर नर्मदातटाकी[[https://en.wikipedia.org/wiki/Narmada_River]] निबिड, घनदाट अशा घोर अरण्यात अहिल्यादेवींनी[[https://en.wikipedia.org/wiki/Ahilyabai_Holkar]] बांधलेल्या कोटेश्वर मंदिरात[[https://shaivam.org/temples-special/narmada-river-bank-lord-shiva-temples-narmade-hara]] ११ दिवस राहून अनुष्ठान केले. अनुष्ठान चालू असताना भगवान शंकरांनी वृद्ध ब्राम्हणाच्या रूपात तर अनुष्ठान समाप्तीनंतर प्रत्यक्ष भगवान प्रभु श्रीरामचंद्र, लक्ष्मण, भरत, शत्रुघ्न यांनी तेजस्वी सगुण रूपात दर्शन दिले.<ref name=":9">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946|title=Swami Pragyananand saraswati : vyaktii aani vadmay (स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती : व्यक्ती आणि वाङ्मय)|last=Kelkar|first=Anita Prabhakar}}</ref> <ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=२८,२९}}</ref>यानंतर खेड, जि. पुणे येथील केदारेश्वर मंदिरात राहून इ. स. १९४१-१९४२ मध्ये २१ महिन्यात २४ लक्ष गायत्रीचे पुरश्चरण पूर्ण केले. येथेही तुलसीरामायणावर प्रवचने होत. येथे ९ महिन्यांत केवळ बालकांडच सांगून झाले.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=२९,३०}}</ref> == संन्यासग्रहण == यानंतर श्रींनी चतुर्थाश्रम घेण्याचे ठरविले व त्यासाठी सौंना पत्र लिहिले की, चतुर्थाश्रम घेण्याचा विचार आहे;पण त्यास आपली संमती हवी. अन्यथा अग्निहोत्र ठेवून वानप्रस्थाश्रम घेऊन राहता येईल. हे मान्य असल्यास हे पत्र पोहोचल्यापासून १५ दिवसांत'तुम्ही खेड येथे येऊन हजर व्हावे. याप्रमाणे १५ दिवस वाट पाहिली जाईल. तसे न झाल्यास चतुर्थाश्रम स्वीकारण्यास आपली संमती आहे असे समजून संन्यासग्रहण केला जाईल. यावर काहीच पत्रोत्तर न आल्याने ता. १८ जानेवारी १९४३ रोजी, टिळक पंचांगाप्रमाणे पौष शुद्ध द्वादशीस त्यांच्या कुंडलीप्रमाणे स्थिरलग्नी स्थिरनवांशात खेड जि. पुणे येथे संन्यासाश्रम स्वीकारला.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=३०}}</ref> यापूर्वीच पत्नीच्या नावे जमीन करून देऊन त्यांच्या उदरनिर्वाहाची व्यवस्था करण्यात आली होती तसेच त्या आधीपासूनच म्हणजे इ.स. १९३७ पासून त्यांच्या बंधूंकडे चौक, जि. कुलाबा येथे वास्तव्यास होत्या.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=३१}}</ref> == परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीमत् वासुदेवानंद सरस्वती स्वामींकडून दंडग्रहण == [[चित्र:Paramahansa Parivrajakacharya Shrimat Vasudevananda Saraswati Swami Pote Swami Aalyache Maharaj Shri Swamiji's Sanyasa Guru.jpg|अल्ट=हे श्रीस्वामींचे संन्यासगुरू होत.परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीमत् वासुदेवानंद सरस्वती ( पोटे) स्वामी (पुणे - नाशिक रोडवरील आळे येथील पोटे स्वामीं)कडून श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी महाराजांना संन्यास-दीक्षा(दंड) प्राप्त झाली.|इवलेसे|परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीमत् वासुदेवानंद सरस्वती (पोटे) स्वामी (पुणे - नाशिक रोडवरील आळे येथील पोटे स्वामीं)कडून श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी महाराजांना संन्यास-दीक्षा (दंड) प्राप्त झाली.]] परमपूज्य परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीवासुदेवानंद सरस्वती (पोटेस्वामी) महाराजांबद्दल श्रींना दागिने, पैसे मागतात, संग्रह करतात, इ. परस्परविरुद्ध पुष्कळ माहिती कळली होती.<ref name=":3">{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चन्द्रिका प्रस्तावना खंड|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=मानस गूढार्थ चन्द्रिका प्रकाशन मंडळ,इस्लामपूर.|year=१९५९|isbn=|location=|pages=१ ते १२}}</ref> पण तरीही ते श्रोत्रिय, ब्रह्मविद्, वरिष्ठ आहेत व पूर्ण समाधान होण्यासाठी त्यांच्या पायावर शिष्यभावाने डोके ठेवणे गरजेचे आहे अशी श्रींना अंतःस्फूर्ती होऊन बळावू लागली. त्याप्रमाणे श्रीवासुदेवानंद सरस्वती स्वामी महाराजांकडे म्हणजेच पोटे स्वामी अर्थात् आळ्याच्या महाराजांकडे (आळे हे ता. जुन्नर, जि. पुणे मधील एका गावाचे नाव आहे.) जाण्याचे ठरले. त्याप्रमाणे दि. १२ फेन्रुवारी १९४३ म्हणजेच माघ शुद्ध १०, शा.श.१८६४, रविवारी दुपारी १२ च्या सुमारास आळ्याच्या महाराजांच्या निवासस्थानी जाऊन पोहोचले. श्रीमहाराजांचे दिव्य ब्राह्मतेज, प्रसन्ना मूर्ती पहाताक्षणी श्रींना परमसमाधान झाले. त्यावेळी श्रीमहाराज भिक्षा ग्रहण करीत असल्यामुळे श्री उभे राहिले. तेव्हा कुठलीही पूर्वकल्पना दिलेली नसतानाही श्रीमहाराजांनी श्रींना पूर्वाश्रमीच्या आडनावावरून संस्कृतमध्ये क्षेम-कुशल विचारले. आळ्याच्या महाराजांची भिक्षा झाल्यावर श्रींनी यथाविधी पुढील श्लोक म्हणून वंदन केले. ''यद्पादपङ्कजपरागपवित्रमौलि। भूयो न पश्यति नरो जठरं जनन्या।<br/>'' ''तं वासुदेवमजमीशमनंतबोधम्।श्रीमद्गुरूं शरणदं शरणं प्रपद्ये।।'''' त्याच दिवशी सायंकाळी योगपट्ट विधीही उरकला.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=३२}}</ref> याचे वर्णन श्रींनी पुढीलप्रमाणे करून ठेवले आहे-<br/> ''माघ शुद्ध दशमी मृग भानुवार । केला अंगिकार वासुदेवे ।।<br/> ''योगपट्टदीक्षा देऊनी दासाशी । गुरुपरंपरा सांगितली ।।''<br/> ''वासुदेवानंद,त्रीविक्रमानंद । नृसिंहानंद,वासुदेवानंद ।।''<br/> ''यतीसांप्रदाय सरस्वती नामे । प्रज्ञानानंद अभिधान ।।''<br/> ''दुधाहारी मठ,भोसल्यांचा घाट । वाराणसी क्षेत्र पुण्यभूमी ।।''<br/> ''महावाक्य पंचीकरण तत्त्वबोध । करूनिया गुज निरोपिले ।।''<br/> ''शिरी पद्महस्त ठेवूनिया मम । मज आप्तकाम गुरूने केले ।।''<br/> ''तेंव्हा कृतकृत्य झालो याची देही । ठेवूनिया शीर गुरूपायी ।।''<br/> ''अजन्म्याचा आता जन्मची चुकला । सनातना प्राप्ती अमरत्व ।।''<br/> ''जगामाजी आता माझा मी भरलो । मजमाजी सर्व जग तैसे ।।''<br/> ''मजहूनी आता जग भिन्न नसे । जे जे दिसे भासे गुरुरूप ।।'' { इ स. १९४३, आळे मुक्काम,ता. जुन्नर जि.पुणे माघ शुद्ध दशमी शा. श. १८६४ } नामकरणाच्या वेळी श्रींनी श्रीमहाराजांना त्रिवार विनंती केली की, 'रामानंद' किंवा 'राघवानंद' नाव ठेवल्यास सहज नामस्मरण होईल; पण श्रीमहाराजांनी निक्षून सांगितले की, नाव 'प्रज्ञानानंद' ठेवायचे आहे व तेच ठेवले गेले[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]].<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=३३}}</ref> == गुरुशिष्यांचा थोर अधिकार == [[चित्र:Shri Vasudevananda saraswati ( Pote) Swami (Sitting) & Shri Pradnyanananda Saraswati Swami (Standing).jpg|अल्ट=खाली बसलेले परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीमत् वासुदेवानंद सरस्वतीस्वामी- पोटे स्वामी-आळ्याचे महाराज (आळे हे पुणे-नाशिक रोड वरील एक गाव आहे.) आहेत. यांच्याकडून श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामींना(शेजारी उभे असलेले) संन्यासदीक्षा (दंड) प्राप्त झाली.|इवलेसे|खाली बसलेले परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीमत् वासुदेवानंद सरस्वतीस्वामी- पोटे स्वामी-आळ्याचे महाराज आहेत.यांच्याकडून श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामींना(शेजारी उभे असलेले) संन्यासदीक्षा (दंड) प्राप्त झाली.]] इ. स. १९४३ पूर्वीच आळ्याच्या महाराजांना अर्धांगवायूचा झटका येऊन गेल्याने डावे अंग निरूपयोगी झाले होते. तसेच मधुमेहाचा विकारही तीव्र होता. उठता-बसताही येत नव्हते. त्यामुळे सर्व शरीरसुलभ क्रिया जागीच होत व सदा अवधूत स्थितीतच असत. परातीत उचलून ठेवून स्नान घालावे लागे. मांड्या वगैरे भागांवर तळहाताएवढी फाफरे पडत. त्यांना मुंग्या डसत. पण श्रीमहाराज एकही आवाक् काढत नसत. ते श्रींना पहावेना. तेव्हा एकदा श्रींनीच विनंती केली, 'आपले सर्व रोग व पीडा या दासास द्यावेत. आपल्या कृपेने या स्वामीच्या देहास ती उपाधी फार काळ घ्यावी लागणार नाही.' यावर श्रीमहाराज म्हणाले, 'मी देऊ शकेन व आपण घेऊ शकाल हे अगदी खरे;पण ''ज्याने केले त्यानेच भोगणे योग्य होय''. फार त्रास होतो आहे असे मनास वाटताच प्राण ब्रह्मरंध्रात चढविताच कष्ट मुळीच नाहीत'. <ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=३३,३४}}</ref>यावरून श्रीमहाराजांचा योगाभ्यास उत्तम होता हे श्रींना समजले. इ.स.१९४३चा चातुर्मास खेड येथे झाला. एके दिवशी अचानक आदिशक्ती जगदंबेचे साक्षात् दर्शन झाले.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=३४,३५}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946|title=Swami Pragyananand saraswati : vyaktii aani vadmay (स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती : व्यक्ती आणि वाङ्मय)|last=Kelkar|first=Anita Prabhakar}}</ref>कार्तिक शु. ४ व ५ शा. श. १८६५ या दोन दिवसांत श्रीस्कंदपुराणातील गुरुगीतेवर''''श्रीगुरुगीता प्रबोधिनी'''' ही प्राकृत टीका<ref name=":9" /> लिहून आळ्याच्या महाराजांना समर्पित केली.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=श्रीगुरुगीता प्रबोधिनी|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=संत-सेवा हंस मंडळ|year=१९८०}}</ref>[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]] नंतर श्रीस्वामी चासकमान, ता. खेड येथे दीर्घकाळ राहिले.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=३५}}</ref> == श्रीरामचरितमानसाचा मराठी अनुवाद [http://satsangdhara.net/manas/about_svami.htm <nowiki>[[मराठी रामचरितमानस]]</nowiki>] श्रीगुरूचरणी अर्पण केला. == <ref>{{स्रोत पुस्तक|title=श्रीरामचरितमानस मराठी अनुवाद|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|year=१९४९|isbn=|location=|pages=}}</ref><ref name=":4">{{स्रोत पुस्तक|title=श्रीरामचरितमानस (मराठी गुटिका)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=प्रसाद प्रकाशन,पुणे|year=१९६१|edition=दुसरी}}</ref> [[चित्र:Ramcharitmanasa in Marathi by Paramhansa Parivrajakacharya Shri Pradnyanananda Saraswati Swami.png|अल्ट=श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामींनी गोस्वामी तुलसीदास रचित श्रीरामचरितमानसाचा समवृत्त-समच्छंद मराठी अनुवाद केला आहे. म्हणूनच त्यांना 'महाराष्ट्राचे तुलसीदास' असे म्हणले जाते.|इवलेसे|श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी कृत श्रीरामचरितमानसाचा मराठी अनुवाद ]] वरचेवर श्रीस्वामींना अनिवार काव्यस्फूर्ती होऊ लागली. ''सांगतसे मज तो रघुराणा। मम आज्ञा ऐके प्रज्ञाना।<br/> ''सत्त्वर करण्या घे तूं हातीं। रामचरित मानस रचना ती।। १।।'' अशी प्रत्यक्ष श्रीरामाज्ञाच झाल्याने श्रावण शुद्ध द्वितीया शा. श. १८६७ अर्थात् दि.१०-८ इ. स. १९४५, गुरुवार रोजी श्रीगोस्वामी तुलसीदास[https://en.wikipedia.org/wiki/Tulsidas] विरचित श्रीरामचरितमानसाचा[[https://hi.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%9A%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%A4%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%B8]] ( दोहा, चौपाया, सोरठा, छंद, इत्यादी मूळाप्रमाणे तंतोतंत) समवृत्त-समच्छंद मराठी अनुवाद<ref name=":5">{{स्रोत पुस्तक|title=श्रीरामचरितमानस (मराठी)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,शाखा-मिरज|edition=पाचवी}}</ref>[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946 <nowiki>[[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946]]</nowiki>] ''अवघ्या तीन महिन्यांच्या आतच'' लिहून पूर्ण झाला. लगेचच आळ्याच्या महाराजांना पत्र लिहून कळविले व दर्शनाविषयी अनुज्ञा मागितली व अनुज्ञा मिळाल्याने जाणे झाले. श्रीस्वामी श्रीमहाराजांना मराठी रामचरितमानस<ref name=":6">{{स्रोत पुस्तक|title=श्रीरामचरितमानस (मराठी गुटिका)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=गुरुदेव रानडे मंदिर,बेळगाव|edition=तिसरी}}</ref> वाचून दाखवू लागले. ते जसजसे वाचू लागले तसतसे श्रीमहाराजांना अश्रू अनावर होऊ लागले. अनेकदा तर ते अक्षरशः हुंदके देऊन धाय मोकलून भावविभोर होत. इकडे श्रींचाही कंठ दाटून येई, नयनी अश्रू येत असत. शेवटी मधेमधे थांबत थाबंत महत्प्रयासाने अनुवाद पूर्ण करून श्रीमहाराजांना अभिप्राय व आशीर्वाद मागितला. तेव्हा असा असा लिहून आणा म्हणून आज्ञा झाली व त्याप्रमाणे लिहून आणल्यावर खाली श्रीमहाराजांनी सही केली. तो अभिप्राय व आशीर्वाद असा- ''धन्योsसि कृतकृत्योsसि पावितं स्वकुलं त्वया ।<br/> ''अन्तः संतोषमापन्ना श्रुत्वा रामायणं वयम् ।।१।।''<br/> साकी :<br/> ''तुलसीदासकृत-काव्य कुसुमगत् मधुपः प्रज्ञानोsयम् ।''<br/> ''रामरचित मधु निजभाषायामर्पितवानस्मभ्यः ।।२।।''<br/> ''इदं रामायणं काव्यं जनानां सौख्यदायकम् ।''<br/> ''प्रीतिपात्रं भवेल्लोके शाश्वतं कीर्तिवर्धनम् ।।३।।''<br/> ''भुक्तिं भक्तिंच कैवल्यं ज्ञानं वैराग्यमेवच ।''<br/> ''सेवनादचिरान्नित्यं दास्यत्येष वरो मम ।।४।।''''<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=.स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=३८,३९}}</ref> एकदा आळे मुक्कामी दि. २ ते ४ सप्टेंबर इ.स. १९४६ या काळात स्वामींनी 'भार्गव-दर्प-विमर्दन'व दि. ७ सप्टेंबर इ. स. १९४६ रोजी 'हिराबाई' अशी दोन कीर्तनोपयोगी आख्याने लिहिली गेली.[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946 <nowiki>[[स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती व्यक्ती व वाङ्मय]]</nowiki>] दि. १२ एप्रिल १९४७ रोजी श्रीरामचंद्राचे बालरूपात दर्शन झाले.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=४१}}</ref> त्यावेळी 'बालरूप रामचंद्र पूर्ण उगवला' हे काव्य झाले.[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946] दि. १५ एप्रिल १९४७ रोजी श्रीमहालक्ष्मीचे साक्षात् दर्शन झाले.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=.स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=४२}}</ref> या महिन्यात 'श्रीरामस्तोत्र, भोजनविधि, संतासंत संगति, श्रीराम प्रातःस्मरण', वगैरे अनेक स्फुट काव्ये झाली.[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946] दि. २८ एप्रिल १९४७ला श्रींनी केलेली अनेक नवीन वृत्ते संकलित केली गेली.[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946] इ.स. १९५३ मध्ये श्रींचा 'वेदान्त-सार-अभंग-रामायण'<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=वेदान्तसार अभंग रामायण|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|year=१९५४}}</ref> तसेच 'अभिनव-रामायण'<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्फुटकाव्य संग्रह आणि अभिनव रामायण|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|year=१९५३}}</ref> हा स्फुटकाव्याचा संग्रह प्रसिद्ध झाला.[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946] == स्वभाववैशिष्ट्ये == वृत्ती अत्यंत प्रेमळ, निस्पृह, अत्यंत प्रसिद्धीपराङ्मुख. आपले नाव व्हावे या हेतूने चुकूनही श्रींच्या हातून काही घडत नसे. सत्यभाषणावर अत्यंत कटाक्ष. शिस्त व नियमितपणा यांची आवड. कुणी बेशिस्त वागलेले, थट्टेतही खोटे बोललेले, दिलेला शब्द न पाळलेले खपत नसे. लगेच त्याची निर्भिडपणे हजरी घेतली जायची. यामुळे एक प्रकारचा दरारा सर्वांनाच वाटे. पण चूक झाली व प्रामाणिकपणे कबूल केली तर लगेचच क्षमा केली जाई. दांभिकपणाची मात्र अत्यंत चीड होती.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=४०}}</ref> == श्रीस्वामींची प्रखर राष्ट्रभक्ती == इ. स. १९४६मध्ये 'चले जाव' आंदोलन चालू होते. हैदराबादेत रझाकाराचे अत्याचार चालू होते. या काळात पूर्वीचे रामदासी संप्रदायाचे[[https://vishwakosh.marathi.gov.in/31180/]] संस्कार उफाळून येऊन 'अहो हिंदूंनो, संघ संपन्न व्हावे', 'हिंदूंनो डोळे उघडा', 'दूर करी शीघ्र जाच हा', 'श्रीसमर्थ प्रार्थनाष्टक' अशी काव्ये झाली.[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946] ती तत्कालीन 'केसरी'सारख्या वृत्तपत्रांतून प्रसिद्धही झाली. औंध संस्थानातील कुंडलजवळच्या वीराण्णाच्या डोंगरावर ब्रह्मानंद महाराजांच्या आज्ञेने स्वामींनी ३९ दिवसांत राष्ट्रोन्नतीसाठी १ कोटी ७५ लक्ष ६ हजार 'प्रणव जपानुष्ठान' केले. (ब्रह्मानंदमहाराजांनी १ कोटीच सांगितले होते.) पुढे चासकमानला चातुर्मास करून श्रीस्वामी परंडा, जि. उस्मानाबाद - धाराशिव येथे आले तेव्हा रझाकार चळवळीचा जोर होता. तेव्हा श्रींनी सांगितले, जर रझाकारांचा हल्ला झाला, स्त्रियांची बेअब्रू, विटंबना होण्याचा प्रसंग आला तर हा स्वामी संन्यासी असला तरी हातात तलवार घेऊन प्राणपणाने रझाकारांशी मुकाबला करून तुमचे संरक्षण करील. तसेच सर्व जनतेस सुख लाभावे म्हणून श्रीस्वामींनी काही काळ अनुष्ठान केले. ते होताच वातावरण शांत झाले.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=.स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=४२,४३}}</ref> == रामवन[[https://www.jatland.com/home/Ramavana]]यात्रा == इ. स.१९५०मध्ये श्रीस्वामी 'मानसमणि' [[https://books.google.com/books/about/%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%B8_%E0%A4%AE%E0%A4%A3%E0%A4%BF.html?id=SaRjAAAAMAAJ]] या रामचरितमानसावरील लेखनासच अग्रक्रम देणाऱ्या हिंदी मासिकाचे व नोव्हेंबर इ. स. १९५१ मध्ये 'मानसपीयूष'[[https://www.exoticindiaart.com/book/details/manas-piyush-set-of-7-volumes-most-exhaustive-commentary-ever-on-ramacharitmanas-GPA072/]]चे ग्राहक झाले. त्यासाठी संपादकाला लिहिलेल्या पत्राने संपादकच इतके प्रभावित झाले की, ''परशुरामप्रसंगावर भाव लिहून पाठवावे'' असे इ. स. १९५२मध्ये त्यांचे श्रींनाच पत्र आले. 'मानसपीयूष' मधील टीकेमुळे श्रींचे नाव उत्तरभारतातील मानसप्रेमी जनांना सुपरिचित झाले व श्रींच्या दर्शनाविषयी उत्कंठा प्राप्त होऊन 'रामवन', सतना येथून इ. स. १९५३ मध्ये चैत्रात रामनवरात्रात होणाऱ्या 'मानसयज्ञा'साठी आग्रहाचे आमंत्रण आले. <ref name=":7">{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ, डोंबिवली.|year=१९८१|isbn=|edition=दुसरी|location=|pages=}}</ref>त्यासाठी श्रींनी चास-कमानहून पुण्यास येऊन दि. ११ मार्च इ. स. १९५३, बुधवार रोजी 'रामवन' येथे प्रयाण केले. रामवन येथे रोज संध्याकाळी ५ वाजता श्रींचे हिंंदीमधून रामायणावर प्रवचन होई. त्यांचे ते तेज, मानसावरील प्रभुत्व पाहून उत्तरभारतीय थक्क होऊन गेले व श्रींच्या चरणी नतमस्तक झाले. यानंतर श्रीस्वामी जबलपूर-गोंदिया करून चासकमानला परतले. यावर्षी श्रींना ६० वर्षे पूर्ण झाल्याने साठीशांतिनिमित्त सद्भक्तांचा मेळावा भरवला होता. यानंतरदि. १९ सप्टेंबर इ. स. १९५४ ते १ जुलै इ. स. १९५५ या काळात श्रीस्वामी हे इस्लामपूरला होते.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=४४,४५}}</ref> == मानस गूढार्थ चंद्रिका [http://satsangdhara.net/manas/about_svami.htm <nowiki>[[मानस गूढार्थ चंद्रिका]]</nowiki>][[https://archive.org/details/ManasGudarthChandrika1]]<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका बालकांड (मराठी)|last=स्वामी प्रज्ञानानंद|first=सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=१९९७|isbn=|edition=पहिली|volume=१|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका बालकांड (मराठी)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=फेब्रुवारी २००८|isbn=|edition=दुसरी|volume=२|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका बालकांड (मराठी)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=२०००|isbn=|edition=पहिली|volume=३|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका बालकांड (मराठी)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=२०००|isbn=|edition=पहिली|volume=४|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका बालकांड (मराठी)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=२००१|isbn=|edition=पहिली|volume=५|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका बालकांड (मराठी)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=२४ जुलै २००२|edition=पहिली|volume=६}}</ref> == ज्या विस्तृत टीकेच्या लेखनाचा प्रारंभ कार्तिक शुद्ध प्रतिपदा शा. श. १८७५ मध्ये इस्लामपूर येथे झाला होता, ती तिच्या परिशिष्टासह श्रावण कृष्ण पंचमी शा. श. १८७७ अर्थात् सोमवार, दि. ८ ऑगस्ट १९५५ रोजी सातारा येथे लिहून पूर्ण झाली.[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]] ही टीका डेमी आकाराची छापील ६१०० पृष्ठे होतील एवढी विस्तृत आहे.[http://satsangdhara.net/manas/about_svami.htm]<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=श्रीमानस गूढार्थ चंद्रिका (हिंदी) खंड २ रा|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|year=मार्च १९६२}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका अयोध्याकांड|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=२४ जुलै २००२|isbn=|edition=पहिली|volume=१|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका अयोध्याकांड|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=ऑगस्ट २००३|isbn=|edition=पहिली|volume=२|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका अयोध्याकांड|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=जानेवारी २००४|isbn=|edition=पहिली|volume=३|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका अयोध्याकांड|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=सप्टेंबर २००४|isbn=|volume=४|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका अरण्यकांड(मराठी)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=१९९७|isbn=|edition=पहिली|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका अरण्यकांड(हिंदी) .|last=स्वामी प्रज्ञानानंद|first=सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=१९९५|isbn=|edition=पहिली|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका किष्किंधाकांड (संपूर्ण)|last=स्वामी प्रज्ञानानंद|first=सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=१९९२|isbn=|edition=पहिली|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका सुंदरकांड (मराठी)|last=स्वामी प्रज्ञानानंद|first=सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=१९९५|isbn=|edition=पहिली|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका लंकाकांड (मराठी)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=२००३|isbn=|edition=पहिली|volume=१|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका लंकाकांड (मराठी)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=१ जानेवारी २००४|isbn=|edition=पहिली|volume=२|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=श्रीरामचरितमानस गूढार्थ चंद्रिका उत्तरकांड|last=स्वामी प्रज्ञानानंद|first=सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=२ जुलै २००४|isbn=|edition=पहिली|volume=१|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=श्रीरामचरितमानस गूढार्थ चंद्रिका उत्तरकांड|last=स्वामी प्रज्ञानानंद|first=सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=२ सप्टेंबर २००४|isbn=|edition=पहिली|volume=२|location=|pages=}}</ref>[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946] यानंतर इ. स. १९५६चा चातुर्मास सांगली येथील विष्णुमंदिरात, इ. स. १९५७चा चातुर्मास इस्लामपूरला डाॅ. वैद्य यांच्या जुन्या वाड्यात स्वतंत्र जागेत, इ. स. १९५८चा चातुर्मास माधवनगर येथे श्री. नातूशेठ यांच्या बंगल्यात संपन्न झाला.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=.स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=४७}}</ref> यानंतर इ. स. १९५९ साली श्रींचा मुक्काम परंड्यास गेल्यानंतर समाधिकाळापर्यंतचे जास्तीत जास्त वास्तव्य परंड्यासच [[https://en.wikipedia.org/wiki/Paranda]] झाले.सप्टेंबर इ. स. १९५९ मध्ये रामवन[[https://www.jatland.com/home/Ramavana]](सतना, मध्यप्रदेश) येथे 'श्रीप्रज्ञानानंद पेटिका' स्थापन होऊन त्यात रामचरितमानस(मराठी)<ref name=":6" /><ref name=":5" /><ref name=":4" />, गूढार्थ चंद्रिका नमुना अंक<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका ‌- नमुना अंक|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|year=१९५४}}</ref>, प्रस्तावना खंड<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=श्री रामचरित मानस गूढार्थ चंद्रिका प्रस्तावना खंड|last=प्रज्ञानानंद|first=सरस्वती स्वामी महाराज|publisher=मानस गूढार्थ चंद्रिका प्रकाशन मंडळ,इस्लामपूर|year=|isbn=|location=|pages=}}</ref>, 'मानसमणि'तील श्रींचे सर्व छापील लेख व श्रींचा पत्रव्यवहार वगैरे [http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946] पेटिकेत ठेवून श्रींचा अद्भुत सत्कार व अद्वितीय गौरव करण्यात आला.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=.स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=४९}}</ref> इ. स. १९५९ ते इ. स. १९६२ या चारही वर्षाचे चातुर्मास परंड्यास झाले. इ. स. १९६३चा चातुर्मास लोहाऱ्यास व इ. स. १९६४चा चातुर्मास उस्मानाबादेस गरड वकिलांच्या वाड्यात माडीवर झाला. इ. स. १९६५-६६ सालचे चातुर्मास परंडा येथेच रामविश्रामधामात, तर इ. स. १९६७चा चातुर्मास लातूर येथे श्रीराम मंदिराच्या पडवीत झाला. हा श्रींचा २५वा चातुर्मास होता व हाच शेवटचा ठरला.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=५०}}</ref> == प्रायोपवेशनाचा निर्णय [http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946] == इ.स १९६६ पासूनच प्रायोपवेशनाने देहत्याग करण्याचा श्रींच्या मनातील विचार बळावतच गेला व 'परंडा येथेच फाल्गुन वद्य प्रतिपदेपासून प्रायोपवेशन करून देह ठेवण्याचे ठरविले आहे. तरी पौर्णिमेपर्यंत दर्शनास यावयाचे असेल त्यांनी यावे' अशी पत्रे शिष्यमंडळींकडे तसेच गुळवणी महाराज[[http://www.dattamaharaj.com/%E0%A4%97%E0%A5%81%E0%A4%B3%E0%A4%B5%E0%A4%A3%E0%A5%80%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C]], भगवान श्रीधरस्वामी महाराज[[https://en.wikipedia.org/wiki/Shreedhar_Swami]] यांनाही पाठवली गेली. गुळवणी महाराज <ref>{{स्रोत पुस्तक|title=जीवनगंगा|last=पोटभरे|first=अ.सि.|publisher=श्रीवासुदेव प्रकाशन ,पुणे|year=१९९०}}</ref>तसेच भगवान श्रीधरस्वामी महाराज तसेच इतरही अनेक विद्वज्जन-सत्पुरुषांची पत्रे आली की, आपण उपोषण करू नये;पण प्रत्यक्ष श्रीरामरायाने सांगितले तरच हा विचार रद्द करू, असे श्रींनी कळविले.सर्व गोष्टींची तयारी अगदी एखाद्या कार्यक्रमाप्रमाणे श्रीस्वामी करत होते. 'सुतळीचा तोडा, रद्दी, उरलेली शाई, इत्यादि' प्रत्येक बारीक-सारीक वस्तूसुद्धा कोणास प्रसाद म्हणून द्यायची ही सर्वही मृत्युपत्र - व्यवस्था लिहून ठेवली होती. देह एखाद्या नदीत सोडून द्यावा किंवा चार तुकडे करून जंगलात टाकून द्यावा असे श्रीस्वामी म्हणत. समाधी बांधण्यास विरोध होता; पण नंतर सर्वांनी अनेकदा मान्य केल्यावरून मान्य केले. [[चित्र:Shri Pradnyanananda Saraswati Swami a day before Mahasamadhi.jpg|इवलेसे|श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामींनी अन्नपाण्याचा त्याग करून प्रायोपवेशनाने देह ठेवला. त्यावेळी महासमाधीच्या एक दिवस आधी श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामींची ध्यानस्थ मुद्रा.]] होळी पौर्णिमेचा दिवस अन्न न घेता केवळ पाण्यावरच काढला व दुसऱ्या दिवशीपासून - फाल्गुन वद्य प्रतिपदेपासून प्रायोपवेशन सुरू केले. रामविश्रामधामांत गर्दी होईल म्हणून श्री. वासुदेवराव देशमुख (नानासाहेब देशमुख) यांच्या वाड्यात जाण्याचा निर्णय घेतला होता. त्यामुळे तिकडेच सर्व सोय केली गेली. पहिल्याच दिवसापासून हजारो लोक दर्शनास येऊ लागले. श्रींनी पहिले सात दिवस सारखे लोकांशी बोलणे सुरूच ठेवले होते. अन्नपाण्याचे तर नावसुद्धा नाही! बोलणे तर सुरू. पुढे लघवी रक्तासारखी लाल होऊ लागली.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=५२}}</ref> जिभेवर सर्वत्र भेगा पडल्या, फोड आले;पण श्री अत्यंत निर्विकार असत. 'आपण बोलू नका' अशी कुणी विनंती केल्यास 'जाऊ दे, आता हे मडके लवकरच फुटणार आहे' असे म्हणत.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=५१,५२}}</ref> == अखेरचे काही दिवस == [[चित्र:Pradnyanananda Saraswati Swami an hour before Mahasamadhi.jpg|इवलेसे|परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामींची प्रायोपवेशनाने समाधी घेण्याच्या १ तासापूर्वीची भावमुद्रा]] 'नाथषष्ठीस देह सोडू' असे श्रीस्वामी पूर्वी म्हणाले होते. त्यामुळे नाथषष्ठीस भक्तगण चिंतेतच होते. श्रींचे नऊ दिवसांचे तुलसीरामायणाचे [[https://en.wikipedia.org/wiki/Ramcharitmanas]] पारायण चालू होते. दिवसभर रामनामाचा गजर चालायचा. संध्याकाळी ५ वाजण्याचे सुमारास नित्याप्रमाणे श्री स्नानगृहात गेले आणि स्नानास बसताना एकदम कोसळले. असे वाटले की श्री गेलेच. पळापळ सुरू झाली. सोवळ्यातील काही मंडळींनी घोंगडी अंथरली. दर्भ, तुळसी पसरल्या. काहींनी श्रीस्वामींना स्नानगृहातून बाहेर आणले तेव्हा ते थोडे शुद्धीवर आले. त्यामुळे त्यांना घोंगडीऐवजी पलंगावर बसविले. तेव्हा श्रींनी सांगितले, 'घोंगडी काढून टाका, 'अजून अवकाश आहे' रात्री ९ च्या सुमारास श्रीस्वामींना थोडे बरे वाटले. त्यावेळी एकाने विचारले, 'जलप्रवेश, पर्वतपतन, प्रायोपवेशन, इत्यादी मार्गाने देहत्याग करणे योग्य आहे का?' त्यावर श्रींनी सांगितले, 'वृद्धयतींनी असा देहत्याग करू नये, पण यतीवृद्धांना असे करण्यास हरकत नाही'[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946] श्रीसेवेसाठी असणाऱ्या श्री. माधवराव जोशी यांच्या पत्नी सौ. जोशी यांनी श्रींच्या जिभेवर पडलेल्या भेगा पाहून त्यावर मुळी लावताना दोन थेंब पाणी अधिक घातले. त्याचा लेप लावत असताना ते पातळ झाल्याचे श्रींना जाणवले. तेव्हा 'आम्ही अन्नपाणी वर्ज्य केले असताना तू त्या लेपात जास्त पाणी का घातलेस?' असे त्या परिस्थितीतही म्हणाले.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=५३}}</ref> दुसरे दिवशी श्रीतुलसीरामायणाचे वाचन चालू असताना श्रींनी 'आज कोणता योग आहे?' असे विचारले. 'आज परिघ योग आहे' असे सांगितले गेले. तेव्हा 'आज जायचे नाही' असे श्री म्हणाले. नंतर दोन दिवस बोलणे बंदच होते. स्नानादि नियमित होत असे. वेदना फारच झाल्यास 'श्रीराम, श्रीराम' असा उद्घोष करीत. तोही दिवस गेला. रात्री १ च्या सुमारास श्रींच्या सेवेस असणारे डाॅ. कुलकर्णी यांनी वेळ जवळ आल्याचे जाणून श्रींनी पूर्वी सांगितल्याप्रमाणे श्रींच्या छातीवर शाळिग्राम ठेवला. हातपाय गार पडून त्राण नसतानाही श्रींनी तो आपल्या हृदयावर सरकवून घेतला. पूर्वी सांगितल्याप्रमाणे त्यांना गंगाजळ व तुलसीपत्र तीर्थ घातले गेले. यानंतर भजनाचा जयघोष सुरू असताना फाल्गुन वद्य दशमीला रात्री १ वाजून १० मिनिटांनी खाड्कन डोळे उघडले गेले. एकदम वीज चमकल्यासारखे झाले व त्याचवेळी प्राण पंचतत्त्वात विलीन झाले.[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]][http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946]<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=५३,५४}}</ref> नेत्रांतून प्राण जाणाऱ्यास वैकुंठ प्राप्त होतो असे श्रीस्वामी सांगत व आम्हीही तसेच जाणार असेही म्हणत.<ref name=":10">{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=५४}}</ref> याप्रमाणे श्रींनी सांगितल्याप्रमाणेच सर्व काही घडले. दुसरे दिवशी अनेकानेक गावांहून शिष्यमंडळी, भक्तमंडळी अठरा पगड जातींचे लोक त्यांच्या या लाडक्या स्वामींच्या शेवटच्या दर्शनासाठी जमली. जवळजवळ '''१० हजार''' लोक त्या अपूर्व रथयात्रेत होते. भर उन्हाळ्यात ५० ब्राम्हण सोवळ्यात अनवाणी पायांनी श्रींचा रथ आनंदाने, प्रेमादराने ओढत होते.<ref name=":10" /> भजने, जयजयकार चालूच होता. अशी ही अथांग मिरवणूक दुपारी ४ च्या सुमारास श्रीहंसराजस्वामींच्या मठात आली. श्रींनी पूर्वी जी त्यांची वस्त्रे स्वतः धुऊन सोवळ्यात ठेवून सूचना देऊन लिहून ठेवली होती की, शेवटच्या वेळी विशिष्ट ठिकाणी ठेवलेली वस्त्रे वापरावी त्याप्रमाणे तीच वस्त्रे, कटिसूत्र, कौपीन त्यांना नेसवून, पूजा-आरती करून अश्रूपूर्ण नेत्रांनी सर्वांनी निरोप दिला. सारी जनता धाय मोकलून रडली. पण श्रींनी सांगून ठेवले होते की, 'देहरूपाने गेलो तरी चैतन्यरूपाने मी तुमच्याजवळ आहे. तुम्ही कळवळून प्रार्थना करा. मी तुम्हाजवळच आहे.'<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=५४}}</ref> [[चित्र:Shri Pradnyanananda Saraswati Swami Samadhi at Paranda, Osmanabad, Maharashtra.jpg|अल्ट=hri Pradnyanananda Saraswati Swami took Samadhi on 23-3-196at Paranda by giving up food and warer at Paranda, Osmanabad, Maharashtra.|इवलेसे|परमहंस परिव्राजकाचार्य श्री प्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी महाराजांनी प्रायोपवेशनाने दि. २३ मार्च १९६८ अर्थात् फाल्गुन वद्य दशमीला परंडा येथे देह ठेवला. पुढे त्यांची परंडा, जि. धाराशिव-उस्मानाबाद, महाराष्ट्र येथे समाधी बांधण्यात आली.]] == चित्रदालन == [[चित्र:Pradnyanananda Saraswati Swami at Sjjangad, Satara, Maharashtra Eshwaradas Ramdasi.jpg|अल्ट=Paramhansa Parivrajakacharya Shri Pradnyanananda Saraswati Swami at Sajjangad,Satara,Maharashtra recognized at that time by the name_Eshwardasa Ramdasi|इवलेसे|परमहंस परिव्राजकाचार्य श्री प्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी हे श्रीक्षेत्र सज्जनगड येथे ईश्वरदास रामदासी या नावाने सेवेला होते.]] [[चित्र:Navin Shriram Mandir at Paranda, Osmanabad, Maharashtra.jpg|अल्ट=Shrirampanchayatana and Paramhansa Parivrajakacharya Shri Pradnyanananda Saraswati Swami at Navin Shriram Mandir, Paranda, Osmanabad (Maharashtra)|इवलेसे|नवीन श्रीराम मंदिर, मंडई पेठ, परंडा. जि. उस्मानाबाद - ४१३५०२ (महाराष्ट्र) येथील श्रीरामपंचायतन व परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी.]] [[चित्र:Shri Pradnyanananda Saraswati Swami.jpg|अल्ट=Paramhansa Parivrajakacharya Shri Pradnyanananda Saraswati Swami was one of the great Sanyasi in Maharashtra.|इवलेसे|परमहंस परिव्राजकाचार्य श्री प्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी हे एक थोर ब्रम्हनिष्ठ, श्रोत्रिय संन्यासी महाराष्ट्रात होऊन गेले.]] == बाह्य दुवे == १.[[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946 <nowiki>http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946]]</nowiki>] २.http://satsangdhara.net/manas/about_svami.htm ३.[[https://www.scribd.com/search?content_type=documents&page=1&query=%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%B8%20%E0%A4%97%E0%A5%82%E0%A4%A2%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A5]] ४.[[https://archive.org/details/ManasGudarthChandrika1/mode/1up]] ५.[[https://archive.org/stream/ManasGudarthChandrika1/Manas%20Gudarth%20Chandrika%2001B%20Marathi#page/n5/mode/2up]] ६.[[https://raamcharitmaanas.wordpress.com/%e0%a4%b6%e0%a5%8d%e0%a4%b0%e0%a5%80%e0%a4%b0%e0%a4%be%e0%a4%ae%e0%a4%9a%e0%a4%b0%e0%a4%bf%e0%a4%a4%e0%a4%ae%e0%a4%be%e0%a4%a8%e0%a4%b8-%e0%a4%95%e0%a5%80-%e0%a4%b5%e0%a4%bf%e0%a4%b8%e0%a5%8d%e0%a4%a4/]] ७.[[http://www.granthalaya.org/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=1246212]] ८.[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]] == संदर्भ == १.डॉ.श्रीमती वैद्य, कमल बा. लिखित '''स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती'' '(तिसरी आवृत्ती,प्रकाशक- श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली.) २.डॉ.श्रीमती वैद्य, कमल बा.लिखित '<nowiki/>''स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती''' (दुसरी आवृत्ती, प्रकाशक- श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ, डोंबिवली.) ३.डॉ.अनिता प्रभाकर केळकर यांचा पीएच.डी.प्रबंध- स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती : व्यक्ती आणि वाङ्मय[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946 <nowiki>[[स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती व्यक्ती व वाङ्मय]</nowiki>] ४.डॉ.सौ.केळकर, अनिता लिखित '''महाराष्ट्राचे तुलसीदास - स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती'.'' ५.{{जर्नल स्रोत|last=डॉ.कामत|first=अशोक|date=एप्रिल १९६९|title=आदिकवी तुलसीदास आणि रामकाव्य परंपरा|url=|journal=प्रसाद|publisher=प्रसाद प्रकाशन पुणे|volume=|pages=|via=}} ६.डॉ.कर्वे, चंद्रशेखर लिखित '''कर्वे कुलवृत्तांत' पृष्ठ क्रमांक'' १७५. ७.स्वामी, प्रज्ञानानंद सरस्वती लिखित '''मानस गूढार्थ चन्द्रिका प्रस्तावना खंड' (प्रकाशक-'' मानस गूढार्थ चन्द्रिका प्रकाशन मंडळ,इस्लामपूर.''पृष्ठ क्रमांक'' १४) ८.स्वामी, प्रज्ञानानंद सरस्वती लिखित '''श्रीगुरुगीता प्रबोधिनी'.'' ''(प्रकाशक -'' संत-सेवा हंस मंडळ). ९.स्वामी, प्रज्ञानानंद सरस्वती लिखित '''श्रीरामचरितमानस' (मराठी)'' (पाचवी आवृत्ती, प्रकाशक- श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,शाखा-मिरज.) १०.स्वामी, प्रज्ञानानंद सरस्वती लिखित '<nowiki/>''श्रीरामचरितमानस (मराठी गुटिका)''' (तिसरी आवृत्ती, प्रकाशक- गुरुदेव रानडे मंदिर,बेळगाव.) ११.स्वामी, प्रज्ञानानंद सरस्वती लिखित '''वेदान्तसार अभंग रामायण'.'' १२.स्वामी, प्रज्ञानानंद सरस्वती लिखित '<nowiki/>''स्फुटकाव्य संग्रह आणि अभिनव रामायण'''. १३.स्वामी प्रज्ञानानंद, सरस्वती लिखित '''मानस गूढार्थ चंद्रिका' बालकांड (मराठी / हिंदी)''. (खंड १ ते ६) (प्रकाशक - श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली). १४.स्वामी प्रज्ञानानंद, सरस्वती लिखित '''मानस गूढार्थ चंद्रिका' अरण्यकांड (मराठी / हिंदी)'' ( प्रकाशक- श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली). १५.स्वामी प्रज्ञानानंद, सरस्वती लिखित '''मानस गूढार्थ चंद्रिका' किष्किंधाकांड'' ( प्रकाशक- श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली). १६.स्वामी प्रज्ञानानंद, सरस्वती लिखित '''मानस गूढार्थ चंद्रिका' सुंदरकांड (मराठी / हिंदी)'' ( प्रकाशक- श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली). १७.स्वामी प्रज्ञानानंद, सरस्वती लिखित '''मानस गूढार्थ चंद्रिका' लंकाकांड (मराठी / हिंदी )''. (खंड १ व २) ( प्रकाशक- श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली). १८.स्वामी प्रज्ञानानंद, सरस्वती लिखित '''मानस गूढार्थ चंद्रिका' उत्तरकांड (मराठी / हिंदी )''. (खंड १ व २) ( प्रकाशक- श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली). १९.स्वामी, प्रज्ञानानंद सरस्वती लिखित '''श्रीरामचरितमानस' (मराठी गुटिका)'' (दुसरी आवृत्ती, प्रकाशक- प्रसाद प्रकाशन,पुणे). २०.स्वामी, प्रज्ञानानंद सरस्वती लिखित '<nowiki/>''मानस गूढार्थ चंद्रिका ‌- नमुना अंक'''. २१.पोटभरे, अ.सि.लिखित '''जीवनगंगा' (प्रकाशक -'' श्रीवासुदेव प्रकाशन ,पुणे.) hve8dmgo92a0o5fn0tmno9yai94e3u7 2691837 2691836 2026-06-30T10:49:38Z नरेश सावे 88037 /* सद्गुरुकृपा, रामनाम मिळाले */ 2691837 wikitext text/x-wiki {{बदल}} {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed infobox biography vcard" style="width:22em" |+[[चित्र:Pradnyanananda Saraswati Swami.jpg|अल्ट=परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी_कर्वे स्वामी_दंडी स्वामी हे थोर संन्यासी संत महाराष्ट्रात होऊन गेले.|इवलेसे|परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी]]प्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]] ! style="text-align:center;font-size:125%;font-weight:bold" |जन्म :- १५ मे १८९३, - परंडा ता. परंडा जि. उस्मानाबाद. नाव :- दत्तात्रय नारायण कर्वे आईचे नाव :- सौ. गंगाबाई नारायण कर्वे वडील :- श्री. नारायणराव कर्वे (कीर्तनकार) शिक्षण :- बी.ए. (संस्कृत) एस.टी. सी. पेशा :- शिक्षक १९३० :- रावजीबुवा बिडवाडीकरांकडून 'राममंत्र' - 'श्रीराम जय राम जय जय राम' जप ४.५ कोटी पूर्ण १८/१/१९४३ :-वासुदेवानंद सरस्वती स्वामी (पुणे - नाशिक रोडवरील आळे येथील पोटे स्वामी)कडून संन्यास-दीक्षा. १९४३ ते १९६८ :- या काळात मानसाची अगणित पारायणे, प्रवचने व अनेक शिष्याना दीक्षा व मंत्र दिले. १०/३/१९६८ ते २३/३/१९६८ :- प्रायोपवेशन ( अन्न पाणी त्याग आनंदाने करून ) २३/३/१९६८ :- रात्री १ वाजून १० मि. जीवनपुष्प श्रीराम चरणी समर्पित (महासमाधी) |- | style="text-align:center;border-top:1px solid #aaaaaa; text-align:left" |'''टिपा'''<div style="line-height:1.2em;"></div> |} परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी (जन्म : माहीम-पालघर, १५ मे १८९३, - परंडा, २३ मार्च १९६८) हे एक अद्भुत विभूतिमत्व असलेले थोर संन्यासी संत एकोणिसाव्या‌-‌विसाव्या शतकात महाराष्ट्रात होऊन गेले. त्यांना कर्वे स्वामी किंवा दंडी स्वामी म्हणत. त्यांनी गोस्वामी [[तुलसीदास]]रचित[[https://hi.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%A4%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A4%B8%E0%A5%80%E0%A4%A6%E0%A4%BE%E0%A4%B8]] [[रामचरितमानस]][https://en.wikipedia.org/wiki/Ramcharitmanas] या रामायणग्रंथाचा मराठीत समवृत्त-समछंद अनुवाद करून त्यावर विस्तृत टीका लिहिली.म्हणूनच त्यांना महाराष्ट्राचे तुलसीदास म्हणतात.<ref>{{जर्नल स्रोत|last=डॉ.कामत|first=अशोक|date=एप्रिल १९६९|title=आदिकवी तुलसीदास आणि रामकाव्य परंपरा|url=|journal=प्रसाद|publisher=प्रसाद प्रकाशन पुणे|volume=|pages=|via=}}</ref> <ref name=":1">{{स्रोत पुस्तक|title=महाराष्ट्राचे तुलसीदास - स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.सौ.केळकर|first=अनिता}}</ref>अत्यंत शिस्तबद्ध पद्धतीने, काटेकोरपणे कर्ममार्गाचे आचरण आणि तितक्याच उच्चप्रतीची निष्ठावंत, निष्काम श्रीरामभक्ती याचा सुरेख संगम श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामींच्या जीवनात दिसतो. प्रपंच नेटका करून परमार्थातील अत्युच्च शिखर कसे गाठावे याचा वस्तुपाठ म्हणजेच श्रीस्वामींचे चरित्र होय.<ref name="undefined" /><ref name=":0">{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली.|year=|isbn=|location=|pages=}}</ref> == पूर्ववृत्तान्त == स्वामींचे पूर्वाश्रमीचे नाव दत्तात्रय नारायण कर्वे'[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]].<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=कर्वे कुलवृत्तांत|last=डॉ.कर्वे|first=चंद्रशेखर|publisher=डॉ.कर्वे चंद्रशेखर|year=१९९४|location=पुणे|pages=१७५}}</ref> <ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=१२}}</ref>मूळस्थान मुक्काम [[गिम्हवणे]], तालुका [[दापोली]], जिल्हा [[रत्‍नागिरी]]. हरिहरेश्वर[[https://en.wikipedia.org/wiki/Harihareshwar]] व जोगेश्वरी ही यांची कुलदैवते. श्री. नारायणराव म्हणजे श्रींचे वडील[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]] हे शिक्षक होते, धार्मिक वृत्तीचे होते. त्यांना संतवाङ्मयाची गोडी होती. यांचा द्वितीय विवाह [[महिकावती|माहीम]]-[[पालघर]] येथील पेंडसे यांचीकन्या गंगाबाई यांच्याशी झाला. सौ. गंगाबाई अत्यंत प्रेमळ, सात्त्विक व पतिपरायण होत्या.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=१३}}</ref> == जन्म,बालपण व शिक्षण== दि. १५ मे १८९३'[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]], वैशाख वद्य अमावस्या, सोमवारी सौ. गंगाबाईंच्या माहेरी ( [[महिकावती|माहीम]], ता. [[पालघर]]) येथे स्वामींचा जन्म झाला.<ref name=":1" /><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=१३}}</ref>बालपणापासून ते अत्यंत कुशाग्र बुद्धीचे, एकपाठी व आपला निश्चय कसोशीने पाळणारे होते. वयाच्या पंधराव्या वर्षी ते मराठी सातवी उत्तीर्ण झाले व इ. स. १९१३मध्ये मुरूड-जंजिरा येथून मॅट्रिक पास झाले. इ. स. १९१८मध्ये श्री संस्कृत हा मुख्य विषय घेऊन ते बडोद्याहून बी.ए. झाले.[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]]<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=१४}}</ref> == विवाह == [[चित्र:Saw.Kamaltai Karve Shri Swamiji's Wife in Purvashrama.jpg|अल्ट=Saw.Kamaltai Karve that is Saw.Dwarakatai was the name of Shri Swamiji's Wife in Purvashrama.|इवलेसे|सौ.कमलताई कर्वे अर्थात् द्वारकाताई - श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामींच्या पूर्वाश्रमीच्या पत्नी ]] श्रींचा विवाह इ. स. १९१५ मध्ये महाविद्यालयात प्रथम वर्षात असताना  मुक्काम [[टिटवाळा]], ता. [[कल्याण]] येथे चौकचे श्रीधर रामचंद्र जोशी यांच्या कन्या 'द्वारका' यांच्याशी त्यांच्या स्वतःच्या इच्छेविरुद्ध झाला. विवाहसमयी श्रीसमर्थ रामदासस्वामींप्रमाणे[[https://en.wikipedia.org/wiki/Samarth_Ramdas]] पळून जाण्याचा <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Samarth_Ramdas|title=समर्थ रामदास|last=|first=|date=|website=|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=}}</ref>विचार आला होता;परंतु त्यांच्या वडिलांचे स्नेही श्री. गोपाळबुवा गणू पाटील (रा. आन्हे, पो. पडघे, जि. ठाणे) यांनी मुखावरून जाणून शपथ घालून विचारल्यामुळे सांगावा लागला व पुढे प्रारब्धास शरण म्हणून श्री विवाहास तयार झाले.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=१६}}</ref> == नोकरी == पुढे इ. स. १९२४ मध्ये श्रींनी एस.टी.सी.ची परीक्षा दिली. बी.ए. एस.टी.सी. झाल्यानंतर मामलेदाराची नोकरी सहजासहजी मिळत असूनही तत्त्वाविरुद्ध म्हणून स्वीकारली नाही तसेच सरकारी नोकरी तर करायचीच नाही, असा त्या काळास अनुसरून दृढनिश्चय केला होता.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=१६}}</ref> इ. स. १९१७ मध्ये मिशनरी हायस्कूल, [[मुरबाड]], जि. ठाणे येथे, पुढील वर्षी [[वसई]] हायस्कूलमध्ये सहा महिने ते शिक्षक होते. इ.स. १९२० मध्ये [[डहाणू]] येथे हायस्कूलमध्ये, इ.स. १९२१ मध्ये [[चिंचणी]] [[तारापूर]] येथे व काही काळ '[[कांजी थरमसी हायस्कूल]]' येथे त्यांची मुख्याध्यापक म्हणून एकूण १६ वर्षे झाली. ते शाळेत संस्कृत, गणित, इंग्रजी हे विषय शिकवत.<ref name=":7" /><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=१७}}</ref> == सद्गुरुकृपा, रामनाम मिळाले == इ.स.१९२९ मध्ये श्रीधरस्वामी बिडवाडीकर उर्फ रावजीबुवा या सत्पुरूषाची गाठ पडली व त्यांच्या दर्शनाने, संगतीने पूर्वजन्मीचे संस्कार उफाळून येऊन विषयी वैराग्य व मुमुक्षुत्व प्राप्त झाले. दि. १९ मार्च इ. स. १९३०ला चिंचणीहून श्रींनी श्रीरावजीबुवा यास विनंतीवजा पत्र लिहिले - ''जयजयाजी गुरुनाथा। दास ठेवितो पदी माथा।<br/> ''विनंती आयकावी आता। दयाघना श्रीधरा। परिणामे इ. स. १९३० साली श्रीरावजीबुवांकडून त्यांच्या [[लालबाग]] येथील मठात त्रयोदशाक्षरी मंत्र मिळाला.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=१८}}</ref> नंतर भक्तिज्ञानासंबंधी अधिक मार्गदर्शन व्हावे अशी विनंती सद्गुरूंस केली असता 'आधी साडेतीन कोटी जप करून ये, मग पुढचा मार्ग सांगेन' अशी आज्ञा झाली. व त्याप्रमाणे श्रींची साधना सुरू झाली.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=१९}}</ref> == उपासनासदृश दिनचर्या == [[चित्र:Pradnyanananda Saraswati Swami Mahraj.jpg|इवलेसे|परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी]] पहाटे ४ वाजता उठून गार पाण्याने प्रातःस्नान वगैरे आवरून सूर्योदयापूर्वीच संध्या, गायत्रीजप, ब्रम्हयज्ञ, इष्टदेवतेचा जप करत. नित्य गीतापाठ, पूजा-अर्चा करून शाळेत जात. मधल्या सुट्टीत घरी येऊन हात-पाय धुऊन जप करून पुन्हा वेळेवर शाळा गाठत. काही दिवसांनी घरी राहून मनासारखे साधन होत नाही म्हणून इ. स. १९३२ साली चैत्र शुद्ध प्रतिपदेस घराशेजारीच स्वतंत्र झोपडी बांधून फक्त अग्निस्पृष्ट फराळाचे पदार्थ भक्षण करून ब्रम्हचर्ययुक्त मंत्रपुरश्चरण सुरू केले. संध्याकाळी शाळेतून आल्यावर पुन्हा स्नान करून मंत्रानुष्ठानास बसत ते ठराविक संख्या पूर्ण होईपर्यंत झोपत नसत. क्वचित झोप येऊ लागली तर शेंडी खुंटीस बांधून ठेवत म्हणजे डुलकी आलीच तर हिसका बसून जाग येई.<ref name=":1" /><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=२० ते २२}}</ref> == मंत्रपुरश्चरणाची पूर्तता == याप्रमाणे दरवर्षी १.५ कोटी जप करून ३ वर्षात ४.५ कोटी जप पूर्ण करून पुढील मार्गदर्शनासाठी श्रीगुरूंच्या दर्शनास गेले असता 'राम तुला सर्व सांगेल' असा आशीर्वाद मिळाला[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]] व त्याप्रमाणे रामरायाने[[https://en.wikipedia.org/wiki/Rama]] सर्व काही सांगून कृतःकृत्य केले.<ref name=":8">{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=२२}}</ref> == साधनसिद्ध तीर्थयात्रा == इ. स. १९३३ साली मे महिन्याच्या सुट्टीत एकट्याने फराळावर राहून कुंभमेळा, मथुरा, वृंदावन, गोकुळ, हरिद्वार, ऋषीकेश, स्वर्गाश्रम, अयोध्या, प्रयाग, काशी, गया असा प्रवास नित्यक्रमात खंड न पडू देता केला. आधीच आगगाडीचे वेळापत्रक पाहून सूर्योदय-सूर्यास्त पाहून, कुठे कुठला थांबा आहे, कुठे किती वेळ गाडी थांबते, त्या वेळेत प्रातःस्नान, सायंस्नान व संध्या करून वेळेवर गाडी गाठत. यामध्ये हरिद्वारहून अयोध्येस जाताना व दि. २८ जानेवारी इ. स. १९५९ला मुंबईहून परंड्यास येताना केवळ दोन वेळा प्रातःस्नान प्रवासात असल्यामुळे चुकले. इ. स. १९३३ ते इ. स. १९५९ यामध्ये व इ. स. १९५९ नंतर पुढे महासमाधीपर्यंत कधीही नियमात खंड पडला नाही.<ref name=":7" /><ref name=":8" /> == बाबा गंगादास यांच्याकडून ब्रह्मज्ञानाचा उपदेश व जीवनमुक्तता == बाबा गंगादास हे महान भगवद्भक्त, अत्यंत प्रेमळ संत चिंचणी-तारापूरच्या किल्ल्यावर राहत. इ. स. १९३० पासून यांच्या संगतीने श्रींना श्रीरामचरितमानसाची गोडी लागली व त्याचे रहस्य प्राप्त झाले. बाबा गंगादासांचे त्यांच्या बाबूंवर(अर्थात श्रीस्वामींवर) खूप प्रेम होते. ते स्वामींना प्रेमाने 'बाबू' म्हणत. दि. २७ जानेवारी १९३४ रोजी काही निमित्ताने श्रीस्वामी हे बाबा गंगादासांकडेच मुक्कामाला राहिले होते. मध्यरात्रीच्या शिवपूजेनंतर परमप्रसन्न असलेले बाबा श्रींना म्हणाले, 'बाबू जल्दी आ जा! अब ज्ञानका रहस्य एकही बात में कहूॅंगा। तेरी लायकात हो तो परचीती मिल जाएगी देख! 'जैसे हो वैसे रहना, कुछ बनना नही।<nowiki>''</nowiki>''<ref name=":2">{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चन्द्रिका प्रस्तावना खंड|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=मानस गूढार्थ चन्द्रिका प्रकाशन मंडळ,इस्लामपूर.|year=१९५८|pages=१४}}</ref>''<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=१९ ते २३}}</ref> ''हे वाक्य ऐकताच श्रींच्या हृदयात वेदान्त-गीता आदींच्या उपदेशाचा लख्ख प्रकाश पडला व परमानंदमय दशा प्राप्त झाली. याचवेळी तुलसीदास[[https://en.wikipedia.org/wiki/Tulsidas]] तेरे मुखसे बोलेंगे'' असाही आशीर्वाद दिला.[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]] नंतर परत दि. २८ जानेवारी १९३४ रोजी दुपारी १.३० वाजता तशीच स्थिती प्राप्त झाली व या दिवसापासून खरी निर्भयता प्राप्त झाली. == उर्वरित गृहस्थाश्रम व वानप्रस्थाश्रमातील साधना == इ. स. १९२३ मध्ये श्रींना प्रथम अपत्य झाले होते. त्यानंतर इ. स. १९३५ मध्ये दुसरा मुलगा झाला व गेला. यावेळी शाळेतील सहकाऱ्यांना पेढे वाटत असताना श्री दोन पेढे सहकाऱ्यांच्या हातावर ठेवत होते. काहींनी दोन पेढे कशाचे असे विचारले असता, 'हा पेढा मुलगा झाल्याबद्दल आणि हा दुसरा पेढा तो गेल्याबद्दल' असे निर्विकारपणे सांगत. यानंतर इ. स. १९३५ सालीच स्वामींनी सौभाग्यवतींना ('सौ. कमलाबाई कर्वे अर्थात् द्वारकाताईंना) दीक्षा दिली.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=२५,२६}}</ref> <br> इ. स. १९३७-३८ मध्ये श्रीस्वामी चौक, जिल्हा कुलाबा येथे धन्येश्वराच्या पडवीत एकांतवासात राहण्यास आले. यावेळी पत्नीस त्यांच्या बंधूंकडे चौकला ठेवले होते. येथे २-३ वर्षे मुक्काम होता. येथे श्रींनी संपूर्ण श्रीरामचरितमानस ९ महिन्यांत सांगितले. <br> यानंतर नर्मदातटाकी[[https://en.wikipedia.org/wiki/Narmada_River]] निबिड, घनदाट अशा घोर अरण्यात अहिल्यादेवींनी[[https://en.wikipedia.org/wiki/Ahilyabai_Holkar]] बांधलेल्या कोटेश्वर मंदिरात[[https://shaivam.org/temples-special/narmada-river-bank-lord-shiva-temples-narmade-hara]] ११ दिवस राहून अनुष्ठान केले. अनुष्ठान चालू असताना भगवान शंकरांनी वृद्ध ब्राम्हणाच्या रूपात तर अनुष्ठान समाप्तीनंतर प्रत्यक्ष भगवान प्रभु श्रीरामचंद्र, लक्ष्मण, भरत, शत्रुघ्न यांनी तेजस्वी सगुण रूपात दर्शन दिले.<ref name=":9">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946|title=Swami Pragyananand saraswati : vyaktii aani vadmay (स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती : व्यक्ती आणि वाङ्मय)|last=Kelkar|first=Anita Prabhakar}}</ref> <ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=२८,२९}}</ref>यानंतर खेड, जि. पुणे येथील केदारेश्वर मंदिरात राहून इ. स. १९४१-१९४२ मध्ये २१ महिन्यात २४ लक्ष गायत्रीचे पुरश्चरण पूर्ण केले. येथेही तुलसीरामायणावर प्रवचने होत. येथे ९ महिन्यांत केवळ बालकांडच सांगून झाले.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=२९,३०}}</ref> == संन्यासग्रहण == यानंतर श्रींनी चतुर्थाश्रम घेण्याचे ठरविले व त्यासाठी सौंना पत्र लिहिले की, चतुर्थाश्रम घेण्याचा विचार आहे;पण त्यास आपली संमती हवी. अन्यथा अग्निहोत्र ठेवून वानप्रस्थाश्रम घेऊन राहता येईल. हे मान्य असल्यास हे पत्र पोहोचल्यापासून १५ दिवसांत'तुम्ही खेड येथे येऊन हजर व्हावे. याप्रमाणे १५ दिवस वाट पाहिली जाईल. तसे न झाल्यास चतुर्थाश्रम स्वीकारण्यास आपली संमती आहे असे समजून संन्यासग्रहण केला जाईल. यावर काहीच पत्रोत्तर न आल्याने ता. १८ जानेवारी १९४३ रोजी, टिळक पंचांगाप्रमाणे पौष शुद्ध द्वादशीस त्यांच्या कुंडलीप्रमाणे स्थिरलग्नी स्थिरनवांशात खेड जि. पुणे येथे संन्यासाश्रम स्वीकारला.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=३०}}</ref> यापूर्वीच पत्नीच्या नावे जमीन करून देऊन त्यांच्या उदरनिर्वाहाची व्यवस्था करण्यात आली होती तसेच त्या आधीपासूनच म्हणजे इ.स. १९३७ पासून त्यांच्या बंधूंकडे चौक, जि. कुलाबा येथे वास्तव्यास होत्या.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=३१}}</ref> == परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीमत् वासुदेवानंद सरस्वती स्वामींकडून दंडग्रहण == [[चित्र:Paramahansa Parivrajakacharya Shrimat Vasudevananda Saraswati Swami Pote Swami Aalyache Maharaj Shri Swamiji's Sanyasa Guru.jpg|अल्ट=हे श्रीस्वामींचे संन्यासगुरू होत.परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीमत् वासुदेवानंद सरस्वती ( पोटे) स्वामी (पुणे - नाशिक रोडवरील आळे येथील पोटे स्वामीं)कडून श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी महाराजांना संन्यास-दीक्षा(दंड) प्राप्त झाली.|इवलेसे|परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीमत् वासुदेवानंद सरस्वती (पोटे) स्वामी (पुणे - नाशिक रोडवरील आळे येथील पोटे स्वामीं)कडून श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी महाराजांना संन्यास-दीक्षा (दंड) प्राप्त झाली.]] परमपूज्य परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीवासुदेवानंद सरस्वती (पोटेस्वामी) महाराजांबद्दल श्रींना दागिने, पैसे मागतात, संग्रह करतात, इ. परस्परविरुद्ध पुष्कळ माहिती कळली होती.<ref name=":3">{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चन्द्रिका प्रस्तावना खंड|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=मानस गूढार्थ चन्द्रिका प्रकाशन मंडळ,इस्लामपूर.|year=१९५९|isbn=|location=|pages=१ ते १२}}</ref> पण तरीही ते श्रोत्रिय, ब्रह्मविद्, वरिष्ठ आहेत व पूर्ण समाधान होण्यासाठी त्यांच्या पायावर शिष्यभावाने डोके ठेवणे गरजेचे आहे अशी श्रींना अंतःस्फूर्ती होऊन बळावू लागली. त्याप्रमाणे श्रीवासुदेवानंद सरस्वती स्वामी महाराजांकडे म्हणजेच पोटे स्वामी अर्थात् आळ्याच्या महाराजांकडे (आळे हे ता. जुन्नर, जि. पुणे मधील एका गावाचे नाव आहे.) जाण्याचे ठरले. त्याप्रमाणे दि. १२ फेन्रुवारी १९४३ म्हणजेच माघ शुद्ध १०, शा.श.१८६४, रविवारी दुपारी १२ च्या सुमारास आळ्याच्या महाराजांच्या निवासस्थानी जाऊन पोहोचले. श्रीमहाराजांचे दिव्य ब्राह्मतेज, प्रसन्ना मूर्ती पहाताक्षणी श्रींना परमसमाधान झाले. त्यावेळी श्रीमहाराज भिक्षा ग्रहण करीत असल्यामुळे श्री उभे राहिले. तेव्हा कुठलीही पूर्वकल्पना दिलेली नसतानाही श्रीमहाराजांनी श्रींना पूर्वाश्रमीच्या आडनावावरून संस्कृतमध्ये क्षेम-कुशल विचारले. आळ्याच्या महाराजांची भिक्षा झाल्यावर श्रींनी यथाविधी पुढील श्लोक म्हणून वंदन केले. ''यद्पादपङ्कजपरागपवित्रमौलि। भूयो न पश्यति नरो जठरं जनन्या।<br/>'' ''तं वासुदेवमजमीशमनंतबोधम्।श्रीमद्गुरूं शरणदं शरणं प्रपद्ये।।'''' त्याच दिवशी सायंकाळी योगपट्ट विधीही उरकला.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=३२}}</ref> याचे वर्णन श्रींनी पुढीलप्रमाणे करून ठेवले आहे-<br/> ''माघ शुद्ध दशमी मृग भानुवार । केला अंगिकार वासुदेवे ।।<br/> ''योगपट्टदीक्षा देऊनी दासाशी । गुरुपरंपरा सांगितली ।।''<br/> ''वासुदेवानंद,त्रीविक्रमानंद । नृसिंहानंद,वासुदेवानंद ।।''<br/> ''यतीसांप्रदाय सरस्वती नामे । प्रज्ञानानंद अभिधान ।।''<br/> ''दुधाहारी मठ,भोसल्यांचा घाट । वाराणसी क्षेत्र पुण्यभूमी ।।''<br/> ''महावाक्य पंचीकरण तत्त्वबोध । करूनिया गुज निरोपिले ।।''<br/> ''शिरी पद्महस्त ठेवूनिया मम । मज आप्तकाम गुरूने केले ।।''<br/> ''तेंव्हा कृतकृत्य झालो याची देही । ठेवूनिया शीर गुरूपायी ।।''<br/> ''अजन्म्याचा आता जन्मची चुकला । सनातना प्राप्ती अमरत्व ।।''<br/> ''जगामाजी आता माझा मी भरलो । मजमाजी सर्व जग तैसे ।।''<br/> ''मजहूनी आता जग भिन्न नसे । जे जे दिसे भासे गुरुरूप ।।'' { इ स. १९४३, आळे मुक्काम,ता. जुन्नर जि.पुणे माघ शुद्ध दशमी शा. श. १८६४ } नामकरणाच्या वेळी श्रींनी श्रीमहाराजांना त्रिवार विनंती केली की, 'रामानंद' किंवा 'राघवानंद' नाव ठेवल्यास सहज नामस्मरण होईल; पण श्रीमहाराजांनी निक्षून सांगितले की, नाव 'प्रज्ञानानंद' ठेवायचे आहे व तेच ठेवले गेले[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]].<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=३३}}</ref> == गुरुशिष्यांचा थोर अधिकार == [[चित्र:Shri Vasudevananda saraswati ( Pote) Swami (Sitting) & Shri Pradnyanananda Saraswati Swami (Standing).jpg|अल्ट=खाली बसलेले परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीमत् वासुदेवानंद सरस्वतीस्वामी- पोटे स्वामी-आळ्याचे महाराज (आळे हे पुणे-नाशिक रोड वरील एक गाव आहे.) आहेत. यांच्याकडून श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामींना(शेजारी उभे असलेले) संन्यासदीक्षा (दंड) प्राप्त झाली.|इवलेसे|खाली बसलेले परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीमत् वासुदेवानंद सरस्वतीस्वामी- पोटे स्वामी-आळ्याचे महाराज आहेत.यांच्याकडून श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामींना(शेजारी उभे असलेले) संन्यासदीक्षा (दंड) प्राप्त झाली.]] इ. स. १९४३ पूर्वीच आळ्याच्या महाराजांना अर्धांगवायूचा झटका येऊन गेल्याने डावे अंग निरूपयोगी झाले होते. तसेच मधुमेहाचा विकारही तीव्र होता. उठता-बसताही येत नव्हते. त्यामुळे सर्व शरीरसुलभ क्रिया जागीच होत व सदा अवधूत स्थितीतच असत. परातीत उचलून ठेवून स्नान घालावे लागे. मांड्या वगैरे भागांवर तळहाताएवढी फाफरे पडत. त्यांना मुंग्या डसत. पण श्रीमहाराज एकही आवाक् काढत नसत. ते श्रींना पहावेना. तेव्हा एकदा श्रींनीच विनंती केली, 'आपले सर्व रोग व पीडा या दासास द्यावेत. आपल्या कृपेने या स्वामीच्या देहास ती उपाधी फार काळ घ्यावी लागणार नाही.' यावर श्रीमहाराज म्हणाले, 'मी देऊ शकेन व आपण घेऊ शकाल हे अगदी खरे;पण ''ज्याने केले त्यानेच भोगणे योग्य होय''. फार त्रास होतो आहे असे मनास वाटताच प्राण ब्रह्मरंध्रात चढविताच कष्ट मुळीच नाहीत'. <ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=३३,३४}}</ref>यावरून श्रीमहाराजांचा योगाभ्यास उत्तम होता हे श्रींना समजले. इ.स.१९४३चा चातुर्मास खेड येथे झाला. एके दिवशी अचानक आदिशक्ती जगदंबेचे साक्षात् दर्शन झाले.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=३४,३५}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946|title=Swami Pragyananand saraswati : vyaktii aani vadmay (स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती : व्यक्ती आणि वाङ्मय)|last=Kelkar|first=Anita Prabhakar}}</ref>कार्तिक शु. ४ व ५ शा. श. १८६५ या दोन दिवसांत श्रीस्कंदपुराणातील गुरुगीतेवर''''श्रीगुरुगीता प्रबोधिनी'''' ही प्राकृत टीका<ref name=":9" /> लिहून आळ्याच्या महाराजांना समर्पित केली.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=श्रीगुरुगीता प्रबोधिनी|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=संत-सेवा हंस मंडळ|year=१९८०}}</ref>[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]] नंतर श्रीस्वामी चासकमान, ता. खेड येथे दीर्घकाळ राहिले.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=३५}}</ref> == श्रीरामचरितमानसाचा मराठी अनुवाद [http://satsangdhara.net/manas/about_svami.htm <nowiki>[[मराठी रामचरितमानस]]</nowiki>] श्रीगुरूचरणी अर्पण केला. == <ref>{{स्रोत पुस्तक|title=श्रीरामचरितमानस मराठी अनुवाद|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|year=१९४९|isbn=|location=|pages=}}</ref><ref name=":4">{{स्रोत पुस्तक|title=श्रीरामचरितमानस (मराठी गुटिका)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=प्रसाद प्रकाशन,पुणे|year=१९६१|edition=दुसरी}}</ref> [[चित्र:Ramcharitmanasa in Marathi by Paramhansa Parivrajakacharya Shri Pradnyanananda Saraswati Swami.png|अल्ट=श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामींनी गोस्वामी तुलसीदास रचित श्रीरामचरितमानसाचा समवृत्त-समच्छंद मराठी अनुवाद केला आहे. म्हणूनच त्यांना 'महाराष्ट्राचे तुलसीदास' असे म्हणले जाते.|इवलेसे|श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी कृत श्रीरामचरितमानसाचा मराठी अनुवाद ]] वरचेवर श्रीस्वामींना अनिवार काव्यस्फूर्ती होऊ लागली. ''सांगतसे मज तो रघुराणा। मम आज्ञा ऐके प्रज्ञाना।<br/> ''सत्त्वर करण्या घे तूं हातीं। रामचरित मानस रचना ती।। १।।'' अशी प्रत्यक्ष श्रीरामाज्ञाच झाल्याने श्रावण शुद्ध द्वितीया शा. श. १८६७ अर्थात् दि.१०-८ इ. स. १९४५, गुरुवार रोजी श्रीगोस्वामी तुलसीदास[https://en.wikipedia.org/wiki/Tulsidas] विरचित श्रीरामचरितमानसाचा[[https://hi.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%9A%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%A4%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%B8]] ( दोहा, चौपाया, सोरठा, छंद, इत्यादी मूळाप्रमाणे तंतोतंत) समवृत्त-समच्छंद मराठी अनुवाद<ref name=":5">{{स्रोत पुस्तक|title=श्रीरामचरितमानस (मराठी)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,शाखा-मिरज|edition=पाचवी}}</ref>[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946 <nowiki>[[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946]]</nowiki>] ''अवघ्या तीन महिन्यांच्या आतच'' लिहून पूर्ण झाला. लगेचच आळ्याच्या महाराजांना पत्र लिहून कळविले व दर्शनाविषयी अनुज्ञा मागितली व अनुज्ञा मिळाल्याने जाणे झाले. श्रीस्वामी श्रीमहाराजांना मराठी रामचरितमानस<ref name=":6">{{स्रोत पुस्तक|title=श्रीरामचरितमानस (मराठी गुटिका)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=गुरुदेव रानडे मंदिर,बेळगाव|edition=तिसरी}}</ref> वाचून दाखवू लागले. ते जसजसे वाचू लागले तसतसे श्रीमहाराजांना अश्रू अनावर होऊ लागले. अनेकदा तर ते अक्षरशः हुंदके देऊन धाय मोकलून भावविभोर होत. इकडे श्रींचाही कंठ दाटून येई, नयनी अश्रू येत असत. शेवटी मधेमधे थांबत थाबंत महत्प्रयासाने अनुवाद पूर्ण करून श्रीमहाराजांना अभिप्राय व आशीर्वाद मागितला. तेव्हा असा असा लिहून आणा म्हणून आज्ञा झाली व त्याप्रमाणे लिहून आणल्यावर खाली श्रीमहाराजांनी सही केली. तो अभिप्राय व आशीर्वाद असा- ''धन्योsसि कृतकृत्योsसि पावितं स्वकुलं त्वया ।<br/> ''अन्तः संतोषमापन्ना श्रुत्वा रामायणं वयम् ।।१।।''<br/> साकी :<br/> ''तुलसीदासकृत-काव्य कुसुमगत् मधुपः प्रज्ञानोsयम् ।''<br/> ''रामरचित मधु निजभाषायामर्पितवानस्मभ्यः ।।२।।''<br/> ''इदं रामायणं काव्यं जनानां सौख्यदायकम् ।''<br/> ''प्रीतिपात्रं भवेल्लोके शाश्वतं कीर्तिवर्धनम् ।।३।।''<br/> ''भुक्तिं भक्तिंच कैवल्यं ज्ञानं वैराग्यमेवच ।''<br/> ''सेवनादचिरान्नित्यं दास्यत्येष वरो मम ।।४।।''''<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=.स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=३८,३९}}</ref> एकदा आळे मुक्कामी दि. २ ते ४ सप्टेंबर इ.स. १९४६ या काळात स्वामींनी 'भार्गव-दर्प-विमर्दन'व दि. ७ सप्टेंबर इ. स. १९४६ रोजी 'हिराबाई' अशी दोन कीर्तनोपयोगी आख्याने लिहिली गेली.[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946 <nowiki>[[स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती व्यक्ती व वाङ्मय]]</nowiki>] दि. १२ एप्रिल १९४७ रोजी श्रीरामचंद्राचे बालरूपात दर्शन झाले.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=४१}}</ref> त्यावेळी 'बालरूप रामचंद्र पूर्ण उगवला' हे काव्य झाले.[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946] दि. १५ एप्रिल १९४७ रोजी श्रीमहालक्ष्मीचे साक्षात् दर्शन झाले.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=.स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=४२}}</ref> या महिन्यात 'श्रीरामस्तोत्र, भोजनविधि, संतासंत संगति, श्रीराम प्रातःस्मरण', वगैरे अनेक स्फुट काव्ये झाली.[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946] दि. २८ एप्रिल १९४७ला श्रींनी केलेली अनेक नवीन वृत्ते संकलित केली गेली.[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946] इ.स. १९५३ मध्ये श्रींचा 'वेदान्त-सार-अभंग-रामायण'<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=वेदान्तसार अभंग रामायण|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|year=१९५४}}</ref> तसेच 'अभिनव-रामायण'<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्फुटकाव्य संग्रह आणि अभिनव रामायण|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|year=१९५३}}</ref> हा स्फुटकाव्याचा संग्रह प्रसिद्ध झाला.[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946] == स्वभाववैशिष्ट्ये == वृत्ती अत्यंत प्रेमळ, निस्पृह, अत्यंत प्रसिद्धीपराङ्मुख. आपले नाव व्हावे या हेतूने चुकूनही श्रींच्या हातून काही घडत नसे. सत्यभाषणावर अत्यंत कटाक्ष. शिस्त व नियमितपणा यांची आवड. कुणी बेशिस्त वागलेले, थट्टेतही खोटे बोललेले, दिलेला शब्द न पाळलेले खपत नसे. लगेच त्याची निर्भिडपणे हजरी घेतली जायची. यामुळे एक प्रकारचा दरारा सर्वांनाच वाटे. पण चूक झाली व प्रामाणिकपणे कबूल केली तर लगेचच क्षमा केली जाई. दांभिकपणाची मात्र अत्यंत चीड होती.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=४०}}</ref> == श्रीस्वामींची प्रखर राष्ट्रभक्ती == इ. स. १९४६मध्ये 'चले जाव' आंदोलन चालू होते. हैदराबादेत रझाकाराचे अत्याचार चालू होते. या काळात पूर्वीचे रामदासी संप्रदायाचे[[https://vishwakosh.marathi.gov.in/31180/]] संस्कार उफाळून येऊन 'अहो हिंदूंनो, संघ संपन्न व्हावे', 'हिंदूंनो डोळे उघडा', 'दूर करी शीघ्र जाच हा', 'श्रीसमर्थ प्रार्थनाष्टक' अशी काव्ये झाली.[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946] ती तत्कालीन 'केसरी'सारख्या वृत्तपत्रांतून प्रसिद्धही झाली. औंध संस्थानातील कुंडलजवळच्या वीराण्णाच्या डोंगरावर ब्रह्मानंद महाराजांच्या आज्ञेने स्वामींनी ३९ दिवसांत राष्ट्रोन्नतीसाठी १ कोटी ७५ लक्ष ६ हजार 'प्रणव जपानुष्ठान' केले. (ब्रह्मानंदमहाराजांनी १ कोटीच सांगितले होते.) पुढे चासकमानला चातुर्मास करून श्रीस्वामी परंडा, जि. उस्मानाबाद - धाराशिव येथे आले तेव्हा रझाकार चळवळीचा जोर होता. तेव्हा श्रींनी सांगितले, जर रझाकारांचा हल्ला झाला, स्त्रियांची बेअब्रू, विटंबना होण्याचा प्रसंग आला तर हा स्वामी संन्यासी असला तरी हातात तलवार घेऊन प्राणपणाने रझाकारांशी मुकाबला करून तुमचे संरक्षण करील. तसेच सर्व जनतेस सुख लाभावे म्हणून श्रीस्वामींनी काही काळ अनुष्ठान केले. ते होताच वातावरण शांत झाले.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=.स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=४२,४३}}</ref> == रामवन[[https://www.jatland.com/home/Ramavana]]यात्रा == इ. स.१९५०मध्ये श्रीस्वामी 'मानसमणि' [[https://books.google.com/books/about/%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%B8_%E0%A4%AE%E0%A4%A3%E0%A4%BF.html?id=SaRjAAAAMAAJ]] या रामचरितमानसावरील लेखनासच अग्रक्रम देणाऱ्या हिंदी मासिकाचे व नोव्हेंबर इ. स. १९५१ मध्ये 'मानसपीयूष'[[https://www.exoticindiaart.com/book/details/manas-piyush-set-of-7-volumes-most-exhaustive-commentary-ever-on-ramacharitmanas-GPA072/]]चे ग्राहक झाले. त्यासाठी संपादकाला लिहिलेल्या पत्राने संपादकच इतके प्रभावित झाले की, ''परशुरामप्रसंगावर भाव लिहून पाठवावे'' असे इ. स. १९५२मध्ये त्यांचे श्रींनाच पत्र आले. 'मानसपीयूष' मधील टीकेमुळे श्रींचे नाव उत्तरभारतातील मानसप्रेमी जनांना सुपरिचित झाले व श्रींच्या दर्शनाविषयी उत्कंठा प्राप्त होऊन 'रामवन', सतना येथून इ. स. १९५३ मध्ये चैत्रात रामनवरात्रात होणाऱ्या 'मानसयज्ञा'साठी आग्रहाचे आमंत्रण आले. <ref name=":7">{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ, डोंबिवली.|year=१९८१|isbn=|edition=दुसरी|location=|pages=}}</ref>त्यासाठी श्रींनी चास-कमानहून पुण्यास येऊन दि. ११ मार्च इ. स. १९५३, बुधवार रोजी 'रामवन' येथे प्रयाण केले. रामवन येथे रोज संध्याकाळी ५ वाजता श्रींचे हिंंदीमधून रामायणावर प्रवचन होई. त्यांचे ते तेज, मानसावरील प्रभुत्व पाहून उत्तरभारतीय थक्क होऊन गेले व श्रींच्या चरणी नतमस्तक झाले. यानंतर श्रीस्वामी जबलपूर-गोंदिया करून चासकमानला परतले. यावर्षी श्रींना ६० वर्षे पूर्ण झाल्याने साठीशांतिनिमित्त सद्भक्तांचा मेळावा भरवला होता. यानंतरदि. १९ सप्टेंबर इ. स. १९५४ ते १ जुलै इ. स. १९५५ या काळात श्रीस्वामी हे इस्लामपूरला होते.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=४४,४५}}</ref> == मानस गूढार्थ चंद्रिका [http://satsangdhara.net/manas/about_svami.htm <nowiki>[[मानस गूढार्थ चंद्रिका]]</nowiki>][[https://archive.org/details/ManasGudarthChandrika1]]<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका बालकांड (मराठी)|last=स्वामी प्रज्ञानानंद|first=सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=१९९७|isbn=|edition=पहिली|volume=१|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका बालकांड (मराठी)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=फेब्रुवारी २००८|isbn=|edition=दुसरी|volume=२|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका बालकांड (मराठी)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=२०००|isbn=|edition=पहिली|volume=३|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका बालकांड (मराठी)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=२०००|isbn=|edition=पहिली|volume=४|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका बालकांड (मराठी)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=२००१|isbn=|edition=पहिली|volume=५|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका बालकांड (मराठी)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=२४ जुलै २००२|edition=पहिली|volume=६}}</ref> == ज्या विस्तृत टीकेच्या लेखनाचा प्रारंभ कार्तिक शुद्ध प्रतिपदा शा. श. १८७५ मध्ये इस्लामपूर येथे झाला होता, ती तिच्या परिशिष्टासह श्रावण कृष्ण पंचमी शा. श. १८७७ अर्थात् सोमवार, दि. ८ ऑगस्ट १९५५ रोजी सातारा येथे लिहून पूर्ण झाली.[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]] ही टीका डेमी आकाराची छापील ६१०० पृष्ठे होतील एवढी विस्तृत आहे.[http://satsangdhara.net/manas/about_svami.htm]<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=श्रीमानस गूढार्थ चंद्रिका (हिंदी) खंड २ रा|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|year=मार्च १९६२}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका अयोध्याकांड|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=२४ जुलै २००२|isbn=|edition=पहिली|volume=१|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका अयोध्याकांड|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=ऑगस्ट २००३|isbn=|edition=पहिली|volume=२|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका अयोध्याकांड|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=जानेवारी २००४|isbn=|edition=पहिली|volume=३|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका अयोध्याकांड|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=सप्टेंबर २००४|isbn=|volume=४|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका अरण्यकांड(मराठी)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=१९९७|isbn=|edition=पहिली|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका अरण्यकांड(हिंदी) .|last=स्वामी प्रज्ञानानंद|first=सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=१९९५|isbn=|edition=पहिली|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका किष्किंधाकांड (संपूर्ण)|last=स्वामी प्रज्ञानानंद|first=सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=१९९२|isbn=|edition=पहिली|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका सुंदरकांड (मराठी)|last=स्वामी प्रज्ञानानंद|first=सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=१९९५|isbn=|edition=पहिली|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका लंकाकांड (मराठी)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=२००३|isbn=|edition=पहिली|volume=१|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका लंकाकांड (मराठी)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=१ जानेवारी २००४|isbn=|edition=पहिली|volume=२|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=श्रीरामचरितमानस गूढार्थ चंद्रिका उत्तरकांड|last=स्वामी प्रज्ञानानंद|first=सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=२ जुलै २००४|isbn=|edition=पहिली|volume=१|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=श्रीरामचरितमानस गूढार्थ चंद्रिका उत्तरकांड|last=स्वामी प्रज्ञानानंद|first=सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=२ सप्टेंबर २००४|isbn=|edition=पहिली|volume=२|location=|pages=}}</ref>[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946] यानंतर इ. स. १९५६चा चातुर्मास सांगली येथील विष्णुमंदिरात, इ. स. १९५७चा चातुर्मास इस्लामपूरला डाॅ. वैद्य यांच्या जुन्या वाड्यात स्वतंत्र जागेत, इ. स. १९५८चा चातुर्मास माधवनगर येथे श्री. नातूशेठ यांच्या बंगल्यात संपन्न झाला.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=.स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=४७}}</ref> यानंतर इ. स. १९५९ साली श्रींचा मुक्काम परंड्यास गेल्यानंतर समाधिकाळापर्यंतचे जास्तीत जास्त वास्तव्य परंड्यासच [[https://en.wikipedia.org/wiki/Paranda]] झाले.सप्टेंबर इ. स. १९५९ मध्ये रामवन[[https://www.jatland.com/home/Ramavana]](सतना, मध्यप्रदेश) येथे 'श्रीप्रज्ञानानंद पेटिका' स्थापन होऊन त्यात रामचरितमानस(मराठी)<ref name=":6" /><ref name=":5" /><ref name=":4" />, गूढार्थ चंद्रिका नमुना अंक<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका ‌- नमुना अंक|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|year=१९५४}}</ref>, प्रस्तावना खंड<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=श्री रामचरित मानस गूढार्थ चंद्रिका प्रस्तावना खंड|last=प्रज्ञानानंद|first=सरस्वती स्वामी महाराज|publisher=मानस गूढार्थ चंद्रिका प्रकाशन मंडळ,इस्लामपूर|year=|isbn=|location=|pages=}}</ref>, 'मानसमणि'तील श्रींचे सर्व छापील लेख व श्रींचा पत्रव्यवहार वगैरे [http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946] पेटिकेत ठेवून श्रींचा अद्भुत सत्कार व अद्वितीय गौरव करण्यात आला.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=.स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=४९}}</ref> इ. स. १९५९ ते इ. स. १९६२ या चारही वर्षाचे चातुर्मास परंड्यास झाले. इ. स. १९६३चा चातुर्मास लोहाऱ्यास व इ. स. १९६४चा चातुर्मास उस्मानाबादेस गरड वकिलांच्या वाड्यात माडीवर झाला. इ. स. १९६५-६६ सालचे चातुर्मास परंडा येथेच रामविश्रामधामात, तर इ. स. १९६७चा चातुर्मास लातूर येथे श्रीराम मंदिराच्या पडवीत झाला. हा श्रींचा २५वा चातुर्मास होता व हाच शेवटचा ठरला.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=५०}}</ref> == प्रायोपवेशनाचा निर्णय [http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946] == इ.स १९६६ पासूनच प्रायोपवेशनाने देहत्याग करण्याचा श्रींच्या मनातील विचार बळावतच गेला व 'परंडा येथेच फाल्गुन वद्य प्रतिपदेपासून प्रायोपवेशन करून देह ठेवण्याचे ठरविले आहे. तरी पौर्णिमेपर्यंत दर्शनास यावयाचे असेल त्यांनी यावे' अशी पत्रे शिष्यमंडळींकडे तसेच गुळवणी महाराज[[http://www.dattamaharaj.com/%E0%A4%97%E0%A5%81%E0%A4%B3%E0%A4%B5%E0%A4%A3%E0%A5%80%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C]], भगवान श्रीधरस्वामी महाराज[[https://en.wikipedia.org/wiki/Shreedhar_Swami]] यांनाही पाठवली गेली. गुळवणी महाराज <ref>{{स्रोत पुस्तक|title=जीवनगंगा|last=पोटभरे|first=अ.सि.|publisher=श्रीवासुदेव प्रकाशन ,पुणे|year=१९९०}}</ref>तसेच भगवान श्रीधरस्वामी महाराज तसेच इतरही अनेक विद्वज्जन-सत्पुरुषांची पत्रे आली की, आपण उपोषण करू नये;पण प्रत्यक्ष श्रीरामरायाने सांगितले तरच हा विचार रद्द करू, असे श्रींनी कळविले.सर्व गोष्टींची तयारी अगदी एखाद्या कार्यक्रमाप्रमाणे श्रीस्वामी करत होते. 'सुतळीचा तोडा, रद्दी, उरलेली शाई, इत्यादि' प्रत्येक बारीक-सारीक वस्तूसुद्धा कोणास प्रसाद म्हणून द्यायची ही सर्वही मृत्युपत्र - व्यवस्था लिहून ठेवली होती. देह एखाद्या नदीत सोडून द्यावा किंवा चार तुकडे करून जंगलात टाकून द्यावा असे श्रीस्वामी म्हणत. समाधी बांधण्यास विरोध होता; पण नंतर सर्वांनी अनेकदा मान्य केल्यावरून मान्य केले. [[चित्र:Shri Pradnyanananda Saraswati Swami a day before Mahasamadhi.jpg|इवलेसे|श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामींनी अन्नपाण्याचा त्याग करून प्रायोपवेशनाने देह ठेवला. त्यावेळी महासमाधीच्या एक दिवस आधी श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामींची ध्यानस्थ मुद्रा.]] होळी पौर्णिमेचा दिवस अन्न न घेता केवळ पाण्यावरच काढला व दुसऱ्या दिवशीपासून - फाल्गुन वद्य प्रतिपदेपासून प्रायोपवेशन सुरू केले. रामविश्रामधामांत गर्दी होईल म्हणून श्री. वासुदेवराव देशमुख (नानासाहेब देशमुख) यांच्या वाड्यात जाण्याचा निर्णय घेतला होता. त्यामुळे तिकडेच सर्व सोय केली गेली. पहिल्याच दिवसापासून हजारो लोक दर्शनास येऊ लागले. श्रींनी पहिले सात दिवस सारखे लोकांशी बोलणे सुरूच ठेवले होते. अन्नपाण्याचे तर नावसुद्धा नाही! बोलणे तर सुरू. पुढे लघवी रक्तासारखी लाल होऊ लागली.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=५२}}</ref> जिभेवर सर्वत्र भेगा पडल्या, फोड आले;पण श्री अत्यंत निर्विकार असत. 'आपण बोलू नका' अशी कुणी विनंती केल्यास 'जाऊ दे, आता हे मडके लवकरच फुटणार आहे' असे म्हणत.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=५१,५२}}</ref> == अखेरचे काही दिवस == [[चित्र:Pradnyanananda Saraswati Swami an hour before Mahasamadhi.jpg|इवलेसे|परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामींची प्रायोपवेशनाने समाधी घेण्याच्या १ तासापूर्वीची भावमुद्रा]] 'नाथषष्ठीस देह सोडू' असे श्रीस्वामी पूर्वी म्हणाले होते. त्यामुळे नाथषष्ठीस भक्तगण चिंतेतच होते. श्रींचे नऊ दिवसांचे तुलसीरामायणाचे [[https://en.wikipedia.org/wiki/Ramcharitmanas]] पारायण चालू होते. दिवसभर रामनामाचा गजर चालायचा. संध्याकाळी ५ वाजण्याचे सुमारास नित्याप्रमाणे श्री स्नानगृहात गेले आणि स्नानास बसताना एकदम कोसळले. असे वाटले की श्री गेलेच. पळापळ सुरू झाली. सोवळ्यातील काही मंडळींनी घोंगडी अंथरली. दर्भ, तुळसी पसरल्या. काहींनी श्रीस्वामींना स्नानगृहातून बाहेर आणले तेव्हा ते थोडे शुद्धीवर आले. त्यामुळे त्यांना घोंगडीऐवजी पलंगावर बसविले. तेव्हा श्रींनी सांगितले, 'घोंगडी काढून टाका, 'अजून अवकाश आहे' रात्री ९ च्या सुमारास श्रीस्वामींना थोडे बरे वाटले. त्यावेळी एकाने विचारले, 'जलप्रवेश, पर्वतपतन, प्रायोपवेशन, इत्यादी मार्गाने देहत्याग करणे योग्य आहे का?' त्यावर श्रींनी सांगितले, 'वृद्धयतींनी असा देहत्याग करू नये, पण यतीवृद्धांना असे करण्यास हरकत नाही'[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946] श्रीसेवेसाठी असणाऱ्या श्री. माधवराव जोशी यांच्या पत्नी सौ. जोशी यांनी श्रींच्या जिभेवर पडलेल्या भेगा पाहून त्यावर मुळी लावताना दोन थेंब पाणी अधिक घातले. त्याचा लेप लावत असताना ते पातळ झाल्याचे श्रींना जाणवले. तेव्हा 'आम्ही अन्नपाणी वर्ज्य केले असताना तू त्या लेपात जास्त पाणी का घातलेस?' असे त्या परिस्थितीतही म्हणाले.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=५३}}</ref> दुसरे दिवशी श्रीतुलसीरामायणाचे वाचन चालू असताना श्रींनी 'आज कोणता योग आहे?' असे विचारले. 'आज परिघ योग आहे' असे सांगितले गेले. तेव्हा 'आज जायचे नाही' असे श्री म्हणाले. नंतर दोन दिवस बोलणे बंदच होते. स्नानादि नियमित होत असे. वेदना फारच झाल्यास 'श्रीराम, श्रीराम' असा उद्घोष करीत. तोही दिवस गेला. रात्री १ च्या सुमारास श्रींच्या सेवेस असणारे डाॅ. कुलकर्णी यांनी वेळ जवळ आल्याचे जाणून श्रींनी पूर्वी सांगितल्याप्रमाणे श्रींच्या छातीवर शाळिग्राम ठेवला. हातपाय गार पडून त्राण नसतानाही श्रींनी तो आपल्या हृदयावर सरकवून घेतला. पूर्वी सांगितल्याप्रमाणे त्यांना गंगाजळ व तुलसीपत्र तीर्थ घातले गेले. यानंतर भजनाचा जयघोष सुरू असताना फाल्गुन वद्य दशमीला रात्री १ वाजून १० मिनिटांनी खाड्कन डोळे उघडले गेले. एकदम वीज चमकल्यासारखे झाले व त्याचवेळी प्राण पंचतत्त्वात विलीन झाले.[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]][http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946]<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=५३,५४}}</ref> नेत्रांतून प्राण जाणाऱ्यास वैकुंठ प्राप्त होतो असे श्रीस्वामी सांगत व आम्हीही तसेच जाणार असेही म्हणत.<ref name=":10">{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=५४}}</ref> याप्रमाणे श्रींनी सांगितल्याप्रमाणेच सर्व काही घडले. दुसरे दिवशी अनेकानेक गावांहून शिष्यमंडळी, भक्तमंडळी अठरा पगड जातींचे लोक त्यांच्या या लाडक्या स्वामींच्या शेवटच्या दर्शनासाठी जमली. जवळजवळ '''१० हजार''' लोक त्या अपूर्व रथयात्रेत होते. भर उन्हाळ्यात ५० ब्राम्हण सोवळ्यात अनवाणी पायांनी श्रींचा रथ आनंदाने, प्रेमादराने ओढत होते.<ref name=":10" /> भजने, जयजयकार चालूच होता. अशी ही अथांग मिरवणूक दुपारी ४ च्या सुमारास श्रीहंसराजस्वामींच्या मठात आली. श्रींनी पूर्वी जी त्यांची वस्त्रे स्वतः धुऊन सोवळ्यात ठेवून सूचना देऊन लिहून ठेवली होती की, शेवटच्या वेळी विशिष्ट ठिकाणी ठेवलेली वस्त्रे वापरावी त्याप्रमाणे तीच वस्त्रे, कटिसूत्र, कौपीन त्यांना नेसवून, पूजा-आरती करून अश्रूपूर्ण नेत्रांनी सर्वांनी निरोप दिला. सारी जनता धाय मोकलून रडली. पण श्रींनी सांगून ठेवले होते की, 'देहरूपाने गेलो तरी चैतन्यरूपाने मी तुमच्याजवळ आहे. तुम्ही कळवळून प्रार्थना करा. मी तुम्हाजवळच आहे.'<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=५४}}</ref> [[चित्र:Shri Pradnyanananda Saraswati Swami Samadhi at Paranda, Osmanabad, Maharashtra.jpg|अल्ट=hri Pradnyanananda Saraswati Swami took Samadhi on 23-3-196at Paranda by giving up food and warer at Paranda, Osmanabad, Maharashtra.|इवलेसे|परमहंस परिव्राजकाचार्य श्री प्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी महाराजांनी प्रायोपवेशनाने दि. २३ मार्च १९६८ अर्थात् फाल्गुन वद्य दशमीला परंडा येथे देह ठेवला. पुढे त्यांची परंडा, जि. धाराशिव-उस्मानाबाद, महाराष्ट्र येथे समाधी बांधण्यात आली.]] == चित्रदालन == [[चित्र:Pradnyanananda Saraswati Swami at Sjjangad, Satara, Maharashtra Eshwaradas Ramdasi.jpg|अल्ट=Paramhansa Parivrajakacharya Shri Pradnyanananda Saraswati Swami at Sajjangad,Satara,Maharashtra recognized at that time by the name_Eshwardasa Ramdasi|इवलेसे|परमहंस परिव्राजकाचार्य श्री प्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी हे श्रीक्षेत्र सज्जनगड येथे ईश्वरदास रामदासी या नावाने सेवेला होते.]] [[चित्र:Navin Shriram Mandir at Paranda, Osmanabad, Maharashtra.jpg|अल्ट=Shrirampanchayatana and Paramhansa Parivrajakacharya Shri Pradnyanananda Saraswati Swami at Navin Shriram Mandir, Paranda, Osmanabad (Maharashtra)|इवलेसे|नवीन श्रीराम मंदिर, मंडई पेठ, परंडा. जि. उस्मानाबाद - ४१३५०२ (महाराष्ट्र) येथील श्रीरामपंचायतन व परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी.]] [[चित्र:Shri Pradnyanananda Saraswati Swami.jpg|अल्ट=Paramhansa Parivrajakacharya Shri Pradnyanananda Saraswati Swami was one of the great Sanyasi in Maharashtra.|इवलेसे|परमहंस परिव्राजकाचार्य श्री प्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी हे एक थोर ब्रम्हनिष्ठ, श्रोत्रिय संन्यासी महाराष्ट्रात होऊन गेले.]] == बाह्य दुवे == १.[[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946 <nowiki>http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946]]</nowiki>] २.http://satsangdhara.net/manas/about_svami.htm ३.[[https://www.scribd.com/search?content_type=documents&page=1&query=%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%B8%20%E0%A4%97%E0%A5%82%E0%A4%A2%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A5]] ४.[[https://archive.org/details/ManasGudarthChandrika1/mode/1up]] ५.[[https://archive.org/stream/ManasGudarthChandrika1/Manas%20Gudarth%20Chandrika%2001B%20Marathi#page/n5/mode/2up]] ६.[[https://raamcharitmaanas.wordpress.com/%e0%a4%b6%e0%a5%8d%e0%a4%b0%e0%a5%80%e0%a4%b0%e0%a4%be%e0%a4%ae%e0%a4%9a%e0%a4%b0%e0%a4%bf%e0%a4%a4%e0%a4%ae%e0%a4%be%e0%a4%a8%e0%a4%b8-%e0%a4%95%e0%a5%80-%e0%a4%b5%e0%a4%bf%e0%a4%b8%e0%a5%8d%e0%a4%a4/]] ७.[[http://www.granthalaya.org/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=1246212]] ८.[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]] == संदर्भ == १.डॉ.श्रीमती वैद्य, कमल बा. लिखित '''स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती'' '(तिसरी आवृत्ती,प्रकाशक- श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली.) २.डॉ.श्रीमती वैद्य, कमल बा.लिखित '<nowiki/>''स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती''' (दुसरी आवृत्ती, प्रकाशक- श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ, डोंबिवली.) ३.डॉ.अनिता प्रभाकर केळकर यांचा पीएच.डी.प्रबंध- स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती : व्यक्ती आणि वाङ्मय[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946 <nowiki>[[स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती व्यक्ती व वाङ्मय]</nowiki>] ४.डॉ.सौ.केळकर, अनिता लिखित '''महाराष्ट्राचे तुलसीदास - स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती'.'' ५.{{जर्नल स्रोत|last=डॉ.कामत|first=अशोक|date=एप्रिल १९६९|title=आदिकवी तुलसीदास आणि रामकाव्य परंपरा|url=|journal=प्रसाद|publisher=प्रसाद प्रकाशन पुणे|volume=|pages=|via=}} ६.डॉ.कर्वे, चंद्रशेखर लिखित '''कर्वे कुलवृत्तांत' पृष्ठ क्रमांक'' १७५. ७.स्वामी, प्रज्ञानानंद सरस्वती लिखित '''मानस गूढार्थ चन्द्रिका प्रस्तावना खंड' (प्रकाशक-'' मानस गूढार्थ चन्द्रिका प्रकाशन मंडळ,इस्लामपूर.''पृष्ठ क्रमांक'' १४) ८.स्वामी, प्रज्ञानानंद सरस्वती लिखित '''श्रीगुरुगीता प्रबोधिनी'.'' ''(प्रकाशक -'' संत-सेवा हंस मंडळ). ९.स्वामी, प्रज्ञानानंद सरस्वती लिखित '''श्रीरामचरितमानस' (मराठी)'' (पाचवी आवृत्ती, प्रकाशक- श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,शाखा-मिरज.) १०.स्वामी, प्रज्ञानानंद सरस्वती लिखित '<nowiki/>''श्रीरामचरितमानस (मराठी गुटिका)''' (तिसरी आवृत्ती, प्रकाशक- गुरुदेव रानडे मंदिर,बेळगाव.) ११.स्वामी, प्रज्ञानानंद सरस्वती लिखित '''वेदान्तसार अभंग रामायण'.'' १२.स्वामी, प्रज्ञानानंद सरस्वती लिखित '<nowiki/>''स्फुटकाव्य संग्रह आणि अभिनव रामायण'''. १३.स्वामी प्रज्ञानानंद, सरस्वती लिखित '''मानस गूढार्थ चंद्रिका' बालकांड (मराठी / हिंदी)''. (खंड १ ते ६) (प्रकाशक - श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली). १४.स्वामी प्रज्ञानानंद, सरस्वती लिखित '''मानस गूढार्थ चंद्रिका' अरण्यकांड (मराठी / हिंदी)'' ( प्रकाशक- श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली). १५.स्वामी प्रज्ञानानंद, सरस्वती लिखित '''मानस गूढार्थ चंद्रिका' किष्किंधाकांड'' ( प्रकाशक- श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली). १६.स्वामी प्रज्ञानानंद, सरस्वती लिखित '''मानस गूढार्थ चंद्रिका' सुंदरकांड (मराठी / हिंदी)'' ( प्रकाशक- श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली). १७.स्वामी प्रज्ञानानंद, सरस्वती लिखित '''मानस गूढार्थ चंद्रिका' लंकाकांड (मराठी / हिंदी )''. (खंड १ व २) ( प्रकाशक- श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली). १८.स्वामी प्रज्ञानानंद, सरस्वती लिखित '''मानस गूढार्थ चंद्रिका' उत्तरकांड (मराठी / हिंदी )''. (खंड १ व २) ( प्रकाशक- श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली). १९.स्वामी, प्रज्ञानानंद सरस्वती लिखित '''श्रीरामचरितमानस' (मराठी गुटिका)'' (दुसरी आवृत्ती, प्रकाशक- प्रसाद प्रकाशन,पुणे). २०.स्वामी, प्रज्ञानानंद सरस्वती लिखित '<nowiki/>''मानस गूढार्थ चंद्रिका ‌- नमुना अंक'''. २१.पोटभरे, अ.सि.लिखित '''जीवनगंगा' (प्रकाशक -'' श्रीवासुदेव प्रकाशन ,पुणे.) dryyf81pmg7pgof1m6vu5720fgr90ok 2691838 2691837 2026-06-30T10:52:43Z नरेश सावे 88037 /* बाबा गंगादास यांच्याकडून ब्रह्मज्ञानाचा उपदेश व जीवनमुक्तता */ 2691838 wikitext text/x-wiki {{बदल}} {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed infobox biography vcard" style="width:22em" |+[[चित्र:Pradnyanananda Saraswati Swami.jpg|अल्ट=परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी_कर्वे स्वामी_दंडी स्वामी हे थोर संन्यासी संत महाराष्ट्रात होऊन गेले.|इवलेसे|परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी]]प्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]] ! style="text-align:center;font-size:125%;font-weight:bold" |जन्म :- १५ मे १८९३, - परंडा ता. परंडा जि. उस्मानाबाद. नाव :- दत्तात्रय नारायण कर्वे आईचे नाव :- सौ. गंगाबाई नारायण कर्वे वडील :- श्री. नारायणराव कर्वे (कीर्तनकार) शिक्षण :- बी.ए. (संस्कृत) एस.टी. सी. पेशा :- शिक्षक १९३० :- रावजीबुवा बिडवाडीकरांकडून 'राममंत्र' - 'श्रीराम जय राम जय जय राम' जप ४.५ कोटी पूर्ण १८/१/१९४३ :-वासुदेवानंद सरस्वती स्वामी (पुणे - नाशिक रोडवरील आळे येथील पोटे स्वामी)कडून संन्यास-दीक्षा. १९४३ ते १९६८ :- या काळात मानसाची अगणित पारायणे, प्रवचने व अनेक शिष्याना दीक्षा व मंत्र दिले. १०/३/१९६८ ते २३/३/१९६८ :- प्रायोपवेशन ( अन्न पाणी त्याग आनंदाने करून ) २३/३/१९६८ :- रात्री १ वाजून १० मि. जीवनपुष्प श्रीराम चरणी समर्पित (महासमाधी) |- | style="text-align:center;border-top:1px solid #aaaaaa; text-align:left" |'''टिपा'''<div style="line-height:1.2em;"></div> |} परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी (जन्म : माहीम-पालघर, १५ मे १८९३, - परंडा, २३ मार्च १९६८) हे एक अद्भुत विभूतिमत्व असलेले थोर संन्यासी संत एकोणिसाव्या‌-‌विसाव्या शतकात महाराष्ट्रात होऊन गेले. त्यांना कर्वे स्वामी किंवा दंडी स्वामी म्हणत. त्यांनी गोस्वामी [[तुलसीदास]]रचित[[https://hi.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%A4%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A4%B8%E0%A5%80%E0%A4%A6%E0%A4%BE%E0%A4%B8]] [[रामचरितमानस]][https://en.wikipedia.org/wiki/Ramcharitmanas] या रामायणग्रंथाचा मराठीत समवृत्त-समछंद अनुवाद करून त्यावर विस्तृत टीका लिहिली.म्हणूनच त्यांना महाराष्ट्राचे तुलसीदास म्हणतात.<ref>{{जर्नल स्रोत|last=डॉ.कामत|first=अशोक|date=एप्रिल १९६९|title=आदिकवी तुलसीदास आणि रामकाव्य परंपरा|url=|journal=प्रसाद|publisher=प्रसाद प्रकाशन पुणे|volume=|pages=|via=}}</ref> <ref name=":1">{{स्रोत पुस्तक|title=महाराष्ट्राचे तुलसीदास - स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.सौ.केळकर|first=अनिता}}</ref>अत्यंत शिस्तबद्ध पद्धतीने, काटेकोरपणे कर्ममार्गाचे आचरण आणि तितक्याच उच्चप्रतीची निष्ठावंत, निष्काम श्रीरामभक्ती याचा सुरेख संगम श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामींच्या जीवनात दिसतो. प्रपंच नेटका करून परमार्थातील अत्युच्च शिखर कसे गाठावे याचा वस्तुपाठ म्हणजेच श्रीस्वामींचे चरित्र होय.<ref name="undefined" /><ref name=":0">{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली.|year=|isbn=|location=|pages=}}</ref> == पूर्ववृत्तान्त == स्वामींचे पूर्वाश्रमीचे नाव दत्तात्रय नारायण कर्वे'[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]].<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=कर्वे कुलवृत्तांत|last=डॉ.कर्वे|first=चंद्रशेखर|publisher=डॉ.कर्वे चंद्रशेखर|year=१९९४|location=पुणे|pages=१७५}}</ref> <ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=१२}}</ref>मूळस्थान मुक्काम [[गिम्हवणे]], तालुका [[दापोली]], जिल्हा [[रत्‍नागिरी]]. हरिहरेश्वर[[https://en.wikipedia.org/wiki/Harihareshwar]] व जोगेश्वरी ही यांची कुलदैवते. श्री. नारायणराव म्हणजे श्रींचे वडील[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]] हे शिक्षक होते, धार्मिक वृत्तीचे होते. त्यांना संतवाङ्मयाची गोडी होती. यांचा द्वितीय विवाह [[महिकावती|माहीम]]-[[पालघर]] येथील पेंडसे यांचीकन्या गंगाबाई यांच्याशी झाला. सौ. गंगाबाई अत्यंत प्रेमळ, सात्त्विक व पतिपरायण होत्या.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=१३}}</ref> == जन्म,बालपण व शिक्षण== दि. १५ मे १८९३'[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]], वैशाख वद्य अमावस्या, सोमवारी सौ. गंगाबाईंच्या माहेरी ( [[महिकावती|माहीम]], ता. [[पालघर]]) येथे स्वामींचा जन्म झाला.<ref name=":1" /><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=१३}}</ref>बालपणापासून ते अत्यंत कुशाग्र बुद्धीचे, एकपाठी व आपला निश्चय कसोशीने पाळणारे होते. वयाच्या पंधराव्या वर्षी ते मराठी सातवी उत्तीर्ण झाले व इ. स. १९१३मध्ये मुरूड-जंजिरा येथून मॅट्रिक पास झाले. इ. स. १९१८मध्ये श्री संस्कृत हा मुख्य विषय घेऊन ते बडोद्याहून बी.ए. झाले.[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]]<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=१४}}</ref> == विवाह == [[चित्र:Saw.Kamaltai Karve Shri Swamiji's Wife in Purvashrama.jpg|अल्ट=Saw.Kamaltai Karve that is Saw.Dwarakatai was the name of Shri Swamiji's Wife in Purvashrama.|इवलेसे|सौ.कमलताई कर्वे अर्थात् द्वारकाताई - श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामींच्या पूर्वाश्रमीच्या पत्नी ]] श्रींचा विवाह इ. स. १९१५ मध्ये महाविद्यालयात प्रथम वर्षात असताना  मुक्काम [[टिटवाळा]], ता. [[कल्याण]] येथे चौकचे श्रीधर रामचंद्र जोशी यांच्या कन्या 'द्वारका' यांच्याशी त्यांच्या स्वतःच्या इच्छेविरुद्ध झाला. विवाहसमयी श्रीसमर्थ रामदासस्वामींप्रमाणे[[https://en.wikipedia.org/wiki/Samarth_Ramdas]] पळून जाण्याचा <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Samarth_Ramdas|title=समर्थ रामदास|last=|first=|date=|website=|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=}}</ref>विचार आला होता;परंतु त्यांच्या वडिलांचे स्नेही श्री. गोपाळबुवा गणू पाटील (रा. आन्हे, पो. पडघे, जि. ठाणे) यांनी मुखावरून जाणून शपथ घालून विचारल्यामुळे सांगावा लागला व पुढे प्रारब्धास शरण म्हणून श्री विवाहास तयार झाले.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=१६}}</ref> == नोकरी == पुढे इ. स. १९२४ मध्ये श्रींनी एस.टी.सी.ची परीक्षा दिली. बी.ए. एस.टी.सी. झाल्यानंतर मामलेदाराची नोकरी सहजासहजी मिळत असूनही तत्त्वाविरुद्ध म्हणून स्वीकारली नाही तसेच सरकारी नोकरी तर करायचीच नाही, असा त्या काळास अनुसरून दृढनिश्चय केला होता.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=१६}}</ref> इ. स. १९१७ मध्ये मिशनरी हायस्कूल, [[मुरबाड]], जि. ठाणे येथे, पुढील वर्षी [[वसई]] हायस्कूलमध्ये सहा महिने ते शिक्षक होते. इ.स. १९२० मध्ये [[डहाणू]] येथे हायस्कूलमध्ये, इ.स. १९२१ मध्ये [[चिंचणी]] [[तारापूर]] येथे व काही काळ '[[कांजी थरमसी हायस्कूल]]' येथे त्यांची मुख्याध्यापक म्हणून एकूण १६ वर्षे झाली. ते शाळेत संस्कृत, गणित, इंग्रजी हे विषय शिकवत.<ref name=":7" /><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=१७}}</ref> == सद्गुरुकृपा, रामनाम मिळाले == इ.स.१९२९ मध्ये श्रीधरस्वामी बिडवाडीकर उर्फ रावजीबुवा या सत्पुरूषाची गाठ पडली व त्यांच्या दर्शनाने, संगतीने पूर्वजन्मीचे संस्कार उफाळून येऊन विषयी वैराग्य व मुमुक्षुत्व प्राप्त झाले. दि. १९ मार्च इ. स. १९३०ला चिंचणीहून श्रींनी श्रीरावजीबुवा यास विनंतीवजा पत्र लिहिले - ''जयजयाजी गुरुनाथा। दास ठेवितो पदी माथा।<br/> ''विनंती आयकावी आता। दयाघना श्रीधरा। परिणामे इ. स. १९३० साली श्रीरावजीबुवांकडून त्यांच्या [[लालबाग]] येथील मठात त्रयोदशाक्षरी मंत्र मिळाला.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=१८}}</ref> नंतर भक्तिज्ञानासंबंधी अधिक मार्गदर्शन व्हावे अशी विनंती सद्गुरूंस केली असता 'आधी साडेतीन कोटी जप करून ये, मग पुढचा मार्ग सांगेन' अशी आज्ञा झाली. व त्याप्रमाणे श्रींची साधना सुरू झाली.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=१९}}</ref> == उपासनासदृश दिनचर्या == [[चित्र:Pradnyanananda Saraswati Swami Mahraj.jpg|इवलेसे|परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी]] पहाटे ४ वाजता उठून गार पाण्याने प्रातःस्नान वगैरे आवरून सूर्योदयापूर्वीच संध्या, गायत्रीजप, ब्रम्हयज्ञ, इष्टदेवतेचा जप करत. नित्य गीतापाठ, पूजा-अर्चा करून शाळेत जात. मधल्या सुट्टीत घरी येऊन हात-पाय धुऊन जप करून पुन्हा वेळेवर शाळा गाठत. काही दिवसांनी घरी राहून मनासारखे साधन होत नाही म्हणून इ. स. १९३२ साली चैत्र शुद्ध प्रतिपदेस घराशेजारीच स्वतंत्र झोपडी बांधून फक्त अग्निस्पृष्ट फराळाचे पदार्थ भक्षण करून ब्रम्हचर्ययुक्त मंत्रपुरश्चरण सुरू केले. संध्याकाळी शाळेतून आल्यावर पुन्हा स्नान करून मंत्रानुष्ठानास बसत ते ठराविक संख्या पूर्ण होईपर्यंत झोपत नसत. क्वचित झोप येऊ लागली तर शेंडी खुंटीस बांधून ठेवत म्हणजे डुलकी आलीच तर हिसका बसून जाग येई.<ref name=":1" /><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=२० ते २२}}</ref> == मंत्रपुरश्चरणाची पूर्तता == याप्रमाणे दरवर्षी १.५ कोटी जप करून ३ वर्षात ४.५ कोटी जप पूर्ण करून पुढील मार्गदर्शनासाठी श्रीगुरूंच्या दर्शनास गेले असता 'राम तुला सर्व सांगेल' असा आशीर्वाद मिळाला[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]] व त्याप्रमाणे रामरायाने[[https://en.wikipedia.org/wiki/Rama]] सर्व काही सांगून कृतःकृत्य केले.<ref name=":8">{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=२२}}</ref> == साधनसिद्ध तीर्थयात्रा == इ. स. १९३३ साली मे महिन्याच्या सुट्टीत एकट्याने फराळावर राहून कुंभमेळा, मथुरा, वृंदावन, गोकुळ, हरिद्वार, ऋषीकेश, स्वर्गाश्रम, अयोध्या, प्रयाग, काशी, गया असा प्रवास नित्यक्रमात खंड न पडू देता केला. आधीच आगगाडीचे वेळापत्रक पाहून सूर्योदय-सूर्यास्त पाहून, कुठे कुठला थांबा आहे, कुठे किती वेळ गाडी थांबते, त्या वेळेत प्रातःस्नान, सायंस्नान व संध्या करून वेळेवर गाडी गाठत. यामध्ये हरिद्वारहून अयोध्येस जाताना व दि. २८ जानेवारी इ. स. १९५९ला मुंबईहून परंड्यास येताना केवळ दोन वेळा प्रातःस्नान प्रवासात असल्यामुळे चुकले. इ. स. १९३३ ते इ. स. १९५९ यामध्ये व इ. स. १९५९ नंतर पुढे महासमाधीपर्यंत कधीही नियमात खंड पडला नाही.<ref name=":7" /><ref name=":8" /> == बाबा गंगादास यांच्याकडून ब्रह्मज्ञानाचा उपदेश व जीवनमुक्तता == [[बाबा गंगादास]] हे महान भगवद्भक्त, अत्यंत प्रेमळ संत [[चिंचणी]]-[[तारापूर]]च्या किल्ल्यावर राहत. इ. स. १९३० पासून यांच्या संगतीने श्रींना श्रीरामचरितमानसाची गोडी लागली व त्याचे रहस्य प्राप्त झाले. बाबा गंगादासांचे त्यांच्या बाबूंवर(अर्थात श्रीस्वामींवर) खूप प्रेम होते. ते स्वामींना प्रेमाने 'बाबू' म्हणत. दि. २७ जानेवारी १९३४ रोजी काही निमित्ताने श्रीस्वामी हे बाबा गंगादासांकडेच मुक्कामाला राहिले होते. मध्यरात्रीच्या शिवपूजेनंतर परमप्रसन्न असलेले बाबा श्रींना म्हणाले, 'बाबू जल्दी आ जा! अब ज्ञानका रहस्य एकही बात में कहूॅंगा। तेरी लायकात हो तो परचीती मिल जाएगी देख! 'जैसे हो वैसे रहना, कुछ बनना नही।<nowiki>''</nowiki>''<ref name=":2">{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चन्द्रिका प्रस्तावना खंड|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=मानस गूढार्थ चन्द्रिका प्रकाशन मंडळ,इस्लामपूर.|year=१९५८|pages=१४}}</ref>''<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=१९ ते २३}}</ref> ''हे वाक्य ऐकताच श्रींच्या हृदयात वेदान्त-गीता आदींच्या उपदेशाचा लख्ख प्रकाश पडला व परमानंदमय दशा प्राप्त झाली. याचवेळी तुलसीदास[[https://en.wikipedia.org/wiki/Tulsidas]] तेरे मुखसे बोलेंगे'' असाही आशीर्वाद दिला.[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]] नंतर परत दि. २८ जानेवारी १९३४ रोजी दुपारी १.३० वाजता तशीच स्थिती प्राप्त झाली व या दिवसापासून खरी निर्भयता प्राप्त झाली. == उर्वरित गृहस्थाश्रम व वानप्रस्थाश्रमातील साधना == इ. स. १९२३ मध्ये श्रींना प्रथम अपत्य झाले होते. त्यानंतर इ. स. १९३५ मध्ये दुसरा मुलगा झाला व गेला. यावेळी शाळेतील सहकाऱ्यांना पेढे वाटत असताना श्री दोन पेढे सहकाऱ्यांच्या हातावर ठेवत होते. काहींनी दोन पेढे कशाचे असे विचारले असता, 'हा पेढा मुलगा झाल्याबद्दल आणि हा दुसरा पेढा तो गेल्याबद्दल' असे निर्विकारपणे सांगत. यानंतर इ. स. १९३५ सालीच स्वामींनी सौभाग्यवतींना ('सौ. कमलाबाई कर्वे अर्थात् द्वारकाताईंना) दीक्षा दिली.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=२५,२६}}</ref> <br> इ. स. १९३७-३८ मध्ये श्रीस्वामी चौक, जिल्हा कुलाबा येथे धन्येश्वराच्या पडवीत एकांतवासात राहण्यास आले. यावेळी पत्नीस त्यांच्या बंधूंकडे चौकला ठेवले होते. येथे २-३ वर्षे मुक्काम होता. येथे श्रींनी संपूर्ण श्रीरामचरितमानस ९ महिन्यांत सांगितले. <br> यानंतर नर्मदातटाकी[[https://en.wikipedia.org/wiki/Narmada_River]] निबिड, घनदाट अशा घोर अरण्यात अहिल्यादेवींनी[[https://en.wikipedia.org/wiki/Ahilyabai_Holkar]] बांधलेल्या कोटेश्वर मंदिरात[[https://shaivam.org/temples-special/narmada-river-bank-lord-shiva-temples-narmade-hara]] ११ दिवस राहून अनुष्ठान केले. अनुष्ठान चालू असताना भगवान शंकरांनी वृद्ध ब्राम्हणाच्या रूपात तर अनुष्ठान समाप्तीनंतर प्रत्यक्ष भगवान प्रभु श्रीरामचंद्र, लक्ष्मण, भरत, शत्रुघ्न यांनी तेजस्वी सगुण रूपात दर्शन दिले.<ref name=":9">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946|title=Swami Pragyananand saraswati : vyaktii aani vadmay (स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती : व्यक्ती आणि वाङ्मय)|last=Kelkar|first=Anita Prabhakar}}</ref> <ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=२८,२९}}</ref>यानंतर खेड, जि. पुणे येथील केदारेश्वर मंदिरात राहून इ. स. १९४१-१९४२ मध्ये २१ महिन्यात २४ लक्ष गायत्रीचे पुरश्चरण पूर्ण केले. येथेही तुलसीरामायणावर प्रवचने होत. येथे ९ महिन्यांत केवळ बालकांडच सांगून झाले.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=२९,३०}}</ref> == संन्यासग्रहण == यानंतर श्रींनी चतुर्थाश्रम घेण्याचे ठरविले व त्यासाठी सौंना पत्र लिहिले की, चतुर्थाश्रम घेण्याचा विचार आहे;पण त्यास आपली संमती हवी. अन्यथा अग्निहोत्र ठेवून वानप्रस्थाश्रम घेऊन राहता येईल. हे मान्य असल्यास हे पत्र पोहोचल्यापासून १५ दिवसांत'तुम्ही खेड येथे येऊन हजर व्हावे. याप्रमाणे १५ दिवस वाट पाहिली जाईल. तसे न झाल्यास चतुर्थाश्रम स्वीकारण्यास आपली संमती आहे असे समजून संन्यासग्रहण केला जाईल. यावर काहीच पत्रोत्तर न आल्याने ता. १८ जानेवारी १९४३ रोजी, टिळक पंचांगाप्रमाणे पौष शुद्ध द्वादशीस त्यांच्या कुंडलीप्रमाणे स्थिरलग्नी स्थिरनवांशात खेड जि. पुणे येथे संन्यासाश्रम स्वीकारला.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=३०}}</ref> यापूर्वीच पत्नीच्या नावे जमीन करून देऊन त्यांच्या उदरनिर्वाहाची व्यवस्था करण्यात आली होती तसेच त्या आधीपासूनच म्हणजे इ.स. १९३७ पासून त्यांच्या बंधूंकडे चौक, जि. कुलाबा येथे वास्तव्यास होत्या.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=३१}}</ref> == परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीमत् वासुदेवानंद सरस्वती स्वामींकडून दंडग्रहण == [[चित्र:Paramahansa Parivrajakacharya Shrimat Vasudevananda Saraswati Swami Pote Swami Aalyache Maharaj Shri Swamiji's Sanyasa Guru.jpg|अल्ट=हे श्रीस्वामींचे संन्यासगुरू होत.परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीमत् वासुदेवानंद सरस्वती ( पोटे) स्वामी (पुणे - नाशिक रोडवरील आळे येथील पोटे स्वामीं)कडून श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी महाराजांना संन्यास-दीक्षा(दंड) प्राप्त झाली.|इवलेसे|परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीमत् वासुदेवानंद सरस्वती (पोटे) स्वामी (पुणे - नाशिक रोडवरील आळे येथील पोटे स्वामीं)कडून श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी महाराजांना संन्यास-दीक्षा (दंड) प्राप्त झाली.]] परमपूज्य परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीवासुदेवानंद सरस्वती (पोटेस्वामी) महाराजांबद्दल श्रींना दागिने, पैसे मागतात, संग्रह करतात, इ. परस्परविरुद्ध पुष्कळ माहिती कळली होती.<ref name=":3">{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चन्द्रिका प्रस्तावना खंड|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=मानस गूढार्थ चन्द्रिका प्रकाशन मंडळ,इस्लामपूर.|year=१९५९|isbn=|location=|pages=१ ते १२}}</ref> पण तरीही ते श्रोत्रिय, ब्रह्मविद्, वरिष्ठ आहेत व पूर्ण समाधान होण्यासाठी त्यांच्या पायावर शिष्यभावाने डोके ठेवणे गरजेचे आहे अशी श्रींना अंतःस्फूर्ती होऊन बळावू लागली. त्याप्रमाणे श्रीवासुदेवानंद सरस्वती स्वामी महाराजांकडे म्हणजेच पोटे स्वामी अर्थात् आळ्याच्या महाराजांकडे (आळे हे ता. जुन्नर, जि. पुणे मधील एका गावाचे नाव आहे.) जाण्याचे ठरले. त्याप्रमाणे दि. १२ फेन्रुवारी १९४३ म्हणजेच माघ शुद्ध १०, शा.श.१८६४, रविवारी दुपारी १२ च्या सुमारास आळ्याच्या महाराजांच्या निवासस्थानी जाऊन पोहोचले. श्रीमहाराजांचे दिव्य ब्राह्मतेज, प्रसन्ना मूर्ती पहाताक्षणी श्रींना परमसमाधान झाले. त्यावेळी श्रीमहाराज भिक्षा ग्रहण करीत असल्यामुळे श्री उभे राहिले. तेव्हा कुठलीही पूर्वकल्पना दिलेली नसतानाही श्रीमहाराजांनी श्रींना पूर्वाश्रमीच्या आडनावावरून संस्कृतमध्ये क्षेम-कुशल विचारले. आळ्याच्या महाराजांची भिक्षा झाल्यावर श्रींनी यथाविधी पुढील श्लोक म्हणून वंदन केले. ''यद्पादपङ्कजपरागपवित्रमौलि। भूयो न पश्यति नरो जठरं जनन्या।<br/>'' ''तं वासुदेवमजमीशमनंतबोधम्।श्रीमद्गुरूं शरणदं शरणं प्रपद्ये।।'''' त्याच दिवशी सायंकाळी योगपट्ट विधीही उरकला.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=३२}}</ref> याचे वर्णन श्रींनी पुढीलप्रमाणे करून ठेवले आहे-<br/> ''माघ शुद्ध दशमी मृग भानुवार । केला अंगिकार वासुदेवे ।।<br/> ''योगपट्टदीक्षा देऊनी दासाशी । गुरुपरंपरा सांगितली ।।''<br/> ''वासुदेवानंद,त्रीविक्रमानंद । नृसिंहानंद,वासुदेवानंद ।।''<br/> ''यतीसांप्रदाय सरस्वती नामे । प्रज्ञानानंद अभिधान ।।''<br/> ''दुधाहारी मठ,भोसल्यांचा घाट । वाराणसी क्षेत्र पुण्यभूमी ।।''<br/> ''महावाक्य पंचीकरण तत्त्वबोध । करूनिया गुज निरोपिले ।।''<br/> ''शिरी पद्महस्त ठेवूनिया मम । मज आप्तकाम गुरूने केले ।।''<br/> ''तेंव्हा कृतकृत्य झालो याची देही । ठेवूनिया शीर गुरूपायी ।।''<br/> ''अजन्म्याचा आता जन्मची चुकला । सनातना प्राप्ती अमरत्व ।।''<br/> ''जगामाजी आता माझा मी भरलो । मजमाजी सर्व जग तैसे ।।''<br/> ''मजहूनी आता जग भिन्न नसे । जे जे दिसे भासे गुरुरूप ।।'' { इ स. १९४३, आळे मुक्काम,ता. जुन्नर जि.पुणे माघ शुद्ध दशमी शा. श. १८६४ } नामकरणाच्या वेळी श्रींनी श्रीमहाराजांना त्रिवार विनंती केली की, 'रामानंद' किंवा 'राघवानंद' नाव ठेवल्यास सहज नामस्मरण होईल; पण श्रीमहाराजांनी निक्षून सांगितले की, नाव 'प्रज्ञानानंद' ठेवायचे आहे व तेच ठेवले गेले[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]].<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=३३}}</ref> == गुरुशिष्यांचा थोर अधिकार == [[चित्र:Shri Vasudevananda saraswati ( Pote) Swami (Sitting) & Shri Pradnyanananda Saraswati Swami (Standing).jpg|अल्ट=खाली बसलेले परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीमत् वासुदेवानंद सरस्वतीस्वामी- पोटे स्वामी-आळ्याचे महाराज (आळे हे पुणे-नाशिक रोड वरील एक गाव आहे.) आहेत. यांच्याकडून श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामींना(शेजारी उभे असलेले) संन्यासदीक्षा (दंड) प्राप्त झाली.|इवलेसे|खाली बसलेले परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीमत् वासुदेवानंद सरस्वतीस्वामी- पोटे स्वामी-आळ्याचे महाराज आहेत.यांच्याकडून श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामींना(शेजारी उभे असलेले) संन्यासदीक्षा (दंड) प्राप्त झाली.]] इ. स. १९४३ पूर्वीच आळ्याच्या महाराजांना अर्धांगवायूचा झटका येऊन गेल्याने डावे अंग निरूपयोगी झाले होते. तसेच मधुमेहाचा विकारही तीव्र होता. उठता-बसताही येत नव्हते. त्यामुळे सर्व शरीरसुलभ क्रिया जागीच होत व सदा अवधूत स्थितीतच असत. परातीत उचलून ठेवून स्नान घालावे लागे. मांड्या वगैरे भागांवर तळहाताएवढी फाफरे पडत. त्यांना मुंग्या डसत. पण श्रीमहाराज एकही आवाक् काढत नसत. ते श्रींना पहावेना. तेव्हा एकदा श्रींनीच विनंती केली, 'आपले सर्व रोग व पीडा या दासास द्यावेत. आपल्या कृपेने या स्वामीच्या देहास ती उपाधी फार काळ घ्यावी लागणार नाही.' यावर श्रीमहाराज म्हणाले, 'मी देऊ शकेन व आपण घेऊ शकाल हे अगदी खरे;पण ''ज्याने केले त्यानेच भोगणे योग्य होय''. फार त्रास होतो आहे असे मनास वाटताच प्राण ब्रह्मरंध्रात चढविताच कष्ट मुळीच नाहीत'. <ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=३३,३४}}</ref>यावरून श्रीमहाराजांचा योगाभ्यास उत्तम होता हे श्रींना समजले. इ.स.१९४३चा चातुर्मास खेड येथे झाला. एके दिवशी अचानक आदिशक्ती जगदंबेचे साक्षात् दर्शन झाले.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=३४,३५}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946|title=Swami Pragyananand saraswati : vyaktii aani vadmay (स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती : व्यक्ती आणि वाङ्मय)|last=Kelkar|first=Anita Prabhakar}}</ref>कार्तिक शु. ४ व ५ शा. श. १८६५ या दोन दिवसांत श्रीस्कंदपुराणातील गुरुगीतेवर''''श्रीगुरुगीता प्रबोधिनी'''' ही प्राकृत टीका<ref name=":9" /> लिहून आळ्याच्या महाराजांना समर्पित केली.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=श्रीगुरुगीता प्रबोधिनी|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=संत-सेवा हंस मंडळ|year=१९८०}}</ref>[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]] नंतर श्रीस्वामी चासकमान, ता. खेड येथे दीर्घकाळ राहिले.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=३५}}</ref> == श्रीरामचरितमानसाचा मराठी अनुवाद [http://satsangdhara.net/manas/about_svami.htm <nowiki>[[मराठी रामचरितमानस]]</nowiki>] श्रीगुरूचरणी अर्पण केला. == <ref>{{स्रोत पुस्तक|title=श्रीरामचरितमानस मराठी अनुवाद|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|year=१९४९|isbn=|location=|pages=}}</ref><ref name=":4">{{स्रोत पुस्तक|title=श्रीरामचरितमानस (मराठी गुटिका)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=प्रसाद प्रकाशन,पुणे|year=१९६१|edition=दुसरी}}</ref> [[चित्र:Ramcharitmanasa in Marathi by Paramhansa Parivrajakacharya Shri Pradnyanananda Saraswati Swami.png|अल्ट=श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामींनी गोस्वामी तुलसीदास रचित श्रीरामचरितमानसाचा समवृत्त-समच्छंद मराठी अनुवाद केला आहे. म्हणूनच त्यांना 'महाराष्ट्राचे तुलसीदास' असे म्हणले जाते.|इवलेसे|श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी कृत श्रीरामचरितमानसाचा मराठी अनुवाद ]] वरचेवर श्रीस्वामींना अनिवार काव्यस्फूर्ती होऊ लागली. ''सांगतसे मज तो रघुराणा। मम आज्ञा ऐके प्रज्ञाना।<br/> ''सत्त्वर करण्या घे तूं हातीं। रामचरित मानस रचना ती।। १।।'' अशी प्रत्यक्ष श्रीरामाज्ञाच झाल्याने श्रावण शुद्ध द्वितीया शा. श. १८६७ अर्थात् दि.१०-८ इ. स. १९४५, गुरुवार रोजी श्रीगोस्वामी तुलसीदास[https://en.wikipedia.org/wiki/Tulsidas] विरचित श्रीरामचरितमानसाचा[[https://hi.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%9A%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%A4%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%B8]] ( दोहा, चौपाया, सोरठा, छंद, इत्यादी मूळाप्रमाणे तंतोतंत) समवृत्त-समच्छंद मराठी अनुवाद<ref name=":5">{{स्रोत पुस्तक|title=श्रीरामचरितमानस (मराठी)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,शाखा-मिरज|edition=पाचवी}}</ref>[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946 <nowiki>[[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946]]</nowiki>] ''अवघ्या तीन महिन्यांच्या आतच'' लिहून पूर्ण झाला. लगेचच आळ्याच्या महाराजांना पत्र लिहून कळविले व दर्शनाविषयी अनुज्ञा मागितली व अनुज्ञा मिळाल्याने जाणे झाले. श्रीस्वामी श्रीमहाराजांना मराठी रामचरितमानस<ref name=":6">{{स्रोत पुस्तक|title=श्रीरामचरितमानस (मराठी गुटिका)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=गुरुदेव रानडे मंदिर,बेळगाव|edition=तिसरी}}</ref> वाचून दाखवू लागले. ते जसजसे वाचू लागले तसतसे श्रीमहाराजांना अश्रू अनावर होऊ लागले. अनेकदा तर ते अक्षरशः हुंदके देऊन धाय मोकलून भावविभोर होत. इकडे श्रींचाही कंठ दाटून येई, नयनी अश्रू येत असत. शेवटी मधेमधे थांबत थाबंत महत्प्रयासाने अनुवाद पूर्ण करून श्रीमहाराजांना अभिप्राय व आशीर्वाद मागितला. तेव्हा असा असा लिहून आणा म्हणून आज्ञा झाली व त्याप्रमाणे लिहून आणल्यावर खाली श्रीमहाराजांनी सही केली. तो अभिप्राय व आशीर्वाद असा- ''धन्योsसि कृतकृत्योsसि पावितं स्वकुलं त्वया ।<br/> ''अन्तः संतोषमापन्ना श्रुत्वा रामायणं वयम् ।।१।।''<br/> साकी :<br/> ''तुलसीदासकृत-काव्य कुसुमगत् मधुपः प्रज्ञानोsयम् ।''<br/> ''रामरचित मधु निजभाषायामर्पितवानस्मभ्यः ।।२।।''<br/> ''इदं रामायणं काव्यं जनानां सौख्यदायकम् ।''<br/> ''प्रीतिपात्रं भवेल्लोके शाश्वतं कीर्तिवर्धनम् ।।३।।''<br/> ''भुक्तिं भक्तिंच कैवल्यं ज्ञानं वैराग्यमेवच ।''<br/> ''सेवनादचिरान्नित्यं दास्यत्येष वरो मम ।।४।।''''<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=.स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=३८,३९}}</ref> एकदा आळे मुक्कामी दि. २ ते ४ सप्टेंबर इ.स. १९४६ या काळात स्वामींनी 'भार्गव-दर्प-विमर्दन'व दि. ७ सप्टेंबर इ. स. १९४६ रोजी 'हिराबाई' अशी दोन कीर्तनोपयोगी आख्याने लिहिली गेली.[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946 <nowiki>[[स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती व्यक्ती व वाङ्मय]]</nowiki>] दि. १२ एप्रिल १९४७ रोजी श्रीरामचंद्राचे बालरूपात दर्शन झाले.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=४१}}</ref> त्यावेळी 'बालरूप रामचंद्र पूर्ण उगवला' हे काव्य झाले.[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946] दि. १५ एप्रिल १९४७ रोजी श्रीमहालक्ष्मीचे साक्षात् दर्शन झाले.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=.स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=४२}}</ref> या महिन्यात 'श्रीरामस्तोत्र, भोजनविधि, संतासंत संगति, श्रीराम प्रातःस्मरण', वगैरे अनेक स्फुट काव्ये झाली.[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946] दि. २८ एप्रिल १९४७ला श्रींनी केलेली अनेक नवीन वृत्ते संकलित केली गेली.[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946] इ.स. १९५३ मध्ये श्रींचा 'वेदान्त-सार-अभंग-रामायण'<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=वेदान्तसार अभंग रामायण|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|year=१९५४}}</ref> तसेच 'अभिनव-रामायण'<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्फुटकाव्य संग्रह आणि अभिनव रामायण|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|year=१९५३}}</ref> हा स्फुटकाव्याचा संग्रह प्रसिद्ध झाला.[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946] == स्वभाववैशिष्ट्ये == वृत्ती अत्यंत प्रेमळ, निस्पृह, अत्यंत प्रसिद्धीपराङ्मुख. आपले नाव व्हावे या हेतूने चुकूनही श्रींच्या हातून काही घडत नसे. सत्यभाषणावर अत्यंत कटाक्ष. शिस्त व नियमितपणा यांची आवड. कुणी बेशिस्त वागलेले, थट्टेतही खोटे बोललेले, दिलेला शब्द न पाळलेले खपत नसे. लगेच त्याची निर्भिडपणे हजरी घेतली जायची. यामुळे एक प्रकारचा दरारा सर्वांनाच वाटे. पण चूक झाली व प्रामाणिकपणे कबूल केली तर लगेचच क्षमा केली जाई. दांभिकपणाची मात्र अत्यंत चीड होती.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=४०}}</ref> == श्रीस्वामींची प्रखर राष्ट्रभक्ती == इ. स. १९४६मध्ये 'चले जाव' आंदोलन चालू होते. हैदराबादेत रझाकाराचे अत्याचार चालू होते. या काळात पूर्वीचे रामदासी संप्रदायाचे[[https://vishwakosh.marathi.gov.in/31180/]] संस्कार उफाळून येऊन 'अहो हिंदूंनो, संघ संपन्न व्हावे', 'हिंदूंनो डोळे उघडा', 'दूर करी शीघ्र जाच हा', 'श्रीसमर्थ प्रार्थनाष्टक' अशी काव्ये झाली.[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946] ती तत्कालीन 'केसरी'सारख्या वृत्तपत्रांतून प्रसिद्धही झाली. औंध संस्थानातील कुंडलजवळच्या वीराण्णाच्या डोंगरावर ब्रह्मानंद महाराजांच्या आज्ञेने स्वामींनी ३९ दिवसांत राष्ट्रोन्नतीसाठी १ कोटी ७५ लक्ष ६ हजार 'प्रणव जपानुष्ठान' केले. (ब्रह्मानंदमहाराजांनी १ कोटीच सांगितले होते.) पुढे चासकमानला चातुर्मास करून श्रीस्वामी परंडा, जि. उस्मानाबाद - धाराशिव येथे आले तेव्हा रझाकार चळवळीचा जोर होता. तेव्हा श्रींनी सांगितले, जर रझाकारांचा हल्ला झाला, स्त्रियांची बेअब्रू, विटंबना होण्याचा प्रसंग आला तर हा स्वामी संन्यासी असला तरी हातात तलवार घेऊन प्राणपणाने रझाकारांशी मुकाबला करून तुमचे संरक्षण करील. तसेच सर्व जनतेस सुख लाभावे म्हणून श्रीस्वामींनी काही काळ अनुष्ठान केले. ते होताच वातावरण शांत झाले.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=.स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=४२,४३}}</ref> == रामवन[[https://www.jatland.com/home/Ramavana]]यात्रा == इ. स.१९५०मध्ये श्रीस्वामी 'मानसमणि' [[https://books.google.com/books/about/%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%B8_%E0%A4%AE%E0%A4%A3%E0%A4%BF.html?id=SaRjAAAAMAAJ]] या रामचरितमानसावरील लेखनासच अग्रक्रम देणाऱ्या हिंदी मासिकाचे व नोव्हेंबर इ. स. १९५१ मध्ये 'मानसपीयूष'[[https://www.exoticindiaart.com/book/details/manas-piyush-set-of-7-volumes-most-exhaustive-commentary-ever-on-ramacharitmanas-GPA072/]]चे ग्राहक झाले. त्यासाठी संपादकाला लिहिलेल्या पत्राने संपादकच इतके प्रभावित झाले की, ''परशुरामप्रसंगावर भाव लिहून पाठवावे'' असे इ. स. १९५२मध्ये त्यांचे श्रींनाच पत्र आले. 'मानसपीयूष' मधील टीकेमुळे श्रींचे नाव उत्तरभारतातील मानसप्रेमी जनांना सुपरिचित झाले व श्रींच्या दर्शनाविषयी उत्कंठा प्राप्त होऊन 'रामवन', सतना येथून इ. स. १९५३ मध्ये चैत्रात रामनवरात्रात होणाऱ्या 'मानसयज्ञा'साठी आग्रहाचे आमंत्रण आले. <ref name=":7">{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ, डोंबिवली.|year=१९८१|isbn=|edition=दुसरी|location=|pages=}}</ref>त्यासाठी श्रींनी चास-कमानहून पुण्यास येऊन दि. ११ मार्च इ. स. १९५३, बुधवार रोजी 'रामवन' येथे प्रयाण केले. रामवन येथे रोज संध्याकाळी ५ वाजता श्रींचे हिंंदीमधून रामायणावर प्रवचन होई. त्यांचे ते तेज, मानसावरील प्रभुत्व पाहून उत्तरभारतीय थक्क होऊन गेले व श्रींच्या चरणी नतमस्तक झाले. यानंतर श्रीस्वामी जबलपूर-गोंदिया करून चासकमानला परतले. यावर्षी श्रींना ६० वर्षे पूर्ण झाल्याने साठीशांतिनिमित्त सद्भक्तांचा मेळावा भरवला होता. यानंतरदि. १९ सप्टेंबर इ. स. १९५४ ते १ जुलै इ. स. १९५५ या काळात श्रीस्वामी हे इस्लामपूरला होते.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=४४,४५}}</ref> == मानस गूढार्थ चंद्रिका [http://satsangdhara.net/manas/about_svami.htm <nowiki>[[मानस गूढार्थ चंद्रिका]]</nowiki>][[https://archive.org/details/ManasGudarthChandrika1]]<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका बालकांड (मराठी)|last=स्वामी प्रज्ञानानंद|first=सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=१९९७|isbn=|edition=पहिली|volume=१|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका बालकांड (मराठी)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=फेब्रुवारी २००८|isbn=|edition=दुसरी|volume=२|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका बालकांड (मराठी)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=२०००|isbn=|edition=पहिली|volume=३|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका बालकांड (मराठी)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=२०००|isbn=|edition=पहिली|volume=४|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका बालकांड (मराठी)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=२००१|isbn=|edition=पहिली|volume=५|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका बालकांड (मराठी)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=२४ जुलै २००२|edition=पहिली|volume=६}}</ref> == ज्या विस्तृत टीकेच्या लेखनाचा प्रारंभ कार्तिक शुद्ध प्रतिपदा शा. श. १८७५ मध्ये इस्लामपूर येथे झाला होता, ती तिच्या परिशिष्टासह श्रावण कृष्ण पंचमी शा. श. १८७७ अर्थात् सोमवार, दि. ८ ऑगस्ट १९५५ रोजी सातारा येथे लिहून पूर्ण झाली.[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]] ही टीका डेमी आकाराची छापील ६१०० पृष्ठे होतील एवढी विस्तृत आहे.[http://satsangdhara.net/manas/about_svami.htm]<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=श्रीमानस गूढार्थ चंद्रिका (हिंदी) खंड २ रा|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|year=मार्च १९६२}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका अयोध्याकांड|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=२४ जुलै २००२|isbn=|edition=पहिली|volume=१|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका अयोध्याकांड|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=ऑगस्ट २००३|isbn=|edition=पहिली|volume=२|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका अयोध्याकांड|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=जानेवारी २००४|isbn=|edition=पहिली|volume=३|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका अयोध्याकांड|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=सप्टेंबर २००४|isbn=|volume=४|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका अरण्यकांड(मराठी)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=१९९७|isbn=|edition=पहिली|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका अरण्यकांड(हिंदी) .|last=स्वामी प्रज्ञानानंद|first=सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=१९९५|isbn=|edition=पहिली|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका किष्किंधाकांड (संपूर्ण)|last=स्वामी प्रज्ञानानंद|first=सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=१९९२|isbn=|edition=पहिली|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका सुंदरकांड (मराठी)|last=स्वामी प्रज्ञानानंद|first=सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=१९९५|isbn=|edition=पहिली|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका लंकाकांड (मराठी)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=२००३|isbn=|edition=पहिली|volume=१|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका लंकाकांड (मराठी)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=१ जानेवारी २००४|isbn=|edition=पहिली|volume=२|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=श्रीरामचरितमानस गूढार्थ चंद्रिका उत्तरकांड|last=स्वामी प्रज्ञानानंद|first=सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=२ जुलै २००४|isbn=|edition=पहिली|volume=१|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=श्रीरामचरितमानस गूढार्थ चंद्रिका उत्तरकांड|last=स्वामी प्रज्ञानानंद|first=सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=२ सप्टेंबर २००४|isbn=|edition=पहिली|volume=२|location=|pages=}}</ref>[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946] यानंतर इ. स. १९५६चा चातुर्मास सांगली येथील विष्णुमंदिरात, इ. स. १९५७चा चातुर्मास इस्लामपूरला डाॅ. वैद्य यांच्या जुन्या वाड्यात स्वतंत्र जागेत, इ. स. १९५८चा चातुर्मास माधवनगर येथे श्री. नातूशेठ यांच्या बंगल्यात संपन्न झाला.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=.स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=४७}}</ref> यानंतर इ. स. १९५९ साली श्रींचा मुक्काम परंड्यास गेल्यानंतर समाधिकाळापर्यंतचे जास्तीत जास्त वास्तव्य परंड्यासच [[https://en.wikipedia.org/wiki/Paranda]] झाले.सप्टेंबर इ. स. १९५९ मध्ये रामवन[[https://www.jatland.com/home/Ramavana]](सतना, मध्यप्रदेश) येथे 'श्रीप्रज्ञानानंद पेटिका' स्थापन होऊन त्यात रामचरितमानस(मराठी)<ref name=":6" /><ref name=":5" /><ref name=":4" />, गूढार्थ चंद्रिका नमुना अंक<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका ‌- नमुना अंक|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|year=१९५४}}</ref>, प्रस्तावना खंड<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=श्री रामचरित मानस गूढार्थ चंद्रिका प्रस्तावना खंड|last=प्रज्ञानानंद|first=सरस्वती स्वामी महाराज|publisher=मानस गूढार्थ चंद्रिका प्रकाशन मंडळ,इस्लामपूर|year=|isbn=|location=|pages=}}</ref>, 'मानसमणि'तील श्रींचे सर्व छापील लेख व श्रींचा पत्रव्यवहार वगैरे [http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946] पेटिकेत ठेवून श्रींचा अद्भुत सत्कार व अद्वितीय गौरव करण्यात आला.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=.स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=४९}}</ref> इ. स. १९५९ ते इ. स. १९६२ या चारही वर्षाचे चातुर्मास परंड्यास झाले. इ. स. १९६३चा चातुर्मास लोहाऱ्यास व इ. स. १९६४चा चातुर्मास उस्मानाबादेस गरड वकिलांच्या वाड्यात माडीवर झाला. इ. स. १९६५-६६ सालचे चातुर्मास परंडा येथेच रामविश्रामधामात, तर इ. स. १९६७चा चातुर्मास लातूर येथे श्रीराम मंदिराच्या पडवीत झाला. हा श्रींचा २५वा चातुर्मास होता व हाच शेवटचा ठरला.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=५०}}</ref> == प्रायोपवेशनाचा निर्णय [http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946] == इ.स १९६६ पासूनच प्रायोपवेशनाने देहत्याग करण्याचा श्रींच्या मनातील विचार बळावतच गेला व 'परंडा येथेच फाल्गुन वद्य प्रतिपदेपासून प्रायोपवेशन करून देह ठेवण्याचे ठरविले आहे. तरी पौर्णिमेपर्यंत दर्शनास यावयाचे असेल त्यांनी यावे' अशी पत्रे शिष्यमंडळींकडे तसेच गुळवणी महाराज[[http://www.dattamaharaj.com/%E0%A4%97%E0%A5%81%E0%A4%B3%E0%A4%B5%E0%A4%A3%E0%A5%80%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C]], भगवान श्रीधरस्वामी महाराज[[https://en.wikipedia.org/wiki/Shreedhar_Swami]] यांनाही पाठवली गेली. गुळवणी महाराज <ref>{{स्रोत पुस्तक|title=जीवनगंगा|last=पोटभरे|first=अ.सि.|publisher=श्रीवासुदेव प्रकाशन ,पुणे|year=१९९०}}</ref>तसेच भगवान श्रीधरस्वामी महाराज तसेच इतरही अनेक विद्वज्जन-सत्पुरुषांची पत्रे आली की, आपण उपोषण करू नये;पण प्रत्यक्ष श्रीरामरायाने सांगितले तरच हा विचार रद्द करू, असे श्रींनी कळविले.सर्व गोष्टींची तयारी अगदी एखाद्या कार्यक्रमाप्रमाणे श्रीस्वामी करत होते. 'सुतळीचा तोडा, रद्दी, उरलेली शाई, इत्यादि' प्रत्येक बारीक-सारीक वस्तूसुद्धा कोणास प्रसाद म्हणून द्यायची ही सर्वही मृत्युपत्र - व्यवस्था लिहून ठेवली होती. देह एखाद्या नदीत सोडून द्यावा किंवा चार तुकडे करून जंगलात टाकून द्यावा असे श्रीस्वामी म्हणत. समाधी बांधण्यास विरोध होता; पण नंतर सर्वांनी अनेकदा मान्य केल्यावरून मान्य केले. [[चित्र:Shri Pradnyanananda Saraswati Swami a day before Mahasamadhi.jpg|इवलेसे|श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामींनी अन्नपाण्याचा त्याग करून प्रायोपवेशनाने देह ठेवला. त्यावेळी महासमाधीच्या एक दिवस आधी श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामींची ध्यानस्थ मुद्रा.]] होळी पौर्णिमेचा दिवस अन्न न घेता केवळ पाण्यावरच काढला व दुसऱ्या दिवशीपासून - फाल्गुन वद्य प्रतिपदेपासून प्रायोपवेशन सुरू केले. रामविश्रामधामांत गर्दी होईल म्हणून श्री. वासुदेवराव देशमुख (नानासाहेब देशमुख) यांच्या वाड्यात जाण्याचा निर्णय घेतला होता. त्यामुळे तिकडेच सर्व सोय केली गेली. पहिल्याच दिवसापासून हजारो लोक दर्शनास येऊ लागले. श्रींनी पहिले सात दिवस सारखे लोकांशी बोलणे सुरूच ठेवले होते. अन्नपाण्याचे तर नावसुद्धा नाही! बोलणे तर सुरू. पुढे लघवी रक्तासारखी लाल होऊ लागली.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=५२}}</ref> जिभेवर सर्वत्र भेगा पडल्या, फोड आले;पण श्री अत्यंत निर्विकार असत. 'आपण बोलू नका' अशी कुणी विनंती केल्यास 'जाऊ दे, आता हे मडके लवकरच फुटणार आहे' असे म्हणत.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=५१,५२}}</ref> == अखेरचे काही दिवस == [[चित्र:Pradnyanananda Saraswati Swami an hour before Mahasamadhi.jpg|इवलेसे|परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामींची प्रायोपवेशनाने समाधी घेण्याच्या १ तासापूर्वीची भावमुद्रा]] 'नाथषष्ठीस देह सोडू' असे श्रीस्वामी पूर्वी म्हणाले होते. त्यामुळे नाथषष्ठीस भक्तगण चिंतेतच होते. श्रींचे नऊ दिवसांचे तुलसीरामायणाचे [[https://en.wikipedia.org/wiki/Ramcharitmanas]] पारायण चालू होते. दिवसभर रामनामाचा गजर चालायचा. संध्याकाळी ५ वाजण्याचे सुमारास नित्याप्रमाणे श्री स्नानगृहात गेले आणि स्नानास बसताना एकदम कोसळले. असे वाटले की श्री गेलेच. पळापळ सुरू झाली. सोवळ्यातील काही मंडळींनी घोंगडी अंथरली. दर्भ, तुळसी पसरल्या. काहींनी श्रीस्वामींना स्नानगृहातून बाहेर आणले तेव्हा ते थोडे शुद्धीवर आले. त्यामुळे त्यांना घोंगडीऐवजी पलंगावर बसविले. तेव्हा श्रींनी सांगितले, 'घोंगडी काढून टाका, 'अजून अवकाश आहे' रात्री ९ च्या सुमारास श्रीस्वामींना थोडे बरे वाटले. त्यावेळी एकाने विचारले, 'जलप्रवेश, पर्वतपतन, प्रायोपवेशन, इत्यादी मार्गाने देहत्याग करणे योग्य आहे का?' त्यावर श्रींनी सांगितले, 'वृद्धयतींनी असा देहत्याग करू नये, पण यतीवृद्धांना असे करण्यास हरकत नाही'[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946] श्रीसेवेसाठी असणाऱ्या श्री. माधवराव जोशी यांच्या पत्नी सौ. जोशी यांनी श्रींच्या जिभेवर पडलेल्या भेगा पाहून त्यावर मुळी लावताना दोन थेंब पाणी अधिक घातले. त्याचा लेप लावत असताना ते पातळ झाल्याचे श्रींना जाणवले. तेव्हा 'आम्ही अन्नपाणी वर्ज्य केले असताना तू त्या लेपात जास्त पाणी का घातलेस?' असे त्या परिस्थितीतही म्हणाले.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=५३}}</ref> दुसरे दिवशी श्रीतुलसीरामायणाचे वाचन चालू असताना श्रींनी 'आज कोणता योग आहे?' असे विचारले. 'आज परिघ योग आहे' असे सांगितले गेले. तेव्हा 'आज जायचे नाही' असे श्री म्हणाले. नंतर दोन दिवस बोलणे बंदच होते. स्नानादि नियमित होत असे. वेदना फारच झाल्यास 'श्रीराम, श्रीराम' असा उद्घोष करीत. तोही दिवस गेला. रात्री १ च्या सुमारास श्रींच्या सेवेस असणारे डाॅ. कुलकर्णी यांनी वेळ जवळ आल्याचे जाणून श्रींनी पूर्वी सांगितल्याप्रमाणे श्रींच्या छातीवर शाळिग्राम ठेवला. हातपाय गार पडून त्राण नसतानाही श्रींनी तो आपल्या हृदयावर सरकवून घेतला. पूर्वी सांगितल्याप्रमाणे त्यांना गंगाजळ व तुलसीपत्र तीर्थ घातले गेले. यानंतर भजनाचा जयघोष सुरू असताना फाल्गुन वद्य दशमीला रात्री १ वाजून १० मिनिटांनी खाड्कन डोळे उघडले गेले. एकदम वीज चमकल्यासारखे झाले व त्याचवेळी प्राण पंचतत्त्वात विलीन झाले.[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]][http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946]<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=५३,५४}}</ref> नेत्रांतून प्राण जाणाऱ्यास वैकुंठ प्राप्त होतो असे श्रीस्वामी सांगत व आम्हीही तसेच जाणार असेही म्हणत.<ref name=":10">{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=५४}}</ref> याप्रमाणे श्रींनी सांगितल्याप्रमाणेच सर्व काही घडले. दुसरे दिवशी अनेकानेक गावांहून शिष्यमंडळी, भक्तमंडळी अठरा पगड जातींचे लोक त्यांच्या या लाडक्या स्वामींच्या शेवटच्या दर्शनासाठी जमली. जवळजवळ '''१० हजार''' लोक त्या अपूर्व रथयात्रेत होते. भर उन्हाळ्यात ५० ब्राम्हण सोवळ्यात अनवाणी पायांनी श्रींचा रथ आनंदाने, प्रेमादराने ओढत होते.<ref name=":10" /> भजने, जयजयकार चालूच होता. अशी ही अथांग मिरवणूक दुपारी ४ च्या सुमारास श्रीहंसराजस्वामींच्या मठात आली. श्रींनी पूर्वी जी त्यांची वस्त्रे स्वतः धुऊन सोवळ्यात ठेवून सूचना देऊन लिहून ठेवली होती की, शेवटच्या वेळी विशिष्ट ठिकाणी ठेवलेली वस्त्रे वापरावी त्याप्रमाणे तीच वस्त्रे, कटिसूत्र, कौपीन त्यांना नेसवून, पूजा-आरती करून अश्रूपूर्ण नेत्रांनी सर्वांनी निरोप दिला. सारी जनता धाय मोकलून रडली. पण श्रींनी सांगून ठेवले होते की, 'देहरूपाने गेलो तरी चैतन्यरूपाने मी तुमच्याजवळ आहे. तुम्ही कळवळून प्रार्थना करा. मी तुम्हाजवळच आहे.'<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=५४}}</ref> [[चित्र:Shri Pradnyanananda Saraswati Swami Samadhi at Paranda, Osmanabad, Maharashtra.jpg|अल्ट=hri Pradnyanananda Saraswati Swami took Samadhi on 23-3-196at Paranda by giving up food and warer at Paranda, Osmanabad, Maharashtra.|इवलेसे|परमहंस परिव्राजकाचार्य श्री प्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी महाराजांनी प्रायोपवेशनाने दि. २३ मार्च १९६८ अर्थात् फाल्गुन वद्य दशमीला परंडा येथे देह ठेवला. पुढे त्यांची परंडा, जि. धाराशिव-उस्मानाबाद, महाराष्ट्र येथे समाधी बांधण्यात आली.]] == चित्रदालन == [[चित्र:Pradnyanananda Saraswati Swami at Sjjangad, Satara, Maharashtra Eshwaradas Ramdasi.jpg|अल्ट=Paramhansa Parivrajakacharya Shri Pradnyanananda Saraswati Swami at Sajjangad,Satara,Maharashtra recognized at that time by the name_Eshwardasa Ramdasi|इवलेसे|परमहंस परिव्राजकाचार्य श्री प्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी हे श्रीक्षेत्र सज्जनगड येथे ईश्वरदास रामदासी या नावाने सेवेला होते.]] [[चित्र:Navin Shriram Mandir at Paranda, Osmanabad, Maharashtra.jpg|अल्ट=Shrirampanchayatana and Paramhansa Parivrajakacharya Shri Pradnyanananda Saraswati Swami at Navin Shriram Mandir, Paranda, Osmanabad (Maharashtra)|इवलेसे|नवीन श्रीराम मंदिर, मंडई पेठ, परंडा. जि. उस्मानाबाद - ४१३५०२ (महाराष्ट्र) येथील श्रीरामपंचायतन व परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी.]] [[चित्र:Shri Pradnyanananda Saraswati Swami.jpg|अल्ट=Paramhansa Parivrajakacharya Shri Pradnyanananda Saraswati Swami was one of the great Sanyasi in Maharashtra.|इवलेसे|परमहंस परिव्राजकाचार्य श्री प्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी हे एक थोर ब्रम्हनिष्ठ, श्रोत्रिय संन्यासी महाराष्ट्रात होऊन गेले.]] == बाह्य दुवे == १.[[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946 <nowiki>http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946]]</nowiki>] २.http://satsangdhara.net/manas/about_svami.htm ३.[[https://www.scribd.com/search?content_type=documents&page=1&query=%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%B8%20%E0%A4%97%E0%A5%82%E0%A4%A2%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A5]] ४.[[https://archive.org/details/ManasGudarthChandrika1/mode/1up]] ५.[[https://archive.org/stream/ManasGudarthChandrika1/Manas%20Gudarth%20Chandrika%2001B%20Marathi#page/n5/mode/2up]] ६.[[https://raamcharitmaanas.wordpress.com/%e0%a4%b6%e0%a5%8d%e0%a4%b0%e0%a5%80%e0%a4%b0%e0%a4%be%e0%a4%ae%e0%a4%9a%e0%a4%b0%e0%a4%bf%e0%a4%a4%e0%a4%ae%e0%a4%be%e0%a4%a8%e0%a4%b8-%e0%a4%95%e0%a5%80-%e0%a4%b5%e0%a4%bf%e0%a4%b8%e0%a5%8d%e0%a4%a4/]] ७.[[http://www.granthalaya.org/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=1246212]] ८.[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]] == संदर्भ == १.डॉ.श्रीमती वैद्य, कमल बा. लिखित '''स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती'' '(तिसरी आवृत्ती,प्रकाशक- श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली.) २.डॉ.श्रीमती वैद्य, कमल बा.लिखित '<nowiki/>''स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती''' (दुसरी आवृत्ती, प्रकाशक- श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ, डोंबिवली.) ३.डॉ.अनिता प्रभाकर केळकर यांचा पीएच.डी.प्रबंध- स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती : व्यक्ती आणि वाङ्मय[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946 <nowiki>[[स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती व्यक्ती व वाङ्मय]</nowiki>] ४.डॉ.सौ.केळकर, अनिता लिखित '''महाराष्ट्राचे तुलसीदास - स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती'.'' ५.{{जर्नल स्रोत|last=डॉ.कामत|first=अशोक|date=एप्रिल १९६९|title=आदिकवी तुलसीदास आणि रामकाव्य परंपरा|url=|journal=प्रसाद|publisher=प्रसाद प्रकाशन पुणे|volume=|pages=|via=}} ६.डॉ.कर्वे, चंद्रशेखर लिखित '''कर्वे कुलवृत्तांत' पृष्ठ क्रमांक'' १७५. ७.स्वामी, प्रज्ञानानंद सरस्वती लिखित '''मानस गूढार्थ चन्द्रिका प्रस्तावना खंड' (प्रकाशक-'' मानस गूढार्थ चन्द्रिका प्रकाशन मंडळ,इस्लामपूर.''पृष्ठ क्रमांक'' १४) ८.स्वामी, प्रज्ञानानंद सरस्वती लिखित '''श्रीगुरुगीता प्रबोधिनी'.'' ''(प्रकाशक -'' संत-सेवा हंस मंडळ). ९.स्वामी, प्रज्ञानानंद सरस्वती लिखित '''श्रीरामचरितमानस' (मराठी)'' (पाचवी आवृत्ती, प्रकाशक- श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,शाखा-मिरज.) १०.स्वामी, प्रज्ञानानंद सरस्वती लिखित '<nowiki/>''श्रीरामचरितमानस (मराठी गुटिका)''' (तिसरी आवृत्ती, प्रकाशक- गुरुदेव रानडे मंदिर,बेळगाव.) ११.स्वामी, प्रज्ञानानंद सरस्वती लिखित '''वेदान्तसार अभंग रामायण'.'' १२.स्वामी, प्रज्ञानानंद सरस्वती लिखित '<nowiki/>''स्फुटकाव्य संग्रह आणि अभिनव रामायण'''. १३.स्वामी प्रज्ञानानंद, सरस्वती लिखित '''मानस गूढार्थ चंद्रिका' बालकांड (मराठी / हिंदी)''. (खंड १ ते ६) (प्रकाशक - श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली). १४.स्वामी प्रज्ञानानंद, सरस्वती लिखित '''मानस गूढार्थ चंद्रिका' अरण्यकांड (मराठी / हिंदी)'' ( प्रकाशक- श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली). १५.स्वामी प्रज्ञानानंद, सरस्वती लिखित '''मानस गूढार्थ चंद्रिका' किष्किंधाकांड'' ( प्रकाशक- श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली). १६.स्वामी प्रज्ञानानंद, सरस्वती लिखित '''मानस गूढार्थ चंद्रिका' सुंदरकांड (मराठी / हिंदी)'' ( प्रकाशक- श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली). १७.स्वामी प्रज्ञानानंद, सरस्वती लिखित '''मानस गूढार्थ चंद्रिका' लंकाकांड (मराठी / हिंदी )''. (खंड १ व २) ( प्रकाशक- श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली). १८.स्वामी प्रज्ञानानंद, सरस्वती लिखित '''मानस गूढार्थ चंद्रिका' उत्तरकांड (मराठी / हिंदी )''. (खंड १ व २) ( प्रकाशक- श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली). १९.स्वामी, प्रज्ञानानंद सरस्वती लिखित '''श्रीरामचरितमानस' (मराठी गुटिका)'' (दुसरी आवृत्ती, प्रकाशक- प्रसाद प्रकाशन,पुणे). २०.स्वामी, प्रज्ञानानंद सरस्वती लिखित '<nowiki/>''मानस गूढार्थ चंद्रिका ‌- नमुना अंक'''. २१.पोटभरे, अ.सि.लिखित '''जीवनगंगा' (प्रकाशक -'' श्रीवासुदेव प्रकाशन ,पुणे.) eoxyw295t7fy0gczmg9ku9ihdb11snl 2691840 2691838 2026-06-30T10:59:51Z नरेश सावे 88037 2691840 wikitext text/x-wiki {{बदल}} {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed infobox biography vcard" style="width:22em" |+[[चित्र:Pradnyanananda Saraswati Swami.jpg|अल्ट=परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी_कर्वे स्वामी_दंडी स्वामी हे थोर संन्यासी संत महाराष्ट्रात होऊन गेले.|इवलेसे|परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी]]प्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]] ! style="text-align:center;font-size:125%;font-weight:bold" |जन्म :- १५ मे १८९३, - परंडा ता. परंडा जि. उस्मानाबाद. नाव :- दत्तात्रय नारायण कर्वे आईचे नाव :- सौ. गंगाबाई नारायण कर्वे वडील :- श्री. नारायणराव कर्वे (कीर्तनकार) शिक्षण :- बी.ए. (संस्कृत) एस.टी. सी. पेशा :- शिक्षक १९३० :- रावजीबुवा बिडवाडीकरांकडून 'राममंत्र' - 'श्रीराम जय राम जय जय राम' जप ४.५ कोटी पूर्ण १८/१/१९४३ :-वासुदेवानंद सरस्वती स्वामी (पुणे - नाशिक रोडवरील आळे येथील पोटे स्वामी)कडून संन्यास-दीक्षा. १९४३ ते १९६८ :- या काळात मानसाची अगणित पारायणे, प्रवचने व अनेक शिष्याना दीक्षा व मंत्र दिले. १०/३/१९६८ ते २३/३/१९६८ :- प्रायोपवेशन ( अन्न पाणी त्याग आनंदाने करून ) २३/३/१९६८ :- रात्री १ वाजून १० मि. जीवनपुष्प श्रीराम चरणी समर्पित (महासमाधी) |- | style="text-align:center;border-top:1px solid #aaaaaa; text-align:left" |'''टिपा'''<div style="line-height:1.2em;"></div> |} परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी (जन्म : माहीम-पालघर, १५ मे १८९३, - परंडा, २३ मार्च १९६८) हे एक अद्भुत विभूतिमत्व असलेले थोर संन्यासी संत एकोणिसाव्या‌-‌विसाव्या शतकात महाराष्ट्रात होऊन गेले. त्यांना कर्वे स्वामी किंवा दंडी स्वामी म्हणत. त्यांनी गोस्वामी [[तुलसीदास]]रचित[[https://hi.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%A4%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A4%B8%E0%A5%80%E0%A4%A6%E0%A4%BE%E0%A4%B8]] [[रामचरितमानस]][https://en.wikipedia.org/wiki/Ramcharitmanas] या रामायणग्रंथाचा मराठीत समवृत्त-समछंद अनुवाद करून त्यावर विस्तृत टीका लिहिली.म्हणूनच त्यांना महाराष्ट्राचे तुलसीदास म्हणतात.<ref>{{जर्नल स्रोत|last=डॉ.कामत|first=अशोक|date=एप्रिल १९६९|title=आदिकवी तुलसीदास आणि रामकाव्य परंपरा|url=|journal=प्रसाद|publisher=प्रसाद प्रकाशन पुणे|volume=|pages=|via=}}</ref> <ref name=":1">{{स्रोत पुस्तक|title=महाराष्ट्राचे तुलसीदास - स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.सौ.केळकर|first=अनिता}}</ref>अत्यंत शिस्तबद्ध पद्धतीने, काटेकोरपणे कर्ममार्गाचे आचरण आणि तितक्याच उच्चप्रतीची निष्ठावंत, निष्काम श्रीरामभक्ती याचा सुरेख संगम श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामींच्या जीवनात दिसतो. प्रपंच नेटका करून परमार्थातील अत्युच्च शिखर कसे गाठावे याचा वस्तुपाठ म्हणजेच श्रीस्वामींचे चरित्र होय.<ref name="undefined" /><ref name=":0">{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली.|year=|isbn=|location=|pages=}}</ref> == पूर्ववृत्तान्त == स्वामींचे पूर्वाश्रमीचे नाव दत्तात्रय नारायण कर्वे'[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]].<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=कर्वे कुलवृत्तांत|last=डॉ.कर्वे|first=चंद्रशेखर|publisher=डॉ.कर्वे चंद्रशेखर|year=१९९४|location=पुणे|pages=१७५}}</ref> <ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=१२}}</ref>मूळस्थान मुक्काम [[गिम्हवणे]], तालुका [[दापोली]], जिल्हा [[रत्‍नागिरी]]. हरिहरेश्वर[[https://en.wikipedia.org/wiki/Harihareshwar]] व जोगेश्वरी ही यांची कुलदैवते. श्री. नारायणराव म्हणजे श्रींचे वडील[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]] हे शिक्षक होते, धार्मिक वृत्तीचे होते. त्यांना संतवाङ्मयाची गोडी होती. यांचा द्वितीय विवाह [[महिकावती|माहीम]]-[[पालघर]] येथील पेंडसे यांचीकन्या गंगाबाई यांच्याशी झाला. सौ. गंगाबाई अत्यंत प्रेमळ, सात्त्विक व पतिपरायण होत्या.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=१३}}</ref> == जन्म,बालपण व शिक्षण== दि. १५ मे १८९३'[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]], वैशाख वद्य अमावस्या, सोमवारी सौ. गंगाबाईंच्या माहेरी ( [[महिकावती|माहीम]], ता. [[पालघर]]) येथे स्वामींचा जन्म झाला.<ref name=":1" /><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=१३}}</ref>बालपणापासून ते अत्यंत कुशाग्र बुद्धीचे, एकपाठी व आपला निश्चय कसोशीने पाळणारे होते. वयाच्या पंधराव्या वर्षी ते मराठी सातवी उत्तीर्ण झाले व इ. स. १९१३मध्ये मुरूड-जंजिरा येथून मॅट्रिक पास झाले. इ. स. १९१८मध्ये श्री संस्कृत हा मुख्य विषय घेऊन ते बडोद्याहून बी.ए. झाले.[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]]<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=१४}}</ref> == विवाह == [[चित्र:Saw.Kamaltai Karve Shri Swamiji's Wife in Purvashrama.jpg|अल्ट=Saw.Kamaltai Karve that is Saw.Dwarakatai was the name of Shri Swamiji's Wife in Purvashrama.|इवलेसे|सौ.कमलताई कर्वे अर्थात् द्वारकाताई - श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामींच्या पूर्वाश्रमीच्या पत्नी ]] श्रींचा विवाह इ. स. १९१५ मध्ये महाविद्यालयात प्रथम वर्षात असताना  मुक्काम [[टिटवाळा]], ता. [[कल्याण]] येथे चौकचे श्रीधर रामचंद्र जोशी यांच्या कन्या 'द्वारका' यांच्याशी त्यांच्या स्वतःच्या इच्छेविरुद्ध झाला. विवाहसमयी श्रीसमर्थ रामदासस्वामींप्रमाणे[[https://en.wikipedia.org/wiki/Samarth_Ramdas]] पळून जाण्याचा <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Samarth_Ramdas|title=समर्थ रामदास|last=|first=|date=|website=|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=}}</ref>विचार आला होता;परंतु त्यांच्या वडिलांचे स्नेही श्री. गोपाळबुवा गणू पाटील (रा. आन्हे, पो. पडघे, जि. ठाणे) यांनी मुखावरून जाणून शपथ घालून विचारल्यामुळे सांगावा लागला व पुढे प्रारब्धास शरण म्हणून श्री विवाहास तयार झाले.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=१६}}</ref> == नोकरी == पुढे इ. स. १९२४ मध्ये श्रींनी एस.टी.सी.ची परीक्षा दिली. बी.ए. एस.टी.सी. झाल्यानंतर मामलेदाराची नोकरी सहजासहजी मिळत असूनही तत्त्वाविरुद्ध म्हणून स्वीकारली नाही तसेच सरकारी नोकरी तर करायचीच नाही, असा त्या काळास अनुसरून दृढनिश्चय केला होता.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=१६}}</ref> इ. स. १९१७ मध्ये मिशनरी हायस्कूल, [[मुरबाड]], जि. ठाणे येथे, पुढील वर्षी [[वसई]] हायस्कूलमध्ये सहा महिने ते शिक्षक होते. इ.स. १९२० मध्ये [[डहाणू]] येथे हायस्कूलमध्ये, इ.स. १९२१ मध्ये [[चिंचणी]] [[तारापूर]] येथे व काही काळ '[[कांजी थरमसी हायस्कूल]]' येथे त्यांची मुख्याध्यापक म्हणून एकूण १६ वर्षे झाली. ते शाळेत संस्कृत, गणित, इंग्रजी हे विषय शिकवत.<ref name=":7" /><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=१७}}</ref> == सद्गुरुकृपा, रामनाम मिळाले == इ.स.१९२९ मध्ये श्रीधरस्वामी बिडवाडीकर उर्फ रावजीबुवा या सत्पुरूषाची गाठ पडली व त्यांच्या दर्शनाने, संगतीने पूर्वजन्मीचे संस्कार उफाळून येऊन विषयी वैराग्य व मुमुक्षुत्व प्राप्त झाले. दि. १९ मार्च इ. स. १९३०ला चिंचणीहून श्रींनी श्रीरावजीबुवा यास विनंतीवजा पत्र लिहिले - ''जयजयाजी गुरुनाथा। दास ठेवितो पदी माथा।<br/> ''विनंती आयकावी आता। दयाघना श्रीधरा। परिणामे इ. स. १९३० साली श्रीरावजीबुवांकडून त्यांच्या [[लालबाग]] येथील मठात त्रयोदशाक्षरी मंत्र मिळाला.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=१८}}</ref> नंतर भक्तिज्ञानासंबंधी अधिक मार्गदर्शन व्हावे अशी विनंती सद्गुरूंस केली असता 'आधी साडेतीन कोटी जप करून ये, मग पुढचा मार्ग सांगेन' अशी आज्ञा झाली. व त्याप्रमाणे श्रींची साधना सुरू झाली.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=१९}}</ref> == उपासनासदृश दिनचर्या == [[चित्र:Pradnyanananda Saraswati Swami Mahraj.jpg|इवलेसे|परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी]] पहाटे ४ वाजता उठून गार पाण्याने प्रातःस्नान वगैरे आवरून सूर्योदयापूर्वीच संध्या, गायत्रीजप, ब्रम्हयज्ञ, इष्टदेवतेचा जप करत. नित्य गीतापाठ, पूजा-अर्चा करून शाळेत जात. मधल्या सुट्टीत घरी येऊन हात-पाय धुऊन जप करून पुन्हा वेळेवर शाळा गाठत. काही दिवसांनी घरी राहून मनासारखे साधन होत नाही म्हणून इ. स. १९३२ साली चैत्र शुद्ध प्रतिपदेस घराशेजारीच स्वतंत्र झोपडी बांधून फक्त अग्निस्पृष्ट फराळाचे पदार्थ भक्षण करून ब्रम्हचर्ययुक्त मंत्रपुरश्चरण सुरू केले. संध्याकाळी शाळेतून आल्यावर पुन्हा स्नान करून मंत्रानुष्ठानास बसत ते ठराविक संख्या पूर्ण होईपर्यंत झोपत नसत. क्वचित झोप येऊ लागली तर शेंडी खुंटीस बांधून ठेवत म्हणजे डुलकी आलीच तर हिसका बसून जाग येई.<ref name=":1" /><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=२० ते २२}}</ref> == मंत्रपुरश्चरणाची पूर्तता == याप्रमाणे दरवर्षी १.५ कोटी जप करून ३ वर्षात ४.५ कोटी जप पूर्ण करून पुढील मार्गदर्शनासाठी श्रीगुरूंच्या दर्शनास गेले असता 'राम तुला सर्व सांगेल' असा आशीर्वाद मिळाला[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]] व त्याप्रमाणे रामरायाने[[https://en.wikipedia.org/wiki/Rama]] सर्व काही सांगून कृतःकृत्य केले.<ref name=":8">{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=२२}}</ref> == साधनसिद्ध तीर्थयात्रा == इ. स. १९३३ साली मे महिन्याच्या सुट्टीत एकट्याने फराळावर राहून कुंभमेळा, मथुरा, वृंदावन, गोकुळ, हरिद्वार, ऋषीकेश, स्वर्गाश्रम, अयोध्या, प्रयाग, काशी, गया असा प्रवास नित्यक्रमात खंड न पडू देता केला. आधीच आगगाडीचे वेळापत्रक पाहून सूर्योदय-सूर्यास्त पाहून, कुठे कुठला थांबा आहे, कुठे किती वेळ गाडी थांबते, त्या वेळेत प्रातःस्नान, सायंस्नान व संध्या करून वेळेवर गाडी गाठत. यामध्ये हरिद्वारहून अयोध्येस जाताना व दि. २८ जानेवारी इ. स. १९५९ला मुंबईहून परंड्यास येताना केवळ दोन वेळा प्रातःस्नान प्रवासात असल्यामुळे चुकले. इ. स. १९३३ ते इ. स. १९५९ यामध्ये व इ. स. १९५९ नंतर पुढे महासमाधीपर्यंत कधीही नियमात खंड पडला नाही.<ref name=":7" /><ref name=":8" /> == बाबा गंगादास यांच्याकडून ब्रह्मज्ञानाचा उपदेश व जीवनमुक्तता == [[बाबा गंगादास]] हे महान भगवद्भक्त, अत्यंत प्रेमळ संत [[चिंचणी]]-[[तारापूर]]च्या किल्ल्यावर राहत. इ. स. १९३० पासून यांच्या संगतीने श्रींना श्रीरामचरितमानसाची गोडी लागली व त्याचे रहस्य प्राप्त झाले. बाबा गंगादासांचे त्यांच्या बाबूंवर(अर्थात श्रीस्वामींवर) खूप प्रेम होते. ते स्वामींना प्रेमाने 'बाबू' म्हणत. दि. २७ जानेवारी १९३४ रोजी काही निमित्ताने श्रीस्वामी हे बाबा गंगादासांकडेच मुक्कामाला राहिले होते. मध्यरात्रीच्या शिवपूजेनंतर परमप्रसन्न असलेले बाबा श्रींना म्हणाले, 'बाबू जल्दी आ जा! अब ज्ञानका रहस्य एकही बात में कहूॅंगा। तेरी लायकात हो तो परचीती मिल जाएगी देख! 'जैसे हो वैसे रहना, कुछ बनना नही।<nowiki>''</nowiki>''<ref name=":2">{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चन्द्रिका प्रस्तावना खंड|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=मानस गूढार्थ चन्द्रिका प्रकाशन मंडळ,इस्लामपूर.|year=१९५८|pages=१४}}</ref>''<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=१९ ते २३}}</ref> ''हे वाक्य ऐकताच श्रींच्या हृदयात वेदान्त-गीता आदींच्या उपदेशाचा लख्ख प्रकाश पडला व परमानंदमय दशा प्राप्त झाली. याचवेळी तुलसीदास[[https://en.wikipedia.org/wiki/Tulsidas]] तेरे मुखसे बोलेंगे'' असाही आशीर्वाद दिला.[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]] नंतर परत दि. २८ जानेवारी १९३४ रोजी दुपारी १.३० वाजता तशीच स्थिती प्राप्त झाली व या दिवसापासून खरी निर्भयता प्राप्त झाली. == उर्वरित गृहस्थाश्रम व वानप्रस्थाश्रमातील साधना == इ. स. १९२३ मध्ये श्रींना प्रथम अपत्य झाले होते. त्यानंतर इ. स. १९३५ मध्ये दुसरा मुलगा झाला व गेला. यावेळी शाळेतील सहकाऱ्यांना पेढे वाटत असताना श्री दोन पेढे सहकाऱ्यांच्या हातावर ठेवत होते. काहींनी दोन पेढे कशाचे असे विचारले असता, 'हा पेढा मुलगा झाल्याबद्दल आणि हा दुसरा पेढा तो गेल्याबद्दल' असे निर्विकारपणे सांगत. यानंतर इ. स. १९३५ सालीच स्वामींनी सौभाग्यवतींना ('सौ. कमलाबाई कर्वे अर्थात् द्वारकाताईंना) दीक्षा दिली.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=२५,२६}}</ref> <br> इ. स. १९३७-३८ मध्ये श्रीस्वामी चौक, जिल्हा कुलाबा येथे धन्येश्वराच्या पडवीत एकांतवासात राहण्यास आले. यावेळी पत्नीस त्यांच्या बंधूंकडे चौकला ठेवले होते. येथे २-३ वर्षे मुक्काम होता. येथे श्रींनी संपूर्ण श्रीरामचरितमानस ९ महिन्यांत सांगितले. <br> यानंतर नर्मदातटाकी[[https://en.wikipedia.org/wiki/Narmada_River]] निबिड, घनदाट अशा घोर अरण्यात अहिल्यादेवींनी[[https://en.wikipedia.org/wiki/Ahilyabai_Holkar]] बांधलेल्या कोटेश्वर मंदिरात[[https://shaivam.org/temples-special/narmada-river-bank-lord-shiva-temples-narmade-hara]] ११ दिवस राहून अनुष्ठान केले. अनुष्ठान चालू असताना भगवान शंकरांनी वृद्ध ब्राम्हणाच्या रूपात तर अनुष्ठान समाप्तीनंतर प्रत्यक्ष भगवान प्रभु श्रीरामचंद्र, लक्ष्मण, भरत, शत्रुघ्न यांनी तेजस्वी सगुण रूपात दर्शन दिले.<ref name=":9">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946|title=Swami Pragyananand saraswati : vyaktii aani vadmay (स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती : व्यक्ती आणि वाङ्मय)|last=Kelkar|first=Anita Prabhakar}}</ref> <ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=२८,२९}}</ref>यानंतर खेड, जि. पुणे येथील केदारेश्वर मंदिरात राहून इ. स. १९४१-१९४२ मध्ये २१ महिन्यात २४ लक्ष गायत्रीचे पुरश्चरण पूर्ण केले. येथेही तुलसीरामायणावर प्रवचने होत. येथे ९ महिन्यांत केवळ बालकांडच सांगून झाले.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=२९,३०}}</ref> == संन्यासग्रहण == यानंतर श्रींनी चतुर्थाश्रम घेण्याचे ठरविले व त्यासाठी सौंना पत्र लिहिले की, चतुर्थाश्रम घेण्याचा विचार आहे;पण त्यास आपली संमती हवी. अन्यथा अग्निहोत्र ठेवून वानप्रस्थाश्रम घेऊन राहता येईल. हे मान्य असल्यास हे पत्र पोहोचल्यापासून १५ दिवसांत'तुम्ही खेड येथे येऊन हजर व्हावे. याप्रमाणे १५ दिवस वाट पाहिली जाईल. तसे न झाल्यास चतुर्थाश्रम स्वीकारण्यास आपली संमती आहे असे समजून संन्यासग्रहण केला जाईल. यावर काहीच पत्रोत्तर न आल्याने ता. १८ जानेवारी १९४३ रोजी, टिळक पंचांगाप्रमाणे पौष शुद्ध द्वादशीस त्यांच्या कुंडलीप्रमाणे स्थिरलग्नी स्थिरनवांशात खेड जि. पुणे येथे संन्यासाश्रम स्वीकारला.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=३०}}</ref> यापूर्वीच पत्नीच्या नावे जमीन करून देऊन त्यांच्या उदरनिर्वाहाची व्यवस्था करण्यात आली होती तसेच त्या आधीपासूनच म्हणजे इ.स. १९३७ पासून त्यांच्या बंधूंकडे चौक, जि. कुलाबा येथे वास्तव्यास होत्या.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=३१}}</ref> == परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीमत् वासुदेवानंद सरस्वती स्वामींकडून दंडग्रहण == [[चित्र:Paramahansa Parivrajakacharya Shrimat Vasudevananda Saraswati Swami Pote Swami Aalyache Maharaj Shri Swamiji's Sanyasa Guru.jpg|अल्ट=हे श्रीस्वामींचे संन्यासगुरू होत.परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीमत् वासुदेवानंद सरस्वती ( पोटे) स्वामी (पुणे - नाशिक रोडवरील आळे येथील पोटे स्वामीं)कडून श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी महाराजांना संन्यास-दीक्षा(दंड) प्राप्त झाली.|इवलेसे|परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीमत् वासुदेवानंद सरस्वती (पोटे) स्वामी (पुणे - नाशिक रोडवरील [[आळे]] येथील पोटे स्वामीं)कडून श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी महाराजांना संन्यास-दीक्षा (दंड) प्राप्त झाली.]] परमपूज्य परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीवासुदेवानंद सरस्वती (पोटेस्वामी) महाराजांबद्दल श्रींना दागिने, पैसे मागतात, संग्रह करतात, इ. परस्परविरुद्ध पुष्कळ माहिती कळली होती.<ref name=":3">{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चन्द्रिका प्रस्तावना खंड|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=मानस गूढार्थ चन्द्रिका प्रकाशन मंडळ,इस्लामपूर.|year=१९५९|isbn=|location=|pages=१ ते १२}}</ref> पण तरीही ते श्रोत्रिय, ब्रह्मविद्, वरिष्ठ आहेत व पूर्ण समाधान होण्यासाठी त्यांच्या पायावर शिष्यभावाने डोके ठेवणे गरजेचे आहे अशी श्रींना अंतःस्फूर्ती होऊन बळावू लागली. त्याप्रमाणे श्रीवासुदेवानंद सरस्वती स्वामी महाराजांकडे म्हणजेच पोटे स्वामी अर्थात् आळ्याच्या महाराजांकडे ([[आळे]] हे ता. [[जुन्नर]], जि. [[पुणे]] मधील एका गावाचे नाव आहे.) जाण्याचे ठरले. त्याप्रमाणे दि. १२ फेन्रुवारी १९४३ म्हणजेच माघ शुद्ध १०, शा.श.१८६४, रविवारी दुपारी १२ च्या सुमारास आळ्याच्या महाराजांच्या निवासस्थानी जाऊन पोहोचले. श्रीमहाराजांचे दिव्य ब्राह्मतेज, प्रसन्ना मूर्ती पहाताक्षणी श्रींना परमसमाधान झाले. त्यावेळी श्रीमहाराज भिक्षा ग्रहण करीत असल्यामुळे श्री उभे राहिले. तेव्हा कुठलीही पूर्वकल्पना दिलेली नसतानाही श्रीमहाराजांनी श्रींना पूर्वाश्रमीच्या आडनावावरून संस्कृतमध्ये क्षेम-कुशल विचारले. आळ्याच्या महाराजांची भिक्षा झाल्यावर श्रींनी यथाविधी पुढील श्लोक म्हणून वंदन केले. ''यद्पादपङ्कजपरागपवित्रमौलि। भूयो न पश्यति नरो जठरं जनन्या।<br/>'' ''तं वासुदेवमजमीशमनंतबोधम्।श्रीमद्गुरूं शरणदं शरणं प्रपद्ये।।'''' त्याच दिवशी सायंकाळी योगपट्ट विधीही उरकला.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=३२}}</ref> याचे वर्णन श्रींनी पुढीलप्रमाणे करून ठेवले आहे-<br/> ''माघ शुद्ध दशमी मृग भानुवार । केला अंगिकार वासुदेवे ।।<br/> ''योगपट्टदीक्षा देऊनी दासाशी । गुरुपरंपरा सांगितली ।।''<br/> ''वासुदेवानंद,त्रीविक्रमानंद । नृसिंहानंद,वासुदेवानंद ।।''<br/> ''यतीसांप्रदाय सरस्वती नामे । प्रज्ञानानंद अभिधान ।।''<br/> ''दुधाहारी मठ,भोसल्यांचा घाट । वाराणसी क्षेत्र पुण्यभूमी ।।''<br/> ''महावाक्य पंचीकरण तत्त्वबोध । करूनिया गुज निरोपिले ।।''<br/> ''शिरी पद्महस्त ठेवूनिया मम । मज आप्तकाम गुरूने केले ।।''<br/> ''तेंव्हा कृतकृत्य झालो याची देही । ठेवूनिया शीर गुरूपायी ।।''<br/> ''अजन्म्याचा आता जन्मची चुकला । सनातना प्राप्ती अमरत्व ।।''<br/> ''जगामाजी आता माझा मी भरलो । मजमाजी सर्व जग तैसे ।।''<br/> ''मजहूनी आता जग भिन्न नसे । जे जे दिसे भासे गुरुरूप ।।'' { इ स. १९४३, आळे मुक्काम,ता. जुन्नर जि.पुणे माघ शुद्ध दशमी शा. श. १८६४ } नामकरणाच्या वेळी श्रींनी श्रीमहाराजांना त्रिवार विनंती केली की, 'रामानंद' किंवा 'राघवानंद' नाव ठेवल्यास सहज नामस्मरण होईल; पण श्रीमहाराजांनी निक्षून सांगितले की, नाव 'प्रज्ञानानंद' ठेवायचे आहे व तेच ठेवले गेले[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]].<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=३३}}</ref> == गुरुशिष्यांचा थोर अधिकार == [[चित्र:Shri Vasudevananda saraswati ( Pote) Swami (Sitting) & Shri Pradnyanananda Saraswati Swami (Standing).jpg|अल्ट=खाली बसलेले परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीमत् वासुदेवानंद सरस्वतीस्वामी- पोटे स्वामी-आळ्याचे महाराज (आळे हे पुणे-नाशिक रोड वरील एक गाव आहे.) आहेत. यांच्याकडून श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामींना(शेजारी उभे असलेले) संन्यासदीक्षा (दंड) प्राप्त झाली.|इवलेसे|खाली बसलेले परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीमत् वासुदेवानंद सरस्वतीस्वामी- पोटे स्वामी-आळ्याचे महाराज आहेत.यांच्याकडून श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामींना(शेजारी उभे असलेले) संन्यासदीक्षा (दंड) प्राप्त झाली.]] इ. स. १९४३ पूर्वीच आळ्याच्या महाराजांना अर्धांगवायूचा झटका येऊन गेल्याने डावे अंग निरूपयोगी झाले होते. तसेच मधुमेहाचा विकारही तीव्र होता. उठता-बसताही येत नव्हते. त्यामुळे सर्व शरीरसुलभ क्रिया जागीच होत व सदा अवधूत स्थितीतच असत. परातीत उचलून ठेवून स्नान घालावे लागे. मांड्या वगैरे भागांवर तळहाताएवढी फाफरे पडत. त्यांना मुंग्या डसत. पण श्रीमहाराज एकही आवाक् काढत नसत. ते श्रींना पहावेना. तेव्हा एकदा श्रींनीच विनंती केली, 'आपले सर्व रोग व पीडा या दासास द्यावेत. आपल्या कृपेने या स्वामीच्या देहास ती उपाधी फार काळ घ्यावी लागणार नाही.' यावर श्रीमहाराज म्हणाले, 'मी देऊ शकेन व आपण घेऊ शकाल हे अगदी खरे;पण ''ज्याने केले त्यानेच भोगणे योग्य होय''. फार त्रास होतो आहे असे मनास वाटताच प्राण ब्रह्मरंध्रात चढविताच कष्ट मुळीच नाहीत'. <ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=३३,३४}}</ref>यावरून श्रीमहाराजांचा योगाभ्यास उत्तम होता हे श्रींना समजले. इ.स.१९४३चा चातुर्मास खेड येथे झाला. एके दिवशी अचानक आदिशक्ती जगदंबेचे साक्षात् दर्शन झाले.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=३४,३५}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946|title=Swami Pragyananand saraswati : vyaktii aani vadmay (स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती : व्यक्ती आणि वाङ्मय)|last=Kelkar|first=Anita Prabhakar}}</ref>कार्तिक शु. ४ व ५ शा. श. १८६५ या दोन दिवसांत श्रीस्कंदपुराणातील गुरुगीतेवर''''श्रीगुरुगीता प्रबोधिनी'''' ही प्राकृत टीका<ref name=":9" /> लिहून आळ्याच्या महाराजांना समर्पित केली.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=श्रीगुरुगीता प्रबोधिनी|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=संत-सेवा हंस मंडळ|year=१९८०}}</ref>[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]] नंतर श्रीस्वामी चासकमान, ता. खेड येथे दीर्घकाळ राहिले.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=३५}}</ref> == श्रीरामचरितमानसाचा मराठी अनुवाद [http://satsangdhara.net/manas/about_svami.htm <nowiki>[[मराठी रामचरितमानस]]</nowiki>] श्रीगुरूचरणी अर्पण केला. == <ref>{{स्रोत पुस्तक|title=श्रीरामचरितमानस मराठी अनुवाद|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|year=१९४९|isbn=|location=|pages=}}</ref><ref name=":4">{{स्रोत पुस्तक|title=श्रीरामचरितमानस (मराठी गुटिका)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=प्रसाद प्रकाशन,पुणे|year=१९६१|edition=दुसरी}}</ref> [[चित्र:Ramcharitmanasa in Marathi by Paramhansa Parivrajakacharya Shri Pradnyanananda Saraswati Swami.png|अल्ट=श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामींनी गोस्वामी तुलसीदास रचित श्रीरामचरितमानसाचा समवृत्त-समच्छंद मराठी अनुवाद केला आहे. म्हणूनच त्यांना 'महाराष्ट्राचे तुलसीदास' असे म्हणले जाते.|इवलेसे|श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी कृत श्रीरामचरितमानसाचा मराठी अनुवाद ]] वरचेवर श्रीस्वामींना अनिवार काव्यस्फूर्ती होऊ लागली. ''सांगतसे मज तो रघुराणा। मम आज्ञा ऐके प्रज्ञाना।<br/> ''सत्त्वर करण्या घे तूं हातीं। रामचरित मानस रचना ती।। १।।'' अशी प्रत्यक्ष श्रीरामाज्ञाच झाल्याने श्रावण शुद्ध द्वितीया शा. श. १८६७ अर्थात् दि.१०-८ इ. स. १९४५, गुरुवार रोजी श्रीगोस्वामी तुलसीदास[https://en.wikipedia.org/wiki/Tulsidas] विरचित श्रीरामचरितमानसाचा[[https://hi.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%9A%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%A4%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%B8]] ( दोहा, चौपाया, सोरठा, छंद, इत्यादी मूळाप्रमाणे तंतोतंत) समवृत्त-समच्छंद मराठी अनुवाद<ref name=":5">{{स्रोत पुस्तक|title=श्रीरामचरितमानस (मराठी)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,शाखा-मिरज|edition=पाचवी}}</ref>[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946 <nowiki>[[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946]]</nowiki>] ''अवघ्या तीन महिन्यांच्या आतच'' लिहून पूर्ण झाला. लगेचच आळ्याच्या महाराजांना पत्र लिहून कळविले व दर्शनाविषयी अनुज्ञा मागितली व अनुज्ञा मिळाल्याने जाणे झाले. श्रीस्वामी श्रीमहाराजांना मराठी रामचरितमानस<ref name=":6">{{स्रोत पुस्तक|title=श्रीरामचरितमानस (मराठी गुटिका)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=गुरुदेव रानडे मंदिर,बेळगाव|edition=तिसरी}}</ref> वाचून दाखवू लागले. ते जसजसे वाचू लागले तसतसे श्रीमहाराजांना अश्रू अनावर होऊ लागले. अनेकदा तर ते अक्षरशः हुंदके देऊन धाय मोकलून भावविभोर होत. इकडे श्रींचाही कंठ दाटून येई, नयनी अश्रू येत असत. शेवटी मधेमधे थांबत थाबंत महत्प्रयासाने अनुवाद पूर्ण करून श्रीमहाराजांना अभिप्राय व आशीर्वाद मागितला. तेव्हा असा असा लिहून आणा म्हणून आज्ञा झाली व त्याप्रमाणे लिहून आणल्यावर खाली श्रीमहाराजांनी सही केली. तो अभिप्राय व आशीर्वाद असा- ''धन्योsसि कृतकृत्योsसि पावितं स्वकुलं त्वया ।<br/> ''अन्तः संतोषमापन्ना श्रुत्वा रामायणं वयम् ।।१।।''<br/> साकी :<br/> ''तुलसीदासकृत-काव्य कुसुमगत् मधुपः प्रज्ञानोsयम् ।''<br/> ''रामरचित मधु निजभाषायामर्पितवानस्मभ्यः ।।२।।''<br/> ''इदं रामायणं काव्यं जनानां सौख्यदायकम् ।''<br/> ''प्रीतिपात्रं भवेल्लोके शाश्वतं कीर्तिवर्धनम् ।।३।।''<br/> ''भुक्तिं भक्तिंच कैवल्यं ज्ञानं वैराग्यमेवच ।''<br/> ''सेवनादचिरान्नित्यं दास्यत्येष वरो मम ।।४।।''''<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=.स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=३८,३९}}</ref> एकदा आळे मुक्कामी दि. २ ते ४ सप्टेंबर इ.स. १९४६ या काळात स्वामींनी 'भार्गव-दर्प-विमर्दन'व दि. ७ सप्टेंबर इ. स. १९४६ रोजी 'हिराबाई' अशी दोन कीर्तनोपयोगी आख्याने लिहिली गेली.[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946 <nowiki>[[स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती व्यक्ती व वाङ्मय]]</nowiki>] दि. १२ एप्रिल १९४७ रोजी श्रीरामचंद्राचे बालरूपात दर्शन झाले.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=४१}}</ref> त्यावेळी 'बालरूप रामचंद्र पूर्ण उगवला' हे काव्य झाले.[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946] दि. १५ एप्रिल १९४७ रोजी श्रीमहालक्ष्मीचे साक्षात् दर्शन झाले.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=.स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=४२}}</ref> या महिन्यात 'श्रीरामस्तोत्र, भोजनविधि, संतासंत संगति, श्रीराम प्रातःस्मरण', वगैरे अनेक स्फुट काव्ये झाली.[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946] दि. २८ एप्रिल १९४७ला श्रींनी केलेली अनेक नवीन वृत्ते संकलित केली गेली.[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946] इ.स. १९५३ मध्ये श्रींचा 'वेदान्त-सार-अभंग-रामायण'<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=वेदान्तसार अभंग रामायण|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|year=१९५४}}</ref> तसेच 'अभिनव-रामायण'<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्फुटकाव्य संग्रह आणि अभिनव रामायण|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|year=१९५३}}</ref> हा स्फुटकाव्याचा संग्रह प्रसिद्ध झाला.[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946] == स्वभाववैशिष्ट्ये == वृत्ती अत्यंत प्रेमळ, निस्पृह, अत्यंत प्रसिद्धीपराङ्मुख. आपले नाव व्हावे या हेतूने चुकूनही श्रींच्या हातून काही घडत नसे. सत्यभाषणावर अत्यंत कटाक्ष. शिस्त व नियमितपणा यांची आवड. कुणी बेशिस्त वागलेले, थट्टेतही खोटे बोललेले, दिलेला शब्द न पाळलेले खपत नसे. लगेच त्याची निर्भिडपणे हजरी घेतली जायची. यामुळे एक प्रकारचा दरारा सर्वांनाच वाटे. पण चूक झाली व प्रामाणिकपणे कबूल केली तर लगेचच क्षमा केली जाई. दांभिकपणाची मात्र अत्यंत चीड होती.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=४०}}</ref> == श्रीस्वामींची प्रखर राष्ट्रभक्ती == इ. स. १९४६मध्ये 'चले जाव' आंदोलन चालू होते. हैदराबादेत रझाकाराचे अत्याचार चालू होते. या काळात पूर्वीचे रामदासी संप्रदायाचे[[https://vishwakosh.marathi.gov.in/31180/]] संस्कार उफाळून येऊन 'अहो हिंदूंनो, संघ संपन्न व्हावे', 'हिंदूंनो डोळे उघडा', 'दूर करी शीघ्र जाच हा', 'श्रीसमर्थ प्रार्थनाष्टक' अशी काव्ये झाली.[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946] ती तत्कालीन 'केसरी'सारख्या वृत्तपत्रांतून प्रसिद्धही झाली. औंध संस्थानातील कुंडलजवळच्या वीराण्णाच्या डोंगरावर ब्रह्मानंद महाराजांच्या आज्ञेने स्वामींनी ३९ दिवसांत राष्ट्रोन्नतीसाठी १ कोटी ७५ लक्ष ६ हजार 'प्रणव जपानुष्ठान' केले. (ब्रह्मानंदमहाराजांनी १ कोटीच सांगितले होते.) पुढे चासकमानला चातुर्मास करून श्रीस्वामी परंडा, जि. उस्मानाबाद - धाराशिव येथे आले तेव्हा रझाकार चळवळीचा जोर होता. तेव्हा श्रींनी सांगितले, जर रझाकारांचा हल्ला झाला, स्त्रियांची बेअब्रू, विटंबना होण्याचा प्रसंग आला तर हा स्वामी संन्यासी असला तरी हातात तलवार घेऊन प्राणपणाने रझाकारांशी मुकाबला करून तुमचे संरक्षण करील. तसेच सर्व जनतेस सुख लाभावे म्हणून श्रीस्वामींनी काही काळ अनुष्ठान केले. ते होताच वातावरण शांत झाले.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=.स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=४२,४३}}</ref> == रामवन[[https://www.jatland.com/home/Ramavana]]यात्रा == इ. स.१९५०मध्ये श्रीस्वामी 'मानसमणि' [[https://books.google.com/books/about/%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%B8_%E0%A4%AE%E0%A4%A3%E0%A4%BF.html?id=SaRjAAAAMAAJ]] या रामचरितमानसावरील लेखनासच अग्रक्रम देणाऱ्या हिंदी मासिकाचे व नोव्हेंबर इ. स. १९५१ मध्ये 'मानसपीयूष'[[https://www.exoticindiaart.com/book/details/manas-piyush-set-of-7-volumes-most-exhaustive-commentary-ever-on-ramacharitmanas-GPA072/]]चे ग्राहक झाले. त्यासाठी संपादकाला लिहिलेल्या पत्राने संपादकच इतके प्रभावित झाले की, ''परशुरामप्रसंगावर भाव लिहून पाठवावे'' असे इ. स. १९५२मध्ये त्यांचे श्रींनाच पत्र आले. 'मानसपीयूष' मधील टीकेमुळे श्रींचे नाव उत्तरभारतातील मानसप्रेमी जनांना सुपरिचित झाले व श्रींच्या दर्शनाविषयी उत्कंठा प्राप्त होऊन 'रामवन', सतना येथून इ. स. १९५३ मध्ये चैत्रात रामनवरात्रात होणाऱ्या 'मानसयज्ञा'साठी आग्रहाचे आमंत्रण आले. <ref name=":7">{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ, डोंबिवली.|year=१९८१|isbn=|edition=दुसरी|location=|pages=}}</ref>त्यासाठी श्रींनी चास-कमानहून पुण्यास येऊन दि. ११ मार्च इ. स. १९५३, बुधवार रोजी 'रामवन' येथे प्रयाण केले. रामवन येथे रोज संध्याकाळी ५ वाजता श्रींचे हिंंदीमधून रामायणावर प्रवचन होई. त्यांचे ते तेज, मानसावरील प्रभुत्व पाहून उत्तरभारतीय थक्क होऊन गेले व श्रींच्या चरणी नतमस्तक झाले. यानंतर श्रीस्वामी जबलपूर-गोंदिया करून चासकमानला परतले. यावर्षी श्रींना ६० वर्षे पूर्ण झाल्याने साठीशांतिनिमित्त सद्भक्तांचा मेळावा भरवला होता. यानंतरदि. १९ सप्टेंबर इ. स. १९५४ ते १ जुलै इ. स. १९५५ या काळात श्रीस्वामी हे इस्लामपूरला होते.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=४४,४५}}</ref> == मानस गूढार्थ चंद्रिका [http://satsangdhara.net/manas/about_svami.htm <nowiki>[[मानस गूढार्थ चंद्रिका]]</nowiki>][[https://archive.org/details/ManasGudarthChandrika1]]<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका बालकांड (मराठी)|last=स्वामी प्रज्ञानानंद|first=सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=१९९७|isbn=|edition=पहिली|volume=१|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका बालकांड (मराठी)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=फेब्रुवारी २००८|isbn=|edition=दुसरी|volume=२|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका बालकांड (मराठी)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=२०००|isbn=|edition=पहिली|volume=३|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका बालकांड (मराठी)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=२०००|isbn=|edition=पहिली|volume=४|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका बालकांड (मराठी)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=२००१|isbn=|edition=पहिली|volume=५|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका बालकांड (मराठी)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=२४ जुलै २००२|edition=पहिली|volume=६}}</ref> == ज्या विस्तृत टीकेच्या लेखनाचा प्रारंभ कार्तिक शुद्ध प्रतिपदा शा. श. १८७५ मध्ये इस्लामपूर येथे झाला होता, ती तिच्या परिशिष्टासह श्रावण कृष्ण पंचमी शा. श. १८७७ अर्थात् सोमवार, दि. ८ ऑगस्ट १९५५ रोजी सातारा येथे लिहून पूर्ण झाली.[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]] ही टीका डेमी आकाराची छापील ६१०० पृष्ठे होतील एवढी विस्तृत आहे.[http://satsangdhara.net/manas/about_svami.htm]<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=श्रीमानस गूढार्थ चंद्रिका (हिंदी) खंड २ रा|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|year=मार्च १९६२}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका अयोध्याकांड|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=२४ जुलै २००२|isbn=|edition=पहिली|volume=१|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका अयोध्याकांड|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=ऑगस्ट २००३|isbn=|edition=पहिली|volume=२|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका अयोध्याकांड|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=जानेवारी २००४|isbn=|edition=पहिली|volume=३|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका अयोध्याकांड|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=सप्टेंबर २००४|isbn=|volume=४|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका अरण्यकांड(मराठी)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=१९९७|isbn=|edition=पहिली|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका अरण्यकांड(हिंदी) .|last=स्वामी प्रज्ञानानंद|first=सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=१९९५|isbn=|edition=पहिली|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका किष्किंधाकांड (संपूर्ण)|last=स्वामी प्रज्ञानानंद|first=सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=१९९२|isbn=|edition=पहिली|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका सुंदरकांड (मराठी)|last=स्वामी प्रज्ञानानंद|first=सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=१९९५|isbn=|edition=पहिली|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका लंकाकांड (मराठी)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=२००३|isbn=|edition=पहिली|volume=१|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका लंकाकांड (मराठी)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=१ जानेवारी २००४|isbn=|edition=पहिली|volume=२|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=श्रीरामचरितमानस गूढार्थ चंद्रिका उत्तरकांड|last=स्वामी प्रज्ञानानंद|first=सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=२ जुलै २००४|isbn=|edition=पहिली|volume=१|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=श्रीरामचरितमानस गूढार्थ चंद्रिका उत्तरकांड|last=स्वामी प्रज्ञानानंद|first=सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=२ सप्टेंबर २००४|isbn=|edition=पहिली|volume=२|location=|pages=}}</ref>[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946] यानंतर इ. स. १९५६चा चातुर्मास सांगली येथील विष्णुमंदिरात, इ. स. १९५७चा चातुर्मास इस्लामपूरला डाॅ. वैद्य यांच्या जुन्या वाड्यात स्वतंत्र जागेत, इ. स. १९५८चा चातुर्मास माधवनगर येथे श्री. नातूशेठ यांच्या बंगल्यात संपन्न झाला.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=.स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=४७}}</ref> यानंतर इ. स. १९५९ साली श्रींचा मुक्काम परंड्यास गेल्यानंतर समाधिकाळापर्यंतचे जास्तीत जास्त वास्तव्य परंड्यासच [[https://en.wikipedia.org/wiki/Paranda]] झाले.सप्टेंबर इ. स. १९५९ मध्ये रामवन[[https://www.jatland.com/home/Ramavana]](सतना, मध्यप्रदेश) येथे 'श्रीप्रज्ञानानंद पेटिका' स्थापन होऊन त्यात रामचरितमानस(मराठी)<ref name=":6" /><ref name=":5" /><ref name=":4" />, गूढार्थ चंद्रिका नमुना अंक<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका ‌- नमुना अंक|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|year=१९५४}}</ref>, प्रस्तावना खंड<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=श्री रामचरित मानस गूढार्थ चंद्रिका प्रस्तावना खंड|last=प्रज्ञानानंद|first=सरस्वती स्वामी महाराज|publisher=मानस गूढार्थ चंद्रिका प्रकाशन मंडळ,इस्लामपूर|year=|isbn=|location=|pages=}}</ref>, 'मानसमणि'तील श्रींचे सर्व छापील लेख व श्रींचा पत्रव्यवहार वगैरे [http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946] पेटिकेत ठेवून श्रींचा अद्भुत सत्कार व अद्वितीय गौरव करण्यात आला.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=.स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=४९}}</ref> इ. स. १९५९ ते इ. स. १९६२ या चारही वर्षाचे चातुर्मास परंड्यास झाले. इ. स. १९६३चा चातुर्मास लोहाऱ्यास व इ. स. १९६४चा चातुर्मास उस्मानाबादेस गरड वकिलांच्या वाड्यात माडीवर झाला. इ. स. १९६५-६६ सालचे चातुर्मास परंडा येथेच रामविश्रामधामात, तर इ. स. १९६७चा चातुर्मास लातूर येथे श्रीराम मंदिराच्या पडवीत झाला. हा श्रींचा २५वा चातुर्मास होता व हाच शेवटचा ठरला.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=५०}}</ref> == प्रायोपवेशनाचा निर्णय [http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946] == इ.स १९६६ पासूनच प्रायोपवेशनाने देहत्याग करण्याचा श्रींच्या मनातील विचार बळावतच गेला व 'परंडा येथेच फाल्गुन वद्य प्रतिपदेपासून प्रायोपवेशन करून देह ठेवण्याचे ठरविले आहे. तरी पौर्णिमेपर्यंत दर्शनास यावयाचे असेल त्यांनी यावे' अशी पत्रे शिष्यमंडळींकडे तसेच गुळवणी महाराज[[http://www.dattamaharaj.com/%E0%A4%97%E0%A5%81%E0%A4%B3%E0%A4%B5%E0%A4%A3%E0%A5%80%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C]], भगवान श्रीधरस्वामी महाराज[[https://en.wikipedia.org/wiki/Shreedhar_Swami]] यांनाही पाठवली गेली. गुळवणी महाराज <ref>{{स्रोत पुस्तक|title=जीवनगंगा|last=पोटभरे|first=अ.सि.|publisher=श्रीवासुदेव प्रकाशन ,पुणे|year=१९९०}}</ref>तसेच भगवान श्रीधरस्वामी महाराज तसेच इतरही अनेक विद्वज्जन-सत्पुरुषांची पत्रे आली की, आपण उपोषण करू नये;पण प्रत्यक्ष श्रीरामरायाने सांगितले तरच हा विचार रद्द करू, असे श्रींनी कळविले.सर्व गोष्टींची तयारी अगदी एखाद्या कार्यक्रमाप्रमाणे श्रीस्वामी करत होते. 'सुतळीचा तोडा, रद्दी, उरलेली शाई, इत्यादि' प्रत्येक बारीक-सारीक वस्तूसुद्धा कोणास प्रसाद म्हणून द्यायची ही सर्वही मृत्युपत्र - व्यवस्था लिहून ठेवली होती. देह एखाद्या नदीत सोडून द्यावा किंवा चार तुकडे करून जंगलात टाकून द्यावा असे श्रीस्वामी म्हणत. समाधी बांधण्यास विरोध होता; पण नंतर सर्वांनी अनेकदा मान्य केल्यावरून मान्य केले. [[चित्र:Shri Pradnyanananda Saraswati Swami a day before Mahasamadhi.jpg|इवलेसे|श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामींनी अन्नपाण्याचा त्याग करून प्रायोपवेशनाने देह ठेवला. त्यावेळी महासमाधीच्या एक दिवस आधी श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामींची ध्यानस्थ मुद्रा.]] होळी पौर्णिमेचा दिवस अन्न न घेता केवळ पाण्यावरच काढला व दुसऱ्या दिवशीपासून - फाल्गुन वद्य प्रतिपदेपासून प्रायोपवेशन सुरू केले. रामविश्रामधामांत गर्दी होईल म्हणून श्री. वासुदेवराव देशमुख (नानासाहेब देशमुख) यांच्या वाड्यात जाण्याचा निर्णय घेतला होता. त्यामुळे तिकडेच सर्व सोय केली गेली. पहिल्याच दिवसापासून हजारो लोक दर्शनास येऊ लागले. श्रींनी पहिले सात दिवस सारखे लोकांशी बोलणे सुरूच ठेवले होते. अन्नपाण्याचे तर नावसुद्धा नाही! बोलणे तर सुरू. पुढे लघवी रक्तासारखी लाल होऊ लागली.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=५२}}</ref> जिभेवर सर्वत्र भेगा पडल्या, फोड आले;पण श्री अत्यंत निर्विकार असत. 'आपण बोलू नका' अशी कुणी विनंती केल्यास 'जाऊ दे, आता हे मडके लवकरच फुटणार आहे' असे म्हणत.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=५१,५२}}</ref> == अखेरचे काही दिवस == [[चित्र:Pradnyanananda Saraswati Swami an hour before Mahasamadhi.jpg|इवलेसे|परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामींची प्रायोपवेशनाने समाधी घेण्याच्या १ तासापूर्वीची भावमुद्रा]] 'नाथषष्ठीस देह सोडू' असे श्रीस्वामी पूर्वी म्हणाले होते. त्यामुळे नाथषष्ठीस भक्तगण चिंतेतच होते. श्रींचे नऊ दिवसांचे तुलसीरामायणाचे [[https://en.wikipedia.org/wiki/Ramcharitmanas]] पारायण चालू होते. दिवसभर रामनामाचा गजर चालायचा. संध्याकाळी ५ वाजण्याचे सुमारास नित्याप्रमाणे श्री स्नानगृहात गेले आणि स्नानास बसताना एकदम कोसळले. असे वाटले की श्री गेलेच. पळापळ सुरू झाली. सोवळ्यातील काही मंडळींनी घोंगडी अंथरली. दर्भ, तुळसी पसरल्या. काहींनी श्रीस्वामींना स्नानगृहातून बाहेर आणले तेव्हा ते थोडे शुद्धीवर आले. त्यामुळे त्यांना घोंगडीऐवजी पलंगावर बसविले. तेव्हा श्रींनी सांगितले, 'घोंगडी काढून टाका, 'अजून अवकाश आहे' रात्री ९ च्या सुमारास श्रीस्वामींना थोडे बरे वाटले. त्यावेळी एकाने विचारले, 'जलप्रवेश, पर्वतपतन, प्रायोपवेशन, इत्यादी मार्गाने देहत्याग करणे योग्य आहे का?' त्यावर श्रींनी सांगितले, 'वृद्धयतींनी असा देहत्याग करू नये, पण यतीवृद्धांना असे करण्यास हरकत नाही'[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946] श्रीसेवेसाठी असणाऱ्या श्री. माधवराव जोशी यांच्या पत्नी सौ. जोशी यांनी श्रींच्या जिभेवर पडलेल्या भेगा पाहून त्यावर मुळी लावताना दोन थेंब पाणी अधिक घातले. त्याचा लेप लावत असताना ते पातळ झाल्याचे श्रींना जाणवले. तेव्हा 'आम्ही अन्नपाणी वर्ज्य केले असताना तू त्या लेपात जास्त पाणी का घातलेस?' असे त्या परिस्थितीतही म्हणाले.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=५३}}</ref> दुसरे दिवशी श्रीतुलसीरामायणाचे वाचन चालू असताना श्रींनी 'आज कोणता योग आहे?' असे विचारले. 'आज परिघ योग आहे' असे सांगितले गेले. तेव्हा 'आज जायचे नाही' असे श्री म्हणाले. नंतर दोन दिवस बोलणे बंदच होते. स्नानादि नियमित होत असे. वेदना फारच झाल्यास 'श्रीराम, श्रीराम' असा उद्घोष करीत. तोही दिवस गेला. रात्री १ च्या सुमारास श्रींच्या सेवेस असणारे डाॅ. कुलकर्णी यांनी वेळ जवळ आल्याचे जाणून श्रींनी पूर्वी सांगितल्याप्रमाणे श्रींच्या छातीवर शाळिग्राम ठेवला. हातपाय गार पडून त्राण नसतानाही श्रींनी तो आपल्या हृदयावर सरकवून घेतला. पूर्वी सांगितल्याप्रमाणे त्यांना गंगाजळ व तुलसीपत्र तीर्थ घातले गेले. यानंतर भजनाचा जयघोष सुरू असताना फाल्गुन वद्य दशमीला रात्री १ वाजून १० मिनिटांनी खाड्कन डोळे उघडले गेले. एकदम वीज चमकल्यासारखे झाले व त्याचवेळी प्राण पंचतत्त्वात विलीन झाले.[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]][http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946]<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=५३,५४}}</ref> नेत्रांतून प्राण जाणाऱ्यास वैकुंठ प्राप्त होतो असे श्रीस्वामी सांगत व आम्हीही तसेच जाणार असेही म्हणत.<ref name=":10">{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=५४}}</ref> याप्रमाणे श्रींनी सांगितल्याप्रमाणेच सर्व काही घडले. दुसरे दिवशी अनेकानेक गावांहून शिष्यमंडळी, भक्तमंडळी अठरा पगड जातींचे लोक त्यांच्या या लाडक्या स्वामींच्या शेवटच्या दर्शनासाठी जमली. जवळजवळ '''१० हजार''' लोक त्या अपूर्व रथयात्रेत होते. भर उन्हाळ्यात ५० ब्राम्हण सोवळ्यात अनवाणी पायांनी श्रींचा रथ आनंदाने, प्रेमादराने ओढत होते.<ref name=":10" /> भजने, जयजयकार चालूच होता. अशी ही अथांग मिरवणूक दुपारी ४ च्या सुमारास श्रीहंसराजस्वामींच्या मठात आली. श्रींनी पूर्वी जी त्यांची वस्त्रे स्वतः धुऊन सोवळ्यात ठेवून सूचना देऊन लिहून ठेवली होती की, शेवटच्या वेळी विशिष्ट ठिकाणी ठेवलेली वस्त्रे वापरावी त्याप्रमाणे तीच वस्त्रे, कटिसूत्र, कौपीन त्यांना नेसवून, पूजा-आरती करून अश्रूपूर्ण नेत्रांनी सर्वांनी निरोप दिला. सारी जनता धाय मोकलून रडली. पण श्रींनी सांगून ठेवले होते की, 'देहरूपाने गेलो तरी चैतन्यरूपाने मी तुमच्याजवळ आहे. तुम्ही कळवळून प्रार्थना करा. मी तुम्हाजवळच आहे.'<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=५४}}</ref> [[चित्र:Shri Pradnyanananda Saraswati Swami Samadhi at Paranda, Osmanabad, Maharashtra.jpg|अल्ट=hri Pradnyanananda Saraswati Swami took Samadhi on 23-3-196at Paranda by giving up food and warer at Paranda, Osmanabad, Maharashtra.|इवलेसे|परमहंस परिव्राजकाचार्य श्री प्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी महाराजांनी प्रायोपवेशनाने दि. २३ मार्च १९६८ अर्थात् फाल्गुन वद्य दशमीला परंडा येथे देह ठेवला. पुढे त्यांची परंडा, जि. धाराशिव-उस्मानाबाद, महाराष्ट्र येथे समाधी बांधण्यात आली.]] == चित्रदालन == [[चित्र:Pradnyanananda Saraswati Swami at Sjjangad, Satara, Maharashtra Eshwaradas Ramdasi.jpg|अल्ट=Paramhansa Parivrajakacharya Shri Pradnyanananda Saraswati Swami at Sajjangad,Satara,Maharashtra recognized at that time by the name_Eshwardasa Ramdasi|इवलेसे|परमहंस परिव्राजकाचार्य श्री प्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी हे श्रीक्षेत्र सज्जनगड येथे ईश्वरदास रामदासी या नावाने सेवेला होते.]] [[चित्र:Navin Shriram Mandir at Paranda, Osmanabad, Maharashtra.jpg|अल्ट=Shrirampanchayatana and Paramhansa Parivrajakacharya Shri Pradnyanananda Saraswati Swami at Navin Shriram Mandir, Paranda, Osmanabad (Maharashtra)|इवलेसे|नवीन श्रीराम मंदिर, मंडई पेठ, परंडा. जि. उस्मानाबाद - ४१३५०२ (महाराष्ट्र) येथील श्रीरामपंचायतन व परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी.]] [[चित्र:Shri Pradnyanananda Saraswati Swami.jpg|अल्ट=Paramhansa Parivrajakacharya Shri Pradnyanananda Saraswati Swami was one of the great Sanyasi in Maharashtra.|इवलेसे|परमहंस परिव्राजकाचार्य श्री प्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी हे एक थोर ब्रम्हनिष्ठ, श्रोत्रिय संन्यासी महाराष्ट्रात होऊन गेले.]] == बाह्य दुवे == १.[[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946 <nowiki>http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946]]</nowiki>] २.http://satsangdhara.net/manas/about_svami.htm ३.[[https://www.scribd.com/search?content_type=documents&page=1&query=%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%B8%20%E0%A4%97%E0%A5%82%E0%A4%A2%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A5]] ४.[[https://archive.org/details/ManasGudarthChandrika1/mode/1up]] ५.[[https://archive.org/stream/ManasGudarthChandrika1/Manas%20Gudarth%20Chandrika%2001B%20Marathi#page/n5/mode/2up]] ६.[[https://raamcharitmaanas.wordpress.com/%e0%a4%b6%e0%a5%8d%e0%a4%b0%e0%a5%80%e0%a4%b0%e0%a4%be%e0%a4%ae%e0%a4%9a%e0%a4%b0%e0%a4%bf%e0%a4%a4%e0%a4%ae%e0%a4%be%e0%a4%a8%e0%a4%b8-%e0%a4%95%e0%a5%80-%e0%a4%b5%e0%a4%bf%e0%a4%b8%e0%a5%8d%e0%a4%a4/]] ७.[[http://www.granthalaya.org/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=1246212]] ८.[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]] == संदर्भ == १.डॉ.श्रीमती वैद्य, कमल बा. लिखित '''स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती'' '(तिसरी आवृत्ती,प्रकाशक- श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली.) २.डॉ.श्रीमती वैद्य, कमल बा.लिखित '<nowiki/>''स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती''' (दुसरी आवृत्ती, प्रकाशक- श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ, डोंबिवली.) ३.डॉ.अनिता प्रभाकर केळकर यांचा पीएच.डी.प्रबंध- स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती : व्यक्ती आणि वाङ्मय[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946 <nowiki>[[स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती व्यक्ती व वाङ्मय]</nowiki>] ४.डॉ.सौ.केळकर, अनिता लिखित '''महाराष्ट्राचे तुलसीदास - स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती'.'' ५.{{जर्नल स्रोत|last=डॉ.कामत|first=अशोक|date=एप्रिल १९६९|title=आदिकवी तुलसीदास आणि रामकाव्य परंपरा|url=|journal=प्रसाद|publisher=प्रसाद प्रकाशन पुणे|volume=|pages=|via=}} ६.डॉ.कर्वे, चंद्रशेखर लिखित '''कर्वे कुलवृत्तांत' पृष्ठ क्रमांक'' १७५. ७.स्वामी, प्रज्ञानानंद सरस्वती लिखित '''मानस गूढार्थ चन्द्रिका प्रस्तावना खंड' (प्रकाशक-'' मानस गूढार्थ चन्द्रिका प्रकाशन मंडळ,इस्लामपूर.''पृष्ठ क्रमांक'' १४) ८.स्वामी, प्रज्ञानानंद सरस्वती लिखित '''श्रीगुरुगीता प्रबोधिनी'.'' ''(प्रकाशक -'' संत-सेवा हंस मंडळ). ९.स्वामी, प्रज्ञानानंद सरस्वती लिखित '''श्रीरामचरितमानस' (मराठी)'' (पाचवी आवृत्ती, प्रकाशक- श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,शाखा-मिरज.) १०.स्वामी, प्रज्ञानानंद सरस्वती लिखित '<nowiki/>''श्रीरामचरितमानस (मराठी गुटिका)''' (तिसरी आवृत्ती, प्रकाशक- गुरुदेव रानडे मंदिर,बेळगाव.) ११.स्वामी, प्रज्ञानानंद सरस्वती लिखित '''वेदान्तसार अभंग रामायण'.'' १२.स्वामी, प्रज्ञानानंद सरस्वती लिखित '<nowiki/>''स्फुटकाव्य संग्रह आणि अभिनव रामायण'''. १३.स्वामी प्रज्ञानानंद, सरस्वती लिखित '''मानस गूढार्थ चंद्रिका' बालकांड (मराठी / हिंदी)''. (खंड १ ते ६) (प्रकाशक - श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली). १४.स्वामी प्रज्ञानानंद, सरस्वती लिखित '''मानस गूढार्थ चंद्रिका' अरण्यकांड (मराठी / हिंदी)'' ( प्रकाशक- श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली). १५.स्वामी प्रज्ञानानंद, सरस्वती लिखित '''मानस गूढार्थ चंद्रिका' किष्किंधाकांड'' ( प्रकाशक- श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली). १६.स्वामी प्रज्ञानानंद, सरस्वती लिखित '''मानस गूढार्थ चंद्रिका' सुंदरकांड (मराठी / हिंदी)'' ( प्रकाशक- श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली). १७.स्वामी प्रज्ञानानंद, सरस्वती लिखित '''मानस गूढार्थ चंद्रिका' लंकाकांड (मराठी / हिंदी )''. (खंड १ व २) ( प्रकाशक- श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली). १८.स्वामी प्रज्ञानानंद, सरस्वती लिखित '''मानस गूढार्थ चंद्रिका' उत्तरकांड (मराठी / हिंदी )''. (खंड १ व २) ( प्रकाशक- श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली). १९.स्वामी, प्रज्ञानानंद सरस्वती लिखित '''श्रीरामचरितमानस' (मराठी गुटिका)'' (दुसरी आवृत्ती, प्रकाशक- प्रसाद प्रकाशन,पुणे). २०.स्वामी, प्रज्ञानानंद सरस्वती लिखित '<nowiki/>''मानस गूढार्थ चंद्रिका ‌- नमुना अंक'''. २१.पोटभरे, अ.सि.लिखित '''जीवनगंगा' (प्रकाशक -'' श्रीवासुदेव प्रकाशन ,पुणे.) dwdovlz0bssf8ut4h2yfvu5iwug0ydk 2691842 2691840 2026-06-30T11:06:00Z नरेश सावे 88037 /* श्रीस्वामींची प्रखर राष्ट्रभक्ती */ 2691842 wikitext text/x-wiki {{बदल}} {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed infobox biography vcard" style="width:22em" |+[[चित्र:Pradnyanananda Saraswati Swami.jpg|अल्ट=परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी_कर्वे स्वामी_दंडी स्वामी हे थोर संन्यासी संत महाराष्ट्रात होऊन गेले.|इवलेसे|परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी]]प्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]] ! style="text-align:center;font-size:125%;font-weight:bold" |जन्म :- १५ मे १८९३, - परंडा ता. परंडा जि. उस्मानाबाद. नाव :- दत्तात्रय नारायण कर्वे आईचे नाव :- सौ. गंगाबाई नारायण कर्वे वडील :- श्री. नारायणराव कर्वे (कीर्तनकार) शिक्षण :- बी.ए. (संस्कृत) एस.टी. सी. पेशा :- शिक्षक १९३० :- रावजीबुवा बिडवाडीकरांकडून 'राममंत्र' - 'श्रीराम जय राम जय जय राम' जप ४.५ कोटी पूर्ण १८/१/१९४३ :-वासुदेवानंद सरस्वती स्वामी (पुणे - नाशिक रोडवरील आळे येथील पोटे स्वामी)कडून संन्यास-दीक्षा. १९४३ ते १९६८ :- या काळात मानसाची अगणित पारायणे, प्रवचने व अनेक शिष्याना दीक्षा व मंत्र दिले. १०/३/१९६८ ते २३/३/१९६८ :- प्रायोपवेशन ( अन्न पाणी त्याग आनंदाने करून ) २३/३/१९६८ :- रात्री १ वाजून १० मि. जीवनपुष्प श्रीराम चरणी समर्पित (महासमाधी) |- | style="text-align:center;border-top:1px solid #aaaaaa; text-align:left" |'''टिपा'''<div style="line-height:1.2em;"></div> |} परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी (जन्म : माहीम-पालघर, १५ मे १८९३, - परंडा, २३ मार्च १९६८) हे एक अद्भुत विभूतिमत्व असलेले थोर संन्यासी संत एकोणिसाव्या‌-‌विसाव्या शतकात महाराष्ट्रात होऊन गेले. त्यांना कर्वे स्वामी किंवा दंडी स्वामी म्हणत. त्यांनी गोस्वामी [[तुलसीदास]]रचित[[https://hi.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%A4%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A4%B8%E0%A5%80%E0%A4%A6%E0%A4%BE%E0%A4%B8]] [[रामचरितमानस]][https://en.wikipedia.org/wiki/Ramcharitmanas] या रामायणग्रंथाचा मराठीत समवृत्त-समछंद अनुवाद करून त्यावर विस्तृत टीका लिहिली.म्हणूनच त्यांना महाराष्ट्राचे तुलसीदास म्हणतात.<ref>{{जर्नल स्रोत|last=डॉ.कामत|first=अशोक|date=एप्रिल १९६९|title=आदिकवी तुलसीदास आणि रामकाव्य परंपरा|url=|journal=प्रसाद|publisher=प्रसाद प्रकाशन पुणे|volume=|pages=|via=}}</ref> <ref name=":1">{{स्रोत पुस्तक|title=महाराष्ट्राचे तुलसीदास - स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.सौ.केळकर|first=अनिता}}</ref>अत्यंत शिस्तबद्ध पद्धतीने, काटेकोरपणे कर्ममार्गाचे आचरण आणि तितक्याच उच्चप्रतीची निष्ठावंत, निष्काम श्रीरामभक्ती याचा सुरेख संगम श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामींच्या जीवनात दिसतो. प्रपंच नेटका करून परमार्थातील अत्युच्च शिखर कसे गाठावे याचा वस्तुपाठ म्हणजेच श्रीस्वामींचे चरित्र होय.<ref name="undefined" /><ref name=":0">{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली.|year=|isbn=|location=|pages=}}</ref> == पूर्ववृत्तान्त == स्वामींचे पूर्वाश्रमीचे नाव दत्तात्रय नारायण कर्वे'[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]].<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=कर्वे कुलवृत्तांत|last=डॉ.कर्वे|first=चंद्रशेखर|publisher=डॉ.कर्वे चंद्रशेखर|year=१९९४|location=पुणे|pages=१७५}}</ref> <ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=१२}}</ref>मूळस्थान मुक्काम [[गिम्हवणे]], तालुका [[दापोली]], जिल्हा [[रत्‍नागिरी]]. हरिहरेश्वर[[https://en.wikipedia.org/wiki/Harihareshwar]] व जोगेश्वरी ही यांची कुलदैवते. श्री. नारायणराव म्हणजे श्रींचे वडील[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]] हे शिक्षक होते, धार्मिक वृत्तीचे होते. त्यांना संतवाङ्मयाची गोडी होती. यांचा द्वितीय विवाह [[महिकावती|माहीम]]-[[पालघर]] येथील पेंडसे यांचीकन्या गंगाबाई यांच्याशी झाला. सौ. गंगाबाई अत्यंत प्रेमळ, सात्त्विक व पतिपरायण होत्या.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=१३}}</ref> == जन्म,बालपण व शिक्षण== दि. १५ मे १८९३'[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]], वैशाख वद्य अमावस्या, सोमवारी सौ. गंगाबाईंच्या माहेरी ( [[महिकावती|माहीम]], ता. [[पालघर]]) येथे स्वामींचा जन्म झाला.<ref name=":1" /><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=१३}}</ref>बालपणापासून ते अत्यंत कुशाग्र बुद्धीचे, एकपाठी व आपला निश्चय कसोशीने पाळणारे होते. वयाच्या पंधराव्या वर्षी ते मराठी सातवी उत्तीर्ण झाले व इ. स. १९१३मध्ये मुरूड-जंजिरा येथून मॅट्रिक पास झाले. इ. स. १९१८मध्ये श्री संस्कृत हा मुख्य विषय घेऊन ते बडोद्याहून बी.ए. झाले.[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]]<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=१४}}</ref> == विवाह == [[चित्र:Saw.Kamaltai Karve Shri Swamiji's Wife in Purvashrama.jpg|अल्ट=Saw.Kamaltai Karve that is Saw.Dwarakatai was the name of Shri Swamiji's Wife in Purvashrama.|इवलेसे|सौ.कमलताई कर्वे अर्थात् द्वारकाताई - श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामींच्या पूर्वाश्रमीच्या पत्नी ]] श्रींचा विवाह इ. स. १९१५ मध्ये महाविद्यालयात प्रथम वर्षात असताना  मुक्काम [[टिटवाळा]], ता. [[कल्याण]] येथे चौकचे श्रीधर रामचंद्र जोशी यांच्या कन्या 'द्वारका' यांच्याशी त्यांच्या स्वतःच्या इच्छेविरुद्ध झाला. विवाहसमयी श्रीसमर्थ रामदासस्वामींप्रमाणे[[https://en.wikipedia.org/wiki/Samarth_Ramdas]] पळून जाण्याचा <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Samarth_Ramdas|title=समर्थ रामदास|last=|first=|date=|website=|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=}}</ref>विचार आला होता;परंतु त्यांच्या वडिलांचे स्नेही श्री. गोपाळबुवा गणू पाटील (रा. आन्हे, पो. पडघे, जि. ठाणे) यांनी मुखावरून जाणून शपथ घालून विचारल्यामुळे सांगावा लागला व पुढे प्रारब्धास शरण म्हणून श्री विवाहास तयार झाले.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=१६}}</ref> == नोकरी == पुढे इ. स. १९२४ मध्ये श्रींनी एस.टी.सी.ची परीक्षा दिली. बी.ए. एस.टी.सी. झाल्यानंतर मामलेदाराची नोकरी सहजासहजी मिळत असूनही तत्त्वाविरुद्ध म्हणून स्वीकारली नाही तसेच सरकारी नोकरी तर करायचीच नाही, असा त्या काळास अनुसरून दृढनिश्चय केला होता.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=१६}}</ref> इ. स. १९१७ मध्ये मिशनरी हायस्कूल, [[मुरबाड]], जि. ठाणे येथे, पुढील वर्षी [[वसई]] हायस्कूलमध्ये सहा महिने ते शिक्षक होते. इ.स. १९२० मध्ये [[डहाणू]] येथे हायस्कूलमध्ये, इ.स. १९२१ मध्ये [[चिंचणी]] [[तारापूर]] येथे व काही काळ '[[कांजी थरमसी हायस्कूल]]' येथे त्यांची मुख्याध्यापक म्हणून एकूण १६ वर्षे झाली. ते शाळेत संस्कृत, गणित, इंग्रजी हे विषय शिकवत.<ref name=":7" /><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=१७}}</ref> == सद्गुरुकृपा, रामनाम मिळाले == इ.स.१९२९ मध्ये श्रीधरस्वामी बिडवाडीकर उर्फ रावजीबुवा या सत्पुरूषाची गाठ पडली व त्यांच्या दर्शनाने, संगतीने पूर्वजन्मीचे संस्कार उफाळून येऊन विषयी वैराग्य व मुमुक्षुत्व प्राप्त झाले. दि. १९ मार्च इ. स. १९३०ला चिंचणीहून श्रींनी श्रीरावजीबुवा यास विनंतीवजा पत्र लिहिले - ''जयजयाजी गुरुनाथा। दास ठेवितो पदी माथा।<br/> ''विनंती आयकावी आता। दयाघना श्रीधरा। परिणामे इ. स. १९३० साली श्रीरावजीबुवांकडून त्यांच्या [[लालबाग]] येथील मठात त्रयोदशाक्षरी मंत्र मिळाला.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=१८}}</ref> नंतर भक्तिज्ञानासंबंधी अधिक मार्गदर्शन व्हावे अशी विनंती सद्गुरूंस केली असता 'आधी साडेतीन कोटी जप करून ये, मग पुढचा मार्ग सांगेन' अशी आज्ञा झाली. व त्याप्रमाणे श्रींची साधना सुरू झाली.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=१९}}</ref> == उपासनासदृश दिनचर्या == [[चित्र:Pradnyanananda Saraswati Swami Mahraj.jpg|इवलेसे|परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी]] पहाटे ४ वाजता उठून गार पाण्याने प्रातःस्नान वगैरे आवरून सूर्योदयापूर्वीच संध्या, गायत्रीजप, ब्रम्हयज्ञ, इष्टदेवतेचा जप करत. नित्य गीतापाठ, पूजा-अर्चा करून शाळेत जात. मधल्या सुट्टीत घरी येऊन हात-पाय धुऊन जप करून पुन्हा वेळेवर शाळा गाठत. काही दिवसांनी घरी राहून मनासारखे साधन होत नाही म्हणून इ. स. १९३२ साली चैत्र शुद्ध प्रतिपदेस घराशेजारीच स्वतंत्र झोपडी बांधून फक्त अग्निस्पृष्ट फराळाचे पदार्थ भक्षण करून ब्रम्हचर्ययुक्त मंत्रपुरश्चरण सुरू केले. संध्याकाळी शाळेतून आल्यावर पुन्हा स्नान करून मंत्रानुष्ठानास बसत ते ठराविक संख्या पूर्ण होईपर्यंत झोपत नसत. क्वचित झोप येऊ लागली तर शेंडी खुंटीस बांधून ठेवत म्हणजे डुलकी आलीच तर हिसका बसून जाग येई.<ref name=":1" /><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=२० ते २२}}</ref> == मंत्रपुरश्चरणाची पूर्तता == याप्रमाणे दरवर्षी १.५ कोटी जप करून ३ वर्षात ४.५ कोटी जप पूर्ण करून पुढील मार्गदर्शनासाठी श्रीगुरूंच्या दर्शनास गेले असता 'राम तुला सर्व सांगेल' असा आशीर्वाद मिळाला[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]] व त्याप्रमाणे रामरायाने[[https://en.wikipedia.org/wiki/Rama]] सर्व काही सांगून कृतःकृत्य केले.<ref name=":8">{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=२२}}</ref> == साधनसिद्ध तीर्थयात्रा == इ. स. १९३३ साली मे महिन्याच्या सुट्टीत एकट्याने फराळावर राहून कुंभमेळा, मथुरा, वृंदावन, गोकुळ, हरिद्वार, ऋषीकेश, स्वर्गाश्रम, अयोध्या, प्रयाग, काशी, गया असा प्रवास नित्यक्रमात खंड न पडू देता केला. आधीच आगगाडीचे वेळापत्रक पाहून सूर्योदय-सूर्यास्त पाहून, कुठे कुठला थांबा आहे, कुठे किती वेळ गाडी थांबते, त्या वेळेत प्रातःस्नान, सायंस्नान व संध्या करून वेळेवर गाडी गाठत. यामध्ये हरिद्वारहून अयोध्येस जाताना व दि. २८ जानेवारी इ. स. १९५९ला मुंबईहून परंड्यास येताना केवळ दोन वेळा प्रातःस्नान प्रवासात असल्यामुळे चुकले. इ. स. १९३३ ते इ. स. १९५९ यामध्ये व इ. स. १९५९ नंतर पुढे महासमाधीपर्यंत कधीही नियमात खंड पडला नाही.<ref name=":7" /><ref name=":8" /> == बाबा गंगादास यांच्याकडून ब्रह्मज्ञानाचा उपदेश व जीवनमुक्तता == [[बाबा गंगादास]] हे महान भगवद्भक्त, अत्यंत प्रेमळ संत [[चिंचणी]]-[[तारापूर]]च्या किल्ल्यावर राहत. इ. स. १९३० पासून यांच्या संगतीने श्रींना श्रीरामचरितमानसाची गोडी लागली व त्याचे रहस्य प्राप्त झाले. बाबा गंगादासांचे त्यांच्या बाबूंवर(अर्थात श्रीस्वामींवर) खूप प्रेम होते. ते स्वामींना प्रेमाने 'बाबू' म्हणत. दि. २७ जानेवारी १९३४ रोजी काही निमित्ताने श्रीस्वामी हे बाबा गंगादासांकडेच मुक्कामाला राहिले होते. मध्यरात्रीच्या शिवपूजेनंतर परमप्रसन्न असलेले बाबा श्रींना म्हणाले, 'बाबू जल्दी आ जा! अब ज्ञानका रहस्य एकही बात में कहूॅंगा। तेरी लायकात हो तो परचीती मिल जाएगी देख! 'जैसे हो वैसे रहना, कुछ बनना नही।<nowiki>''</nowiki>''<ref name=":2">{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चन्द्रिका प्रस्तावना खंड|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=मानस गूढार्थ चन्द्रिका प्रकाशन मंडळ,इस्लामपूर.|year=१९५८|pages=१४}}</ref>''<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती कमल|first=बा.वैद्य|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=१९ ते २३}}</ref> ''हे वाक्य ऐकताच श्रींच्या हृदयात वेदान्त-गीता आदींच्या उपदेशाचा लख्ख प्रकाश पडला व परमानंदमय दशा प्राप्त झाली. याचवेळी तुलसीदास[[https://en.wikipedia.org/wiki/Tulsidas]] तेरे मुखसे बोलेंगे'' असाही आशीर्वाद दिला.[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]] नंतर परत दि. २८ जानेवारी १९३४ रोजी दुपारी १.३० वाजता तशीच स्थिती प्राप्त झाली व या दिवसापासून खरी निर्भयता प्राप्त झाली. == उर्वरित गृहस्थाश्रम व वानप्रस्थाश्रमातील साधना == इ. स. १९२३ मध्ये श्रींना प्रथम अपत्य झाले होते. त्यानंतर इ. स. १९३५ मध्ये दुसरा मुलगा झाला व गेला. यावेळी शाळेतील सहकाऱ्यांना पेढे वाटत असताना श्री दोन पेढे सहकाऱ्यांच्या हातावर ठेवत होते. काहींनी दोन पेढे कशाचे असे विचारले असता, 'हा पेढा मुलगा झाल्याबद्दल आणि हा दुसरा पेढा तो गेल्याबद्दल' असे निर्विकारपणे सांगत. यानंतर इ. स. १९३५ सालीच स्वामींनी सौभाग्यवतींना ('सौ. कमलाबाई कर्वे अर्थात् द्वारकाताईंना) दीक्षा दिली.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=२५,२६}}</ref> <br> इ. स. १९३७-३८ मध्ये श्रीस्वामी चौक, जिल्हा कुलाबा येथे धन्येश्वराच्या पडवीत एकांतवासात राहण्यास आले. यावेळी पत्नीस त्यांच्या बंधूंकडे चौकला ठेवले होते. येथे २-३ वर्षे मुक्काम होता. येथे श्रींनी संपूर्ण श्रीरामचरितमानस ९ महिन्यांत सांगितले. <br> यानंतर नर्मदातटाकी[[https://en.wikipedia.org/wiki/Narmada_River]] निबिड, घनदाट अशा घोर अरण्यात अहिल्यादेवींनी[[https://en.wikipedia.org/wiki/Ahilyabai_Holkar]] बांधलेल्या कोटेश्वर मंदिरात[[https://shaivam.org/temples-special/narmada-river-bank-lord-shiva-temples-narmade-hara]] ११ दिवस राहून अनुष्ठान केले. अनुष्ठान चालू असताना भगवान शंकरांनी वृद्ध ब्राम्हणाच्या रूपात तर अनुष्ठान समाप्तीनंतर प्रत्यक्ष भगवान प्रभु श्रीरामचंद्र, लक्ष्मण, भरत, शत्रुघ्न यांनी तेजस्वी सगुण रूपात दर्शन दिले.<ref name=":9">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946|title=Swami Pragyananand saraswati : vyaktii aani vadmay (स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती : व्यक्ती आणि वाङ्मय)|last=Kelkar|first=Anita Prabhakar}}</ref> <ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=२८,२९}}</ref>यानंतर खेड, जि. पुणे येथील केदारेश्वर मंदिरात राहून इ. स. १९४१-१९४२ मध्ये २१ महिन्यात २४ लक्ष गायत्रीचे पुरश्चरण पूर्ण केले. येथेही तुलसीरामायणावर प्रवचने होत. येथे ९ महिन्यांत केवळ बालकांडच सांगून झाले.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=२९,३०}}</ref> == संन्यासग्रहण == यानंतर श्रींनी चतुर्थाश्रम घेण्याचे ठरविले व त्यासाठी सौंना पत्र लिहिले की, चतुर्थाश्रम घेण्याचा विचार आहे;पण त्यास आपली संमती हवी. अन्यथा अग्निहोत्र ठेवून वानप्रस्थाश्रम घेऊन राहता येईल. हे मान्य असल्यास हे पत्र पोहोचल्यापासून १५ दिवसांत'तुम्ही खेड येथे येऊन हजर व्हावे. याप्रमाणे १५ दिवस वाट पाहिली जाईल. तसे न झाल्यास चतुर्थाश्रम स्वीकारण्यास आपली संमती आहे असे समजून संन्यासग्रहण केला जाईल. यावर काहीच पत्रोत्तर न आल्याने ता. १८ जानेवारी १९४३ रोजी, टिळक पंचांगाप्रमाणे पौष शुद्ध द्वादशीस त्यांच्या कुंडलीप्रमाणे स्थिरलग्नी स्थिरनवांशात खेड जि. पुणे येथे संन्यासाश्रम स्वीकारला.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=३०}}</ref> यापूर्वीच पत्नीच्या नावे जमीन करून देऊन त्यांच्या उदरनिर्वाहाची व्यवस्था करण्यात आली होती तसेच त्या आधीपासूनच म्हणजे इ.स. १९३७ पासून त्यांच्या बंधूंकडे चौक, जि. कुलाबा येथे वास्तव्यास होत्या.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=३१}}</ref> == परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीमत् वासुदेवानंद सरस्वती स्वामींकडून दंडग्रहण == [[चित्र:Paramahansa Parivrajakacharya Shrimat Vasudevananda Saraswati Swami Pote Swami Aalyache Maharaj Shri Swamiji's Sanyasa Guru.jpg|अल्ट=हे श्रीस्वामींचे संन्यासगुरू होत.परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीमत् वासुदेवानंद सरस्वती ( पोटे) स्वामी (पुणे - नाशिक रोडवरील आळे येथील पोटे स्वामीं)कडून श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी महाराजांना संन्यास-दीक्षा(दंड) प्राप्त झाली.|इवलेसे|परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीमत् वासुदेवानंद सरस्वती (पोटे) स्वामी (पुणे - नाशिक रोडवरील [[आळे]] येथील पोटे स्वामीं)कडून श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी महाराजांना संन्यास-दीक्षा (दंड) प्राप्त झाली.]] परमपूज्य परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीवासुदेवानंद सरस्वती (पोटेस्वामी) महाराजांबद्दल श्रींना दागिने, पैसे मागतात, संग्रह करतात, इ. परस्परविरुद्ध पुष्कळ माहिती कळली होती.<ref name=":3">{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चन्द्रिका प्रस्तावना खंड|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=मानस गूढार्थ चन्द्रिका प्रकाशन मंडळ,इस्लामपूर.|year=१९५९|isbn=|location=|pages=१ ते १२}}</ref> पण तरीही ते श्रोत्रिय, ब्रह्मविद्, वरिष्ठ आहेत व पूर्ण समाधान होण्यासाठी त्यांच्या पायावर शिष्यभावाने डोके ठेवणे गरजेचे आहे अशी श्रींना अंतःस्फूर्ती होऊन बळावू लागली. त्याप्रमाणे श्रीवासुदेवानंद सरस्वती स्वामी महाराजांकडे म्हणजेच पोटे स्वामी अर्थात् आळ्याच्या महाराजांकडे ([[आळे]] हे ता. [[जुन्नर]], जि. [[पुणे]] मधील एका गावाचे नाव आहे.) जाण्याचे ठरले. त्याप्रमाणे दि. १२ फेन्रुवारी १९४३ म्हणजेच माघ शुद्ध १०, शा.श.१८६४, रविवारी दुपारी १२ च्या सुमारास आळ्याच्या महाराजांच्या निवासस्थानी जाऊन पोहोचले. श्रीमहाराजांचे दिव्य ब्राह्मतेज, प्रसन्ना मूर्ती पहाताक्षणी श्रींना परमसमाधान झाले. त्यावेळी श्रीमहाराज भिक्षा ग्रहण करीत असल्यामुळे श्री उभे राहिले. तेव्हा कुठलीही पूर्वकल्पना दिलेली नसतानाही श्रीमहाराजांनी श्रींना पूर्वाश्रमीच्या आडनावावरून संस्कृतमध्ये क्षेम-कुशल विचारले. आळ्याच्या महाराजांची भिक्षा झाल्यावर श्रींनी यथाविधी पुढील श्लोक म्हणून वंदन केले. ''यद्पादपङ्कजपरागपवित्रमौलि। भूयो न पश्यति नरो जठरं जनन्या।<br/>'' ''तं वासुदेवमजमीशमनंतबोधम्।श्रीमद्गुरूं शरणदं शरणं प्रपद्ये।।'''' त्याच दिवशी सायंकाळी योगपट्ट विधीही उरकला.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=३२}}</ref> याचे वर्णन श्रींनी पुढीलप्रमाणे करून ठेवले आहे-<br/> ''माघ शुद्ध दशमी मृग भानुवार । केला अंगिकार वासुदेवे ।।<br/> ''योगपट्टदीक्षा देऊनी दासाशी । गुरुपरंपरा सांगितली ।।''<br/> ''वासुदेवानंद,त्रीविक्रमानंद । नृसिंहानंद,वासुदेवानंद ।।''<br/> ''यतीसांप्रदाय सरस्वती नामे । प्रज्ञानानंद अभिधान ।।''<br/> ''दुधाहारी मठ,भोसल्यांचा घाट । वाराणसी क्षेत्र पुण्यभूमी ।।''<br/> ''महावाक्य पंचीकरण तत्त्वबोध । करूनिया गुज निरोपिले ।।''<br/> ''शिरी पद्महस्त ठेवूनिया मम । मज आप्तकाम गुरूने केले ।।''<br/> ''तेंव्हा कृतकृत्य झालो याची देही । ठेवूनिया शीर गुरूपायी ।।''<br/> ''अजन्म्याचा आता जन्मची चुकला । सनातना प्राप्ती अमरत्व ।।''<br/> ''जगामाजी आता माझा मी भरलो । मजमाजी सर्व जग तैसे ।।''<br/> ''मजहूनी आता जग भिन्न नसे । जे जे दिसे भासे गुरुरूप ।।'' { इ स. १९४३, आळे मुक्काम,ता. जुन्नर जि.पुणे माघ शुद्ध दशमी शा. श. १८६४ } नामकरणाच्या वेळी श्रींनी श्रीमहाराजांना त्रिवार विनंती केली की, 'रामानंद' किंवा 'राघवानंद' नाव ठेवल्यास सहज नामस्मरण होईल; पण श्रीमहाराजांनी निक्षून सांगितले की, नाव 'प्रज्ञानानंद' ठेवायचे आहे व तेच ठेवले गेले[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]].<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=३३}}</ref> == गुरुशिष्यांचा थोर अधिकार == [[चित्र:Shri Vasudevananda saraswati ( Pote) Swami (Sitting) & Shri Pradnyanananda Saraswati Swami (Standing).jpg|अल्ट=खाली बसलेले परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीमत् वासुदेवानंद सरस्वतीस्वामी- पोटे स्वामी-आळ्याचे महाराज (आळे हे पुणे-नाशिक रोड वरील एक गाव आहे.) आहेत. यांच्याकडून श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामींना(शेजारी उभे असलेले) संन्यासदीक्षा (दंड) प्राप्त झाली.|इवलेसे|खाली बसलेले परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीमत् वासुदेवानंद सरस्वतीस्वामी- पोटे स्वामी-आळ्याचे महाराज आहेत.यांच्याकडून श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामींना(शेजारी उभे असलेले) संन्यासदीक्षा (दंड) प्राप्त झाली.]] इ. स. १९४३ पूर्वीच आळ्याच्या महाराजांना अर्धांगवायूचा झटका येऊन गेल्याने डावे अंग निरूपयोगी झाले होते. तसेच मधुमेहाचा विकारही तीव्र होता. उठता-बसताही येत नव्हते. त्यामुळे सर्व शरीरसुलभ क्रिया जागीच होत व सदा अवधूत स्थितीतच असत. परातीत उचलून ठेवून स्नान घालावे लागे. मांड्या वगैरे भागांवर तळहाताएवढी फाफरे पडत. त्यांना मुंग्या डसत. पण श्रीमहाराज एकही आवाक् काढत नसत. ते श्रींना पहावेना. तेव्हा एकदा श्रींनीच विनंती केली, 'आपले सर्व रोग व पीडा या दासास द्यावेत. आपल्या कृपेने या स्वामीच्या देहास ती उपाधी फार काळ घ्यावी लागणार नाही.' यावर श्रीमहाराज म्हणाले, 'मी देऊ शकेन व आपण घेऊ शकाल हे अगदी खरे;पण ''ज्याने केले त्यानेच भोगणे योग्य होय''. फार त्रास होतो आहे असे मनास वाटताच प्राण ब्रह्मरंध्रात चढविताच कष्ट मुळीच नाहीत'. <ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=३३,३४}}</ref>यावरून श्रीमहाराजांचा योगाभ्यास उत्तम होता हे श्रींना समजले. इ.स.१९४३चा चातुर्मास खेड येथे झाला. एके दिवशी अचानक आदिशक्ती जगदंबेचे साक्षात् दर्शन झाले.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=३४,३५}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946|title=Swami Pragyananand saraswati : vyaktii aani vadmay (स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती : व्यक्ती आणि वाङ्मय)|last=Kelkar|first=Anita Prabhakar}}</ref>कार्तिक शु. ४ व ५ शा. श. १८६५ या दोन दिवसांत श्रीस्कंदपुराणातील गुरुगीतेवर''''श्रीगुरुगीता प्रबोधिनी'''' ही प्राकृत टीका<ref name=":9" /> लिहून आळ्याच्या महाराजांना समर्पित केली.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=श्रीगुरुगीता प्रबोधिनी|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=संत-सेवा हंस मंडळ|year=१९८०}}</ref>[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]] नंतर श्रीस्वामी चासकमान, ता. खेड येथे दीर्घकाळ राहिले.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|pages=३५}}</ref> == श्रीरामचरितमानसाचा मराठी अनुवाद [http://satsangdhara.net/manas/about_svami.htm <nowiki>[[मराठी रामचरितमानस]]</nowiki>] श्रीगुरूचरणी अर्पण केला. == <ref>{{स्रोत पुस्तक|title=श्रीरामचरितमानस मराठी अनुवाद|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|year=१९४९|isbn=|location=|pages=}}</ref><ref name=":4">{{स्रोत पुस्तक|title=श्रीरामचरितमानस (मराठी गुटिका)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=प्रसाद प्रकाशन,पुणे|year=१९६१|edition=दुसरी}}</ref> [[चित्र:Ramcharitmanasa in Marathi by Paramhansa Parivrajakacharya Shri Pradnyanananda Saraswati Swami.png|अल्ट=श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामींनी गोस्वामी तुलसीदास रचित श्रीरामचरितमानसाचा समवृत्त-समच्छंद मराठी अनुवाद केला आहे. म्हणूनच त्यांना 'महाराष्ट्राचे तुलसीदास' असे म्हणले जाते.|इवलेसे|श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी कृत श्रीरामचरितमानसाचा मराठी अनुवाद ]] वरचेवर श्रीस्वामींना अनिवार काव्यस्फूर्ती होऊ लागली. ''सांगतसे मज तो रघुराणा। मम आज्ञा ऐके प्रज्ञाना।<br/> ''सत्त्वर करण्या घे तूं हातीं। रामचरित मानस रचना ती।। १।।'' अशी प्रत्यक्ष श्रीरामाज्ञाच झाल्याने श्रावण शुद्ध द्वितीया शा. श. १८६७ अर्थात् दि.१०-८ इ. स. १९४५, गुरुवार रोजी श्रीगोस्वामी तुलसीदास[https://en.wikipedia.org/wiki/Tulsidas] विरचित श्रीरामचरितमानसाचा[[https://hi.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%9A%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%A4%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%B8]] ( दोहा, चौपाया, सोरठा, छंद, इत्यादी मूळाप्रमाणे तंतोतंत) समवृत्त-समच्छंद मराठी अनुवाद<ref name=":5">{{स्रोत पुस्तक|title=श्रीरामचरितमानस (मराठी)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,शाखा-मिरज|edition=पाचवी}}</ref>[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946 <nowiki>[[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946]]</nowiki>] ''अवघ्या तीन महिन्यांच्या आतच'' लिहून पूर्ण झाला. लगेचच आळ्याच्या महाराजांना पत्र लिहून कळविले व दर्शनाविषयी अनुज्ञा मागितली व अनुज्ञा मिळाल्याने जाणे झाले. श्रीस्वामी श्रीमहाराजांना मराठी रामचरितमानस<ref name=":6">{{स्रोत पुस्तक|title=श्रीरामचरितमानस (मराठी गुटिका)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=गुरुदेव रानडे मंदिर,बेळगाव|edition=तिसरी}}</ref> वाचून दाखवू लागले. ते जसजसे वाचू लागले तसतसे श्रीमहाराजांना अश्रू अनावर होऊ लागले. अनेकदा तर ते अक्षरशः हुंदके देऊन धाय मोकलून भावविभोर होत. इकडे श्रींचाही कंठ दाटून येई, नयनी अश्रू येत असत. शेवटी मधेमधे थांबत थाबंत महत्प्रयासाने अनुवाद पूर्ण करून श्रीमहाराजांना अभिप्राय व आशीर्वाद मागितला. तेव्हा असा असा लिहून आणा म्हणून आज्ञा झाली व त्याप्रमाणे लिहून आणल्यावर खाली श्रीमहाराजांनी सही केली. तो अभिप्राय व आशीर्वाद असा- ''धन्योsसि कृतकृत्योsसि पावितं स्वकुलं त्वया ।<br/> ''अन्तः संतोषमापन्ना श्रुत्वा रामायणं वयम् ।।१।।''<br/> साकी :<br/> ''तुलसीदासकृत-काव्य कुसुमगत् मधुपः प्रज्ञानोsयम् ।''<br/> ''रामरचित मधु निजभाषायामर्पितवानस्मभ्यः ।।२।।''<br/> ''इदं रामायणं काव्यं जनानां सौख्यदायकम् ।''<br/> ''प्रीतिपात्रं भवेल्लोके शाश्वतं कीर्तिवर्धनम् ।।३।।''<br/> ''भुक्तिं भक्तिंच कैवल्यं ज्ञानं वैराग्यमेवच ।''<br/> ''सेवनादचिरान्नित्यं दास्यत्येष वरो मम ।।४।।''''<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=.स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=३८,३९}}</ref> एकदा आळे मुक्कामी दि. २ ते ४ सप्टेंबर इ.स. १९४६ या काळात स्वामींनी 'भार्गव-दर्प-विमर्दन'व दि. ७ सप्टेंबर इ. स. १९४६ रोजी 'हिराबाई' अशी दोन कीर्तनोपयोगी आख्याने लिहिली गेली.[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946 <nowiki>[[स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती व्यक्ती व वाङ्मय]]</nowiki>] दि. १२ एप्रिल १९४७ रोजी श्रीरामचंद्राचे बालरूपात दर्शन झाले.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=४१}}</ref> त्यावेळी 'बालरूप रामचंद्र पूर्ण उगवला' हे काव्य झाले.[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946] दि. १५ एप्रिल १९४७ रोजी श्रीमहालक्ष्मीचे साक्षात् दर्शन झाले.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=.स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=४२}}</ref> या महिन्यात 'श्रीरामस्तोत्र, भोजनविधि, संतासंत संगति, श्रीराम प्रातःस्मरण', वगैरे अनेक स्फुट काव्ये झाली.[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946] दि. २८ एप्रिल १९४७ला श्रींनी केलेली अनेक नवीन वृत्ते संकलित केली गेली.[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946] इ.स. १९५३ मध्ये श्रींचा 'वेदान्त-सार-अभंग-रामायण'<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=वेदान्तसार अभंग रामायण|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|year=१९५४}}</ref> तसेच 'अभिनव-रामायण'<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्फुटकाव्य संग्रह आणि अभिनव रामायण|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|year=१९५३}}</ref> हा स्फुटकाव्याचा संग्रह प्रसिद्ध झाला.[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946] == स्वभाववैशिष्ट्ये == वृत्ती अत्यंत प्रेमळ, निस्पृह, अत्यंत प्रसिद्धीपराङ्मुख. आपले नाव व्हावे या हेतूने चुकूनही श्रींच्या हातून काही घडत नसे. सत्यभाषणावर अत्यंत कटाक्ष. शिस्त व नियमितपणा यांची आवड. कुणी बेशिस्त वागलेले, थट्टेतही खोटे बोललेले, दिलेला शब्द न पाळलेले खपत नसे. लगेच त्याची निर्भिडपणे हजरी घेतली जायची. यामुळे एक प्रकारचा दरारा सर्वांनाच वाटे. पण चूक झाली व प्रामाणिकपणे कबूल केली तर लगेचच क्षमा केली जाई. दांभिकपणाची मात्र अत्यंत चीड होती.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=४०}}</ref> == श्रीस्वामींची प्रखर राष्ट्रभक्ती == इ. स. १९४६मध्ये 'चले जाव' आंदोलन चालू होते. हैदराबादेत रझाकाराचे अत्याचार चालू होते. या काळात पूर्वीचे रामदासी संप्रदायाचे[[https://vishwakosh.marathi.gov.in/31180/]] संस्कार उफाळून येऊन 'अहो हिंदूंनो, संघ संपन्न व्हावे', 'हिंदूंनो डोळे उघडा', 'दूर करी शीघ्र जाच हा', 'श्रीसमर्थ प्रार्थनाष्टक' अशी काव्ये झाली.[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946] ती तत्कालीन 'केसरी'सारख्या वृत्तपत्रांतून प्रसिद्धही झाली. [[औंध]] संस्थानातील [[कुंडल]]जवळच्या वीराण्णाच्या डोंगरावर ब्रह्मानंद महाराजांच्या आज्ञेने स्वामींनी ३९ दिवसांत राष्ट्रोन्नतीसाठी १ कोटी ७५ लक्ष ६ हजार 'प्रणव जपानुष्ठान' केले. (ब्रह्मानंदमहाराजांनी १ कोटीच सांगितले होते.) पुढे चासकमानला चातुर्मास करून श्रीस्वामी [[परंडा]], जि. [[उस्मानाबाद]] - [[धाराशिव]] येथे आले तेव्हा [[रझाकार]] चळवळीचा जोर होता. तेव्हा श्रींनी सांगितले, जर रझाकारांचा हल्ला झाला, स्त्रियांची बेअब्रू, विटंबना होण्याचा प्रसंग आला तर हा स्वामी संन्यासी असला तरी हातात तलवार घेऊन प्राणपणाने रझाकारांशी मुकाबला करून तुमचे संरक्षण करील. तसेच सर्व जनतेस सुख लाभावे म्हणून श्रीस्वामींनी काही काळ अनुष्ठान केले. ते होताच वातावरण शांत झाले.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=.स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=४२,४३}}</ref> == रामवन[[https://www.jatland.com/home/Ramavana]]यात्रा == इ. स.१९५०मध्ये श्रीस्वामी 'मानसमणि' [[https://books.google.com/books/about/%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%B8_%E0%A4%AE%E0%A4%A3%E0%A4%BF.html?id=SaRjAAAAMAAJ]] या रामचरितमानसावरील लेखनासच अग्रक्रम देणाऱ्या हिंदी मासिकाचे व नोव्हेंबर इ. स. १९५१ मध्ये 'मानसपीयूष'[[https://www.exoticindiaart.com/book/details/manas-piyush-set-of-7-volumes-most-exhaustive-commentary-ever-on-ramacharitmanas-GPA072/]]चे ग्राहक झाले. त्यासाठी संपादकाला लिहिलेल्या पत्राने संपादकच इतके प्रभावित झाले की, ''परशुरामप्रसंगावर भाव लिहून पाठवावे'' असे इ. स. १९५२मध्ये त्यांचे श्रींनाच पत्र आले. 'मानसपीयूष' मधील टीकेमुळे श्रींचे नाव उत्तरभारतातील मानसप्रेमी जनांना सुपरिचित झाले व श्रींच्या दर्शनाविषयी उत्कंठा प्राप्त होऊन 'रामवन', सतना येथून इ. स. १९५३ मध्ये चैत्रात रामनवरात्रात होणाऱ्या 'मानसयज्ञा'साठी आग्रहाचे आमंत्रण आले. <ref name=":7">{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ, डोंबिवली.|year=१९८१|isbn=|edition=दुसरी|location=|pages=}}</ref>त्यासाठी श्रींनी चास-कमानहून पुण्यास येऊन दि. ११ मार्च इ. स. १९५३, बुधवार रोजी 'रामवन' येथे प्रयाण केले. रामवन येथे रोज संध्याकाळी ५ वाजता श्रींचे हिंंदीमधून रामायणावर प्रवचन होई. त्यांचे ते तेज, मानसावरील प्रभुत्व पाहून उत्तरभारतीय थक्क होऊन गेले व श्रींच्या चरणी नतमस्तक झाले. यानंतर श्रीस्वामी जबलपूर-गोंदिया करून चासकमानला परतले. यावर्षी श्रींना ६० वर्षे पूर्ण झाल्याने साठीशांतिनिमित्त सद्भक्तांचा मेळावा भरवला होता. यानंतरदि. १९ सप्टेंबर इ. स. १९५४ ते १ जुलै इ. स. १९५५ या काळात श्रीस्वामी हे इस्लामपूरला होते.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=४४,४५}}</ref> == मानस गूढार्थ चंद्रिका [http://satsangdhara.net/manas/about_svami.htm <nowiki>[[मानस गूढार्थ चंद्रिका]]</nowiki>][[https://archive.org/details/ManasGudarthChandrika1]]<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका बालकांड (मराठी)|last=स्वामी प्रज्ञानानंद|first=सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=१९९७|isbn=|edition=पहिली|volume=१|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका बालकांड (मराठी)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=फेब्रुवारी २००८|isbn=|edition=दुसरी|volume=२|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका बालकांड (मराठी)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=२०००|isbn=|edition=पहिली|volume=३|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका बालकांड (मराठी)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=२०००|isbn=|edition=पहिली|volume=४|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका बालकांड (मराठी)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=२००१|isbn=|edition=पहिली|volume=५|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका बालकांड (मराठी)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=२४ जुलै २००२|edition=पहिली|volume=६}}</ref> == ज्या विस्तृत टीकेच्या लेखनाचा प्रारंभ कार्तिक शुद्ध प्रतिपदा शा. श. १८७५ मध्ये इस्लामपूर येथे झाला होता, ती तिच्या परिशिष्टासह श्रावण कृष्ण पंचमी शा. श. १८७७ अर्थात् सोमवार, दि. ८ ऑगस्ट १९५५ रोजी सातारा येथे लिहून पूर्ण झाली.[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]] ही टीका डेमी आकाराची छापील ६१०० पृष्ठे होतील एवढी विस्तृत आहे.[http://satsangdhara.net/manas/about_svami.htm]<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=श्रीमानस गूढार्थ चंद्रिका (हिंदी) खंड २ रा|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|year=मार्च १९६२}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका अयोध्याकांड|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=२४ जुलै २००२|isbn=|edition=पहिली|volume=१|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका अयोध्याकांड|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=ऑगस्ट २००३|isbn=|edition=पहिली|volume=२|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका अयोध्याकांड|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=जानेवारी २००४|isbn=|edition=पहिली|volume=३|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका अयोध्याकांड|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=सप्टेंबर २००४|isbn=|volume=४|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका अरण्यकांड(मराठी)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=१९९७|isbn=|edition=पहिली|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका अरण्यकांड(हिंदी) .|last=स्वामी प्रज्ञानानंद|first=सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=१९९५|isbn=|edition=पहिली|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका किष्किंधाकांड (संपूर्ण)|last=स्वामी प्रज्ञानानंद|first=सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=१९९२|isbn=|edition=पहिली|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका सुंदरकांड (मराठी)|last=स्वामी प्रज्ञानानंद|first=सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=१९९५|isbn=|edition=पहिली|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका लंकाकांड (मराठी)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=२००३|isbn=|edition=पहिली|volume=१|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका लंकाकांड (मराठी)|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=१ जानेवारी २००४|isbn=|edition=पहिली|volume=२|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=श्रीरामचरितमानस गूढार्थ चंद्रिका उत्तरकांड|last=स्वामी प्रज्ञानानंद|first=सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=२ जुलै २००४|isbn=|edition=पहिली|volume=१|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=श्रीरामचरितमानस गूढार्थ चंद्रिका उत्तरकांड|last=स्वामी प्रज्ञानानंद|first=सरस्वती|publisher=श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली|year=२ सप्टेंबर २००४|isbn=|edition=पहिली|volume=२|location=|pages=}}</ref>[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946] यानंतर इ. स. १९५६चा चातुर्मास सांगली येथील विष्णुमंदिरात, इ. स. १९५७चा चातुर्मास इस्लामपूरला डाॅ. वैद्य यांच्या जुन्या वाड्यात स्वतंत्र जागेत, इ. स. १९५८चा चातुर्मास माधवनगर येथे श्री. नातूशेठ यांच्या बंगल्यात संपन्न झाला.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=.स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=४७}}</ref> यानंतर इ. स. १९५९ साली श्रींचा मुक्काम परंड्यास गेल्यानंतर समाधिकाळापर्यंतचे जास्तीत जास्त वास्तव्य परंड्यासच [[https://en.wikipedia.org/wiki/Paranda]] झाले.सप्टेंबर इ. स. १९५९ मध्ये रामवन[[https://www.jatland.com/home/Ramavana]](सतना, मध्यप्रदेश) येथे 'श्रीप्रज्ञानानंद पेटिका' स्थापन होऊन त्यात रामचरितमानस(मराठी)<ref name=":6" /><ref name=":5" /><ref name=":4" />, गूढार्थ चंद्रिका नमुना अंक<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=मानस गूढार्थ चंद्रिका ‌- नमुना अंक|last=स्वामी|first=प्रज्ञानानंद सरस्वती|year=१९५४}}</ref>, प्रस्तावना खंड<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=श्री रामचरित मानस गूढार्थ चंद्रिका प्रस्तावना खंड|last=प्रज्ञानानंद|first=सरस्वती स्वामी महाराज|publisher=मानस गूढार्थ चंद्रिका प्रकाशन मंडळ,इस्लामपूर|year=|isbn=|location=|pages=}}</ref>, 'मानसमणि'तील श्रींचे सर्व छापील लेख व श्रींचा पत्रव्यवहार वगैरे [http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946] पेटिकेत ठेवून श्रींचा अद्भुत सत्कार व अद्वितीय गौरव करण्यात आला.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=.स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=४९}}</ref> इ. स. १९५९ ते इ. स. १९६२ या चारही वर्षाचे चातुर्मास परंड्यास झाले. इ. स. १९६३चा चातुर्मास लोहाऱ्यास व इ. स. १९६४चा चातुर्मास उस्मानाबादेस गरड वकिलांच्या वाड्यात माडीवर झाला. इ. स. १९६५-६६ सालचे चातुर्मास परंडा येथेच रामविश्रामधामात, तर इ. स. १९६७चा चातुर्मास लातूर येथे श्रीराम मंदिराच्या पडवीत झाला. हा श्रींचा २५वा चातुर्मास होता व हाच शेवटचा ठरला.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=५०}}</ref> == प्रायोपवेशनाचा निर्णय [http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946] == इ.स १९६६ पासूनच प्रायोपवेशनाने देहत्याग करण्याचा श्रींच्या मनातील विचार बळावतच गेला व 'परंडा येथेच फाल्गुन वद्य प्रतिपदेपासून प्रायोपवेशन करून देह ठेवण्याचे ठरविले आहे. तरी पौर्णिमेपर्यंत दर्शनास यावयाचे असेल त्यांनी यावे' अशी पत्रे शिष्यमंडळींकडे तसेच गुळवणी महाराज[[http://www.dattamaharaj.com/%E0%A4%97%E0%A5%81%E0%A4%B3%E0%A4%B5%E0%A4%A3%E0%A5%80%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C]], भगवान श्रीधरस्वामी महाराज[[https://en.wikipedia.org/wiki/Shreedhar_Swami]] यांनाही पाठवली गेली. गुळवणी महाराज <ref>{{स्रोत पुस्तक|title=जीवनगंगा|last=पोटभरे|first=अ.सि.|publisher=श्रीवासुदेव प्रकाशन ,पुणे|year=१९९०}}</ref>तसेच भगवान श्रीधरस्वामी महाराज तसेच इतरही अनेक विद्वज्जन-सत्पुरुषांची पत्रे आली की, आपण उपोषण करू नये;पण प्रत्यक्ष श्रीरामरायाने सांगितले तरच हा विचार रद्द करू, असे श्रींनी कळविले.सर्व गोष्टींची तयारी अगदी एखाद्या कार्यक्रमाप्रमाणे श्रीस्वामी करत होते. 'सुतळीचा तोडा, रद्दी, उरलेली शाई, इत्यादि' प्रत्येक बारीक-सारीक वस्तूसुद्धा कोणास प्रसाद म्हणून द्यायची ही सर्वही मृत्युपत्र - व्यवस्था लिहून ठेवली होती. देह एखाद्या नदीत सोडून द्यावा किंवा चार तुकडे करून जंगलात टाकून द्यावा असे श्रीस्वामी म्हणत. समाधी बांधण्यास विरोध होता; पण नंतर सर्वांनी अनेकदा मान्य केल्यावरून मान्य केले. [[चित्र:Shri Pradnyanananda Saraswati Swami a day before Mahasamadhi.jpg|इवलेसे|श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामींनी अन्नपाण्याचा त्याग करून प्रायोपवेशनाने देह ठेवला. त्यावेळी महासमाधीच्या एक दिवस आधी श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामींची ध्यानस्थ मुद्रा.]] होळी पौर्णिमेचा दिवस अन्न न घेता केवळ पाण्यावरच काढला व दुसऱ्या दिवशीपासून - फाल्गुन वद्य प्रतिपदेपासून प्रायोपवेशन सुरू केले. रामविश्रामधामांत गर्दी होईल म्हणून श्री. वासुदेवराव देशमुख (नानासाहेब देशमुख) यांच्या वाड्यात जाण्याचा निर्णय घेतला होता. त्यामुळे तिकडेच सर्व सोय केली गेली. पहिल्याच दिवसापासून हजारो लोक दर्शनास येऊ लागले. श्रींनी पहिले सात दिवस सारखे लोकांशी बोलणे सुरूच ठेवले होते. अन्नपाण्याचे तर नावसुद्धा नाही! बोलणे तर सुरू. पुढे लघवी रक्तासारखी लाल होऊ लागली.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=५२}}</ref> जिभेवर सर्वत्र भेगा पडल्या, फोड आले;पण श्री अत्यंत निर्विकार असत. 'आपण बोलू नका' अशी कुणी विनंती केल्यास 'जाऊ दे, आता हे मडके लवकरच फुटणार आहे' असे म्हणत.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=५१,५२}}</ref> == अखेरचे काही दिवस == [[चित्र:Pradnyanananda Saraswati Swami an hour before Mahasamadhi.jpg|इवलेसे|परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामींची प्रायोपवेशनाने समाधी घेण्याच्या १ तासापूर्वीची भावमुद्रा]] 'नाथषष्ठीस देह सोडू' असे श्रीस्वामी पूर्वी म्हणाले होते. त्यामुळे नाथषष्ठीस भक्तगण चिंतेतच होते. श्रींचे नऊ दिवसांचे तुलसीरामायणाचे [[https://en.wikipedia.org/wiki/Ramcharitmanas]] पारायण चालू होते. दिवसभर रामनामाचा गजर चालायचा. संध्याकाळी ५ वाजण्याचे सुमारास नित्याप्रमाणे श्री स्नानगृहात गेले आणि स्नानास बसताना एकदम कोसळले. असे वाटले की श्री गेलेच. पळापळ सुरू झाली. सोवळ्यातील काही मंडळींनी घोंगडी अंथरली. दर्भ, तुळसी पसरल्या. काहींनी श्रीस्वामींना स्नानगृहातून बाहेर आणले तेव्हा ते थोडे शुद्धीवर आले. त्यामुळे त्यांना घोंगडीऐवजी पलंगावर बसविले. तेव्हा श्रींनी सांगितले, 'घोंगडी काढून टाका, 'अजून अवकाश आहे' रात्री ९ च्या सुमारास श्रीस्वामींना थोडे बरे वाटले. त्यावेळी एकाने विचारले, 'जलप्रवेश, पर्वतपतन, प्रायोपवेशन, इत्यादी मार्गाने देहत्याग करणे योग्य आहे का?' त्यावर श्रींनी सांगितले, 'वृद्धयतींनी असा देहत्याग करू नये, पण यतीवृद्धांना असे करण्यास हरकत नाही'[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946] श्रीसेवेसाठी असणाऱ्या श्री. माधवराव जोशी यांच्या पत्नी सौ. जोशी यांनी श्रींच्या जिभेवर पडलेल्या भेगा पाहून त्यावर मुळी लावताना दोन थेंब पाणी अधिक घातले. त्याचा लेप लावत असताना ते पातळ झाल्याचे श्रींना जाणवले. तेव्हा 'आम्ही अन्नपाणी वर्ज्य केले असताना तू त्या लेपात जास्त पाणी का घातलेस?' असे त्या परिस्थितीतही म्हणाले.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=५३}}</ref> दुसरे दिवशी श्रीतुलसीरामायणाचे वाचन चालू असताना श्रींनी 'आज कोणता योग आहे?' असे विचारले. 'आज परिघ योग आहे' असे सांगितले गेले. तेव्हा 'आज जायचे नाही' असे श्री म्हणाले. नंतर दोन दिवस बोलणे बंदच होते. स्नानादि नियमित होत असे. वेदना फारच झाल्यास 'श्रीराम, श्रीराम' असा उद्घोष करीत. तोही दिवस गेला. रात्री १ च्या सुमारास श्रींच्या सेवेस असणारे डाॅ. कुलकर्णी यांनी वेळ जवळ आल्याचे जाणून श्रींनी पूर्वी सांगितल्याप्रमाणे श्रींच्या छातीवर शाळिग्राम ठेवला. हातपाय गार पडून त्राण नसतानाही श्रींनी तो आपल्या हृदयावर सरकवून घेतला. पूर्वी सांगितल्याप्रमाणे त्यांना गंगाजळ व तुलसीपत्र तीर्थ घातले गेले. यानंतर भजनाचा जयघोष सुरू असताना फाल्गुन वद्य दशमीला रात्री १ वाजून १० मिनिटांनी खाड्कन डोळे उघडले गेले. एकदम वीज चमकल्यासारखे झाले व त्याचवेळी प्राण पंचतत्त्वात विलीन झाले.[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]][http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946]<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=५३,५४}}</ref> नेत्रांतून प्राण जाणाऱ्यास वैकुंठ प्राप्त होतो असे श्रीस्वामी सांगत व आम्हीही तसेच जाणार असेही म्हणत.<ref name=":10">{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=५४}}</ref> याप्रमाणे श्रींनी सांगितल्याप्रमाणेच सर्व काही घडले. दुसरे दिवशी अनेकानेक गावांहून शिष्यमंडळी, भक्तमंडळी अठरा पगड जातींचे लोक त्यांच्या या लाडक्या स्वामींच्या शेवटच्या दर्शनासाठी जमली. जवळजवळ '''१० हजार''' लोक त्या अपूर्व रथयात्रेत होते. भर उन्हाळ्यात ५० ब्राम्हण सोवळ्यात अनवाणी पायांनी श्रींचा रथ आनंदाने, प्रेमादराने ओढत होते.<ref name=":10" /> भजने, जयजयकार चालूच होता. अशी ही अथांग मिरवणूक दुपारी ४ च्या सुमारास श्रीहंसराजस्वामींच्या मठात आली. श्रींनी पूर्वी जी त्यांची वस्त्रे स्वतः धुऊन सोवळ्यात ठेवून सूचना देऊन लिहून ठेवली होती की, शेवटच्या वेळी विशिष्ट ठिकाणी ठेवलेली वस्त्रे वापरावी त्याप्रमाणे तीच वस्त्रे, कटिसूत्र, कौपीन त्यांना नेसवून, पूजा-आरती करून अश्रूपूर्ण नेत्रांनी सर्वांनी निरोप दिला. सारी जनता धाय मोकलून रडली. पण श्रींनी सांगून ठेवले होते की, 'देहरूपाने गेलो तरी चैतन्यरूपाने मी तुमच्याजवळ आहे. तुम्ही कळवळून प्रार्थना करा. मी तुम्हाजवळच आहे.'<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती|last=डॉ.श्रीमती वैद्य|first=कमल बा.|publisher=श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली|edition=तिसरी|pages=५४}}</ref> [[चित्र:Shri Pradnyanananda Saraswati Swami Samadhi at Paranda, Osmanabad, Maharashtra.jpg|अल्ट=hri Pradnyanananda Saraswati Swami took Samadhi on 23-3-196at Paranda by giving up food and warer at Paranda, Osmanabad, Maharashtra.|इवलेसे|परमहंस परिव्राजकाचार्य श्री प्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी महाराजांनी प्रायोपवेशनाने दि. २३ मार्च १९६८ अर्थात् फाल्गुन वद्य दशमीला परंडा येथे देह ठेवला. पुढे त्यांची परंडा, जि. धाराशिव-उस्मानाबाद, महाराष्ट्र येथे समाधी बांधण्यात आली.]] == चित्रदालन == [[चित्र:Pradnyanananda Saraswati Swami at Sjjangad, Satara, Maharashtra Eshwaradas Ramdasi.jpg|अल्ट=Paramhansa Parivrajakacharya Shri Pradnyanananda Saraswati Swami at Sajjangad,Satara,Maharashtra recognized at that time by the name_Eshwardasa Ramdasi|इवलेसे|परमहंस परिव्राजकाचार्य श्री प्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी हे श्रीक्षेत्र सज्जनगड येथे ईश्वरदास रामदासी या नावाने सेवेला होते.]] [[चित्र:Navin Shriram Mandir at Paranda, Osmanabad, Maharashtra.jpg|अल्ट=Shrirampanchayatana and Paramhansa Parivrajakacharya Shri Pradnyanananda Saraswati Swami at Navin Shriram Mandir, Paranda, Osmanabad (Maharashtra)|इवलेसे|नवीन श्रीराम मंदिर, मंडई पेठ, परंडा. जि. उस्मानाबाद - ४१३५०२ (महाराष्ट्र) येथील श्रीरामपंचायतन व परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीप्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी.]] [[चित्र:Shri Pradnyanananda Saraswati Swami.jpg|अल्ट=Paramhansa Parivrajakacharya Shri Pradnyanananda Saraswati Swami was one of the great Sanyasi in Maharashtra.|इवलेसे|परमहंस परिव्राजकाचार्य श्री प्रज्ञानानंद सरस्वती स्वामी हे एक थोर ब्रम्हनिष्ठ, श्रोत्रिय संन्यासी महाराष्ट्रात होऊन गेले.]] == बाह्य दुवे == १.[[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946 <nowiki>http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946]]</nowiki>] २.http://satsangdhara.net/manas/about_svami.htm ३.[[https://www.scribd.com/search?content_type=documents&page=1&query=%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%B8%20%E0%A4%97%E0%A5%82%E0%A4%A2%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A5]] ४.[[https://archive.org/details/ManasGudarthChandrika1/mode/1up]] ५.[[https://archive.org/stream/ManasGudarthChandrika1/Manas%20Gudarth%20Chandrika%2001B%20Marathi#page/n5/mode/2up]] ६.[[https://raamcharitmaanas.wordpress.com/%e0%a4%b6%e0%a5%8d%e0%a4%b0%e0%a5%80%e0%a4%b0%e0%a4%be%e0%a4%ae%e0%a4%9a%e0%a4%b0%e0%a4%bf%e0%a4%a4%e0%a4%ae%e0%a4%be%e0%a4%a8%e0%a4%b8-%e0%a4%95%e0%a5%80-%e0%a4%b5%e0%a4%bf%e0%a4%b8%e0%a5%8d%e0%a4%a4/]] ७.[[http://www.granthalaya.org/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=1246212]] ८.[[https://5c67e8a0c2545.site123.me/]] == संदर्भ == १.डॉ.श्रीमती वैद्य, कमल बा. लिखित '''स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती'' '(तिसरी आवृत्ती,प्रकाशक- श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,डोंबिवली.) २.डॉ.श्रीमती वैद्य, कमल बा.लिखित '<nowiki/>''स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती''' (दुसरी आवृत्ती, प्रकाशक- श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ, डोंबिवली.) ३.डॉ.अनिता प्रभाकर केळकर यांचा पीएच.डी.प्रबंध- स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती : व्यक्ती आणि वाङ्मय[http://lib.unipune.ac.in:8080/xmlui/handle/123456789/5946 <nowiki>[[स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती व्यक्ती व वाङ्मय]</nowiki>] ४.डॉ.सौ.केळकर, अनिता लिखित '''महाराष्ट्राचे तुलसीदास - स्वामी प्रज्ञानानंद सरस्वती'.'' ५.{{जर्नल स्रोत|last=डॉ.कामत|first=अशोक|date=एप्रिल १९६९|title=आदिकवी तुलसीदास आणि रामकाव्य परंपरा|url=|journal=प्रसाद|publisher=प्रसाद प्रकाशन पुणे|volume=|pages=|via=}} ६.डॉ.कर्वे, चंद्रशेखर लिखित '''कर्वे कुलवृत्तांत' पृष्ठ क्रमांक'' १७५. ७.स्वामी, प्रज्ञानानंद सरस्वती लिखित '''मानस गूढार्थ चन्द्रिका प्रस्तावना खंड' (प्रकाशक-'' मानस गूढार्थ चन्द्रिका प्रकाशन मंडळ,इस्लामपूर.''पृष्ठ क्रमांक'' १४) ८.स्वामी, प्रज्ञानानंद सरस्वती लिखित '''श्रीगुरुगीता प्रबोधिनी'.'' ''(प्रकाशक -'' संत-सेवा हंस मंडळ). ९.स्वामी, प्रज्ञानानंद सरस्वती लिखित '''श्रीरामचरितमानस' (मराठी)'' (पाचवी आवृत्ती, प्रकाशक- श्रीरामचरितमानसप्रेमी मंडळ,शाखा-मिरज.) १०.स्वामी, प्रज्ञानानंद सरस्वती लिखित '<nowiki/>''श्रीरामचरितमानस (मराठी गुटिका)''' (तिसरी आवृत्ती, प्रकाशक- गुरुदेव रानडे मंदिर,बेळगाव.) ११.स्वामी, प्रज्ञानानंद सरस्वती लिखित '''वेदान्तसार अभंग रामायण'.'' १२.स्वामी, प्रज्ञानानंद सरस्वती लिखित '<nowiki/>''स्फुटकाव्य संग्रह आणि अभिनव रामायण'''. १३.स्वामी प्रज्ञानानंद, सरस्वती लिखित '''मानस गूढार्थ चंद्रिका' बालकांड (मराठी / हिंदी)''. (खंड १ ते ६) (प्रकाशक - श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली). १४.स्वामी प्रज्ञानानंद, सरस्वती लिखित '''मानस गूढार्थ चंद्रिका' अरण्यकांड (मराठी / हिंदी)'' ( प्रकाशक- श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली). १५.स्वामी प्रज्ञानानंद, सरस्वती लिखित '''मानस गूढार्थ चंद्रिका' किष्किंधाकांड'' ( प्रकाशक- श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली). १६.स्वामी प्रज्ञानानंद, सरस्वती लिखित '''मानस गूढार्थ चंद्रिका' सुंदरकांड (मराठी / हिंदी)'' ( प्रकाशक- श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली). १७.स्वामी प्रज्ञानानंद, सरस्वती लिखित '''मानस गूढार्थ चंद्रिका' लंकाकांड (मराठी / हिंदी )''. (खंड १ व २) ( प्रकाशक- श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली). १८.स्वामी प्रज्ञानानंद, सरस्वती लिखित '''मानस गूढार्थ चंद्रिका' उत्तरकांड (मराठी / हिंदी )''. (खंड १ व २) ( प्रकाशक- श्रीरामचरितमानस प्रेमी मंडळ,डोंबिवली). १९.स्वामी, प्रज्ञानानंद सरस्वती लिखित '''श्रीरामचरितमानस' (मराठी गुटिका)'' (दुसरी आवृत्ती, प्रकाशक- प्रसाद प्रकाशन,पुणे). २०.स्वामी, प्रज्ञानानंद सरस्वती लिखित '<nowiki/>''मानस गूढार्थ चंद्रिका ‌- नमुना अंक'''. २१.पोटभरे, अ.सि.लिखित '''जीवनगंगा' (प्रकाशक -'' श्रीवासुदेव प्रकाशन ,पुणे.) 8l6li533mbm0acbyeuvoo88k3fbolvy 0 291599 2691759 2668862 2026-06-30T04:14:43Z ~2026-32459-97 183722 /* */ 2691759 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |प्रकार=गाव |इतर_नाव= | स्थानिक_नाव ='''होट्टल''' | आकाशदेखावा = | आकाशदेखावा_शीर्षक = | शोधक_स्थान= right | अक्षांश = | रेखांश = | उंची = | राज्य_नाव = महाराष्ट्र |जवळचे_शहर= देगलूर | जिल्हा = [[नांदेड जिल्हा]] |अधिकृत_भाषा=मराठी | नेता_पद =[[सरपंच]] | नेता_नाव = |लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ=|लोकसंख्या_क्रमांक=| लोकसंख्या_वर्ष = २०११ | लोकसंख्या_एकूण = | लोकसंख्या_घनता = |लिंग_गुणोत्तर=|लोकसंख्या_मेट्रो=|लोकसंख्या_शहरी=| क्षेत्रफळ_आकारमान = | क्षेत्रफळ_एकूण = |पिन_कोड=| एसटीडी_कोड = | पिन कोड = | आरटीओ_कोड = एमएच/ |संकेतस्थळ= |कोरे_शीर्षक_१ =[[बोलीभाषा]] |कोरे_उत्तर_१ = | तळटिपा =}} '''होट्टल''' हे [[भारत|भारताच्या]] [[महाराष्ट्र राज्य |महाराष्ट्र राज्यातील]] [[नांदेड जिल्हा|नांदेड जिल्ह्यातील]] [[देगलूर|देगलूर तालुक्यातील]] एक गाव आहे. ==भौगोलिक स्थान== ==हवामान== नैऋत्य मान्सूनमुळे पडणाऱ्या पावसाळ्याचा ऋतू वगळता येथील हवामान सर्वसाधारणपणे कोरडेच असते. येथे वर्षात चार ऋतू असतात. हिवाळा हा नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी अखेरपर्यंत असतो. त्यानंतर येणारा उन्हाळा मात्र जूनच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत खेचला जातो. नैऋत्य मान्सूनचा पाऊस त्याच्या पाठोपाठ येतो आणि ऑक्टोबरच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत टिकतो. शेष ऑक्टोबर आणि नोव्हेंबरचा पूर्वार्ध हा मान्सूनोत्तर गरमीचा काळ असतो. सरासरी वार्षिक पर्जन्यमान ९८५ मि.मी.आहे. नैऋत्य मोसमी वाऱ्यापासून पडणाऱ्या पावसाचे प्रमाण एकूण वार्षिक पर्जन्याच्या ८० टक्के आहे. जुलै आणि ऑगस्ट हे वर्षातील सर्वाधिक पर्जन्याचे महिने आहेत. ==लोकजीवन== ==प्रेक्षणीय स्थळे== ==नागरी सुविधा== ==जवळपासची गावे== ==संदर्भ== #https://villageinfo.in/ #https://www.census2011.co.in/ #http://tourism.gov.in/ #https://www.incredibleindia.org/ #https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism #https://www.mapsofindia.com/ #https://www.weather.gov/dvn/climategraphics?n=climategraphics #https://www.weather-atlas.com/en/india-climate {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210123203511/https://www.weather-atlas.com/en/india-climate |date=2021-01-23 }} [[वर्ग:देगलूर तालुक्यातील गावे]] [[वर्ग:नांदेड जिल्ह्यातील गावे]] eksauyukyf4hpsrq60itx2icxy6vrl4 0 293246 2691704 2691331 2026-06-29T15:00:47Z ~2026-37405-09 184769 /* दोन तासांचे विशेष भाग */ 2691704 wikitext text/x-wiki = एक तासांचे विशेष भाग १ = == जुलै २००९ ते जून २०१२ == {| class="wikitable sortable" ! !! [[होम मिनिस्टर (मालिका)|होम मिनिस्टर]] !! [[कुंकू (मालिका)|कुंकू]] !! [[कुलवधू (मालिका)|कुलवधू]] !! [[एकाच ह्या जन्मी जणू]] !! [[लज्जा (मालिका)|लज्जा]] !! [[आभास हा]] !! [[एका लग्नाची दुसरी गोष्ट]] !! [[शुभं करोति (मालिका)|शुभं करोति]] |- | २५ जुलै २००९ | | | रात्री ८ | | | | | |- | ६ मार्च २०१० | | संध्या. ७ | | | | | | |- | १७ एप्रिल २०१० | | संध्या. ७ | | | | | | |- | १४ ऑगस्ट २०१० | | | | | | | | रात्री ९ |- | २३ ऑक्टोबर २०१० | | | | | रात्री ८.३० | | | |- | १५ जून २०११ | संध्या. ६ | | | | | | | |- | १८ ऑक्टोबर २०११ | | | | रात्री ८ | | | | |- | ४ डिसेंबर २०११ | | | | | | संध्या. ६ | | |- | १८ डिसेंबर २०११ | | | | संध्या. ६ | | | | |- | १९ फेब्रुवारी २०१२ | संध्या. ६ | | | | | | | |- | १ ते ३ मार्च २०१२ | | | | | | | रात्री ८ | |- | २४ मार्च २०१२ | | | | | | | रात्री ८.३० | |} == जुलै २०१२ ते जून २०१४ == {| class="wikitable sortable" ! !! [[होम मिनिस्टर (मालिका)|होम मिनिस्टर]] !! [[तू तिथे मी]] !! [[जय मल्हार]] !! [[राधा ही बावरी]] !! [[उंच माझा झोका]] !! [[होणार सून मी ह्या घरची]] !! [[मला सासू हवी]] !! [[जुळून येती रेशीमगाठी]] !! [[अजूनही चांदरात आहे]] !! [[एका लग्नाची तिसरी गोष्ट]] |- | ९ सप्टेंबर २०१२ | | संध्या. ७ | | | रात्री ८ | | | | रात्री ९ | |- | २१ ऑक्टोबर २०१२ | | संध्या. ७ | | | | | रात्री ८ | | रात्री ९ | |- | १६ डिसेंबर २०१२ | | संध्या. ७ | | | | | रात्री ८ | | रात्री ९ | |- | २७ जानेवारी २०१३ | | संध्या. ७ | | | | | रात्री ८ | | | |- | ९-१६-२३ फेब्रुवारी २०१३ | | | | | | | रात्री ८.३० | | | |- | २४ फेब्रुवारी २०१३ | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | | | रात्री ९ | | | |- | २४ मार्च २०१३ | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | | | रात्री ९ | | | |- | २१ एप्रिल २०१३ | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | | | रात्री ९ | | | |- | १६ जून २०१३ | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | | | रात्री ९ | | | |- | ११ ऑगस्ट २०१३ | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | | रात्री ९ | | | | |- | ७ सप्टेंबर २०१३ | | | | | | रात्री ८ | | | | |- | १५ सप्टेंबर २०१३ | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | | दुपारी १ आणि रात्री ८ | दुपारी २ आणि रात्री ९ | | | |- | ९ ते १२ ऑक्टोबर २०१३ | | | | | | | रात्री ८.३० | | | |- | २० ऑक्टोबर २०१३ | संध्या. ६ | | | | | | | | | |- | १७ नोव्हेंबर २०१३ | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | | | | | | रात्री ९ |- | २२ डिसेंबर २०१३ | | | | | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | | रात्री ९ |- | २ मार्च २०१४ | | | | | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | | रात्री ९ |- | १८ मे २०१४ | | | संध्या. ७ | | | | | | | |} == जुलै २०१४ ते जून २०१६ == {| class="wikitable sortable" ! !! [[होम मिनिस्टर (मालिका)|होम मिनिस्टर]] !! [[जय मल्हार]] !! [[जावई विकत घेणे आहे]] !! [[नांदा सौख्य भरे]] !! [[होणार सून मी ह्या घरची]] !! [[पसंत आहे मुलगी (मालिका)|पसंत आहे मुलगी]] !! [[जुळून येती रेशीमगाठी]] !! [[माझे पती सौभाग्यवती]] !! [[का रे दुरावा]] !! [[दिल दोस्ती दुनियादारी]] |- | २७ जुलै २०१४ | | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | | रात्री ९ | | | |- | ३ ऑक्टोबर २०१४ | | संध्या. ७ | | | | | | | | |- | १२ ऑक्टोबर २०१४ | | | | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | | रात्री ९ | |- | २० ऑक्टोबर २०१४ | | | | | रात्री ८ | | | | | |- | २२ मार्च २०१५ | संध्या. ६ | संध्या. ७ | | | रात्री ८ | | | | | रात्री ९ |- | २५ एप्रिल २०१५ | | संध्या. ७ | | | | | | | | |- | २५ मे २०१५ | | | | | रात्री ८ | | | | | |- | १९ जुलै २०१५ | संध्या. ७ | रात्री ८ | | | | | | | रात्री ९ | |- | २७ जुलै २०१५ | | | | | रात्री ८ | | | | | |- | ३० ऑगस्ट २०१५ | संध्या. ७ | | | रात्री ८ | रात्री ९ | | | | | |- | २७ सप्टेंबर २०१५ | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | दुपारी १ आणि रात्री ८ | | | | | दुपारी २ आणि रात्री ९ | |- | २२ ऑक्टोबर २०१५ | संध्या. ६ | | | | | | | | | |- | २५ ऑक्टोबर २०१५ | | | | संध्या. ७ | रात्री ८ | | | रात्री ९ | | |- | २९ नोव्हेंबर २०१५ | | संध्या. ७ | | | रात्री ८ | | | रात्री ९ | | |- | १४ फेब्रुवारी २०१६ | | | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | | रात्री ९ | | |- | २७ मार्च २०१६ | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | | | | | रात्री ९ | |- | २७ जून २०१६ | | | | | | रात्री ८ | | | | |} == जुलै २०१६ ते जून २०१७ == {| class="wikitable sortable" ! !! [[होम मिनिस्टर (मालिका)|होम मिनिस्टर]] !! [[जय मल्हार]] !! [[नांदा सौख्य भरे]] !! [[तुझ्यात जीव रंगला]] !! [[पसंत आहे मुलगी (मालिका)|पसंत आहे मुलगी]] !! [[माझ्या नवऱ्याची बायको]] !! [[खुलता कळी खुलेना]] !! [[काहे दिया परदेस]] !! [[दिल दोस्ती दोबारा]] |- | १७ जुलै २०१६ | | संध्या. ७ | | | रात्री ८ | | | रात्री ९ | |- | २१ ऑगस्ट २०१६ | संध्या. ७ | | रात्री ८ | | | | रात्री ९ | | |- | ६ सप्टेंबर २०१६ | | संध्या. ७ | | | | | | | |- | २५ सप्टेंबर २०१६ | संध्या. ७ | रात्री ८ | | | | रात्री ९ | | | |- | ८ ऑक्टोबर २०१६ | | | | | | | | रात्री ९ | |- | २५ डिसेंबर २०१६ | | | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | रात्री ९ | | |- | १९ फेब्रुवारी २०१७ | | | | | | | | | दुपारी १२ आणि संध्या. ६ |} == जुलै २०१७ ते जून २०१९ == {| class="wikitable sortable" ! !! [[जाडूबाई जोरात]] !! [[आम्ही सारे खवय्ये]] !! [[होम मिनिस्टर (मालिका)|होम मिनिस्टर]] !! [[लागिरं झालं जी]] !! [[तुझ्यात जीव रंगला]] !! [[माझ्या नवऱ्याची बायको]] !! [[तुझं माझं ब्रेकअप]] !! [[तुला पाहते रे]] !! [[स्वराज्यरक्षक संभाजी]] !! [[जागो मोहन प्यारे]] !! [[ग्रहण (मालिका)|ग्रहण]] |- | १७ सप्टेंबर २०१७ | संध्या. ६ | | संंध्या. ७ | | | | | | | रात्री ८ | |- | २६ नोव्हेंबर २०१७ | | | संंध्या. ७ | | रात्री ८ | | रात्री ९ | | | | |- | १५ एप्रिल २०१८ | | | | | | संंध्या. ७ | | | रात्री ८ | | रात्री ९ |- | २२ जुलै २०१८ | | | | संंध्या. ७ | रात्री ८ | | | | रात्री ९ | | |- | २३ जुलै २०१८ | | दुपारी १ | | | | | | | | | |- | २ सप्टेंबर २०१८ | | | संंध्या. ७ | रात्री ८ | | रात्री ९ | | | | | |- | १३-१८ सप्टेंबर २०१८ | | दुपारी १ | | | | | | | | | |- | १०-१८ ऑक्टोबर २०१८ | | दुपारी १ | | | | | | | | | |- | २१ ऑक्टोबर २०१८ | | | | | | | | रात्री ९ | | | |- | १० नोव्हेंबर २०१८ | | | | | | | | | | रात्री ९.३० | |- | ९ डिसेंबर २०१८ | | | | | | | | रात्री ८ | रात्री ९ | | |- | ६ जानेवारी २०१९ | | | | संंध्या. ७ | रात्री ८ | रात्री ९ | | | | | |- | १९ मे २०१९ | | | | | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | रात्री ९ | | |} == जुलै २०१९ ते जून २०२१ == {| class="wikitable sortable" ! !! [[होम मिनिस्टर (मालिका)|होम मिनिस्टर]] !! [[घेतला वसा टाकू नको]] !! [[मिसेस मुख्यमंत्री]] !! [[तुझ्यात जीव रंगला]] !! [[कारभारी लयभारी]] !! [[माझ्या नवऱ्याची बायको]] !! [[येऊ कशी तशी मी नांदायला]] !! [[अग्गंबाई सासूबाई]] !! [[स्वराज्यरक्षक संभाजी]] !! [[माझा होशील ना]] !! [[देवमाणूस]] |- | १५ ऑगस्ट २०१९ | संध्या. ६ | | | | | | | | | | |- | १३ सप्टेंबर २०१९ | संध्या. ६ | | | | | | | | | | |- | २७ ऑक्टोबर २०१९ | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | दुपारी १ आणि रात्री ८ | | | | | दुपारी २ आणि रात्री ९ | | |- | १५ डिसेंबर २०१९ | | | संध्या. ७ | रात्री ८ | | रात्री ९ | | | | | |- | १ नोव्हेंबर २०२० | | | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | दुपारी १ आणि रात्री ८ | | | | दुपारी २ आणि रात्री ९ | |- | १३ डिसेंबर २०२० | | | | | संध्या. ७ | रात्री ८ | | | | रात्री ९ | |- | १७ जानेवारी २०२१ | | | | | | | | रात्री ८ | | | रात्री ९ |- | ७ फेब्रुवारी २०२१ | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | | दुपारी १ आणि रात्री ८ | दुपारी २ आणि रात्री ९ | | | | | |- | २१ फेब्रुवारी २०२१ | | | | | | | रात्री ८ | रात्री ९ | | | |- | १८ एप्रिल २०२१ | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | | | | | | दुपारी १ आणि रात्री ८ | |} = एक तासांचे विशेष भाग २ = == जुलै २०२१ ते एप्रिल २०२२ == {| class="wikitable sortable" ! !! [[मन झालं बाजिंद]] !! [[मन उडु उडु झालं]] !! [[येऊ कशी तशी मी नांदायला]] !! [[तू तेव्हा तशी]] !! [[माझी तुझी रेशीमगाठ]] !! [[तुझ्या माझ्या संसाराला आणि काय हवं!]] !! [[सा रे ग म प:लिटील चॅम्प्स]] !! [[किचन कल्लाकार]] !! [[देवमाणूस २]] !! [[रात्रीस खेळ चाले ३]] |- | ३१ ऑक्टोबर २०२१ | | संध्या. ७ | | | रात्री ८ | रात्री ९ | रात्री १० | | | |- | २१ नोव्हेंबर २०२१ | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | दुपारी १ आणि रात्री ८ | | | | दुपारी २ आणि रात्री ९ | | | | |- | १९ डिसेंबर २०२१ | संध्या. ७ | | रात्री ८ | | | | | | रात्री ९ | |- | २६ डिसेंबर २०२१ | | | | | | | | | रात्री ९ | रात्री १० |- | २ जानेवारी २०२२ | संध्या. ७ | | | | | | | | | |- | ९ जानेवारी २०२२ | | संध्या. ७ | | | | रात्री ८ | | रात्री ९ | रात्री १० | |- | ६ फेब्रुवारी २०२२ | | | | | रात्री ८ | रात्री ९ | | | | |- | १३ फेब्रुवारी २०२२ | | रात्री ८ | | | | रात्री ९ | | | | |- | २० फेब्रुवारी २०२२ | संध्या. ७ | | | | | रात्री ८ | | | रात्री ९ | |- | ६ मार्च २०२२ | संध्या. ७ | | | | | रात्री ८ | | | रात्री ९ | |- | २० मार्च २०२२ | | | | रात्री ८ | रात्री ९ | | | | | |- | १० एप्रिल २०२२ | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | दुपारी १ आणि रात्री ८ | | | | | | |- | १७ एप्रिल २०२२ | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | | रात्री ९ | | | रात्री १० | |} == मे ते ऑक्टोबर २०२२ == {| class="wikitable sortable" ! !! [[सत्यवान सावित्री (मालिका)|सत्यवान सावित्री]] !! [[मन उडु उडु झालं]] !! [[तू तेव्हा तशी]] !! [[माझी तुझी रेशीमगाठ]] !! [[नवा गडी नवं राज्य]] !! [[चला हवा येऊ द्या]] !! [[बँड बाजा वरात]] !! [[बस बाई बस]] !! [[देवमाणूस २]] !! [[सातव्या मुलीची सातवी मुलगी]] |- | ८ मे २०२२ | | | | | | रात्री ९.३० | | | | |- | ५ जून २०२२ | | संध्या. ७ | | | | | | | रात्री ८ | |- | १२ जून २०२२ | संध्या. ७ | | | | | | | | | |- | १९ जून २०२२ | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | दुपारी १ आणि रात्री ८ | | | | | | | |- | २४ जुलै २०२२ | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | | | रात्री ९ | | | |- | ३१ जुलै २०२२ | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | दुपारी १ आणि रात्री ८ | | | | | | | |- | १४ ऑगस्ट २०२२ | | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | दुपारी १ आणि रात्री ८ | | | | दुपारी २ आणि रात्री ९ | | |- | २५ सप्टेंबर २०२२ | | | | | रात्री ९ | | | | | |- | ९ ऑक्टोबर २०२२ | | | | | | | | | | दुपारी २ आणि रात्री ९ |} == नोव्हेंबर २०२२ ते फेब्रुवारी २०२३ == {| class="wikitable sortable" ! !! [[होम मिनिस्टर (मालिका)|होम मिनिस्टर]] !! [[माझी तुझी रेशीमगाठ]] !! [[अप्पी आमची कलेक्टर]] !! [[तू चाल पुढं]] !! [[हृदयी प्रीत जागते]] !! [[दार उघड बये (मालिका)|दार उघड बये]] !! [[नवा गडी नवं राज्य]] !! [[लोकमान्य (मालिका)|लोकमान्य]] !! [[अगं अगं सूनबाई काय म्हणता सासूबाई?]] !! [[सातव्या मुलीची सातवी मुलगी]] |- | १३ नोव्हेंबर २०२२ | | संध्या. ७ | | | | | रात्री ८ | | | |- | २० नोव्हेंबर २०२२ | | | संध्या. ७ | | | रात्री ८ | | | | |- | २७ नोव्हेंबर २०२२ | | | | संध्या. ७ | | | | | | रात्री ८ |- | ११ डिसेंबर २०२२ | | | | | | संध्या. ७ | | | | रात्री ८ |- | १ जानेवारी २०२३ | | | | | | | रात्री ९ | | | |- | ८ जानेवारी २०२३ | | | | | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | | दुपारी १ आणि रात्री ८ |- | १५ जानेवारी २०२३ | दुपारी १२ आणि संध्या. ६ | दुपारी १ आणि संध्या. ७ | दुपारी २ आणि रात्री ८ | | | | | | | |- | २२ जानेवारी २०२३ | | संध्या. ७ | | | | | | | | |- | २९ जानेवारी २०२३ | | | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | दुपारी १ आणि रात्री ८ | | | | दुपारी २ आणि रात्री ९ | |- | ५ फेब्रुवारी २०२३ | | | | | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | | |- | १२ फेब्रुवारी २०२३ | | | | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | | | दुपारी १ आणि रात्री ८ |- | १९ फेब्रुवारी २०२३ | | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | | | दुपारी १ आणि रात्री ८ | दुपारी २ आणि रात्री ९ | |} == मार्च ते मे २०२३ == {| class="wikitable sortable" ! !! [[यशोदा - गोष्ट श्यामच्या आईची]] !! [[लवंगी मिरची (मालिका)|लवंगी मिरची]] !! [[३६ गुणी जोडी]] !! [[अप्पी आमची कलेक्टर]] !! [[तू चाल पुढं]] !! [[दार उघड बये (मालिका)|दार उघड बये]] !! [[नवा गडी नवं राज्य]] !! [[चला हवा येऊ द्या]] !! [[लोकमान्य (मालिका)|लोकमान्य]] !! [[सातव्या मुलीची सातवी मुलगी]] !! [[तू तेव्हा तशी]] |- | ५ मार्च २०२३ | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | दुपारी १ आणि रात्री ८ | | | | | | | | |- | १२ मार्च २०२३ | | | | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | दुपारी १ आणि रात्री ८ | दुपारी २ आणि रात्री ९ | | | | |- | १९ मार्च २०२३ | | | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | | | दुपारी १ आणि रात्री ८ | दुपारी २ आणि रात्री ९ | |- | २६ मार्च २०२३ | | | | | | | | | | | दुपारी १२ आणि संध्या. ६ |- | २ एप्रिल २०२३ | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | | दुपारी १ आणि रात्री ८ | | | | | |- | १६ एप्रिल २०२३ | | | | संध्या. ७ | | | | | रात्री ८ | रात्री ९ | |- | २३ एप्रिल २०२३ | दुपारी १२ आणि संध्या. ६ | | दुपारी १ आणि संध्या. ७ | | दुपारी २ आणि रात्री ८ | | | | | | |- | ७ मे २०२३ | संध्या. ६ | | | संध्या. ७ | | | रात्री ८ | रात्री ९ | | | |- | १४ मे २०२३ | | दुपारी १२ आणि संध्या. ६ | दुपारी १ आणि संध्या. ७ | | | दुपारी २ आणि रात्री ८ | | | | | |} == जून ते डिसेंबर २०२३ == {| class="wikitable sortable" ! !! [[३६ गुणी जोडी]] !! [[अप्पी आमची कलेक्टर]] !! [[तू चाल पुढं]] !! [[सारं काही तिच्यासाठी]] !! [[तुला शिकवीन चांगलाच धडा]] !! [[दार उघड बये (मालिका)|दार उघड बये]] !! [[नवा गडी नवं राज्य]] !! [[लोकमान्य (मालिका)|लोकमान्य]] !! [[लवंगी मिरची (मालिका)|लवंगी मिरची]] !! [[सातव्या मुलीची सातवी मुलगी]] |- | ४ जून २०२३ | | दुपारी १ आणि संध्या. ७ | | | | | दुपारी २ आणि रात्री ८ | | दुपारी १२ आणि संध्या. ६ | |- | ११ जून २०२३ | | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | | | | रात्री १० | |- | १८ जून २०२३ | | | | | | | | | रात्री १० | |- | २५ जून २०२३ | | | | | | संध्या. ७ | | | रात्री १० | रात्री ८ |- | २ जुलै २०२३ | | | | | | | | | रात्री १० | |- | ९ जुलै २०२३ | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | दुपारी १ आणि रात्री ८ | | | | दुपारी २ आणि रात्री १० | |- | १६ जुलै २०२३ | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | | | | दुपारी १ आणि रात्री ८ | | दुपारी २ आणि रात्री १० | |- | २३ जुलै २०२३ | | | संध्या. ७ | | | रात्री ८ | | संध्या. ६ | रात्री १० | |- | ३० जुलै २०२३ | | | | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | | दुपारी २ आणि रात्री १० | दुपारी १ आणि रात्री ८ |- | २० ऑगस्ट २०२३ | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | दुपारी १ आणि रात्री ८ | | | | | दुपारी २ आणि रात्री १० |- | ३ सप्टेंबर २०२३ | दुपारी २ आणि रात्री १० | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | दुपारी १ आणि रात्री ८ | | | | | |- | १० सप्टेंबर २०२३ | | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | दुपारी १ आणि रात्री ८ | | | | |- | १२ नोव्हेंबर २०२३ | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | दुपारी १ आणि रात्री ८ | | | | | दुपारी २ आणि रात्री ९ | | | |- | १९ नोव्हेंबर २०२३ | | | | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | | | |- | २६ नोव्हेंबर २०२३ | | | | | | | | | | रात्री ८ |- | १७ डिसेंबर २०२३ | | संध्या. ७ | रात्री ८ | | | | | | | |- | २४ डिसेंबर २०२३ | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | | | | | | | दुपारी १ आणि रात्री ८ |} == जानेवारी ते डिसेंबर २०२४ == {| class="wikitable sortable" ! !! [[अप्पी आमची कलेक्टर]] !! [[सारं काही तिच्यासाठी]] !! [[तुला शिकवीन चांगलाच धडा]] !! [[शिवा (मालिका)|शिवा]] !! [[पुन्हा कर्तव्य आहे]] !! [[सातव्या मुलीची सातवी मुलगी]] |- | ७ जानेवारी २०२४ | | संध्या. ७ | रात्री ८ | | | |- | २१ जानेवारी २०२४ | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | | | दुपारी १ आणि रात्री ८ |- | २८ जानेवारी २०२४ | | संध्या. ७ | रात्री ८ | | | |- | ४ फेब्रुवारी २०२४ | | संध्या. ७ | रात्री ८ | | | |- | २५ फेब्रुवारी २०२४ | संध्या. ७ | | | | | रात्री ८ |- | ३ मार्च २०२४ | | संध्या. ७ | रात्री ८ | | | |- | १० मार्च २०२४ | संध्या. ७ | | | | | रात्री ८ |- | २८ जुलै २०२४ | | | | संध्या. ७ | रात्री ८ | |- | १८ ऑगस्ट २०२४ | संध्या. ७ | | | रात्री ८ | रात्री १० | |- | ८ सप्टेंबर २०२४ | संध्या. ७ | | | | | |- | २२ डिसेंबर २०२४ | | | | | रात्री ९ | |} == जानेवारी ते सप्टेंबर २०२५ == {| class="wikitable sortable" ! !! [[तुला शिकवीन चांगलाच धडा]] !! [[लाखात एक आमचा दादा]] !! [[सावळ्याची जणू सावली]] !! [[पारू (मालिका)|पारू]] !! [[शिवा (मालिका)|शिवा]] !! [[कमळी (मालिका)|कमळी]] !! [[नवरी मिळे हिटलरला]] !! [[देवमाणूस - मधला अध्याय]] !! [[तुला जपणार आहे]] |- | २ फेब्रुवारी २०२५ | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | दुपारी १ आणि रात्री ८ | | दुपारी २ आणि रात्री ९ | | | | |- | ३० मार्च २०२५ | दुपारी १२ आणि रात्री १० | | | | | | | | |- | ६ एप्रिल २०२५ | दुपारी १२ आणि संध्या. ६ | | | | | | दुपारी १ आणि रात्री १०.३० | | |- | १३ एप्रिल २०२५ | | | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७.३० | दुपारी १ आणि रात्री ८.३० | | | | दुपारी २ आणि रात्री १०.३० |- | २७ एप्रिल २०२५ | दुपारी १२ | | | | | | दुपारी १ | | दुपारी २ आणि रात्री १०.३० |- | १८ मे २०२५ | | दुपारी १२ आणि संध्या. ६.३० | दुपारी १ आणि संध्या. ७.३० | | | | | | |- | २५ मे २०२५ | दुपारी १२ आणि संध्या. ६ | | | | | | दुपारी १ आणि रात्री १०.३० | | |- | ८ जून २०२५ | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | दुपारी १ आणि रात्री ८ | | | | | | |- | १३ जुलै २०२५ | | | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | | | |- | २० जुलै २०२५ | | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | | | | दुपारी १ आणि रात्री ८ |- | २७ जुलै २०२५ | | | | | | | | दुपारी २ आणि रात्री १० | |- | ३ ऑगस्ट २०२५ | | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | | | दुपारी १ आणि रात्री ८ | दुपारी २ आणि रात्री १० |- | १० ऑगस्ट २०२५ | | | | | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | |- | २४ ऑगस्ट २०२५ | | | | | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | |- | २१ सप्टेंबर २०२५ | | | संध्या. ६.३० | | | | | | |} == ऑक्टोबर २०२५ ते चालू == {| class="wikitable sortable" ! !! [[आम्ही सारे खवय्ये]] !! [[सावळ्याची जणू सावली]] !! [[शुभ श्रावणी]] !! [[वीण दोघांतली ही तुटेना]] !! [[दीप ज्योती (मालिका)|दीप ज्योती]] !! [[सनई चौघडे (मालिका)|सनई चौघडे]] !! [[कमळी (मालिका)|कमळी]] !! [[तारिणी (मालिका)|तारिणी]] !! [[देवमाणूस - मधला अध्याय]] !! [[तुला जपणार आहे]] |- | १२ ऑक्टोबर २०२५ | | | | | | | | दुपारी २ | दुपारी १ | दुपारी १२ आणि रात्री १०.३० |- | १९ ऑक्टोबर २०२५ | दुपारी १२ | | | | | | | दुपारी २ | दुपारी १ | |- | २६ ऑक्टोबर २०२५ | | | | | | | | दुपारी २ | दुपारी १ | |- | २, ९, १६, २३, ३० नोव्हेंबर २०२५ | | | | | | | | दुपारी २ | दुपारी १ | |- | ७, १४ डिसेंबर २०२५ | | | | | | | | दुपारी २ | दुपारी १ | |- | २१ डिसेंबर २०२५ | | | | | | | दुपारी १२ आणि रात्री १०.३० | दुपारी २ आणि संध्या. ६ | दुपारी १ | |- | २८ डिसेंबर २०२५ | | दुपारी १२ आणि संध्या. ६ | | | | | | दुपारी २ | दुपारी १ आणि रात्री १० | |- | ३-४ जानेवारी २०२६ | | | | संध्या. ७ | | | | | | |- | ११ जानेवारी २०२६ | | | | | | | | रात्री ९.३० | | |- | १८ जानेवारी २०२६ | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | | | | दुपारी २ आणि रात्री ९ | | |- | ७ फेब्रुवारी २०२६ | | | | | | | | | | रात्री १०.३० |- | १४ फेब्रुवारी २०२६ | | | रात्री ९ | | | | | | रात्री १० | |- | १५ मार्च २०२६ | दुपारी १२ | दुपारी १ | दुपारी २ | संध्या. ७ | | | रात्री ९ | रात्री १० | रात्री ११ | दुपारी ३ |- | २२ मार्च २०२६ | | | दुपारी १२ | | | | दुपारी १ | | दुपारी २ | |- | ५ एप्रिल २०२६ | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | | दुपारी १ आणि रात्री ८ | दुपारी २ आणि रात्री ९ | | | दुपारी ३ आणि रात्री १० |- | १२ एप्रिल २०२६ | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | | दुपारी १ आणि रात्री ८ | दुपारी २ आणि रात्री ९ | | | |- | १० मे २०२६ | | | | | | | | दुपारी १२ आणि रात्री ९ | दुपारी १ आणि रात्री १० | दुपारी २ आणि रात्री ११ |- | २४ मे २०२६ | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | दुपारी २ आणि रात्री ९ | | | | | दुपारी ३ आणि रात्री १० |- | ३१ मे २०२६ | | | | | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | दुपारी १ आणि रात्री ८ | दुपारी २ आणि रात्री ९ | दुपारी ३ आणि रात्री १० | |- | १४ जून २०२६ | | | | संध्या. ७ | | | | | | |} = दोन तासांचे विशेष भाग = == जुलै २०१३ ते डिसेंबर २०१८ == {| class="wikitable sortable" ! !! [[होम मिनिस्टर (मालिका)|होम मिनिस्टर]] !! [[जय मल्हार]] !! [[नांदा सौख्य भरे]] !! [[तुझ्यात जीव रंगला]] !! [[उंच माझा झोका]] !! [[होणार सून मी ह्या घरची]] !! [[पसंत आहे मुलगी (मालिका)|पसंत आहे मुलगी]] !! [[माझ्या नवऱ्याची बायको]] !! [[काहे दिया परदेस]] !! [[स्वराज्यरक्षक संभाजी]] |- | १४ जुलै २०१३ | | | | | संध्या. ७ | | | | | |- | २० ऑक्टोबर २०१३ | | | | | | संध्या. ७ | | | | |- | ३० मार्च २०१४ | संध्या. ७ | | | | | | | | | |- | १७ ऑगस्ट २०१४ | | संध्या. ७ | | | | | | | | |- | ३ मे २०१५ | | संध्या. ७ | | | | | | | | |- | १३ डिसेंबर २०१५ | | | संध्या. ७ | | | | | | | |- | २४ जानेवारी २०१६ | | | | | | संध्या. ७ | | | | |- | १७ एप्रिल २०१६ | | | | | | | संध्या. ७ | | | |- | ९ ऑक्टोबर २०१६ | | | | | | | | | संध्या. ७ | |- | ८ जानेवारी २०१७ | | संध्या. ७ | | | | | | | | |- | १५ जानेवारी २०१७ | संध्या. ७ | | | | | | | | | |- | ५ मार्च २०१७ | | | | संध्या. ७ | | | | | | |- | ३० एप्रिल २०१७ | | संध्या. ७ | | | | | | | | |- | १३ ऑगस्ट २०१७ | संध्या. ७ | | | | | | | | | |- | २४ सप्टेंबर २०१७ | | | | | | | | | | संध्या. ७ |- | १७ डिसेंबर २०१७ | | | | | | | | | | संध्या. ७ |- | २९ जुलै २०१८ | | | | | | | | संध्या. ७ | | |- | १९ ऑगस्ट २०१८ | | | | संध्या. ७ | | | | | | |- | २१ ऑक्टोबर २०१८ | संध्या. ७ | | | | | | | | | |- | २५ नोव्हेंबर २०१८ | | | | संध्या. ७ | | | | | | |} == जानेवारी २०१९ ते सप्टेंबर २०२१ == {| class="wikitable sortable" ! !! [[होम मिनिस्टर (मालिका)|होम मिनिस्टर]] !! [[मिसेस मुख्यमंत्री]] !! [[माझ्या नवऱ्याची बायको]] !! [[येऊ कशी तशी मी नांदायला]] !! [[तुला पाहते रे]] !! [[माझा होशील ना]] !! [[चला हवा येऊ द्या]] !! [[झिंग झिंग झिंगाट]] !! [[भागो मोहन प्यारे]] !! [[देवमाणूस]] |- | १३ जानेवारी २०१९ | | | | | संध्या. ७ | | | | | |- | १० फेब्रुवारी २०१९ | संध्या. ७ | | | | | | | | | |- | २१ एप्रिल २०१९ | | | | | | | | संध्या. ७ | | |- | २२ सप्टेंबर २०१९ | | संध्या. ७ | | | | | | | | |- | २४ नोव्हेंबर २०१९ | | | | | | | | | संध्या. ७ | |- | १६ फेब्रुवारी २०२० | | | | | | | संध्या. ७ | | | |- | १४ फेब्रुवारी २०२१ | | | | | | संध्या. ७ | | | | |- | ७ मार्च २०२१ | | | संध्या. ७ | | | | | | | |- | २१ मार्च २०२१ | | | | | | | | | | संध्या. ७ |- | १८ जुलै २०२१ | संध्या. ७ | | | | | | | | | |- | १५ ऑगस्ट २०२१ | | | | | | | | | | संध्या. ७ |- | २२ ऑगस्ट २०२१ | | | | संध्या. ७ | | | | | | |} == ऑक्टोबर २०२१ ते मे २०२५ == {| class="wikitable sortable" ! !! [[मन झालं बाजिंद]] !! [[तू तेव्हा तशी]] !! [[तुला शिकवीन चांगलाच धडा]] !! [[माझी तुझी रेशीमगाठ]] !! [[तुझ्या माझ्या संसाराला आणि काय हवं!]] !! [[खुपते तिथे गुप्ते]] !! [[चला हवा येऊ द्या]] !! [[लोकमान्य (मालिका)|लोकमान्य]] !! [[देवमाणूस २]] |- | १७ ऑक्टोबर २०२१ | संध्या. ७ | | | | | | | | |- | २६ डिसेंबर २०२१ | | | | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | | |- | १२ जून २०२२ | | | | रात्री ८ | | | | | |- | १७ जुलै २०२२ | | | | | | | | | संध्या. ७ |- | ६ नोव्हेंबर २०२२ | | संध्या. ७ | | | | | | | |- | २२ जानेवारी २०२३ | | | | | | | | रात्री ८ | |- | ४ जून २०२३ | | | | | | रात्री ९ | | | |- | १ ऑक्टोबर २०२३ | | | संध्या. ७ | | | | | | |- | ३१ डिसेंबर २०२३ | | | | | | | संध्या. ७ | | |} == जून २०२५ ते चालू == {| class="wikitable sortable" ! !! [[वीण दोघांतली ही तुटेना]] !! [[कमळी (मालिका)|कमळी]] !! [[तारिणी (मालिका)|तारिणी]] !! [[तुला जपणार आहे]] |- | ८ जून २०२५ | | | | दुपारी २ आणि रात्री ९ |- | २८ सप्टेंबर २०२५ | | | संध्या. ७ | |- | ५ जानेवारी २०२६ | संध्या. ७ | | | |- | १४ फेब्रुवारी २०२६ | संध्या. ७ | | | |- | ३ मे २०२६ | | दुपारी १ आणि रात्री ९ | | |- | २८ जून २०२६ | संध्या. ७ | | | |} = विशेष भाग = == दीड तासांचे विशेष भाग == {| class="wikitable sortable" ! !! [[अप्पी आमची कलेक्टर]] !! [[जाऊ बाई गावात]] !! [[रात्रीस खेळ चाले ३]] |- | ३१ डिसेंबर २०१९ | | | रात्री १०.३० |- | २५ डिसेंबर २०२२ | संध्या. ७ | | |- | १४ जानेवारी २०२४ | | रात्री ८ | |} == अडीच तासांचे विशेष भाग == {| class="wikitable sortable" ! !! [[अग्गंबाई सासूबाई]] !! [[सा रे ग म प: लिटील चॅम्प्स]] |- | १९ जानेवारी २०२० | संध्या. ७ | |- | २४ मे २०२० | | संध्या. ७ |- | १ ऑगस्ट २०२१ | | संध्या. ७ |} == तीन तासांचे विशेष भाग == {| class="wikitable sortable" ! !! [[चला हवा येऊ द्या]] !! [[भागो मोहन प्यारे]] |- | २२ डिसेंबर २०१९ | | संध्या. ७ |- | ८ ऑगस्ट २०२१ | संध्या. ७ | |- | २७ फेब्रुवारी २०२२ | रात्री ९ | |} == महासंगम == {| class="wikitable sortable" ! दिनांक !! मालिका / कार्यक्रम !! वेळ |- | rowspan="2"| ५-११ नोव्हेंबर २०२३ | [[चला हवा येऊ द्या]] | rowspan="2"| रात्री ९ ते १०.३० |- | [[सा रे ग म प: लिटील चॅम्प्स]] |- | rowspan="2"| २०-२६ नोव्हेंबर २०२३ | [[सारं काही तिच्यासाठी]] | rowspan="2"| संध्या. ७.३० ते रात्री ८.३० |- | [[तुला शिकवीन चांगलाच धडा]] |- | rowspan="2"| २८ ऑक्टोबर-२ नोव्हेंबर २०२४ | [[सावळ्याची जणू सावली]] | rowspan="2"| संध्या. ७ ते रात्री ८ |- | [[पारू (मालिका)|पारू]] |- | rowspan="2"| २५-३० नोव्हेंबर २०२४ | [[लाखात एक आमचा दादा]] | rowspan="2"| रात्री ८.३० ते ९.३० |- | [[शिवा (मालिका)|शिवा]] |- | rowspan="2"| २६ जानेवारी-१ फेब्रुवारी २०२५ | [[पारू (मालिका)|पारू]] | rowspan="2"| संध्या. ७.३० ते रात्री ९ |- | [[लक्ष्मी निवास]] |- | rowspan="2"| ७-१२ एप्रिल २०२५ | [[लाखात एक आमचा दादा]] | rowspan="2"| संध्या. ६.३० ते ७.३० |- | [[सावळ्याची जणू सावली]] |- | rowspan="2"| १२-१७ मे २०२५ | [[पारू (मालिका)|पारू]] | rowspan="2"| संध्या. ७ ते रात्री ८ |- | [[सावळ्याची जणू सावली]] |- | rowspan="2"| २७ जुलै-२ ऑगस्ट २०२५ | [[पारू (मालिका)|पारू]] | rowspan="2"| संध्या. ७.३० ते रात्री ९ |- | [[लक्ष्मी निवास]] |- | rowspan="2"| १३-१९ ऑक्टोबर २०२५ | [[सावळ्याची जणू सावली]] | rowspan="2"| संध्या. ६.३० ते ७.३० |- | [[पारू (मालिका)|पारू]] |- | rowspan="2"| १०-१४ नोव्हेंबर २०२५ | [[कमळी (मालिका)|कमळी]] | rowspan="2"| रात्री ९ ते १० |- | [[तारिणी (मालिका)|तारिणी]] |- | rowspan="2"| ११-१७ जानेवारी २०२६ | [[लक्ष्मी निवास]] | rowspan="2"| रात्री ८ ते ९.३० |- | [[कमळी (मालिका)|कमळी]] |- | rowspan="2"| १८-२२ मे २०२६ | [[सनई चौघडे (मालिका)|सनई चौघडे]] | rowspan="2"| रात्री ८.३० ते ९.३० |- | [[कमळी (मालिका)|कमळी]] |} [[वर्ग:झी मराठी]] [[वर्ग:याद्या]] g7ve6dk2d1y8rkcm1jkzbmlfq5wy57q 0 319510 2691732 2681987 2026-06-29T19:58:37Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 6 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2691732 wikitext text/x-wiki [[२००२ फिफा विश्वचषक|२०२२ फिफा विश्वचषक स्पर्धेमध्ये]] भाग घेणाऱ्या संघांनी २१ ऑक्टोबर, २०२२ रोजी आपले संघ जाहीर केले. स्पर्धेदरम्यान फक्त हेच खेळाडू सामन्यांमध्ये भाग घेऊ शकले. ही स्पर्धा २० नोव्हेंबर ते १८ डिसेंबर दरम्यान खेळविण्यात आली होती. == गट अ == === इक्वेडोर === मार्गदर्शक: {{flagicon|ARG}} [[गुस्ताव्हो अल्फारो]] {{fb|ECU}}ने १४ नोव्हेंबर, २०२२ रोजी आपला अंतिम संघ जाहीर केला.<ref>{{cite tweet |author=Ecuador national football team |author-link=Ecuador national football team |user=LaTri |number=1592288685797494784 |date=14 November 2022 |title=Aquí están los 26 jugadores elegidos por el DT Gustavo Alfaro para jugar la Copa Mundial FIFA, estamos listos para hacer historia |trans-title=Here are the 26 players chosen by head coach Gustavo Alfaro to play the FIFA World Cup, we are ready to make history. |language=es |access-date=14 November 2022}}</ref><ref>{{cite web |url=https://espndeportes.espn.com/futbol/mundial/nota/_/id/11228629/ecuador-lista-convocados-qatar-2022-mundial-copa-mundo |title=Ecuador, el último en entregar la lista de los 26 jugadores convocados para la Copa del Mundo de Qatar 2022 |trans-title=Ecuador, the last to deliver the list of the 26 players summoned for the Qatar World Cup 2022 |work=[[ESPN Deportes]] |date=14 November 2022 |access-date=14 November 2022 |language=es}}</ref> {{nat fs g start}} {{nat fs g player|क्र.=१|जागा=GK|नाव=[[एर्नान गालिंदेझ]]|sortname=गालिंदेझ, एर्नान|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1987|3|30}}|सामने=12|गोल=0|क्लब=[[S.D. Aucas|Aucas]]|clubnat=ECU}} {{nat fs g player|क्र.=२|जागा=DF|नाव=[[फेलिक्स तोरेस (फुटबॉल खेळाडू, १९९७ जन्म)|फेलिक्स तोरेस]]|sortname=तोरेस, फेलिक्स|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1997|1|11}}|सामने=१७|गोल=२|क्लब=[[Santos Laguna]]|clubnat=MEX}} {{nat fs g player|क्र.=३|जागा=DF|नाव=[[पियेरो हिंकापिए]]|sortname=Hincapie, Piero|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|2002|1|9}}|सामने=२१|गोल=१|क्लब=[[Bayer 04 Leverkusen|Bayer Leverkusen]]|clubnat=GER}} {{nat fs g player|क्र.=४|जागा=DF|नाव=[[रॉबर्ट आर्बोलेदा]]|sortname=Arboleda, Robert|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1991|10|22}}|सामने=३३|गोल=२|क्लब=[[São Paulo FC|São Paulo]]|clubnat=BRA}} {{nat fs g player|क्र.=५|जागा=MF|नाव=[[होजे सिफुएंतेस]]|sortname=Cifuentes, Jose|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1999|3|12}}|सामने=११|गोल=०|क्लब=[[Los Angeles FC]]|clubnat=USA}} {{nat fs g player|क्र.=६|जागा=DF|नाव=[[विल्यम पाचो]]|sortname=Pacho, William|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|2001|10|16}}|सामने=०|गोल=०|क्लब=[[Royal Antwerp F.C.|Antwerp]]|clubnat=BEL}} {{nat fs g player|क्र.=७|जागा=DF|नाव=[[पर्व्हिस एस्तुपिन्यान]]|sortname=Estupinan, Pervis|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1998|1|21}}|सामने=२८|गोल=३|क्लब=[[Brighton & Hove Albion F.C.|Brighton & Hove Albion]]|clubnat=ENG}} {{nat fs g player|क्र.=८|जागा=MF|नाव=[[कार्लोस ग्रुएझो (फुटबॉल खेळाडू, १९९५ जन्म)|कार्लोस ग्रुएझो]]|sortname=Gruezo, Carlos|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1995|4|19}}|सामने=४६|गोल=१|क्लब=[[FC Augsburg]]|clubnat=GER}} {{nat fs g player|क्र.=९|जागा=MF|नाव=[[आयर्टन प्रेसिआदो]]|sortname=Preciado, Ayrton|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1994|7|17}}|सामने=२७|गोल=३|क्लब=[[Santos Laguna]]|clubnat=MEX}} {{nat fs g player|क्र.=१०|जागा=MF|नाव=[[रोमारियो इबारा]]|sortname=Ibarra, Romario|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1994|9|24}}|सामने=२५|गोल=३|क्लब=[[C.F. Pachuca|Pachuca]]|clubnat=MEX}} {{nat fs g player|क्र.=११|जागा=FW|नाव=[[मायकेल एस्त्रादा]]|sortname=Estrada, Michael|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1996|4|7}}|सामने=३६|गोल=८|क्लब=[[Cruz Azul]]|clubnat=MEX}} {{nat fs g player|क्र.=१२|जागा=GK|नाव=[[मोइझेस रामिरेझ]]|sortname=Ramirez, Moises|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|2000|9|9}}|सामने=२|गोल=१|क्लब=[[C.S.D. Independiente del Valle|Independiente del Valle]]|clubnat=ECU}} {{nat fs g player|क्र.=१३|जागा=FW|नाव=[[एनर व्हालेन्सिया]]|sortname=Valencia, Enner|other=[[Captain (association football)|captain]]|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1989|11|4}}|सामने=७४|गोल=३५|क्लब=[[Fenerbahçe S.K. (football)|Fenerbahçe]]|clubnat=TUR}} {{nat fs g player|क्र.=१४|जागा=DF|नाव=[[हाविये अरेआगा]]|sortname=Arreaga, Xavier|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1994|9|28}}|सामने=१८|गोल=१|क्लब=[[Seattle Sounders FC]]|clubnat=USA}} {{nat fs g player|क्र.=१५|जागा=MF|नाव=[[आंगेल मेना]]|sortname=Mena, Angel|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1988|1|21}}|सामने=४६|गोल=७|क्लब=[[Club León|León]]|clubnat=MEX}} {{nat fs g player|क्र.=१६|जागा=MF|नाव=[[जेरेमी सार्मियेंतो]]|sortname=Sarmiento, Jeremy|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|2002|6|16}}|सामने=९|गोल=०|क्लब=[[Brighton & Hove Albion F.C.|Brighton & Hove Albion]]|clubnat=ENG}} {{nat fs g player|क्र.=१७|जागा=DF|नाव=[[आंगेलो प्रेसिआदो]]|sortname=Preciado, Angelo|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1998|2|18}}|सामने=२४|गोल=०|क्लब=[[K.R.C. Genk|Genk]]|clubnat=BEL}} {{nat fs g player|क्र.=१८|जागा=DF|नाव=[[दिएगो पालासियोस]]|sortname=Palacios, Diego|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1999|7|12}}|सामने=१२|गोल=०|क्लब=[[Los Angeles FC]]|clubnat=USA}} {{nat fs g player|क्र.=१९|जागा=MF|नाव=[[गाँझालो प्लाता]]|sortname=Plata, Gonzalo|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|2000|11|1}}|सामने=३०|गोल=५|क्लब=[[Real Valladolid|Valladolid]]|clubnat=ESP}} {{nat fs g player|क्र.=२०|जागा=MF|नाव=[[सेबास मेंदेझ]]|sortname=Mendez, Sebas|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1997|4|26}}|सामने=३२|गोल=०|क्लब=[[Los Angeles FC]]|clubnat=USA}} {{nat fs g player|क्र.=२१|जागा=MF|नाव=[[अॅलन फ्रांको (फुटबॉल खेळाडू, १९९८ जन्म)|अॅलन फ्रांको]]|sortname=Franco, Alan|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1998|8|21}}|सामने=२५|गोल=1|क्लब=[[Talleres de Córdoba|Talleres]]|clubnat=ARG}} {{nat fs g player|क्र.=२२|जागा=GK|नाव=[[अलेक्झांडर दॉमिंगेझ]]|sortname=Dominguez, Alexander|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1987|6|5}}|सामने=६८|गोल=०|क्लब=[[L.D.U. Quito|LDU Quito]]|clubnat=ECU}} {{nat fs g player|क्र.=२३|जागा=MF|नाव=[[मोइझेस कैसेदो]]|sortname=Caicedo, Moises|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|2001|11|2}}|सामने=२५|गोल=२|क्लब=[[Brighton & Hove Albion F.C.|Brighton & Hove Albion]]|clubnat=ENG}} {{nat fs g player|क्र.=२४|जागा=FW|नाव=[[जोरकॅफ रेआस्को]]|sortname=Reasco, Djorkaeff|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1999|1|18}}|सामने=४|गोल=०|क्लब=[[Newell's Old Boys]]|clubnat=ARG}} {{nat fs g player|क्र.=२५|जागा=DF|नाव=[[जॅक्सन पोरोझो]]|sortname=Porozo, Jackson|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|2000|8|4}}|सामने=५|गोल=०|क्लब=[[ES Troyes AC|Troyes]]|clubnat=FRA}} {{nat fs g player|क्र.=२६|जागा=FW|नाव=[[केव्हिन रॉद्रिगेझ (फुटबॉल खेळाडू, २००० जन्म)|केव्हिन रॉद्रिगेझ]]|sortname=Rodriguez, Kevin|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|2000|3|4}}|सामने=१|गोल=०|क्लब=[[Imbabura S.C.|Imbabura]]|clubnat=ECU}} {{nat fs end}} ===कतार === मार्गदर्शक: {{flagicon|ESP}} [[फेलिक्स सांचेझ ]] {{fb|QAT}}ने ११ नोव्हेंबर, २०२२ रोजी आपला अंतिम संघ जाहीर केला.<ref>{{cite web |url=https://www.qfa.qa/coach-sanchez-names-qatar-squad-for-world-cup-debut/ |title=Coach Sanchez names Qatar squad for World Cup debut |publisher=[[Qatar Football Association]] |date=11 November 2022 |access-date=12 November 2022}}</ref> {{nat fs g start}} {{nat fs g player|क्र.=१|जागा=GK|नाव=[[साद अल-शीब]]|sortनाव=Sheeb, Saad|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1990|2|19}}|सामने=७६|गोल=०|क्लब=[[अल साद एससी|अल-साद]]|clubnat=QAT}} {{nat fs g player|क्र.=२|जागा=DF|नाव=[[रो-रो (फुटबॉल खेळाडू)|रो-रो]]|sortनाव=Ro-Ro|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1990|8|6}}|सामने=८०|गोल=१|क्लब=[[अल साद एससी|अल-साद]]|clubnat=QAT}} {{nat fs g player|क्र.=३|जागा=MF|नाव=[[अब्देलकरीम हसन]]|sortनाव=Hassan, Abdelkarim|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1993|8|28}}|सामने=१३०|गोल=१५|क्लब=[[अल साद एससी|अल-साद]]|clubnat=QAT}} {{nat fs g player|क्र.=४|जागा=DF|नाव=[[मोहम्मद वाद]]|sortनाव=Waad, Mohammed|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1999|9|18}}|सामने=२१|गोल=०|क्लब=[[अल साद एससी|अल-साद]]|clubnat=QAT}} {{nat fs g player|क्र.=५|जागा=DF|नाव=[[तारेक सलमान]]|sortनाव=Salman, Tarek|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1997|12|5}}|सामने=५८|गोल=०|क्लब=[[अल साद एससी|अल-साद]]|clubnat=QAT}} {{nat fs g player|क्र.=६|जागा=MF|नाव=[[अब्दुलअझीझ हातेम]]|sortनाव=Hatem, Abdulaziz|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1990|1|1}}|सामने=१०७|गोल=११|क्लब=[[Al-Rayyan SC|Al-Rayyan]]|clubnat=QAT}} {{nat fs g player|क्र.=७|जागा=FW|नाव=[[अहमद अलाएल्दीन]]|sortनाव=Alaaeldin, Ahmed|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1993|1|31}}|सामने=४७|गोल=२|क्लब=[[Al-Gharafa SC|Al-Gharafa]]|clubnat=QAT}} {{nat fs g player|क्र.=८|जागा=MF|नाव=[[अली असादल्ला]]|sortनाव=Assadalla, Ali|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1993|1|19}}|सामने=५९|गोल=१२|क्लब=[[अल साद एससी|अल-साद]]|clubnat=QAT}} {{nat fs g player|क्र.=९|जागा=FW|नाव=[[मोहम्मद मुंटारी]]|sortनाव=Muntari, Mohammed|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1993|12|20}}|सामने=४८|गोल=13|क्लब=[[Al-Duhail SC|Al-Duhail]]|clubnat=QAT}} {{nat fs g player|क्र.=१०|जागा=MF|नाव=[[हसन अल-हैदोस]]|sortनाव=Haydos, Hassan|other=[[Captain (association football)|captain]]|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1990|12|11}}|सामने=१६९|गोल=३६|क्लब=[[अल साद एससी|अल-साद]]|clubnat=QAT}} {{nat fs g player|क्र.=११|जागा=FW|नाव=[[अक्रम अफीफ]]|sortनाव=Afif, Akram|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1996|11|18}}|सामने=८९|गोल=२६|क्लब=[[अल साद एससी|अल-साद]]|clubnat=QAT}} {{nat fs g player|क्र.=१२2|जागा=MF|नाव=[[करीम बूदियाफ]]|sortनाव=Boudiaf, Karim|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1990|9|16}}|सामने=११५|गोल=६|क्लब=[[Al-Duhail SC|Al-Duhail]]|clubnat=QAT}} {{nat fs g player|क्र.=१३|जागा=DF|नाव=[[मुसाब खेडर]]|sortनाव=Kheder, Musab|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1993|1|1}}|सामने=३०|गोल=०|क्लब=[[अल साद एससी|अल-साद]]|clubnat=QAT}} {{nat fs g player|क्र.=१४|जागा=DF|नाव=[[होमाम अहमद]]|sortनाव=Ahmed, Homam|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1999|8|25}}|सामने=२९|गोल=२|क्लब=[[Al-Gharafa SC|Al-Gharafa]]|clubnat=QAT}} {{nat fs g player|क्र.=१५|जागा=DF|नाव=[[बसाम अल-रावी]]|sortनाव=Rawi, Bassam|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1997|12|16}}|सामने=५८|गोल=२|क्लब=[[Al-Duhail SC|Al-Duhail]]|clubnat=QAT}} {{nat fs g player|क्र.=१६|जागा=DF|नाव=[[बूआलेम खूखी]]|sortनाव=Khoukhi, Boualem|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1990|7|9}}|सामने=१०५|गोल=२०|क्लब=[[अल साद एससी|अल-साद]]|clubnat=QAT}} {{nat fs g player|क्र.=१७|जागा=DF|नाव=[[इस्माईल मोहम्मद]]|sortनाव=Mohammad, Ismaeel|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1990|4|5}}|सामने=७०|गोल=४|क्लब=[[Al-Duhail SC|Al-Duhail]]|clubnat=QAT}} {{nat fs g player|क्र.=१८|जागा=FW|नाव=[[खालिद मुनीर]]|sortनाव=Muneer, Khalid|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1998|2|24}}|सामने=२|गोल=०|क्लब=[[Al-Wakrah SC|Al-Wakrah]]|clubnat=QAT}} {{nat fs g player|क्र.=१९|जागा=FW|नाव=[[अलमोएझ अली]]|sortनाव=Ali, Almoez|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1996|8|19}}|सामने=८५|गोल=४२|क्लब=[[Al-Duhail SC|Al-Duhail]]|clubnat=QAT}} {{nat fs g player|क्र.=२०|जागा=MF|नाव=[[सालेम अल-हज्री]]|sortनाव=Hajri, Salem|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1996|4|10}}|सामने=२२|गोल=०|क्लब=[[अल साद एससी|अल-साद]]|clubnat=QAT}} {{nat fs g player|क्र.=२१|जागा=GK|नाव=[[यूसेफ हसन]]|sortनाव=Hassan, Yousef|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1996|5|24}}|सामने=७|गोल=०|क्लब=[[Al-Gharafa SC|Al-Gharafa]]|clubnat=QAT}} {{nat fs g player|क्र.=२२|जागा=GK|नाव=[[मेशाल बर्शाम]]|sortनाव=Barsham, Meshaal|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1998|2|14}}|सामने=२०|गोल=०|क्लब=[[अल साद एससी|अल-साद]]|clubnat=QAT}} {{nat fs g player|क्र.=२३|जागा=MF|नाव=[[असीम मादिबो]]|sortनाव=Madibo, Assim|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1996|10|22}}|सामने=४३|गोल=०|क्लब=[[Al-Duhail SC|Al-Duhail]]|clubnat=QAT}} {{nat fs g player|क्र.=२४|जागा=MF|नाव=[[नैफ अल-हदरामी]]|sortनाव=Hadhrami, Naif|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|2001|7|18}}|सामने=१|गोल=०|क्लब=[[Al-Rayyan SC|Al-Rayyan]]|clubnat=QAT}} {{nat fs g player|क्र.=२५|जागा=MF|नाव=[[जासेम गेबर]]|sortनाव=Gaber, Jassem|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|2002|2|20}}|सामने=०|गोल=०|क्लब=[[Al-Arabi SC (Qatar)|Al-Arabi]]|clubnat=QAT}} {{nat fs g player|क्र.=२६|जागा=MF|नाव=[[मोस्तफा मेशाल (फुटबॉल खेळाडू)|मोस्तफा मेशाल]]|sortनाव=Meshaal, Mostafa|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|2001|3|28}}|सामने=१|गोल=०|क्लब=[[अल साद एससी|अल-साद]]|clubnat=QAT}} {{nat fs end}} === नेदरलँड्स === मार्गदर्शक: {{fb|NED}} [[लुई व्हान याल]] {{fb|NED}}ने आपला संघ २१ ऑक्टोबरला जाहीर केला.<ref>{{cite web |url=https://www.onsoranje.nl/nieuws/nederlands-elftal/80493/van-gaal-neemt-39-spelers-op-voorlopige-selectie-voor-wk |title=Van Gaal neemt 39 spelers op in voorlopige selectie voor WK |trans-title=Van Gaal includes 39 players in provisional squad for World Cup |publisher=[[Royal Dutch Football Association]] |date=21 October 2022 |access-date=१2 November 2022 |languवय=nl}}</ref> The final squad was announced on 11 November.<ref>{{cite web |url=https://www.onsoranje.nl/nieuws/nederlands-elftal/80525/van-gaal-maakt-26-koppige-wk-selectie-bekend |title=Van Gaal maakt 26-koppige WK-selectie bekend |trans-title=Van Gaal announces 26-man World Cup squad |publisher=[[Royal Dutch Football Association]] |date=१1 November 2022 |access-date=१2 November 2022 |languवय=nl}}</ref> {{nat fs g start}} {{nat fs g player|क्र.=१|जागा=GK|नाव=[[रेम्को पासव्हीर]]|sortनाव=Pasveer, Remko|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1983|11|8}}|सामने=२|गोल=०|क्लब=[[AFC Ajax|Ajax]]|clubnat=NED}} {{nat fs g player|क्र.=२|जागा=DF|नाव=[[युरिएन टिंबर]]|sortनाव=Timber, Jurrien|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|2001|6|17}}|सामने=१०|गोल=०|क्लब=[[AFC Ajax|Ajax]]|clubnat=NED}} {{nat fs g player|क्र.=३|जागा=DF|नाव=[[माल्थीस डि लिट]]|sortनाव=Ligt, Matthijs de|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1999|8|12}}|सामने=३८|गोल=२|क्लब=[[FC Bayern Munich|Bayern Munich]]|clubnat=GER}} {{nat fs g player|क्र.=४|जागा=DF|नाव=[[व्हर्जिल व्हान डीक]]|sortनाव=Dijk, Virgil van|other=[[Captain (association football)|captain]]|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1991|7|8}}|सामने=४९|गोल=६|क्लब=[[लिवरपूल एफ.सी.|लिवरपूल]]|clubnat=ENG}} {{nat fs g player|क्र.=५|जागा=DF|नाव=[[नेथन अके]]|sortनाव=Ake, Nathan|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1995|2|18}}|सामने=२९|गोल=३|क्लब=[[Manchester City F.C.|Manchester City]]|clubnat=ENG}} {{nat fs g player|क्र.=६|जागा=DF|नाव=[[स्टेफान डि व्रिज]]|sortनाव=Vrij, Stefan de|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1992|2|5}}|सामने=५९|गोल=३|क्लब=[[Inter Milan|Internazionale]]|clubnat=ITA}} {{nat fs g player|क्र.=७|जागा=FW|नाव=[[स्टीवन बेर्गवीन]]|sortनाव=Bergwijn, Steven|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1997|10|8}}|सामने=२४|गोल=७|क्लब=[[AFC Ajax|Ajax]]|clubnat=NED}} {{nat fs g player|क्र.=८|जागा=FW|नाव=[[कोडी गाकपो]]|sortनाव=Gakpo, Cody|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1999|5|7}}|सामने=९|गोल=३|क्लब=[[PSV Eindhoven]]|clubnat=NED}} {{nat fs g player|क्र.=९|जागा=FW|नाव=[[लूक डी जाँग]]|sortनाव=Jong, Luuk de|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1990|8|27}}|सामने=38|गोल=८|क्लब=[[PSV Eindhoven]]|clubnat=NED}} {{nat fs g player|क्र.=१०|जागा=FW|नाव=[[मेम्फिस डिपे]]|sortनाव=Depay, Memphis|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1994|2|13}}|सामने=८१|गोल=४२|क्लब=[[FC Barcelona|Barcelona]]|clubnat=ESP}} {{nat fs g player|क्र.=११|जागा=MF|नाव=[[स्टीवन बेर्घुइस]]|sortनाव=Berghuis, Steven|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1991|12|19}}|सामने=३९|गोल=२|क्लब=[[AFC Ajax|Ajax]]|clubnat=NED}} {{nat fs g player|क्र.=१२|जागा=FW|नाव=[[नोआ लँग]]|sortनाव=Lang, Noa|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1999|6|17}}|सामने=५|गोल=१|क्लब=[[Club Brugge KV|Club Brugge]]|clubnat=BEL}} {{nat fs g player|क्र.=१३|जागा=GK|नाव=[[जस्टिन बिजलो]]|sortनाव=Bijlow, Justin|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1998|1|22}}|सामने=६|गोल=०|क्लब=[[Feyenoord]]|clubnat=NED}} {{nat fs g player|क्र.=१४|जागा=MF|नाव=[[डेव्ही क्लासेन]]|sortनाव=Klaassen, Davy|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1993|2|21}}|सामने=३५|गोल=९|क्लब=[[AFC Ajax|Ajax]]|clubnat=NED}} {{nat fs g player|क्र.=१५|जागा=MF|नाव=[[मार्टेन डि रून]]|sortनाव=Roon, Marten de|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1991|3|29}}|सामने=३०|गोल=०|क्लब=[[Atalanta B.C.|Atalanta]]|clubnat=ITA}} {{nat fs g player|क्र.=१६|जागा=DF|नाव=[[टायरेल मलासिया]]|sortनाव=Malacia, Tyrell|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1999|8|17}}|सामने=६|गोल=०|क्लब=[[Manchester United F.C.|Manchester United]]|clubnat=ENG}} {{nat fs g player|क्र.=१७|जागा=DF|नाव=[[डेली ब्लाइंड]]|sortनाव=Blind, Daley|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1990|3|9}}|सामने=९४|गोल=२|क्लब=[[AFC Ajax|Ajax]]|clubnat=NED}} {{nat fs g player|क्र.=१८|जागा=FW|नाव=[[व्हिन्सेंट यानसेन]]|sortनाव=Janssen, Vincent|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1994|6|15}}|सामने=२०|गोल=७|क्लब=[[Royal Antwerp F.C.|Antwerp]]|clubnat=BEL}} {{nat fs g player|क्र.=१९|जागा=FW|नाव=[[वूड वेगहॉर्स्ट]]|sortनाव=Weghorst, Wout|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1992|8|7}}|सामने=१५|गोल=३|क्लब=[[Beşiktaş J.K.|Beşiktaş]]|clubnat=TUR}} {{nat fs g player|क्र.=२०|जागा=MF|नाव=[[टेउन कूपमैनर्स]]|sortनाव=Koopmeiners, Teun|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1998|2|28}}|सामने=१०|गोल=१|क्लब=[[Atalanta B.C.|Atalanta]]|clubnat=ITA}} {{nat fs g player|क्र.=२१|जागा=MF|नाव=[[फ्रेंकी डि जाँग]]|sortनाव=Jong, Frenkie de|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1997|5|12}}|सामने=४५|गोल=१|क्लब=[[FC Barcelona|Barcelona]]|clubnat=ESP}} {{nat fs g player|क्र.=२२|जागा=DF|नाव=[[डेंझेल डम्फ्रीस]]|sortनाव=Dumfries, Denzel|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1996|4|18}}|सामने=३७|गोल=५|क्लब=[[Inter Milan|Internazionale]]|clubnat=ITA}} {{nat fs g player|क्र.=२३|जागा=GK|नाव=[[अँड्रीस नॉपर्ट]]|sortनाव=Noppert, Andries|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1994|4|7}}|सामने=०|गोल=०|क्लब=[[SC Heerenveen|Heerenveen]]|clubnat=NED}} {{nat fs g player|क्र.=२४|जागा=MF|नाव=[[केनेथ टेलर (फुटबॉल खेळाडू)|केनेथ टेलर]]|sortनाव=Taylor, Kenneth|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|2002|5|16}}|सामने=२|गोल=०|क्लब=[[AFC Ajax|Ajax]]|clubnat=NED}} {{nat fs g player|क्र.=२५|जागा=MF|नाव=[[हावी सिमन्स]]|sortनाव=Simons, Xavi|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|2003|4|21}}|सामने=०|गोल=०|क्लब=[[PSV Eindhoven]]|clubnat=NED}} {{nat fs g player|क्र.=२६|जागा=DF|नाव=[[जेरेमी फ्रिमपाँग]]|sortनाव=Frimpong, Jeremie|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|2000|12|10}}|सामने=०|गोल=०|क्लब=[[Bayer 04 Leverkusen|Bayer Leverkusen]]|clubnat=GER}} {{nat fs end}} === सेनेगाल === मार्गदर्शक: {{fb|SEN}} [[अलिऊ सिसे]] {{fb|SEN}}ने आपला अंतिम संघ ११ नोव्हेंबर रोजी जाहीर केला.<ref>{{cite web |url=https://www.fsfoot.sn/aliou-cisse-devoile-les-26-lions-pour-qatar/ |title=Aliou Cisse dévoile les 26 Lions pour Qatar |trans-title=Aliou Cissé unveils 26 Lions for Qatar |publisher=[[Senegalese Football Federation]] |date=१1 November 2022 |access-date=१1 November 2022 |languवय=fr |archive-date=2022-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221112093530/https://www.fsfoot.sn/aliou-cisse-devoile-les-26-lions-pour-qatar/ |url-status=dead }}</ref> [[Sadio Mané]] withdrew injured on 17 November,<ref>{{cite web |url=https://www.fsfoot.sn/mondial-2022-sadio-mane-finalement-out/ |title=Mondial 2022: Sadio Mané finalement out |trans-title=World Cup 2022: Sadio Mané finally out |publisher=[[Senegalese Football Federation]] |date=१7 November 2022 |access-date=१7 November 2022 |languवय=fr |archive-date=2022-11-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221118052444/https://www.fsfoot.sn/mondial-2022-sadio-mane-finalement-out/ |url-status=dead }}</ref> and was replaced by [[Moussa N'Diaye (footballer, born 2002)|Moussa N'Diaye]] on 20 November.<ref>{{cite web |url=https://www.lesoir.be/478088/article/2022-11-20/coupe-du-monde-2022-le-joueur-danderlecht-moussa-ndiaye-va-finalement-rejoindre |title=Coupe du monde 2022: le joueur d'Anderlecht Moussa N'diaye va finalement rejoindre la sélection sénégalaise |trans-title=World Cup 2022: Anderlecht player Moussa N'Diaye will finally join the Senegalese team |work=[[Le Soir]] |date=२0 November 2022 |access-date=२0 November 2022 |languवय=fr}}</ref> {{nat fs g start}} {{nat fs g player|क्र.=१|जागा=GK|नाव=[[सेनी डिएंग]]|sortनाव=Dieng, Seny|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1994|11|23}}|सामने=4|गोल=०|क्लब=[[Queens Park Rangers F.C.|Queens Park Rangers]]|clubnat=ENG}} {{nat fs g player|क्र.=२|जागा=DF|नाव=[[फॉर्मोसे मेंडी]]|sortनाव=Mendy, Formose|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|2001|1|2}}|सामने=२|गोल=०|क्लब=[[Amiens SC|Amiens]]|clubnat=FRA}} {{nat fs g player|क्र.=३|जागा=DF|नाव=[[कालिदू कूलिबाली]]|sortनाव=Koulibaly, Kalidou|other=[[Captain (association football)|captain]]|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1991|6|20}}|सामने=64|गोल=०|क्लब=[[Chelsea F.C.|Chelsea]]|clubnat=ENG}} {{nat fs g player|क्र.=४|जागा=DF|नाव=[[पापे अबू सिसे]]|sortनाव=Cisse, Pape Abou|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1995|9|14}}|सामने=१३|गोल=१|क्लब=[[Olympiacos F.C.|Olympiacos]]|clubnat=GRE}} {{nat fs g player|क्र.=५|जागा=MF|नाव=[[इद्रिसा ग्वेये]]|sortनाव=Gueye, Idrissa|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1989|9|26}}|सामने=९६|गोल=७|क्लब=[[Everton F.C.|Everton]]|clubnat=ENG}} {{nat fs g player|क्र.=६|जागा=MF|नाव=[[नाम्पालिस मेंडी]]|sortनाव=Mendy, Nampalys|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1992|6|23}}|सामने=१९|गोल=०|क्लब=[[Leicester City F.C.|Leicester City]]|clubnat=ENG}} {{nat fs g player|क्र.=७|जागा=FW|नाव=[[निकोलस जॅक्सन]]|sortनाव=Jackson, Nicolas|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|2001|6|20}}|सामने=०|गोल=०|क्लब=[[Villarreal CF|Villarreal]]|clubnat=ESP}} {{nat fs g player|क्र.=८|जागा=DF|नाव=[[चैखू कूयाटे]]|sortनाव=Kouyate, Cheikhou|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1989|12|21}}|सामने=८३|गोल=४|क्लब=[[Nottingham Forest F.C.|Nottingham Forest]]|clubnat=ENG}} {{nat fs g player|क्र.=९|जागा=FW|नाव=[[बूलाये दिया]]|sortनाव=Dia, Boulaye|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1996|11|16}}|सामने=१९|गोल=३|क्लब=[[U.S. Salernitana 1919|Salernitana]]|clubnat=ITA}} {{nat fs g player|क्र.=१०|जागा=DF|नाव=[[मूसा न्दिआये]]|sortनाव=Ndiaye, Moussa|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|2002|6|18}}|सामने=०|गोल=०|क्लब=[[R.S.C. Anderlecht|Anderlecht]]|clubnat=BEL}} {{nat fs g player|क्र.=११|जागा=MF|नाव=[[पाथे सिस]]|sortनाव=Ciss, Pathe|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1994|3|16}}|सामने=१|गोल=०|क्लब=[[Rayo Vallecano]]|clubnat=ESP}} {{nat fs g player|क्र.=१२|जागा=DF|नाव=[[फोडे बालो-तूरे]]|sortनाव=Ballo-Toure, Fode|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1997|1|3}}|सामने=१४|गोल=०|क्लब=[[A.C. Milan|Milan]]|clubnat=ITA}} {{nat fs g player|क्र.=१३|जागा=FW|नाव=[[इलिमान न्दिआये]]|sortनाव=Ndiaye, Iliman|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|2000|3|6}}|सामने=२|गोल=०|क्लब=[[Sheffield United F.C.|Sheffield United]]|clubnat=ENG}} {{nat fs g player|क्र.=१४|जागा=DF|नाव=[[इ्स्माइल जेकब्स]]|sortनाव=Jakobs, Ismail|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1999|8|17}}|सामने=२|गोल=०|क्लब=[[AS Monaco FC|Monaco]]|clubnat=FRA}} {{nat fs g player|क्र.=१५|जागा=MF|नाव=[[क्रेपिन डियाटा]]|sortनाव=Diatta, Krepin|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1999|2|25}}|सामने=२६|गोल=२|क्लब=[[AS Monaco FC|Monaco]]|clubnat=FRA}} {{nat fs g player|क्र.=१६|जागा=GK|नाव=[[एदूआर्द मेंडी]]|sortनाव=Mendy, Edouard|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1992|3|1}}|सामने=२५|गोल=०|क्लब=[[Chelsea F.C.|Chelsea]]|clubnat=ENG}} {{nat fs g player|क्र.=१७|जागा=MF|नाव=[[पापे माटार सार]]|sortनाव=Sarr, Pape Matar|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|2002|9|14}}|सामने=१०|गोल=०|क्लब=[[Tottenham Hotspur F.C.|Tottenham Hotspur]]|clubnat=ENG}} {{nat fs g player|क्र.=१८|जागा=FW|नाव=[[इस्माइला सार]]|sortनाव=Sarr, Ismaila|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1998|2|25}}|सामने=48|गोल=१०|क्लब=[[Watford F.C.|Watford]]|clubnat=ENG}} {{nat fs g player|क्र.=१९|जागा=FW|नाव=[[फामारा दिएधिऊ]]|sortनाव=Diedhiou, Famara|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1992|12|15}}|सामने=२५|गोल=१०|क्लब=[[Alanyaspor]]|clubnat=TUR}} {{nat fs g player|क्र.=२०|जागा=FW|नाव=[[बांबा दिएंग]]|sortनाव=Dieng, Bamba|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|2000|3|23}}|सामने=१३|गोल=१|क्लब=[[Olympique de Marseille|Marseille]]|clubnat=FRA}} {{nat fs g player|क्र.=२१|जागा=DF|नाव=[[यूसूफ सबाली]]|sortनाव=Sabaly, Youssouf|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1993|3|5}}|सामने=२४|गोल=०|क्लब=[[Real Betis]]|clubnat=ESP}} {{nat fs g player|क्र.=२२|जागा=DF|नाव=[[अब्दू दिआलो]]|sortनाव=Diallo, Abdou|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1996|5|4}}|सामने=१८|गोल=२|क्लब=[[RB Leipzig]]|clubnat=GER}} {{nat fs g player|क्र.=२३|जागा=GK|नाव=[[आल्फ्रेड गोमिस]]|sortनाव=Gomis, Alfred|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1993|9|5}}|सामने=१३|गोल=०|क्लब=[[Stade Rennais F.C.|Rennes]]|clubnat=FRA}} {{nat fs g player|क्र.=२४|जागा=DF|नाव=[[मूस्तफा नामे]]|sortनाव=Name, Moustapha|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1995|5|5}}|सामने=६|गोल=०|क्लब=[[Pafos FC|Pafos]]|clubnat=CYP}} {{nat fs g player|क्र.=२५|जागा=MF|नाव=[[ममदू लूम]]|sortनाव=Loum, Mamadou|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1996|12|30}}|सामने=३|गोल=०|क्लब=[[Reading F.C.|Reading]]|clubnat=ENG}} {{nat fs g player|क्र.=२६|जागा=MF|नाव=[[पापे ग्वेये]]|sortनाव=Gueye, Pape|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1999|1|24}}|सामने=१२|गोल=०|क्लब=[[ऑलिंपिक दि मार्सेल|मार्सेल]]|clubnat=FRA}} {{nat fs end}} == गट ब == === अमेरिका === <!-- [[File:Secretary Blinken at the U.S.-Wales Men’s World Cup Match and Opening Ceremony in Doha, Qatar (52514936122) (USA).jpg|thumb|The United States starting XI for their first group match]] --> मार्गदर्शक: {{fb|USA}} [[ग्रेग बेरहॉल्टर]] {{fb|USA}}ने आपला अंतिम संघ ९ नोव्हेंबर रोजी जाहीर केला.<ref>{{cite web |url=https://www.ussoccer.com/stories/2022/11/berhalter-names-26-player-usmnt-roster-for-2022-fifa-world-cup |title=Berhalter Names 26 Player USMNT Roster For 2022 FIFA World Cup |publisher=[[United States Soccer Federation]] |date=9 November 2022 |access-date=9 November 2022}}</ref> {{nat fs g start}} {{nat fs g player|क्र.=१|जागा=GK|नाव=[[मॅट टर्नर (फुटबॉल खेळाडू)|मॅट टर्नर]]|sortनाव=Turner, Matt|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1994|6|24}}|सामने=२0|गोल=०|क्लब=[[आर्सेनल एफ.सी.|आर्सेनल]]|clubnat=ENG}} {{nat fs g player|क्र.=२|जागा=DF|नाव=[[सर्जिन्यो देस्त]]|sortनाव=Dest, Sergino|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|2000|11|3}}|सामने=१9|गोल=२|क्लब=[[A.C. Milan|Milan]]|clubnat=ITA}} {{nat fs g player|क्र.=३|जागा=DF|नाव=[[वॉकर झिमरमन]]|sortनाव=Zimmerman, Walker|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1993|5|19}}|सामने=३3|गोल=३|क्लब=[[Nashville SC]]|clubnat=USA}} {{nat fs g player|क्र.=४|जागा=MF|नाव=[[टायलर अॅडम्स]]|sortनाव=Adams, Tyler|other=[[Captain (association football)|captain]]|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1999|2|14}}|सामने=३2|गोल=१|क्लब=[[Leeds United F.C.|Leeds United]]|clubnat=ENG}} {{nat fs g player|क्र.=५|जागा=DF|नाव=[[अँटोनी रॉबिन्सन]]|sortनाव=Robinson, Antonee|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1997|8|8}}|सामने=२9|गोल=२|क्लब=[[Fulham F.C.|Fulham]]|clubnat=ENG}} {{nat fs g player|क्र.=६|जागा=MF|नाव=[[युनुस मुसाह]]|sortनाव=Musah, Yunus|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|2002|11|29}}|सामने=१9|गोल=०|क्लब=[[Valencia CF|Valencia]]|clubnat=ESP}} {{nat fs g player|क्र.=७|जागा=FW|नाव=[[जियोव्हानी रेना]]|sortनाव=Reyna, Giovanni|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|2002|11|13}}|सामने=१4|गोल=4|क्लब=[[Borussia Dortmund]]|clubnat=GER}} {{nat fs g player|क्र.=८|जागा=MF|नाव=[[वेस्टन मॅककेनी]]|sortनाव=Mckennie, Weston|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1998|8|28}}|सामने=३7|गोल=9|क्लब=[[Juventus F.C.|Juventus]]|clubnat=ITA}} {{nat fs g player|क्र.=९|जागा=FW|नाव=[[हेसुस फरेरा]]|sortनाव=Ferreira, Jesus|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|2000|12|24}}|सामने=१5|गोल=7|क्लब=[[FC Dallas]]|clubnat=USA}} {{nat fs g player|क्र.=१०|जागा=FW|नाव=[[क्रिस्चियन पुलिसिक]]|sortनाव=Pulisic, Christian|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1998|9|18}}|सामने=52|गोल=२1|क्लब=[[Chelsea F.C.|Chelsea]]|clubnat=ENG}} {{nat fs g player|क्र.=११|जागा=FW|नाव=[[ब्रेंडन अॅरन्सन]]|sortनाव=Aaronson, Brenden|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|2000|10|22}}|सामने=२4|गोल=6|क्लब=[[Leeds United F.C.|Leeds United]]|clubnat=ENG}} {{nat fs g player|क्र.=१२|जागा=GK|नाव=[[इथन हॉर्वाथ]]|sortनाव=Horvath, Ethan|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1995|6|9}}|सामने=8|गोल=०|क्लब=[[Luton Town F.C.|Luton Town]]|clubnat=ENG}} {{nat fs g player|क्र.=१३|जागा=DF|नाव=[[टिर रीम]]|sortनाव=Ream, Tim|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1987|10|5}}|सामने=46|गोल=१|क्लब=[[Fulham F.C.|Fulham]]|clubnat=ENG}} {{nat fs g player|क्र.=१४|जागा=MF|नाव=[[लुका दि ला तोरे]]|sortनाव=Torre, Luca de la|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1998|5|23}}|सामने=१2|गोल=०|क्लब=[[RC Celta de Vigo|Celta Vigo]]|clubnat=ESP}} {{nat fs g player|क्र.=१५|जागा=DF|नाव=[[अॅरन लाँग (फुटबॉल खेळाडू)|अॅरन लाँग]]|sortनाव=Long, Aaron|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1992|10|12}}|सामने=२9|गोल=३|क्लब=[[New York Red Bulls]]|clubnat=USA}} {{nat fs g player|क्र.=१६|जागा=FW|नाव=[[जॉर्डन मॉरिस]]|sortनाव=Morris, Jordan|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1994|10|26}}|सामने=49|गोल=१1|क्लब=[[Seattle Sounders FC]]|clubnat=USA}} {{nat fs g player|क्र.=१७|जागा=MF|नाव=[[क्रिस्चियन रोल्डान]]|sortनाव=Roldan, Cristian|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1995|6|3}}|सामने=३2|गोल=०|क्लब=[[Seattle Sounders FC]]|clubnat=USA}} {{nat fs g player|क्र.=१८|जागा=DF|नाव=[[शॅक मूर]]|sortनाव=Moore, Shaq|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1996|11|2}}|सामने=१5|गोल=१|क्लब=[[Nashville SC]]|clubnat=USA}} {{nat fs g player|क्र.=१९|जागा=FW|नाव=[[हाजी राइट]]|sortनाव=Wright, Haji|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1998|3|27}}|सामने=३|गोल=१|क्लब=[[Antalyaspor]]|clubnat=TUR}} {{nat fs g player|क्र.=२०|जागा=DF|नाव=[[कॅमेरॉन कार्टर-व्हिकर्स]]|sortनाव=Carter-Vickers, Cameron|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1997|12|31}}|सामने=१1|गोल=०|क्लब=[[Celtic F.C.|Celtic]]|clubnat=SCO}} {{nat fs g player|क्र.=२१|जागा=FW|नाव=[[टिमोथी वेआह]]|sortनाव=Weah, Timothy|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|2000|2|22}}|सामने=२५|गोल=३|क्लब=[[Lille OSC|Lille]]|clubnat=FRA}} {{nat fs g player|क्र.=२२|जागा=DF|नाव=[[डिअँड्रे येडलिन]]|sortनाव=Yedlin, Deandre|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1993|7|9}}|सामने=७५|गोल=०|क्लब=[[Inter Miami CF]]|clubnat=USA}} {{nat fs g player|क्र.=२३|जागा=MF|नाव=[[केलिन एकॉस्टा]]|sortनाव=Acosta, Kellyn|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1995|7|24}}|सामने=५३|गोल=२|क्लब=[[Los Angeles FC]]|clubnat=USA}} {{nat fs g player|क्र.=२५|जागा=GK|नाव=[[शॉन जॉन्सन]]|sortनाव=Johnson, Sean|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1989|5|31}}|सामने=१०|गोल=०|क्लब=[[New York City FC]]|clubnat=USA}} {{nat fs g player|क्र.=२६|जागा=DF|नाव=[[ज्यो स्कॅली]]|sortनाव=Scally, Joe|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|2002|12|31}}|सामने=३|गोल=०|क्लब=[[Borussia Mönchengladbach]]|clubnat=GER}} {{nat fs g player|क्र.=२४|जागा=FW|नाव=[[जॉश सार्जंट]]|sortनाव=Sargent, Josh|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|2000|2|20}}|सामने=२०|गोल=५|क्लब=[[Norwich City F.C.|Norwich City]]|clubnat=ENG}} {{nat fs end}} === इंग्लंड === मार्गदर्शक: {{cr|ENG}} [[गॅरेथ साउथगेट]] {{cr|ENG}}ने आपला अंतिम संघ १० नोव्हेंबर रोजी जाहीर केला.<ref>{{cite web |last=Smith |first=Frank |url=https://www.englandfootball.com/articles/2022/Nov/10/england-mens-senior-squad-named-for-fifa-world-cup-qatar-2022-20221011 |title=England squad named for FIFA World Cup Qatar 2022 |publisher=[[The Football Association]] |date=१0 November 2022 |access-date=१0 November 2022}}</ref> [[बेन व्हाइट (फुटबॉल खेळाडू)|बेन व्हाइट]]ने वैयक्तिक कारणांस्तव स्पर्धेतून माघार घेतली<ref>{{cite news |url=https://www.englandfootball.com/articles/2022/Nov/30/ben-white-leaves-england-camp-statement-20223011 |title=Statement: Ben White |publisher=[[The Football Association]] |date=३0 November 2022 |access-date=३0 November 2022}}{{cbignore}}</ref> {{nat fs g start}} {{nat fs g player|क्र.=१|pos=GK|नाव=[[जॉर्डन पिकफोर्ड]]|sortनाव=Pickford, Jordan|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1994|3|7}}|सामने=४५|गोल=०|क्लब=[[Everton F.C.|Everton]]|clubnat=ENG}} {{nat fs g player|क्र.=२|pos=DF|नाव=[[काइल वॉकर]]|sortनाव=Walker, Kyle|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1990|5|28}}|सामने=७०|गोल=०|क्लब=[[Manchester City F.C.|Manchester City]]|clubnat=ENG}} {{nat fs g player|क्र.=३|pos=DF|नाव=[[लुक शॉ]]|sortनाव=Shaw, Luke|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1995|7|12}}|सामने=२३|गोल=३|क्लब=[[Manchester United F.C.|Manchester United]]|clubnat=ENG}} {{nat fs g player|क्र.=४|pos=MF|नाव=[[डेकलान राइस]]|sortनाव=Rice, Declan|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1999|1|14}}|सामने=३४|गोल=२|क्लब=[[West Ham United F.C.|West Ham United]]|clubnat=ENG}} {{nat fs g player|क्र.=५|pos=DF|नाव=[[जॉन स्टोन्स]]|sortनाव=Stones, John|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1994|5|28}}|सामने=५९|गोल=३|क्लब=[[Manchester City F.C.|Manchester City]]|clubnat=ENG}} {{nat fs g player|क्र.=६|pos=DF|नाव=[[हॅरी मॅग्वायर]]|sortनाव=Maguire, Harry|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1993|3|5}}|सामने=४८|गोल=७|क्लब=[[Manchester United F.C.|Manchester United]]|clubnat=ENG}} {{nat fs g player|क्र.=७|pos=FW|नाव=[[जॅक ग्रीलिश]]|sortनाव=Grealish, Jack|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1995|9|10}}|सामने=२३|गोल=१|क्लब=[[Manchester City F.C.|Manchester City]]|clubnat=ENG}} {{nat fs g player|क्र.=८|pos=MF|नाव=[[जॉर्डन हेंडरसन]]|sortनाव=Henderson, Jordan|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1990|6|17}}|सामने=७०|गोल=२|क्लब=[[लिवरपूल एफ.सी.|लिवरपूल]]|clubnat=ENG}} {{nat fs g player|क्र.=९|pos=FW|नाव=[[हॅरी केन]]|sortनाव=Kane, Harry|other=[[Captain (association football)|captain]]|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1993|7|28}}|सामने=७५|गोल=५१|क्लब=[[Tottenham Hotspur F.C.|Tottenham Hotspur]]|clubnat=ENG}} {{nat fs g player|क्र.=१०|pos=FW|नाव=[[रहीम स्टर्लिंग]]|sortनाव=Sterling, Raheem|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1994|12|8}}|सामने=७९|गोल=१९|क्लब=[[Chelsea F.C.|Chelsea]]|clubnat=ENG}} {{nat fs g player|क्र.=११|pos=FW|नाव=[[मार्कस रॅशफोर्ड]]|sortनाव=Rashford, Marcus|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1997|10|31}}|सामने=४६|गोल=१२|क्लब=[[Manchester United F.C.|Manchester United]]|clubnat=ENG}} {{nat fs g player|क्र.=१२|pos=DF|नाव=[[कीरान ट्रिप्पियर]]|sortनाव=Trippier, Kieran|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1990|9|19}}|सामने=३७|गोल=१|क्लब=[[Newcastle United F.C.|Newcastle United]]|clubnat=ENG}} {{nat fs g player|क्र.=१३|pos=GK|नाव=[[निक पोप (फुटबॉल खेळाडू)|निक पोप]]|sortनाव=Pope, Nick|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1992|4|19}}|सामने=१०|गोल=०|क्लब=[[Newcastle United F.C.|Newcastle United]]|clubnat=ENG}} {{nat fs g player|क्र.=१४|pos=MF|नाव=[[कॅल्विन फिलिप्स]]|sortनाव=Phillips, Kalvin|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1995|12|2}}|सामने=२३|गोल=०|क्लब=[[Manchester City F.C.|Manchester City]]|clubnat=ENG}} {{nat fs g player|क्र.=१५|pos=DF|नाव=[[एरिक डिएर]]|sortनाव=Dier, Eric|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1994|1|15}}|सामने=४७|गोल=३|क्लब=[[Tottenham Hotspur F.C.|Tottenham Hotspur]]|clubnat=ENG}} {{nat fs g player|क्र.=१६|pos=DF|नाव=[[कॉनॉर कोडी]]|sortनाव=Coady, Conor|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1993|2|25}}|सामने=१०|गोल=१|क्लब=[[Everton F.C.|Everton]]|clubnat=ENG}} {{nat fs g player|क्र.=१७|pos=FW|नाव=[[बुकायो साका]]|sortनाव=Saka, Bukayo|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|2001|9|5}}|सामने=२०|गोल=४|क्लब=[[आर्सेनल एफ.सी.|आर्सेनल]]|clubnat=ENG}} {{nat fs g player|क्र.=१८|pos=DF|नाव=[[ट्रेंट अलेक्झांडर-आर्नोल्ड]]|sortनाव=Alexander-Arnold, Trent|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1998|10|7}}|सामने=१7|गोल=१|क्लब=[[लिवरपूल एफ.सी.|लिवरपूल]]|clubnat=ENG}} {{nat fs g player|क्र.=१९|pos=MF|नाव=[[मेसन माउंट]]|sortनाव=Mount, Mason|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1999|1|10}}|सामने=३२|गोल=५|क्लब=[[Chelsea F.C.|Chelsea]]|clubnat=ENG}} {{nat fs g player|क्र.=२०|pos=MF|नाव=[[फिल फोडेन]]|sortनाव=Foden, Phil|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|2000|5|28}}|सामने=१८|गोल=२|क्लब=[[Manchester City F.C.|Manchester City]]|clubnat=ENG}} {{nat fs g player|क्र.=२१|pos=DF|नाव=[[बेन व्हाइट (फुटबॉल खेळाडू)|बेन व्हाइट]]|sortनाव=White, Ben|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1997|10|8}}|सामने=४|गोल=०|क्लब=[[आर्सेनल एफ.सी.|आर्सेनल]]|clubnat=ENG}} {{nat fs g player|क्र.=२२|pos=MF|नाव=[[ज्युड बेलिंगहॅम]]|sortनाव=Bellingham, Jude|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|2003|6|29}}|सामने=१७|गोल=०|क्लब=[[Borussia Dortmund]]|clubnat=GER}} {{nat fs g player|क्र.=२३|pos=GK|नाव=[[अॅरन रॅम्सडेल]]|sortनाव=Ramsdale, Aaron|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1998|5|14}}|सामने=३|गोल=०|क्लब=[[आर्सेनल एफ.सी.|आर्सेनल]]|clubnat=ENG}} {{nat fs g player|क्र.=२४|pos=FW|नाव=[[कॅलम विल्सन]]|sortनाव=Wilson, Callum|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1992|2|27}}|सामने=४|गोल=१|क्लब=[[Newcastle United F.C.|Newcastle United]]|clubnat=ENG}} {{nat fs g player|क्र.=२५|pos=MF|नाव=[[जेम्स मॅडिसन (फुटबॉल खेळाडू)|जेम्स मॅडिसन]]|sortनाव=Maddison, James|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1996|11|23}}|सामने=१|गोल=०|क्लब=[[Leicester City F.C.|Leicester City]]|clubnat=ENG}} {{nat fs g player|क्र.=२६|pos=MF|नाव=[[कॉनॉर गॅलाघर]]|sortनाव=Gallagher, Conor|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|2000|2|6}}|सामने=४|गोल=०|क्लब=[[Chelsea F.C.|Chelsea]]|clubnat=ENG}} {{nat fs end}} ===इराण=== <!-- [[File:دیدار تیم‌های فوتبال ایران و انگلیس- جام جهانی ۲۰۲۲ (9).jpg|thumb|The Iran starting XI for their first group match]] --> मार्गदर्शक: {{flagicon|POR}} [[कार्लोस क्वैरोझ]] {{cr|IRN}}ने आपला अंतिम संघ १३ नोव्हेंबर रोजी जाहीर केला.<ref>{{cite web |url=http://ffiri.ir/fa/news/13642 |title=معرفی ۲۵ بازیکن تیم ملی برای حضور در جام جهانی |trans-title=Introduction of 25 national team players to participate in the World Cup |publisher=[[Football Federation Islamic Republic of Iran]] |date=१3 November 2022 |access-date=१3 November 2022 |languवय=fa |archive-date=2022-11-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221114003437/http://ffiri.ir/fa/news/13642/%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%DB%B2%DB%B5-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%A9%D9%86-%D8%AA%DB%8C%D9%85-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AD%D8%B6%D9%88%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D8%A7%D9%85-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C |url-status=dead }}</ref> त्यांनी २६ ऐवजी २५ खेळाडूंची नावे दिली. {{nat fs g start}} {{nat fs g player|क्र.=१|pos=GK|नाव=[[अलीरझा बैरानव्हांड]]|sortनाव=Beiranvand, Alireza|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1992|9|21}}|सामने=५२|गोल=०|क्लब=[[Persepolis F.C.|Persepolis]]|clubnat=IRN}} {{nat fs g player|क्र.=२|pos=DF|नाव=[[सादेग मोहर्रमी]]|sortनाव=Moharrami, Sadegh|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1996|3|1}}|सामने=२१|गोल=०|क्लब=[[GNK Dinamo Zagreb|Dinamo Zagreb]]|clubnat=CRO}} {{nat fs g player|क्र.=३|pos=DF|नाव=[[एहसान हजसाफी]]|sortनाव=Hajsafi, Ehsan|other=[[Captain (association football)|captain]]|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1990|2|25}}|सामने=१२१|गोल=७|क्लब=[[AEK Athens F.C.|AEK Athens]]|clubnat=GRE}} {{nat fs g player|क्र.=४|pos=DF|नाव=[[शोजे खलिलझादेह]]|sortनाव=Khalilzadeh, Shojae|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1989|5|14}}|सामने=२५|गोल=१|क्लब=[[Al Ahli SC (Doha)|Al-Ahli Doha]]|clubnat=QAT}} {{nat fs g player|क्र.=५|pos=DF|नाव=[[मिलाद मोहम्मदी]]|sortनाव=Mohammadi, Milad|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1993|9|29}}|सामने=४५|गोल=१|क्लब=[[AEK Athens F.C.|AEK Athens]]|clubnat=GRE}} {{nat fs g player|क्र.=६|pos=MF|नाव=[[सईद एझातोलाही]]|sortनाव=Ezatolahi, Saeid|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1996|10|1}}|सामने=४७|गोल=१|क्लब=[[Vejle Boldklub|Vejle]]|clubnat=DEN}} {{nat fs g player|क्र.=७|pos=MF|नाव=[[अलीरझा जहाँबक्ष]]|sortनाव=Jahanbakhsh, Alireza|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1993|8|11}}|सामने=६४|गोल=१३|क्लब=[[Feyenoord]]|clubnat=NED}} {{nat fs g player|क्र.=८|pos=DF|नाव=[[मोर्तझा पूरालिगंजी]]|sortनाव=Pouraliganji, Morteza|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1992|4|19}}|सामने=४६|गोल=३|क्लब=[[Persepolis F.C.|Persepolis]]|clubnat=IRN}} {{nat fs g player|क्र.=९|pos=FW|नाव=[[मेहती तारेमी]]|sortनाव=Taremi, Mehdi|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1992|7|18}}|सामने=६०|गोल=२८|क्लब=[[FC Porto|Porto]]|clubnat=POR}} {{nat fs g player|क्र.=१0|pos=FW|नाव=[[करीम अन्सारीफर्द]]|sortनाव=Ansarifard, Karim|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1990|4|3}}|सामने=९४|गोल=२९|क्लब=[[AC Omonia|Omonia]]|clubnat=CYP}} {{nat fs g player|क्र.=१1|pos=MF|नाव=[[वहीद अमीरी]]|sortनाव=Amiri, Vahid|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1988|4|2}}|सामने=६८|गोल=२|क्लब=[[Persepolis F.C.|Persepolis]]|clubnat=IRN}} {{nat fs g player|क्र.=१2|pos=GK|नाव=[[पयाम नियाझमंद]]|sortनाव=Niazmand, Payam|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1995|4|6}}|सामने=१|गोल=०|क्लब=[[Sepahan S.C.|Sepahan]]|clubnat=IRN}} {{nat fs g player|क्र.=१3|pos=DF|नाव=[[होसेन कनानिझदेगान]]|sortनाव=Kanaanizadegan, Hossein|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1994|3|23}}|सामने=३५|गोल=२|क्लब=[[Al Ahli SC (Doha)|Al-Ahli Doha]]|clubnat=QAT}} {{nat fs g player|क्र.=१4|pos=MF|नाव=[[समान घोद्दोस]]|sortनाव=Ghoddos, Saman|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1993|9|6}}|सामने=३३|गोल=२|क्लब=[[Brentford F.C.|Brentford]]|clubnat=ENG}} {{nat fs g player|क्र.=१5|pos=DF|नाव=[[रूझबेह चेशमी]]|sortनाव=Cheshmi, Rouzbeh|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1993|7|24}}|सामने=१९|गोल=१|क्लब=[[Esteghlal F.C.|Esteghlal]]|clubnat=IRN}} {{nat fs g player|क्र.=१6|pos=MF|नाव=[[मेहदी तोराबी]]|sortनाव=Torabi, Mehdi|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1994|9|10}}|सामने=३६|गोल=७|क्लब=[[Persepolis F.C.|Persepolis]]|clubnat=IRN}} {{nat fs g player|क्र.=१7|pos=MF|नाव=[[अली गोलिझादेह]]|sortनाव=Gholizadeh, Ali|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1996|3|10}}|सामने=२६|गोल=६|क्लब=[[R. Charleroi S.C.|Charleroi]]|clubnat=BEL}} {{nat fs g player|क्र.=१8|pos=MF|नाव=[[अली करीमी (फुटबॉल खेळाडू)|अली करीमी]]|sortनाव=Karimi, Ali|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1994|2|11}}|सामने=१३|गोल=०|क्लब=[[Kayserispor]]|clubnat=TUR}} {{nat fs g player|क्र.=१9|pos=DF|नाव=[[मजिद होसेनी]]|sortनाव=Hosseini, Majid|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1996|6|20}}|सामने=१८|गोल=०|क्लब=[[Kayserispor]]|clubnat=TUR}} {{nat fs g player|क्र.=२0|pos=FW|नाव=[[सरदार अझमून]]|sortनाव=Azmoun, Sardar|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1995|1|1}}|सामने=६५|गोल=४१|क्लब=[[Bayer 04 Leverkusen|Bayer Leverkusen]]|clubnat=GER}} {{nat fs g player|क्र.=२1|pos=MF|नाव=[[अहमद नूरोल्लाही]]|sortनाव=Nourollahi, Ahmad|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1993|2|1}}|सामने=२५|गोल=३|क्लब=[[Shabab Al Ahli Club|Shabab Al-Ahli]]|clubnat=UAE}} {{nat fs g player|क्र.=२2|pos=GK|नाव=[[अमीर आबेदझादेह]]|sortनाव=Abedzadeh, Amir|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1993|4|26}}|सामने=११|गोल=०|क्लब=[[SD Ponferradina|Ponferradina]]|clubnat=ESP}} {{nat fs g player|क्र.=२3|pos=DF|नाव=[[रमीन रझैयान]]|sortनाव=Rezaeian, Ramin|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1990|3|21}}|सामने=४६|गोल=२|क्लब=[[Sepahan S.C.|Sepahan]]|clubnat=IRN}} {{nat fs g player|क्र.=२4|pos=GK|नाव=[[होसेन होसेनी (फुटबॉल खेळाडू)|होसेन होसेनी]]|sortनाव=Hosseini, Hossein|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1992|6|30}}|सामने=६|गोल=०|क्लब=[[Esteghlal F.C.|Esteghlal]]|clubnat=IRN}} {{nat fs g player|क्र.=२5|pos=DF|नाव=[[अबोफझल जलाली]]|sortनाव=Jalali, Abolfazl|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1998|6|26}}|सामने=३|गोल=०|क्लब=[[Esteghlal F.C.|Esteghlal]]|clubnat=IRN}} {{nat fs end}} ===वेल्स=== मार्गदर्शक: {{cr|WAL}} [[रॉब पेज]] {{cr|WAL}}ने आपला अंतिम संघ १३ नोव्हेंबर रोजी जाहीर केला.<ref>{{cite web |url=https://www.faw.cymru/en/news/cymru-squad-announced-2022-fifa-world-cup/ |title=Cymru squad announced for 2022 FIFA World Cup |publisher=[[Football Association of Wales]] |date=९ November 2022 |access-date=९ November 2022 |archive-date=2022-11-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221109202506/https://www.faw.cymru/en/news/cymru-squad-announced-2022-fifa-world-cup/ |url-status=dead }}</ref> {{nat fs g start}} {{nat fs g player|क्र.=१|pos=GK|नाव=[[वेन हेनेसी]]|sortनाव=Hennessey, Wayne|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1987|1|24}}|सामने=१०६|गोल=०|क्लब=[[Nottingham Forest F.C.|Nottingham Forest]]|clubnat=ENG}} {{nat fs g player|क्र.=२|pos=DF|नाव=[[क्रिस गंटर]]|sortनाव=Gunter, Chris|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1989|7|21}}|सामने=१०९|गोल=०|क्लब=[[AFC Wimbledon]]|clubnat=ENG}} {{nat fs g player|क्र.=३|pos=DF|नाव=[[नेको विल्यम्स]]|sortनाव=Williams, Neco|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|2001|4|13}}|सामने=२३|गोल=२|क्लब=[[Nottingham Forest F.C.|Nottingham Forest]]|clubnat=ENG}} {{nat fs g player|क्र.=४|pos=DF|नाव=[[बेन डेव्हीस (फुटबॉल खेळाडू)|बेन डेव्हीस]]|sortनाव=Davies, Ben|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1993|4|24}}|सामने=७४|गोल=१|क्लब=[[Tottenham Hotspur F.C.|Tottenham Hotspur]]|clubnat=ENG}} {{nat fs g player|क्र.=५|pos=DF|नाव=[[क्रिस मेफाम]]|sortनाव=Mepham, Chris|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1997|11|5}}|सामने=३३|गोल=०|क्लब=[[AFC Bournemouth|Bournemouth]]|clubnat=ENG}} {{nat fs g player|क्र.=६|pos=DF|नाव=[[ज्यो रोडॉन]]|sortनाव=Rodon, Joe|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1997|10|22}}|सामने=३०|गोल=०|क्लब=[[Stade Rennais F.C.|Rennes]]|clubnat=FRA}} {{nat fs g player|क्र.=७|pos=MF|नाव=[[ज्यो अॅलन]]|sortनाव=Allen, Joe|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1990|3|14}}|सामने=७२|गोल=२|क्लब=[[Swansea City A.F.C.|Swansea City]]|clubnat=WAL}} {{nat fs g player|क्र.=८|pos=MF|नाव=[[हॅरी विल्सन (फुटबॉल खेळाडू, १९९७ जन्म)|हॅरी विल्सन]]|sortनाव=Wilson, Harry|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1997|3|22}}|सामने=३९|गोल=५|क्लब=[[Fulham F.C.|Fulham]]|clubnat=ENG}} {{nat fs g player|क्र.=९|pos=FW|नाव=[[ब्रेनन जॉन्सन]]|sortनाव=Johnson, Brennan|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|2001|5|23}}|सामने=१५|गोल=२|क्लब=[[Nottingham Forest F.C.|Nottingham Forest]]|clubnat=ENG}} {{nat fs g player|क्र.=१०|pos=MF|नाव=[[अॅरन रॅम्सी]]|sortनाव=Ramsey, Aaron|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1990|12|26}}|सामने=७५|गोल=२०|क्लब=[[OGC Nice|Nice]]|clubnat=FRA}} {{nat fs g player|क्र.=११|pos=FW|नाव=[[गॅरेथ बेल]]|sortनाव=Bale, Gareth|other=[[Captain (association football)|captain]]|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1989|7|16}}|सामने=१०८|गोल=४०|क्लब=[[Los Angeles FC]]|clubnat=USA}} {{nat fs g player|क्र.=१२|pos=GK|नाव=[[डॅनी वॉर्ड (वेल्सचा फुटबॉल खेळाडू)|डॅनी वॉर्ड]]|sortनाव=Ward, Danny|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1993|6|22}}|सामने=२६|गोल=०|क्लब=[[Leicester City F.C.|Leicester City]]|clubnat=ENG}} {{nat fs g player|क्र.=१३|pos=FW|नाव=[[कीफर मूर]]|sortनाव=Moore, Kieffer|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1992|8|8}}|सामने=२८|गोल=९|क्लब=[[AFC Bournemouth|Bournemouth]]|clubnat=ENG}} {{nat fs g player|क्र.=१४|pos=DF|नाव=[[कॉनॉर रॉबर्ट्स (फुटबॉल खेळाडू, १९९५ जन्म)|कॉनॉर रॉबर्ट्स]]|sortनाव=Roberts, Connor|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1995|9|23}}|सामने=४१|गोल=३|क्लब=[[Burnley F.C.|Burnley]]|clubnat=ENG}} {{nat fs g player|क्र.=१५|pos=DF|नाव=[[ईथन अंपादू]]|sortनाव=Ampadu, Ethan|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|2000|9|14}}|सामने=३७|गोल=०|क्लब=[[Spezia Calcio|Spezia]]|clubnat=ITA}} {{nat fs g player|क्र.=१६|pos=MF|नाव=[[ज्यो मॉरेल]]|sortनाव=Morrell, Joe|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1997|1|3}}|सामने=३०|गोल=०|क्लब=[[Portsmouth F.C.|Portsmouth]]|clubnat=ENG}} {{nat fs g player|क्र.=१७|pos=DF|नाव=[[टॉम लॉकइयर]]|sortनाव=Lockyer, Tom|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1994|12|3}}|सामने=१४|गोल=०|क्लब=[[Luton Town F.C.|Luton Town]]|clubnat=ENG}} {{nat fs g player|क्र.=१८|pos=MF|नाव=[[जॉनी विल्यम्स]]|sortनाव=Williams, Jonny|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1993|10|9}}|सामने=३३|गोल=२|क्लब=[[Swindon Town F.C.|Swindon Town]]|clubnat=ENG}} {{nat fs g player|क्र.=१९|pos=FW|नाव=[[मार्क हॅरिस (वेल्सचा फुटबॉल खेळाडू)|मार्क हॅरिस]]|sortनाव=Harris, Mark|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1998|12|29}}|सामने=५|गोल=०|क्लब=[[Cardiff City F.C.|Cardiff City]]|clubnat=WAL}} {{nat fs g player|क्र.=२०|pos=FW|नाव=[[डॅनियेल जेम्स]]|sortनाव=James, Daniel|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1997|11|10}}|सामने=३८|गोल=५|क्लब=[[Fulham F.C.|Fulham]]|clubnat=ENG}} {{nat fs g player|क्र.=२१|pos=GK|नाव=[[अॅडम डेव्हीस (फुटबॉल खेळाडू, १९९२ जन्म)|अॅडम डेव्हीस]]|sortनाव=Davies, Adam|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1992|7|17}}|सामने=४|गोल=०|क्लब=[[Sheffield United F.C.|Sheffield United]]|clubnat=ENG}} {{nat fs g player|क्र.=२२|pos=MF|नाव=[[सोर्बा थॉमस]]|sortनाव=Thomas, Sorba|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1999|1|25}}|सामने=६|गोल=०|क्लब=[[Huddersfield Town A.F.C.|Huddersfield Town]]|clubnat=ENG}} {{nat fs g player|क्र.=२३|pos=MF|नाव=[[डिलन लेव्हिट]]|sortनाव=Levitt, Dylan|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|2000|11|17}}|सामने=१३|गोल=०|क्लब=[[Dundee United F.C.|Dundee United]]|clubnat=SCO}} {{nat fs g player|क्र.=२४|pos=DF|नाव=[[बेन काबांगो]]|sortनाव=Cabango, Ben|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|2000|5|30}}|सामने=५|गोल=०|क्लब=[[Swansea City A.F.C.|Swansea City]]|clubnat=WAL}} {{nat fs g player|क्र.=२५|pos=MF|नाव=[[रुबिन कॉलविल]]|sortनाव=Colwill, Rubin|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|2002|4|27}}|सामने=७|गोल=१|क्लब=[[Cardiff City F.C.|Cardiff City]]|clubnat=WAL}} {{nat fs g player|क्र.=२६|pos=MF|नाव=[[मॅथ्यू स्मिथ (फुटबॉल खेळाडू, १९९९ जन्म))|मॅथ्यू स्मिथ]]|sortनाव=Smith, Matthew|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1999|11|22}}|सामने=१९|गोल=०|क्लब=[[Milton Keynes Dons F.C.|Milton Keynes Dons]]|clubnat=ENG}} {{nat fs end}} == गट क == === आर्जेंटिना === मार्गदर्शक: {{fb|ARG}} [[लायोनेल स्कॅलोनी]] {{fb|ARG}}ने आपला संघ ११ नोव्हेंबर रोजी जाहीर केला.<ref>{{cite web |url=https://www.afa.com.ar/es/posts/lista-de-convocados-de-la-seleccion-argentina-para-qatar-2022okv |title=Lista de convocados de la Selección Argentina para Qatar 2022 |trans-title=Argentina's squad list for Qatar 2022 |publisher=[[Argentine Football Association]] |date=१1 November 2022 |access-date=१1 November 2022 |languवय=es }}{{मृत दुवा|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> परंतु [[निकोलास गाँझालेझ]] आणि [[हाोआकिन कोरिया]] यांनी दुखापतीमुळे माघार घेतल्यावर त्यांच्या जागी [[आंगेल कोरिया]] आणि [[तियागो अल्मादा]] यांची निवड करण्यात आली.<ref>{{cite tweet |author=Argentina national football team |author-link=Argentina national football team |user=Argentina |number=१593315253227487233 |date=१7 November 2022 |title=Tras el entrenamiento de hoy, el futbolista Nicolás González sufrió una lesión muscular y quedará desafectado de la nómina mundialista. En su reemplazo, el CT de Selección Argentina, convoca a Ángel Correa. |trans-title=After today's training session, Nicolás González suffered a muscle injury and will be left out of the World Cup squad. In his place, the coach of the Argentina national team has called up Ángel Correa. |languवय=es |access-date=१7 November 2022}}</ref><ref>{{cite tweet |author=Argentina national football team |author-link=Argentina national football team |user=Argentina |number=१593352407299153920 |date=१7 November 2022 |title=El futbolista Thiago Almada se suma a la convocatoria mundialista de Qatar 2022. |trans-title=Thiago Almada has been added to the squad for Qatar 2022. |languवय=es |access-date=१7 November 2022}}</ref> {{nat fs g start}} {{nat fs g player|क्र.=१|pos=GK|नाव=[[फ्रांको अर्मानी]]|sortनाव=Armani, Franco|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1986|10|16}}|सामने=१८|गोल=०|क्लब=[[Club Atlético River Plate|River Plate]]|clubnat=ARG}} {{nat fs g player|क्र.=२|pos=DF|नाव=[[हुआन फॉइथ]]|sortनाव=Foyth, Juan|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1998|1|12}}|सामने=१६|गोल=०|क्लब=[[Villarreal CF|Villarreal]]|clubnat=ESP}} {{nat fs g player|क्र.=३|pos=DF|नाव=[[निकोलास ताग्लियाफिको]]|sortनाव=Tagliafico, Nicolas|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1992|8|31}}|सामने=४२|गोल=०|क्लब=[[Olympique Lyonnais|Lyon]]|clubnat=FRA}} {{nat fs g player|क्र.=४|pos=DF|नाव=[[गाँझोला माँतियेल]]|sortनाव=Montiel, Gonzalo|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1997|1|1}}|सामने=१८|गोल=०|क्लब=[[Sevilla FC|Sevilla]]|clubnat=ESP}} {{nat fs g player|क्र.=५|pos=MF|नाव=[[लिअँद्रो पारेदेस]]|sortनाव=Paredes, Leandro|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1994|6|29}}|सामने=४६|गोल=४|क्लब=[[Juventus एफ.सी.|Juventus]]|clubnat=ITA}} {{nat fs g player|क्र.=६|pos=DF|नाव=[[हेर्मान पेझेला]]|sortनाव=Pezzella, German|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1991|6|27}}|सामने=३२|गोल=२|क्लब=[[Real Betis]]|clubnat=ESP}} {{nat fs g player|क्र.=७|pos=MF|नाव=[[रॉद्रिगो दि पॉल]]|sortनाव=De Paul, Rodrigo|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1994|5|24}}|सामने=४४|गोल=२|क्लब=[[Atlético Madrid]]|clubnat=ESP}} {{nat fs g player|क्र.=८|pos=MF|नाव=[[मार्कोस आकुन्या]]|sortनाव=Acuna, Marcos|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1991|10|28}}|सामने=४३|गोल=०|क्लब=[[Sevilla FC|Sevilla]]|clubnat=ESP}} {{nat fs g player|क्र.=९|pos=FW|नाव=[[हुलियान आल्वारेझ (फुटबॉल खेळाडू)|हुलियान आल्वारेझ]]|sortनाव=Alvarez, Julian|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|2000|1|31}}|सामने=१२|गोल=३|क्लब=[[Manchester City एफ.सी.|Manchester City]]|clubnat=ENG}} {{nat fs g player|क्र.=१०|pos=FW|नाव=[[लायोनेल मेसी]]|sortनाव=Messi, Lionel|other=[[Captain (association football)|captain]]|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1987|6|24}}|सामने=१६५|गोल=९१|क्लब=[[पॅरिस सें-जर्मेन एफ.सी. |पॅरिस सें-जर्मेन]]|clubnat=FRA}} {{nat fs g player|क्र.=११|pos=FW|नाव=[[आंगेल दि मरिया]]|sortनाव=Di Maria, Angel|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1988|2|14}}|सामने=१२४|गोल=२७|क्लब=[[Juventus एफ.सी.|Juventus]]|clubnat=ITA}} {{nat fs g player|क्र.=१२|pos=GK|नाव=[[हेरोनिमो रुली]]|sortनाव=Rulli, Geronimo|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1992|5|20}}|सामने=४|गोल=०|क्लब=[[Villarreal CF|Villarreal]]|clubnat=ESP}} {{nat fs g player|क्र.=१३|pos=DF|नाव=[[क्रिस्चियान रोमेरो (फुटबॉल खेळाडू, १९९८ जन्म)|क्रिस्चियान रोमेरो]]|sortनाव=Romero, Cristian|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1998|4|27}}|सामने=१२|गोल=१|क्लब=[[Tottenham Hotspur एफ.सी.|Tottenham Hotspur]]|clubnat=ENG}} {{nat fs g player|क्र.=१४|pos=MF|नाव=[[एहिकियेल पालासियोस]]|sortनाव=Palacios, Exequiel|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1998|10|5}}|सामने=२०|गोल=०|क्लब=[[Bayer 04 Leverkusen|Bayer Leverkusen]]|clubnat=GER}} {{nat fs g player|क्र.=१५|pos=FW|नाव=[[आंगेल कोरिया]]|sortनाव=Correa, Angel|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1995|3|9}}|सामने=२२|गोल=३|क्लब=[[Atlético Madrid]]|clubnat=ESP}} {{nat fs g player|क्र.=१६|pos=MF|नाव=[[तियागो अल्मादा]]|sortनाव=Almada, Thiago|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|2001|4|26}}|सामने=१|गोल=०|क्लब=[[Atlanta United FC]]|clubnat=USA}} {{nat fs g player|क्र.=१७|pos=MF|नाव=[[पपू गोमेझ]]|sortनाव=Gomez, Papu|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1988|2|15}}|सामने=१५|गोल=३|क्लब=[[Sevilla FC|Sevilla]]|clubnat=ESP}} {{nat fs g player|क्र.=१८|pos=MF|नाव=[[ग्विदो रॉद्रिगेझ]]|sortनाव=Rodriguez, Guido|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1994|4|12}}|सामने=२६|गोल=१|क्लब=[[Real Betis]]|clubnat=ESP}} {{nat fs g player|क्र.=१९|pos=DF|नाव=[[निकोलास ओतामेंदी]]|sortनाव=Otamendi, Nicolas|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1988|2|12}}|सामने=९३|गोल=४|क्लब=[[S.L. Benfica|Benfica]]|clubnat=POR}} {{nat fs g player|क्र.=२०|pos=MF|नाव=[[अॅलेक्सिस मॅक अॅलिस्टर]]|sortनाव=Mac Allister, Alexis|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1998|12|24}}|सामने=८|गोल=०|क्लब=[[Brighton & Hove Albion एफ.सी.|Brighton & Hove Albion]]|clubnat=ENG}} {{nat fs g player|क्र.=२१|pos=FW|नाव=[[पाउलो दिबाला]]|sortनाव=Dybala, Paulo|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1993|11|15}}|सामने=३4|गोल=३|क्लब=[[A.S. Roma|Roma]]|clubnat=ITA}} {{nat fs g player|क्र.=२२|pos=FW|नाव=[[लाउतारो मार्तिनेझ]]|sortनाव=Martinez, Lautaro|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1997|8|22}}|सामने=४०|गोल=२1|क्लब=[[Inter Milan|Internazionale]]|clubnat=ITA}} {{nat fs g player|क्र.=२३|pos=GK|नाव=[[एमिलियानो मार्तिनेझ]]|sortनाव=Martinez, Emiliano|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1992|9|2}}|सामने=१९|गोल=०|क्लब=[[Aston Villa एफ.सी.|Aston Villa]]|clubnat=ENG}} {{nat fs g player|क्र.=२४|pos=MF|नाव=[[आँझो फर्नान्देझ (फुटबॉल खेळाडू, २००१ जन्म)|आंझो फर्नान्देझ]]|sortनाव=Fernandez, Enzo|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|2001|1|17}}|सामने=३|गोल=०|क्लब=[[S.L. Benfica|Benfica]]|clubnat=POR}} {{nat fs g player|क्र.=२५|pos=DF|नाव=[[लिसांद्रो मार्तिनेझ]]|sortनाव=Martinez, Lisandro|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1998|1|18}}|सामने=१०|गोल=०|क्लब=[[Manchester United एफ.सी.|Manchester United]]|clubnat=ENG}} {{nat fs g player|क्र.=२६|pos=DF|नाव=[[नाहुएल मोलिना]]|sortनाव=Molina, Nahuel|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1998|4|6}}|सामने=२०|गोल=०|क्लब=[[Atlético Madrid]]|clubnat=ESP}} {{nat fs end}} === पोलंड === मार्गदर्शक: {{fb|POL}} [[झेशलॉ मिच्नीविझ]] {{fb|POL}}ने आफला सुरुवातीचा ४७ खेळाडूंचा संघ २० ऑक्टोबर रोजी जाहीर केला तर १० नोव्हेंबर रोजी अंतिम संघ जाहीर केला.<ref>{{cite web |url=https://pzpn.pl/reprezentacje/reprezentacja-a/aktualnosci/2022-10-20/znamy-szeroka-kadre-reprezentacji-polski-na-mundial-w-katarze |title=Znamy szeroką kadrę reprezentacji Polski na mundial w Katarze! |trans-title=We know the extended squad of the Polish national team for the World Cup in Qatar! |publisher=[[Polish Football Association]] |date=२0 October 2022 |access-date=१2 November 2022 |languवय=pl}}</ref> <ref>{{cite web |url=https://pzpn.pl/reprezentacje/reprezentacja-a/aktualnosci/2022-11-10/czeslaw-michniewicz-oglosil-kadre-na-mundial-w-katarze |title=Czesław Michniewicz ogłosił kadrę na mundial w Katarze |trans-title=Czesław Michniewicz has announced the team for the World Cup in Qatar |publisher=[[Polish Football Association]] |date=१0 November 2022 |access-date=१0 November 2022 |languवय=pl}}</ref> १३ नोव्हेंबर रोजी [[बार्टलोमीये द्रागोव्स्की]] ने दुखापतीमुळे माघार घेतली व त्याच्या जागी [[कमिल ग्राबारा]]ची वर्णी लागली.<ref>{{cite web |url=https://www.laczynaspilka.pl/aktualnosci/reprezentacja/bartlomiej-dragowski-nie-pojedzie-na-mistrzostwa-swiata |title=Bartłomiej Drągowski nie pojedzie na mistrzostwa świata |trans-title=Bartłomiej Drągowski will not go to the World Cup |publisher=[[Polish Football Association]] |date=१3 November 2022 |access-date=१3 November 2022 |languवय=pl}}</ref> {{nat fs g start}} {{nat fs g player|क्र.=१|जागा=GK|नाव=[[वॉयचियेक झेझेस्नी]]|sortनाव=Szczesny, Wojciech|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1990|4|18}}|सामने=६६|गोल=०|क्लब=[[Juventus F.C.|Juventus]]|clubnat=ITA}} {{nat fs g player|क्र.=२|जागा=DF|नाव=[[मॅटी कॅश]]|sortनाव=Cash, Matty|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1997|8|7}}|सामने=७|गोल=१|क्लब=[[Aston Villa F.C.|Aston Villa]]|clubnat=ENG}} {{nat fs g player|क्र.=३|जागा=DF|नाव=[[आर्तुर जेद्रेझेयझिक]]|sortनाव=Jedrzejczyk, Artur|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1987|11|4}}|सामने=४०|गोल=३|क्लब=[[Legia Warsaw]]|clubnat=POL}} {{nat fs g player|क्र.=४|जागा=DF|नाव=[[मॅत्यूझ वीतेस्का]]|sortनाव=Wieteska, Mateusz|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1997|2|11}}|सामने=२|गोल=०|क्लब=[[Clermont Foot|Clermont]]|clubnat=FRA}} {{nat fs g player|क्र.=५|जागा=DF|नाव=[[यान बेडनारेक]]|sortनाव=Bednarek, Jan|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1996|4|12}}|सामने=४५|गोल=१|क्लब=[[Aston Villa F.C.|Aston Villa]]|clubnat=ENG}} {{nat fs g player|क्र.=६|जागा=MF|नाव=[[क्रिस्चियन बीलिक]]|sortनाव=Bielik, Krystian|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1998|1|4}}|सामने=५|गोल=०|क्लब=[[Birmingham City F.C.|Birmingham City]]|clubnat=ENG}} {{nat fs g player|क्र.=७|जागा=FW|नाव=[[आर्केडियुझ मिलिक]]|sortनाव=Milik, Arkadiusz|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1994|2|28}}|सामने=६4|गोल=१६|क्लब=[[Juventus F.C.|Juventus]]|clubnat=ITA}} {{nat fs g player|क्र.=८|जागा=MF|नाव=[[डेमियन झिमान्स्की]]|sortनाव=Szymanski, Damian|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1995|6|16}}|सामने=९|गोल=१|क्लब=[[AEK Athens F.C.|AEK Athens]]|clubnat=GRE}} {{nat fs g player|क्र.=९|जागा=FW|नाव=[[रॉबर्ट लेवांडोव्स्की]]|sortनाव=Lewandowski, Robert|other=[[Captain (association football)|captain]]|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1988|8|21}}|सामने=१३४|गोल=७६|क्लब=[[FC Barcelona|Barcelona]]|clubnat=ESP}} {{nat fs g player|क्र.=१०|जागा=MF|नाव=[[ग्रझेगोर्झ क्रिचोवियाक]]|sortनाव=Krychowiak, Grzegorz|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1990|1|29}}|सामने=९४|गोल=५|क्लब=[[Al Shabab FC (Riyadh)|Al-Shabab]]|clubnat=KSA}} {{nat fs g player|क्र.=११|जागा=MF|नाव=[[कमिल क्रोसिकी]]|sortनाव=Grosicki, Kamil|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1988|6|8}}|सामने=८७|गोल=१७|क्लब=[[Pogoń Szczecin]]|clubnat=POL}} {{nat fs g player|क्र.=१२|जागा=GK|नाव=[[लुकाश स्कोरुप्स्की]]|sortनाव=Skorupski, Lukasz|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1991|5|5}}|सामने=८|गोल=०|क्लब=[[Bologna F.C. 1909|Bologna]]|clubnat=ITA}} {{nat fs g player|क्र.=१३|जागा=MF|नाव=[[याकुब कामिन्स्की]]|sortनाव=Kaminski, Jakub|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|2002|6|5}}|सामने=४|गोल=१|क्लब=[[VfL Wolfsburg]]|clubnat=GER}} {{nat fs g player|क्र.=१४|जागा=DF|नाव=[[याकुब किवियोर]]|sortनाव=Kiwior, Jakub|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|2000|2|15}}|सामने=५|गोल=०|क्लब=[[Spezia Calcio|Spezia]]|clubnat=ITA}} {{nat fs g player|क्र.=१५|जागा=DF|नाव=[[कमिल ग्लिक]]|sortनाव=Glik, Kamil|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1988|2|3}}|सामने=९९|गोल=६|क्लब=[[Benevento Calcio|Benevento]]|clubnat=ITA}} {{nat fs g player|क्र.=१६|जागा=FW|नाव=[[कारोल स्विदेर्स्की]]|sortनाव=Swiderski, Karol|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1997|1|23}}|सामने=१८|गोल=८|क्लब=[[Charlotte FC]]|clubnat=USA}} {{nat fs g player|क्र.=१७|जागा=MF|नाव=[[झिमोन झुर्कोव्स्की]]|sortनाव=Zurkowski, Szymon|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1997|9|25}}|सामने=७|गोल=०|क्लब=[[ACF Fiorentina|Fiorentina]]|clubnat=ITA}} {{nat fs g player|क्र.=१८|जागा=DF|नाव=[[बार्तोश बेरेस्झिन्स्की]]|sortनाव=Bereszynski, Bartosz|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1992|7|12}}|सामने=४६|गोल=०|क्लब=[[U.C. Sampdoria|Sampdoria]]|clubnat=ITA}} {{nat fs g player|क्र.=१९|जागा=MF|नाव=[[सेबास्टियान झिमान्स्की]]|sortनाव=Szymanski, Sebastian|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1999|5|10}}|सामने=१८|गोल=१|क्लब=[[Feyenoord]]|clubnat=NED}} {{nat fs g player|क्र.=२०|जागा=MF|नाव=[[प्योतर झीलिन्स्की]]|sortनाव=Zielinski, Piotr|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1994|5|20}}|सामने=७४|गोल=९|क्लब=[[S.S.C. Napoli|Napoli]]|clubnat=ITA}} {{nat fs g player|क्र.=२१|जागा=MF|नाव=[[निकोल झेलेव्स्की]]|sortनाव=Zalewski, Nicola|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|2002|1|23}}|सामने=७|गोल=०|क्लब=[[A.S. Roma|Roma]]|clubnat=ITA}} {{nat fs g player|क्र.=२२|जागा=GK|नाव=[[कमिल ग्राबारा]]|sortनाव=Grabara, Kamil|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1999|1|8}}|सामने=१|गोल=०|क्लब=[[F.C. Copenhagen|Copenhagen]]|clubnat=DEN}} {{nat fs g player|क्र.=२३|जागा=FW|नाव=[[क्रिझ्तॉफ पियातेक]]|sortनाव=Piatek, Krzysztof|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1995|7|1}}|सामने=२५|गोल=११|क्लब=[[U.S. Salernitana 1919|Salernitana]]|clubnat=ITA}} {{nat fs g player|क्र.=२४|जागा=MF|नाव=[[प्रझमिस्लॉ फ्रँकोव्स्की]]|sortनाव=Frankowski, Przemyslaw|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1995|4|12}}|सामने=२६|गोल=१|क्लब=[[RC Lens|Lens]]|clubnat=FRA}} {{nat fs g player|क्र.=२५|जागा=DF|नाव=[[रॉबर्ट गम्नी]]|sortनाव=Gumny, Robert|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1998|6|4}}|सामने=५|गोल=०|क्लब=[[FC Augsburg]]|clubnat=GER}} {{nat fs g player|क्र.=२६|जागा=MF|नाव=[[मिकाल स्कोराश]]|sortनाव=Skoras, Michal|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|2000|2|15}}|सामने=१|गोल=०|क्लब=[[Lech Poznań]]|clubnat=POL}} {{nat fs end}} === मेक्सिको === मार्गदर्शक: {{fb|ARG}} [[हेरार्दो मार्तिनो]] {{fb|MEX}}ने आपला सुरुवातीचा संघ २६ ऑक्टोबर रोजी तर अंतिम संघ १४ नोव्हेंबर रोजी जाहीर केला. <ref>{{cite web |url=https://miseleccion.mx/noticias/4495/Gerardo-Martino-da-a-conocer-la-convocatoria-rumbo-a-Qatar-2022 |title=Gerardo Martino da a conocer la convocatoria rumbo a Qatar 2022 |trans-title=Gerardo Martino announces his call-up for Qatar 2022 |publisher=[[Mexican Football Federation]] |date=२6 October 2022 |access-date=२6 October 2022 |languवय=es}}</ref><ref>{{cite web |url=https://miseleccion.mx/noticias/4557/Jes%C3%BAs-Manuel-Corona-no-podr%C3%A1-ser-considerado-para-la-justa-mundialista-en-Qatar- |title=Jesús Manuel Corona no podrá ser considerado para la justa mundialista en Qatar |trans-title=Jesús Manuel Corona will not be considered for the World Cup in Qatar |publisher=[[Mexican Football Federation]] |date=९ November 2022 |access-date=९ November 2022 |languवय=es}}</ref> <ref>{{cite web |url=https://miseleccion.mx/noticias/4566/Convocatoria-de-la-Selecci%C3%B3n-Nacional-de-M%C3%A9xico |title=Convocatoria de la Selección Nacional de México |trans-title=Call-up of the Mexico national team |publisher=[[Mexican Football Federation]] |date=१4 November 2022 |access-date=१4 November 2022 |languवय=es}}</ref> {{nat fs g start}} {{nat fs g player|क्र.=१|जागा=GK|नाव=[[आल्फ्रेदो तालाव्हेरा]]|sortनाव=Talavera, Alfredo|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1982|9|18}}|सामने=४०|गोल=०|क्लब=[[FC Juárez|Juárez]]|clubnat=MEX}} {{nat fs g player|क्र.=२|जागा=DF|नाव=[[नेस्तोर अरौहो]]|sortनाव=Araujo, Nestor|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1991|8|29}}|सामने=६३|गोल=३|क्लब=[[Club América|América]]|clubnat=MEX}} {{nat fs g player|क्र.=३|जागा=DF|नाव=[[सेझार माँतेस]]|sortनाव=Montes, Cesar|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1997|2|24}}|सामने=३०|गोल=१|क्लब=[[C.F. Monterrey|Monterrey]]|clubnat=MEX}} {{nat fs g player|क्र.=४|जागा=DF|नाव=[[एड्सन आल्वारेझ]]|sortनाव=Alvarez, Edson|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1997|10|24}}|सामने=५८|गोल=३|क्लब=[[AFC Ajax|Ajax]]|clubnat=NED}} {{nat fs g player|क्र.=५|जागा=DF|नाव=[[योहान वास्केझ (फुटबॉल खेळाडू, १९९८ जन्म)|योहान वास्केझ]]|sortनाव=Vasquez, Johan|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1998|10|22}}|सामने=७|गोल=०|क्लब=[[U.S. Cremonese|Cremonese]]|clubnat=ITA}} {{nat fs g player|क्र.=६|जागा=DF|नाव=[[हेरार्दो आर्तिएगा]]|sortनाव=Arteaga, Gerardo|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1998|9|7}}|सामने=१७|गोल=१|क्लब=[[K.R.C. Genk|Genk]]|clubnat=BEL}} {{nat fs g player|क्र.=७|जागा=MF|नाव=[[लुइस रोमो]]|sortनाव=Romo, Luis|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1995|6|5}}|सामने=२७|गोल=१|क्लब=[[C.F. Monterrey|Monterrey]]|clubnat=MEX}} {{nat fs g player|क्र.=८|जागा=MF|नाव=[[कार्लोस आल्बेर्तो रॉद्रिगेझ]]|sortनाव=Rodriguez, Carlos|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1997|1|3}}|सामने=३६|गोल=०|क्लब=[[Cruz Azul]]|clubnat=MEX}} {{nat fs g player|क्र.=९|जागा=FW|नाव=[[राउल हिमेनेझ]]|sortनाव=Jimenez, Raul|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1991|5|5}}|सामने=९५|गोल=२९|क्लब=[[Wolverhampton Wanderers F.C.|Wolverhampton Wanderers]]|clubnat=ENG}} {{nat fs g player|क्र.=१०|जागा=FW|नाव=[[अलेक्सिस व्हेगा (फुटबॉल खेळाडू, १९९७ जन्म))|अलेक्सिस व्हेगा]]|sortनाव=Vega, Alexis|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1997|11|25}}|सामने=२२|गोल=६|क्लब=[[C.D. Guadalajara|Guadalajara]]|clubnat=MEX}} {{nat fs g player|क्र.=११|जागा=FW|नाव=[[रोहेलियो फुनेस मोरी]]|sortनाव=Funes Mori, Rogelio|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1991|3|5}}|सामने=१६|गोल=६|क्लब=[[C.F. Monterrey|Monterrey]]|clubnat=MEX}} {{nat fs g player|क्र.=१२|जागा=GK|नाव=[[रोदोल्फो कोता]]|sortनाव=Cota, Rodolfo|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1987|7|3}}|सामने=८|गोल=०|क्लब=[[Club León|León]]|clubnat=MEX}} {{nat fs g player|क्र.=१३|जागा=GK|नाव=[[ग्वयेर्मो ओचोआ]]|sortनाव=Ochoa, Guillermo|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1985|7|13}}|सामने=१३१|गोल=०|क्लब=[[Club América|América]]|clubnat=MEX}} {{nat fs g player|क्र.=१४|जागा=MF|नाव=[[एरिक गुतिरेझ]]|sortनाव=Gutierrez, Erick|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1995|6|15}}|सामने=३४|गोल=१|क्लब=[[PSV Eindhoven]]|clubnat=NED}} {{nat fs g player|क्र.=१५|जागा=DF|नाव=[[हेक्तोर मोरेनो]]|sortनाव=Moreno, Hector|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1988|1|17}}|सामने=१२८|गोल=५|क्लब=[[C.F. Monterrey|Monterrey]]|clubnat=MEX}} {{nat fs g player|क्र.=१६|जागा=MF|नाव=[[हेक्तोर हेरेरा]]|sortनाव=Herrera, Hector|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1990|4|19}}|सामने=१०३|गोल=१0|क्लब=[[Houston Dynamo FC]]|clubnat=USA}} {{nat fs g player|क्र.=१७|जागा=FW|नाव=[[ओर्बेलिन पिनेदा]]|sortनाव=Pineda, Orbelin|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1996|3|24}}|सामने=५०|गोल=६|क्लब=[[AEK Athens F.C.|AEK Athens]]|clubnat=GRE}} {{nat fs g player|क्र.=१८|जागा=MF|नाव=[[आंद्रेस ग्वार्दादो]]|sortनाव=Guardado, Andres|other=[[Captain (association football)|captain]]|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1986|9|28}}|सामने=१७८|गोल=२८|क्लब=[[Real Betis]]|clubnat=ESP}} {{nat fs g player|क्र.=१९|जागा=DF|नाव=[[होर्हो सांचेझ (फुटबॉल खेळाडू, १९९७ जन्म)|होर्हे सांचेझ]]|sortनाव=Sanchez, Jorge|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1997|12|10}}|सामने=२६|गोल=१|क्लब=[[AFC Ajax|Ajax]]|clubnat=NED}} {{nat fs g player|क्र.=२०|जागा=FW|नाव=[[हेन्री मार्तिन]]|sortनाव=Martin, Henry|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1992|11|18}}|सामने=२७|गोल=६|क्लब=[[Club América|América]]|clubnat=MEX}} {{nat fs g player|क्र.=२१|जागा=FW|नाव=[[उरिएल आँतुना]]|sortनाव=Antuna, Uriel|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1997|8|21}}|सामने=३६|गोल=९|क्लब=[[Cruz Azul]]|clubnat=MEX}} {{nat fs g player|क्र.=२२|जागा=FW|नाव=[[हिरविंग लोझानो]]|sortनाव=Lozano, Hirving|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1995|7|30}}|सामने=६०|गोल=१६|क्लब=[[S.S.C. Napoli|Napoli]]|clubnat=ITA}} {{nat fs g player|क्र.=२३|जागा=DF|नाव=[[हेसुस गायार्दो]]|sortनाव=Gallardo, Jesus|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1994|8|15}}|सामने=७८|गोल=१|क्लब=[[C.F. Monterrey|Monterrey]]|clubnat=MEX}} {{nat fs g player|क्र.=२४|जागा=MF|नाव=[[लुइस शावेझ (फुटबॉल खेळाडू)|लुइस शावेझ]]|sortनाव=Chavez, Luis|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1996|1|15}}|सामने=९|गोल=०|क्लब=[[C.F. Pachuca|Pachuca]]|clubnat=MEX}} {{nat fs g player|क्र.=२५|जागा=FW|नाव=[[रॉबेर्तो आल्व्हारादो]]|sortनाव=Alvarado, Roberto|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1998|9|7}}|सामने=३१|गोल=४|क्लब=[[C.D. Guadalajara|Guadalajara]]|clubnat=MEX}} {{nat fs g player|क्र.=२६|जागा=DF|नाव=[[केव्हन आल्वारेझ (फुटबॉल खेळाडू, १९९९ जन्म)|केव्हिन आल्वारेझ]]|sortनाव=Alvarez, Kevin|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1999|1|15}}|सामने=८|गोल=०|क्लब=[[C.F. Pachuca|Pachuca]]|clubnat=MEX}} {{nat fs end}} === सौदी अरेबिया === मार्गदर्शक: {{fb|FRA}} [[एर्वे रेनार्ड]] {{fb|SAU}}ने आपला सुरुवातीचा संघ १६ ऑक्टोबर रोजी जाहीर केला तर ११ नोव्हेंबर रोजी अंतिम संघ जाहीर केला.<ref>{{cite web |url=https://www.saff.com.sa/en/news.php?id=%E0%A5%A7855 |title=The national team leaves for Abu Dhabi to start the third phase of preparations for World Cup 2022 |publisher=[[Saudi Arabian Football Federation]] |date=१6 October 2022 |access-date=१2 November 2022 |archive-date=2022-12-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221209072638/https://www.saff.com.sa/en/news.php?id=%E0%A5%A7855 |url-status=dead }}</ref> <ref>{{cite web |url=https://www.saff.com.sa/en/news.php?id=%E0%A5%A7932 |title=Renard announces the national team list for the World Cup 2022 in Qatar |publisher=[[Saudi Arabian Football Federation]] |date=१1 November 2022 |access-date=१2 November 2022 |archive-date=2022-12-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221209072706/https://www.saff.com.sa/en/news.php?id=%E0%A5%A7932 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite tweet |author=Saudi Arabia national football team |author-link=Saudi Arabia national football team |user=SaudiNT |number=१591713724469227520 |date=१3 November 2022 |title=المدير الفني "إيرڤي رينارد" يستبعد "فهد المولد"، ويستدعي "نواف العابد" في القائمة المشاركة في كأس العالم FIFA قطر ٢٠٢٢ |trans-title=Coach Herve Renard excludes Fahad Al-Muwallad and calls Nawaf Al-Abed to the list participating in the FIFA World Cup Qatar 2022 |languवय=ar |access-date=१3 November 2022}}</ref> {{nat fs g start}} {{nat fs g player|क्र.=१|जागा=GK|नाव=[[मोहम्मद अल-रुबैए]]|sortनाव=Rubaie, Mohammed|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1997|8|14}}|सामने=७|गोल=०|क्लब=[[अल अहली सौदी एफसी.|अल-अहली]]|clubnat=KSA}} {{nat fs g player|क्र.=२|जागा=DF|नाव=[[सुलतान अल-घन्नाम]]|sortनाव=Ghannam, Sultan|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1994|5|6}}|सामने=२४|गोल=०|क्लब=[[Al Nassr FC|Al-Nassr]]|clubnat=KSA}} {{nat fs g player|क्र.=३|जागा=DF|नाव=[[अब्दुल्ला मादू]]|sortनाव=Madu, Abdullah|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1993|7|15}}|सामने=१५|गोल=०|क्लब=[[Al Nassr FC|Al-Nassr]]|clubnat=KSA}} {{nat fs g player|क्र.=४|जागा=DF|नाव=[[अब्दुलेलाह अल-अम्री]]|sortनाव=Amri, Abdulelah|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1997|1|15}}|सामने=२०|गोल=१|क्लब=[[Al Nassr FC|Al-Nassr]]|clubnat=KSA}} {{nat fs g player|क्र.=५|जागा=DF|नाव=[[अली अल-बुलैही]]|sortनाव=Bulaihi, Ali|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1989|11|21}}|सामने=३७|गोल=०|क्लब=[[अल हिलाल सौदी एफसी.|अल-हिलाल]]|clubnat=KSA}} {{nat fs g player|क्र.=६|जागा=DF|नाव=[[मोहम्मद अल-ब्रैक]]|sortनाव=Breik, Mohammed|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1992|9|15}}|सामने=४०|गोल=१|क्लब=[[अल हिलाल सौदी एफसी.|अल-हिलाल]]|clubnat=KSA}} {{nat fs g player|क्र.=७|जागा=MF|नाव=[[सलमान अल-फराज]]|sortनाव=Faraj, Salman|other=[[Captain (association football)|captain]]|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1989|8|1}}|सामने=७०|गोल=८|क्लब=[[अल हिलाल सौदी एफसी.|अल-हिलाल]]|clubnat=KSA}} {{nat fs g player|क्र.=८|जागा=MF|नाव=[[अब्दुलेल्लाह अल-मल्की]]|sortनाव=Malki, Abdulellah|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1994|10|11}}|सामने=२७|गोल=०|क्लब=[[अल हिलाल सौदी एफसी.|अल-हिलाल]]|clubnat=KSA}} {{nat fs g player|क्र.=९|जागा=FW|नाव=[[फिरास अल-बुरैकान]]|sortनाव=Buraikan, Firas|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|2000|5|14}}|सामने=२६|गोल=६|क्लब=[[Al Fateh SC|Al-Fateh]]|clubnat=KSA}} {{nat fs g player|क्र.=१०|जागा=FW|नाव=[[सालेम अल-दॉसारी]]|sortनाव=Dawsari, Salem|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1991|8|19}}|सामने=७1|गोल=१७|क्लब=[[अल हिलाल सौदी एफसी.|अल-हिलाल]]|clubnat=KSA}} {{nat fs g player|क्र.=११|जागा=FW|नाव=[[सालेह अल-शेहरी]]|sortनाव=Shehri, Saleh|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1993|11|1}}|सामने=२०|गोल=१०|क्लब=[[अल हिलाल सौदी एफसी.|अल-हिलाल]]|clubnat=KSA}} {{nat fs g player|क्र.=१२|जागा=DF|नाव=[[सौद अब्दुलहमीद]]|sortनाव=Abdulhamid, Saud|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1999|7|18}}|सामने=२३|गोल=१|क्लब=[[अल हिलाल सौदी एफसी.|अल-हिलाल]]|clubnat=KSA}} {{nat fs g player|क्र.=१३|जागा=DF|नाव=[[यासर अल-शहरानी]]|sortनाव=Shahrani, Yasser|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1992|5|25}}|सामने=७२|गोल=२|क्लब=[[अल हिलाल सौदी एफसी.|अल-हिलाल]]|clubnat=KSA}} {{nat fs g player|क्र.=१४|जागा=MF|नाव=[[अब्दुल्ला ओटेफ]]|sortनाव=Otayf, Abdullah|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1992|8|3}}|सामने=४५|गोल=१|क्लब=[[अल हिलाल सौदी एफसी.|अल-हिलाल]]|clubnat=KSA}} {{nat fs g player|क्र.=१५|जागा=MF|नाव=[[अली अल-हसन]]|sortनाव=Hassan, Ali|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1997|3|4}}|सामने=१३|गोल=१|क्लब=[[Al Nassr FC|Al-Nassr]]|clubnat=KSA}} {{nat fs g player|क्र.=१६|जागा=MF|नाव=[[सामी अल-नाजेई]]|sortनाव=Najei, Sami|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1997|2|7}}|सामने=१७|गोल=२|क्लब=[[Al Nassr FC|Al-Nassr]]|clubnat=KSA}} {{nat fs g player|क्र.=१७|जागा=DF|नाव=[[हसन अल-टंबक्टी]]|sortनाव=Tambakti, Hassan|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1999|2|9}}|सामने=१९|गोल=०|क्लब=[[Al Shabab FC (Riyadh)|Al-Shabab]]|clubnat=KSA}} {{nat fs g player|क्र.=१८|जागा=MF|नाव=[[नवाफ अल-आबेद]]|sortनाव=Abed, Nawaf|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1990|1|26}}|सामने=५५|गोल=८|क्लब=[[Al Shabab FC (Riyadh)|Al-Shabab]]|clubnat=KSA}} {{nat fs g player|क्र.=१९|जागा=FW|नाव=[[हत्तन बाहेब्री]]|sortनाव=Bahebri, Hattan|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1992|7|16}}|सामने=४१|गोल=४|क्लब=[[Al Shabab FC (Riyadh)|Al-Shabab]]|clubnat=KSA}} {{nat fs g player|क्र.=२०|जागा=FW|नाव=[[अब्दुलरहमान अल-अबूद]]|sortनाव=Aboud, Abdulrahman|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1995|6|1}}|सामने=३|गोल=०|क्लब=[[Al-Ittihad Club (Jeddah)|Al-Ittihad]]|clubnat=KSA}} {{nat fs g player|क्र.=२१|जागा=GK|नाव=[[मोहम्मद अल-ओवैस]]|sortनाव=Owais, Mohammed|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1991|10|10}}|सामने=४२|गोल=०|क्लब=[[अल हिलाल सौदी एफसी.|अल-हिलाल]]|clubnat=KSA}} {{nat fs g player|क्र.=२२|जागा=GK|नाव=[[नवाफ अल-अकिदी]]|sortनाव=Aqidi, Nawaf|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|2000|5|10}}|सामने=०|गोल=०|क्लब=[[Al Nassr FC|Al-Nassr]]|clubnat=KSA}} {{nat fs g player|क्र.=२३|जागा=MF|नाव=[[मोहमद कन्नो]]|sortनाव=Kanno, Mohamed|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1994|9|22}}|सामने=३८|गोल=१|क्लब=[[अल हिलाल सौदी एफसी.|अल-हिलाल]]|clubnat=KSA}} {{nat fs g player|क्र.=२४|जागा=MF|नाव=[[नासर अल-दॉसारी]]|sortनाव=Dawsari, Nasser|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1998|12|19}}|सामने=१०|गोल=०|क्लब=[[अल हिलाल सौदी एफसी.|अल-हिलाल]]|clubnat=KSA}} {{nat fs g player|क्र.=२५|जागा=FW|नाव=[[हैताम असिरी]]|sortनाव=Asiri, Haitham|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|2001|3|25}}|सामने=८|गोल=१|क्लब=[[अल अहली सौदी एफसी.|अल-अहली]]|clubnat=KSA}} {{nat fs g player|क्र.=२६|जागा=MF|नाव=[[रियाध शराहिली]]|sortनाव=Sharahili, Riyadh|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1993|4|28}}|सामने=५|गोल=०|क्लब=[[Abha Club|Abha]]|clubnat=KSA}} {{nat fs end}} == गट ड == === ऑस्ट्रेलिया === मार्गदर्शक: [[Graham Arnold]] [[Australia men's national soccer team|Australia]] announced their final squad on 8 November 2022.<ref>{{cite web |url=https://www.socceroos.com.au/news/socceroos-squad-announced-fifa-world-cup-qatar-2022tm |title=Socceroos squad announced: FIFA World Cup Qatar 2022 |publisher=[[Football Australia]] |date=८ November 2022 |access-date=८ November 2022}}</ref> [[Martin Boyle]] withdrew injured and was replaced by [[Marco Tilio]] on 20 November.<ref>{{cite web |url=https://www.socceroos.com.au/news/martin-boyle-withdrawn-socceroos-fifa-world-cup-qatar-2022tm-squad |title=Martin Boyle withdrawn from Socceroos FIFA World Cup Qatar 2022 squad |publisher=[[Football Australia]] |date=२0 November 2022 |access-date=२0 November 2022}}</ref> {{nat fs g start}} {{nat fs g player|क्र.=१|जागा=GK|नाव=[[Mathew Ryan]]|sortनाव=Ryan, Mathew|other=[[Captain (association football)|captain]]|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1992|4|8}}|सामने=७५|गोल=०|क्लब=[[F.C. Copenhagen|Copenhagen]]|clubnat=DEN}} {{nat fs g player|क्र.=२|जागा=DF|नाव=[[Miloš Degenek]]|sortनाव=Degenek, Milos|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1994|4|28}}|सामने=३८|गोल=१|क्लब=[[Columbus Crew]]|clubnat=USA}} {{nat fs g player|क्र.=३|जागा=DF|नाव=[[Nathaniel Atkinson]]|sortनाव=Atkinson, Nathaniel|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1999|6|13}}|सामने=५|गोल=०|क्लब=[[Heart of Midlothian F.C.|Heart of Midlothian]]|clubnat=SCO}} {{nat fs g player|क्र.=४|जागा=DF|नाव=[[Kye Rowles]]|sortनाव=Rowles, Kye|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1998|6|24}}|सामने=३|गोल=०|क्लब=[[Heart of Midlothian F.C.|Heart of Midlothian]]|clubnat=SCO}} {{nat fs g player|क्र.=५|जागा=DF|नाव=[[Fran Karačić]]|sortनाव=Karacic, Fran|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1996|5|12}}|सामने=११|गोल=१|क्लब=[[Brescia Calcio|Brescia]]|clubnat=ITA}} {{nat fs g player|क्र.=६|जागा=FW|नाव=[[Marco Tilio]]|sortनाव=Tilio, Marco|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|2001|8|23}}|सामने=५|गोल=०|क्लब=[[Melbourne City FC|Melbourne City]]|clubnat=AUS}} {{nat fs g player|क्र.=७|जागा=FW|नाव=[[Mathew Leckie]]|sortनाव=Leckie, Mathew|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1991|2|4}}|सामने=७३|गोल=१3|क्लब=[[Melbourne City FC|Melbourne City]]|clubnat=AUS}} {{nat fs g player|क्र.=८|जागा=DF|नाव=[[Bailey Wright]]|sortनाव=Wright, Bailey|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1992|7|28}}|सामने=२७|गोल=२|क्लब=[[Sunderland A.F.C.|Sunderland]]|clubnat=ENG}} {{nat fs g player|क्र.=९|जागा=FW|नाव=[[Jamie Maclaren]]|sortनाव=Maclaren, Jamie|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1993|7|29}}|सामने=२६|गोल=८|क्लब=[[Melbourne City FC|Melbourne City]]|clubnat=AUS}} {{nat fs g player|क्र.=१०|जागा=MF|नाव=[[Ajdin Hrustic]]|sortनाव=Hrustic, Ajdin|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1996|7|5}}|सामने=२०|गोल=३|क्लब=[[Hellas Verona F.C.|Hellas Verona]]|clubnat=ITA}} {{nat fs g player|क्र.=११|जागा=FW|नाव=[[Awer Mabil]]|sortनाव=Mabil, Awer|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1995|9|15}}|सामने=२9|गोल=८|क्लब=[[Cádiz CF|Cádiz]]|clubnat=ESP}} {{nat fs g player|क्र.=१२|जागा=GK|नाव=[[Andrew Redmayne]]|sortनाव=Redmayne, Andrew|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1989|1|13}}|सामने=४|गोल=०|क्लब=[[Sydney FC]]|clubnat=AUS}} {{nat fs g player|क्र.=१३|जागा=MF|नाव=[[Aaron Mooy]]|sortनाव=Mooy, Aaron|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1990|9|15}}|सामने=५3|गोल=७|क्लब=[[Celtic F.C.|Celtic]]|clubnat=SCO}} {{nat fs g player|क्र.=१४|जागा=MF|नाव=[[Riley McGree]]|sortनाव=Mcgree, Riley|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1998|11|2}}|सामने=१1|गोल=१|क्लब=[[Middlesbrough F.C.|Middlesbrough]]|clubnat=ENG}} {{nat fs g player|क्र.=१५|जागा=FW|नाव=[[Mitchell Duke]]|sortनाव=Duke, Mitchell|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1991|1|18}}|सामने=२1|गोल=८|क्लब=[[Fagiano Okayama]]|clubnat=JPN}} {{nat fs g player|क्र.=१६|जागा=DF|नाव=[[Aziz Behich]]|sortनाव=Behich, Aziz|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1990|12|16}}|सामने=५3|गोल=२|क्लब=[[Dundee United F.C.|Dundee United]]|clubnat=SCO}} {{nat fs g player|क्र.=१७|जागा=MF|नाव=[[Cameron Devlin]]|sortनाव=Devlin, Cameron|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1998|6|7}}|सामने=१|गोल=०|क्लब=[[Heart of Midlothian F.C.|Heart of Midlothian]]|clubnat=SCO}} {{nat fs g player|क्र.=१८|जागा=GK|नाव=[[Danny Vukovic]]|sortनाव=Vukovic, Danny|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1985|3|27}}|सामने=४|गोल=०|क्लब=[[Central Coast Mariners FC|Central Coast Mariners]]|clubnat=AUS}} {{nat fs g player|क्र.=१९|जागा=DF|नाव=[[Harry Souttar]]|sortनाव=Souttar, Harry|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1998|10|22}}|सामने=१0|गोल=६|क्लब=[[Stoke City F.C.|Stoke City]]|clubnat=ENG}} {{nat fs g player|क्र.=२०|जागा=DF|नाव=[[Thomas Deng]]|sortनाव=Deng, Thomas|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1997|3|20}}|सामने=२|गोल=०|क्लब=[[Albirex Niigata]]|clubnat=JPN}} {{nat fs g player|क्र.=२१|जागा=FW|नाव=[[Garang Kuol]]|sortनाव=Kuol, Garang|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|2004|9|15}}|सामने=१|गोल=०|क्लब=[[Central Coast Mariners FC|Central Coast Mariners]]|clubnat=AUS}} {{nat fs g player|क्र.=२२|जागा=MF|नाव=[[Jackson Irvine]]|sortनाव=Irvine, Jackson|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1993|3|7}}|सामने=४9|गोल=७|क्लब=[[FC St. Pauli]]|clubnat=GER}} {{nat fs g player|क्र.=२३|जागा=FW|नाव=[[Craig Goodwin]]|sortनाव=Goodwin, Craig|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1991|12|16}}|सामने=१0|गोल=१|क्लब=[[Adelaide United FC|Adelaide United]]|clubnat=AUS}} {{nat fs g player|क्र.=२४|जागा=DF|नाव=[[Joel King]]|sortनाव=King, Joel|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|2000|10|30}}|सामने=४|गोल=०|क्लब=[[Odense Boldklub|OB]]|clubnat=DEN}} {{nat fs g player|क्र.=२५|जागा=FW|नाव=[[Jason Cummings]]|sortनाव=Cummings, Jason|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1995|8|1}}|सामने=१|गोल=१|क्लब=[[Central Coast Mariners FC|Central Coast Mariners]]|clubnat=AUS}} {{nat fs g player|क्र.=२६|जागा=MF|नाव=[[Keanu Baccus]]|sortनाव=Baccus, Keanu|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1998|6|7}}|सामने=१|गोल=०|क्लब=[[St Mirren F.C.|St Mirren]]|clubnat=SCO}} {{nat fs end}} === डेन्मार्क === मार्गदर्शक: [[Kasper Hjulmand]] [[Denmark national football team|Denmark]] announced 21 of the 26 players in their final squad on 7 November 2022.<ref>{{cite web |url=https://dbu.dk/nyheder/2022/november/de-foerste-spillere-til-vm-truppen-er-fundet/ |title=De første spillere til VM-truppen er fundet |trans-title=The first players for the World Cup squad have been selected |publisher=[[Danish Football Association]] |date=७ November 2022 |access-date=७ November 2022 |languवय=da}}</ref> The final five players were announced on 13 November.<ref>{{cite web |url=https://www.dbu.dk/nyheder/2022/november/de-sidste-fem-spillere-til-vm-truppen-er-udtaget/ |title=De sidste fem spillere til VM-truppen er udtaget |trans-title=The last five players for the World Cup squad have been selected |publisher=[[Danish Football Association]] |date=१3 November 2022 |access-date=१3 November 2022 |languवय=da}}</ref> {{nat fs g start}} {{nat fs g player|क्र.=१|जागा=GK|नाव=[[Kasper Schmeichel]]|sortनाव=Schmeichel, Kasper|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1986|11|5}}|सामने=८6|गोल=०|क्लब=[[OGC Nice|Nice]]|clubnat=FRA}} {{nat fs g player|क्र.=२|जागा=DF|नाव=[[Joachim Andersen (footballer)|Joachim Andersen]]|sortनाव=Andersen, Joachim|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1996|5|31}}|सामने=१9|गोल=०|क्लब=[[Crystal Palace F.C.|Crystal Palace]]|clubnat=ENG}} {{nat fs g player|क्र.=३|जागा=DF|नाव=[[Victor Nelsson]]|sortनाव=Nelsson, Victor|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1998|10|14}}|सामने=७|गोल=०|क्लब=[[Galatasaray S.K. (football)|Galatasaray]]|clubnat=TUR}} {{nat fs g player|क्र.=४|जागा=DF|नाव=[[Simon Kjær]]|sortनाव=Kjaer, Simon|other=[[Captain (association football)|captain]]|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1989|3|26}}|सामने=१21|गोल=५|क्लब=[[A.C. Milan|Milan]]|clubnat=ITA}} {{nat fs g player|क्र.=५|जागा=DF|नाव=[[Joakim Mæhle]]|sortनाव=Maehle, Joakim|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1997|5|20}}|सामने=३1|गोल=९|क्लब=[[Atalanta B.C.|Atalanta]]|clubnat=ITA}} {{nat fs g player|क्र.=६|जागा=DF|नाव=[[Andreas Christensen]]|sortनाव=Christensen, Andreas|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1996|4|10}}|सामने=५8|गोल=२|क्लब=[[FC Barcelona|Barcelona]]|clubnat=ESP}} {{nat fs g player|क्र.=७|जागा=MF|नाव=[[Mathias Jensen]]|sortनाव=Jensen, Mathias|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1996|1|1}}|सामने=२0|गोल=१|क्लब=[[Brentford F.C.|Brentford]]|clubnat=ENG}} {{nat fs g player|क्र.=८|जागा=MF|नाव=[[Thomas Delaney]]|sortनाव=Delaney, Thomas|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1991|9|3}}|सामने=७1|गोल=७|क्लब=[[Sevilla FC|Sevilla]]|clubnat=ESP}} {{nat fs g player|क्र.=९|जागा=FW|नाव=[[Martin Braithwaite]]|sortनाव=Braithwaite, Martin|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1991|6|5}}|सामने=६2|गोल=१0|क्लब=[[RCD Espanyol|Espanyol]]|clubnat=ESP}} {{nat fs g player|क्र.=१०|जागा=MF|नाव=[[Christian Eriksen]]|sortनाव=Eriksen, Christian|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1992|2|14}}|सामने=१17|गोल=३9|क्लब=[[Manchester United F.C.|Manchester United]]|clubnat=ENG}} {{nat fs g player|क्र.=११|जागा=MF|नाव=[[Andreas Skov Olsen]]|sortनाव=Skov Olsen, Andreas|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1999|12|29}}|सामने=२3|गोल=८|क्लब=[[Club Brugge KV|Club Brugge]]|clubnat=BEL}} {{nat fs g player|क्र.=१२|जागा=FW|नाव=[[Kasper Dolberg]]|sortनाव=Dolberg, Kasper|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1997|10|6}}|सामने=३7|गोल=१1|क्लब=[[Sevilla FC|Sevilla]]|clubnat=ESP}} {{nat fs g player|क्र.=१३|जागा=DF|नाव=[[Rasmus Kristensen]]|sortनाव=Kristensen, Rasmus|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1997|7|11}}|सामने=१0|गोल=०|क्लब=[[Leeds United F.C.|Leeds United]]|clubnat=ENG}} {{nat fs g player|क्र.=१४|जागा=MF|नाव=[[Mikkel Damsgaard]]|sortनाव=Damsgaard, Mikkel|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|2000|7|3}}|सामने=१8|गोल=४|क्लब=[[Brentford F.C.|Brentford]]|clubnat=ENG}} {{nat fs g player|क्र.=१५|जागा=MF|नाव=[[Christian Nørgaard]]|sortनाव=Norgaard, Christian|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1994|3|10}}|सामने=१7|गोल=१|क्लब=[[Brentford F.C.|Brentford]]|clubnat=ENG}} {{nat fs g player|क्र.=१६|जागा=GK|नाव=[[Oliver Christensen]]|sortनाव=Christensen, Oliver|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1999|3|22}}|सामने=१|गोल=०|क्लब=[[Hertha BSC]]|clubnat=GER}} {{nat fs g player|क्र.=१७|जागा=DF|नाव=[[Jens Stryger Larsen]]|sortनाव=Stryger Larsen, Jens|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1991|2|21}}|सामने=४9|गोल=३|क्लब=[[Trabzonspor]]|clubnat=TUR}} {{nat fs g player|क्र.=१८|जागा=DF|नाव=[[Daniel Wass]]|sortनाव=Wass, Daniel|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1989|5|31}}|सामने=४4|गोल=१|क्लब=[[Brøndby IF|Brøndby]]|clubnat=DEN}} {{nat fs g player|क्र.=१९|जागा=FW|नाव=[[Jonas Wind]]|sortनाव=Wind, Jonas|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1999|2|7}}|सामने=१5|गोल=५|क्लब=[[VfL Wolfsburg]]|clubnat=GER}} {{nat fs g player|क्र.=२०|जागा=FW|नाव=[[Yussuf Poulsen]]|sortनाव=Poulsen, Yussuf|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1994|6|15}}|सामने=६8|गोल=१1|क्लब=[[RB Leipzig]]|clubnat=GER}} {{nat fs g player|क्र.=२१|जागा=FW|नाव=[[Andreas Cornelius]]|sortनाव=Cornelius, Andreas|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1993|3|16}}|सामने=४1|गोल=९|क्लब=[[F.C. Copenhagen|Copenhagen]]|clubnat=DEN}} {{nat fs g player|क्र.=२२|जागा=GK|नाव=[[Frederik Rønnow]]|sortनाव=Ronnow, Frederik|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1992|8|4}}|सामने=८|गोल=०|क्लब=[[1. FC Union Berlin|Union Berlin]]|clubnat=GER}} {{nat fs g player|क्र.=२३|जागा=MF|नाव=[[Pierre-Emile Højbjerg]]|sortनाव=Hojbjerg, Pierre-Emile|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1995|8|5}}|सामने=६0|गोल=५|क्लब=[[Tottenham Hotspur F.C.|Tottenham Hotspur]]|clubnat=ENG}} {{nat fs g player|क्र.=२४|जागा=MF|नाव=[[Robert Skov]]|sortनाव=Skov, Robert|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1996|5|20}}|सामने=१1|गोल=५|क्लब=[[TSG 1899 Hoffenheim|1899 Hoffenheim]]|clubnat=GER}} {{nat fs g player|क्र.=२५|जागा=MF|नाव=[[Jesper Lindstrøm]]|sortनाव=Lindstrom, Jesper|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|2000|2|29}}|सामने=६|गोल=१|क्लब=[[Eintracht Frankfurt]]|clubnat=GER}} {{nat fs g player|क्र.=२६|जागा=DF|नाव=[[Alexander Bah]]|sortनाव=Bah, Alexander|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1997|12|9}}|सामने=४|गोल=१|क्लब=[[S.L. Benfica|Benfica]]|clubnat=POR}} {{nat fs end}} === फ्रांस === मार्गदर्शक: [[Didier Deschamps]] [[France national football team|France]] announced their 25-player final squad on 9 November 2022.<ref>{{cite web |last=Orsini |first=Vincent |url=https://www.fff.fr/article/8465-la-liste-des-vingt-cinq-pour-le-mondial.html |title=La liste des vingt-cinq pour le Mondial |trans-title=The list of twenty-five for the World Cup |publisher=[[French Football Federation]] |date=९ November 2022 |access-date=१2 November 2022 |languवय=fr |archive-date=2022-11-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221109210257/https://www.fff.fr/article/8465-la-liste-des-vingt-cinq-pour-le-mondial.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=https://media.fff.fr/uploads/files/36b10b99335a6db917611049430336a0.pdf |title=Coupe du monde 2022 – La liste des 25 |trans-title=२022 World Cup - The list of 25 |publisher=[[French Football Federation]] |date=९ November 2022 |access-date=१2 November 2022 |languवय=fr}}</ref> The final squad was extended to 26 players on 14 November with the addition of [[Marcus Thuram]].<ref>{{cite web |url=https://www.fff.fr/article/8509-marcus-thuram-convoque.html |title=Marcus Thuram convoqué |trans-title=Marcus Thuram summoned |publisher=[[French Football Federation]] |date=१4 November 2022 |access-date=१4 November 2022 |languवय=fr |archive-date=2022-11-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221114095749/https://www.fff.fr/article/8509-marcus-thuram-convoque.html |url-status=dead }}</ref> On the same day, [[Presnel Kimpembe]] withdrew injured and was replaced by [[Axel Disasi]].<ref>{{cite web |url=https://www.fff.fr/article/8511-disasi-remplace-kimpembe.html |title=Disasi remplace Kimpembe |trans-title=Disasi replaces Kimpembe |publisher=[[French Football Federation]] |date=१4 November 2022 |access-date=१4 November 2022 |languवय=fr |archive-date=2022-11-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221114102210/https://www.fff.fr/article/8511-disasi-remplace-kimpembe.html |url-status=dead }}</ref> [[Christopher Nkunku]] withdrew injured on 15 November,<ref>{{cite web |url=https://www.fff.fr/article/8538-nkunku-forfait.html |title=Nkunku forfait |trans-title=Nkunku withdraws |publisher=[[French Football Federation]] |date=१5 November 2022 |access-date=१6 November 2022 |languवय=fr |archive-date=2022-11-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221116112448/https://www.fff.fr/article/8538-nkunku-forfait.html |url-status=dead }}</ref> and was replaced by [[Randal Kolo Muani]] on 16 November.<ref>{{cite web |url=https://www.fff.fr/article/8540-kolo-muani-remplace-nkunku.html |title=Kolo Muani remplace Nkunku |trans-title=Kolo Muani replaces Nkunku |publisher=[[French Football Federation]] |date=१6 November 2022 |access-date=१6 November 2022 |languवय=fr |archive-date=2022-11-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221116083726/https://www.fff.fr/article/8540-kolo-muani-remplace-nkunku.html |url-status=dead }}</ref> [[Karim Benzema]] withdrew injured on 20 November and was not replaced, thus reducing the squad to 25 players.<ref>{{cite web |url=https://www.fff.fr/article/8581-karim-benzema-forfait-pour-la-coupe-du-monde.html |title=Karim Benzema forfait pour la Coupe du Monde |trans-title=Karim Benzema out of the World Cup |publisher=[[French Football Federation]] |date=१9 November 2022 |access-date=१9 November 2022 |languवय=fr |archive-date=2023-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230226184325/https://www.fff.fr/article/8581-karim-benzema-forfait-pour-la-coupe-du-monde.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |last=Ducher |first=Maxime |url=https://www.leparisien.fr/sports/football/coupe-du-monde/coupe-du-monde-2022-karim-benzema-ne-sera-pas-remplace-20-11-2022-T6IH5IL6ZFHGRHQW7EPYIG5KSI.php |title=Coupe du monde 2022 : Karim Benzema ne sera pas remplacé |trans-title=World Cup 2022: Karim Benzema will not be replaced |work=[[Le Parisien]] |date=२0 November 2022 |access-date=२0 November 2022 |languवय=fr}}</ref> {{nat fs g start}} {{nat fs g player|क्र.=१|जागा=GK|नाव=[[Hugo Lloris]]|sortनाव=Lloris, Hugo|other=[[Captain (association football)|captain]]|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1986|12|26}}|सामने=१39|गोल=०|क्लब=[[Tottenham Hotspur F.C.|Tottenham Hotspur]]|clubnat=ENG}} {{nat fs g player|क्र.=२|जागा=DF|नाव=[[Benjamin Pavard]]|sortनाव=Pavard, Benjamin|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1996|3|28}}|सामने=४6|गोल=२|क्लब=[[FC Bayern Munich|Bayern Munich]]|clubnat=GER}} {{nat fs g player|क्र.=३|जागा=DF|नाव=[[Axel Disasi]]|sortनाव=Disasi, Axel|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1998|3|11}}|सामने=०|गोल=०|क्लब=[[AS Monaco FC|Monaco]]|clubnat=FRA}} {{nat fs g player|क्र.=४|जागा=DF|नाव=[[Raphaël Varane]]|sortनाव=Varane, Raphael|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1993|4|25}}|सामने=८7|गोल=५|क्लब=[[Manchester United F.C.|Manchester United]]|clubnat=ENG}} {{nat fs g player|क्र.=५|जागा=DF|नाव=[[Jules Koundé]]|sortनाव=Kounde, Jules|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1998|11|12}}|सामने=१2|गोल=०|क्लब=[[FC Barcelona|Barcelona]]|clubnat=ESP}} {{nat fs g player|क्र.=६|जागा=MF|नाव=[[Matteo Guendouzi]]|sortनाव=Guendouzi, Matteo|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1999|4|14}}|सामने=६|गोल=१|क्लब=[[Olympique de Marseille|Marseille]]|clubnat=FRA}} {{nat fs g player|क्र.=७|जागा=FW|नाव=[[Antoine Griezmann]]|sortनाव=Griezmann, Antoine|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1991|3|21}}|सामने=१10|गोल=४2|क्लब=[[Atlético Madrid]]|clubnat=ESP}} {{nat fs g player|क्र.=८|जागा=MF|नाव=[[Aurélien Tchouaméni]]|sortनाव=Tchouameni, Aurelien|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|2000|1|27}}|सामने=१4|गोल=१|क्लब=[[Real Madrid CF|Real Madrid]]|clubnat=ESP}} {{nat fs g player|क्र.=९|जागा=FW|नाव=[[Olivier Giroud]]|sortनाव=Giroud, Olivier|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1986|9|30}}|सामने=१14|गोल=४9|क्लब=[[A.C. Milan|Milan]]|clubnat=ITA}} {{nat fs g player|क्र.=१०|जागा=FW|नाव=[[Kylian Mbappé]]|sortनाव=Mbappe, Kylian|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1998|12|20}}|सामने=५9|गोल=२8|क्लब=[[पॅरिस सें-जर्मेन एफ.सी. F.C.|पॅरिस सें-जर्मेन एफ.सी.]]|clubnat=FRA}} {{nat fs g player|क्र.=११|जागा=FW|नाव=[[Ousmane Dembélé]]|sortनाव=Dembele, Ousmane|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1997|5|15}}|सामने=२8|गोल=४|क्लब=[[FC Barcelona|Barcelona]]|clubnat=ESP}} {{nat fs g player|क्र.=१२|जागा=FW|नाव=[[Randal Kolo Muani]]|sortनाव=Kolo Muani, Randal|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1998|12|5}}|सामने=२|गोल=०|क्लब=[[Eintracht Frankfurt]]|clubnat=GER}} {{nat fs g player|क्र.=१३|जागा=MF|नाव=[[Youssouf Fofana (footballer)|Youssouf Fofana]]|sortनाव=Fofana, Youssouf|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1999|1|10}}|सामने=२|गोल=०|क्लब=[[AS Monaco FC|Monaco]]|clubnat=FRA}} {{nat fs g player|क्र.=१४|जागा=MF|नाव=[[Adrien Rabiot]]|sortनाव=Rabiot, Adrien|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1995|4|3}}|सामने=२9|गोल=२|क्लब=[[Juventus F.C.|Juventus]]|clubnat=ITA}} {{nat fs g player|क्र.=१५|जागा=MF|नाव=[[Jordan Veretout]]|sortनाव=Veretout, Jordan|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1993|3|1}}|सामने=५|गोल=०|क्लब=[[Olympique de Marseille|Marseille]]|clubnat=FRA}} {{nat fs g player|क्र.=१६|जागा=GK|नाव=[[Steve Mandanda]]|sortनाव=Mandanda, Steve|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1985|3|28}}|सामने=३4|गोल=०|क्लब=[[Stade Rennais F.C.|Rennes]]|clubnat=FRA}} {{nat fs g player|क्र.=१७|जागा=DF|नाव=[[William Saliba]]|sortनाव=Saliba, William|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|2001|3|24}}|सामने=७|गोल=०|क्लब=[[आर्सेनल एफ.सी.|आर्सेनल]]|clubnat=ENG}} {{nat fs g player|क्र.=१८|जागा=DF|नाव=[[Dayot Upamecano]]|sortनाव=Upamecano, Dayot|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1998|10|27}}|सामने=७|गोल=१|क्लब=[[FC Bayern Munich|Bayern Munich]]|clubnat=GER}} {{nat fs g player|क्र.=१९|जागा=FW|नाव=[[Karim Benzema]]|sortनाव=Benzema, Karim|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1987|12|19}}|सामने=९7|गोल=३7|क्लब=[[Real Madrid CF|Real Madrid]]|clubnat=ESP}} {{nat fs g player|क्र.=२०|जागा=FW|नाव=[[Kingsley Coman]]|sortनाव=Coman, Kingsley|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1996|6|13}}|सामने=४0|गोल=५|क्लब=[[FC Bayern Munich|Bayern Munich]]|clubnat=GER}} {{nat fs g player|क्र.=२१|जागा=DF|नाव=[[Lucas Hernandez]]|sortनाव=Hernandez, Lucas|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1996|2|14}}|सामने=३2|गोल=०|क्लब=[[FC Bayern Munich|Bayern Munich]]|clubnat=GER}} {{nat fs g player|क्र.=२२|जागा=DF|नाव=[[Theo Hernandez]]|sortनाव=Hernandez, Theo|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1997|10|6}}|सामने=७|गोल=१|क्लब=[[A.C. Milan|Milan]]|clubnat=ITA}} {{nat fs g player|क्र.=२३|जागा=GK|नाव=[[Alphonse Areola]]|sortनाव=Areola, Alphonse|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1993|2|27}}|सामने=५|गोल=०|क्लब=[[West Ham United F.C.|West Ham United]]|clubnat=ENG}} {{nat fs g player|क्र.=२४|जागा=DF|नाव=[[Ibrahima Konaté]]|sortनाव=Konate, Ibrahima|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1999|5|25}}|सामने=२|गोल=०|क्लब=[[लिवरपूल एफ.सी.|लिवरपूल]]|clubnat=ENG}} {{nat fs g player|क्र.=२५|जागा=MF|नाव=[[Eduardo Camavinga]]|sortनाव=Camavinga, Eduardo|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|2002|11|10}}|सामने=४|गोल=१|क्लब=[[Real Madrid CF|Real Madrid]]|clubnat=ESP}} {{nat fs g player|क्र.=२६|जागा=FW|नाव=[[Marcus Thuram]]|sortनाव=Thuram, Marcus|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1997|8|6}}|सामने=४|गोल=०|क्लब=[[Borussia Mönchengladbach]]|clubnat=GER}} {{nat fs end}} === ट्युनिसिया=== मार्गदर्शक: [[Jalel Kadri]] [[Tunisia national football team|Tunisia]] announced their final squad on 14 November 2022.<ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/FTF.OFFICIELLE/posts/pfbid0JjvB86et3rdZv42a7MP1LxVbReWvvDy1WwtkUFZQtbvXfrrEzSGXHRBkTtURNp58l |title=القائمة النهائية للمنتخب الوطني التونسي التي ستمثل الراية الوطنية خلال نهائيات كأس العالم قطر 2022 . |trans-title=The final list of the Tunisian national team that will represent the national flag during the Qatar 2022 World Cup. |publisher=[[Tunisian Football Federation]] |date=१4 November 2022 |access-date=१4 November 2022 |languवय=ar}}</ref> {{nat fs g start}} {{nat fs g player|क्र.=१|जागा=GK|नाव=[[Aymen Mathlouthi]]|sortनाव=Mathlouthi, Aymen|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1984|9|14}}|सामने=७3|गोल=०|क्लब=[[Étoile Sportive du Sahel|Étoile du Sahel]]|clubnat=TUN}} {{nat fs g player|क्र.=२|जागा=DF|नाव=[[Bilel Ifa]]|sortनाव=Ifa, Bilel|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1990|3|9}}|सामने=३7|गोल=०|क्लब=[[Kuwait SC]]|clubnat=KUW}} {{nat fs g player|क्र.=३|जागा=DF|नाव=[[Montassar Talbi]]|sortनाव=Talbi, Montassar|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1998|5|26}}|सामने=२3|गोल=१|क्लब=[[FC Lorient|Lorient]]|clubnat=FRA}} {{nat fs g player|क्र.=४|जागा=DF|नाव=[[Yassine Meriah]]|sortनाव=Meriah, Yassine|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1993|7|2}}|सामने=६1|गोल=३|क्लब=[[Espérance Sportive de Tunis|Espérance de Tunis]]|clubnat=TUN}} {{nat fs g player|क्र.=५|जागा=MF|नाव=[[Nader Ghandri]]|sortनाव=Ghandri, Nader|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1995|2|18}}|सामने=८|गोल=०|क्लब=[[Club Africain]]|clubnat=TUN}} {{nat fs g player|क्र.=६|जागा=DF|नाव=[[Dylan Bronn]]|sortनाव=Bronn, Dylan|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1995|6|19}}|सामने=३6|गोल=२|क्लब=[[U.S. Salernitana 1919|Salernitana]]|clubnat=ITA}} {{nat fs g player|क्र.=७|जागा=FW|नाव=[[Youssef Msakni]]|sortनाव=Msakni, Youssef|other=[[Captain (association football)|captain]]|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1990|10|28}}|सामने=८8|गोल=१7|क्लब=[[Al-Arabi SC (Qatar)|Al-Arabi]]|clubnat=QAT}} {{nat fs g player|क्र.=८|जागा=MF|नाव=[[Hannibal Mejbri]]|sortनाव=Mejbri, Hannibal|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|2003|1|21}}|सामने=१9|गोल=०|क्लब=[[Birmingham City F.C.|Birmingham City]]|clubnat=ENG}} {{nat fs g player|क्र.=९|जागा=FW|नाव=[[Issam Jebali]]|sortनाव=Jebali, Issam|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1991|12|25}}|सामने=१0|गोल=२|क्लब=[[Odense Boldklub|OB]]|clubnat=DEN}} {{nat fs g player|क्र.=१०|जागा=FW|नाव=[[Wahbi Khazri]]|sortनाव=Khazri, Wahbi|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1991|2|8}}|सामने=७2|गोल=२4|क्लब=[[Montpellier HSC|Montpellier]]|clubnat=FRA}} {{nat fs g player|क्र.=११|जागा=FW|नाव=[[Taha Yassine Khenissi]]|sortनाव=Khenissi, Taha Yassine|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1992|1|6}}|सामने=४8|गोल=९|क्लब=[[Kuwait SC]]|clubnat=KUW}} {{nat fs g player|क्र.=१२|जागा=DF|नाव=[[Ali Maâloul]]|sortनाव=Maaloul, Ali|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1990|1|1}}|सामने=८3|गोल=२|क्लब=[[Al Ahly SC|Al Ahly]]|clubnat=EGY}} {{nat fs g player|क्र.=१३|जागा=MF|नाव=[[Ferjani Sassi]]|sortनाव=Sassi, Ferjani|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1992|3|18}}|सामने=७8|गोल=६|क्लब=[[Al-Duhail SC|Al-Duhail]]|clubnat=QAT}} {{nat fs g player|क्र.=१४|जागा=MF|नाव=[[Aïssa Laïdouni]]|sortनाव=Laidouni, Aissa|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1996|12|13}}|सामने=२5|गोल=१|क्लब=[[Ferencvárosi TC|Ferencváros]]|clubnat=HUN}} {{nat fs g player|क्र.=१५|जागा=MF|नाव=[[Mohamed Ali Ben Romdhane]]|sortनाव=Ben Romdhane, Mohamed Ali|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1999|9|6}}|सामने=२3|गोल=१|क्लब=[[Espérance Sportive de Tunis|Espérance de Tunis]]|clubnat=TUN}} {{nat fs g player|क्र.=१६|जागा=GK|नाव=[[Aymen Dahmen]]|sortनाव=Dahmen, Aymen|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1997|1|28}}|सामने=५|गोल=०|क्लब=[[CS Sfaxien]]|clubnat=TUN}} {{nat fs g player|क्र.=१७|जागा=MF|नाव=[[Ellyes Skhiri]]|sortनाव=Skhiri, Ellyes|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1995|5|10}}|सामने=४9|गोल=३|क्लब=[[1. FC Köln]]|clubnat=GER}} {{nat fs g player|क्र.=१८|जागा=MF|नाव=[[Ghailene Chaalali]]|sortनाव=Chaalali, Ghailene|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1994|2|28}}|सामने=३1|गोल=१|क्लब=[[Espérance Sportive de Tunis|Espérance de Tunis]]|clubnat=TUN}} {{nat fs g player|क्र.=१९|जागा=FW|नाव=[[Seifeddine Jaziri]]|sortनाव=Jaziri, Seifeddine|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1993|2|12}}|सामने=२9|गोल=१0|क्लब=[[Zamalek SC|Zamalek]]|clubnat=EGY}} {{nat fs g player|क्र.=२०|जागा=DF|नाव=[[Mohamed Dräger]]|sortनाव=Drager, Mohamed|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1996|6|25}}|सामने=३4|गोल=३|क्लब=[[FC Luzern|Luzern]]|clubnat=SUI}} {{nat fs g player|क्र.=२१|जागा=DF|नाव=[[Wajdi Kechrida]]|sortनाव=Kechrida, Wajdi|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1995|11|5}}|सामने=१9|गोल=०|क्लब=[[Atromitos F.C.|Atromitos]]|clubnat=GRE}} {{nat fs g player|क्र.=२२|जागा=GK|नाव=[[Bechir Ben Saïd]]|sortनाव=Ben Said, Bechir|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1992|11|29}}|सामने=१0|गोल=०|क्लब=[[US Monastir (football)|US Monastir]]|clubnat=TUN}} {{nat fs g player|क्र.=२३|जागा=FW|नाव=[[Naïm Sliti]]|sortनाव=Sliti, Naim|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1992|7|27}}|सामने=६9|गोल=१4|क्लब=[[Ettifaq FC|Al-Ettifaq]]|clubnat=KSA}} {{nat fs g player|क्र.=२४|जागा=DF|नाव=[[Ali Abdi (footballer)|Ali Abdi]]|sortनाव=Abdi, Ali|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1993|12|20}}|सामने=१0|गोल=२|क्लब=[[Stade Malherbe Caen|Caen]]|clubnat=FRA}} {{nat fs g player|क्र.=२५|जागा=FW|नाव=[[Anis Ben Slimane]]|sortनाव=Slimane, Anis Ben|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|2001|3|16}}|सामने=२5|गोल=४|क्लब=[[Brøndby IF|Brøndby]]|clubnat=DEN}} {{nat fs g player|क्र.=२६|जागा=GK|नाव=[[Mouez Hassen]]|sortनाव=Hassen, Mouez|वय={{birth date and age2|df=y|2022|11|20|1995|3|5}}|सामने=२0|गोल=०|क्लब=[[Club Africain]]|clubnat=TUN}} {{nat fs end}} == गट ई == === कॉस्ता रिका === === जपान === === जर्मनी === === स्पेन === == गट फ == === कॅनडा === === क्रोएशिया === === बेल्जियम === === मोरोक्को === == गट ग == === कामेरून === === ब्राझिल === === सर्बिया === === स्वित्झर्लंड === == गट ह == === उरुग्वे === === घाना === === दक्षिण कोरिया === === पोर्तुगाल === == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:२०२२ फिफा विश्वचषक|संघ]] lnnom42c3wxi730v3ipeulxwv18tyz3 0 331495 2691763 2609847 2026-06-30T04:22:24Z ~2026-32459-97 183722 /* */ 2691763 wikitext text/x-wiki '''बालाजी उर्फ बाबासाहेब गोरठेकर''' (संपूर्ण नाव: बालाजी गोपाळराव गायकवाड) हे एक मराठी राजकारणी आणि [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसचे]] माजी सदस्य आहेत. [[भोकर विधानसभा मतदारसंघ|भोकर]] मतदारसंघातून ते ३ वेळा [[महाराष्ट्र विधानसभा|महाराष्ट्र विधानसभेचे]] सदस्य होते. <ref>[https://www.elections.in/maharashtra/assembly-constituencies/1980-election-results.html Maharashtra Assembly Election Results in 1980]</ref> त्यांनी १९७८ मध्ये अपक्ष लढणाऱ्या [[शंकरराव चव्हाण]] यांच्या विरोधात [[भोकर विधानसभा मतदारसंघ|भोकर]] मधून [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसचे]] अधिकृतपणे उमेदवार म्हणून विधानसभा निवडणूक लढवली होती. == संदर्भ == <references group="" responsive="1"></references> [[वर्ग:महाराष्ट्रातील भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसचे राजकारणी]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:भोकरचे आमदार]] i5ly7dnyanlp9ygprloprrdk4k4to4o 0 337864 2691794 2650537 2026-06-30T07:15:31Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2691794 wikitext text/x-wiki खालील यादी कंबोडिया क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची आहे. कंबोडियाने ४ मे २०२३ रोजी सिंगापूर विरुद्ध पहिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना खेळला. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | कंबोडियाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. | आयसीसी सदस्यांचे आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध ट्वेंटी२० एकदिवसीय सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1370796.html २०५४] || ४ मे २०२३ || {{cr|SIN}} || {{flagicon|CAM}} [[पनॉम पेन|ए.झेड समुह क्रिकेट मैदान]], [[पनॉम पेन]] || {{cr|CAM}} || rowspan=3 | [[२०२३ दक्षिण पूर्व आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट – पुरुषांची स्पर्धा#टी-२०|२०२३ दक्षिण-पूर्व आशियाई खेळ]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1370793.html २०६४] || १० मे २०२३ || {{cr|PHI}} || {{flagicon|CAM}} [[पनॉम पेन|ए.झेड समुह क्रिकेट मैदान]], [[पनॉम पेन]] || {{cr|CAM}} |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1370799.html २०६६] || ११ मे २०२३ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|CAM}} [[पनॉम पेन|ए.झेड समुह क्रिकेट मैदान]], [[पनॉम पेन]] || {{cr|CAM}} |- style="background:#cfc;" | ४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399105.html २२५६] || २७ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|JPN}}|| {{flagicon|CHN}} [[क्वांगचौ|झेजियांग तंत्रज्ञान विद्यापीठ क्रिकेट मैदान]], [[क्वांगचौ]] || {{cr|JPN}} || rowspan=2 | [[आशियाई खेळ|२०२३ (२०२२) आशियाई खेळ]] |- style="background:#cfc;" | ५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399108.html २२६१] || २९ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|HK}}|| {{flagicon|CHN}} [[क्वांगचौ|झेजियांग तंत्रज्ञान विद्यापीठ क्रिकेट मैदान]], [[क्वांगचौ]] || {{cr|HK}} |- | ६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1407714.html २३४९] || २० नोव्हेंबर २०२३ || {{cr|IDN}}|| {{flagicon|IDN}} [[बाली|उदायाना क्रिकेट मैदान]], [[बाली]] || {{cr|IDN}} || rowspan=6 | |- | ७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1407715.html २३५०] || २० नोव्हेंबर २०२३ || {{cr|IDN}}|| {{flagicon|IDN}} [[बाली|उदायाना क्रिकेट मैदान]], [[बाली]] || {{cr|IDN}} |- | ८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1407716.html २३५१] || २१ नोव्हेंबर २०२३ || {{cr|IDN}}|| {{flagicon|IDN}} [[बाली|उदायाना क्रिकेट मैदान]], [[बाली]] || {{cr|CAM}} |- | ९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1407717.html २३५२] || २१ नोव्हेंबर २०२३ || {{cr|IDN}}|| {{flagicon|IDN}} [[बाली|उदायाना क्रिकेट मैदान]], [[बाली]] || {{cr|IDN}} |- | १० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1407718.html २३५३] || २२ नोव्हेंबर २०२३ || {{cr|IDN}}|| {{flagicon|IDN}} [[बाली|उदायाना क्रिकेट मैदान]], [[बाली]] || {{cr|CAM}} |- | ११ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1407719.html २३५७] || २३ नोव्हेंबर २०२३ || {{cr|IDN}}|| {{flagicon|IDN}} [[बाली|उदायाना क्रिकेट मैदान]], [[बाली]] || {{cr|IDN}} |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1418176.html २४३९] || २७ जानेवारी २०२४ || {{cr|MYA}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|CAM}} || rowspan=7 | [[२०२४ एसीसी पुरुष चॅलेंजर चषक]] |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1418177.html २४४०] || २८ जानेवारी २०२४ || {{cr|CHN}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|CAM}} |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1418180.html २४४३] || १ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|SAU}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1418185.html २४४८] || ३ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|IDN}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|CAM}} |- style="background:#cfc;" | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1418189.html २४५२] || ५ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|BHU}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|CAM}} |- style="background:#cfc;" | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1418195.html २४५८] || ९ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|SIN}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|CAM}} |- style="background:#cfc;" | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1418197.html २४६१] || ११ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|SAU}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | १९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426459.html २५५४] || १३ एप्रिल २०२४ || {{cr|KUW}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान टर्फ १]], [[मस्कत]] || {{cr|KUW}} || rowspan=4 | [[२०२४ एसीसी पुरुष प्रीमियर कप|२०२४ ए.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० प्रीमियर चषक]] |- style="background:#cfc;" | २० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426463.html २५६०] || १४ एप्रिल २०२४ || {{cr|OMA}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान टर्फ २]], [[मस्कत]] || {{cr|OMA}} |- style="background:#cfc;" | २१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426470.html २५७०] || १६ एप्रिल २०२४ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान टर्फ १]], [[मस्कत]] || {{cr|BHR}} |- style="background:#cfc;" | २२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426473.html २५७३] || १७ एप्रिल २०२४ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान टर्फ १]], [[मस्कत]] || {{cr|UAE}} |- style="background:#cfc;" | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1457220.html २९६४] || २० नोव्हेंबर २०२४ || {{cr|THA}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{cr|THA}} || rowspan=6 | [[२०२४ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता ब|२०२६ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक 'ब' पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1457223.html २९६७] || २२ नोव्हेंबर २०२४ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{cr|UAE}} |- style="background:#cfc;" | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1457228.html २९७३] || २३ नोव्हेंबर २०२४ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|QAT}} [[दोहा|दोहा विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{cr|QAT}} |- style="background:#cfc;" | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1457230.html २९८०] || २५ नोव्हेंबर २०२४ || {{cr|SAU}} || {{flagicon|QAT}} [[दोहा|दोहा विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1457233.html २९८३] || २६ नोव्हेंबर २०२४ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|QAT}} [[दोहा|दोहा विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{cr|BHR}} |- style="background:#cfc;" | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1457235.html २९९१] || २८ नोव्हेंबर २०२४ || {{cr|BHU}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{cr|CAM}} |- | २९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1488319.html ३२१९] || ११ जून २०२५ || {{cr|IDN}}|| {{flagicon|IDN}} [[बाली|उदायाना क्रिकेट मैदान]], [[बाली]] || {{cr|CAM}} || rowspan=17 | |- | ३० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1488320.html ३२२१] || १२ जून २०२५ || {{cr|IDN}}|| {{flagicon|IDN}} [[बाली|उदायाना क्रिकेट मैदान]], [[बाली]] || {{cr|CAM}} |- | ३१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1488321.html ३२२२] || १२ जून २०२५ || {{cr|IDN}}|| {{flagicon|IDN}} [[बाली|उदायाना क्रिकेट मैदान]], [[बाली]] || {{cr|CAM}} |- | ३२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1488322.html ३२२८] || १४ जून २०२५ || {{cr|IDN}}|| {{flagicon|IDN}} [[बाली|उदायाना क्रिकेट मैदान]], [[बाली]] || {{cr|IDN}} |- | ३३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1488323.html ३२२९] || १४ जून २०२५ || {{cr|IDN}}|| {{flagicon|IDN}} [[बाली|उदायाना क्रिकेट मैदान]], [[बाली]] || अनिर्णित |- | ३४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1488324.html ३२३४] || १५ जून २०२५ || {{cr|IDN}}|| {{flagicon|IDN}} [[बाली|उदायाना क्रिकेट मैदान]], [[बाली]] || {{cr|CAM}} |- | ३५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1488325.html ३२३५] || १५ जून २०२५ || {{cr|IDN}}|| {{flagicon|IDN}} [[बाली|उदायाना क्रिकेट मैदान]], [[बाली]] || {{cr|CAM}} |- | ३६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490239.html ३२४२] || १६ जून २०२५ || {{cr|IDN}}|| {{flagicon|IDN}} [[बाली|उदायाना क्रिकेट मैदान]], [[बाली]] || {{cr|IDN}} |- | ३७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1515542.html ३६४६] || २३ डिसेंबर २०२५ || {{cr|IDN}}|| {{flagicon|IDN}} [[बाली|उदायाना क्रिकेट मैदान]], [[बाली]] || {{cr|IDN}} |- | ३८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1515543.html ३६४८] || २३ डिसेंबर २०२५ || {{cr|IDN}}|| {{flagicon|IDN}} [[बाली|उदायाना क्रिकेट मैदान]], [[बाली]] || {{cr|IDN}} |- | ३९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1515544.html ३६४९] || २४ डिसेंबर २०२५ || {{cr|IDN}}|| {{flagicon|IDN}} [[बाली|उदायाना क्रिकेट मैदान]], [[बाली]] || {{cr|IDN}} |- | ४० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1515545.html ३६५१] || २५ डिसेंबर २०२५ || {{cr|IDN}}|| {{flagicon|IDN}} [[बाली|उदायाना क्रिकेट मैदान]], [[बाली]] || {{cr|IDN}} |- | ४१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1515546.html ३६५२] || २६ डिसेंबर २०२५ || {{cr|IDN}}|| {{flagicon|IDN}} [[बाली|उदायाना क्रिकेट मैदान]], [[बाली]] || अनिर्णित |- | ४२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1517208.html ३६५४] || २६ डिसेंबर २०२५ || {{cr|IDN}}|| {{flagicon|IDN}} [[बाली|उदायाना क्रिकेट मैदान]], [[बाली]] || {{cr|IDN}} |- | ४३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1515547.html ३६५५] || २७-२८ डिसेंबर २०२५ || {{cr|IDN}}|| {{flagicon|IDN}} [[बाली|उदायाना क्रिकेट मैदान]], [[बाली]] || {{cr|IDN}} |- | ४४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1515548.html ३६५७] || २७-२८ डिसेंबर २०२५ || {{cr|IDN}}|| {{flagicon|IDN}} [[बाली|उदायाना क्रिकेट मैदान]], [[बाली]] || {{cr|IDN}} |- | ४५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1515549.html ३६५८] || २९ डिसेंबर २०२५ || {{cr|IDN}}|| {{flagicon|IDN}} [[बाली|उदायाना क्रिकेट मैदान]], [[बाली]] || {{cr|IDN}} |} {{देशानुसार ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी}} [[वर्ग:कंबोडियामधील क्रिकेट]] hjvonf4oqz6tlnns10ruw2astrg8ovx 0 340429 2691733 2485722 2026-06-29T20:07:50Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2691733 wikitext text/x-wiki '''२०२३ आयसीसी महिला टी-२० विश्वचषक आफ्रिका पात्रता''' ही एक क्रिकेट स्पर्धा आहे जी [[२०२४ आयसीसी महिला टी-२० विश्वचषक]] स्पर्धेसाठी पात्रता प्रक्रियेचा भाग बनते. स्पर्धेचा पहिला टप्पा विभाग दोन होता, ज्यामध्ये आठ संघ होते आणि सप्टेंबर २०२३ मध्ये बोत्सवाना येथे आयोजित करण्यात आले होते.<ref name="czar">{{cite web|url=https://czarsportzauto.com/2024-icc-womens-t20-world-cup-africa-qualifier/ |title=Botswana Cricket and Uganda Cricket to host 2024 ICC Women's T20 World Cup Africa Qualifiers |work=Czarsportz |access-date=3 August 2023}}</ref> बोत्सवाना आणि केन्या विभाग दोन स्पर्धेच्या अंतिम फेरीत पोहोचल्यानंतर विभाग एकसाठी पात्र ठरले.<ref>{{cite web|url=https://nation.africa/kenya/sports/cricket/kenya-bostwana-advance-to-final-round-of-wc-qualifiers-4360344 |title=Kenya, Bostwana advance to final round of WC qualifiers |work=Nation |access-date=6 September 2023}}</ref> केन्याने फायनलमध्ये बोत्सवानाचा ९ गडी राखून पराभव केला.<ref>{{cite web |url=https://cricketkenya.or.ke/index.php/development/549-kenya-women-emerge-victorious-in-icc-africa-division-ii-qualifier |title=Kenya Women emerge victorious in ICC - Africa Division II Qualifier |work=Cricket Kenya |access-date=9 September 2023 |archive-date=2023-11-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231126124248/https://cricketkenya.or.ke/index.php/development/549-kenya-women-emerge-victorious-in-icc-africa-division-ii-qualifier |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cricketeurope.com/DATABASE/ARTICLES2023/articles/000012/001202.shtml |title=Kenya and Botswana progress in Women's T20 World Cup Qualification |work=Cricket Europe |access-date=9 September 2023 |archive-date=2023-12-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231212153143/https://www.cricketeurope.com/DATABASE/ARTICLES2023/articles/000012/001202.shtml |url-status=dead }}</ref> विभाग दोनमधील अंतिम स्पर्धकांनी विभाग एकमध्ये प्रवेश केला,<ref name="squads">{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/3661256 |title=Botswana ready to host Africa women once again |work=International Cricket Council |access-date=31 August 2023}}</ref> ज्यामध्ये सहा सीडेड संघ आहेत आणि ते डिसेंबर २०२३ मध्ये युगांडा येथे खेळले जातील.<ref>{{cite web|url=https://kawowo.com/2023/05/22/uganda-to-host-womens-t20-world-cup-qualifiers-in-december/ |title=Uganda to host Women’s T20 World Cup Qualifiers in December |work=Kawowo Sports |access-date=22 May 2023}}</ref> विभाग एकमध्ये, झिम्बाब्वे आणि युगांडा यांनी अंतिम फेरी गाठली आणि त्यामुळे [[२०२४ आयसीसी महिला टी-२० विश्वचषक पात्रता]] फेरीसाठी पात्र ठरले.<ref>{{cite web |url=https://gsport.co.za/zimbabwe-and-uganda-book-africas-two-icc-womens-t20-world-cup-qualifier-spots/ |title=Zimbabwe and Uganda book Africa's two ICC Women's T20 World Cup Qualifier spots |work=GSport |access-date=18 December 2023 |archive-date=2024-04-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240417174357/https://gsport.co.za/zimbabwe-and-uganda-book-africas-two-icc-womens-t20-world-cup-qualifier-spots/ |url-status=dead }}</ref> अंतिम फेरीत झिम्बाब्वेने युगांडाचा पराभव केला.<ref>{{cite web|url=https://emergingcricket.com/news/zimbabwe-uganda-secure-global-qualifier-berths/ |title=Zimbabwe, Uganda secure global qualifier berths |work=Emerging Cricket |access-date=30 December 2023}}</ref> झिम्बाब्वेचे [[मोदेस्तर मुपाचिक्वा]] आणि [[प्रेशियस मारंगे]] हे विभाग एकमध्ये अनुक्रमे सर्वाधिक धावा करणारे आणि सर्वाधिक बळी घेणारे खेळाडू होते. <ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-africa-region-qualifier-2023-24-1411252/ |title=ICC Women's T20 World Cup Africa Region Qualifier 2023 |work=Cricinfo |access-date=18 December 2023}}</ref> ==सहभागी संघ== {| class="wikitable" |- !विभाग दोन !विभाग एक |- |valign=top| *{{crw|BOT}} *{{crw|CMR}} *{{crw|ESW}} *{{crw|KEN}} *{{crw|LES}} *{{crw|MWI}} *{{crw|MOZ}} *{{crw|SLE}} |valign=top| *{{crw|BOT}} *{{crw|KEN}} *{{crw|NAM}} *{{crw|NGR}} *{{crw|RWA}} *{{crw|TAN}} *{{crw|UGA}} *{{crw|ZIM}} |} ==विभाग दोन== {{Infobox cricket tournament | name = २०२३ आयसीसी महिला टी-२० विश्वचषक आफ्रिका पात्रता विभाग दोन | image = | caption = | administrator = [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]] | cricket format = [[ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय]] | tournament format = गट [[राऊंड-रॉबिन स्पर्धा|राऊंड-रॉबिन]] आणि प्लेऑफ | host = {{flag|बोत्स्वाना}} | start_date = २ | end_date = ८ सप्टेंबर २०२३ | champions = {{crw|KEN}} | runner up = {{crw|BOT}} | participants = ८ | matches = १६ | venues = {{crwicon|KEN}} क्वींतोर अबेल | most runs = {{crwicon|KEN}} क्वींतोर अबेल (२३८) | most wickets = {{crwicon|KEN}} क्वींतोर अबेल (१३) | player of the series = | previous_year = | previous_tournament = | next_year = | next_tournament = }} ===खेळाडू=== स्पर्धेपूर्वी खालील संघांची नावे देण्यात आली.<ref name="squads" /> {| class="wikitable" style="text-align:left; margin:auto" |- ! {{crw|BOT}}<ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/cricketbotswana/posts/pfbid0GjmmWtMKvubk66KuvhcByDWJCLwGyjXko4NgXd2Y75sXKAHpR5XEsSHQ2rDwXV37l |title=Here is the squad that will be representing us at the ICC Women's T20 World Cup Division 2 Qualifier Africa tournament |work=Botswana Cricket Association (via Facebook) |access-date=1 September 2023}}</ref> ! {{crw|CMR}} ! {{crw|ESW}}<ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/swazicricket/posts/pfbid0XFZXZe1YmL6BVAjq7a5WujRGQhX6ZEureD6AVdw8sdpPPQ3odtwBPFGyAaEamtfBl |title=Our final 14 to represent the country in the upcoming ICC Women's T20 World Cup Africa qualifiers division 2 in Botswana |work=Eswatini Cricket Association (via Facebook) |access-date=27 August 2023}}</ref> ! {{crw|KEN}} |- |valign=top| * लॉरा मोफाकेडी ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]], [[यष्टिरक्षक]]) * बोथो फ्रीमन * ओरॅटाइल केगेरेसी * बोंटले मडिमाबे ([[यष्टिरक्षक]]) * पाको मपोत्सने * गोबिलवे माटोम * आमंतले मोकगोटले * शमीलाह मोसवे * वेंडी मौतस्वी * [[बोट्सोगो एमपेडी]] * मेरापेलो फियास * फ्लॉरेन्स सामन्यिका * गोईतसोने सेटश्वणे * तुएलो शॅड्रॅक |valign=top| * मिशेल एकानी ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]], [[यष्टिरक्षक]]) * सोनिता अकेंजी * मार्गुराइट बेसला * बेल्टाइन डायम * [[मायेवा डौमा]] * एल्सा काना * त्चौआबो लेस्ली * क्लेमेन्स मनिडोम * बर्नाडेट एमबिडा * सायनेराह म्बोई * सँड्रा नोनो * ऑलिव्ह रणेडाउमौन * मॅडलीन सिसाको * ब्रेंडा वालुमा <!--राखीव: मिका-रेने टोमेलले--> |valign=top| * न्तोम्बिजोंके मखत्सवा ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * म्बाली दलामिनी ([[कर्णधार (क्रिकेट)#उपकर्णधार|उपकर्णधार]]) * दुमसिले दलामिनी * टिबुसिसो दलामिनी * विनिले गिनिंदझा * नोथंडो माबिला * नोकुलुंगा माबुझा * तेणेले मलिंगा * लिंडोकुहळे मंबा * नकोसिंफिल मंबा * न्तोम्बीझोडवा मखत्सवा ([[यष्टिरक्षक]]) * आभाळे न्यारेंदा * नोकवेथु सिमेलने * लिहिलं थोबेला |valign=top| * एस्थर वाचिरा ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * मेल्विन खगोईत्सा ([[कर्णधार (क्रिकेट)#उपकर्णधार|उपकर्णधार]]) * [[क्वींतोर अबेल]] * जोसेफिन अबोम * मर्सी आहोनो * लवेंडाह इदंबो * मॅरियन जुमा * कृष्णा मेहता * चारीटी मुठोनि ([[यष्टिरक्षक]]) * मेरी मवांगी ([[यष्टिरक्षक]]) * डेझी न्योरोगे * फ्लेव्हिया ओधियाम्बो * केल्व्हिया ओगोला * जुडिथ ओगोला * वेनासा ओको |- ! {{crw|LES}}<ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/photo.php?fbid=609643481364897 |title=A team that will represent our country Lesotho in the ICC Women's T20 World Cup qualifiers to be staged in Gaborone Botswana on the 31st August to 9th September 2023 |work=Lesotho Cricket Association (via Facebook) |access-date=26 August 2023}}</ref> ! {{crw|MWI}}<ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/cricketmalawi.org/posts/pfbid0wxBTVwYQduwedgqPEHWfm7WiEazQWSRZznvm4prSJ4Mc8Eao9zs3JBozaumgFpqvl |title=Malawi ready! |work=Cricket Malawi (via Facebook) |access-date=30 August 2023}}</ref> ! {{crw|MOZ}} ! {{crw|SLE}} |- |valign=top| * मानेओ न्याबेला ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * मोसा त्सेमाने ([[कर्णधार (क्रिकेट)#उपकर्णधार|उपकर्णधार]]) * खहलीसो दमाणे * थंडी कोबेली * रिटसेपील लिमेमा * मकोपानो मबाथोना * कानानेलो मॅबिटल * थाटो माहे * कराबो मोहळे * नाना मोखाचें * ममोठेपणें मोकोतसेला * कणानेलो मोलापो * पाबलो फेको ([[यष्टिरक्षक]]) * कणानेलो फोहलो ([[यष्टिरक्षक]]) |valign=top| * वैनेसा फिरी ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * सुगेनी काननजी ([[कर्णधार (क्रिकेट)#उपकर्णधार|उपकर्णधार]]) * ॲलिनाफे अल्फान्सो * सोफिना चिनावा * केटरिना चिंगापे * लिडिया डिम्बा * नेली गमलीयेले * मर्सी कुडिंबा ([[यष्टिरक्षक]]) * त्रिफोनिया लुका * मेरी माबवुका ([[यष्टिरक्षक]]) * फेबे मालेफुला * लुसी मालिनो * पराईज माझिया * तडला मपंडकवया |valign=top| * पाल्मीरा कुनिका ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]], [[यष्टिरक्षक]]) * इसाबेल चुमा * दलेशिया दुवाने * राकेल दुवणे ([[यष्टिरक्षक]]) * इसाबेल माबुंडा * क्रिस्टीना मॅगिया * अल्डा मंग्यू * ओल्गा मात्सोलो * रेजिना माझुंबा * अबेलिना मोयाने * इरेन मुल्होवो * अमेलिया मुंडुंडो * अँजेलिका सलोमाओ * फर्नांडा जवाला |valign=top| * फॅटमाटा पार्किन्सन ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * फाटू पेसिमा ([[कर्णधार (क्रिकेट)#उपकर्णधार|उपकर्णधार]]) * सेलिना बुल * फटू कॉन्टेह * ॲलिस फिली * ऍन मेरी कामारा * एम्मा कामारा * झैनाब कामारा ([[यष्टिरक्षक]]) * इसातु कोरोमा * जेनेट कोवा * ईशा क्वी * हसनतु सावनेह * हुसेनतु सावनेह * मेरी तुरे * रामतु तुरे ([[यष्टिरक्षक]]) |} ===गट अ=== ====गुण सारणी==== {{२०२३ आयसीसी महिला टी-२० विश्वचषक आफ्रिका पात्रता विभाग दोन गट अ गुणफलक}} ====फिक्स्चर==== {{Single-innings cricket match | date = २ सप्टेंबर २०२३ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|KEN}} | team2 = {{crw|BOT}} | score1 = १६४/१ (२० षटके) | runs1 = क्वींतोर अबेल ७१ (४६) | wickets1 = पाको मपोत्सने १/२८ (४ षटके) | score2 = ५३ (२० षटके) | runs2 = गोबिलवे माटोम २४[[नाबाद|*]] (३८) | wickets2 = क्वींतोर अबेल ४/७ (४ षटके) | result = केन्याने १११ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1394917.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल १]], [[गॅबोरोन]] | umpires = [[लॉरेन अगेनबॅग]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि सारा डंबनेवाना (झिम्बाब्वे) | motm = क्वींतोर अबेल (केन्या) | toss = केन्याने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = २ सप्टेंबर २०२३ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|MWI}} | team2 = {{crw|LES}} | score1 = १८९/५ (२० षटके) | runs1 = लिडिया डिम्बा ७४[[नाबाद|*]] (४९) | wickets1 = रेट्सेपिले लिमेमा १/१८ (३ षटके) | score2 = ५३ (१७.३ षटके) | runs2 = कणानेलो मोलापो ११ (१९) | wickets2 = वैनेसा फिरी ४/९ (४ षटके) | result = मलावी १३६ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1394918.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल २]], [[गॅबोरोन]] | umpires = केरिन क्लास्ते (दक्षिण आफ्रिका) आणि जस्टिन मुझुंगू (बोत्स्वाना) | motm = लिडिया डिम्बा (मलावी) | toss = लेसोथोने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = रेत्सेपिले लिमेमा, मकोपानो मबाथोआना, थाटो माहे, नाना मोखाचने, मामोथेपाने मोकोत्सेला, कनानेलो मोलापो, मानेओ न्याबेला, कनानेलो फोहलो, मोसा त्सेमाने (लेसोथो), सोफिना चिनावा, केटरिना चिंगापे, लिडिया डिम्बा, सुगेनी काननजी, मर्सी कुडिंबा, फेबे मालेफुला आणि लुसी मालिनो (मलावी) या सर्वांनी त्यांचे टी२०आ पदार्पण केले. }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ३ सप्टेंबर २०२३ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|MWI}} | team2 = {{crw|KEN}} | score1 = ६२/८ (२० षटके) | runs1 = सोफिना चिनावा २३ (२५) | wickets1 = लवेंडाह इदंबो ३/९ (४ षटके) | score2 = ६३/३ (१०.५ षटके) | runs2 = क्वींतोर अबेल ३० (२८) | wickets2 = केटरिना चिंगापे १/११ (३ षटके) | result = केन्याने ७ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1394921.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल १]], [[गॅबोरोन]] | umpires = केरिन क्लास्ते (दक्षिण आफ्रिका) आणि जस्टिन मुझुंगू (बोत्स्वाना) | motm = लवेंडाह इदंबो (केन्या) | toss = मलावीने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ३ सप्टेंबर २०२३ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|BOT}} | team2 = {{crw|LES}} | score1 = २०४/४ (२० षटके) | runs1 = शमीलाह मोसवे ८६[[नाबाद|*]] (६३) | wickets1 = मकोपानो मबाथोना २/३० (३ षटके) | score2 = ३१ (९ षटके) | runs2 = तो माहे २१ (१९) | wickets2 = गोबिलवे माटोम ६/१ (३ षटके) | result = बोत्सवानाने १७३ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1394922.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल २]], [[गॅबोरोन]] | umpires = [[लॉरेन अगेनबॅग]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि [[फोर्स्टर मुतिझ्वा]] (झिम्बाब्वे) | motm = शमीलाह मोसवे (बोत्सवाना) | toss = बोत्सवानाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = वेंडी माउत्स्वी आणि गोइट्सिओन सेटश्वाने (बोत्स्वाना) या दोघांनीही त्यांचे टी२०आ पदार्पण केले. }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ५ सप्टेंबर २०२३ | time = १३:५० | daynight = | team1 = {{crw-rt|BOT}} | team2 = {{crw|MWI}} | score1 = १२४/४ (२० षटके) | runs1 = गोबिलवे माटोम ४०[[नाबाद|*]] (३४) | wickets1 = केटरिना चिंगापे २/१ (४ षटके) | score2 = ११९/८ (२० षटके) | runs2 = सुगेनी काननजी ४२ (२७) | wickets2 = गोबिलवे माटोम ३/१७ (४ षटके) | result = बोत्सवानाने ५ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1394927.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल १]], [[गॅबोरोन]] | umpires = [[लॉरेन अगेनबॅग]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि आयझॅक ओयेको (केन्या) | motm = गोबिलवे माटोम (बोत्सवाना) | toss = मलावीने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ५ सप्टेंबर २०२३ | time = १३:५० | daynight = | team1 = {{crw-rt|KEN}} | team2 = {{crw|LES}} | score1 = २३४/१ (२० षटके) | runs1 = क्वींतोर अबेल १०९ (५२) | wickets1 = थंडी कोबेली १/३८ (४ षटके) | score2 = २६ (१३ षटके) | runs2 = खहलीसो दमाणे १० (१५) | wickets2 = लवेंडाह इदंबो ४/१४ (४ षटके) | result = केन्याने २०८ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1394928.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल २]], [[गॅबोरोन]] | umpires = सारा डंबनेवाना (झिम्बाब्वे) आणि जस्टिन मुझुंगू (बोत्स्वाना) | motm = क्वींतोर अबेल (केन्या) | toss = केन्याने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = क्रिष्णा मेहता, ज्युडिथ ओगोला (केन्या) आणि खहलिसो दमाने (लेसोथो) या सर्वांनी त्यांचे टी२०आ पदार्पण केले. * महिला टी२०आ मध्ये शतक झळकावणारी क्वींतोर अबेल केन्याची पहिली खेळाडू ठरली.<ref name="centuries">{{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/stats/index.html?class=10;filter=advanced;orderby=start;runsmin1=100;runsval1=runs;size=200;template=results;type=batting;view=innings |title=Statistics / Statsguru / Women's Twenty20 Internationals / Batting Records |work=ESPNcricinfo |access-date=5 September 2023}}</ref> }} ===गट ब=== ====गुण सारणी==== {{२०२३ आयसीसी महिला टी-२० विश्वचषक आफ्रिका पात्रता विभाग दोन गट ब गुणफलक}} ====फिक्स्चर==== {{Single-innings cricket match | date = २ सप्टेंबर २०२३ | time = १३:५० | daynight = | team1 = {{crw-rt|MOZ}} | team2 = {{crw|ESW}} | score1 = १५०/४ (२० षटके) | runs1 = पाल्मीरा कुनिका ४५ (६६) | wickets1 = न्तोम्बिजोंके मखत्सवा ३/२४ (४ षटके) | score2 = ४८ (७.३ षटके) | runs2 = नोथंडो माबिला १७ (१३) | wickets2 = रेजिना माझुंबा २/१ (०.३ षटके) | result = मोझांबिकने १०२ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1394919.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल १]], [[गॅबोरोन]] | umpires = सारा डंबनेवाना (झिम्बाब्वे) आणि आयझॅक ओयेको (केन्या) | motm = पाल्मीरा कुनिका (मोझांबिक) | toss = इस्वातीनीने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = टिबुसिसो डलामिनी, लिंडोकुहले मांबा, नोक्वेथु सिमेलेन (इस्वातिनी) आणि रेजिना माझुंबा (मोझांबिक) या सर्वांनी त्यांचे टी२०आ पदार्पण केले. }} ---- {{Single-innings cricket match | date = २ सप्टेंबर २०२३ | time = १३:५० | daynight = | team1 = {{crw-rt|CMR}} | team2 = {{crw|SLE}} | score1 = ४० (१३.५ षटके) | runs1 = सोनिता अकेंजी ८[[नाबाद|*]] (१०) | wickets1 = ॲलिस फिली ४/११ (३ षटके) | score2 = ४२/३ (५.५ षटके) | runs2 = मेरी तुरे २०[[नाबाद|*]] (१७) | wickets2 = | result = सिएरा लिओन ७ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1394920.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल २]], [[गॅबोरोन]] | umpires = [[फोर्स्टर मुतिझ्वा]] (झिम्बाब्वे) आणि पर्सिव्हल सिझारा (झिम्बाब्वे) | motm = ॲलिस फिली (सिएरा लिओन) | toss = सिएरा लिओनने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ३ सप्टेंबर २०२३ | time = १३:५० | daynight = | team1 = {{crw-rt|MOZ}} | team2 = {{crw|SLE}} | score1 = ५५ (१६.३ षटके) | runs1 = इरेन मुल्होवो १२ (३०) | wickets1 = जेनेट कोवा ३/७ (४ षटके) | score2 = ५६/० (७.१ षटके) | runs2 = एम्मा कामारा ३१[[नाबाद|*]] (१७) | wickets2 = | result = सिएरा लिओन १० गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1394923.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल १]], [[गॅबोरोन]] | umpires = आयझॅक ओयेको (केन्या) आणि पर्सिव्हल सिझारा (झिम्बाब्वे) | motm = एम्मा कामारा (सिएरा लिओन) | toss = सिएरा लिओनने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ३ सप्टेंबर २०२३ | time = १३:५० | daynight = | team1 = {{crw-rt|CMR}} | team2 = {{crw|ESW}} | score1 = १२५/४ (२० षटके) | runs1 = मॅडलीन सिसाको ५७ (६२) | wickets1 = विनिले गिनिंदझा २/२७ (४ षटके) | score2 = ६३ (१२.३ षटके) | runs2 = म्बाली दलामिनी १७ (१४) | wickets2 = क्लेमेन्स मनिडोम ३/१० (३.३ षटके) | result = कॅमेरूनने ६२ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1394924.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल २]], [[गॅबोरोन]] | umpires = सारा डंबनेवाना (झिम्बाब्वे) आणि जस्टिन मुझुंगू (बोत्स्वाना) | motm = मॅडलीन सिसाको (कॅमेरून) | toss = इस्वातीनीने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = आभाले न्‍यरेंदा (इस्वातिनी) ने तिचे टी२०आ पदार्पण केले. }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ५ सप्टेंबर २०२३ | time = ०९:५० | daynight = | team1 = {{crw-rt|CMR}} | team2 = {{crw|MOZ}} | score1 = ११५/६ (२० षटके) | runs1 = मॅडलीन सिसाको २७ (३०) | wickets1 = क्रिस्टीना मॅगिया ४/२४ (४ षटके) | score2 = ८२ (१६.५ षटके) | runs2 = फर्नांडा झवला २१ (२०) | wickets2 = त्चौआबो लेस्ली ३/१३ (३.५ षटके) | result = कॅमेरूनने ३३ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1394925.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल १]], [[गॅबोरोन]] | umpires = एलिझाबेथ फ्रेंच (सिएरा लिओन) आणि [[फोर्स्टर मुतिझ्वा]] (झिम्बाब्वे) | motm = मॅडलीन सिसाको (कॅमेरून) | toss = मोझांबिकने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ५ सप्टेंबर २०२३ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|SLE}} | team2 = {{crw|ESW}} | score1 = १७३/६ (२० षटके) | runs1 = ऍन मेरी कामारा ५१ (३४) | wickets1 = नोकवेथु सिमेलने १/१२ (१ षटक) | score2 = २६ (१४.४ षटके) | runs2 = न्तोम्बिजोंके मखत्सवा ६ (८) | wickets2 = ऍन मेरी कामारा २/१ (३ षटके) | result = सिएरा लिओन १४७ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1394926.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल २]], [[गॅबोरोन]] | umpires = केरिन क्लास्ते (दक्षिण आफ्रिका) आणि पर्सिव्हल सिझारा (झिम्बाब्वे) | motm = ऍन मेरी कामारा (सिएरा लिओन) | toss = सिएरा लिओनने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = रामाटू तुरे (सिएरा लिओन) ने तिचे टी२०आ पदार्पण केले. }} ===प्ले-ऑफ=== ====कंस==== {{4TeamBracket-with 3rd | RD1 = [[#उपांत्य फेरी|उपांत्य फेरी]] | RD2 = [[#अंतिम सामना|अंतिम]] | RD3 = [[#तिसरे स्थान प्ले-ऑफ|तिसरे स्थान प्ले-ऑफ]] | team-width = 200 | RD1-seed1 = '''अ२''' | RD1-team1 = '''{{crw|BOT}}''' | RD1-score1 = '''१३१/७&nbsp;(२०)''' | RD1-seed2 = ब१ | RD1-team2 = {{crw|SLE}} | RD1-score2 = ११४/५&nbsp;(२०) | RD1-seed3 = '''अ१''' | RD1-team3 = '''{{crw|KEN}}''' | RD1-score3 = '''१५६/५&nbsp;(२०)''' | RD1-seed4 = ब२ | RD1-team4 = {{crw|CMR}} | RD1-score4 = ३८&nbsp;(१४.४) | RD2-seed1 = अ२ | RD2-team1 = {{crw|BOT}} | RD2-score1 = ५२&nbsp;(१४.२) | RD2-seed2 = '''अ१''' | RD2-team2 = '''{{crw|KEN}}''' | RD2-score2 = '''५३/१&nbsp;(८.१)''' | RD3-seed1 = ब२ | RD3-team1 = {{crw|CMR}} | RD3-score1 = ६८/६&nbsp;(२०) | RD3-seed2 = '''ब१''' | RD3-team2 = '''{{crw|SLE}}''' | RD3-score2 = '''७२/३&nbsp;(९.५)''' }} ====उपांत्य फेरी==== {{Single-innings cricket match | date = ६ सप्टेंबर २०२३ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|BOT}} | team2 = {{crw|SLE}} | score1 = १३१/७ (२० षटके) | runs1 = फ्लॉरेन्स सामन्यिका २२ (३३) | wickets1 = ॲलिस फिली २/२५ (४ षटके) | score2 = ११४/५ (२० षटके) | runs2 = एम्मा कामारा २५ (२३) | wickets2 = शमीलाह मोसवे १/१४ (४ षटके) | result = बोत्सवानाने १७ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1394929.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल १]], [[गॅबोरोन]] | umpires = [[लॉरेन अगेनबॅग]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि सारा डंबनेवाना (झिम्बाब्वे) | motm = शमीलाह मोसवे (बोत्सवाना) | toss = बोत्सवानाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ६ सप्टेंबर २०२३ | time = १३:५० | daynight = | team1 = {{crw-rt|KEN}} | team2 = {{crw|CMR}} | score1 = १५६/५ (२० षटके) | runs1 = एस्तेर वाचिरा ५१ (४६) | wickets1 = बर्नाडेट एमबिडा २/२० (२ षटके) | score2 = ३८ (१४.४ षटके) | runs2 = ऑलिव्ह राणेडौमौन ११ (१६) | wickets2 = क्वींतोर अबेल ५/५ (५ षटके) | result = केन्याने ११८ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1394930.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल १]], [[गॅबोरोन]] | umpires = केरिन क्लास्ते (दक्षिण आफ्रिका) आणि [[फोर्स्टर मुतिझ्वा]] (झिम्बाब्वे) | motm = क्वींतोर अबेल (केन्या) | toss = केन्याने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ====तिसरे स्थान प्ले-ऑफ==== {{Single-innings cricket match | date = ८ सप्टेंबर २०२३ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|CMR}} | team2 = {{crw|SLE}} | score1 = ६८/६ (२० षटके) | runs1 = मार्गुराइट बेसला १६[[नाबाद|*]] (१९) | wickets1 = जेनेट कोवा २/८ (४ षटके) | score2 = ७२/३ (९.५ षटके) | runs2 = झैनाब कमरा ३७[[नाबाद|*]] (२५) | wickets2 = सोनिता अकेंजी १/१५ (२ षटके) | result = सिएरा लिओन ७ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1394931.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल १]], [[गॅबोरोन]] | umpires = सारा डंबनेवाना (झिम्बाब्वे) आणि पर्सिव्हल सिझारा (झिम्बाब्वे) | motm = झैनाब कमरा (सिएरा लिओन) | toss = कॅमेरूनने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ====अंतिम सामना==== {{Single-innings cricket match | date = ८ सप्टेंबर २०२३ | time = १३:५० | daynight = | team1 = {{crw-rt|BOT}} | team2 = {{crw|KEN}} | score1 = ५२ (१४.२ षटके) | runs1 = फ्लॉरेन्स सामन्यिका २२ (२३) | wickets1 = फ्लेव्हिया ओधियाम्बो ४/१० (३.२ षटके) | score2 = ५३/१ (८.१ षटके) | runs2 = डेझी न्योरोगे २६[[नाबाद|*]] (२४) | wickets2 = गोबिलवे माटोम १/१९ (४ षटके) | result = केन्याने ९ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1394932.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल १]], [[गॅबोरोन]] | umpires = [[लॉरेन अगेनबॅग]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि [[फोर्स्टर मुतिझ्वा]] (झिम्बाब्वे) | motm = फ्लेव्हिया ओधियाम्बो (केन्या) | toss = बोत्सवानाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ==विभाग एक== {{Infobox cricket tournament | name = २०२३ आयसीसी महिला टी-२० विश्वचषक आफ्रिका पात्रता विभाग एक | image = | caption = | administrator = [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]] | cricket format = [[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय|ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय]] | tournament format = | host = {{flag|युगांडा}} | start_date = ९ | end_date = १७ डिसेंबर २०२३ | champions = {{crw|ZIM}} | runner up = {{crw|UGA}} | participants = ८ | matches = १६ | venues = | most runs = {{crwicon|ZIM}} [[मोदेस्तर मुपाचिक्वा]] (१३१) | most wickets = {{crwicon|ZIM}} [[प्रेशियस मारंगे]] (१३) | player of the series = | previous_year = २०२१ | previous_tournament = २०२१ महिला ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आफ्रिका पात्रता | next_year = | next_tournament = }} ===खेळाडू=== {| class="wikitable" style="text-align:left; margin:auto" |- ! {{crw|BOT}}<ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/cricketbotswana/posts/pfbid02qgTTumGuzPWNb3DYfNXypBcjPE5XxxotXMehZ5LgWpnk6TwquXaqhks7uB1xuy9kl |title=The final team that will be representing Botswana at the ICC women's T20 World Cup Africa qualifiers to be held in Entebbe, Uganda from the 7-18 of December 2023 |work=Botswana Cricket Association |via=Facebook |access-date=7 December 2023}}</ref> ! {{crw|KEN}}<ref name="czar" /> ! {{crw|NAM}}<ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/CricketNamibia/posts/pfbid0RKAo52WXZ2pSGuDeCJnaefLhvehfLrE5oxpqirEpdkbJUDqXP12Q5up1yF6DmQTKl |title=Capricorn Eagles squad selected to represent Namibia in the ICC Women's T20 World Cup Africa Qualifier in Uganda starting 7-18 December at Entebbe Cricket Oval |work=Cricket Namibia |via=Facebook |access-date=4 December 2023}}</ref> ! {{crw|NGA}}<ref>{{cite web |url=https://nigeriacricket.com.ng/2023/12/06/nigerias-squad-announcement-for-icc-womens-t20-world-cup-africa-qualifier-in-uganda/ |title=Nigeria's squad announcement for ICC Women's T20 World Cup Africa Qualifier in Uganda |work=Nigeria Cricket Federation |access-date=6 December 2023}}</ref> |- |valign=top| * लॉरा मोफकेड्डी ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]], [[यष्टिरक्षक]]) * शमीलाह मोसवे ([[कर्णधार (क्रिकेट)#उपकर्णधार|उपकर्णधार]]) * ओनीले केइट्समांग * ओरॅटाइल केगेरेसी * बोंटले मडिमाबे ([[यष्टिरक्षक]]) * पाको मपोत्सने * गोबिलवे माटोम * तेबोगो मोइटोई * आमंतले मोकगोटले * तेबोगो मोतल्हाबाफुटी * वेंडी मौतस्वी * मेरापेलो फियास * फ्लॉरेन्स सामन्यिका * तुएलो शॅड्रॅक |valign=top| * एस्थर वाचिरा ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * [[क्वींतोर अबेल]] * जोसेफिन अबोम * लवेंडाह इदंबो * मेल्विन खगोईत्सा * कृष्णा मेहता * चारिटी मुठोनि ([[यष्टिरक्षक]]) * मेरी मवांगी ([[यष्टिरक्षक]]) * जेमिमाह नदानू * फ्लेव्हिया ओधियाम्बो * केल्व्हिया ओगोला * जुडिथ ओगोला * वेनासा ओको * मर्सि सिफुना |valign=top| * [[इरेन व्हॅन झील]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * नाओमी बेंजामिन * [[ज्युरीन डिएरगार्ड]] * मर्झर्ली गोरासेस * [[कायलीन ग्रीन]] * [[व्हिक्टोरिया हामुनेला]] * [[यास्मीन खान (क्रिकेटर)|यास्मीन खान]] ([[यष्टिरक्षक]]) * बियांका मॅन्युएल * मेकेल्या मवातीले * [[सिल्व्हिया शिहेपो]] * सायमा तुहाडलेंनी * [[सुने विटमन]] * एडेल व्हॅन झील |valign=top| * ब्लेसिंग एटिएम ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * रुकायत अब्दुलरासाक * अडशोळा आडेकुणले * पेक्युलिर आगबोया * ख्रिस्ताबेल चुकवुनिये * फेवर एसिग्बे * साराह एटिएम ([[यष्टिरक्षक]]) * विक्टरी इग्बिनेडियन * अबीगेल इग्बोबी ([[यष्टिरक्षक]]) * लकी पिअटी * राहेल सॅमसन * एस्थर सँडी * सलोम सँडी * लिलियन उदेह |- ! {{crw|RWA}}<ref>{{cite web|url=https://www.newtimes.co.rw/article/12810/sports/cricket/cricket-rwanda-handed-tough-draw-in-womens-world-cup-qualifiers |title=Cricket: Rwanda handed tough draw in Women’s World Cup Qualifiers |work=The New Times |access-date=3 December 2023}}</ref> ! {{crw|TAN}}<ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/Tanzaniacricketassociation/posts/pfbid02CeBiCKXKsdK8KEK6idkbotDczB9bZYEGbF1PonJj8vmRyH8gaUASP2bTFyyGA5DPl |title=ICC Women's T20 World Cup Africa Regional Qualifier 2023 |work=Tanzania Cricket Association |via=Facebook |access-date=7 December 2023}}</ref> ! {{crw|UGA}}<ref>{{cite web|url=https://kawowo.com/2023/12/05/consy-aweko-to-lead-victoria-pearls-in-pursuit-of-holy-grail/ |title=Consy Aweko to lead Victoria Pearls in pursuit of Holy Grail |work=Kawowo Sports |access-date=5 December 2023}}</ref> ! {{crw|ZIM}}<ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/zimbabwewomencricket/posts/pfbid05WAttTryhDkZH2Tb4EPBafLkMqgmdrLpXBfRCRd6RovyVj5Ys2yBJAXakDvxFY8Zl |title=Zimbabwe leave for Uganda today, joining 7 countries including the hosts at the ICC Women's T20 World Cup Africa Qualifier |work=Zimbabwe Cricket |via=Facebook |access-date=7 December 2023}}</ref> |- |valign=top| * [[मारी बिमेनीमाना]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * ॲलिस इकुझ्वे * फ्लोरा इराकोझे * रोझीन इरेरा * [[गिसेल इशिमवे]] * [[हेन्रिएट इशिमवे]] * इम्मॅक्युली मुहावेनिमाना * बेलिसे मुरेकाटे * झुलुफत मुटोनिवासे * शकिला नियोमुहोजा * जोसियाने न्यिरंकुंडीनेझा * मारी तुमकुंडे * क्लेरिस उवासे * मर्वेली उवासे ([[यष्टिरक्षक]]) |valign=top| * नीमा पायस ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * पेरिस कामुन्या ([[कर्णधार (क्रिकेट)#उपकर्णधार|उपकर्णधार]]) * सौम बोराकांबी * सोफिया जेरोम * [[फातुमा किबासू]] * शीला किझिटो * आयशा मोहम्मद * शुफा मोहम्मदी ([[यष्टिरक्षक]]) * सौम माते * हुदा उमरी * ऍग्नेस क्वेले * मोनिका पास्कल * मवाजबू सालम * मवानमवुआ उषांगा |valign=top| * [[कॉन्सी अवेको]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * [[जेनेट एमबाबाझी]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)#उपकर्णधार|उपकर्णधार]]) * सारा अकितेंग * प्रॉस्कोव्हिया अलाको * इरेन अलुमो * लोर्ना अनायत * एव्हलिन एनीपो * मलिसा एरिओकोट * [[केविन अविनो]] * एस्थर इलोकू * पॅट्रिशिया मालेमिकिया * [[रिटा मुसमाळी]] * [[इम्मॅक्युलाते नाकीसुयी]] * [[स्टेफनी नम्पीना]] |valign=top| * [[मेरी-अ‍ॅन मुसोंडा]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * [[फ्रांसिस्का चिपारे]] * [[चिएद्झा हुरुरू]] ([[यष्टिरक्षक]]) * [[न्याशा ग्वांझुरा]] * लिंडोकुहळे माभेरो * [[प्रेशियस मरान्गे]] * [[ऑड्रे मझ्विशाया]] * [[चिपो मुगेरी-तिरीपानो]] * [[मोदेस्तर मुपाचिक्वा]] ([[यष्टिरक्षक]]) * [[ॲशली न्दिराया]] * केलीस एनधलोवू * [[जोसेफिन कोमो]] * [[नॉमवेलो सिबंदा]] * [[लॉरीन त्शुमा]] |} ===गट अ=== ====गुण सारणी==== {{२०२३ आयसीसी महिला टी-२० विश्वचषक आफ्रिका पात्रता विभाग एक गट अ गुणफलक}} ====फिक्स्चर==== {{Single-innings cricket match | date = ९ डिसेंबर २०२३ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|ZIM}} | team2 = {{crw|KEN}} | score1 = १११/९ (२० षटके) | runs1 = [[चिपो मुगेरी-तिरीपानो]] ३१ (१७) | wickets1 = [[क्वींतोर अबेल]] २/१५ (४ षटके) | score2 = ४९ (१५.४ षटके) | runs2 = चारिटी मुठोनि १० (२६) | wickets2 = [[लॉरीन त्शुमा]] ३/१४ (४ षटके) | result = झिम्बाब्वेने ६२ धावांनी विजय मिळवला | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1411261.html धावफलक] | venue = [[एंटेबी क्रिकेट ओव्हल]], [[एंटेबी]] | umpires = निमाली परेरा (श्रीलंका) आणि [[डेदुनु सिल्वा]] (श्रीलंका) | motm = [[जोसेफिन कोमो]] (झिम्बाब्वे) | toss = केन्याने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = जेमिमाह नदानू (केन्या) आणि लिंडोकुहले माभेरो (झिम्बाब्वे) या दोघांनीही त्यांचे टी२०आ पदार्पण केले. }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ९ डिसेंबर २०२३ | time = १३:५० | daynight = | team1 = {{crw-rt|BOT}} | team2 = {{crw|TAN}} | score1 = ७५ (१९.२ षटके) | runs1 = शमीलाह मोसवे १५ (२४) | wickets1 = पेरिस कामुन्या २/१० (४ षटके) | score2 = ७६/० (१०.२ षटके) | runs2 = सौम माते ३८[[नाबाद|*]] (४०) | wickets2 = | result = टांझानिया १० गडी राखून विजयी | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1411262.html धावफलक] | venue = [[एंटेबी क्रिकेट ओव्हल]], [[एंटेबी]] | umpires = सारा डंबनेवाना (झिम्बाब्वे) आणि क्लॉस शूमाकर (नामिबिया) | motm = सौम माते (टांझानिया) | toss = बोत्सवानाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ११ डिसेंबर २०२३ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|KEN}} | team2 = {{crw|TAN}} | score1 = ३५/३ (८ षटके) | runs1 = मेल्विन खगोईत्सा १२ (८) | wickets1 = पेरिस कामुन्या १/७ (३ षटके) | score2 = ४२/३ (६.३ षटके) | runs2 = हुदा उमरी २३[[नाबाद|*]] (१५) | wickets2 = मेल्विन खगोईत्सा २/८ (२ षटके) | result = टांझानिया ७ गडी राखून विजयी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस पद्धत]]) | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1411265.html धावफलक] | venue = [[एंटेबी क्रिकेट ओव्हल]], [[एंटेबी]] | umpires = सारा डंबनेवाना (झिम्बाब्वे) आणि निमाली परेरा (श्रीलंका) | motm = हुदा उमरी (टांझानिया) | toss = टांझानियाने नाणेफेक जिंकून गोलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = पावसामुळे टांझानियाला ८ षटकांत ४२ धावांचे सुधारित लक्ष्य ठेवण्यात आले होते. | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ११ डिसेंबर २०२३ | time = १३:५० | daynight = | team1 = {{crw-rt|ZIM}} | team2 = {{crw|BOT}} | score1 = १६२/५ (२० षटके) | runs1 = [[मोदेस्तर मुपाचिक्वा]] ४७[[नाबाद|*]] (४४) | wickets1 = गोबिलवे माटोम ३/२८ (४ षटके) | score2 = ४७ (१७.४ षटके) | runs2 = शमीलाह मोसवे १५ (२४) | wickets2 = [[लॉरीन त्शुमा]] ३/६ (४ षटके) | result = झिम्बाब्वेने ११५ धावांनी विजय मिळवला | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1411266.html धावफलक] | venue = [[एंटेबी क्रिकेट ओव्हल]], [[एंटेबी]] | umpires = हबीब एनेसी (नायजेरिया) आणि [[डेदुनु सिल्वा]] (श्रीलंका) | motm = केलीस एनधलोवू (झिम्बाब्वे) | toss = झिम्बाब्वेने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = १३ डिसेंबर २०२३ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|BOT}} | team2 = {{crw|KEN}} | score1 = ५२/८ (२० षटके) | runs1 = पाको मपोत्सने ११ (१८) | wickets1 = एस्थर वाचिरा ३/६ (४ षटके) | score2 = ३४/१ (६ षटके) | runs2 = [[क्वींतोर अबेल]] २१[[नाबाद|*]] (१४) | wickets2 = तुएलो शॅड्रॅक १/९ (२ षटके) | result = केन्याने २० धावांनी विजय मिळवला ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस पद्धत]]) | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1411269.html धावफलक] | venue = [[एंटेबी क्रिकेट ओव्हल]], [[एंटेबी]] | umpires = सायमन किंटू (युगांडा) आणि निमाली परेरा (श्रीलंका) | motm = [[क्वींतोर अबेल]] (केन्या) | toss = केन्याने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = पावसामुळे पुढे खेळ होऊ शकला नाही. | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = १३ डिसेंबर २०२३ | time = १३:५० | daynight = | team1 = {{crw-rt|TAN}} | team2 = {{crw|ZIM}} | score1 = ८२ (१९.५ षटके) | runs1 = [[फातुमा किबासू]] २२ (३७) | wickets1 = [[प्रेशियस मारंगे]] ३/१३ (४ षटके) | score2 = ८४/१ (१५ षटके) | runs2 = [[मेरी-अ‍ॅन मुसोंडा]] ३३ (२७) | wickets2 = मवानमवुआ उषांगा १/११ (२ षटके) | result = झिम्बाब्वे ९ गडी राखून विजयी | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1411270.html धावफलक] | venue = [[एंटेबी क्रिकेट ओव्हल]], [[एंटेबी]] | umpires = पॅट्रिक माकुम्बी (युगांडा) आणि क्लॉस शूमाकर (नामिबिया) | motm = [[प्रेशियस मारंगे]] (झिम्बाब्वे) | toss = झिम्बाब्वेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ===गट ब=== ====गुण सारणी==== {{२०२३ आयसीसी महिला टी-२० विश्वचषक आफ्रिका पात्रता विभाग एक गट ब गुणफलक}} ====फिक्स्चर==== {{Single-innings cricket match | date = १० डिसेंबर २०२३ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|NAM}} | team2 = {{crw|NGA}} | score1 = १२२/२ (२० षटके) | runs1 = [[यास्मीन खान (क्रिकेटर)|यास्मिन खान]] ५९ (४९) | wickets1 = लकी पायटी १/१७ (३ षटके) | score2 = ११३/७ (२० षटके) | runs2 = लकी पायटी ४३[[नाबाद|*]] (४९) | wickets2 = [[सिल्व्हिया शिहेपो]] २/२६ (३ षटके) | result = नामिबिया ९ धावांनी विजयी | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1411263.html धावफलक] | venue = [[एंटेबी क्रिकेट ओव्हल]], [[एंटेबी]] | umpires = सायमन किंटू (युगांडा) आणि पॅट्रिक माकुंबी (युगांडा) | motm = [[यास्मीन खान (क्रिकेटर)|यास्मिन खान]] (नामिबिया) | toss = नायजेरियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = ख्रिस्ताबेल चुकवुनये (नायजेरिया) ने तिचे टी२०आ पदार्पण केले. }} ---- {{Single-innings cricket match | date = १० डिसेंबर २०२३ | time = १३:५० | daynight = | team1 = {{crw-rt|RWA}} | team2 = {{crw|UGA}} | score1 = ८७/५ (२० षटके) | runs1 = मर्वेली उवासे ३५ (३५) | wickets1 = [[जेनेट एमबाबाझी]] ३/१४ (४ षटके) | score2 = ८९/४ (१६ षटके) | runs2 = [[जेनेट एमबाबाझी]] ३२ (३७) | wickets2 = मारी तुमकुंडे १/७ (१ षटक) | result = युगांडा ६ गडी राखून विजयी | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1411264.html धावफलक] | venue = [[एंटेबी क्रिकेट ओव्हल]], [[एंटेबी]] | umpires = हबीब एनेसी (नायजेरिया) आणि पर्सिव्हल सिझारा (झिम्बाब्वे) | motm = [[जेनेट एमबाबाझी]] (युगांडा) | toss = युगांडाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = मेरी तुमकुंडे (रवांडा) यांनी तिचे टी२०आ पदार्पण केले. }} ---- {{Single-innings cricket match | date = १२ डिसेंबर २०२३ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|RWA}} | team2 = {{crw|NGA}} | score1 = ८८/९ (२० षटके) | runs1 = क्लेरिस उवासे १८ (२४) | wickets1 = पेक्युलीर आगबोया ३/१३ (४ षटके) | score2 = ४९/४ (१०.३ षटके) | runs2 = पेक्युलीर आगबोया १९ (१७) | wickets2 = रोझीन इरेरा २/४ (३ षटके) | result = नायजेरियाने ३ धावांनी विजय मिळवला ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस पद्धत]]) | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1411267.html धावफलक] | venue = [[एंटेबी क्रिकेट ओव्हल]], [[एंटेबी]] | umpires = पॅट्रिक माकुम्बी (युगांडा) आणि पर्सिव्हल सिझारा (झिम्बाब्वे) | motm = पेक्युलीर आगबोया (नायजेरिया) | toss = रवांडाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = पावसामुळे पुढे खेळ होऊ शकला नाही. | notes = व्हिक्टरी इग्बिनेडियन (नायजेरिया) ने तिचे टी२०आ पदार्पण केले. }} ---- {{Single-innings cricket match | date = १२ डिसेंबर २०२३ | time = १३:५० | daynight = | team1 = {{crw-rt|NAM}} | team2 = {{crw|UGA}} | score1 = ९२ (१९.५ षटके) | runs1 = [[कायलीन ग्रीन]] २२ (२९) | wickets1 = [[कॉन्सी अवेको]] ३/१६ (४ षटके) | score2 = ९३/६ (१८.४ षटके) | runs2 = [[रिटा मुसमाळी]] १६ (२०) | wickets2 = [[व्हिक्टोरिया हामुनेला]] ३/११ (४ षटके) | result = युगांडा ४ गडी राखून विजयी | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1411268.html धावफलक] | venue = [[एंटेबी क्रिकेट ओव्हल]], [[एंटेबी]] | umpires = सारा डंबनेवाना (झिम्बाब्वे) आणि हबीब एनेसी (नायजेरिया) | motm = [[कॉन्सी अवेको]] (युगांडा) | toss = युगांडाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = १४ डिसेंबर २०२३ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|NAM}} | team2 = {{crw|RWA}} | score1 = १०२/७ (२० षटके) | runs1 = [[ज्युरीन डिएरगार्ड]] २२[[नाबाद|*]] (२२) | wickets1 = बेलिसे मुरेकाटे ३/१८ (४ षटके) | score2 = ९१/८ (२० षटके) | runs2 = [[गिसेल इशिमवे]] ३६ (४०) | wickets2 = नाओमी बेंजामिन २/१३ (४ षटके) | result = नामिबियाने ११ धावांनी विजय मिळवला | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1411271.html धावफलक] | venue = [[एंटेबी क्रिकेट ओव्हल]], [[एंटेबी]] | umpires = सायमन किंटू (युगांडा) आणि पर्सिव्हल सिझारा (झिम्बाब्वे) | motm = मर्झर्ली गोरासेस (नामिबिया) | toss = रवांडाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = शकिला नियोमुहोजा (रवांडा) यांनी तिचे टी२०आ पदार्पण केले. }} ---- {{Single-innings cricket match | date = १४ डिसेंबर २०२३ | time = १३:५० | daynight = | team1 = {{crw-rt|NGA}} | team2 = {{crw|UGA}} | score1 = ६३/९ (२० षटके) | runs1 = ब्लेसिंग एटिएम 24 (42) | wickets1 = [[कॉन्सी अवेको]] ३/१६ (४ षटके) | score2 = ६६/४ (१५ षटके) | runs2 = प्रॉस्कोव्हिया अलाको २३ (३८) | wickets2 = अडशोळा आडेकुणले २/१३ (३ षटके) | result = युगांडा ६ गडी राखून विजयी | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1411272.html धावफलक] | venue = [[एंटेबी क्रिकेट ओव्हल]], [[एंटेबी]] | umpires = क्लॉस शूमाकर (नामिबिया) आणि [[डेदुनु सिल्वा]] (श्रीलंका) | motm = [[कॉन्सी अवेको]] (युगांडा) | toss = युगांडाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ==प्ले-ऑफ== ====कंस==== {{4TeamBracket-with 3rd | RD1 = [[#उपांत्य फेरी|उपांत्य फेरी]] | RD2 = [[#अंतिम सामना|अंतिम सामना]] | RD3 = [[#तिसरे स्थान प्ले-ऑफ|तिसरे स्थान प्ले-ऑफ]] | team-width = 200 | RD1-seed1 = अ१ | RD1-team1 = '''{{crw|ZIM}}''' | RD1-score1 = '''१५०/६ (२०)''' | RD1-seed2 = ब२ | RD1-team2 = {{crw|NAM}} | RD1-score2 = ६४ (१६.२) | RD1-seed3 = अ२ | RD1-team3 = {{crw|TAN}} | RD1-score3 = ८९ (१९.२) | RD1-seed4 = ब१ | RD1-team4 = '''{{crw|UGA}}''' | RD1-score4 = '''९९/४ (२०)''' | RD2-seed1 = | RD2-team1 = '''{{crw|ZIM}}''' | RD2-score1 = '''८५/४ (१४.४)''' | RD2-seed2 = | RD2-team2 = {{crw|UGA}} | RD2-score2 = ७९ (२०) | RD3-seed1 = | RD3-team1 = {{crw|NAM}} | RD3-score1 = निकाल | RD3-seed2 = | RD3-team2 = {{crw|TAN}} | RD3-score2 = नाही }} ====उपांत्य फेरी==== {{Single-innings cricket match | date = १६ डिसेंबर २०२३ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|ZIM}} | team2 = {{crw|NAM}} | score1 = १५०/६ (२० षटके) | runs1 = [[मोदेस्तर मुपाचिक्वा]] ३३ (३७) | wickets1 = मेकेल्या मवातीले ३/१७ (४ षटके) | score2 = ६४ (१६.२ षटके) | runs2 = एडेल व्हॅन झील २३ (२०) | wickets2 = [[प्रेशियस मारंगे]] ३/९ (४ षटके) | result = झिम्बाब्वेने ८६ धावांनी विजय मिळवला | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1411273.html धावफलक] | venue = [[एंटेबी क्रिकेट ओव्हल]], [[एंटेबी]] | umpires = हबीब एनेसी (एनजीए) आणि [[डेदुनु सिल्वा]] (श्रीलंका) | motm = [[प्रेशियस मारंगे]] (झिम्बाब्वे) | toss = नामिबियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = झिम्बाब्वे [[२०२४ आयसीसी महिला टी-२० विश्वचषक पात्रता]] साठी पात्र ठरला. }} ---- {{Single-innings cricket match | date = १६ डिसेंबर २०२३ | time = १३:५० | daynight = | team1 = {{crw-rt|UGA}} | team2 = {{crw|TAN}} | score1 = ९९/४ (२० षटके) | runs1 = [[स्टेफनी नम्पीना]] ५१ (५३) | wickets1 = पेरिस कामुन्या २/१० (४ षटके) | score2 = ८९ (१९.२ षटके) | runs2 = सौम माते ३५ (४०) | wickets2 = [[रिटा मुसमाळी]] ३/११ (३ षटके) | result = युगांडाने १० धावांनी विजय मिळवला | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1411274.html धावफलक] | venue = [[एंटेबी क्रिकेट ओव्हल]], [[एंटेबी]] | umpires = निमाली परेरा (श्रीलंका) आणि पर्सिव्हल सिझारा (झिम्बाब्वे) | motm = [[रिटा मुसमाळी]] (युगांडा) | toss = टांझानियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = युगांडा [[२०२४ आयसीसी महिला टी-२० विश्वचषक पात्रता]] साठी पात्र ठरला. }} ====तिसरे स्थान प्ले-ऑफ==== {{Single-innings cricket match | date = १७ डिसेंबर २०२३ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|NAM}} | team2 = {{crw|TAN}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = निकाल नाही | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1411275.html धावफलक] | venue = [[एंटेबी क्रिकेट ओव्हल]], [[एंटेबी]] | umpires = सारा डंबनेवाना (झिम्बाब्वे) आणि [[डेदुनु सिल्वा]] (श्रीलंका) | motm = | toss = नामिबियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = पावसामुळे खेळ होऊ शकला नाही. | notes = }} ====अंतिम सामना==== {{Single-innings cricket match | date = १७ डिसेंबर २०२३ | time = १३:५० | daynight = | team1 = {{crw-rt|UGA}} | team2 = {{crw|ZIM}} | score1 = ७९ (२० षटके) | runs1 = [[स्टेफनी नम्पीना]] २६ (२६) | wickets1 = [[प्रेशियस मारंगे]] ५/७ (४ षटके) | score2 = ८५/४ (१४.४ षटके) | runs2 = [[मोदेस्तर मुपाचिक्वा]] २२ (३०) | wickets2 = [[रिटा मुसमाळी]] २/७ (२ षटके) | result = झिम्बाब्वे ६ गडी राखून विजयी | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1411276.html धावफलक] | venue = [[एंटेबी क्रिकेट ओव्हल]], [[एंटेबी]] | umpires = निमाली परेरा (श्रीलंका) आणि क्लॉस शूमाकर (नामिबिया) | motm = [[प्रेशियस मारंगे]] (झिम्बाब्वे) | toss = झिम्बाब्वेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = [[प्रेशियस मारंगे]] (झिम्बाब्वे) ने तिची टी२०आ मध्ये पहिली हॅटट्रिक घेतली. }} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-africa-div-two-qlf-2023-1394907 ईएसपीएन क्रिकइन्फो येथे मालिका मुख्यपृष्ठ (विभाग दोन)] * [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-africa-region-qualifier-2023-24-1411252 ईएसपीएन क्रिकइन्फो येथे मालिका मुख्यपृष्ठ (विभाग एक)] {{२०२४ आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२३}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२३-२४}} {{DEFAULTSORT:आयसीसी महिला टी-२० विश्वचषक आफ्रिका पात्रता}} [[वर्ग:इ.स. २०२३ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:महिला क्रिकेट]] hbdkmk0v5umr6w3p08vdg5xwkiducmn 0 349920 2691734 2675874 2026-06-29T20:26:45Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2691734 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tournament | name = २०२४ क्विबुका महिला टी-२० स्पर्धा | image = | imagesize = | caption = | start_date = ३० मे | end_date = ८ जून २०२४ | administrator = [[रवांडा क्रिकेट असोसिएशन]] | cricket format = [[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय|ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय]] | tournament format = [[राऊंड-रॉबिन स्पर्धा|राऊंड-रॉबिन]] आणि [[बाद फेरी|प्ले-ऑफ]] | host = {{flag|रवांडा}} | champions = {{crw|UGA}} | runner up = {{crw|ZIM|name=झिम्बाब्वे अ}} | count = ३ | participants = ८ | matches = ३२ | player of the series = | most runs = {{crwicon|ZIM}} [[केलीस एनधलोवू]] (२९५) | most wickets = {{crwicon|NGA}} लिलियन उदेह (१८) | previous_year = २०२३ | previous_tournament = २०२३ क्विबुका महिला टी-२० स्पर्धा | next_year = | next_tournament = }} '''२०२४ क्विबुका महिला टी-२० स्पर्धा''' ही [[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय|ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय]] (टी२०आ) [[क्रिकेट]] स्पर्धा होती जी ३० मे ते ८ जून २०२४ दरम्यान [[रवांडा]] येथे झाली.<ref>{{cite web|url=https://www.newtimes.co.rw/article/15835/sports/cricket/eight-countries-confirmed-for-2024-kwibuka-women-t20-tourney |title=Eight countries confirmed for 2024 Kwibuka women T20 tourney |work=The New Times |access-date=13 May 2024}}</ref><ref>{{cite web|url=https://punchng.com/cricket-rwanda-confirm-nigeria-six-others-for-10th-kwibuka/ |title=Cricket: Rwanda confirm Nigeria, six others for 10th Kwibuka |work=Punch Newspapers |access-date=10 April 2024}}</ref> वार्षिक [[क्विबुका टी-२० स्पर्धा|क्विबुका टी-२० स्पर्धेची]] ही दहावी आवृत्ती होती, जी पहिल्यांदा २०१४ मध्ये तुत्सी विरुद्ध १९९४ च्या नरसंहारातील बळींच्या स्मरणार्थ खेळली गेली होती.<ref name="czar">{{cite web|url=https://czarsportzauto.com/kwibuka-memorial-womens-t20-2024/ |title=Rwanda Cricket to organize 10th edition of Kwibuka Memorial tournament in May/June 2024 |work=Czarsportz |access-date=13 May 2024}}</ref> सहभागी संघ [[बोत्स्वाना राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|बोत्स्वाना]], [[कामेरून राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|कामेरून]], [[केनिया राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|केनिया]], [[मलावी राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|मालावी]], [[नायजेरिया राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|नायजेरिया]], [[रवांडा राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|रवांडा]], [[युगांडा राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|युगांडा]] आणि [[झिम्बाब्वे महिला राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|झिम्बाब्वे अ]].<ref>{{cite web|url=https://www.newtimes.co.rw/article/17160/sports/cricket/rwanda-cameroon-to-face-off-in-kwibuka-womens-t20-opener |title=Rwanda, Cameroon to face off in Kwibuka women's T20 opener |work=The New Times |access-date=28 May 2024}}</ref> स्पर्धेत [[राऊंड-रॉबिन स्पर्धा|राउंड-रॉबिन]] स्टेजचा समावेश होता, त्यानंतर आघाडीच्या दोन बाजू अंतिम फेरीत जातील.<ref>{{cite web|url=https://punchng.com/kwibuka-t20-female-yellow-greens-in-tough-battles-for-places/ |title=Kwibuka T20: Female Yellow Greens in tough battles for places |work=Punch Newspapers |access-date=24 May 2024}}</ref> [[२०२३ क्विबुका महिला टी-२० स्पर्धा|२०२३ मध्ये]] प्रथमच स्पर्धा जिंकून रवांडा गतविजेता होता.<ref>{{cite web|url=https://kawowo.com/2023/06/17/rwanda-deny-victoria-pearls-third-kwibuka-title/ |title=Rwanda deny Victoria Pearls third Kwibuka title |work=Kawowo Sports |access-date=17 June 2023}}</ref> रवांडावर १२ धावांनी विजय मिळविण्याचा अर्थ असा होतो की युगांडा त्यांच्या पहिल्या सहा सामन्यांपैकी प्रत्येक जिंकून अंतिम फेरीत स्थान मिळवणारा पहिला संघ होता.<ref>{{cite web|url=https://kawowo.com/2024/06/06/victoria-pearls-win-against-rwanda-to-make-consecutive-kwibuka-final/ |title=Victoria Pearls win against Rwanda to make consecutive Kwibuka Final |work=Kawowo Sports |access-date=6 June 2024}}</ref> या निकालाचा अर्थ असा होतो की यजमानांना अंतिम फेरीत प्रवेश मिळवण्यासाठी त्यांच्या शेवटच्या सामन्यात राऊंड रॉबिनमध्ये झिम्बाब्वेचा पराभव करावा लागेल.<ref>{{cite web|url=https://www.newtimes.co.rw/article/17444/sports/cricket/rwanda-face-zim-test-in-pursuit-of-kwibuka-t20-final-slot |title=Rwanda face Zim test in pursuit of Kwibuka T20 final slot |work=The New Times |access-date=7 June 2024}}</ref> रवांडाने गेम जिंकण्यात यश मिळवले, परंतु झिम्बाब्वेने निव्वळ धावगती दराने प्रगती केल्यामुळे विजयाचे अंतर अंतिम फेरीसाठी पात्र होण्यासाठी पुरेसे नव्हते.<ref>{{cite web|url=https://www.newtimes.co.rw/article/17481/sports/cricket/kwibuka-t20-rwanda-to-play-for-third-place-as-uganda-and-zimbabwe-vie-for-title |title=Kwibuka T20: Rwanda to play for third place as Uganda and Zimbabwe vie for title |work=The New Times |access-date=8 June 2024}}</ref> ==खेळाडू== {| class="wikitable" style="text-align:left; margin:auto" |- ! {{crw|BOT}}<ref>{{cite web|url=https://www.facebook.com/share/p/qeq4ErSg4t6ivCqA/ |title=The Botswana Women's cricket team is gearing up for an exciting journey to Kigali, Rwanda, to participate in the prestigious annual Kwibuka Women’s T20 International Tournament |work=Botswana Cricket Association |via=Facebook |access-date=23 May 2024}}</ref> ! {{crw|CMR}}<ref>{{cite web|url=https://www.facebook.com/share/p/bhrro6nMTKzk3jZY/ |title=Here is the final list of the players selected to participate in the Kwibuka T20 women's tournament in Rwanda |work=Cameroon Cricket Federation |via=Facebook |access-date=27 May 2024}}</ref> ! {{crw|KEN}}<ref>{{cite web|url=https://www.newtimes.co.rw/article/17203/sports/cricket/who-is-who-at-2024-kwibuka-womens-t20-tournament |title=Who is who at 2024 Kwibuka women's T20 tournament? |work=The New Times |access-date=30 May 2024}}</ref> ! {{crw|MWI}}<ref>{{cite web |url=https://mncs.mw/news/womens-national-team-to-compete-in-the-kwibuka-cup-in-rwanda/ |title=Women's national team to compete in the Kwibuka Cup in Rwanda |work=Malawi National Council of Sports |access-date=28 May 2024 |archive-date=2024-06-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240603013938/https://mncs.mw/news/womens-national-team-to-compete-in-the-kwibuka-cup-in-rwanda/ |url-status=dead }}</ref> ! {{crw|NGA}}<ref>{{cite web|url=https://www.facebook.com/share/p/qeq4ErSg4t6ivCqA/ |title=The Nigeria Cricket Federation has proudly announced the 14-player squad that will represent the nation at the Kwibuka Women's T20 International Tournament, set to take place from 30th May to 8th June 2024 |work=Nigeria Cricket Federation |via=Facebook |access-date=28 May 2024}}</ref> ! {{crw|RWA}}<ref>{{cite web |url=https://thetouchlinesports.com/rwanda-announces-squad-for-2024-kwibuka-womens-t20-cricket-tournament/ |title=Rwanda announces squad for 2024 Kwibuka women's T20 cricket tournament |work=Touchline Sports |access-date=21 May 2024 }}{{मृत दुवा|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ! {{crw|UGA}}<ref>{{cite web |url=http://ugandacricket.com/index.php/international-competition/79-women-s-cricket/954-victoria-pearls-to-feature-in-the-10th-edition-of-kwibuka-tournament |title=Victoria Pearls to feature in the 10th edition of Kwibuka Tournament |work=Uganda Cricket Association |access-date=27 May 2024 |archive-date=2024-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240527095230/http://ugandacricket.com/index.php/international-competition/79-women-s-cricket/954-victoria-pearls-to-feature-in-the-10th-edition-of-kwibuka-tournament |url-status=dead }}</ref> ! {{crw|ZIM|name=Zimbabwe A}}<ref>{{cite web|url=https://zimcricket.org/news/3031/Zimbabwe-A-Women-in-Rwanda-for-Kwibuka-Women%E2%80%99s-T20I-tourney |title=Zimbabwe A Women in Rwanda for Kwibuka Women’s T20I tourney |work=Zimbabwe Cricket |access-date=28 May 2024}}</ref> |- |valign=top| * तुएलो शॅड्रॅक ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * पाको मपोत्सने ([[कर्णधार (क्रिकेट)#उपकर्णधार|उपकर्णधार]]) * केसेगो इनकाळे * ओनीले केइट्समांग * ओरॅटाइल केगेरेसी * आमंटले लेटूबा * गोबिलवे माटोम * एन्टल मीसे * आमंतले मोकगोटले * लॉरा मोफाकेडी ([[यष्टिरक्षक]]) * शमीलाह मोसवे * आलिया मोटरवाला * वेंडी मौतस्वी * मेरापेलो फियास |valign=top| * मिशेल एकानी ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]], [[यष्टिरक्षक]])<ref name="CM" group="n">सायनेराह म्बोने मालिकेतील त्यांच्या दुसऱ्या आणि तिसऱ्या सामन्यात कॅमेरूनचे नेतृत्व केले.</ref> * मार्गुराइट बेसला * एडविज गुहेओडा * एल्सा काना * त्चौआबो लेस्ली * कॅथी म्बेलेल * बर्नाडेट एमबिडा * सायनेराह म्बो * कॅथरीन मेसिना * जीन एनगोनो * सँड्रा नोनो * ऑलिव्ह रणेडाउमौन * मॅडलीन सिसाको * ब्रेंडा वालुमा |valign=top| * एस्थर वाचिरा ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * [[क्वींतोर अेबेल]] * वेरोनिका अबुगा * जुडिथ अजियाम्बो * लवेंडाह इदंबो * मॅरियन जुमा * चारीटी मुथोनी ([[यष्टिरक्षक]]) * जेमिमाह नदानू * फ्लेव्हिया ओधियाम्बो * केल्व्हिया ओगोला * जुडिथ ओगोला * वेनासा ओको * मर्सि सिफुना * एडिथ वैथाका * अन् वंजिरा |valign=top| * वैनेसा फिरी ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * ॲलिनाफे अल्फोन्सो * त्रिशिया छबिला * सोफिना चिनावा * केटरिना चिंगापे * लिडिया डिम्बा * नेली गमलीयेले * सुगेनी काननजी * मर्सी कुडिंबा ([[यष्टिरक्षक]]) * त्रिफोनिया लुका * लुसी मालिनो * प्रेसी माझिया * तडला मपंडकवया |valign=top| * फेवर एसिग्बे ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * अबीगेल इग्बोबी ([[कर्णधार (क्रिकेट)#उपकर्णधार|उपकर्णधार]], [[यष्टिरक्षक]]) * शोला आडेकुणले * पेक्युलियार आगबोया * अंनॉइंतेड अखिगबे * ख्रिस्ताबेल चुकवुनिये * सारा एटिम ([[यष्टिरक्षक]]) * विक्टरी इग्बिनेडियन * युसेन पीस * लकी पीयटी * राहेल सॅमसन * एस्थर सँडी * सलोम संडे * लिलियन उदेह |valign=top| * [[मारी बिमेनीमाना]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * ॲलिस इकुझ्वे * [[फ्लोरा इराकोझे]] ([[यष्टिरक्षक]]) * रोझीन इरेरा * [[गिसेल इशिमवे]] * [[हेन्रिएट इशिमवे]] * इम्मॅक्युली मुहावेनिमाना * बेलिसे मुरेकाटे * शकिला नियोमुहोजा * जोसियाने न्यिरंकुंडीनेझा * रोझेट शिमवामना * क्लॅरिसे उमुटोनिवासे * जिओवनिस उवासे * मर्वेली उवासे ([[यष्टिरक्षक]]) |valign=top| * [[जेनेट एमबाबाझी]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * [[रिटा मुसमाळी]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)#उपकर्णधार|उपकर्णधार]]) * असुमीं अक्रूरत * प्रॉस्कोव्हिया अलाको * लोर्ना अनायत * मलिसा एरिओकोट * [[कॉन्सी अवेको]] * [[केविन अविनो]] ([[यष्टिरक्षक]]) * मोहम्मद जिमिया * [[इम्मॅक्युलेट नाकीसूयी]] * [[स्टेफनी नम्पीना]] * इम्मॅक्युलेट नांदेरा * पॅट्रिशिया टिमोंग * साराह वालाझा |valign=top| * [[चिएद्झा हुरुरू]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]], [[यष्टिरक्षक]]) * बीलव्हड बिजा * ओलिंडा चारे * कुडझाई चिगोरा * बुहलेबेंकोसी मापोसा * लिंड्रोज मसिना * मिशेल मावुंगा * पॅशनेट मुनोर्वेई * क्रिस्टीन मुतासा * विंबाई मुटुंगविंडू ([[यष्टिरक्षक]]) * [[केलीस एनधलोवू]] * रुण्यारारो पसिपानोद्या * लॉरेन पेमहिवा * [[लॉरीन फिरी]] |} ==राउंड-रॉबिन== ===गुण सारणी=== {{२०२४ क्विबुका महिला टी-२० स्पर्धा गुणफलक}} स्रोत:[https://www.espncricinfo.com/series/kwibuka-women-s-twenty20-tournament-2024-1435602/points-table-standings ईएसपीएन क्रिकइन्फो]<br />{{color box|#cfc}} [[#अंतिम सामना|अंतिम सामन्या]]साठी पात्र<br />{{color box|#ffc}} [[#तिसरे स्थान प्ले-ऑफ|तिसरे स्थान प्ले-ऑफ]]साठी पात्र<br />{{color box|#bbf3ff}} [[#पाचवे स्थान प्ले-ऑफ|पाचवे स्थान प्ले-ऑफ]]साठी पात्र<br />{{color box|#ffbbbb}} [[#सातवे स्थान प्ले-ऑफ|सातवे स्थान प्ले-ऑफ]]साठी पात्र ===फिक्स्चर=== ====पहिला दिवस==== {{Single-innings cricket match | date = ३० मे २०२४ | time = ०९:१५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|RWA}} | team2 = {{crw|CMR}} | score1 = १४१/४ (२० षटके) | runs1 = मर्वेली उवासे ६२[[नाबाद|*]] (५१) | wickets1 = मिशेल एकानी १/१६ (३ षटके) | score2 = ३९ (१३.१ षटके) | runs2 = ब्रेंडा वालुमा १२ (११) | wickets2 = [[हेन्रिएट इशिमवे]] ४/९ (३.१ षटके) | result = रवांडा १०१ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1435618.html धावफलक] | venue = [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहंगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] | umpires = दमासेन हेगेनिमाना (रवांडा) आणि वेरोनिक इरिहो (रवांडा) | motm = [[हेन्रिएट इशिमवे]] (रवांडा) | toss = रवांडाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = कॅथरीन मेसिना आणि सँड्रा नोनो (कॅमेरून) या दोघींनीही त्यांचे टी२०आ पदार्पण केले. }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ३० मे २०२४ | time = ०९:४५ | daynight = | team1 = झिम्बाब्वे अ {{flagicon|ZIM}} | team2 = {{crw|MWI}} | score1 = १८३/५ (२० षटके) | runs1 = [[केलीस एनधलोवू]] ४८ (२४) | wickets1 = लुसी मालिनो २/२९ (४ षटके) | score2 = ९१/७ (२० षटके) | runs2 = सोफिना चिनावा २२ (१९) | wickets2 = [[केलीस एनधलोवू]] २/१४ (४ षटके) | result = झिम्बाब्वे अ संघ ९२ धावांनी विजयी झाला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1435619.html धावफलक] | venue = [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहंगा बी ग्राउंड]], [[किगाली]] | umpires = गासाना ख्रिश्चन (रवांडा) आणि रेमी सिंगिन्झ्वा (रवांडा) | motm = [[केलीस एनधलोवू]] (झिम्बाब्वे) | toss = मलावीने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ३० मे २०२४ | time = १३:१५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|UGA}} | team2 = {{crw|BOT}} | score1 = १४०/६ (२० षटके) | runs1 = स्टीफन नॅम्पीना ४२ (३४) | wickets1 = गोबिलवे माटोम ३/१२ (४ षटके) | score2 = ६९/५ (२० षटके) | runs2 = गोबिलवे माटोम १६[[नाबाद|*]] (२३) | wickets2 = [[कॉन्सी अवेको]] २/४ (२ षटके) | result = युगांडा ७१ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1435620.html धावफलक] | venue = [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहंगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] | umpires = वेरोनिक इरिहो (रवांडा) आणि गॅस्टन नियबिझी (रवांडा) | motm = [[जेनेट एमबाबाझी]] (युगांडा) | toss = युगांडाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = असुमिन अकुरुत (युगांडा) यांनी तिचे टी२०आ पदार्पण केले. }} ====दुसरा दिवस==== {{Single-innings cricket match | date = ३१ मे २०२४ | time = ०९:१५ | daynight = | team1 = झिम्बाब्वे अ {{flagicon|ZIM}} | team2 = {{crw|KEN}} | score1 = १५१/६ (२० षटके) | runs1 = [[केलीस एनधलोवू]] ५६ (३७) | wickets1 = अन वंजिरा २/१३ (४ षटके) | score2 = ९५/८ (२० षटके) | runs2 = वेनासा ओको २३ (२७) | wickets2 = ऑलिंदर चारे २/२१ (४ षटके)<br/>[[केलीस एनधलोवू]] २/२१ (४ षटके) | result = झिम्बाब्वे अ संघ ५६ धावांनी विजयी झाला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1435622.html धावफलक] | venue = [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहंगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] | umpires = गसाना ख्रिश्चन (रवांडा) आणि गॅस्टन नियबिझी (रवांडा) | motm = [[केलीस एनधलोवू]] (झिम्बाब्वे) | toss = केनियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ३१ मे २०२४ | time = ०९:४५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|UGA}} | team2 = {{crw|NGA}} | score1 = ९७ (२० षटके) | runs1 = [[इम्मॅक्युलेट नाकीसूयी]] ३३ (४२) | wickets1 = लिलियन उदेह ४/१५ (४ षटके) | score2 = ८६/८ (२० षटके) | runs2 = सलोम संडे ३६ (४७) | wickets2 = [[इम्मॅक्युलेट नाकीसूयी]] २/१९ (४ षटके) | result = युगांडा ११ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1435623.html धावफलक] | venue = [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहंगा ब ग्राउंड]], [[किगाली]] | umpires = दमासेन हेगेनिमाना (रवांडा) आणि तफादज्वा मुसाक्वा (झिम्बाब्वे) | motm = [[इम्मॅक्युलेट नाकीसूयी]] (युगांडा) | toss = नायजेरियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = अनोळखी अखिग्बे (नायजेरिया) ने तिचे टी२०आ पदार्पण केले. }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ३१ मे २०२४ | time = १३:१५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|BOT}} | team2 = {{crw|CMR}} | score1 = १०६/७ (२० षटके) | runs1 = तुएलो शॅड्रॅक ३८[[नाबाद|*]] (५६) | wickets1 = सायनेराह मबोई २/१२ (३ षटके) | score2 = ६२/९ (२० षटके) | runs2 = मार्गुराइट बेसला २४[[नाबाद|*]] (२९) | wickets2 = तुएलो शॅड्रॅक ३/२ (४ षटके) | result = बोत्सवाना ४४ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1435624.html धावफलक] | venue = [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहंगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] | umpires = गासाना ख्रिश्चन (रवांडा) आणि रेमी सिंगिन्झ्वा (रवांडा) | motm = तुएलो शॅड्रॅक (बोत्सवाना) | toss = बोत्सवानाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ३१ मे २०२४ | time = १३:४५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|MWI}} | team2 = {{crw|RWA}} | score1 = ४५ (१६.१ षटके) | runs1 = मर्सी कुडिंबा १३[[नाबाद|*]] (१९) | wickets1 = [[मारी बिमेनीमाना]] ५/३ (४ षटके) | score2 = ४६/१ (५.५ षटके) | runs2 = [[गिसेल इशिमवे]] २७[[नाबाद|*]] (२२) | wickets2 = केटरिना चिंगापे १/७ (२ षटके) | result = रवांडा ९ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1435625.html धावफलक] | venue = [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहंगा ब ग्राउंड]], [[किगाली]] | umpires = वेरोनिक इरिहो (रवांडा) आणि टेमिटोप ओनिकॉय (नायजेरिया) | motm = [[मारी बिमेनीमाना]] (रवांडा) | toss = बोत्सवानाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = ॲलिनाफे अल्फोन्सो आणि प्रेस माझिया (मालावी) या दोघांनीही टी२०आ पदार्पण केले. * [[मारी बिमेनीमाना]] (रवांडा) ने टी२०आ मध्ये तिचे पहिले पाच बळी घेतले.<ref name="5W">{{cite web|title=Five-wicket hauls in WT20I matches – Innings by innings|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/stats/index.html?class=10;filter=advanced;orderby=start;size=100;template=results;type=bowling;view=innings;wicketsmin1=5;wicketsval1=wickets|work=ESPNcricinfo |access-date=31 May 2024}}</ref> }} ====तिसरा दिवस==== {{Single-innings cricket match | date = १ जून २०२४ | time = ०९:१५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|RWA}} | team2 = {{crw|BOT}} | score1 = १३२/७ (२० षटके) | runs1 = शकिला नियोमुहोजा ४६ (२८) | wickets1 = तुएलो शॅड्रॅक ३/५ (४ षटके) | score2 = ५८ (१९.४ षटके) | runs2 = शमीलाह मोसवे १० (१२) | wickets2 = [[हेन्रिएट इशिमवे]] ३/९ (३.४ षटके) | result = रवांडा ७४ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1435626.html धावफलक] | venue = [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहंगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] | umpires = वेरोनिक इरिहो (रवांडा) आणि रेमी सिंगिन्झ्वा (रवांडा) | motm = [[हेन्रिएट इशिमवे]] (रवांडा) | toss = रवांडाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = १ जून २०२४ | time = ०९:४५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|KEN}} | team2 = {{crw|MWI}} | score1 = १०६/८ (२० षटके) | runs1 = एस्थर वाचिरा २४ (३२) | wickets1 = लुसी मालिनो ३/१७ (४ षटके) | score2 = ७४/७ (२० षटके) | runs2 = सोफिना चिनावा १५ (१२) | wickets2 = फ्लेव्हिया ओधियाम्बो ३/८ (४ षटके) | result = केनिया ३२ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1435627.html धावफलक] | venue = [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहंगा ब ग्राउंड]], [[किगाली]] | umpires = दमासेन हेगेनिमाना (रवांडा) आणि टेमिटोप ओनिकोई (नायजेरिया) | motm = फ्लेव्हिया ओधियाम्बो (केनिया) | toss = केनियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = १ जून २०२४ | time = १३:१५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|CMR}} | team2 = {{crw|NGA}} | score1 = २६ (१८.२ षटके) | runs1 = मार्गुराइट बेसला ७[[नाबाद|*]] (४०) | wickets1 = लिलियन उदेह ४/७ (४ षटके) | score2 = २७/१ (३.५ षटके) | runs2 = एस्थर सँडी १४ (१०) | wickets2 = | result = नायजेरिया ९ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1435628.html धावफलक] | venue = [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहंगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] | umpires = गॅस्टन नियबिझी (रवांडा) आणि रेमी सिंगिन्झ्वा (रवांडा) | motm = लिलियन उदेह (नायजेरिया) | toss = कॅमेरूनने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = १ जून २०२४ | time = १३:४५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|UGA}} | team2 = {{flagicon|ZIM}} झिम्बाब्वे अ | score1 = १६५/२ (२० षटके) | runs1 = प्रॉस्कोव्हिया अलाको ६२[[नाबाद|*]] (४१) | wickets1 = [[केलीस एनधलोवू]] १/२१ (४ षटके) | score2 = ९० (१५.४ षटके) | runs2 = क्रिस्टीन मुतासा १५ (८)<br/>कुडझाई चिगोरा १५ (८) | wickets2 = साराह वालाझा ३/४ (३ षटके) | result = युगांडा ७५ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1435629.html धावफलक] | venue = [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहंगा ब ग्राउंड]], [[किगाली]] | umpires = गसाना ख्रिश्चन (रवांडा) आणि दमासेन हेगेनिमाना (रवांडा) | motm = प्रॉस्कोव्हिया अलाको (युगांडा) | toss = युगांडाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ====चौथा दिवस==== {{Single-innings cricket match | date = २ जून २०२४ | time = ०९:४५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|KEN}} | team2 = {{crw|NGA}} | score1 = ११५/६ (२० षटके) | runs1 = [[क्वींतोर अेबेल]] ६० (४८) | wickets1 = लकी पियटी १/११ (२ षटके) | score2 = ९२ (१५.१ षटके) | runs2 = लिलियन उदेह २३ (१८) | wickets2 = एस्थर वाचिरा ३/१० (३.१ षटके) | result = केनिया २३ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1435621.html धावफलक] | venue = [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहंगा ब ग्राउंड]], [[किगाली]] | umpires = गसाना ख्रिश्चन (रवांडा) आणि टेमीटोप ओनिकॉय (नायजेरिया) | motm = [[क्वींतोर अेबेल]] (केनिया) | toss = नायजेरियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ====पाचवा दिवस==== {{Single-innings cricket match | date = ३ जून २०२४ | time = ०९:१५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|UGA}} | team2 = {{crw|MWI}} | score1 = ११८/८ (२० षटके) | runs1 = [[रिटा मुसमाळी]] ५५[[नाबाद|*]] (३४) | wickets1 = वैनेसा फिरी ३/२९ (४ षटके) | score2 = ३२ (१२.२ षटके) | runs2 = प्रेस माझिया १० (१५) | wickets2 = पॅट्रिशिया तीमोंग ४/४ (४ षटके) | result = युगांडा ८६ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1435630.html धावफलक] | venue = [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहंगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] | umpires = गसाना ख्रिश्चन (रवांडा) आणि टेमीटोप ओनिकॉय (नायजेरिया) | motm = पॅट्रिशिया तीमोंग (युगांडा) | toss = युगांडाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = इम्मॅक्युलते नंदेरा आणि पॅट्रिशिया तीमोंग (युगांडा) या दोघांनीही त्यांचे टी२०आ पदार्पण केले. }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ३ जून २०२४ | time = ०९:४५ | daynight = | team1 = झिम्बाब्वे अ {{flagicon|ZIM}} | team2 = {{crw|CMR}} | score1 = १७४/२ (२० षटके) | runs1 = [[केलीस एनधलोवू]] ९८[[नाबाद|*]] (६६) | wickets1 = मिशेल एकानी २/२३ (३ षटके) | score2 = ८५/८ (२० षटके) | runs2 = त्चौआबो लेस्ली १९ (२६) | wickets2 = मिशेल मावुंगा २/१३ (३ षटके) | result = झिम्बाब्वे अ संघ ८९ धावांनी विजयी झाला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1435631.html धावफलक] | venue = [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहंगा ब ग्राउंड]], [[किगाली]] | umpires = गॅस्टन नियबिझी (रवांडा) आणि तफादज्वा मुसाक्वा (झिम्बाब्वे) | motm = [[केलीस एनधलोवू]] (झिम्बाब्वे) | toss = झिम्बाब्वे अ संघाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ३ जून २०२४ | time = १३:१५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|BOT}} | team2 = {{crw|NGA}} | score1 = ५६ (२० षटके) | runs1 = लॉरा मोफकेड्डी ३४ (४७) | wickets1 = लकी पिएटी ३/१४ (४ षटके) | score2 = ५९/१ (८.४ षटके) | runs2 = लकी पिएटी १९[[नाबाद|*]] (१५) | wickets2 = गोबिलवे माटोम १/२४ (३ षटके) | result = नायजेरिया ९ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1435632.html धावफलक] | venue = [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहंगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] | umpires = गासाना ख्रिश्चन (रवांडा) आणि रेमी सिंगिन्झ्वा (रवांडा) | motm = लकी पिएटी (नायजेरिया) | toss = बोत्सवानाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ३ जून २०२४ | time = १३:४५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|RWA}} | team2 = {{crw|KEN}} | score1 = ९५/५ (२० षटके) | runs1 = [[मारी बिमेनीमाना]] ५२ (६४) | wickets1 = लवेंडाह इदंबो २/१३ (४ षटके) | score2 = ४३ (१५.३ षटके) | runs2 = वेनासा ओको १८ (१८) | wickets2 = ॲलिस इकुझ्वे ५/१२ (३.३ षटके) | result = रवांडा ५२ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1435633.html धावफलक] | venue = [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहंगा ब ग्राउंड]], [[किगाली]] | umpires = दमासेन हेगेनिमाना (रवांडा) आणि तफादज्वा मुसाक्वा (झिम्बाब्वे) | motm = ॲलिस इकुझ्वे (रवांडा) | toss = केनियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = ॲलिस इकुझ्वे (रवांडा) ने टी२०आ मध्ये तिचे पहिले पाच बळी घेतले.<ref>{{cite web |url=https://www.newtimes.co.rw/article/17334/sports/cricket/kwibuka-t20-rwanda-women-beat-kenya-to-stay-unbeaten-as-nigeria-comes-up-next |title=Kwibuka T20: Rwanda women beat Kenya to stay unbeaten as Nigeria comes up next |work=The New Times |access-date=3 June 2024}}</ref> }} ====सहावा दिवस==== {{Single-innings cricket match | date = ४ जून २०२४ | time = ०९:१५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|NGA}} | team2 = {{crw|RWA}} | score1 = १०४/५ (२० षटके) | runs1 = सलोम संडे २९ (१२) | wickets1 = [[मारी बिमेनीमाना]] २/२४ (४ षटके) | score2 = ७२ (१९ षटके) | runs2 = [[मारी बिमेनीमाना]] ३१ (५४) | wickets2 = लिलियन उदेह ६/७ (४ षटके) | result = नायजेरिया संघाने ३२ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1435634.html धावफलक] | venue = [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहंगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] | umpires = दमासेन हेगेनिमाना (रवांडा) आणि तफादज्वा मुसाक्वा (झिम्बाब्वे) | motm = लिलियन उदेह (नायजेरिया) | toss = नायजेरियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = लिलियन उदेह (नायजेरिया) ने टी२०आ मध्ये तिचे पहिले पाच बळी घेतले.<ref>{{cite web|title=Five-wicket hauls in WT20I matches – Innings by innings|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/stats/index.html?class=10;filter=advanced;orderby=start;size=100;template=results;type=bowling;view=innings;wicketsmin1=5;wicketsval1=wickets|work=ESPNcricinfo |access-date=4 June 2024}}</ref> }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ४ जून २०२४ | time = ०९:४५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|KEN}} | team2 = {{crw|UGA}} | score1 = ६५/८ (२० षटके) | runs1 = [[क्वींतोर अेबेल]] १९ (२४) | wickets1 = साराह वालाझा ३/६ (३ षटके) | score2 = ७०/२ (११.३ षटके) | runs2 = [[इम्मॅक्युलेट नाकीसूयी]] ४१[[नाबाद|*]] (३२) | wickets2 = लवेंडाह इदंबो १/१० (३ षटके) | result = युगांडा संघ ८ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1435635.html धावफलक] | venue = [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहंगा ब ग्राउंड]], [[किगाली]] | umpires = वेरोनिक इरिहो (रवांडा) आणि टेमिटोप ओनिकॉय (नायजेरिया) | motm = [[इम्मॅक्युलेट नाकीसूयी]] (युगांडा) | toss = केनियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ४ जून २०२४ | time = १३:१५ | daynight = | team1 = झिम्बाब्वे अ {{flagicon|ZIM}} | team2 = {{crw|BOT}} | score1 = १३९ (१८.५ षटके) | runs1 = बीलव्ह बिझा ३१ (२६) | wickets1 = शमीलाह मोसवे ३/१६ (४ षटके) | score2 = ६९ (१८.२ षटके) | runs2 = गोबिलवे माटोम २५ (२४) | wickets2 = [[लॉरीन फिरी]] ५/१५ (३.२ षटके) | result = झिम्बाब्वे अ संघाने ७० धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1435636.html धावफलक] | venue = [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहंगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] | umpires = तफादज्वा मुसाक्वा (झिम्बाब्वे) आणि गॅस्टन नियबिझी (रवांडा) | motm = [[केलीस एनधलोवू]] (झिम्बाब्वे) | toss = बोत्सवानाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ४ जून २०२४ | time = १३:४५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|CMR}} | team2 = {{crw|MWI}} | score1 = ८८ (१८.४ षटके) | runs1 = जीन एनगोनो २५ (२८) | wickets1 = केटरिना चिंगापे ३/१६ (३.४ षटके) | score2 = ९२/२ (१८.२ षटके) | runs2 = सोफिना चिनावा ३३[[नाबाद|*]] (५७) | wickets2 = सायनेराह म्बोई १/९ (३ षटके) | result = मलावीने ८ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1435637.html धावफलक] | venue = [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहंगा ब ग्राउंड]], [[किगाली]] | umpires = टेमीटोप ओनिकोई (नायजेरिया) आणि रेमी सिंगिन्झ्वा (रवांडा) | motm = लिडिया डिम्बा (मलावी) | toss = कॅमेरूनने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ====सातवा दिवस==== {{Single-innings cricket match | date = ५ जून २०२४ | time = ०९:१५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|CMR}} | team2 = {{crw|KEN}} | score1 = ३७ (१५.३ षटके) | runs1 = बर्नाडेट एमबिडा १४ (२१) | wickets1 = एस्थर वाचिरा ४/१ (४ षटके) | score2 = ४१/२ (६.५ षटके) | runs2 = वेरोनिका अबुगा १३ (१२) | wickets2 = त्चौआबो लेस्ली १/९ (२ षटके) | result = केनियाने ८ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1435638.html धावफलक] | venue = [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहंगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] | umpires = वेरोनिक इरिहो (रवांडा) आणि रेमी सिंगिन्झ्वा (रवांडा) | motm = एस्थर वाचिरा (केनिया) | toss = कॅमेरूनने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ५ जून २०२४ | time = ०९:४५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|BOT}} | team2 = {{crw|MWI}} | score1 = १२९/४ (२० षटके) | runs1 = लॉरा मोफकेड्डी ६७ (६०) | wickets1 = वैनेसा फिरी १/१४ (२ षटके) | score2 = ३६ (११ षटके) | runs2 = मर्सी कुडिंबा ६ (९) | wickets2 = शमीलाह मोसवे ३/७ (२ षटके) | result = बोत्सवाना ९३ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1435639.html धावफलक] | venue = [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहंगा ब ग्राउंड]], [[किगाली]] | umpires = गसाना ख्रिश्चन (रवांडा) आणि दमासेन हेगेनिमाना (रवांडा) | motm = तुएलो शॅड्रॅक (बोत्सवाना) | toss = मलावीने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ५ जून २०२४ | time = १३:१५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|UGA}} | team2 = {{crw|RWA}} | score1 = १०० (२० षटके) | runs1 = [[इम्मॅक्युलेट नाकीसूयी]] २५ (३१) | wickets1 = [[हेन्रिएट इशिमवे]] ५/१७ (४ षटके) | score2 = ८८/८ (२० षटके) | runs2 = [[मारी बिमेनीमाना]] ३२ (४२) | wickets2 = [[इम्मॅक्युलेट नाकीसूयी]] ३/३० (४ षटके) | result = युगांडा १२ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1435640.html धावफलक] | venue = [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहंगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] | umpires = टेमीटोप ओनिकोई (नायजेरिया) आणि रेमी सिंगिन्झ्वा (रवांडा) | motm = [[इम्मॅक्युलेट नाकीसूयी]] (युगांडा) | toss = युगांडाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ५ जून २०२४ | time = १३:४५ | daynight = | team1 = झिम्बाब्वे अ {{flagicon|ZIM}} | team2 = {{crw|NGA}} | score1 = १५८/७ (२० षटके) | runs1 = [[केलीस एनधलोवू]] ५१ (४१) | wickets1 = पेक्युलिर आगबोया ३/२५ (४ षटके) | score2 = ९४ (१८.२ षटके) | runs2 = फेवर एसिग्बे २१[[नाबाद|*]] (२२) | wickets2 = क्रिस्टीन मुतासा ५/११ (४ षटके) | result = झिम्बाब्वे अ संघाने ६४ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1435641.html धावफलक] | venue = [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहंगा ब ग्राउंड]], [[किगाली]] | umpires = दमासेन हेगेनिमाना (रवांडा) आणि गॅस्टन नियबिझी (रवांडा) | motm = क्रिस्टीन मुतासा (झिम्बाब्वे) | toss = झिम्बाब्वे अ संघाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = क्रिस्टीन मुतासा (झिम्बाब्वे) ने हॅटट्रिक घेतली. }} ====आठवा दिवस==== {{Single-innings cricket match | date = ७ जून २०२४ | time = ०९:१५ | daynight = | team1 = झिम्बाब्वे अ {{flagicon|ZIM}} | team2 = {{crw|RWA}} | score1 = १२७/३ (२० षटके) | runs1 = [[लॉरीन फिरी]] ५८[[नाबाद|*]] (३९) | wickets1 = रोझीन इरेरा २/२२ (४ षटके) | score2 = १३०/४ (१९.१ षटके) | runs2 = [[हेन्रिएट इशिमवे]] ४६[[नाबाद|*]] (२९) | wickets2 = [[लॉरीन फिरी]] २/२१ (४ षटके) | result = रवांडा ६ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1435642.html धावफलक] | venue = [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहंगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] | umpires = गसाना ख्रिश्चन (रवांडा) आणि टेमीटोप ओनिकॉय (नायजेरिया) | motm = रोझीन इरेरा (रवांडा) | toss = झिम्बाब्वे अ संघाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ७ जून २०२४ | time = ०९:४५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|NGA}} | team2 = {{crw|MWI}} | score1 = १८०/६ (२० षटके) | runs1 = लकी पिअटी ७० (४८) | wickets1 = केटरिना चिंगापे २/३८ (४ षटके) | score2 = ९०/६ (२० षटके) | runs2 = सुगेनी काननजी २९[[नाबाद|*]] (४८) | wickets2 = ख्रिस्ताबेल चुकवुनिये २/१० (२ overs) | result = नायजेरिया ९० धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1435644.html धावफलक] | venue = [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहंगा ब ग्राउंड]], [[किगाली]] | umpires = तफादज्वा मुसाक्वा (झिम्बाब्वे) आणि गॅस्टन नियबिझी (रवांडा) | motm = लकी पिअटी (नायजेरिया) | toss = मलावीने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ७ जून २०२४ | time = १३:१५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|UGA}} | team2 = {{crw|CMR}} | score1 = १५८/४ (२० षटके) | runs1 = प्रॉस्कोव्हिया अलाको १०० (६३) | wickets1 = त्चौआबो लेस्ली २/३५ (४ षटके) | score2 = ६३/९ (२० षटके) | runs2 = मार्गुराइट बेसला १५ (२६) | wickets2 = पॅट्रिशिया तिमोंग ४/१८ (४ षटके) | result = युगांडा ९५ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1435643.html धावफलक] | venue = [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहंगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] | umpires = तफादज्वा मुसाक्वा (झिम्बाब्वे) आणि गॅस्टन नियबिझी (रवांडा) | motm = प्रॉस्कोव्हिया अलाको (युगांडा) | toss = युगांडाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = कॅथी म्बेलेल (कॅमेरून) ने तिचे टी२०आ पदार्पण केले. }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ७ जून २०२४ | time = १३:४५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|KEN}} | team2 = {{crw|BOT}} | score1 = १५१/६ (२० षटके) | runs1 = चारिटी मुठोनि ६४ (५८) | wickets1 = तुएलो शॅड्रॅक ३/१७ (४ षटके) | score2 = १०७/४ (२० षटके) | runs2 = शमीलाह मोसवे ४३ (३६) | wickets2 = जुडिथ अजियाम्बो २/२० (४ षटके) | result = केनिया ४४ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1435645.html धावफलक] | venue = [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहंगा ब ग्राउंड]], [[किगाली]] | umpires = वेरोनिक इरिहो (रवांडा) आणि रेमी सिंगिन्झ्वा (रवांडा)<!--स्कोअरकार्ड गॅस्टन नियबिझीसह तीन पंच दाखवते--> | motm = चारिटी मुठोनि (केनिया) | toss = केनियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ==प्ले-ऑफ== ===सातवे स्थान प्ले-ऑफ=== {{Single-innings cricket match | date = ८ जून २०२४ | time = ०९:१५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|CMR}} | team2 = {{crw|MWI}} | score1 = ९०/८ (२० षटके) | runs1 = जीन एनगोनो २३ (२९) | wickets1 = लुसी मालिनो ३/२० (४ षटके) | score2 = ९३/१ (१५.१ षटके) | runs2 = त्रिफोनिया लुका ४१[[नाबाद|*]] (४५) | wickets2 = त्चौआबो लेस्ली १/१५ (४ षटके) | result = मलावी ९ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1435646.html धावफलक] | venue = [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहंगा ब ग्राउंड]], [[किगाली]] | umpires = रेमी सिंगिन्झ्वा (रवांडा) आणि टेमिटोप ओनिकोई (नायजेरिया) | motm = सुगेनी काननजी (मलावी) | toss = कॅमेरूनने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ===पाचवे स्थान प्ले-ऑफ=== {{Single-innings cricket match | date = ८ जून २०२४ | time = ०९:४५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|KEN}} | team2 = {{crw|BOT}} | score1 = १७१/६ (२० षटके) | runs1 = [[क्वींतोर अेबेल]] ४३ (३१) | wickets1 = ओनीले केइट्समांग २/२६ (२.३ षटके) | score2 = ८९/५ (२० षटके) | runs2 = लॉरा मोफकेड्डी ४६ (५४) | wickets2 = जुडिथ अजियाम्बो २/२३ (४ षटके) | result = केनिया ८२ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1435647.html धावफलक] | venue = [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहंगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] | umpires = दमासेन हेगेनिमाना (रवांडा) आणि वेरोनिक इरिहो (रवांडा) | motm = [[क्वींतोर अेबेल]] (केनिया) | toss = बोत्सवानाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ===तिसरे स्थान प्ले-ऑफ=== {{Single-innings cricket match | date = ८ जून २०२४ | time = १३:१५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|NGA}} | team2 = {{crw|RWA}} | score1 = ८०/९ (२० षटके) | runs1 = साराह एटिम २१[[नाबाद|*]] (२२) | wickets1 = ॲलिस इकुझ्वे ४/१३ (४ षटके) | score2 = ८१/४ (१६.३ षटके) | runs2 = [[हेन्रिएट इशिमवे]] २६[[नाबाद|*]] (२१) | wickets2 = ख्रिस्ताबेल चुकवुनिये ३/७ (४ षटके) | result = रवांडा ६ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1435648.html धावफलक] | venue = [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहंगा ब ग्राउंड]], [[किगाली]] | umpires = गासाना ख्रिश्चन (रवांडा) आणि रेमी सिंगिन्झ्वा (रवांडा) | motm = [[हेन्रिएट इशिमवे]] (रवांडा) | toss = नायजेरियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ===अंतिम सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ८ जून २०२४ | time = १३:४५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|UGA}} | team2 = {{flagicon|ZIM}} झिम्बाब्वे अ | score1 = ८०/८ (२० षटके) | runs1 = प्रॉस्कोव्हिया अलाको २४ (२६) | wickets1 = क्रिस्टीन मुतासा २/७ (३ षटके) | score2 = ७८ (२० षटके) | runs2 = [[लॉरीन फिरी]] २७ (४३) | wickets2 = [[जेनेट एमबाबाझी]] ५/१० (४ षटके) | result = युगांडा २ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1435649.html धावफलक] | venue = [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहंगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] | umpires = वेरोनिक इरिहो (रवांडा) आणि गॅस्टन नियबिझी (रवांडा) | motm = [[जेनेट एमबाबाझी]] (युगांडा) | toss = युगांडाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ==नोंदी== {{reflist|group="n"}} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/series/kwibuka-women-s-twenty20-tournament-2024-1435602 ईएसपीएन क्रिकइन्फोवर मालिका मुख्यपृष्ठ] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२४}} [[वर्ग:इ.स. २०२४ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:ऱ्वांडामधील क्रिकेट]] 9ouj2qh3lblx9nfz6mh1bcxq7kh842g 0 360285 2691727 2528225 2026-06-29T17:52:34Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2691727 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''पोंटिफिकल स्विस गार्ड''', ज्याला '''पोपल स्विस गार्ड''' किंवा फक्त '''स्विस गार्ड''' म्हणूनही ओळखले जाते, हे [[व्हॅटिकन सिटी|व्हॅटिकन सिटीद्वारे]] देखरेख केलेले सशस्त्र दल आणि सन्मान रक्षक तुकडी आहे जे [[पोप]] आणि अपोस्टोलिक पॅलेसचे संरक्षण करते. [[पोप जुलियस दुसरा|पोप ज्युलियस दुसऱ्याच्या]] अंतर्गत १५०६ मध्ये स्थापित, हे सतत कर्यरतमध्ये सर्वात जुन्या लष्करी गटांपैकी एक आहे,<ref>The Swiss Guard has been disbanded several times, most notably for twenty years during 1527–1548, and briefly in 1564/5, in 1798/9 and during 1809–1814. {{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.news.va/en/news/spotlight-on-the-swiss-guard|title=Spotlight on the Swiss Guard|publisher=news.va|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305015815/http://www.news.va/en/news/spotlight-on-the-swiss-guard|archive-date=5 March 2016|access-date=8 February 2015}}</ref> आणि कधीकधी ह्याला "जगातील सर्वात लहान सैन्य" म्हणून ओळखले जाते.<ref name=":0" >[https://www.outono.net/elentir/2023/07/09/the-firearms-used-by-the-pontifical-swiss-guard-the-smallest-army-in-the-world/ The firearms used by the Pontifical Swiss Guard, the smallest army in the world]</ref> सप्टेंबर १०५ मध्ये, १५० सैनिकांची पहिली तुकडी कास्पर फॉन सिलेनेनच्या नेतृत्वाखाली रोमकडे कूच करण्यासाठी निघाली आणि २२ जानेवारी १५०६ रोजी शहरात प्रवेश केला, ज्याला आता गार्डच्या स्थापनेची अधिकृत तारीख मानली जाते.<ref name="McCormack1993">{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=kHN-AwAAQBAJ|title=One Million Mercenaries: Swiss Soldiers in the Armies of the World|last=McCormack|first=John|date=1 September 1993|publisher=Pen and Sword|isbn=9781473816909|access-date=21 January 2016|via=[[Google Books]]}}</ref> स्विस गार्डला त्याच्या [[युरोपीय प्रबोधनाचा काळ|युरोपीय प्रबोधनाचा काळातील]] गणवेशद्वारे ओळखले जाते, ज्यामध्ये लाल, गडद निळा, आणि पिवळा, उच्च प्लम केलेले हेल्मेट आणि हॅल्बर्ड सारख्या पारंपारिक शस्त्रास्त्रांचा समावेश आहे. तथापि, रक्षक त्यांचे संरक्षणात्मक कर्तव्य कार्यात्मक पोशाखात आणि आधुनिक बंदुकांसह करतात. १९८१ मध्ये [[पोप जॉन पॉल दुसरा|पोप जॉन पॉल दुसऱ्याच्या]] हत्येचा प्रयत्न झाल्यापासून, गार्डने त्यांच्या गैर-सांस्कृतिक भूमिकांवर अधिक भर दिला आहे आणि निःशस्त्र लढाई, लहान शस्त्रे आणि दहशतवादविरोधी रणनीतींमध्ये वाढीव प्रशिक्षण घेतले आहे. स्विस गार्ड हे एक उच्चभ्रू लष्करी गट मानले जाते आणि त्याच्या भरतीमध्ये अत्यंत निवडक: उमेदवार असतात जे १९ ते ३० वर्षे वयोगटातील अविवाहित स्विस [[कॅथलिक चर्च|कॅथलिक]] पुरुष आणि किमान ५ फूट ८.५ इंच (१.७४ मीटर), ज्यांनी स्विस सशस्त्र दलात मूलभूत प्रशिक्षण पूर्ण केले आहे आणि व्यावसायिक डिप्लोमा किंवा हायस्कूल पदवी आहे.<ref name="admit2">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.gardessuisses.ch/paepstliche-schweizergarde/fr/devenir-garde/les-conditions/|title=Les conditions|publisher=Garde Suisse Pontificale|language=fr|access-date=5 May 2024|archive-date=2025-01-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20250121090337/https://www.gardessuisses.ch/paepstliche-schweizergarde/fr/devenir-garde/les-conditions/|url-status=dead}}</ref><ref name="Admission requirements2">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.vatican.va/roman_curia/swiss_guard/swissguard/ammissione_en.htm|title=Admission requirements|website=Official Vatican web page, Roman Curia, Swiss Guards|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20060614060732/https://www.vatican.va/roman_curia/swiss_guard/swissguard/ammissione_en.htm|archive-date=2006-06-14|access-date=7 August 2006}}</ref> २०२४ पर्यंत ह्यात १३५ सदस्य होते.<ref name="structure2">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.vatican.va/content/romancuria/en/guardia-svizzera-pontificia/corpo-della-guardia-svizzera-pontificia/struttura.html|title=Pontifical Swiss Guard - Structure|publisher=Vatican|access-date=5 May 2024}}</ref> <gallery widths="200px" heights="200px"> चित्र:Hortense_Haudebourt-Lescot_-_A_Swiss_guard.jpg|अल्ट=A member of the Swiss Guard during the reign of Pius VII, c. 1811, by Hortense Haudebourt-Lescot| [[पोप पायस सातवा|पोप पायस सातव्याच्या]] च्या कारकिर्दीत स्विस गार्डचा सदस्य, इ.स. १८११ चित्र:Knielend_saluut_van_de_wacht_in_de_Sala_Clementina_één_van_de_audiëntiezalen_op_,_Bestanddeelnr_191-1308.jpg|अल्ट=Kneeling salute in Clementine Hall (1937)| क्लेमेंटाइन हॉलमध्ये गुडघे टेकून सलामी देताना सैन्य (१९३७) चित्र:Peloton_marcheert_in_exercitie-tenue_met_geweer,_Bestanddeelnr_190-0984.jpg|अल्ट=Marching in exercise uniform with Gewehr 98 rifles (1938)| गेवेहर ९८ रायफल्ससह व्यायामाच्या गणवेशात (१९३८) चित्र:Garde_suisse_(Vatican)_(5994412883).jpg|अल्ट=A member of the Pontifical Swiss Guard with halberd (2011)| पोंटिफिकल स्विस गार्ड हॅल्बर्ड हत्यारासह (२०११) </gallery> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:व्हॅटिकन सिटी]] [[वर्ग:देशानुसार सैन्य]] [[वर्ग:इ.स. १५०६ मधील निर्मिती]] 6paeh6pp8nhkv9747164ifrd3o4e5pn 0 363482 2691747 2609614 2026-06-30T02:11:08Z ~2026-37479-69 184779 /* ऑक्टोबर - डिसेंबर */ 2691747 wikitext text/x-wiki इ.स. २०२५ मध्ये प्रदर्शित झालेल्या मराठी भाषेतील चित्रपटांची यादी : == जानेवारी - मार्च == {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" style="width:6%" | प्रकाशन ! style="width:18%" |शीर्षक ! style="width:18%" |दिग्दर्शक ! कलाकार ! style="width:4%;" | संदर्भ |- ! rowspan="8" style="text-align:center; background:#f7bf87; text color:#000;" |जा<br>ने<br>वा<br>री | style="text-align:center; background:#f7dfc7" |'''१''' |''[[मु.पो. बोंबिलवाडी]]'' | [[परेश मोकाशी]] | [[प्रशांत दामले]], [[वैभव मांगले]], [[आनंद इंगळे]], [[अद्वैत दादरकर]], [[प्रणव रावराणे]], [[मनमीत पेम]], [[गितांजली कुलकर्णी]], [[रितिका श्रोत्री]], [[सुनील अभ्यंकर]], [[राजेश म्हापुसकर]], [[दीप्ती लेले]] | style="text-align:center" | |- | style="text-align:center; background:#f7dfc7" |'''१०''' |''[[संगीत मानापमान (चित्रपट)|संगीत मानापमान]]'' | [[सुबोध भावे]] | [[सुबोध भावे]], [[सुमीत राघवन]], [[वैदेही परशुरामी]], [[निवेदिता सराफ]], [[उपेंद्र लिमये]], [[नीना कुलकर्णी]], [[शैलेश दातार]], [[अमृता खानविलकर]], [[बेला शेंडे]], [[शंकर महादेवन]] | style="text-align:center" | |- | rowspan="2" style="text-align:center; background:#f7dfc7" |'''१७''' |''[[मंगला]]'' | अपर्णा होशिंग | [[अलका कुबल]], [[शशांक शेंडे]], [[शिवाली परब]] | style="text-align:center" | |- |''[[जिलबी (चित्रपट)|जिलबी]]'' | नितीन कांबळे | [[स्वप्निल जोशी]], [[प्रसाद ओक]], [[शिवानी सुर्वे]], [[पर्ण पेठे]], [[प्रणव रावराणे]] | style="text-align:center" | |- | rowspan="2" style="text-align:center; background:#f7dfc7" |'''२४''' |''[[मिशन अयोध्या]]'' | समीर सुर्वे | निलेश देशपांडे, तेजस्वी पाटील, डॉ. अभय कामत, सतीश पुळेकर, गुरुवेश पंडित | style="text-align:center" | |- |''[[फसक्लास दाभाडे!]]'' | [[हेमंत ढोमे]] | [[सिद्धार्थ चांदेकर]], [[अमेय वाघ]], [[क्षिती जोग]], [[निवेदिता सराफ]], [[उषा नाडकर्णी]], [[राजन भिसे]], [[मिताली मयेकर]], [[सुयोग गोऱ्हे]], [[हरीश दुधाडे]], [[राजसी भावे]] | style="text-align:center" | |- |- | rowspan="2" style="text-align:center; background:#f7dfc7" |'''३१''' |''[[इलू इलू १९९८]]'' | अजिंक्य फाळके | [[एली आवराम]], [[श्रीकांत यादव]], [[मीरा जगन्नाथ]], [[आनंदा कारेकर]], [[कमलाकर सातपुते]], [[वनिता खरात]], [[आरोह वेलणकर]] | style="text-align:center" | |- |''[[मुक्काम पोस्ट देवाचं घर]]'' | संकेत माने | [[मायरा वायकूळ]], [[मंगेश देसाई]], [[उषा नाडकर्णी]], [[माधवी जुवेकर]], [[प्रथमेश परब]], [[सविता मालपेकर]], [[कमलेश सावंत]], [[पूजा सावंत]] | style="text-align:center" | |- ! rowspan="5" style="text-align:center; background:#dcc7df; text color:#000;" |फे<br>ब्रु<br>वा<br>री | rowspan="3" style="text-align:center; background:#ede3ef" |'''७''' |''[[स ला ते स ला ना ते]]'' | संतोष कोल्हे | रिचा अग्निहोत्री, [[छाया कदम]], [[उपेंद्र लिमये]] | style="text-align:center" | |- |''[[एक राधा एक मीरा]]'' | [[महेश मांजरेकर]] | [[गश्मीर महाजनी]], [[मृण्मयी देशपांडे]], [[महेश मांजरेकर]], [[मेधा मांजरेकर]], [[आरोह वेलणकर]], [[सुरभी भोसले]], [[संदीप पाठक]] | style="text-align:center" | |- |''[[वहिवाट]]'' | संजय तोडकर | राज वरक, प्रणवी पाटील | style="text-align:center" | |- | rowspan="2" style="text-align:center; background:#ede3ef" |'''२८''' |''[[चिकी चिकी बुबूम बुम]]'' | [[प्रसाद खांडेकर]] | [[प्रसाद खांडेकर]], [[स्वप्निल जोशी]], [[प्रार्थना बेहेरे]], [[प्राजक्ता माळी]], [[रोहित माने]], [[प्रथमेश शिवलकर]], [[नम्रता संभेराव]], [[वनिता खरात]], [[ओंकार राऊत]], [[प्रियदर्शिनी इंदलकर]], [[सचिन गोस्वामी]], [[अभिजीत चव्हाण]], [[चेतना भट]], [[निखिल रत्नपारखी]], [[प्रभाकर मोरे]], [[श्याम राजपूत]], [[निखिल बने]] | style="text-align:center" | |- |''[[गौरीशंकर]]'' | हरेकृष्ण गौडा | हरेकृष्ण गौडा, दक्षिणा राठोड, राहुल जगताप | style="text-align:center" | |- ! rowspan="8" style="text-align:center; background:#93CCEA; text color:#000;" |मा<br>र्च | style="text-align:center; background:#B0E0E6" |'''७''' |''[[स्थळ]]'' | जयंत सोमळकर | नंदिनी चिकटे, तारानाथ खिरटकर, सुयोग धवस | style="text-align:center" | |- | style="text-align:center; background:#B0E0E6" |'''१४''' |''[[फ्रॉम चायना विथ लव्ह]]'' | अनिकेत वाघ | अनिकेत वाघ, अंकुश मांडेकर, [[सिद्धेश्वर झाडबुके]], गायत्री बनसोडे | style="text-align:center" | |- | rowspan="5" style="text-align:center; background:#B0E0E6" |'''२१''' |''[[हार्दिक शुभेच्छा]]'' | [[पुष्कर जोग]] | [[पुष्कर जोग]], [[हेमल इंगळे]] | style="text-align:center" | |- |''[[गाव बोलावतो]]'' | विनोद माणिकराव | [[भूषण प्रधान]], माधव अभ्यंकर, [[गौरी नलावडे]], [[श्रीकांत यादव]], किरण शरद | style="text-align:center" | |- |''[[भेरा (चित्रपट)|भेरा]]'' | श्रीकांत प्रभाकर | दीपक जोईल, श्रद्धा खानोलकर, प्रमोद कोयंडे, आकांक्षा खोत | style="text-align:center" | |- |''[[आरडी]]'' | गणेश शिंदे | गणेश शिंदे, अवंतिका कवठेकर, राहुल फलटणकर | style="text-align:center" | |- |''[[फॉलोअर]]'' | हर्षद नलावडे | हर्षद नलावडे, डोन्ना मुन्शी | style="text-align:center" | |- | style="text-align:center; background:#B0E0E6" |'''२८''' |''[[मी पाठीशी आहे]]'' | पराग सावंत | [[सक्षम कुलकर्णी]], अश्विनी चावरे, [[अरुण नलावडे]], सुहास परांजपे | style="text-align:center" | |} == एप्रिल - जून == {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" style="width:6%" | प्रकाशन ! style="width:18%" |शीर्षक ! style="width:18%" |दिग्दर्शक ! कलाकार ! style="width:4%;" | संदर्भ |- ! rowspan="8" style="text-align:center; background:#F88379; text color:#000;" |ए<br>प्रि<br>ल | style="text-align:center; background:#d88579" |'''१०''' |''[[अशी ही जमवा जमवी]]'' | लोकेश गुप्ते | [[अशोक सराफ]], [[वंदना गुप्ते]], [[सुनील बर्वे]], [[सुलेखा तळवलकर]], [[पुष्कराज चिरपूटकर]] | style="text-align:center" | |- | rowspan="2" style="text-align:center; background:#d88579" |'''११''' |''[[जय भीम पँथर]]'' | निशांत ढापसे | [[मिलिंद शिंदे]], [[शशांक शेंडे]], [[जयवंत वाडकर]], [[चिन्मय उदगीरकर]], [[गौरव मोरे]], [[अभिजीत चव्हाण]] | style="text-align:center" | |- |''[[इंस्टिट्युट ऑफ पावटोलॉजी]]'' | प्रसाद नामजोशी, सागर वंजारी | [[सयाजी शिंदे]], [[गिरीश कुलकर्णी]], [[दिलीप प्रभावळकर]], [[दिप्ती देवी]], [[पार्थ भालेराव]] | style="text-align:center" | |- | rowspan="2" style="text-align:center; background:#d88579" |'''१८''' |''[[सुशीला सुजीत]]'' | [[प्रसाद ओक]] | [[प्रसाद ओक]], [[स्वप्निल जोशी]], [[सोनाली कुलकर्णी]], [[सुनील तावडे]], [[नम्रता संभेराव]], [[अमृता खानविलकर]], [[गश्मीर महाजनी]], [[अथर्व सुदामे]] | style="text-align:center" | |- |''[[संत ज्ञानेश्वरांची मुक्ताई]]'' | [[दिग्पाल लांजेकर]] | [[समीर धर्माधिकारी]], [[मृणाल कुलकर्णी]], [[अजय पूरकर]], [[मनोज जोशी]], [[आदिनाथ कोठारे]], [[अश्विनी महांगडे]], [[प्रवीण तरडे]], [[आस्ताद काळे]] | style="text-align:center" | |- | rowspan="3" style="text-align:center; background:#d88579" |'''२५''' |''[[देवमाणूस (चित्रपट)|देवमाणूस]]'' | तेजस विजय देओस्कर | [[महेश मांजरेकर]], [[रेणुका शहाणे]], [[सुबोध भावे]], [[अभिजीत खांडकेकर]], [[पूर्णिमा डे]], [[मोहन आगाशे]], [[सई ताम्हनकर]] | style="text-align:center" | |- |''[[झापुक झुपूक]]'' | [[केदार शिंदे]] | [[मिलिंद गवळी]], [[दीपाली पानसरे]], [[पुष्कराज चिरपूटकर]], [[सूरज चव्हाण]], [[जुई भागवत]], इंद्रनिल कामत | style="text-align:center" | |- |''[[छबी]]'' | अद्वैत मसूरकर | [[समीर धर्माधिकारी]], [[मकरंद देशपांडे]], अनघा अतुल | style="text-align:center" | |- ! rowspan="14" style="text-align:center; background:#9ACD32; text color:#000;" |मे | rowspan="2" style="text-align:center; background:#C5E384" |'''१''' |''[[आता थांबायचं नाय!]]'' | [[शिवराज वायचळ]] | [[भरत जाधव]], [[सिद्धार्थ जाधव]], [[आशुतोष गोवारीकर]], [[ओम भुतकर]], [[पर्ण पेठे]], [[रोहिणी हट्टंगडी]], [[श्रीकांत यादव]], [[प्राजक्ता हणमघर]] | style="text-align:center" | |- |''[[गुलकंद (चित्रपट)|गुलकंद]]'' | [[सचिन गोस्वामी]] | [[समीर चौघुले]], [[प्रसाद ओक]], [[सई ताम्हनकर]], [[ईशा डे]], [[वनिता खरात]], [[मंदार मांडवकर]], [[जुई भागवत]], सर्विल आपटे, [[सचिन गोस्वामी]], [[सचिन मोटे]] | style="text-align:center" | |- | rowspan="2" style="text-align:center; background:#C5E384" |'''९''' |''[[माझी प्रार्थना - अकल्पनीय प्रेम कथा]]'' | पद्मराज नायर | पद्मराज नायर, [[उपेंद्र लिमये]] | style="text-align:center" | |- |''[[पी.एस.आय. अर्जुन]]'' | भूषण पटेल | [[अंकुश चौधरी]] | style="text-align:center" | |- | rowspan="3" style="text-align:center; background:#C5E384" |'''१६''' |''[[बंजारा (२०२५ चित्रपट)|बंजारा]]'' | स्नेह पोंक्षे | [[शरद पोंक्षे]], [[भरत जाधव]], [[सक्षम कुलकर्णी]], [[सुनील बर्वे]], [[संजय मोने]] | style="text-align:center" | |- |''[[खविस]]'' | अनिकेत घाडगे | [[अमृता धोंगडे]], अनिकेत घाडगे, समीर सकपाळ, अक्षय गायकवाड, नितेश कांबळे, [[हार्दिक जोशी]], श्वेता खरात | style="text-align:center" | |- |''[[पॉस्को ३०७]]'' | स्वरूप सावंत | स्वरूप सावंत, शशी ठोसर, दिव्या घाडगे | style="text-align:center" | |- | rowspan="4" style="text-align:center; background:#C5E384" |'''२३''' |''[[मंगलाष्टक रिटर्न्स]]'' | योगेश भोसले | [[सक्षम कुलकर्णी]], [[प्रसाद ओक]], [[सुनील गोडबोले]], [[कमलेश सावंत]] | style="text-align:center" | |- |''[[वामा: लढाई सन्मानाची]]'' | अशोक कोंडके | कश्मिरा कुलकर्णी, गणेश दिवेकर, [[गौतमी पाटील]] | style="text-align:center" | |- |''[[एप्रिल मे ९९]]'' | रोहन मापुस्कर | साजिरी जोशी, आर्यन मेघनजी, श्रेयस थोरात, [[आशुतोष गोवारीकर]], [[आनंदा कारेकर]], | style="text-align:center" | |- |''[[तू मी आणि अमायरा]]'' | लोकेश गुप्ते | [[सई गोडबोले]], [[अजिंक्य देव]], [[पूजा सावंत]], [[राजेश्वरी सचदेव]] | style="text-align:center" | |- | rowspan="3" style="text-align:center; background:#C5E384" |'''३०''' |''[[म्हणजे वाघाचे पंजे]]'' | स्वरूप सावंत | [[सौरभ गोखले]], [[निखिल चव्हाण]], [[संजय नार्वेकर]], [[दीपाली सय्यद]], [[चिन्मय उदगीरकर]], [[प्राजक्ता हणमघर]] | style="text-align:center" | |- |''[[अष्टपदी (चित्रपट)|अष्टपदी]]'' | उत्कर्ष जैन | [[संतोष जुवेकर]], मयुरी कपडणे | style="text-align:center" | |- |''[[धर्मरक्षक अहिल्यादेवी होळकर एक युग]]'' | सुशांत सोनावळे | [[अश्विनी महांगडे]], अनिल नगरकर, सुरेश विश्वकर्मा | style="text-align:center" | |- ! rowspan="8" style="text-align:center; background:#93CCEA; text color:#000;" |जू<br>न | rowspan="2" style="text-align:center; background:#B0E0E6" |'''६''' |''[[जारण]]'' | हृषिकेश गुप्ते | [[अमृता सुभाष]], [[अनिता दाते-केळकर]], [[किशोर कदम]], [[राजन भिसे]], [[विक्रम गायकवाड]], [[सीमा देशमुख]], [[रसिका जोशी]], [[भार्गवी चिरमुले]], [[सोनाली मनोहर कुलकर्णी]], स्नेहल छिदम | style="text-align:center" | |- |''[[आतली बातमी फुटली]]'' | विशाल गांधी | [[रोहिणी हट्टंगडी]], [[मोहन आगाशे]], [[सिद्धार्थ जाधव]] | style="text-align:center" | |- | rowspan="2" style="text-align:center; background:#B0E0E6" |'''१३''' |''[[आंबट शौकिन]]'' | निखिल वैरागर | [[पूजा सावंत]], [[प्रार्थना बेहेरे]], [[अमेय वाघ]], [[भाऊ कदम]], [[पार्थ भालेराव]], [[अभिजीत खांडकेकर]], [[अक्षय टांकसाळे]], [[मोनालिसा बागल]], [[किरण गायकवाड]], गौतमी पाटील | style="text-align:center" | |- |''[[शातीर द बिगीनिंग]]'' | सुनील वायकर | [[योगेश सोमण]], रेश्मा वायकर, [[रमेश परदेशी]], गौरव रोकडे, श्रेया कुलकर्णी, मीर सरवार | style="text-align:center" | |- | style="text-align:center; background:#B0E0E6" |'''२०''' |''[[समसारा]]'' | सागर लधे | [[सायली संजीव]], [[ऋषी सक्सेना]], [[पुष्कर श्रोत्री]], [[गिरीश ओक]], [[नंदिता धुरी]], [[प्रियदर्शिनी इंदलकर]] | style="text-align:center" | |- | rowspan="3" style="text-align:center; background:#B0E0E6" |'''२७''' |''[[सजना]]'' | शशीकांत धोत्रे | आकाश सर्वगोड, तृप्ती मोरे | style="text-align:center" | |- |''[[प्रेमाची गोष्ट २]]'' | [[सतीश राजवाडे]] | [[अविनाश नारकर]], [[प्रसाद बर्वे]], [[राजेश मापुस्कर]], करण परब | style="text-align:center" | |- |''[[ऑल इज वेल]]'' | योगेश जाधव | [[प्रियदर्शन जाधव]], [[अभिनय बेर्डे]], [[सयाजी शिंदे]], अभिजीत चव्हाण, दिशा काटकर | style="text-align:center" | |} == जुलै - सप्टेंबर == {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" style="width:6%" | प्रकाशन ! style="width:18%" |शीर्षक ! style="width:18%" |दिग्दर्शक ! कलाकार ! style="width:4%;" | संदर्भ |- ! rowspan="3" style="text-align:center; background:plum; text color:#000;" |जु<br>लै | style="text-align:center; background:#f1daf1" |'''४''' |''[[गाडी नंबर १७६०]]'' | योगीराज गायकवाड | [[सुहास जोशी]], [[श्रीकांत यादव]], [[शशांक शेंडे]], [[प्रथमेश परब]], [[शुभंकर तावडे]], [[प्रसाद खांडेकर]], [[प्रियदर्शिनी इंदलकर]] | style="text-align:center" | |- | style="text-align:center; background:#f1daf1" |'''१८''' |''[[ये रे ये रे पैसा ३]]'' | [[संजय जाधव]] | [[संजय नार्वेकर]], [[सिद्धार्थ जाधव]], [[उमेश कामत]], [[तेजस्विनी पंडित]], [[विशाखा सुभेदार]], [[आनंद इंगळे]], [[नागेश भोसले]], [[वनिता खरात]], [[जयवंत वाडकर]] | style="text-align:center" | |- | style="text-align:center; background:#f1daf1" |'''२५''' |''[[धाप]]'' | योगेश गडगे | योगेश गडगे, किरण स्गेजल, केतन पवार, माधव अभ्यंकर, सुनील गोडबोले | style="text-align:center" | |- ! rowspan="6" style="text-align:center; background:#7FFFD4; text color:#000;" |ऑ<br>ग<br>स्ट | rowspan="3" style="text-align:center; background:#dbfff8" |'''१''' |''[[अवकारिका]]'' | अरविंद भोसले | विराट मडके, पीया कोसुंबकर, रोहित पवार, राहुल फलटणकर | style="text-align:center" | |- |''[[परिणती: बदल स्वतःसाठी]]'' | अक्षय बालसराफ | [[अमृता सुभाष]], [[सोनाली मनोहर कुलकर्णी]], अक्षर कोठारी | style="text-align:center" | |- |''[[मुंबई लोकल]]'' | अभिजीत | [[प्रथमेश परब]], [[ज्ञानदा रामतीर्थकर]] | style="text-align:center" | |- | rowspan="2" style="text-align:center; background:#dbfff8" |'''८''' |''[[सत्यभामा अ फरगॉटन सागा]]'' | सारंग पेखाले | माधव अभ्यंकर, अभिजीत आमकर, भाविका निकम, ज्योती पाटील, सारंग मनोज, ज्ञानेश्वर शिंदे | style="text-align:center" | |- |''[[जित्राब]]'' | तानाजी घाडगे | [[सुहास पळशीकर]], [[पार्थ भालेराव]], [[शिवाली परब]], [[भारत गणेशपुरे]] | style="text-align:center" | |- | style="text-align:center; background:#dbfff8" |'''२२''' |''[[बेटर हाफ ची लव्ह स्टोरी]]'' | संजय अमर | [[सुबोध भावे]], [[रिंकू राजगुरू]], [[प्रार्थना बेहेरे]], [[अनिकेत विश्वासराव]] | style="text-align:center" | |- ! rowspan="6" style="text-align:center; background:#93CCEA; text color:#000;" |स<br>प्टें<br>ब<br>र | rowspan="3" style="text-align:center; background:#B0E0E6" |'''१२''' |''[[दशावतार (२०२५ चित्रपट)|दशावतार]]'' | सुबोध खानोलकर | [[दिलीप प्रभावळकर]], [[भरत जाधव]], [[अभिनय बेर्डे]], [[प्रियदर्शिनी इंदलकर]], [[सिद्धार्थ मेनन]], [[महेश मांजरेकर]] | style="text-align:center" | |- |''[[बिन लग्नाची गोष्ट]]'' | आदित्य इंगळे | [[प्रिया बापट]], [[उमेश कामत]], [[गिरीश ओक]], [[निवेदिता सराफ]] |- |''[[आरपार]]'' | गौरव पत्की | [[ललित प्रभाकर]], [[हृता दुर्गुळे]] | style="text-align:center" | |- | style="text-align:center; background:#B0E0E6" |'''१३''' |''[[पायवाटेची सावली]]'' | मुनव्वर भगत | विजे भाटिया, शाल्वी शाह | style="text-align:center" | |- | rowspan="2" style="text-align:center; background:#B0E0E6" |'''१९''' |''[[कुर्ला टू वेंगुर्ला]]'' | विजय कळमकर | प्रल्हाद कुरतडकर, [[वीणा जामकर]], [[वैभव मांगले]], [[सुनील तावडे]] | style="text-align:center" | |- |''[[अरण्य (चित्रपट)|अरण्य]]'' | अमोल करंबे | [[हार्दिक जोशी]], वीणा जगताप, हृतिका पाटील, विजय निकम, सुरेश विश्वकर्मा, चेतन चावडा | style="text-align:center" | |- |} == ऑक्टोबर - डिसेंबर == {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" style="width:6%" | प्रकाशन ! style="width:18%" |शीर्षक ! style="width:18%" |दिग्दर्शक ! कलाकार ! style="width:4%;" | संदर्भ |- ! rowspan="3" style="text-align:center; background:plum; text color:#000;" |ऑ<br>क्टो<br>ब<br>र | style="text-align:center; background:#f1daf1" |'''२''' |''[[वडापाव (चित्रपट)|वडापाव]]'' | प्रसाद ओक | [[प्रसाद ओक]], [[गौरी नलावडे]], [[रसिका वेंगुर्लेकर]], [[अभिनय बेर्डे]], [[रितीका श्रोत्री]], [[सविता प्रभुणे]], [[शाल्व किंजवडेकर]] | style="text-align:center" | |- | style="text-align:center; background:#f1daf1" |'''१०''' |''[[सकाळ तर होऊ द्या]]'' | अलोक जैन | [[सुबोध भावे]], [[मानसी नाईक]] | style="text-align:center" | |- | style="text-align:center; background:#f1daf1" |'''२२''' |''[[प्रेमाची गोष्ट २]]'' | [[सतीश राजवाडे]] | [[ललित प्रभाकर]], [[रिद्धिमा पंडित]], [[रुचा वैद्य]], [[स्वप्नील जोशी]], [[भाऊ कदम]] | style="text-align:center" | |- ! style="text-align:center; background:#7FFFD4; text color:#000;" |नो<br>व्हें<br>ब<br>र | style="text-align:center; background:#dbfff8" |'''७''' |''[[अभंग तुकाराम]]'' | [[दिग्पाल लांजेकर]] | [[योगेश सोमण]], [[स्मिता शेवाळे]], [[समीर धर्माधिकारी]], [[मृणाल कुलकर्णी]], [[अजय पूरकर]], [[निखिल राऊत]], [[विराजस कुलकर्णी]] | style="text-align:center" | |- |} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील मराठी चित्रपट]] [[वर्ग:मराठी चित्रपट यादी]] d41q22xtz2qnhjzyv5fci3hjodfo43n 4 368613 2691828 2691238 2026-06-30T10:24:01Z Amrit Sufi 167056 /* WikiConference India 2026 साठी स्वखर्च नोंदणी (Self-Funded Registration) आणि सत्र प्रस्ताव आमंत्रण (Call for Submissions) आता सुरू झाले आहेत */ नवीन विभाग 2691828 wikitext text/x-wiki {{स्वयं संग्रह | algo = old(7d) | archive = विकिपीडिया:चावडी/प्रगती/जुनी चर्चा १२ | counter = 0 }} {{जुन्या चर्चा चौकट|search=yes| <center>[[विकिपीडिया:चावडी/प्रगती/जुनी चर्चा १|१]], [[विकिपीडिया:चावडी/प्रगती/जुनी चर्चा २|२]], [[विकिपीडिया:चावडी/प्रगती/जुनी चर्चा ३|३]], [[विकिपीडिया:चावडी/प्रगती/जुनी चर्चा ४|४]], [[विकिपीडिया:चावडी/प्रगती/जुनी चर्चा ५|५]],<br> [[विकिपीडिया:चावडी/प्रगती/जुनी चर्चा ६|६]], [[विकिपीडिया:चावडी/प्रगती/जुनी चर्चा ७|७]],[[विकिपीडिया:चावडी/प्रगती/जुनी चर्चा ८|८]],[[विकिपीडिया:चावडी/प्रगती/जुनी चर्चा ९|९]],[[विकिपीडिया:चावडी/प्रगती/जुनी चर्चा १०|१०]],<br> [[विकिपीडिया:चावडी/प्रगती/जुनी चर्चा ११|११]],[[विकिपीडिया:चावडी/प्रगती/जुनी चर्चा १२|१२]],[[विकिपीडिया:चावडी/प्रगती/जुनी चर्चा १३|१३]]</center> }} {{सुचालन चावडी}} == १,००,००० लेख == मराठी विकिपीडियाने ''२४ जुलै, २०२५च्या पहाटे'' '''१,००,००० लेखांचा टप्पा ओलांडला'''. या महत्त्वाचा मैलदगड पार करताना तुमच्या सारख्या अनेक संपादकांची (आणि वाचकांचीही!) मोलाची भर आहे. तुमच्याकडून असेच योगदान मिळो आणि मराठी विकिपीडियाची उत्तरोत्तर भरभराट होत राहो ही आशा! [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २०:४२, २५ जुलै २०२५ (IST) :सर्व प्रचालकांचे, सहभागी सदस्यांचे हार्दिक अभिनंदन !! मुखपृष्ठावर <nowiki>''</nowiki>इतर  [[भारत|भारतीय]] [[भारतीय भाषा|भाषांमधील]] विकिपीडीया<nowiki>''</nowiki> या सदराखाली १०००००+ यामध्ये मराठी भाषेचा समावेश होईल, याचे समाधान वाटते. [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) ०९:३०, २६ जुलै २०२५ (IST) ::या निमित्ताने मुखपृष्ठावरील विशेष लेख बदलण्यासंबंधी विचार करता येईल का? कारण 'लॉरेंझो दि पिएरो दे मेदिची तथा लॉरेंझो दे मेदिची' हा लेख खूप काळापासून तेथे आहे. विचार व्हावा ही विनंती. [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) १०:००, २६ जुलै २०२५ (IST) :::हार्दिक अभिनंदन --[[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ([[सदस्य चर्चा:Tiven2240|चर्चा]]) १५:५९, २६ जुलै २०२५ (IST) :::: नेपाळी विकिपीडियाकडून अभिनंदन. वाढत राहा. --[[सदस्य:बडा काजी|बडा काजी]] ([[सदस्य चर्चा:बडा काजी|चर्चा]]) १६:३१, २६ जुलै २०२५ (IST) :::::सर्व सक्रिय संपादकांचे हार्दिक अभिनंदन. या महत्वाच्या टप्प्या पर्यंत पोहोचण्यासाठी अनेक ज्ञात अज्ञात व्यक्तींचे अनमोल योगदान लाभले आहे. सबब अशा सर्व सदस्यांचे मनापासून आभार.-[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> ✉️</span>]] ) १९:०७, २६ जुलै २०२५ (IST) ::::::एक लक्ष लेखांचा महत्त्वाचा टप्पा पार केल्याबद्दल सर्वांचे आभार आणि सर्वांना शुभेच्छा सुद्धा. --[[User:Sandesh9822|'''<span style="background color: black; color: orange">संदेश</span><span style="color: blue"> हिवाळे</span>'''<span style="color: green"></span>]]^{[[User talk:Sandesh9822|<span style="color: maroon">चर्चा</span>]]} ०९:११, ४ ऑगस्ट २०२५ (IST) :::[[तिसरे आंग्ल-मराठा युद्ध]]? -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १०:२५, २७ जुलै २०२५ (IST) ::मुखपृष्ठावर <nowiki>''</nowiki>इतर  [[भारत|भारतीय]] [[भारतीय भाषा|भाषांमधील]] विकिपीडीया<nowiki>''</nowiki> या सदराखाली १०००००+ यामध्ये मराठी भाषेचा समावेश झाला असल्याचे कधी दिसून येईल? त्यासाठी आपल्याला काही करावे लागते का? की global level ला त्याची दखल घेतली गेली की ते मुखपृष्ठावर दिसू लागेल? उत्सुकता म्हणून विचारले. धन्यवाद. [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) १४:५०, २ ऑगस्ट २०२५ (IST) :::विकिपीडियांची लेखनिहाय यादी [https://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias येथे] पाहा. येथील आकडेवारी आपोआप अद्ययावत होत असते. --[[User:Sandesh9822|'''<span style="background color: black; color: orange">संदेश</span><span style="color: blue"> हिवाळे</span>'''<span style="color: green"></span>]]^{[[User talk:Sandesh9822|<span style="color: maroon">चर्चा</span>]]} ०९:२६, ४ ऑगस्ट २०२५ (IST) :संपादक, वाचक, आणि विकिपीडिया या तिघांचे अभिनंदन आणि आभार, विशेषतः अशा संपादकांचे आभार जे जुन्या काळात, किंवा जुन्या काळापासून सक्रिय आहेत. मराठी विपी बाल्यावस्थेत असतांना ज्यांनी योगदान केले, त्यांच्याशिवाय हे अवघड ठरले असते. —usernamekiran [[User talk:Usernamekiran|(talk)]] २२:३८, २६ जुलै २०२५ (IST) :मुक्त ज्ञाननिर्मिती प्रक्रियेत सहभागी सर्व संपादकांचे अभिनंदन ! हा प्रवास असाच उत्तम प्रकारे पुढे जात राहो ! सर्वानी मिळून हे व्यासपीठ समृद्ध करीत राहूया. [[सदस्य:आर्या जोशी|आर्या जोशी]] ([[सदस्य चर्चा:आर्या जोशी|चर्चा]]) ===गुणवत्ता === मराठी विकिपीडियाच्या सर्व सदस्यांचे हा मोठा टप्पा गाठल्याबद्दल अभिनंदन. आशा आहे की आपण पुढेही चांगल्या गुणात्मक पद्धतीने काम करत राहू. परंतु आपल्याकडे असलेल्या लेखांची गुणवत्ता वाढवण्यासाठी एका चांगल्या योजनेची आवश्यकता आहे. हे साध्य करण्यासाठी तुमच्या कल्पनांचे स्वागत आहे. इंग्रजी विकिपीडियावर अनुसरण्या काही कल्पना अशा आहेत: * '''मासिक विशेष लेख संपादन''' (आपण दर महिन्याला एक/दोन लेख निवडू आणि सर्व संपादक त्याला विशेष लेखाइतके चांगले बनवण्यासाठी ते संपादित करू शकतात.) * '''मासिक/द्विमासिक विषय आधारित लेख संपादन''' (आपण प्रत्येक महिन्यासाठी एक विषय निवडू शकतो आणि त्या विषयावर लेख संपादित करू शकतो. (उदा. [[विकिपीडिया:महिला संपादनेथॉन- २०२५|महिला संपादनेथॉन]]. सध्या मी पाहतो की नवीन लेख तयार करणारे बरेच संपादक त्यांच्या स्वतःच्या निवडीनुसार लेख तयार करतात (जे चांगले आहे, परंतु लक्षकेंद्रित नाही). आपल्याला मराठी विकिपीडियावर प्रत्यक्षात वाचल्या जाणाऱ्या लेखांवर लक्ष केंद्रित करण्याची आवश्यकता आहे आणि {{साद प्रचालक}} अशा विषयांची ओळख करण्यास मदत करू शकतात; (उदा. जर प्रचालकांना एखाद्या साधनाद्वारे हे ओळखता आले की मराठी विकिपीडियावर सर्वाधिक वाचले जाणारे किंवा सर्वाधिक शोधले जाणारे विषय महाराष्ट्रीय स्वातंत्र्यसैनिक आहेत; किंवा महाराष्ट्र सरकारने राबवलेल्या सरकारी योजना इ. तर आपण त्यावर लक्ष केंद्रित करू शकतो). * '''मराठी लेखांचे प्रोत्साहन देण्यासाठी काही कार्यक्रम'''; विकिपीडियाच्या बाहेर (जसे की [[ट्विटर|एक्स]] (पूर्वीचे ट्विटर), [[फेसबुक]], [[इन्स्टाग्राम]] इ. वर आमचे खाते सुरू करणे आणि तेथे काही मनोरंजक तथ्ये पोस्ट करणे जिथे लोक वाचू शकतील आणि मराठी विकिपीडियाच्या पृष्ठावर पुनर्निर्देशित होतील.) [[सदस्य:Dharmadhyaksha|धर्माध्यक्ष]] ([[सदस्य चर्चा:Dharmadhyaksha|चर्चा]]) ११:२५, २२ ऑगस्ट २०२५ (IST) :उत्तम कल्पना आहेत! :यातील विषयाधारित लेख संपादन करण्यासाठी आपल्याकडे सध्या पुरेसे संपादनबळ नाही असे वाटते. तरीही प्रयत्न करण्यास हरकत नाही. फेसबुकवर पूर्वी एक खाते आपण चालवत असत. @[[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] यांच्याकडे याची अधिक माहिती आहे. हे करताना प्रताधिकार किंवा तोतयेगिरी (spoofing) चे आरोप होउन हे खाते निलंबितही झाले होते. इतरही ठिकाणी हे सुरू करावे. :यांशिवाय पूर्वी [[विकिपीडिया:प्रकल्प बावन्नकशी २०१०|बावनकशी नावाचा एक प्रकल्प]] आपण राबविला होता. यावर एक नजर घालावी. :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ११:४२, २२ ऑगस्ट २०२५ (IST) ::{{ping|Dharmadhyaksha}} Bharyach divsanpurvi Abhay Natu, ani mazi hyavishayi charcha zali hoti. Suruwat karnyasathi apan 4-5 mahinyacha jujbi velapatrak tayar karu shakto. Hyamadhe jya-tya mahinyatil ghadamodivar laksh kendrit karu shakto. Udaharnarth ganapati, gauri, Diwali. Jayanti/punyatithi. Hya kalat aplyala sandarbh shodhane suddha sope jail. —usernamekiran [[User talk:Usernamekiran|(talk)]] १४:३४, २२ ऑगस्ट २०२५ (IST) :::{{ping|Usernamekiran}} आपला सल्ला चांगला आहे. जर तुम्हाला सहकार्य करायचे असेल तर योजना करूया. त्यानुसार मी [[नवदुर्गा]] विषयावर काम करायला सुरुवात केली आहे. {{ping|Tiven2240}} यांना शक्य असल्यास नवरात्रीत हे एक्स/फेसबुकवर पोस्ट करता येतील; ज्याने वाचक व नवे लेखक पण वाढतील. दर रोज एक पोस्ट व त्यानुसार एक लेख सुधारणे आपल्याला नक्की शक्य आहे. [[सदस्य:Dharmadhyaksha|धर्माध्यक्ष]] ([[सदस्य चर्चा:Dharmadhyaksha|चर्चा]]) १६:५३, २८ ऑगस्ट २०२५ (IST) ::::@[[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] उत्तम कल्पना आहे! [[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ([[सदस्य चर्चा:Tiven2240|चर्चा]]) २२:२४, २८ ऑगस्ट २०२५ (IST) ::::: हो. मी एक-दोन दिवसात एक जुजबी आराखडा तयार करतो, त्यावर चर्चा करून पुढची वाटचाल कशी करायची हे ठरवता येईल. —usernamekiran [[User talk:Usernamekiran|(talk)]] २३:४४, २८ ऑगस्ट २०२५ (IST) == Call for Expression of Interest – Advanced Train the Trainer 2025 (ATTT) == ''Sorry for writing in English. Please feel free to translate it into your language.'' The [[:m:IIITH-OKI|Open Knowledge Initiatives]] (OKI) team at IIIT-Hyderabad is organising [[:m:IIITH-OKI/Advance Train The Trainer 2025|Advanced Train the Trainer (ATTT) 2025]], tentatively in the second week of October 2025 at IIIT-Hyderabad. The program is for experienced Wikimedians who have attended TTT earlier and wish to deepen their leadership, thematic expertise, and practical skills. It will run in parallel [[:m:IIITH-OKI/Advance Train The Trainer 2025/Tracks|tracks]]: * ''' Evaluation, Impact, and Data Storytelling''' – Measure, analyse, and communicate the impact of Wikimedia initiatives. * '''Project Design Challenge''' – Develop a 3-month project with mentoring and planning tools. Info about the event: * Deadline: 20 August 2025 * Apply here: [[:m:IIITH-OKI/Advance Train The Trainer 2025/Expression of Interest|Expression of Interest form]] If you cannot apply directly on Meta, email your proposal (following the Meta template) with a valid reason to nitesh@research.iiit.ac.in. — Open Knowledge Initiatives Team, IIIT-Hyderabad [[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) २३:३०, १४ ऑगस्ट २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Nitesh (OKI)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&oldid=29127818 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Expression of Interest Extended: Advanced Train the Trainer 2025 == Dear all, We are pleased to inform you that the deadline to submit your Expression of Interest has been extended until '''26 August'''. The [[:m:IIITH-OKI/Advance Train The Trainer 2025|Advanced Train the Trainer]] (ATTT) 2025 will be held on '''10, 11, and 12 October 2025 at IIIT-Hyderabad'''. ATTT is designed for experienced Wikimedians who have or have not previously participated in Train the Trainer, but wish to develop further their leadership, thematic expertise, and practical application skills. The training will run in two thematic tracks: * '''Evaluation, Impact, and Data Storytelling''' – Learn to measure, analyse, and narrate the impact of Wikimedia initiatives through hands-on labs and peer feedback. * '''Project Design: From Learning to Action''' – Work on a 3-month project with mentoring and planning tools, turning learning into impactful, context-driven initiatives. ** Apply here: [[:m:IIITH-OKI/Advance Train The Trainer 2025/Expression of Interest|Expression of Interest form]] ** Deadline to apply (extended): 26 August 2025 ** Event Dates: 10-12 October 2025 We will share further updates with you soon. ''Note: If you are unsure about which track to choose, please still submit your application by answering the questions thoroughly. Our team will review it and assign you to the most suitable track. If you are not comfortable applying directly on Meta, you may send your proposal (using the Meta template and with a valid reason) to nitesh@research.iiit.ac.in. If selected, the OKI team will publish it on Meta on your behalf.'' We look forward to receiving your applications and working together to shape impactful Wikimedia leadership! Regards, Open Knowledge Initiatives Team IIIT-Hyderabad [[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) २०:१२, २० ऑगस्ट २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Nitesh (OKI)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&oldid=29127818 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Final Call: Apply for Advanced Train the Trainer 2025 by Today == Dear all, This is a kind reminder that today is the '''last day''' to submit your '''Expression of Interest for Advanced Train the Trainer 2025'''. If you are interested, we warmly encourage you to complete your application at the earliest using the link below: [[:m:IIITH-OKI/Advance Train The Trainer 2025/Expression of Interest|Here]] ''Please note that we will not be able to accommodate requests for reopening the form after the deadline. Once submissions close, our team will begin the review process.'' We look forward to your participation and thank you for your continued interest in strengthening leadership within our communities. Regards, IIITH-OKI [[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) १४:०५, २६ ऑगस्ट २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Nitesh (OKI)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&oldid=29127818 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Temporary accounts will be rolled out soon</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="body"/> Hello, we are the Wikimedia Foundation [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity|Product Safety and Integrity]] team. We would like to announce that '''we plan to enable [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] for this wiki in the week of September 1'''. Temporary accounts are successfully live on 30 wikis, including many large ones like German, Japanese, and French. The change they bring is especially relevant to logged-out editors, who this feature is designed to protect. But it is also relevant to community members like mentors, patrollers, and admins – anyone who reverts edits, blocks users, or otherwise interacts with logged-out editors as part of keeping the wikis safe and accurate. '''Why we are building temporary accounts''' Our wikis should be safer to edit by default for logged-out editors. Temporary accounts allow people to continue editing the wikis without creating an account, while avoiding publicly tying their edits to their IP address. We believe this is in the best interest of our logged-out editors, who make valuable contributions to the wikis and who may later create accounts and grow our community of editors, admins, and other roles. Even though the wikis do warn logged-out editors that their IP address will be associated with their edit, many people may not understand what an IP address is, or that it could be used to connect them to other information about them in ways they might not expect. Additionally, our moderation software and tools rely too heavily on network origin (IP addresses) to identify users and patterns of activity, especially as IP addresses themselves are becoming less stable as identifiers. Temporary accounts allow for more precise interactions with logged-out editors, including more precise blocks, and can help limit how often we unintentionally end up blocking good-faith users who use the same IP addresses as bad-faith users. '''How temporary accounts work''' [[File:Temporary account banner and empty talk page.png|thumb]] Any time a logged-out user publishes an edit on this wiki, a cookie will be set in this user's browser, and a temporary account tied with this cookie will be automatically created. This account's name will follow the pattern: <code dir=ltr>~2025-12345-67</code> (a tilde, current year, a number). On pages like Recent Changes or page history, this name will be displayed. The cookie will expire 90 days after its creation. As long as it exists, all edits made from this device will be attributed to this temporary account. It will be the same account even if the IP address changes, unless the user clears their cookies or uses a different device or web browser. A record of the IP address used at the time of each edit will be stored for 90 days after the edit. However, only some logged-in users will be able to see it. '''What does this mean for different groups of users?''' '''For logged-out editors''' * This increases privacy: currently, if you do not use a registered account to edit, then everybody can see the IP address for the edits you made, even after 90 days. That will no longer be possible on this wiki. * If you use a temporary account to edit from different locations in the last 90 days (for example at home and at a coffee shop), the edit history and the IP addresses for all those locations will now be recorded together, for the same temporary account. Users who [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Access_to_temporary_account_IP_addresses|meet the relevant requirements]] will be able to view this data. If this creates any personal security concerns for you, please contact talktohumanrights at wikimedia.org for advice. '''For community members interacting with logged-out editors''' * A temporary account is uniquely linked to a device. In comparison, an IP address can be shared with different devices and people (for example, different people at school or at work might have the same IP address). * Compared to the current situation, it will be safer to assume that a temporary user's talk page belongs to only one person, and messages left there will be read by them. As you can see in the screenshot, temporary account users will receive notifications. It will also be possible to thank them for their edits, ping them in discussions, and invite them to get more involved in the community. '''For users who use IP address data to moderate and maintain the wiki''' * '''For patrollers''' who track persistent abusers, investigate violations of policies, etc.: Users who [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Access_to_temporary_account_IP_addresses|meet the requirements]] will be able to reveal temporary users' IP addresses and all contributions made by temporary accounts from a specific IP address or range ([[Special:IPContributions]]). They will also have access to useful information about the IP addresses thanks to the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/IP Info|IP Info]] feature. Many other pieces of software have been built or adjusted to work with temporary accounts, including AbuseFilter, global blocks, Global User Contributions, and more. (For information for volunteer developers on how to update the code of your tools – see the last part of the message.) * '''For admins blocking logged-out editors''': ** It will be possible to block many abusers by just blocking their temporary accounts. A blocked person won't be able to create new temporary accounts quickly if the admin selects the [[mw:Special:MyLanguage/Autoblock|autoblock]] option. ** It will still be possible to block an IP address or IP range. * Temporary accounts will not be retroactively applied to contributions made before the deployment. On Special:Contributions, you will be able to see existing IP user contributions, but not new contributions made by temporary accounts on that IP address. Instead, you should use Special:IPContributions for this. '''Our requests for you, and next steps''' * If you know of any tools, bots, gadgets etc. using data about IP addresses or being available for logged-out users, you may want to test if they work on [[testwiki:Main_Page|testwiki]] or [[test2wiki:Main_Page|test2wiki]]. If you are a volunteer developer, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|read our documentation for developers]], and in particular, the section on [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers#How should I update my code?|how your code might need to be updated]]. * If you want to test the temporary account experience, for example just to check what it feels like, go to testwiki or test2wiki and edit without logging in. * Tell us if you know of any difficulties that need to be addressed. We will try to help, and if we are not able, we will consider the available options. * Look at our [[m:Meta:Babel#Temporary_Accounts:_access_to_IP_addresses_and_next_steps|previous message]] about requirements for users without extended rights who may need access to IP addresses. To learn more about the project, check out [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/FAQ|our FAQ]] – you will find many useful answers there. You may also [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|look at the updates]] (we have just posted one) and [[mw:Newsletter:Product Safety and Integrity|subscribe to our new newsletter]]. If you'd like to talk to me (Szymon) off-wiki, you will find me on Discord and Telegram. Thank you!<section end="body" /> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:user:NKohli (WMF)|NKohli (WMF)]], [[m:user:SGrabarczuk (WMF)|SGrabarczuk (WMF)]]</bdi> ०३:०६, २७ ऑगस्ट २०२५ (IST) (This message was sent to [[:विकिपीडिआ:चावडी/प्रगती]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Quiddity_(WMF)/sandbox6&oldid=29181713 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Have your say: vote for the 2025 Board of Trustees</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Hello all, The voting period for the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025|2025 Board of Trustees election]] is now open. Candidates are running for two (2) seats on the Board. To check your voter eligibility, please visit the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Voter eligibility guidelines|voter eligibility page]]. Learn more about them by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Candidates|reading their application statements and watch their candidacy videos]]. When you are ready, go to the [[m:Special:SecurePoll/vote/405|SecurePoll voting page to vote]]. '''The vote is open from October 8 at 00:00 UTC to October 22 at 23:59 UTC.''' Best regards, Abhishek Suryawanshi<br />Chair, Elections Committee<section end="announcement-content" /> </div> [[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) १०:१८, ९ ऑक्टोबर २०२५ (IST) (This message was sent to [[:विकिपीडिआ:चावडी/प्रगती]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- सदस्य:RamzyM (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29360896 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="function1"/> {{int:Hello}}. Please help pick a name for the new Abstract Wikipedia wiki project. This project will be a wiki that will enable users to combine functions from [[:f:|Wikifunctions]] and data from Wikidata in order to generate natural language sentences in any supported languages. These sentences can then be used by any Wikipedia (or elsewhere). There will be two rounds of voting, each followed by legal review of candidates, with votes beginning on 20 October and 17 November 2025. Our goal is to have a final project name selected on mid-December 2025. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki. {{Int:Feedback-thanks-title}} <section end="function1"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) १७:१३, २० ऑक्टोबर २०२५ (IST) (This message was sent to [[:विकिपीडिआ:चावडी/प्रगती]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- सदस्य:Sannita (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29432175 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Seeking volunteers to join several of the movement’s committees</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Each year, typically from October through December, several of the movement’s committees seek new volunteers. Read more about the committees on their Meta-wiki pages: * [[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee|Affiliations Committee (AffCom)]] * [[m:Special:MyLanguage/Ombuds commission|Ombuds commission (OC)]] * [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Community Resilience and Sustainability/Trust and Safety/Case Review Committee|Case Review Committee (CRC)]] Applications for the committees open on October 30, 2025. Applications for the Affiliations Committee, Ombuds commission and the Case Review Committee close on December 11, 2025. Learn how to apply by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Committee appointments|visiting the appointment page on Meta-wiki]]. Post to the talk page or email cst[[File:At sign.svg|16x16px|link=|(_AT_)]]wikimedia.org with any questions you may have. For the Committee Support team, <section end="announcement-content" /> </div> -[[m:User:MKaur (WMF)| MKaur (WMF)]] १९:४२, ३० ऑक्टोबर २०२५ (IST) (This message was sent to [[:विकिपीडिआ:चावडी/प्रगती]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- सदस्य:MKaur (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29517125 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Reminder: Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="function2"/> {{int:Hello}}. Reminder: Please help to choose name for the new Abstract Wikipedia wiki project. The finalist vote starts today. The finalists for the name are: <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Abstract Wikipedia, Multilingual Wikipedia, Wikiabstracts, Wikigenerator, Proto-Wiki</span>. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki. {{Int:Feedback-thanks-title}} <section end="function2"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) १९:५२, २० नोव्हेंबर २०२५ (IST) (This message was sent to [[:विकिपीडिआ:चावडी/प्रगती]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- सदस्य:Sannita (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29583860 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == १,११,१११ आव्हान/आवाहन == {{Progression|(102025-100000)|(11111)|task=नवीन लेख निर्मीती}} <!---- Progression साचातील प्रगती बदलण्यासाठी आजची मराठी विकिपीडियावरील लेखांची संख्य 102025 च्या जागी लिहा. ही संख्या २ जून २०२६ ची आहे. ----> नमस्कार, तुम्हाला साद घालण्यास कारण की तुम्ही गेल्या ३० दिवसांत मराठी विकिपीडियावर संपादन केलेले आहे. धन्यवाद. २०२५ साल संपून २०२६ सुरू होत असताना येथील संपादकांना एक आवाहन करीत आहे की पुढील ३७३ दिवसांत येथील लेखसंख्या १,००,८९६ पासून १,११,१११ इतकी करावी. यासाठी आपल्याला रोज अंदाजे २८ लेख तयार करावे लागतील. हे मोठी आव्हान आहे परंतु आपण सगळे मिळून हे पेलू शकू ही आशा आणि विश्वास आहे. हे आव्हान वाटते त्यापेक्षा अधिक कठीण आहे कारण लेखसंख्या वाढवत असताना येथील दर्जा कमी होउन उपयोगाचे नाही. येथे दर्जा मापण्यासाठी लेखांमागील संपादने आणि इतर पाने यांचे एक क्लिष्ट समीकरण असते. अधिक खोलात न जाता -- दर लेखामागे अधिकाधिक संपादने आणि इतर पाने म्हणजे चांगला दर्जा -- हे लक्षात ठेवणे पुरेसे आहे. तरी आपण सगळ्यांनी नेट लावून हे आव्हान पेलूयात! पुन्हा एकदा धन्यवाद. [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १२:००, २३ डिसेंबर २०२५ (IST) {| class="collapsible collapsed section-body" style="margin-bottom:20px;" |- ! colspan="3" class="section-header" |संपादकांना साद |- | {{साद|663highland |ABreault (WMF) |ANANT PHONDKE |Acharya Atul |Aditya tamhankar |Adv Anant Vasantrao Sakunde |Ajinkya Salunkhe |Amish salunke |AmraSylheti |Anahidpishva |Ankit231132 |Aryan Bagkar |Ashokdhakane |AshutoshRapatwar30 |Aussie3.oi3 |BardBooksPublishingHouse |BharatGadhavi99 |BipP92 |ChapterGPT}} :{{साद|ChiK | Civvì |Codename Noreste |CommonsDelinker |Cvrajarshi |DalidaEditor |Dharmadhyaksha |Dilip Dhamapurkar |Dilip wadje patil |Dinesh P Purohit |Dostojewskij |Double Trouble Team |Dr. Amol Arun Pagar |Dsrprj |Eaglespirit |Eihel |ElDiablo9412 |ExE Boss |Fulabai chavan |Ganesh4599 |Gauri G Gosavi |Gotitbro |Herpking |HeyBueno |Ink N Pen Publication |Janhaviloke1515 |JayCubby}} :कृपया वरील संदेश पहावा. [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १२:०१, २३ डिसेंबर २०२५ (IST) ::{{साद|अभय नातू |अर्जुन जयवंत बोरकर |अविनाश भिमराव ढळे |आर्या जोशी |ईश्वर जाधव |उमा महेश कासार |ऋतुजा हृदयनाथ गावडे |गझलगंधर्व सुधाकर कदम |छोटी|डॉ. शिवाजी भगवान माने |तेजा ताटे |दत्तात्रय पालकर |दिलीप बाळकृष्ण भोसले |प्रवीण कुबल |प्रसाद गावडे |रंगनाथ अजय काठेवाड |रश्मी राम|श्रीम.पूनम विष्णू पालव |संतोष गोरे |समीर विनोद डोंगरवार |सुचिता बागडे-खाडे|सूर्यकांत साळुंके |सौरभ विठ्ठलराव चौधरी|हनुमंत तुकाराम सुतार |हृदयनाथ लक्ष्मण गावडे |Kedarg6500}} :: ::कृपया वरील संदेश पहावा. [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १२:०२, २३ डिसेंबर २०२५ (IST) :::{{साद|Ketaki Modak|Khirid Harshad |LightandDark2000 |Litlok |Lymantria |MBq |MPF |MathXplore |Mlwb1953 |Mojo.bangladesh |Mr.SMSharad |Naresh Bhoye |NileshDev |Nitin.kunjir |Nitinraje Anuse |Nvdtn19 |PK2 |Patil Ranjit |Prabhudas Aajgaonkar |Pranav2202 |Pravin kubal |R. Henrik Nilsson |Rajaram.Lokhande |Rama Polji |RefreshNatureIQRekha Nivas Gurav|Rhutvij Sankpal |Rotondus |Rushikesh maske |SURYAKANT ALUNKE |Sahil1530 |Saish shinde |Sakretsu |Salil Kumar Mukherjee |Sandesh9822 |Sangeeta Patyekar}} :::कृपया वरील संदेश पहावा -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १२:०४, २३ डिसेंबर २०२५ (IST) ::::{{साद|Santosh Yashavant Mohite |SerChevalerie |Sh Manju singh |Shivradnyi |ShrirangNene |Snehalata Jagadish Rane |Sonali Naik |Steinsplitter |Swati Rajendra Hindalekar |Tanaji Chhagan Bhosale |Tanbiruzzaman Ternarius |Thomsshelbyy |Tiven2240 |Tusharlasurkar mahanubhav|Udaygawas0104 |Unknown FG |Usernamekiran |Vikas chhabildas Patil |Vikrantkorde |Vilas N Shinde |WikiPedant |Wingstem |Yogesh R. Jadhav |ZPPSMALVANDEWOOLWADA |林詩朗92 |源義信 }} ::::कृपया वरील संदेश पहावा. -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १२:०५, २३ डिसेंबर २०२५ (IST) :::::<nowiki>* ~~~~</nowiki> [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) १३:३७, २३ डिसेंबर २०२५ (IST) |} ::नवीन लेखामध्ये किमान शब्दसंख्या किती असावी असा काही संकेत आहे का? [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) १३:४२, २३ डिसेंबर २०२५ (IST) :::लेख अगदी दोन ओळींचा असू नये. किमान खालील गोष्टी असाव्या -- :::*{{t|विकिडेटा माहितीचौकट}} साचा :::*प्रस्तावना (व्यक्तीलेख असल्यास जन्म, मृत्यू तारीख आणि स्थानासह) :::*विषयवस्तूचे महत्व दाखवणारा एक उतारा. :::*बाह्य दुवे (असल्यास -- अधिकृत संकेतस्थळ, इ.) :::*{{t|संदर्भयादी}} साचा (लेखात संदर्भ असावेत) :::*वर्गीकरण :::*आंतरविकि दुवा (असल्यास) :::पूर्वी यासाठी संकेत लिहून ठेवले होते. ते शोधून त्यात सुधारणा करुन प्रकाशित व्हावे. cc: {{साद|संतोष गोरे}} :::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २३:०६, २३ डिसेंबर २०२५ (IST) ::::धन्यवाद. [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) १६:०३, २४ डिसेंबर २०२५ (IST) <big>'''तुम्ही हे आव्हान पेलण्यासाठी तयार असाल तर खाली आपली सही करा'''</big> (<nowiki>* ~~~~</nowiki> असे लिहून.) === सही === # [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १२:१३, २३ डिसेंबर २०२५ (IST) # [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> ✉️</span>]] ) १३:३०, २३ डिसेंबर २०२५ (IST) # [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) १३:३८, २३ डिसेंबर २०२५ (IST) # [[सदस्य:Nitin.kunjir|नितीन कुंजीर]] ([[सदस्य चर्चा:Nitin.kunjir|चर्चा]]) १४:४८, २३ डिसेंबर २०२५ (IST) # [[सदस्य:Aditya tamhankar|ॲड. आदित्य अश्विनी उमेश ताम्हनकर]] ([[सदस्य चर्चा:Aditya tamhankar|चर्चा]]) २०:२७, २३ डिसेंबर २०२५ (IST) # [[User:Sandesh9822|'''<span style="background color: black; color: orange">संदेश</span><span style="color: blue"> हिवाळे</span>'''<span style="color: green"></span>]]^{[[User talk:Sandesh9822|<span style="color: maroon">चर्चा</span>]]} ११:००, २४ डिसेंबर २०२५ (IST) # [[सदस्य:ElDiablo9412|ElDiablo9412]] ([[सदस्य चर्चा:ElDiablo9412|चर्चा]]) १४:३०, २४ डिसेंबर २०२५ (IST) # [[सदस्य:Dharmadhyaksha|धर्माध्यक्ष]] ([[सदस्य चर्चा:Dharmadhyaksha|चर्चा]]) १५:४९, २४ डिसेंबर २०२५ (IST) # [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) ०२:०४, २६ डिसेंबर २०२५ (IST) == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wiki Community, We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;How to Sign Up as an Organizer Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia. Thank you and best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Hello everyone, We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe. ;About Wiki Loves Folklore '''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight: * Folk traditions and rituals * Cultural festivals and celebrations * Traditional attire and crafts * Performing arts, music, and dance * Everyday practices rooted in folk heritage Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world. [[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] ; Host a Local Edition As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to: * Increase visibility of your region’s folk culture * Engage new contributors in your community * Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content '''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:''' If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know. If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region. ;Get in Touch If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via: * The project Talk pages * Email: '''support@wikilovesfolklore.org''' We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail. Warm regards, '''The Wiki Loves Folklore International Team''' </div> [[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) १८:५१, १८ जानेवारी २०२६ (IST) (This message was sent to [[:विकिपीडिआ:चावडी/प्रगती]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- सदस्य:Tiven2240@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=29228188 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" /> </div> ०२:३१, २० जानेवारी २०२६ (IST) (This message was sent to [[:विकिपीडिआ:चावडी/प्रगती]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- सदस्य:Keegan (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Migration to Parsoid</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> <em>[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Parsoid Read Views/Read View Announcement|Read this in another language]]</em> Hello everyone! I am glad to inform you that as the next step in the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, Parsoid will soon be turned on as the default article renderer on your wiki. We are gradually increasing the number of wikis using Parsoid, with the intention of making it the default wikitext parser for MediaWiki's next long-term support release. This will make our wikis more reliable and consistent for editors, readers, and tools to use, as well as making the development of future wikitext features easier. If this disrupts your workflow, don’t worry! You can still opt out through a user preference or turn Parsoid off on the current page using the Tools submenu, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation. There is [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Confidence Framework|more information about our roll-out strategy]] available, including the testing done before we turn on Parsoid for a new wiki. To report bugs and issues, please look at our [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Known Issues|known issues]] documentation and if you found a new bug please create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]]. <section end="announcement-content" /> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[mw:User:ABreault (WMF)|Content Transform Team]]</bdi> ०६:१२, १८ फेब्रुवारी २०२६ (IST) (This message was sent to [[:विकिपीडिआ:चावडी/प्रगती]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- सदस्य:ABreault (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikimedia_Foundation/Product_and_Technology/Parsoid_Read_Views/2026-02-16_Wikipedias&oldid=30094589 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६ – लघु संवाद सत्र == नमस्कार, '''स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६''' या आंतरराष्ट्रीय संपादन उपक्रमाच्या अनुषंगाने एक लघु संवाद सत्र आयोजित करण्यात येत आहे. या सत्रात उपक्रमाची थोडक्यात माहिती, सहभागी होण्याचे मार्ग आणि विकिपीडियावर स्त्रीवाद व लोकसाहित्याशी संबंधित विषयांवर लेखन कसे करता येईल याबद्दल चर्चा होईल. * '''दिनांक:''' शनिवार, ७ मार्च २०२६ * '''वेळ:''' सायं. ६:०० – ६:३० * '''स्वरूप:''' मुंबई येथे प्रत्यक्ष लघु कार्यशाळा तसेच 'झूम' द्वारे ऑनलाइन सहभाग '''वक्ता:''' * संतोष गोरे — मराठी [[विकिपीडिया:प्रचालक|विकिपीडियाचे प्रचालक]] व स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य उपक्रमाचे आयोजक सर्व इच्छुक विकिसदस्यांनी या सत्रात सहभागी व्हावे ही विनंती. अधिक माहिती: [[विकिपीडिया:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६/कार्यशाळा]] — आयोजक [[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ([[सदस्य चर्चा:Tiven2240|चर्चा]]) ०१:०३, ७ मार्च २०२६ (IST) == विकीकॉन्फरन्स इंडिया २०२६ साठी शिष्यवृत्ती घोषणा == नमस्कार मंडळी, विकी-परिषद इंडिया २०२६ (विकीकॉन्फरन्स इंडिया २०२६) साठी शिष्यवृत्ती प्रक्रिया सुरू झाली आहे. ही परिषद (कॉन्फरन्स) ४ ते ६ सप्टेंबर रोजी भारतात कोची येथे होणार आहे. या परिषदेत भारतातील, दक्षिण आशियातील तसेच अन्य ठिकाणाहून विकिमीडियन, विकीसमूहासाठी कार्यरत असणारे सहकारी, तसेच भरीव योगदान करणारे कार्यकर्ते सहभागी होतील. मुक्त ज्ञान निर्मिती बाबत समविचारी लोकांना भेटण्याची, एकत्र येण्याची, शिकण्याची, अनुभवांची/ विचारांची देवघेव करण्याची तसेच एकत्र काम सुरू करण्यासाठी ही एक मोठी संधी आहे. तुम्ही जर विकिमीडिया प्रकल्पांमध्ये योगदान करत असाल अथवा विकीसमूहासाठी कार्यरत असाल तर या शिष्यवृत्ती साठी नक्की अर्ज करा. या शिष्यवृत्ती बद्दल [[diffblog:2026/03/19/namukku-othukoodam-scholarships-now-open-for-wikiconference-india-2026/|अधिक]] माहिती खालील प्रमाणे-    🙂 अर्ज करण्याची अंतिम वेळ- १५ एप्रिल २०२६ रोजी रात्री ११.५९ भारतीय प्रमाण वेळे नुसार अर्ज करण्यासाठीचा दुवा: [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdA3rR9xX_k31dzJrjM5MTDNYNUIRcAB45S4TflsYCbGJNrzg/viewform application link] अधिक सविस्तर माहितीसाठीचा दुवा: [[metawiki:WikiConference_India_2026/Scholarship|Meta page link]] कृपया अधिकाधिक सहकाऱ्यांपर्यंत ही माहिती पोचवा. धन्यवाद विकीकॉन्फरन्स इंडिया २०२६ आयोजन समिती -[[सदस्य:Gnoeee|Gnoeee]] ([[सदस्य चर्चा:Gnoeee|चर्चा]]) ०२:४२, २९ मार्च २०२६ (IST) == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> (This message was sent to [[:विकिपीडिआ:चावडी/प्रगती]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- सदस्य:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Invitation to join South Asian Community and the Annual Planning Discussions with WMF == "Kindly feel free to translate this text into your own language." Dear Community member, We would like to invite you all to the April edition of the South Asia Open Community Call that will focus on a discussion with the leadership of the Wikimedia Foundation on their [[:m:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|Annual Plan (2026-2027)]]. The [[:m:Wikimedia Foundation Annual Plan|Foundation’s Annual Plan]] is a high-level roadmap for what the organisation aims to achieve in the coming year. It includes not only the foundation’s Goals, Progress, and plan but also a summary of Global Trends that impact the present and future of our movement. This is the right time for the South Asia community to participate and share their thoughts on the Wikimedia Foundation’s annual plan, helping shape it together. Share your hopes, concerns, bold ideas, and specific requests to contribute to the Foundation’s planning. Hence, the next [[:m:South Asia Open Community Call|South Asia Open Community Call]] will be hosted on the following dates/times. Please mark the same in your calendar and sign up [[:m:Event:South Asia Open Community Call, April 2026|here]]. * Platform: Google Meet * Date: 17th April, 2026 * Time: 1930-2045 IST (1400-1515 UTC) * Registration Link: [[:m:Event:South Asia Open Community Call, April 2026|here]] Note: Only those who have registered will receive the joining link. Look forward to seeing you on the call, Best, [[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) ००:११, ६ एप्रिल २०२६ (IST) <!-- सदस्य:Nitesh Gill@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&oldid=29127818 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) ०६:२८, २६ एप्रिल २०२६ (IST) </bdi> (This message was sent to [[:विकिपीडिआ:चावडी/प्रगती]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- सदस्य:Codename Noreste@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Call for Applications: TTT 2026 (Deadline Extended to 20 May) == ''<small>Apologies for writing in English. Please feel free to translate this into your language.</small>'' Hello everyone, We hope you are doing well. We would like to share that applications for the [[:m:IIITH-OKI/Train the Trainer Program/2026|Train the Trainer (TTT) 2026]] program are currently open. TTT is a capacity-building initiative aimed at supporting Wikimedians in developing training, facilitation, and leadership skills. We are happy to inform you that the scholarship application deadline has been [[:m:IIITH-OKI/Train the Trainer Program/2026/Scholarship|extended until 20 May 2026]]. We are still receiving applications and encourage interested community members, especially emerging leaders, to [https://docs.google.com/forms/d/17eq6lJNCTVBoKRqz5IdSCiYWv-eHBrYRnx1wXfncwLI/viewform?edit_requested=true&pli=1 apply]. We also request your support in sharing this opportunity within your communities and networks, so that it can reach a wider and more diverse group of participants. Thank you for your continued support. '''OKI (IIIT-H)''' [[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) १८:३२, १७ मे २०२६ (IST) <!-- सदस्य:Nitesh (OKI)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&oldid=30361720 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == २०२६ च्या यू४सी निवडणुकीत आता मतदान करा == <section begin="announcement-content" /> <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC]. </div> <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,</span><section end="announcement-content" /> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) २२:४४, २७ मे २०२६ (IST) (This message was sent to [[:विकिपीडिआ:चावडी/प्रगती]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- सदस्य:Keegan (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons == <bdi lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English, please help translate this message to your language. You are invited to participate in a [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|request for comment on Wikimedia Commons about a policy update for AI content]]. This may affect files that are uploaded to Wikimedia Commons for use on this project. Thank you. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|चर्चा]])</bdi> २२:४१, २३ जून २०२६ (IST) (This message was sent to [[:विकिपीडिआ:चावडी/प्रगती]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- सदस्य:Codename Noreste@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="Message"/> '''Legal & Safety Contacts''' Hello community, the Wikimedia Foundation has provided a [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|single legal and safety contact page]], to be linked in the footer of your wiki, to ensure access to accurate legal information. This is a regulatory requirement. We have already rolled out links to English, German, Italian, Spanish and other wikis and we will deploy to your wiki soon. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Please read more on the project page]] and leave any comments in this thread or on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|talk page]]. <section end="Message"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) १८:५९, २५ जून २०२६ (IST) (This message was sent to [[:विकिपीडिआ:चावडी/प्रगती]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- सदस्य:Sannita (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=30731267 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == WikiConference India 2026 साठी स्वखर्च नोंदणी (Self-Funded Registration) आणि सत्र प्रस्ताव आमंत्रण (Call for Submissions) आता सुरू झाले आहेत == प्रिय समुदाय सदस्यांनो, WikiConference India 2026 साठी '''स्वखर्च नोंदणी (Self-Funded Registration)''' आणि '''सत्र प्रस्ताव आमंत्रण (Call for Submissions)''' आता सुरू झाले आहेत, हे जाहीर करताना आम्हाला आनंद होत आहे. WikiConference India 2026 चे आयोजन 4 ते 6 सप्टेंबर 2026 दरम्यान कोची, केरळ येथे करण्यात येणार आहे. या परिषदेत भारत आणि दक्षिण आशियातील विकिमीडियन, समुदाय नेते, विकसक, संशोधक आणि मुक्त ज्ञानामध्ये रस असलेले सहभागी एकत्र येऊन संवाद साधतील, सहकार्य करतील आणि आपले अनुभव शेअर करतील. यंदाच्या परिषदेची संकल्पना आहे: '''“Reimagining the Knowledge Commons: Community Leadership in an Evolving Wikimedia Ecosystem”''' कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) आणि ज्ञाननिर्मितीच्या नव्या पद्धतींमुळे वेगाने बदलणाऱ्या तांत्रिक वातावरणाच्या पार्श्वभूमीवर, समुदाय नेतृत्व, ज्ञान समता, प्रादेशिक भाषा, मुक्त ज्ञान आणि भारत व दक्षिण आशियातील विकिमीडिया चळवळीचे भविष्य या विषयांवर चर्चा करण्यासाठी ही परिषद एक व्यासपीठ उपलब्ध करून देईल. === स्वखर्च नोंदणी === स्वखर्च नोंदणीसाठी अर्ज आता Pretix वर खुले आहेत. '''नोंदणी फॉर्म:''' <nowiki>https://pretix.eu/wikimedia-events/WCI2026/</nowiki> '''तपशील आणि पात्रता:''' <nowiki>https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConference_India_2026/Registration</nowiki> === सत्र प्रस्ताव आमंत्रण === सत्र प्रस्ताव आमंत्रण आता Eventyay वर खुले आहे. कार्यशाळा, चर्चा सत्रे, पॅनेल चर्चा, परस्परसंवादी सत्रे, लाइटनिंग टॉक्स आणि पोस्टर सादरीकरणांसाठी आम्ही प्रस्ताव आमंत्रित करत आहोत. तुम्ही अनुभवी योगदानकर्ता असाल किंवा नव्याने समुदायात सहभागी झालेले सदस्य असाल, तुमच्या कल्पना, अनुभव आणि शिकवण परिषदेच्या कार्यक्रमाला अधिक समृद्ध बनवू शकतात आणि चळवळीतील महत्त्वाच्या चर्चांना दिशा देऊ शकतात. '''तपशील आणि मार्गदर्शक सूचना:''' <nowiki>https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConference_India_2026/Programme/Submissions</nowiki> '''प्रस्ताव सादर करण्याची अंतिम तारीख:''' 15 जुलै 2026 WikiConference India 2026 बद्दलची संपूर्ण माहिती, सहभागाची माहिती, महत्त्वाच्या तारखा, परिषदेसंबंधी अद्यतने आणि प्रस्ताव सादरीकरणासाठीच्या मार्गदर्शक सूचना जाणून घेण्यासाठी कृपया अधिकृत घोषणा पहा. '''सविस्तर घोषणा:''' <nowiki>https://diff.wikimedia.org/2026/06/26/shape-the-future-call-for-submissions-open-for-wikiconference-india-2026/</nowiki> आम्ही सर्व समुदाय सदस्यांना नोंदणी करण्याचे, आपले प्रस्ताव सादर करण्याचे आणि ही घोषणा आपल्या समुदायांमध्ये व नेटवर्कमध्ये शेअर करण्याचे आवाहन करतो. सादर, '''WikiConference India 2026 आयोजन समिती''' [[सदस्य:Amrit Sufi|Amrit Sufi]] ([[सदस्य चर्चा:Amrit Sufi|चर्चा]]) १५:५४, ३० जून २०२६ (IST) ey82ulixzjxf99tug908w51lu4nf39v 0 370075 2691694 2610308 2026-06-29T13:34:07Z Aryan Bagkar 152513 /* */ 2691694 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट हिंदू देवता | नाव = महाराणी गंगा देवी | चित्र = 17th to 18th-century goddess Ganga sculpture, Musée Rodin, Paris.jpg | चित्र_रुंदी = | चित्र_शीर्षक = गंगा देवीची मूर्ती | आधिपत्य = कुरू महाराणी | नाव_मराठी_देवनागरी_लेखन = गंगा | नाव_संस्कृत_देवनागरी_लेखन = गंगा: | नाव_पाली_लेखन = | नाव_कन्नड_लेखन = | नाव_तमिळ_लेखन = | नाव_अन्य_लिपी = | नाव_अन्य_लिपी_लेखन = | निवासस्थान = [[हस्तिनापुर]] | लोक = | वाहन = | शस्त्र = | वडील_नाव = हिमवान | आई_नाव = मैनावती | पती_नाव = [[शंतनू|सम्राट शंतनू]] | पत्नी_नाव = | अपत्ये = [[भीष्म]] | अन्य_नावे = भागीरथी, विष्णुपदी, शिवप्रिया, जान्हवी, निकिता, मंदाकिनी | या_देवतेचे_अन्य_अवतार = | या_अवताराची_मुख्य_देवता = | मंत्र =ॐ श्री गंगायै नमः | नामोल्लेख_धार्मिक_साहित्य = | मुख्य_तीर्थक्षेत्रे = | तळटिपा = }} '''गंगा''' ही [[गंगा नदी|गंगा नदीचे]] अवतार/मानवीकरण आहे, जिची [[हिंदू|हिंदू लोक]] शुद्धीकरण आणि क्षमेची देवी म्हणून पूजा करतात. अनेक नावांनी ओळखल्या जाणाऱ्या गंगेला बहुतेकदा एक गोरी, सुंदर स्त्री म्हणून चित्रित केले जाते, जी [[मकर]] नावाच्या दैवी [[मगर|मगरीसारख्या]] प्राण्यावर स्वार आहे.<ref>{{Cite book|last=Kumari|first=M. Krishna|url=https://books.google.com/books?id=U95LswEACAAJ&q=iconography+of+Ganga|title=Iconography of Gaṅgā and Yamunā|date=2018|publisher=B.R. Publishing Corporation|isbn=978-93-86223-70-8|language=en}}</ref> गंगेचे काही प्राचीन उल्लेख [[ऋग्वेद|ऋग्वेदात]] आढळतात, जिथे तिचा उल्लेख सर्वात पवित्र नद्यांमध्ये केला आहे. तिच्या कथा प्रामुख्याने ''[[रामायण]]'', ''[[महाभारत]]'' आणि ''[[पुराणे|पुराण]]'' यांसारख्या वैदिकोत्तर ग्रंथांमध्ये आढळतात.<ref>{{Cite book|last=Talageri|first=Shrikant G.|url=https://books.google.com/books?id=dpkoAAAAYAAJ&q=Ganges|title=The Rigveda: A Historical Analysis|date=2000|publisher=Aditya Prakashan|isbn=978-81-7742-010-4|language=en}}</ref> ''[[रामायण|रामायणात]]'' तिला [[हिमालय|हिमालयाचे]] रूप असलेल्या [[हिमावत|हिमावतची]] ज्येष्ठ कन्या आणि माता [[पार्वती|पार्वतीची]] बहीण असे वर्णन केले आहे. तथापि, इतर ग्रंथांमध्ये तिचा उगम [[विष्णु|विष्णूपासून]] झाल्याचे नमूद केले आहे. आख्यायिका तिच्या पृथ्वीवर अवतरणावर केंद्रित आहेत, जे राजेशाही ऋषी भगीरथामुळे झाले होते, ज्याला देव [[शिव]] यांनी मदत केली होती.<ref>{{Cite book |last1=Hawley |first1=John Stratton |url=https://books.google.com/books?id=j3R1z0sE340C&dq=ga%E1%B9%85g%C4%81+wife+of+%C5%9Biva&pg=PA177 |title=The Divine Consort: Rādhā and the Goddesses of India |last2=Wulff |first2=Donna Marie |date=1984 |publisher=Motilal Banarsidass Publishing House |isbn=978-0-89581-441-8 |language=en}}</ref><ref> {{Cite book |last=Wangu |first=Madhu Bazaz |url=https://books.google.com/books?id=k8y-vKtqCmIC&dq=ga%E1%B9%85g%C4%81+wife+of+%C5%9Biva&pg=PA90 |title=Images of Indian Goddesses: Myths, Meanings, and Models |date=2003 |publisher=Abhinav Publications |isbn=978-81-7017-416-5 |language=en}} </ref><ref>{{Cite book |last=Sivaramamurti |first=C. |url=https://books.google.com/books?id=vu9PAAAAMAAJ&q=ga%E1%B9%85g%C4%81+wife+of+%C5%9Biva |title=Gaṅgā |date=1976 |publisher=Orient Longman |isbn=978-0-86125-084-4 |language=en}}</ref> ''महाभारतात'', गंगा ही ही [[कुरु (महाजनपद)|कुरु]] राजा [[शंतनू|शंतनूची]] पत्नी आहे व योद्धा [[भीष्म|भीष्मची]] आई आहे.<ref>{{cite web|url = https://www.wisdomlib.org/hinduism/compilation/puranic-encyclopaedia/d/doc241588.html|title = Story of Gaṅgā|date = 28 January 2019|access-date = 7 November 2020|archive-date = 12 November 2020|archive-url = https://web.archive.org/web/20201112220139/https://www.wisdomlib.org/hinduism/compilation/puranic-encyclopaedia/d/doc241588.html|url-status = live}}</ref><ref>{{Cite book|last=Dalal|first=Roshen|url=https://books.google.com/books?id=zrk0AwAAQBAJ&q=Ganga+shiva|title=Hinduism: An Alphabetical Guide|date=2014-04-18|publisher=Penguin UK|isbn=978-81-8475-277-9|language=en}}</ref> हिंदू धर्मात, गंगा ही मानवतेची आई मानली जाते. यात्रेकरू गंगा नदीत [[अंत्येष्टी|त्यांच्या नातेवाईकांच्या अस्थींचे]] विसर्जन करतात, जी त्यांच्या मते आत्म्यांना [[मोक्ष|मोक्षाच्या]] जवळ आणते, व जीवन आणि मृत्यूच्या चक्रातून मुक्तता देते. गंगा दशहरा आणि गंगा जयंतीसारखे सण गंगेच्या काठावर असलेल्या अनेक पवित्र ठिकाणी साजरे केले जातात, ज्यात [[गंगोत्री]], [[हरिद्वार]], [[प्रयागराज]], [[वाराणसी]] आणि [[कोलकाता|कोलकातामधील]] [[कालीघाट काली मंदिर|काली घाट यांचा]] समावेश आहे. , [[थायलंड|थायलंडमधील]] लॉय क्रथोंग उत्सवादरम्यान [[गौतम बुद्ध|गौतम बुद्धांसोबत]] गंगेची पूजा केली जाते. == संदर्भ == {{संदर्भयादी}}{{महाभारत}} [[वर्ग:गंगा नदी]] [[वर्ग:समुद्र आणि नदीच्या देवी]] [[वर्ग:हिंदू देवी]] l9kdggxx38kfxeelh2tc0r9qjr8akc0 2691695 2691694 2026-06-29T13:39:13Z Aryan Bagkar 152513 /* */ 2691695 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट हिंदू देवता | नाव = महाराणी गंगा देवी | चित्र = 17th to 18th-century goddess Ganga sculpture, Musée Rodin, Paris.jpg | चित्र_रुंदी = | चित्र_शीर्षक = गंगा देवीची मूर्ती | आधिपत्य = कुरू महाराणी | नाव_मराठी_देवनागरी_लेखन = गंगा | नाव_संस्कृत_देवनागरी_लेखन = गंगा: | नाव_पाली_लेखन = | नाव_कन्नड_लेखन = | नाव_तमिळ_लेखन = | नाव_अन्य_लिपी = | नाव_अन्य_लिपी_लेखन = | निवासस्थान = [[हस्तिनापुर]] | लोक = | वाहन = | शस्त्र = | वडील_नाव = हिमवान | आई_नाव = मैनावती | पती_नाव = [[शंतनू|सम्राट शंतनू]] | पत्नी_नाव = | अपत्ये = [[भीष्म]] आणि इतर ७ पुत्र | अन्य_नावे = भागीरथी, विष्णुपदी, शिवप्रिया, जान्हवी, निकिता, मंदाकिनी | या_देवतेचे_अन्य_अवतार = | या_अवताराची_मुख्य_देवता = | मंत्र =ॐ श्री गंगायै नमः | नामोल्लेख_धार्मिक_साहित्य = | मुख्य_तीर्थक्षेत्रे = | तळटिपा = }} '''गंगा''' ही [[गंगा नदी|गंगा नदीचे]] अवतार/मानवीकरण आहे, जिची [[हिंदू|हिंदू लोक]] शुद्धीकरण आणि क्षमेची देवी म्हणून पूजा करतात. अनेक नावांनी ओळखल्या जाणाऱ्या गंगेला बहुतेकदा एक गोरी, सुंदर स्त्री म्हणून चित्रित केले जाते, जी [[मकर]] नावाच्या दैवी [[मगर|मगरीसारख्या]] प्राण्यावर स्वार आहे.<ref>{{Cite book|last=Kumari|first=M. Krishna|url=https://books.google.com/books?id=U95LswEACAAJ&q=iconography+of+Ganga|title=Iconography of Gaṅgā and Yamunā|date=2018|publisher=B.R. Publishing Corporation|isbn=978-93-86223-70-8|language=en}}</ref> गंगेचे काही प्राचीन उल्लेख [[ऋग्वेद|ऋग्वेदात]] आढळतात, जिथे तिचा उल्लेख सर्वात पवित्र नद्यांमध्ये केला आहे. तिच्या कथा प्रामुख्याने ''[[रामायण]]'', ''[[महाभारत]]'' आणि ''[[पुराणे|पुराण]]'' यांसारख्या वैदिकोत्तर ग्रंथांमध्ये आढळतात.<ref>{{Cite book|last=Talageri|first=Shrikant G.|url=https://books.google.com/books?id=dpkoAAAAYAAJ&q=Ganges|title=The Rigveda: A Historical Analysis|date=2000|publisher=Aditya Prakashan|isbn=978-81-7742-010-4|language=en}}</ref> ''[[रामायण|रामायणात]]'' तिला [[हिमालय|हिमालयाचे]] रूप असलेल्या [[हिमावत|हिमावतची]] ज्येष्ठ कन्या आणि माता [[पार्वती|पार्वतीची]] बहीण असे वर्णन केले आहे. तथापि, इतर ग्रंथांमध्ये तिचा उगम [[विष्णु|विष्णूपासून]] झाल्याचे नमूद केले आहे. आख्यायिका तिच्या पृथ्वीवर अवतरणावर केंद्रित आहेत, जे राजेशाही ऋषी भगीरथामुळे झाले होते, ज्याला देव [[शिव]] यांनी मदत केली होती.<ref>{{Cite book |last1=Hawley |first1=John Stratton |url=https://books.google.com/books?id=j3R1z0sE340C&dq=ga%E1%B9%85g%C4%81+wife+of+%C5%9Biva&pg=PA177 |title=The Divine Consort: Rādhā and the Goddesses of India |last2=Wulff |first2=Donna Marie |date=1984 |publisher=Motilal Banarsidass Publishing House |isbn=978-0-89581-441-8 |language=en}}</ref><ref> {{Cite book |last=Wangu |first=Madhu Bazaz |url=https://books.google.com/books?id=k8y-vKtqCmIC&dq=ga%E1%B9%85g%C4%81+wife+of+%C5%9Biva&pg=PA90 |title=Images of Indian Goddesses: Myths, Meanings, and Models |date=2003 |publisher=Abhinav Publications |isbn=978-81-7017-416-5 |language=en}} </ref><ref>{{Cite book |last=Sivaramamurti |first=C. |url=https://books.google.com/books?id=vu9PAAAAMAAJ&q=ga%E1%B9%85g%C4%81+wife+of+%C5%9Biva |title=Gaṅgā |date=1976 |publisher=Orient Longman |isbn=978-0-86125-084-4 |language=en}}</ref> ''महाभारतात'', गंगा ही ही [[कुरु (महाजनपद)|कुरु]] राजा [[शंतनू|शंतनूची]] पत्नी आहे व योद्धा [[भीष्म|भीष्मची]] आई आहे.<ref>{{cite web|url = https://www.wisdomlib.org/hinduism/compilation/puranic-encyclopaedia/d/doc241588.html|title = Story of Gaṅgā|date = 28 January 2019|access-date = 7 November 2020|archive-date = 12 November 2020|archive-url = https://web.archive.org/web/20201112220139/https://www.wisdomlib.org/hinduism/compilation/puranic-encyclopaedia/d/doc241588.html|url-status = live}}</ref><ref>{{Cite book|last=Dalal|first=Roshen|url=https://books.google.com/books?id=zrk0AwAAQBAJ&q=Ganga+shiva|title=Hinduism: An Alphabetical Guide|date=2014-04-18|publisher=Penguin UK|isbn=978-81-8475-277-9|language=en}}</ref> हिंदू धर्मात, गंगा ही मानवतेची आई मानली जाते. यात्रेकरू गंगा नदीत [[अंत्येष्टी|त्यांच्या नातेवाईकांच्या अस्थींचे]] विसर्जन करतात, जी त्यांच्या मते आत्म्यांना [[मोक्ष|मोक्षाच्या]] जवळ आणते, व जीवन आणि मृत्यूच्या चक्रातून मुक्तता देते. गंगा दशहरा आणि गंगा जयंतीसारखे सण गंगेच्या काठावर असलेल्या अनेक पवित्र ठिकाणी साजरे केले जातात, ज्यात [[गंगोत्री]], [[हरिद्वार]], [[प्रयागराज]], [[वाराणसी]] आणि [[कोलकाता|कोलकातामधील]] [[कालीघाट काली मंदिर|काली घाट यांचा]] समावेश आहे. , [[थायलंड|थायलंडमधील]] लॉय क्रथोंग उत्सवादरम्यान [[गौतम बुद्ध|गौतम बुद्धांसोबत]] गंगेची पूजा केली जाते. == संदर्भ == {{संदर्भयादी}}{{महाभारत}} [[वर्ग:गंगा नदी]] [[वर्ग:समुद्र आणि नदीच्या देवी]] [[वर्ग:हिंदू देवी]] apx1vykmoqur897sjqix7tp1og87wkt 0 377112 2691714 2670961 2026-06-29T16:15:11Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2691714 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''सुभद्रा योजना''' (१७ सप्टेंबर २०२४ रोजी सुरू झाली) ही ओडिशा सरकारने सुरू केलेली महिला-केंद्रित कल्याणकारी योजना आहे. ह्या योजनेचा उद्देश २१ ते ६० वर्षे वयोगटातील महिलांना थेट आर्थिक मदत देऊन सक्षमीकरण करणे हा आहे. [[भारताचे पंतप्रधान|पंतप्रधान]] [[नरेंद्र मोदी]] यांच्या हस्ते उद्घाटन झालेल्या या उपक्रमाचा [[ओडिशा]] राज्यातील १ कोटीहून अधिक महिलांना फायदा होण्याचा मानस आहे.<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/pm-modi-launches-odishas-flagship-subhadra-scheme-projects-over-rs-3800-crore/articleshow/113417598.cms|title=PM Modi launches Odisha's flagship Subhadra Scheme, projects over Rs 3800 crore|date=2024-09-17|work=The Times of India|issn=0971-8257|access-date=2024-09-17}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|last=PTI|url=https://www.thehindu.com/news/national/odisha/pm-modi-to-launch-subhadra-yojana-railway-highway-projects-in-odisha/article68650508.ece|title=PM Modi launches Subhadra, Odisha's financial assistance scheme for women|date=2024-09-17|work=The Hindu|language=en-IN|issn=0971-751X|access-date=2024-09-17}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.newindianexpress.com/states/odisha/2024/Sep/17/modi-to-fulfil-bjps-big-promise-with-subhadra-rollout-today|title=Modi to fulfil BJP's big promise with Subhadra rollout today|last=Service|first=Express News|date=2024-09-17|website=The New Indian Express|language=en|access-date=2024-09-17}}</ref> == उद्दिष्ट == सुभद्रा योजनेचा मुख्य उद्देश आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल घटकातील महिलांना आर्थिक मदत देणे आहे, ज्यामुळे आर्थिक सक्षमीकरणाला चालना मिळेल. या योजनेअंतर्गत पात्र महिलांना २०२४-२५ या आर्थिक वर्षापासून पाच वर्षांच्या कालावधीत प्रत्येकी ५०,००० रुपये मिळतील. [[रक्षाबंधन]] आणि [[जागतिक महिला दिन|आंतरराष्ट्रीय महिला दिनी]] ५,००० रुपयांच्या दोन वार्षिक हप्त्यांद्वारे हे निधी थेट [[आधार कार्ड|आधार कार्डाशी]] जोडलेल्या बँक खात्यांमध्ये हस्तांतरित केले जातात.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.businesstoday.in/personal-finance/news/story/subhadra-yojana-odisha-pm-modi-launches-subhadra-yojana-check-installment-amount-eligibility-benefits-registration-details-446280-2024-09-17|title=Subhadra Yojana: PM Modi launches Subhadra Yojana. Check installment amount, eligibility, benefits, registration details|date=2024-09-17|website=Business Today|language=en|access-date=2024-09-17}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.deccanherald.com/india/odisha/pm-modi-launches-odisha-govts-subhadra-scheme-railway-nh-projects-worth-over-rs-3800-cr-3193991|title=PM Modi launches Odisha govt's 'Subhadra' scheme, railway, NH projects worth over Rs 3,800 cr|last=PTI|website=Deccan Herald|language=en|access-date=2024-09-17}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/bhubaneswar/odisha-government-tests-subhadra-scheme-with-1-transfer-to-beneficiaries/articleshow/113376831.cms|title=Govt tests Subhadra transaction with ₹1 transfer to accounts|date=2024-09-16|work=The Times of India|issn=0971-8257|access-date=2024-09-17}}</ref> == प्रमुख वैशिष्ट्ये == * '''पात्रता''': २१ ते ६० वर्षे वयोगटातील महिला ज्या आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल घटकातील आहेत. सरकारी कर्मचारी, आयकर भरणारे आणि इतर सरकारी योजनांतर्गत दरमहा ₹१,५०० पेक्षा जास्त उत्पन्न मिळवणाऱ्या महिला अपात्र आहेत. * '''हप्ते''': प्रत्येक पात्र महिलेला ₹५,००० च्या दोन हप्त्यांमध्ये दरवर्षी ₹१०,००० मिळतील. * '''कालावधी''': ही योजना पाच वर्षांसाठी, २०२४ ते २०२९ पर्यंत नियोजित आहे. * '''नोंदणी''': या योजनेसाठी नोंदणी १ सप्टेंबर २०२४ रोजी सुरू झाली. ५० लाखांहून अधिक महिलांनी आधीच लाभार्थी म्हणून नोंदणी केली होती. नोंदणीसाठी कोणतीही अंतिम मुदत नाही, त्यामुळे जास्तीत जास्त सहभाग सुनिश्चित होतो. * '''प्रोत्साहन''': सर्वाधिक डिजिटल व्यवहार असलेल्या प्रत्येक ग्रामपंचायत आणि शहरी क्षेत्रातील पहिल्या १०० लाभार्थ्यांना अतिरिक्त ₹५०० मिळतील. * '''डेबिट कार्ड''': लाभार्थ्यांना सुरळीत व्यवहार करण्यासाठी "सुभद्रा डेबिट कार्ड" दिले जाते. == अंमलबजावणी व परिणाम == निधीचे कार्यक्षम वितरण सुनिश्चित करण्यासाठी जॅम त्रिमूर्ती (जन धन-आधार-मोबाइल) चा वापर करण्याचे सरकारचे उद्दिष्ट आहे. योजनेसाठी पात्र होण्यासाठी लाभार्थ्यांनी ई-केवायसी पूर्ण करणे आवश्यक आहे. १७ सप्टेंबर २०२४ पर्यंत, २५ लाखांहून अधिक नोंदणीकृत महिलांना १,२५० कोटी रुपये हस्तांतरित करण्यात आले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.ndtv.com/india-news/pm-modi-in-odisha-pm-narendra-modi-to-launch-subhadra-yojana-railway-highway-projects-in-odisha-6582585|title=PM Modi Launches Subhadra Yojana, Railway, Highway Projects In Odisha|website=NDTV.com|access-date=2024-09-17}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.daijiworld.com/index.php/news/newsDisplay?newsID=1227299|title=PM Modi launches flagship women empowerment scheme 'SUBHADRA' in Odisha|website=www.daijiworld.com|language=en|access-date=2024-09-17}}</ref> सुभद्रा योजना ही [[ओडिशा|ओडिशातील]] भाजपच्या २०२४ च्या निवडणूक जाहीरनाम्यात एक प्रमुख आश्वासन होती. [[जगन्नाथ|भगवान जगन्नाथ]] यांची बहीण [[सुभद्रा|देवी सुभद्रा]] यांच्या नावावर असलेली ही योजना राज्यात सांस्कृतिक महत्त्व राखते. ती [[बिजू जनता दल|बीजेडीच्या]] मिशन शक्ती कार्यक्रमाला थेट विरोध म्हणून देखील काम करते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.news18.com/india/pm-modi-unveils-projects-worth-over-rs-3800-crore-launches-odishas-subhadra-scheme-9054283.html|title=PM Modi Unveils Projects Worth Over Rs 3,800 Crore, Launches Odisha's Subhadra Scheme|date=2024-09-17|website=News18|language=en|access-date=2024-09-17}}</ref> अर्थतज्ज्ञांचे असे मत आहे की ₹५५,८२५ कोटी बजेट असलेली ही योजना बहुगुणित परिणाम निर्माण करेल, ज्यामुळे पुढील पाच वर्षांत ओडिशाच्या अर्थव्यवस्थेत ₹२.५ लाख कोटींचे योगदान होण्याची शक्यता आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://yojanabihar.in/odisha-subhadra-yojana/|title=Odisha Subhadra Yojana : Apply Online|date=2024-09-17|website=Yojana Bihar|language=en|access-date=2024-09-17|archive-date=2024-09-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20240921193534/https://yojanabihar.in/odisha-subhadra-yojana/|url-status=dead}}</ref> == बाह्य दुवे == * [https://www.odisha.gov.in/ सुभद्रा योजना अधिकृत वेबसाइट] * [https://subhadrayojanaodisha.org/ सुभद्रा योजनेबद्दल सर्व काही] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250507164802/https://subhadrayojanaodisha.org/ |date=2025-05-07 }} * [https://subhadrayojanastatuscheck.blog// सुभद्रा योजनेची नवीन स्थिती]{{मृत दुवा|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:ओडिशाचे मुख्यमंत्री]] [[वर्ग:२०२४ मधील भारत]] [[वर्ग:ओडिशा]] [[वर्ग:भारतातील महिलांचे अधिकार]] 3dkzsggd01wmh10zlsx277exp3cyf8s 0 378153 2691757 2680668 2026-06-30T03:42:30Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2691757 wikitext text/x-wiki खालील यादी बांगलादेश क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची आहे. बांगलादेशने ३१ मार्च १९८६ रोजी पाकिस्तानविरुद्ध पहिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला. बांगलादेशने आतापर्यंत एकही क्रिकेट विश्वचषक जिंकला नसून त्यांची [[२०१५ क्रिकेट विश्वचषक|२०१५]]च्या विश्वचषकात उपांत्यपूर्व फेरीपर्यंत मजल मारली ही सर्वोत्तम कामगिरी आहे. बांगलादेशने भारत आणि श्रीलंकेसोबत [[२०११ क्रिकेट विश्वचषक|२०११]] साली क्रिकेट विश्वचषकाचे यजमानपद भूषविले. बांगलादेशने [[२०१२ आशिया चषक|२०१२]] आणि [[२०१८ आशिया चषक|२०१८]] सालच्या आशिया चषकांमध्ये उप-विजेतेपद मिळवले. २०१२ च्या आशिया चषकाच्या अंतिम सामन्यात बांगलादेशला पाकिस्तानविरुद्ध केवळ २ धावांनी पराभव पत्करावा लागला. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | बांगलादेशने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. | आयसीसी सदस्यांचे आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65672.html ३७५] || ३१ मार्च १९८६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|SL}} [[डि सॉयसा मैदान]], [[श्रीलंका|मोराटुवा]] || {{cr|PAK}} || rowspan=2 | [[१९८६ आशिया चषक]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65673.html ३७७] || २ एप्रिल १९८६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[असगिरिया स्टेडियम]], [[कँडी]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65675.html ५२९] || २७ ऑक्टोबर १९८८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|BAN}} [[एम.ए. अझीझ स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|IND}} || rowspan=3 | [[१९८८ आशिया चषक]] |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65677.html ५३१] || २९ ऑक्टोबर १९८८ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|BAN}} [[एम.ए. अझीझ स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65679.html ५३३] || २ नोव्हेंबर १९८८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|BAN}} [[बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम (ढाका)|बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65820.html ६२६] || २८ एप्रिल १९९० || {{cr|NZL}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|NZL}} || rowspan=2 | [[१९९० ऑस्ट्रेलेशिया चषक]] |- style="background:#cfc;" | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65822.html ६२८] || ३० एप्रिल १९९० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65675.html ६५७] || २५ डिसेंबर १९९० || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[सेक्टर १६ स्टेडियम]], [[चंदिगढ]] || {{cr|IND}} || rowspan=2 | [[१९९०-९१ आशिया चषक]] |- style="background:#cfc;" | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65683.html ६५९] || ३१ डिसेंबर १९९० || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65685.html ९९३] || ५ एप्रिल १९९५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|IND}} || rowspan=3 | [[१९९५ आशिया चषक]] |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65686.html ९९४] || ६ एप्रिल १९९५ || {{cr|SL}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65688.html ९९६] || ८ एप्रिल १९९५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65693.html १२१७] || १६ जुलै १९९७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|PAK}} || rowspan=3 | [[१९९७ आशिया चषक]] |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65696.html १२२०] || २२ जुलै १९९७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[सिंहलीज क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65697.html १२२१] || २४ जुलै १९९७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|SL}} [[सिंहलीज क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66116.html १२३९] || १० ऑक्टोबर १९९७ || {{cr|KEN}} || {{flagicon|KEN}} [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] || {{cr|KEN}} || rowspan=4 | [[१९९७-९८ केन्या तिरंगी मालिका|१९९७ केन्या तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66117.html १२४०] || ११ ऑक्टोबर १९९७ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|KEN}} [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] || {{cr|ZIM}} |- style="background:#cfc;" | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66119.html १२४२] || १४ ऑक्टोबर १९९७ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|KEN}} [[नैरोबी|आगाखान स्पोर्ट्स क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] || {{cr|ZIM}} |- style="background:#cfc;" | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66120.html १२४३] || १५ ऑक्टोबर १९९७ || {{cr|KEN}} || {{flagicon|KEN}} [[नैरोबी|आगाखान स्पोर्ट्स क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] || {{cr|KEN}} |- style="background:#cfc;" | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66131.html १२७१] || १० जानेवारी १९९८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|BAN}} [[बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम (ढाका)|बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|IND}} || rowspan=2 | [[१९९७-९८ बांगलादेश स्वतंत्रता रौप्यमहोत्सव चषक|१९९८ बांगलादेश स्वतंत्रता रौप्यमहोत्सव चषक]] |- style="background:#cfc;" | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66133.html १२७४] || १२ जानेवारी १९९८ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|BAN}} [[बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम (ढाका)|बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66144.html १३२८] || १४ मे १९९८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[मोहाली]] || {{cr|IND}} || rowspan=4 | [[कोका-कोला त्रिकोणी मालिका, १९९७-९८|१९९८ भारत तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66145.html १३२९] || १७ मे १९९८ || {{cr|KEN}} || {{flagicon|IND}} [[लाल बहादूर शास्त्री मैदान, हैदराबाद|लाल बहादूर शास्त्री मैदान]], [[हैदराबाद]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66147.html १३३३] || २३ मे १९९८ || {{cr|KEN}} || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम, चेन्नई|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{cr|KEN}} |- style="background:#cfc;" | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66148.html १३३५] || २५ मे १९९८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|IND}} |- | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64613.html १४१०] || १६ मार्च १९९९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|BAN}} [[बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम (ढाका)|बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66219.html १४१३] || २० मार्च १९९९ || {{cr|KEN}} || {{flagicon|BAN}} [[बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम (ढाका)|बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|KEN}} || rowspan=4 | [[१९९८-९९ बांगलादेश तिरंगी मालिका|१९९९ बांगलादेश तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66220.html १४१४] || २१ मार्च १९९९ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|BAN}} [[बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम (ढाका)|बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|ZIM}} |- style="background:#cfc;" | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66222.html १४१८] || २४ मार्च १९९९ || {{cr|KEN}} || {{flagicon|BAN}} [[बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम (ढाका)|बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|KEN}} |- style="background:#cfc;" | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66223.html १४२०] || २५ मार्च १९९९ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|BAN}} [[बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम (ढाका)|बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|ZIM}} |- style="background:#cfc;" | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65198.html १४४८] || १७ मे १९९९ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी मैदान, चेम्सफोर्ड|काउंटी मैदान]], [[इसेक्स|चेम्सफोर्ड]] || {{cr|NZL}} || rowspan=5 | [[१९९९ क्रिकेट विश्वचषक|१९९९ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65204.html १४५४] || २१ मे १९९९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65209.html १४५९] || २४ मे १९९९ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|SCO}} [[दि ग्रँज क्लब आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[एडिनबरा]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65214.html १४६४] || २७ मे १९९९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65221.html १४७१] || ३१ मे १९९९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी क्रिकेट मैदान, नॉर्थम्पटन|काउंटी मैदान]], [[नॉर्थहॅम्प्टन]] || {{cr|BAN}} |- | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64625.html १५१०] || ८ ऑक्टोबर १९९९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAN}} [[बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम (ढाका)|बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|WIN}} || rowspan=2 | |- | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64626.html १५११] || ९ ऑक्टोबर १९९९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAN}} [[बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम (ढाका)|बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65699.html १५९६] || २९ मे २००० || {{cr|SL}} || {{flagicon|BAN}} [[बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम (ढाका)|बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|SL}} || rowspan=3 | [[२००० आशिया चषक]] |- style="background:#cfc;" | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65700.html १५९७] || ३०-३१ मे २००० || {{cr|IND}} || {{flagicon|BAN}} [[बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम (ढाका)|बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65702.html १५९९] || २ जून २००० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|BAN}} [[बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम (ढाका)|बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66172.html १६३२] || ५ ऑक्टोबर २००० || {{cr|ENG}} || {{flagicon|KEN}} [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] || {{cr|ENG}} || [[२००० आय.सी.सी. नॉकआऊट चषक|२००० आय.सी.सी. नॉक-आऊट ट्रॉफी]] |- | ४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64712.html १७०२] || ७ एप्रिल २००१ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ZIM}} || rowspan=12 | |- | ४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64713.html १७०३] || ८ एप्रिल २००१ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ZIM}} |- | ४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64714.html १७०४] || ११ एप्रिल २००१ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ZIM}} |- | ४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64733.html १७७३] || २३ नोव्हेंबर २००१ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|BAN}} [[एम.ए. अझीझ स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|ZIM}} |- | ४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64734.html १७७४] || २५ नोव्हेंबर २००१ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|BAN}} [[एम.ए. अझीझ स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|ZIM}} |- | ४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64735.html १७७५] || २६ नोव्हेंबर २००१ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|BAN}} [[बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम (ढाका)|बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|ZIM}} |- | ४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64737.html १७९०] || २२ जानेवारी २००२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|BAN}} [[एम.ए. अझीझ स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|PAK}} |- | ४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64739.html १७९३] || २४ जानेवारी २००२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|BAN}} [[बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम (ढाका)|बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|PAK}} |- | ५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64740.html १७९४] || २५ जानेवारी २००२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|BAN}} [[बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम (ढाका)|बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|PAK}} |- | ५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64779.html १८५७] || ४ ऑगस्ट २००२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[सिंहलीज क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- | ५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64780.html १८५८] || ५ ऑगस्ट २००२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[सिंहलीज क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- | ५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64781.html १८५९] || ७ ऑगस्ट २००२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66187.html १८८१] || १९ सप्टेंबर २००२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|SL}} [[सिंहलीज क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|AUS}} || rowspan=2 | [[२००२ आय.सी.सी. चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66191.html १८८५] || २३ सप्टेंबर २००२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|SL}} [[सिंहलीज क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|NZ}} |- | ५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64782.html १८९०] || ३ ऑक्टोबर २००२ || {{cr|SA}} || {{flagicon|SA}} [[सेन्वेस पार्क]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{cr|SA}} || rowspan=6 | |- | ५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64783.html १८९१] || ६ ऑक्टोबर २००२ || {{cr|SA}} || {{flagicon|SA}} [[विलोमूर पार्क]], [[बेनोनी, गौतेंग|बेनोनी]] || {{cr|SA}} |- | ५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64784.html १८९२] || ९ ऑक्टोबर २००२ || {{cr|SA}} || {{flagicon|SA}} [[डायमंड ओव्हल]], [[किंबर्ले, नॉदर्न केप|किंबर्ले]] || {{cr|SA}} |- | ५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64796.html १९०४] || २९ नोव्हेंबर २००२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAN}} [[एम.ए. अझीझ स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || अनिर्णित |- | ६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64801.html १९०९] || २ डिसेंबर २००२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAN}} [[बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम (ढाका)|बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|WIN}} |- | ६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64802.html १९१०] || ३ डिसेंबर २००२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAN}} [[बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम (ढाका)|बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65239.html १९४६] || ११ फेब्रुवारी २००३ || {{cr|CAN}} || {{flagicon|SA}} [[सहारा स्टेडियम किंग्जमेड, दरबान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || {{cr|CAN}} || rowspan=6 | [[२००३ क्रिकेट विश्वचषक|२००३ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65243.html १९५०] || १४ फेब्रुवारी २००३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SA}} [[सिटी ओव्हल]], [[पीटरमारित्झबर्ग]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65249.html १९५६] || १८ फेब्रुवारी २००३ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|SA}} [[विलोमूर पार्क]], [[बेनोनी, गौतेंग|बेनोनी]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65254.html १९६१] || २२ फेब्रुवारी २००३ || {{cr|SA}} || {{flagicon|SA}} [[स्प्रिंगबॉक पार्क|मानगुआंग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] || {{cr|SA}} |- style="background:#cfc;" | ६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65261.html १९६८] || २६ फेब्रुवारी २००३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|SA}} [[डायमंड ओव्हल]], [[किंबर्ले, नॉदर्न केप|किंबर्ले]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65267.html १९७४] || १ मार्च २००३ || {{cr|KEN}} || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|KEN}} |- style="background:#cfc;" | ६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66350.html २००१] || ११ एप्रिल २००३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|BAN}} [[बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम (ढाका)|बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|IND}} || rowspan=4 | [[२००३ टीव्हीएस चषक|२००३ बांगलादेश तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66352.html २००३] || १४ एप्रिल २००३ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|BAN}} [[बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम (ढाका)|बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66353.html २००४] || १६ एप्रिल २००३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|BAN}} [[बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम (ढाका)|बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66354.html २००५] || १७ एप्रिल २००३ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|BAN}} [[बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम (ढाका)|बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|RSA}} |- | ७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64830.html २०३८] || २ ऑगस्ट २००३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[कॅझलीज स्टेडियम]], [[केर्न्स]] || {{cr|AUS}} || rowspan=17 | |- | ७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64831.html २०३९] || ३ ऑगस्ट २००३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[कॅझलीज स्टेडियम]], [[केर्न्स]] || {{cr|AUS}} |- | ७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64832.html २०४०] || ६ ऑगस्ट २००३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मारारा ओव्हल]], [[डार्विन (ऑस्ट्रेलिया)|डार्विन]] || {{cr|AUS}} |- | ७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64833.html २०४१] || ९ सप्टेंबर २००३ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[मुलतान क्रिकेट स्टेडियम]], [[मुलतान]] || {{cr|PAK}} |- | ७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64834.html २०४२] || १२ सप्टेंबर २००३ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[इक्बाल स्टेडियम]], [[फैसलाबाद]] || {{cr|PAK}} |- | ७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64835.html २०४३] || १५ सप्टेंबर २००३ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{cr|PAK}} |- | ७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64836.html २०४४] || १८ सप्टेंबर २००३ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] || {{cr|PAK}} |- | ७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64837.html २०४५] || २१ सप्टेंबर २००३ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[नॅशनल स्टेडियम (कराची)|नॅशनल स्टेडियम]], [[कराची]] || {{cr|PAK}} |- | ८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64843.html २०५७] || ७ नोव्हेंबर २००३ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|BAN}} [[एम.ए. अझीझ स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|ENG}} |- | ८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64844.html २०५९] || १० नोव्हेंबर २००३ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|BAN}} [[बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम (ढाका)|बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|ENG}} |- | ८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64845.html २०६०] || १२ नोव्हेंबर २००३ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|BAN}} [[बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम (ढाका)|बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|ENG}} |- | ८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64878.html २११०] || १० मार्च २००४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|BAN}} |- | ८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64879.html २१११] || १२ मार्च २००४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ZIM}} |- | ८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64881.html २११३] || १४ मार्च २००४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ZIM}} |- | ८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64896.html २१२८] || १५ मे २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|Saint Vincent and the Grenadines}} [[अर्नोस वेल मैदान|अर्नोस वेल स्टेडियम]], [[किंग्सटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | ८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64897.html २१२९] || १६ मे २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|Saint Vincent and the Grenadines}} [[अर्नोस वेल मैदान|अर्नोस वेल स्टेडियम]], [[किंग्सटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | ८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64898.html २१३०] || १९ मे २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|Grenada}} [[राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सेंट जॉर्जेस]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65706.html २१४३] || १६ जुलै २००४ || {{cr|HK}} || {{flagicon|SL}} [[सिंहलीज क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|BAN}} || rowspan=5 | [[२००४ आशिया चषक]] |- style="background:#cfc;" | ९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65708.html २१४५] || १७ जुलै २००४ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|SL}} [[सिंहलीज क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65712.html २१४९] || २१ जुलै २००४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|SL}} [[सिंहलीज क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65714.html २१५१] || २३ जुलै २००४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65717.html २१५४] || २९ जुलै २००४ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66199.html २१७१] || १२ सप्टेंबर २००४ || {{cr|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|SA}} || rowspan=2 | [[२००४ आय.सी.सी. चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66203.html २१७५] || १५ सप्टेंबर २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|WIN}} |- | ९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64907.html २१८९] || २ नोव्हेंबर २००४ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|BAN}} [[एम.ए. अझीझ स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|NZL}} || rowspan=5 | |- | ९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64908.html २१९०] || ५ नोव्हेंबर २००४ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|BAN}} [[बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम (ढाका)|बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|NZL}} |- | ९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64909.html २१९१] || ७ नोव्हेंबर २००४ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|BAN}} [[बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम (ढाका)|बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|NZL}} |- | ९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64914.html २१९९] || २३ डिसेंबर २००४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|BAN}} [[एम.ए. अझीझ स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|IND}} |- | १०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64916.html २२०१] || २६ डिसेंबर २००४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|BAN}} [[बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम (ढाका)|बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | १०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64917.html २२०२] || २७ डिसेंबर २००४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|BAN}} [[बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम (ढाका)|बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|IND}} || rowspan=6 | |- | १०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64918.html २२०७] || २० जानेवारी २००५ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|BAN}} [[बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम (ढाका)|बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|ZIM}} |- | १०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64919.html २२१०] || २४ जानेवारी २००५ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|BAN}} [[एम.ए. अझीझ स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|ZIM}} |- | १०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64920.html २२११] || २६ जानेवारी २००५ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|BAN}} [[एम.ए. अझीझ स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|BAN}} |- | १०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64921.html २२१४] || २९ जानेवारी २००५ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|BAN}} [[बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम (ढाका)|बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | १०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64923.html २२१७] || ३१ जानेवारी २००५ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|BAN}} [[बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम (ढाका)|बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | १०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/211244.html २२४९] || १६ जून २००५ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=6 | [[२००५ एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय सामने (इंग्लंडमध्ये)|२००५ इंग्लंड आणि वेल्स तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/211364.html २२५०] || १८ जून २००५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | १०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/211579.html २२५२] || २१ जून २००५ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ११० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/211824.html २२५४] || २५ जून २००५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मँचेस्टर]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/211860.html २२५५] || २६ जून २००५ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ११२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/212253.html २२५७] || ३० जून २००५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[सेंट लॉरेन्स मैदान]], [[कॅंटरबरी]] || {{cr|AUS}} |- | ११३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/217647.html २२७५] || ३१ ऑगस्ट २००५ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[सिंहलीज क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} || rowspan=21 | |- | ११४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/217810.html २२७७] || २ सप्टेंबर २००५ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- | ११५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/217978.html २२७९] || ४ सप्टेंबर २००५ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- | ११६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/237574.html २३३४] || २० फेब्रुवारी २००६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|BAN}} [[राजशाही विभाग|शहीद चंदू स्टेडियम]], [[राजशाही विभाग|बोगरा]] || {{cr|SL}} |- | ११७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/238169.html २३३६] || २२ फेब्रुवारी २००६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|BAN}} [[राजशाही विभाग|शहीद चंदू स्टेडियम]], [[राजशाही विभाग|बोगरा]] || {{cr|BAN}} |- | ११८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/238170.html २३३८] || २५ फेब्रुवारी २००६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|BAN}} [[बीर श्रेष्ठो फ्लाइट लेफ्टनंट मतीउर रहमान क्रिकेट स्टेडियम|बीर श्रेष्ठो शहीद नुरुल अमीन क्रिकेट स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|SL}} |- | ११९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/239902.html २३५०] || १७ मार्च २००६ || {{cr|KEN}} || {{flagicon|BAN}} [[राजशाही विभाग|शहीद चंदू स्टेडियम]], [[राजशाही विभाग|बोगरा]] || {{cr|BAN}} |- | १२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/239903.html २३५३] || २० मार्च २००६ || {{cr|KEN}} || {{flagicon|BAN}} [[खुलना|खुलना विभागीय स्टेडियम]], [[खुलना]] || {{cr|BAN}} |- | १२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/239904.html २३५५] || २३ मार्च २००६ || {{cr|KEN}} || {{flagicon|BAN}} [[ढाका विभाग|खानसाहेब फतुल्लाह ओस्मानी स्टेडियम]], [[ढाका विभाग|नारायणगंज]] || {{cr|BAN}} |- | १२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/239905.html २३५६] || २५ मार्च २००६ || {{cr|KEN}} || {{flagicon|BAN}} [[ढाका विभाग|खानसाहेब फतुल्लाह ओस्मानी स्टेडियम]], [[ढाका विभाग|नारायणगंज]] || {{cr|BAN}} |- | १२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/238173.html २३६५] || २३ एप्रिल २००६ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|BAN}} [[बीर श्रेष्ठो फ्लाइट लेफ्टनंट मतीउर रहमान क्रिकेट स्टेडियम|बीर श्रेष्ठो शहीद नुरुल अमीन क्रिकेट स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|AUS}} |- | १२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/238174.html २३६६] || २६ एप्रिल २००६ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|BAN}} [[ढाका विभाग|खानसाहेब फतुल्लाह ओस्मानी स्टेडियम]], [[ढाका विभाग|नारायणगंज]] || {{cr|AUS}} |- | १२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/238175.html २३६७] || २८ एप्रिल २००६ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|BAN}} [[ढाका विभाग|खानसाहेब फतुल्लाह ओस्मानी स्टेडियम]], [[ढाका विभाग|नारायणगंज]] || {{cr|AUS}} |- | १२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249203.html २३९२] || २९ जुलै २००६ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ZIM}} |- | १२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249204.html २३९३] || ३० जुलै २००६ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|BAN}} |- | १२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249205.html २३९४] || २ ऑगस्ट २००६ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ZIM}} |- | १२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249206.html २३९५] || ४ ऑगस्ट २००६ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ZIM}} |- | १३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249207.html २३९८] || ६ ऑगस्ट २००६ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|BAN}} |- | १३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249378.html २४०२] || १२ ऑगस्ट २००६ || {{cr|KEN}} || {{flagicon|KEN}} [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] || {{cr|BAN}} |- | १३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249379.html २४०३] || १३ ऑगस्ट २००६ || {{cr|KEN}} || {{flagicon|KEN}} [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] || {{cr|BAN}} |- | १३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249380.html २४०४] || १५ ऑगस्ट २००६ || {{cr|KEN}} || {{flagicon|KEN}} [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | १३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249739.html २४२३] || ७ ऑक्टोबर २००६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || {{cr|SL}} || rowspan=3 | [[२००६ आय.सी.सी. चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | १३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249742.html २४२६] || ११ ऑक्टोबर २००६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | १३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249743.html २४२७] || १३ ऑक्टोबर २००६ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]]|| {{cr|BAN}} |- | १३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/264066.html २४५३] || ३० नोव्हेंबर २००६ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|BAN}} [[खुलना|खुलना विभागीय स्टेडियम]], [[खुलना]] || {{cr|BAN}} || rowspan=11 | |- | १३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/264068.html २४५७] || ३ डिसेंबर २००६ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|BAN}} [[राजशाही विभाग|शहीद चंदू स्टेडियम]], [[राजशाही विभाग|बोगरा]] || {{cr|BAN}} |- | १३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/264069.html २४५९] || ५ डिसेंबर २००६ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|BAN}} [[राजशाही विभाग|शहीद चंदू स्टेडियम]], [[राजशाही विभाग|बोगरा]] || {{cr|BAN}} |- | १४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/264070.html २४६१] || ८ डिसेंबर २००६ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | १४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/264071.html २४६२] || ९ डिसेंबर २००६ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | १४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/264075.html २४६५] || १५ डिसेंबर २००६ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|BAN}} [[बीर श्रेष्ठो फ्लाइट लेफ्टनंट मतीउर रहमान क्रिकेट स्टेडियम|बीर श्रेष्ठो शहीद नुरुल अमीन क्रिकेट स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|BAN}} |- | १४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/264076.html २४६७] || १७ डिसेंबर २००६ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | १४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/275754.html २५०५] || ४ फेब्रुवारी २००७ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|BAN}} |- | १४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/275755.html २५११] || ६ फेब्रुवारी २००७ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ZIM}} |- | १४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/275756.html २५१६] || ९ फेब्रुवारी २००७ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|BAN}} |- | १४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/275757.html २५१८] || १० फेब्रुवारी २००७ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | १४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/274777.html २५२८] || २५ फेब्रुवारी २००७ || {{cr|BER}} || {{flagicon|Antigua and Barbuda}} [[अँटिगा रिक्रिएशन मैदान]], [[सेंट जॉन्स (अँटिगा आणि बार्बुडा)|सेंट जॉन्स]] || {{cr|BAN}} || rowspan=2 | [[२००६-०७ असोसिएट्स त्रिकोणी मालिका|२००७ वेस्ट इंडीज तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/274779.html २५३०] || २८ फेब्रुवारी २००७ || {{cr|CAN}} || {{flagicon|Antigua and Barbuda}} [[अँटिगा रिक्रिएशन मैदान]], [[सेंट जॉन्स (अँटिगा आणि बार्बुडा)|सेंट जॉन्स]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | १५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247464.html २५३८] || १७ मार्च २००७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|Trinidad and Tobago}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || {{cr|BAN}} || rowspan=9 | [[२००७ क्रिकेट विश्वचषक|२००७ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | १५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247472.html २५४६] || २१ मार्च २००७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|Trinidad and Tobago}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | १५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247480.html २५५४] || २५ मार्च २००७ || {{cr|BER}} || {{flagicon|Trinidad and Tobago}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | १५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247485.html २५५९] || ३१ मार्च २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|Antigua and Barbuda}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247487.html २५६१] || २ एप्रिल २००७ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|Antigua and Barbuda}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|NZL}} |- style="background:#cfc;" | १५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247490.html २५६४] || ७ एप्रिल २००७ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|Guyana}} [[प्रोव्हिडन्स स्टेडियम]], [[गयाना]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | १५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247494.html २५६८] || ११ एप्रिल २००७ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|Barbados}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247498.html २५७२] || १५ एप्रिल २००७ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|Barbados}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|IRE}} |- style="background:#cfc;" | १५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247502.html २५७६] || १९ एप्रिल २००७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|Barbados}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | १५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/282688.html २५८२] || १० मे २००७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|IND}} || rowspan=19 | |- | १६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/282689.html २५८३] || १२ मे २००७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|IND}} |- | १६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/293481.html २६०५] || २० जुलै २००७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[पैकियासोती सरवणमुट्टू स्टेडियम]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- | १६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/293482.html २६०६] || २२ जुलै २००७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- | १६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/293483.html २६०७] || २४ जुलै २००७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- | १६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/300426.html २६५८] || २६ डिसेंबर २००७ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|NZL}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|NZL}} |- | १६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/300427.html २६५९] || २८ डिसेंबर २००७ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|NZL}} [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] || {{cr|NZL}} |- | १६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/300428.html २६६०] || ३१ डिसेंबर २००७ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|NZL}} [[क्वीन्सटाउन इव्हेंट्स सेंटर]], [[क्वीन्सटाउन (न्यू झीलंड)|क्वीन्सटाउन]] || {{cr|NZL}} |- | १६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/323949.html २६९०] || ९ मार्च २००८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|BAN}} [[बीर श्रेष्ठो फ्लाइट लेफ्टनंट मतीउर रहमान क्रिकेट स्टेडियम|बीर श्रेष्ठो शहीद नुरुल अमीन क्रिकेट स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|RSA}} |- | १६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/323950.html २६९१] || १२ मार्च २००८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|RSA}} |- | १६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/323951.html २६९२] || १४ मार्च २००८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|RSA}} |- | १७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335633.html २६९३] || १८ मार्च २००८ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | १७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335634.html २६९४] || २० मार्च २००८ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | १७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335635.html २६९५] || २२ मार्च २००८ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | १७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/343759.html २६९६] || ८ एप्रिल २००८ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{cr|PAK}} |- | १७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/343760.html २६९८] || ११ एप्रिल २००८ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[इक्बाल स्टेडियम]], [[फैसलाबाद]] || {{cr|PAK}} |- | १७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/343761.html २७००] || १३ एप्रिल २००८ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{cr|PAK}} |- | १७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/343762.html २७०२] || १६ एप्रिल २००८ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[मुलतान क्रिकेट स्टेडियम]], [[मुलतान]] || {{cr|PAK}} |- | १७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/343763.html २७०३] || १९ एप्रिल २००८ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[नॅशनल स्टेडियम (कराची)|नॅशनल स्टेडियम]], [[कराची]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/345468.html २७०४] || ८ जून २००८ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|PAK}} || rowspan=2 | [[बांगलादेश त्रिकोणी मालिका, २००८|२००८ बांगलादेश तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/345470.html २७०६] || १२ जून २००८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335346.html २७११] || २४ जून २००८|| {{cr|UAE}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{cr|BAN}} || rowspan=5 | [[२००८ आशिया चषक]] |- style="background:#cfc;" | १८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335348.html २७१५] || २५ जून २००८|| {{cr|SL}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | १८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335352.html २७२१] || २८ जून २००८|| {{cr|IND}} || {{flagicon|PAK}} [[नॅशनल स्टेडियम (कराची)|नॅशनल स्टेडियम]], [[कराची]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335354.html २७२६] || ३० जून २००८|| {{cr|SL}} || {{flagicon|PAK}} [[नॅशनल स्टेडियम (कराची)|नॅशनल स्टेडियम]], [[कराची]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | १८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335357.html २७३३] || ४ जुलै २००८|| {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[नॅशनल स्टेडियम (कराची)|नॅशनल स्टेडियम]], [[कराची]] || {{cr|PAK}} |- | १८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336201.html २७५८] || ३० ऑगस्ट २००८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मारारा ओव्हल]], [[डार्विन (ऑस्ट्रेलिया)|डार्विन]] || {{cr|AUS}} || rowspan=8 | |- | १८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336202.html २७६०] || ३ सप्टेंबर २००८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मारारा ओव्हल]], [[डार्विन (ऑस्ट्रेलिया)|डार्विन]] || {{cr|AUS}} |- | १८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336204.html २७६२] || ६ सप्टेंबर २००८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मारारा ओव्हल]], [[डार्विन (ऑस्ट्रेलिया)|डार्विन]] || {{cr|AUS}} |- | १८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/361755.html २७६३] || ९ ऑक्टोबर २००८ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | १८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/361756.html २७६४] || ११ ऑक्टोबर २००८ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|NZL}} |- | १९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/361757.html २७६५] || १४ ऑक्टोबर २००८ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|BAN}} [[बीर श्रेष्ठो फ्लाइट लेफ्टनंट मतीउर रहमान क्रिकेट स्टेडियम|बीर श्रेष्ठो शहीद नुरुल अमीन क्रिकेट स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|NZL}} |- | १९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/350348.html २७७१] || ७ नोव्हेंबर २००८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सेन्वेस पार्क]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{cr|RSA}} |- | १९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/350349.html २७७२] || ९ नोव्हेंबर २००८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[विलोमूर पार्क]], [[बेनोनी, गौतेंग|बेनोनी]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | १९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/378753.html २७९०] || १० जानेवारी २००९ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|ZIM}} || rowspan=3 | [[२००८-०९ बांगलादेश तिरंगी मालिका|२००९ बांगलादेश तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/378754.html २७९३] || १४ जानेवारी २००९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | १९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/378755.html २७९४] || १६ जानेवारी २००९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|SL}} |- | १९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/378757.html २७९७] || १९ जानेवारी २००९ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|ZIM}} || rowspan=5 | |- | १९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/378758.html २७९९] || २१ जानेवारी २००९ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | १९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/378759.html २८०१] || २३ जानेवारी २००९ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | १९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/401073.html २८६२] || २६ जुलै २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|Dominica}} [[विंडसर पार्क (डॉमिनिका)|विंडसर पार्क]], [[रुसाउ]] || {{cr|BAN}} |- | २०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/401074.html २८६३] || २८ जुलै २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|Dominica}} [[विंडसर पार्क (डॉमिनिका)|विंडसर पार्क]], [[रुसाउ]] || {{cr|BAN}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | २०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/401075.html २८६५] || ३१ जुलै २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|Saint Kitts and Nevis}} [[वॉर्नर पार्क]], [[बासेतेर]] || {{cr|BAN}} || rowspan=11 | |- | २०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/410337.html २८६९] || ९ ऑगस्ट २००९ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|BAN}} |- | २०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/410338.html २८७१] || ११ ऑगस्ट २००९ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|BAN}} |- | २०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/410339.html २८७२] || १४ ऑगस्ट २००९ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ZIM}} |- | २०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/410340.html २८७३] || १६ ऑगस्ट २००९ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|BAN}} |- | २०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/410341.html २८७४] || १८ ऑगस्ट २००९ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|BAN}} |- | २०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/422626.html २९१४] || २७ ऑक्टोबर २००९ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|ZIM}} |- | २०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/422627.html २९१६] || २९ ऑक्टोबर २००९ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | २०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/422628.html २९१७] || ३१ ऑक्टोबर २००९ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | २१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/422629.html २९२०] || ३ नोव्हेंबर २००९ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|BAN}} [[झहूर अहमद चौधरी मैदान|झहूर अहमद चौधरी स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|BAN}} |- | २११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/422630.html २९२२] || ५ नोव्हेंबर २००९ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|BAN}} [[झहूर अहमद चौधरी मैदान|झहूर अहमद चौधरी स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | २१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/434258.html २९३७] || ४ जानेवारी २०१० || {{cr|SL}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|SL}} || rowspan=4 | [[बांगलादेश त्रिकोणी मालिका, २०१०|२०१० बांगलादेश तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | २१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/434260.html २९३९] || ७ जानेवारी २०१० || {{cr|IND}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/434261.html २९४०] || ८ जानेवारी २०१० || {{cr|SL}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | २१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/434263.html २९४२] || ११ जानेवारी २०१० || {{cr|IND}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|IND}} |- | २१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/423783.html २९४९] || ५ फेब्रुवारी २०१० || {{cr|NZL}} || {{flagicon|NZL}} [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] || {{cr|NZL}} || rowspan=6 | |- | २१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/423784.html २९५१] || ८ फेब्रुवारी २०१० || {{cr|NZL}} || {{flagicon|NZL}} [[युनिव्हर्सिटी ओव्हल, ड्युनेडिन|युनिव्हर्सिटी ओव्हल]], [[ड्युनेडिन]] || {{cr|NZL}} |- | २१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/423785.html २९५३] || ११ फेब्रुवारी २०१० || {{cr|NZL}} || {{flagicon|NZL}} [[लँसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|NZL}} |- | २१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426420.html २९६४] || २८ फेब्रुवारी २०१० || {{cr|ENG}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|ENG}} |- | २२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426421.html २९६५] || २ मार्च २०१० || {{cr|ENG}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|ENG}} |- | २२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426422.html २९६८] || ५ मार्च २०१० || {{cr|ENG}} || {{flagicon|BAN}} [[झहूर अहमद चौधरी मैदान|झहूर अहमद चौधरी स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/455232.html २९९३] || १६ जून २०१० || {{cr|IND}} || {{flagicon|SL}} [[रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम]], [[डंबुला]] || {{cr|IND}} || rowspan=3 | [[२०१० आशिया चषक]] |- style="background:#cfc;" | २२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/455233.html २९९५] || १८ जून २०१० || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम]], [[डंबुला]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | २२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/455235.html २९९८] || २१ जून २०१० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|SL}} [[रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम]], [[डंबुला]] || {{cr|PAK}} |- | २२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426403.html ३०१८] || ८ जुलै २०१० || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} || rowspan=14 | |- | २२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426404.html ३०२५] || १० जुलै २०१० || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|BAN}} |- | २२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426405.html ३०२६] || १२ जुलै २०१० || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | २२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/450106.html ३०२७] || १५ जुलै २०१० || {{cr|IRE}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[स्टॉर्मोंट (क्रिकेट मैदान)|सिव्हिल सर्व्हिसेस क्रिकेट क्लब मैदान]], [[बेलफास्ट]] || {{cr|IRE}} |- | २२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/450107.html ३०२८] || १६ जुलै २०१० || {{cr|IRE}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[स्टॉर्मोंट (क्रिकेट मैदान)|सिव्हिल सर्व्हिसेस क्रिकेट क्लब मैदान]], [[बेलफास्ट]] || {{cr|BAN}} |- | २३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/450105.html ३०२९] || २० जुलै २०१० || {{cr|NED}} || {{flagicon|SCO}} [[टिटवूड]], [[ग्लासगो]] || {{cr|NED}} |- | २३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/476596.html ३०५१] || ५ ऑक्टोबर २०१० || {{cr|NZL}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | २३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/476598.html ३०५४] || ११ ऑक्टोबर २०१० || {{cr|NZL}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | २३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/476599.html ३०५६] || १४ ऑक्टोबर २०१० || {{cr|NZL}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | २३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/476600.html ३०५८] || १७ ऑक्टोबर २०१० || {{cr|NZL}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | २३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/486520.html ३०७१] || १ डिसेंबर २०१० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|ZIM}} |- | २३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/486522.html ३०७३] || ३ डिसेंबर २०१० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | २३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/486523.html ३०७५] || ६ डिसेंबर २०१० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | २३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/486526.html ३०७८] || १२ डिसेंबर २०१० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|BAN}} [[झहूर अहमद चौधरी मैदान|झहूर अहमद चौधरी स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | २३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433558.html ३१००] || १९ फेब्रुवारी २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|IND}} || rowspan=6 | [[२०११ क्रिकेट विश्वचषक|२०११ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | २४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433566.html ३१०८] || २५ फेब्रुवारी २०११ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | २४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433576.html ३११८] || ४ मार्च २०११ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | २४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433585.html ३१२७] || ११ मार्च २०११ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|BAN}} [[झहूर अहमद चौधरी मैदान|झहूर अहमद चौधरी स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | २४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433590.html ३१३१] || १४ मार्च २०११ || {{cr|NED}} || {{flagicon|BAN}} [[झहूर अहमद चौधरी मैदान|झहूर अहमद चौधरी स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | २४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433597.html ३१३८] || १९ मार्च २०११ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|RSA}} |- | २४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/503363.html ३१४९] || ९ एप्रिल २०११ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|AUS}} || rowspan=14 | |- | २४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/503364.html ३१५०] || ११ एप्रिल २०११ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|AUS}} |- | २४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/503365.html ३१५१] || १३ एप्रिल २०११ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|AUS}} |- | २४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/522246.html ३१७६] || १२ ऑगस्ट २०११ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ZIM}} |- | २४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/522247.html ३१७७] || १४ ऑगस्ट २०११ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ZIM}} |- | २५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/522248.html ३१७९] || १६ ऑगस्ट २०११ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ZIM}} |- | २५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/522249.html ३१८१] || १९ ऑगस्ट २०११ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|BAN}} |- | २५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/522250.html ३१८३] || २१ ऑगस्ट २०११ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|BAN}} |- | २५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/531983.html ३१९८] || १३ ऑक्टोबर २०११ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|WIN}} |- | २५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/531984.html ३२००] || १५ ऑक्टोबर २०११ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|WIN}} |- | २५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/531985.html ३२०२] || १८ ऑक्टोबर २०११ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAN}} [[झहूर अहमद चौधरी मैदान|झहूर अहमद चौधरी स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|BAN}} |- | २५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/538069.html ३२१८] || १ डिसेंबर २०११ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|PAK}} |- | २५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/538070.html ३२२०] || ३ डिसेंबर २०११ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|PAK}} |- | २५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/538071.html ३२२२] || ६ डिसेंबर २०११ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|BAN}} [[झहूर अहमद चौधरी मैदान|झहूर अहमद चौधरी स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | २५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/535794.html ३२५८] || ११ मार्च २०१२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|PAK}} || rowspan=4 | [[२०१२ आशिया चषक]] |- style="background:#cfc;" | २६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/535797.html ३२६१] || १६ मार्च २०१२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | २६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/535799.html ३२६५] || २० मार्च २०१२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | २६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/535800.html ३२६७] || २२ मार्च २०१२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|PAK}} |- | २६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/587471.html ३३०९] || ३० नोव्हेंबर २०१२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAN}} [[खुलना|खुलना विभागीय स्टेडियम]], [[खुलना]] || {{cr|BAN}} || rowspan=17 | |- | २६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/587472.html ३३१०] || २ डिसेंबर २०१२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAN}} [[खुलना|खुलना विभागीय स्टेडियम]], [[खुलना]] || {{cr|BAN}} |- | २६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/587473.html ३३११] || ५ डिसेंबर २०१२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|WIN}} |- | २६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/587474.html ३३१२] || ७ डिसेंबर २०१२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|WIN}} |- | २६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/587475.html ३३१३] || ८ डिसेंबर २०१२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | २६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/602474.html ३३४९] || २३ मार्च २०१३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[महिंदा राजपक्षे आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम|महिंदा राजपक्षे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हंबनटोटा]] || {{cr|SL}} |- | २६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/602475.html ३३५१] || २५ मार्च २०१३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[महिंदा राजपक्षे आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम|महिंदा राजपक्षे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हंबनटोटा]] || अनिर्णित |- | २७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/602476.html ३३५२] || २८ मार्च २०१३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[पल्लेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कँडी]] || {{cr|BAN}} |- | २७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/623573.html ३३५३] || ३ मे २०१३ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|BAN}} |- | २७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/623574.html ३३५४] || ५ मे २०१३ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ZIM}} |- | २७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/623575.html ३३५५] || ८ मे २०१३ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ZIM}} |- | २७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/668953.html ३४२३] || २९ ऑक्टोबर २०१३ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | २७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/668955.html ३४२६] || ३१ ऑक्टोबर २०१३ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | २७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/668957.html ३४२९] || ३ नोव्हेंबर २०१३ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|BAN}} [[ढाका विभाग|खानसाहेब फतुल्लाह ओस्मानी स्टेडियम]], [[ढाका विभाग|नारायणगंज]] || {{cr|BAN}} |- | २७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/690355.html ३४६९] || १७ फेब्रुवारी २०१४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|SL}} |- | २७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/690357.html ३४७०] || २० फेब्रुवारी २०१४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|SL}} |- | २७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/690359.html ३४७१] || २२ फेब्रुवारी २०१४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | २८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/710293.html ३४७४] || २६ फेब्रुवारी २०१४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|BAN}} [[ढाका विभाग|खानसाहेब फतुल्लाह ओस्मानी स्टेडियम]], [[ढाका विभाग|नारायणगंज]] || {{cr|IND}} || rowspan=4 | [[२०१४ आशिया चषक]] |- style="background:#cfc;" | २८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/710299.html ३४७८] || १ मार्च २०१४ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|BAN}} [[ढाका विभाग|खानसाहेब फतुल्लाह ओस्मानी स्टेडियम]], [[ढाका विभाग|नारायणगंज]] || {{cr|AFG|२०१३}} |- style="background:#cfc;" | २८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/710305.html ३४८२] || ४ मार्च २०१४ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | २८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/710309.html ३४८५] || ६ मार्च २०१४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|SL}} |- | २८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/744679.html ३४९७] || १५ जून २०१४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|IND}} || rowspan=11 | |- | २८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/744681.html ३४९८] || १७ जून २०१४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|IND}} |- | २८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/744683.html ३४९९] || १९ जून २०१४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || अनिर्णित |- | २८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/730287.html ३५०९] || २० ऑगस्ट २०१४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|Grenada}} [[राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सेंट. जॉर्ज, ग्रेनाडा|सेंट जॉर्जेस]] || {{cr|WIN}} |- | २८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/730289.html ३५११] || २२ ऑगस्ट २०१४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|Grenada}} [[राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सेंट. जॉर्ज, ग्रेनाडा|सेंट जॉर्जेस]] || {{cr|WIN}} |- | २८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/730291.html ३५१४] || २५ ऑगस्ट २०१४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|Saint Kitts and Nevis}} [[वॉर्नर पार्क]], [[बासेतेर]] || {{cr|WIN}} |- | २९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/760787.html ३५५०] || २१ नोव्हेंबर २०१४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|BAN}} [[झहूर अहमद चौधरी मैदान|झहूर अहमद चौधरी स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|BAN}} |- | २९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/760789.html ३५५२] || २३ नोव्हेंबर २०१४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|BAN}} [[झहूर अहमद चौधरी मैदान|झहूर अहमद चौधरी स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|BAN}} |- | २९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/760791.html ३५५३] || २६ नोव्हेंबर २०१४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | २९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/760793.html ३५५५] || २८ नोव्हेंबर २०१४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | २९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/760795.html ३५५९] || १ डिसेंबर २०१४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | २९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656411.html ३६०५] || १८ फेब्रुवारी २०१५ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|AUS}} [[मानुका ओव्हल]], [[कॅनबेरा]] || {{cr|BAN}} || rowspan=6 | [[२०१५ क्रिकेट विश्वचषक|२०१५ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | २९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656433.html ३६१५] || २६ फेब्रुवारी २०१५ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | २९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656451.html ३६२४] || ५ मार्च २०१५ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|NZL}} [[सॅक्सटन ओव्हल]], [[नेल्सन, न्यू झीलंड|नेल्सन]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | २९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656453.html ३६३०] || ९ मार्च २०१५ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | २९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656471.html ३६३४] || १३ मार्च २०१५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन, न्यू झीलंड|हॅमिल्टन]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ३०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656485.html ३६४१] || १९ मार्च २०१५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|IND}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | ३०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/858485.html ३६४७] || १७ एप्रिल २०१५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} || rowspan=24 | |- | ३०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/858487.html ३६४८] || १९ एप्रिल २०१५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | ३०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/858489.html ३६४९] || २२ एप्रिल २०१५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | ३०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/870731.html ३६५८] || १८ जून २०१५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | ३०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/870733.html ३६६०] || २१ जून २०१५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | ३०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/870735.html ३६६१] || २४ जून २०१५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|IND}} |- | ३०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/817207.html ३६६३] || १० जुलै २०१५ || {{cr|SA}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|SA}} |- | ३०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/817209.html ३६६६] || १२ जुलै २०१५ || {{cr|SA}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | ३०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/817211.html ३६६८] || १५ जुलै २०१५ || {{cr|SA}} || {{flagicon|BAN}} [[झहूर अहमद चौधरी मैदान|झहूर अहमद चौधरी स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|BAN}} |- | ३१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/931390.html ३७०३] || ७ नोव्हेंबर २०१५ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | ३११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/931392.html ३७०५] || ९ नोव्हेंबर २०१५ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | ३१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/931394.html ३७०६] || ११ नोव्हेंबर २०१५ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | ३१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1051297.html ३७८१] || २५ सप्टेंबर २०१६ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | ३१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1051299.html ३७८३] || २८ सप्टेंबर २०१६ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|AFG|२०१३}} |- | ३१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1051301.html ३७८६] || १ ऑक्टोबर २०१६ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | ३१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1029819.html ३७९१] || ७ ऑक्टोबर २०१६ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|ENG}} |- | ३१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1029821.html ३७९३] || ९ ऑक्टोबर २०१६ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | ३१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1029823.html ३७९४] || १२ ऑक्टोबर २०१६ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|BAN}} [[झहूर अहमद चौधरी मैदान|झहूर अहमद चौधरी स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|ENG}} |- | ३१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1019973.html ३८१४] || २६ डिसेंबर २०१६ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|NZL}} [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|NZL}} |- | ३२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1019975.html ३८१५] || २९ डिसेंबर २०१६ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|NZL}} [[सॅक्स्टन ओव्हल]], [[नेल्सन, न्यू झीलंड|नेल्सन]] || {{cr|NZL}} |- | ३२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1019977.html ३८१६] || ३१ डिसेंबर २०१६ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|NZL}} [[सॅक्स्टन ओव्हल]], [[नेल्सन, न्यू झीलंड|नेल्सन]] || {{cr|NZL}} |- | ३२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1083446.html ३८५५] || २५ मार्च २०१७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम]], [[डंबुला]] || {{cr|BAN}} |- | ३२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1083447.html ३८५६] || २८ मार्च २०१७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम]], [[डंबुला]] || अनिर्णित |- | ३२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1083448.html ३८५८] || १ एप्रिल २०१७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[सिंहलीज क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ३२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1033361.html ३८६६] || १२ मे २०१७ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || अनिर्णित || rowspan=4 | [[२०१७ आयर्लंड त्रिकोणी मालिका|२०१७ आयर्लंड तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1033365.html ३८६८] || १७ मे २०१७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IRE}} [[क्लॉनटर्फ क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ३२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1033367.html ३८६९] || १९ मे २०१७ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ३२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1033371.html ३८७१] || २४ मे २०१७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IRE}} [[क्लॉनटर्फ क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ३२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1022347.html ३८७५] || १ जून २०१७ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=4 | [[२०१७ आय.सी.सी. चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ३३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1022355.html ३८७९] || ५ जून २०१७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ३३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1022363.html ३८८३] || ९ जून २०१७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ३३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1022373.html ३८९१] || १५ जून २०१७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|IND}} |- | ३३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1075504.html ३९२३] || १५ ऑक्टोबर २०१७ || {{cr|SA}} || {{flagicon|SA}} [[डि बीयर्स डायमंड ओव्हल]], [[किंबर्ले, नॉदर्न केप|किंबर्ले]] || {{cr|SA}} || rowspan=3 | |- | ३३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1075505.html ३९२५] || १८ ऑक्टोबर २०१७ || {{cr|SA}} || {{flagicon|SA}} [[बोलंड बँक पार्क]], [[पार्ल]] || {{cr|SA}} |- | ३३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1075506.html ३९२९] || २२ ऑक्टोबर २०१७ || {{cr|SA}} || {{flagicon|SA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || {{cr|SA}} |- style="background:#cfc;" | ३३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1130737.html ३९५२] || १५ जानेवारी २०१८ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} || rowspan=5 | [[बांगलादेश त्रिकोणी मालिका, २०१७–१८|२०१८ बांगलादेश तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1130739.html ३९५९] || १९ जानेवारी २०१८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ३३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1130741.html ३९६४] || २३ जानेवारी २०१८ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ३३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1130742.html ३९६५] || २५ जानेवारी २०१८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ३४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1130743.html ३९६७] || २७ जानेवारी २०१८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|SL}} |- | ३४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1146720.html ४०२२] || २२ जुलै २०१८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|Guyana}} [[प्रोव्हिडन्स स्टेडियम]], [[गयाना]] || {{cr|BAN}} || rowspan=3 | |- | ३४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1146721.html ४०२३] || २५ जुलै २०१८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|Guyana}} [[प्रोव्हिडन्स स्टेडियम]], [[गयाना]] || {{cr|WIN}} |- | ३४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1146722.html ४०२४] || २८ जुलै २०१८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|Saint Kitts and Nevis}} [[वॉर्नर पार्क]], [[बासेतेर]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ३४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1153243.html ४०३६] || १५ सप्टेंबर २०१८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|BAN}} || rowspan=6 | [[२०१८ आशिया चषक]] |- style="background:#cfc;" | ३४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1153248.html ४०४१] || २० सप्टेंबर २०१८ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|AFG|२०१३}} |- style="background:#cfc;" | ३४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1153249.html ४०४२] || २१ सप्टेंबर २०१८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1153252.html ४०४५] || २३ सप्टेंबर २०१८ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ३४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1153254.html ४०४७] || २६ सप्टेंबर २०१८ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ३४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1153255.html ४०४८] || २८ सप्टेंबर २०१८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|IND}} |- | ३५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1153635.html ४०५७] || २१ ऑक्टोबर २०१८ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} || rowspan=9 | |- | ३५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1153636.html ४०६०] || २४ ऑक्टोबर २०१८ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|BAN}} [[झहूर अहमद चौधरी मैदान|झहूर अहमद चौधरी स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|BAN}} |- | ३५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1153637.html ४०६१] || २६ ऑक्टोबर २०१८ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|BAN}} [[झहूर अहमद चौधरी मैदान|झहूर अहमद चौधरी स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|BAN}} |- | ३५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1153314.html ४०७१] || ९ डिसेंबर २०१८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | ३५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1153315.html ४०७२] || ११ डिसेंबर २०१८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|WIN}} |- | ३५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1153316.html ४०७३] || १४ डिसेंबर २०१८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] || {{cr|BAN}} |- | ३५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1153844.html ४०९३] || १३ फेब्रुवारी २०१९ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|NZL}} [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] || {{cr|NZL}} |- | ३५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1153845.html ४०९४] || १६ फेब्रुवारी २०१९ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|NZL}} [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|NZL}} |- | ३५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1153846.html ४०९५] || २० फेब्रुवारी २०१९ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|NZL}} [[युनिव्हर्सिटी ओव्हल]], [[ड्युनेडिन]] || {{cr|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ३५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1168509.html ४१२९] || ७ मे २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IRE}} [[क्लॉनटर्फ क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{cr|BAN}} || rowspan=4 | [[२०१९ आयर्लंड तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1168512.html ४१३४] || १३ मे २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ३६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1168513.html ४१३६] || १५ मे २०१९ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|IRE}} [[क्लॉनटर्फ क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ३६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1168514.html ४१३७] || १७ मे २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ३६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144487.html ४१४७] || २ जून २०१९ || {{cr|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|BAN}} || rowspan=8 | [[२०१९ क्रिकेट विश्वचषक|२०१९ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ३६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144491.html ४१५१] || ५ जून २०१९ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ३६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144494.html ४१५३] || ८ जून २०१९ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144505.html ४१६२] || १७ जून २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[टॉंटन काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[टॉंटन]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ३६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144508.html ४१६६] || २० जून २०१९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144513.html ४१७२] || २४ जून २०१९ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहॅंप्टन]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ३६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144522.html ४१८२] || २ जुलै २०१९ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144525.html ४१८६] || ५ जुलै २०१९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|PAK}} |- | ३७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1193504.html ४१९३] || २६ जुलै २०१९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} || rowspan=30 | |- | ३७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1193505.html ४१९४] || २८ जुलै २०१९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- | ३७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1193506.html ४१९५] || ३१ जुलै २०१९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- | ३७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1214667.html ४२४९] || १ मार्च २०२० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] || {{cr|BAN}} |- | ३७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1214668.html ४२५१] || ३ मार्च २०२० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] || {{cr|BAN}} |- | ३७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1214669.html ४२५३] || ६ मार्च २०२० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] || {{cr|BAN}} |- | ३७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1244022.html ४२७०] || २० जानेवारी २०२१ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | ३७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1244023.html ४२७२] || २२ जानेवारी २०२१ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | ३७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1244024.html ४२७४] || २५ जानेवारी २०२१ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAN}} [[झहूर अहमद चौधरी मैदान|झहूर अहमद चौधरी स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|BAN}} |- | ३८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1233976.html ४२७९] || २० मार्च २०२१ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|NZL}} [[युनिव्हर्सिटी ओव्हल]], [[ड्युनेडिन]] || {{cr|NZL}} |- | ३८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1233977.html ४२८०] || २३ मार्च २०२१ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|NZL}} [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|NZL}} |- | ३८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1233978.html ४२८२] || २६ मार्च २०२१ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|NZL}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZL}} |- | ३८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1262344.html ४२९०] || २३ मे २०२१ || {{cr|SL}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | ३८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1262346.html ४२९१] || २५ मे २०२१ || {{cr|SL}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | ३८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1262347.html ४२९२] || २८ मे २०२१ || {{cr|SL}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|SL}} |- | ३८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1267677.html ४३०४] || १६ जुलै २०२१ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|BAN}} |- | ३८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1267678.html ४३०६] || १८ जुलै २०२१ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|BAN}} |- | ३८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1267679.html ४३०८] || २० जुलै २०२१ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|BAN}} |- | ३८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1299829.html ४३५७] || २३ फेब्रुवारी २०२२ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|BAN}} [[झहूर अहमद चौधरी मैदान|झहूर अहमद चौधरी स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|BAN}} |- | ३९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1299830.html ४३५८] || २५ फेब्रुवारी २०२२ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|BAN}} [[झहूर अहमद चौधरी मैदान|झहूर अहमद चौधरी स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|BAN}} |- | ३९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1299831.html ४३५९] || २८ फेब्रुवारी २०२२ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|BAN}} [[झहूर अहमद चौधरी मैदान|झहूर अहमद चौधरी स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|AFG|२०१३}} |- | ३९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1277097.html ४३७०] || १८ मार्च २०२२ || {{cr|SA}} || {{flagicon|SA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || {{cr|BAN}} |- | ३९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1277098.html ४३७२] || २० मार्च २०२२ || {{cr|SA}} || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|SA}} |- | ३९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1277099.html ४३७५] || २३ मार्च २०२२ || {{cr|SA}} || {{flagicon|SA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || {{cr|BAN}} |- | ३९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1317152.html ४४२१] || १० जुलै २०२२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|Guyana}} [[प्रोव्हिडन्स स्टेडियम]], [[गयाना]] || {{cr|BAN}} |- | ३९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1317153.html ४४२६] || १३ जुलै २०२२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|Guyana}} [[प्रोव्हिडन्स स्टेडियम]], [[गयाना]] || {{cr|BAN}} |- | ३९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1317154.html ४४३१] || १६ जुलै २०२२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|Guyana}} [[प्रोव्हिडन्स स्टेडियम]], [[गयाना]] || {{cr|BAN}} |- | ३९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1323292.html ४४४१] || ५ ऑगस्ट २०२२ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ZIM}} |- | ३९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1323293.html ४४४२] || ७ ऑगस्ट २०२२ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ZIM}} |- | ४०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1323294.html ४४४३] || १० ऑगस्ट २०२२ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|BAN}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | ४०१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1340845.html ४४९३] || ४ डिसेंबर २०२२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} || rowspan=15 | |- | ४०२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1340846.html ४४९६] || ७ डिसेंबर २०२२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | ४०३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1340847.html ४४९९] || १० डिसेंबर २०२२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|BAN}} [[झहूर अहमद चौधरी मैदान|झहूर अहमद चौधरी स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|IND}} |- | ४०४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1351397.html ४५२५] || १ मार्च २०२३ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|ENG}} |- | ४०५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1351397.html ४५२८] || ३ मार्च २०२३ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|ENG}} |- | ४०६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1351402.html ४५३१] || ६ मार्च २०२३ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|BAN}} [[झहूर अहमद चौधरी मैदान|झहूर अहमद चौधरी स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|BAN}} |- | ४०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1355717.html ४५३९] || १८ मार्च २०२३ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] || {{cr|BAN}} |- | ४०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1355718.html ४५४२] || २० मार्च २०२३ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] || अनिर्णित |- | ४०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1355719.html ४५४७] || २३ मार्च २०२३ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] || {{cr|BAN}} |- | ४१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1364124.html ४५७६] || ९ मे २०२३ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी मैदान, चेम्सफोर्ड|काउंटी मैदान]], [[इसेक्स|चेम्सफोर्ड]] || अनिर्णित |- | ४११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1364125.html ४५७७] || १२ मे २०२३ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी मैदान, चेम्सफोर्ड|काउंटी मैदान]], [[इसेक्स|चेम्सफोर्ड]] || {{cr|BAN}} |- | ४१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1365552.html ४५७८] || १४ मे २०२३ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी मैदान, चेम्सफोर्ड|काउंटी मैदान]], [[इसेक्स|चेम्सफोर्ड]] || {{cr|BAN}} |- | ४१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1377012.html ४६१५] || ५ जुलै २०२३ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|BAN}} [[झहूर अहमद चौधरी मैदान|झहूर अहमद चौधरी स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|AFG|२०१३}} |- | ४१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1377013.html ४६१९] || ८ जुलै २०२३ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|BAN}} [[झहूर अहमद चौधरी मैदान|झहूर अहमद चौधरी स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|AFG|२०१३}} |- | ४१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1377014.html ४६२१] || ११ जुलै २०२३ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|BAN}} [[झहूर अहमद चौधरी मैदान|झहूर अहमद चौधरी स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ४१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1388393.html ४६२९] || ३१ ऑगस्ट २०२३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[पल्लेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कॅंडी]] || {{cr|SL}} || rowspan=5 | [[२०२३ आशिया चषक]] |- style="background:#cfc;" | ४१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1388397.html ४६३१] || ३ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ४१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1388401.html ४६३४] || ६ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ४१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1388403.html ४६३७] || ९ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ४२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1388412.html ४६४५] || १५ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|BAN}} |- | ४२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1395700.html ४६५०] || २१ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || अनिर्णित || rowspan=3 | |- | ४२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1395701.html ४६५२] || २३ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|NZL}} |- | ४२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1395702.html ४६५५] || २६ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ४२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384394.html ४६६०] || ७ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|IND}} [[हिमाचल प्रदेश क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[धरमशाळा]] || {{cr|BAN}} || rowspan=9 | [[२०२३ क्रिकेट विश्वचषक|२०२३ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ४२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384398.html ४६६४] || १० ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[हिमाचल प्रदेश क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[धरमशाळा]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384402.html ४६६८] || १३ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[एम. ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ४२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384408.html ४६७४] || १९ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ४२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384414.html ४६८०] || २४ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|SA}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|SA}} |- style="background:#cfc;" | ४२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384419.html ४६८५] || २८ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|NED}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|NED}} |- style="background:#cfc;" | ४३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384422.html ४६८८] || ३१ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ४३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384429.html ४६९५] || ६ नोव्हेंबर २०२३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[दिल्ली]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ४३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384434.html ४७००] || ११ नोव्हेंबर २०२३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || {{cr|AUS}} |- | ४३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1408102.html ४७११] || १७ डिसेंबर २०२३ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|NZL}} [[युनिव्हर्सिटी ओव्हल]], [[ड्युनेडिन]] || {{cr|NZL}} || rowspan=12 | |- | ४३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1388211.html ४७१५] || २० डिसेंबर २०२३ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|NZL}} [[सॅक्सटन ओव्हल]], [[नेल्सन, न्यू झीलंड|नेल्सन]] || {{cr|NZL}} |- | ४३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1388212.html ४७१७] || २३ डिसेंबर २०२३ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|NZL}} [[मॅकलिन पार्क]], [[नेपियर, न्यू झीलंड|नेपियर]] || {{cr|BAN}} |- | ४३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1419827.html ४७४३] || १३ मार्च २०२४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|BAN}} [[झहूर अहमद चौधरी मैदान|झहूर अहमद चौधरी स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|SL}} |- | ४३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1419828.html ४७४४] || १५ मार्च २०२४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|BAN}} [[झहूर अहमद चौधरी मैदान|झहूर अहमद चौधरी स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|BAN}} |- | ४३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1419829.html ४७४५] || १८ मार्च २०२४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|BAN}} [[झहूर अहमद चौधरी मैदान|झहूर अहमद चौधरी स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|SL}} |- | ४३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1453070.html ४७९८] || ६ नोव्हेंबर २०२४ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|AFG|२०१३}} |- | ४४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1453071.html ४८०३] || ९ नोव्हेंबर २०२४ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|BAN}} |- | ४४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1453072.html ४८०६] || ११ नोव्हेंबर २०२४ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|AFG|२०१३}} |- | ४४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1433380.html ४८१३] || ८ डिसेंबर २०२४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|Saint Kitts and Nevis}} [[वॉर्नर पार्क]], [[बासेतेर]] || {{cr|WIN}} |- | ४४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1433381.html ४८१४] || १० डिसेंबर २०२४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|Saint Kitts and Nevis}} [[वॉर्नर पार्क]], [[बासेतेर]] || {{cr|WIN}} |- | ४४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1433382.html ४८१५] || १२ डिसेंबर २०२४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|Saint Kitts and Nevis}} [[वॉर्नर पार्क]], [[बासेतेर]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ४४५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1466415.html ४८४४] || २० फेब्रुवारी २०२५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|IND}} || rowspan=2 | [[२०२५ आयसीसी चॅम्पियन्स चषक|२०२५ आय.सी.सी. चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ४४६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1466419.html ४८४८] || २४ फेब्रुवारी २०२५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|PAK}} [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] || {{cr|NZ}} |- | ४४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1485505.html ४८८९] || २ जुलै २०२५ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} || rowspan=21 | |- | ४४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1485506.html ४८९०] || ५ जुलै २०२५ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|BAN}} |- | ४४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1485507.html ४८९१] || ८ जुलै २०२५ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[पल्लेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कॅंडी]] || {{cr|SL}} |- | ४५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1500393.html ४९०७] || ८ ऑक्टोबर २०२५ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|AFG|२०१३}} |- | ४५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1500394.html ४९०८] || ११ ऑक्टोबर २०२५ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|AFG|२०१३}} |- | ४५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1500395.html ४९०९] || १४ ऑक्टोबर २०२५ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|AFG|२०१३}} |- | ४५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1505122.html ४९१०] || १८ ऑक्टोबर २०२५ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | ४५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1505123.html ४९१२] || २१ ऑक्टोबर २०२५ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || टाय |- | ४५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1505124.html ४९१४] || २३ ऑक्टोबर २०२५ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | ४५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1525652.html ४९४३] || ११ मार्च २०२६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | ४५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1525653.html ४९४४] || १३ मार्च २०२६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|PAK}} |- | ४५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1525654.html ४९४५] || १५ मार्च २०२६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | ४५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528272.html ४९५१] || १७ एप्रिल २०२६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|NZ}} |- | ४६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528273.html ४९५२] || २० एप्रिल २०२६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | ४६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528274.html ४९५३] || २३ एप्रिल २०२६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|BAN}} [[बीर श्रेष्ठो फ्लाइट लेफ्टनंट मतीउर रहमान क्रिकेट स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|BAN}} |- | ४६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1532480.html] || ९ जून २०२६ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || TBD |- | ४६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1532481.html] || ११ जून २०२६ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || TBD |- | ४६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1532482.html] || १४ जून २०२६ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || TBD |- | ४६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1525664.html] || १ डिसेंबर २०२६ || {{cr|SA}} || {{flagicon|SA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || TBD |- | ४६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1525665.html] || ४ डिसेंबर २०२६ || {{cr|SA}} || {{flagicon|SA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || TBD |- | ४६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1525666.html] || ७ डिसेंबर २०२६ || {{cr|SA}} || {{flagicon|SA}} [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केप टाउन|केपटाऊन]] || TBD |} {{देशानुसार एकदिवसीय सामन्यांची यादी}} [[वर्ग:बांगलादेश क्रिकेट|एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय]] 9n9l90lszcixetbztjtvml8so0pjww3 0 378189 2691688 2681517 2026-06-29T12:26:13Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2691688 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''शिखा सिंह शाह''' (जन्म ७ फेब्रुवारी १९८६<ref name="Birthday">{{स्रोत बातमी|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/kumkum-bhagyas-shikha-singh-spends-birthday-in-the-wild-shares-pics/articleshow/67902788.cms|title=Kumkum Bhagya's Shikha Singh spends birthday in the wild; shares pics|date=8 February 2019|work=The Times of India|language=en|access-date=4 December 2019}}</ref>) ही [[मनोरंजन|भारतीय दूरचित्रवाणी उद्योगातील]] तिच्या कामासाठी ओळखली जाणारी एक भारतीय अभिनेत्री आहे. == कारकीर्द == सिंहने ''लेफ्ट राईट लेफ्ट'' मध्ये कॅडेट आकृती भटच्या भूमिकेतून अभिनयात पदार्पण केले.<ref name="Uttaran">{{स्रोत बातमी|last=Chaubey|first=Pranita|url=https://www.ndtv.com/entertainment/kumkum-bhagya-actress-shikha-singh-and-karan-shah-are-expecting-first-child-together-2217237|title=Kumkum Bhagya Actress Shikha Singh And Karan Shah Are Expecting First Child Together|date=23 April 2020|work=NDTV.com|access-date=18 December 2020}}</ref><ref name="Zee">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://zeenews.india.com/entertainment/idiotbox/would-love-to-play-komolika-says-shikha-singh_124260.html|title=Would love to play Komolika, says Shikha Singh|date=11 December 2012|website=Zee News|access-date=15 September 2014}}</ref> यानंतर ती [[झी टीव्ही|झी टीव्हीच्या]] ''मेरी डोली तेरे अंगना'' आणि ''घर की लक्ष्मी बेटियां'' मध्ये दिसली.<ref>{{स्रोत बातमी|last=IANS|url=https://www.sify.com/movies/tv-actress-shikha-singh-shah-flaunts-blooming-baby-bump-news-bollywood-uf2pvuefgicjh.html|title=TV actress Shikha Singh Shah flaunts blooming baby bump|date=28 May 2020|work=Sify|language=en|access-date=11 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20200528150419/https://www.sify.com/movies/tv-actress-shikha-singh-shah-flaunts-blooming-baby-bump-news-bollywood-uf2pvuefgicjh.html|archive-date=28 May 2020|url-status=dead}}</ref> २०१० मध्ये, तिने कलर्स टीव्हीच्या ''ना आना इस देस लाडो'' या सामाजिक मालिकेत अंबा सांगवानच्या भूमिकेत प्रवेश केला, पण २०११ मध्ये ती या मालिकेतून बाहेर पडली.<ref name="Zee" /> सिंहने ''फुलवा'' मालीकेसाठी कलर्स टीव्हीसोबत तिसऱ्यांदा आणि सलगपणे काम केले.<ref name="Uttaran"/> तिने २०१३ ची सुरुवात [[लाइफ ओके|लाईफ ओकेच्या]] ''२६/१२'' मालिकेमध्ये शहाना मलिकच्या भूमिकेतून केली आणि त्यानंतर तिला ''अदालत'' ही मालिका मिळाली.<ref name="IE" /> त्यानंतर तिने कलर्सवरील ''ससुराल सिमर का'' मध्ये मेघना सिंघानियाची भूमिका साकारली. नंतर तिने महाकाव्य टीव्ही मालिका ''महाभारत'' मध्ये शूर योद्धा [[शिखंडी|शिखंडीची]] भूमिका साकारली; या दोन्ही भूमिका २०१३ ते २०१४ पर्यंत होत्या.<ref name="IE">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/television/tv-actress-shikha-singh-approached-for-jhalak-dikhla-jaa/|title=TV actress Shikha Singh approached for Jhalak Dikhla Jaa|date=20 April 2014|website=The Indian Express|access-date=15 September 2014}}</ref> २०१४ ते २०२० पर्यंत, सिंहने ''[[कुमकुम भाग्य]]'' मध्ये आलिया मेहरा हे कौतुकास्पद पात्र साकारले; या दरम्यान तिला याच भूमिकेसाठी ''कुंडली भाग्य'' या स्पिन-ऑफमध्ये, तसेच [[स्टार प्लस|स्टार प्लसवरील]] ''चंद्र नंदिनी'' आणि [[अँड टीव्ही|अँड टीव्हीच्या]] लोकप्रिय ''लाल इश्क'' मध्ये विभाच्या भूमिकेसाठी निवडण्यात आले.<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://timesofindia.indiatimes.com/shikha-singh-return-with-chabbis-gyarah/articleshow/16991608.cms|title=Shikha Singh return with Chabbis Gyarah|date=28 October 2012|work=The Times of India|access-date=15 September 2014}}</ref> २०२२ मध्ये, तिने [[कलर्स टीव्ही|कलर्स टीव्हीच्या]] ''[[नागिन (मालिका)|नागिन ६]]'' मध्ये रिद्धी शर्माची भूमिका साकारली.<ref>{{स्रोत बातमी|last=Trivedi|first=Tanvi|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/exclusive-i-am-happy-to-make-a-comeback-post-pregnancy-and-play-the-role-of-a-cop-in-naagin-6-shikha-singh/articleshow/90147741.cms|title=Exclusive! I am happy to make a comeback post pregnancy and play the role of a cop in Naagin 6: Shikha Singh|date=11 March 2022|work=[[The Times of India]]|language=en|access-date=14 March 2022}}</ref> अभिनयाव्यतिरिक्त, सिंह [[सोनी एंटरटेनमेंट टेलिव्हिजन|सोनी एंटरटेनमेंट टेलिव्हिजनच्या]] मालिका ''[[कॉमेडी सर्कस|जुबिली कॉमेडी सर्कस]]'' (२००८) मध्ये दिसली. तिने ''गोल्ड सेफ'' (२००९-१०) या मालिकेचे सूत्रसंचालन केले.<ref>{{स्रोत बातमी|last=Tiwari|first=Vijaya|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/tv/news-interviews/Shikha-Singh-happy-to-create-a-niche-with-Mahabharat/articleshow/22289837.cms|title=Shikha Singh happy to create a niche with Mahabharat|work=The Times of India|access-date=15 September 2014}}</ref> ती २०१५ आणि २०१६ मध्ये ''कॉमेडी नाईट्स बचाओ'' मध्ये पण दिसली होती.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-shikha-singh-to-play-shabbir-ahluwalia-s-girlfriend-in-kumkum-bhagya-1976368|title=Shikha Singh to play Shabbir Ahluwalia's girlfriend in Kumkum Bhagya?|date=9 April 2014|website=dna|access-date=15 September 2014}}</ref> == वैयक्तिक जीवन == सिंह यांनी एप्रिल २०१६ मध्ये करण शाह यांच्याशी लग्न केले.<ref name="Birthday"/> त्यांना जून २०२० मध्ये एक मुलगी झाली.<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.freepressjournal.in/entertainment/television/kumkum-bhagya-actress-shikha-singh-welcomes-a-baby-girl|title='Kumkum Bhagya' actress Shikha Singh welcomes a baby girl|date=17 June 2020|work=Free Press Journal|language=en|access-date=19 August 2020|archive-date=2020-08-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20200824144348/https://www.freepressjournal.in/entertainment/television/kumkum-bhagya-actress-shikha-singh-welcomes-a-baby-girl|url-status=dead}}</ref> == अभिनय सूची == {| class="wikitable sortable" ! वर्ष ! मालिका ! भूमिका |- | २००७-०८ | ''लेफ्ट राईट लेफ्ट'' | कॅडेट आकृती भट्ट |- | २००८ | ''[[कॉमेडी सर्कस|ज्युबिली कॉमेडी सर्कस]]'' | स्वतः |- | २००८ | ''मेरी डोली तेरे अंगना'' | आम्रपाली |- | २००९ | ''घर की लक्ष्मी बेटियां'' | पायल |- | २००९-१० | ''गोल्ड सेफ'' | अँकर/फोन ऑपरेटर |- | २०१० | ''आहत'' | स्नेहा |- | २०१०-११ | ''ना आना इस देस लाडो'' | अंबा संगवान |- | २०११–१२ | ''फुलवा'' | गायत्री |- | २०१३ | ''२६/१२'' | शहाना मलिक |- | २०१३ | ''अदालत'' | अंजली पुरी <ref>{{स्रोत बातमी|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/tv/news-interviews/Shikha-Singh-to-play-a-lawyer-in-Adaalat/articleshow/22160368.cms|title=Shikha Singh to play a lawyer in Adaalat|date=30 August 2013|work=The Times of India|access-date=15 September 2014}}</ref> |- | २०१३-१४ | ''ससुराल सिमर का'' | मेघना सिंघानिया |- | २०१३-१४ | ''महाभारत'' | [[शिखंडी]] |- | २०१४ | पवित्र रिश्ता | सीझनच्या अंतिम भागातील विशेष पाहुणे |- | २०१४–२० | ''[[कुमकुम भाग्य]]'' | आलिया मेहरा खन्ना |- | २०१५ | ''कॉमेडी नाईट्स बचाओ'' | स्वतः |- | २०१५-१६ | ''प्यार को हो जाने दो'' | शबिना खान |- | २०१६ | ''बॉक्स क्रिकेट लीग'' | स्वतः (सीझन २) |- | २०१६ | ''कॉमेडी नाईट्स बचाओ'' | स्वतः |- | २०१६ | ''चंद्र नंदनी'' | राजकुमारी |- | २०१७ | ''कॉमेडी दंगल'' | स्वतः |- | २०१७-१८ | ''कुंडली भाग्य'' | आलिया मेहरा |- | २०१८ | ''बॉक्स क्रिकेट लीग'' | स्वतः (सीझन ३) |- | २०१९ | ''लाल इश्क'' | विभा |- | २०१९ | ''बॉक्स क्रिकेट लीग'' | स्वतः (सीझन ४) |- | २०२२ | ''[[नागिन (मालिका)|नागिन ६]]'' | इन्स्पेक्टर रिद्धी शर्मा |- | २०२५ | ''जगद्धात्री'' | साक्षी मित्तल |} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:इ.स. १९८६ मधील जन्म]] [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] [[वर्ग:हिंदी दूरचित्रवाहिनी अभिनेत्री]] c5flf6qdkx0gt268943h9baq4ifn3cg 0 380804 2691803 2691594 2026-06-30T07:32:44Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2691803 wikitext text/x-wiki [[File:AFA Graduates.jpg|thumb|२००px|right|[[युनायटेड स्टेट्स एर फोर्स अकॅडमी]]मधील पदवीदान समारंभात [[U.S. Air Force Thunderbirds|एर फोर्स थंडरबर्ड्स]]द्वारे पारंपारिक टोपी उडवणे आणि फ्लायओव्हर]] [[File:US-AirForceAcademy-Shield.svg|thumb|१००px|right|एरकॅडमीचे बोधचिन्ह]] युनायटेड स्टेट्स एर फोर्स अकॅडेमीतून उत्तीर्ण झालेल्या अनेक अधिकाऱ्यांनी पुढे जाऊन [[अमेरिकेचे अंतराळयात्री|अंतराळवीर]], [[अमेरिकेचे वायुसेना प्रमुख|वायुसेना प्रमुख]] आणि विविध क्षेत्रांतील जागतिक नेते म्हणून मोठी कामगिरी बजावली आहे. या अकॅडमीची स्थापना १९५४ मध्ये झाली, १९५५ मध्ये पहिली तुकडी दाखल झाली आणि १९५९ मध्ये पहिली तुकडी पदवीधर झाली. येथे प्रवेश मिळालेल्या सर्व विद्यार्थ्यांना एर फोर्समधील ''कॅडेट'' हे पद दिले जाते.<ref name="affacts">{{cite web|url=http://www.usafa.af.mil/information/factsheets/factsheet.asp?id=9409 |title=AIR FORCE ACADEMY HISTORY |publisher=United States Air Force Academy |access-date=2012-08-04 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150906220249/http://www.usafa.af.mil/information/factsheets/factsheet.asp?id=9409 |archive-date=2015-09-06 }}</ref> क्रीडा माध्यमे अकॅडमीचा उल्लेख अधिकृतरणे ''एर फोर्स'' असा करतात.<ref name="afsports">{{cite web|url=http://www.goairforcefalcons.com/|title=Air Force Falcons|publisher=United States Air Force Academy|access-date=2012-08-04|archive-date=2012-08-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20120804034342/http://www.goairforcefalcons.com/|url-status=live}}</ref> बहुतेक कॅडेट्सना [[युनायटेड स्टेट्स काँग्रेस]] प्रणालीद्वारे प्रवेश दिला जातो.<ref name="USAFA apps">{{cite web|url=http://academyadmissions.com/|title=Admissions Center|year=2009|publisher=United States Air Force Academy|access-date=2009-03-07|archive-date=2009-03-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20090314025628/http://academyadmissions.com/|url-status=live}}</ref> येथे शिकवला जाणारा अभ्यासक्रम व्यापक आहे परंतु बव्हंशी विज्ञान आणि अभियांत्रिकीवर भर दिला जातो.<ref name="USAFA curric">{{cite web|url=http://www.usafa.edu/index.cfm?catname=Dean%20of%20Faculty|title=Dean of Faculty|year=2009|publisher=United States Air Force Academy|access-date=2009-03-07|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090503062927/http://www.usafa.edu/index.cfm?catname=Dean%20of%20Faculty|archive-date=2009-05-03}}</ref> १९५९ मधील पहिल्या पदवीधर तुकडीपूर्वी, [[युनायटेड स्टेट्स मिलिटरी अकॅडमी]] आणि [[युनायटेड स्टेट्स नेव्हल अकॅडमी]] या एर फोर्स आणि त्याच्या पूर्ववर्ती [[युनायटेड स्टेट्स आर्मी एर कोर|आर्मी एर कोर]] आणि [[युनायटेड स्टेट्स आर्मी एर फोर्सेस|आर्मी एर फोर्सेस]]साठी अधिकाऱ्यांचे मुख्य स्रोत होते. अकॅडमीचा मुख्य भर एर फोर्स आणि स्पेस फोर्सवर असला तरी, काही पदवीधरांना [[युनायटेड स्टेट्स आर्मी]], [[युनायटेड स्टेट्स नेव्ही]], [[युनायटेड स्टेट्स मरीन कॉर्प्स]], किंवा [[युनायटेड स्टेट्स कोस्ट गार्ड]]मध्ये सेवा देण्याचा पर्याय दिला जातो.<ref name="USAFA crosscomm">{{cite web|url=http://www.usafa.edu/superintendent/pa/agenda.cfm |title=Agenda for Change |year=2003 |publisher=United States Air Force Academy |access-date=2012-08-04 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100720092411/http://www.usafa.edu/superintendent/pa/agenda.cfm |archive-date=2010-07-20 }}</ref> ही यादी एर फोर्स अकॅडमीचे पदवीधर, बिगर-पदवीधर माजी कॅडेट्स, वर्तमान कॅडेट्स आणि प्राध्यापकांमधून तयार करण्यात आली आहे. विविध शैक्षणिक क्षेत्रातील ४१० हून अधिक नामांकित विद्वान हे अकॅडमीचे पदवीधर आहेत, ज्यामध्ये: ४१ [[रोड्स स्कॉलरशिप|रोड्स स्कॉलर्स]], २४ [[मार्शल स्कॉलरशिप|मार्शल स्कॉलर्स]], १३ [[हॅरी एस. ट्रुमन स्कॉलरशिप|हॅरी एस. ट्रुमन स्कॉलर्स]], ११५ [[जॉन एफ. केनेडी स्कूल ऑफ गव्हर्नमेंट]] स्कॉलर्स आणि ३१ गेरहार्ट स्कॉलर्स समाविष्ट आहेत.<ref name="stats">{{cite web|url=http://www.usafa.af.mil/superintendent/pa/factsheets/quick.htm |title=Academics Fact Sheet: A Quick Look At The U.S. Air Force Academy |date=May 2008 |publisher=United States Air Force Academy |access-date=2009-03-08 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090302072412/http://www.usafa.af.mil/superintendent/pa/factsheets/quick.htm |archive-date=March 2, 2009 }}</ref> इतर उल्लेखनीय पदवीधरांमध्ये ७९४ [[जनरल अधिकारी]], युद्धात मारले गेलेले १६४ पदवीधर, परत आलेले ३६ युद्धकैदी, १ [[मेडल ऑफ ऑनर]] प्राप्तकर्ता आणि २ कॉम्बॅट एसेस समाविष्ट आहेत.<ref name="stats"/> अकॅडमीचे ३९ पदवीधर [[अंतराळवीर]] बनले आहेत, जे उच्च शिक्षण संस्थांमध्ये केवळ [[युनायटेड स्टेट्स नेव्हल अकॅडमी]] (५२) नंतर दुसऱ्या क्रमांकावर आहेत.<ref name="nasaroster">{{cite web|url=http://spaceflight.nasa.gov/spacenews/factsheets/pdfs/astro.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20011109090707/http://spaceflight.nasa.gov/spacenews/factsheets/pdfs/astro.pdf|url-status=dead|archive-date=2001-11-09|title=Astronaut Fact Book|date=January 2005|publisher=National Aeronautics and Space Administration (NASA)|access-date= 2009-03-07}}</ref> {{काम चालू}} == शैक्षणिक क्षेत्र == :वर्ष हे प्रत्येक व्यक्ती अकॅडेमीतून उत्तीर्ण होण्याचे साल होय. {| class="wikitable sortable" |- ! वर्ष !! नाव !! माहिती !! संदर्भ |- | १९५९ | [[ब्रॅडली सी. हॉसमेर]] | [[लेफ्टनंट जनरल]]; अकॅडेमीच्या पहिल्या तुकडीत गुणवत्तेत प्रथम आलेले पदवीधर; अकॅडेमीचे पहिले [[रोड्स स्कॉलरशिप|रोड्स स्कॉलर]]; अकॅडेमीचे [[युनायटेड स्टेट्स एर फोर्स अकॅडेमीचे अधीक्षक|अधीक्षक]] म्हणून परत आलेले पहिले पदवीधर (१९९१–१९९४) | <ref name="hosmer">{{cite web|url=http://www.af.mil/bios/bio.asp?bioID=5862|title=Lieutenant General Bradley C. Hosmer|publisher=Air फोर्स Link|access-date= 2009-03-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20040211232712/http://www.af.mil/bios/bio.asp?bioID=5862|archive-date=2004-02-11}}</ref> |- | १९६१ | [[रुबेन ए. क्युबेरो]] | ब्रिगेडियर जनरल; व्हिएतनाम युद्धातील लढाऊ पायलट; अकॅडेमीतील पहिले हिस्पॅनिक प्राध्यापक डीन | <ref name="cubero">{{cite web|url=http://www.af.mil/bios/bio.asp?bioID=5128|title=Brigadier General Ruben A. Cubero|publisher=Air फोर्स Link|access-date= 2009-04-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20040208020718/http://www.af.mil/bios/bio.asp?bioID=5128|archive-date=2004-02-08}}</ref> |- | १९६२ | [[इर्विन रॉके]] | लेफ्टनंट जनरल; अकॅडेमीमध्ये प्राध्यापक डीन बनलेले पहिले पदवीधर, १९८४–८६; [[नॅशनल डिफेन्स युनिव्हर्सिटी]]चे अध्यक्ष १९९४–९७; [[मोरावियन कॉलेज]]चे अध्यक्ष १९९७–२००६ | — |- | १९६५ | [[टॅड जे. ओलस्ट्रॉम]] | नॅशनल सिक्युरिटी प्रोग्रामचे संचालक, [[जॉन एफ. केनेडी स्कूल ऑफ गव्हर्नमेंट]], [[हार्वर्ड युनिव्हर्सिटी]]; युनायटेड स्टेट्सएर फोर्स अकॅडेमीचे अधीक्षक (१९९७–२०००) | <ref name="oelstrom">{{cite web|url=http://www.af.mil/bios/bio.asp?bioID=6640|title=Lieutenant General Tad J. Oelstrom|publisher=Air फोर्स Link|access-date= 2009-03-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20040209090804/http://www.af.mil/bios/bio.asp?bioID=6640|archive-date=2004-02-09}}</ref><ref name="oelstrom2">{{cite web|url=http://www.hks.harvard.edu/about/faculty-staff-directory/tad-oelstrom/(page)/faculty|title=Harvard Kennedy School - Tad Oelstrom|publisher=Harvard Kennedy School of Government|access-date=2009-03-13|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090103225314/http://www.hks.harvard.edu/about/faculty-staff-directory/tad-oelstrom/(page)/faculty|archive-date=2009-01-03}}</ref> |- | १९७३ | [[फ्रँक क्लॉट्झ]] | [[लेफ्टनंट जनरल]]; [[रोड्स स्कॉलर]]; कमांडर, [[एर फोर्स ग्लोबल स्ट्राईक कमांड]]; मिसाईलर | <ref name="klotz">{{cite web|url=http://www.af.mil/bios/bio.asp?bioID=6081|title=Lt. General Frank G. Klotz|publisher=Air फोर्स Link|access-date= 2009-11-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20040208223459/http://www.af.mil/bios/bio.asp?bioID=6081|archive-date=2004-02-08}}</ref> |- | १९८० | [[लिंडा गार्सिया क्युबेरो]] | [[युनायटेड स्टेट्स एर फोर्स अकॅडेमी]]मधून पदवीधर झालेल्या महिलांच्या पहिल्या तुकडीच्या सदस्या, अशा प्रकारे कोणत्याही लष्करी अकॅडेमीमधून पदवीधर झालेल्या पहिल्या [[हिस्पॅनिक]] महिला | <ref name="Latina Style Magazine">{{cite news|first=Linda |last=Garcia Cubero |title=Punto Final! |work=[[Latina Style magazine|Latina Style]] |access-date=24 March 2009 |url=http://www.latinastyle.com/currentissue/v10-5/punto.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090516190434/http://www.latinastyle.com/currentissue/v10-5/punto.html |archive-date=May 16, 2009 }}</ref> |- | १९८१ | [[मिशेल डी. जॉन्सन]] | लेफ्टनंट जनरल; जेट ट्रान्सपोर्ट/टँकर पायलट; एर फोर्स अकॅडेमीच्या पहिल्या महिला रोड्स स्कॉलर; पहिल्या महिला कॅडेट विंग कमांडर; अकॅडमिक ऑल अमेरिकन बास्केटबॉल खेळाडू (१९८१–८२); एर फोर्स अकॅडेमी स्पोर्ट्स हॉल ऑफ फेमच्या उद्घाटक सदस्या (२००७); [[अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष|अमेरिकेच्या राष्ट्राध्यक्षांचे]] वायुसेना मदतनीस (१९९२–९४); एर फोर्स अकॅडेमीच्या अधीक्षक २०१३–२०१७ | <ref name="mdjohnson">{{cite web|url=http://www.usafa.af.mil/information/biographies/bio.asp?id=17174 |title=Lieutenant General Michelle D. Johnson |date=July 2009 |publisher=U.S. Air फोर्स Academy |access-date=2013-08-21 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130904062656/http://www.usafa.af.mil/information/biographies/bio.asp?id=17174 |archive-date=2013-09-04 }}</ref> |- | १९८२ | [[हेदर विल्सन]] | रोड्स स्कॉलर; [[युनायटेड स्टेट्स काँग्रेस]]मध्ये निवड झालेल्या पहिल्या पदवीधर; [[न्यू मेक्सिकोचा १ ला संसदीय मतदारसंघ|न्यू मेक्सिकोच्या १ ल्या मतदारसंघा]]तून अमेरिकन प्रतिनिधी (१९८८–२००९); साऊथ डकोटा school ऑफ माइन्स अँड टेक्नॉलॉजीच्या अध्यक्ष (२०१३–२०१७); [[वायुसेनााचे सचिव|एर फोर्सचे सचिव]] म्हणून नियुक्त झालेल्या पहिल्या पदवीधर (२०१७–२०१९) | <ref name="hwilson">{{cite web| url=http://bioguide.congress.gov/scripts/biodisplay.pl?index=w000789| title=Wilson, Heather| publisher=United स्टेट्सCongress| access-date=2009-03-10| archive-date=2011-11-12| archive-url=https://web.archive.org/web/20111112053525/http://bioguide.congress.gov/scripts/biodisplay.pl?index=w000789| url-status=live}}</ref> |- | १९८३ | [[डेना एच. बॉर्न]] | ब्रिगेडियर जनरल; अकॅडेमीमधील पहिल्या महिला प्राध्यापक डीन | <ref name="born">{{cite web|url=http://www.af.mil/bios/bio.asp?bioID=7839 |title=Brigadier General Dana H. Born |publisher=Air फोर्स Link |access-date=2009-04-01 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090314003837/http://www.af.mil/bios/bio.asp?bioID=7839 |archive-date=March 14, 2009 }}</ref> |- | १९८३ | [[थॉमस डब्ल्यू. क्राईस]] | [[पॅसिफिक लुथरन युनिव्हर्सिटी]]चे १३ वे अध्यक्ष २०१२–२०१७ | <ref name="krise">{{cite web|url=http://www.tacoma.com/thomas-krise-at-pacific-lutheran-university/|title=Thomas Krise at Pacific Lutheran University|publisher=tacom.com|access-date=2012-03-12|date=2012-03-12|archive-date=2016-01-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20160114205813/http://www.tacoma.com/thomas-krise-at-pacific-lutheran-university/|url-status=live}}</ref> |- | १९९१ | [[क्रिस्टोफर बी. हॉवर्ड]] | रोड्स स्कॉलर; [[हॅम्पडेन-सिडनी कॉलेज]]चे अध्यक्ष, २००९–१६; रॉबर्ट मॉरिस युनिव्हर्सिटीचे अध्यक्ष, २०१६- | <ref name="howard">{{cite web|url=http://www.hsc.edu/newpresident/biography.php |title=Christopher B. Howard |publisher=Hampden-Sydney College |access-date=2009-03-07 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090206005307/http://www.hsc.edu/newpresident/biography.php |archive-date=February 6, 2009 }}</ref> |- | १९९६ | [[लिनेल लेटेंड्रे]] | वकील आणि प्राध्यापक डीन | <ref>{{Cite web|url=https://www.af.mil/About-Us/Biographies/Display/Article/1978357/brigadier-general-linell-a-letendre/|title=BRIGADIER GENERAL LINELL A. LETENDRE|website=www.af.mil|access-date=2020-01-28|archive-date=2020-01-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20200128145159/https://www.af.mil/About-Us/Biographies/Display/Article/1978357/brigadier-general-linell-a-letendre/|url-status=live}}</ref> |- | २०१७ | [[डेव्हिड वॅग्नर]] | मार्शल स्कॉलर (२०१७), लढाऊ अनुभवी आणि २ डिस्टिंग्विश्ड फ्लाइंग क्रॉसचे प्राप्तकर्ता | <ref>{{Cite web|url=https://www.marshallscholarship.org/scholars/scholar-profiles/david-wagner/|title=David Wagner|website=www.marshallscholarship.org|access-date=2026-01-31|archive-date=2025-12-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20251213040556/https://www.marshallscholarship.org/scholars/scholar-profiles/david-wagner/|url-status=live}}</ref> |} === अकॅडेमीचे अधीक्षक === {| class="wikitable sortable" |- ! वर्ष !! नाव !! माहिती !! संदर्भ |- | १९५९ | [[ब्रॅडली सी. हॉसमेर]] | लेफ्टनंट जनरल; पहिल्या तुकडीत गुणवत्तेत प्रथम आलेले पदवीधर; अकॅडेमीचे पहिले रोड्स स्कॉलर; अकॅडेमीचे अधीक्षक म्हणून परत आलेले पहिले पदवीधर (१९९१–१९९४) | <ref name="hosmer"/> |- | १९६५ | [[टॅड जे. ओलस्ट्रॉम]] | नॅशनल सिक्युरिटी प्रोग्रामचे संचालक, जॉन एफ. केनेडी स्कूल ऑफ गव्हर्नमेंट, हार्वर्ड युनिव्हर्सिटी; अकॅडेमीचे अधीक्षक (१९९७–२०००) | <ref name="oelstrom"/><ref name="oelstrom2"/> |- | १९६६ | [[पॉल ई. स्टाईन]] | अकॅडेमीचे अधीक्षक (१९९४–१९९७) | <ref name="stein">{{cite web|url=http://www.af.mil/bios/bio.asp?bioID=7249|title=Lieutenant General Paul E. Stein|publisher=Air फोर्स Link|access-date= 2009-03-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20040211050453/http://www.af.mil/bios/bio.asp?bioID=7249|archive-date=2004-02-11}}</ref> |- | १९६९ | [[जॉन आर. डॅलॅगर]] | अकॅडेमीचे अधीक्षक (२०००–२००३) | <ref name="dallager">{{cite web|url=http://www.af.mil/bios/bio.asp?bioID=5148 |title=Lieutenant General John R. Dallager |publisher=Air फोर्स Link |access-date=2009-03-14 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090313030150/http://www.af.mil/bios/bio.asp?bioID=5148 |archive-date=March 13, 2009 }}</ref> |- | १९७३ | [[जॉन एफ. रेग्नी]] | अकॅडेमीचे अधीक्षक (२००५–२००९) | <ref name="regni">{{cite web|url=http://www.af.mil/bios/bio.asp?bioID=6872 |title=Lieutenant General John F. Regni |publisher=Air फोर्स Link |access-date=2009-03-14 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090213093741/http://www.af.mil/bios/bio.asp?bioID=6872 |archive-date=February 13, 2009 }}</ref> |- | १९७६ | [[मायकेल सी. गोल्ड]] | अकॅडेमीचे अधीक्षक (२००९–२०१३); [[शायेन माउंटन कॉम्प्लेक्स|शायेन माउंटन ऑपरेशन्स सेंटर]]चे कमांडर (२०००–२००२) | <ref name="gould"/><ref name="gould2"/> |- | १९८१ | [[मिशेल डी. जॉन्सन]] | अकॅडेमीचे अधीक्षक (२०१३–२०१७) | <ref name="mdjohnson2"/> |- | १९८५ | [[जे बी. सिल्व्हेरिया]] | अकॅडेमीचे अधीक्षक (२०१७–२०२०) | <ref>{{Cite web | url=http://www.usafa.af.mil/About-Us/Biographies/Display/Article/1276408/lieutenant-general-jay-b-silveria/ | title=About Us | access-date=2017-09-10 | archive-date=2017-09-02 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170902164954/http://www.usafa.af.mil/About-Us/Biographies/Display/Article/1276408/lieutenant-general-jay-b-silveria/ | url-status=dead }}</ref> |- | १९८६ | [[रिचर्ड एम. क्लार्क]] | अकॅडेमीचे अधीक्षक (२०२०–२०२४) | <ref name="afbio">{{cite web |title=LIEUTENANT GENERAL RICHARD M. CLARK |url=https://www.af.mil/About-Us/Biographies/Display/Article/108502/richard-m-clark/ |publisher=U.S. Air फोर्स |access-date=10 July 2020 |archive-date=13 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200713070806/https://www.af.mil/About-Us/Biographies/Display/Article/108502/major-general-richard-m-clark/ |url-status=live }}</ref> |- | १९९१ | [[टोनी डी. बॉर्नफाइंड]] | अकॅडेमीचे अधीक्षक (२०२४–वर्तमान) | <ref>{{cite web |url=https://www.af.mil/About-Us/Biographies/Display/Article/708808/tony-d-bauernfeind/ |title=Lieutenant General Tony D. Bauernfeind (USAF) |date=August 2, 2024 |publisher=U.S. Air फोर्स |access-date=August 5, 2024}}</ref> |} == अंतराळयात्री == {| class="wikitable sortable" |- ! वर्ष !! नाव !! माहिती !! संदर्भ |- | १९५९ | [[कॅरोल जे. बॉबको]] | [[एसटीएस-६]] चे पायलट; [[एसटीएस-५१-डी]] आणि [[एसटीएस-५१-जे]] चे नेतृत्व केले; दोन [[स्पेस शटल ऑर्बिटर]]च्या पहिल्या उड्डाणावर उड्डाण करणारे एकमेव अंतराळवीर | <ref>{{cite web|url=http://www.jsc.nasa.gov/Bios/htmlbios/bobko-kj.html|title=Karol J. Bobko (Colonel, USAF, Ret.)|publisher=NASA|access-date=2009-03-07|archive-date=2008-02-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20080212224833/http://www.jsc.nasa.gov/Bios/htmlbios/bobko-kj.html|url-status=live}}</ref> |- | १९६४ | [[फ्रेडरिक डी. ग्रेगरी]] | [[एसटीएस-५१-बी]] चे पायलट; [[एसटीएस-३३]] आणि [[एसटीएस-४४]] चे नेतृत्व केले; नासाचे माजी उपप्रशासक आणि माजी हंगामी प्रशासक; कोणत्याही अंतराळ वाहनाचे नेतृत्व करणारे पहिले [[आफ्रिकन अमेरिकन]] | <ref>{{cite web|url=http://www.jsc.nasa.gov/Bios/htmlbios/gregory-fd.html|title=Frederick D. Gregory (Colonel, USAF, Ret.)|publisher=NASA|access-date=2009-03-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20070523144835/http://www.jsc.nasa.gov/Bios/htmlbios/gregory-fd.html|archive-date=2007-05-23|url-status=dead}}</ref> |- | १९६५ | [[जॉन ई. ब्लाहा]] | [[एसटीएस-२९]] आणि [[एसटीएस-३३]] चे पायलट; [[एसटीएस-४३]] आणि [[एसटीएस-५८]] चे नेतृत्व केले, तसेच [[मीर]] अंतराळ स्थानकावर दीर्घकालीन अंतराळ उड्डाण केले | <ref>{{cite web|url=http://www.jsc.nasa.gov/Bios/htmlbios/blaha.html|title=John E. Blaha (Colonel, USAF, Ret.)|publisher=NASA|access-date=2009-03-07|archive-date=2012-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20121012000532/http://www.jsc.nasa.gov/Bios/htmlbios/blaha.html|url-status=live}}</ref> |- | १९६५ | [[रॉय डी. ब्रिजेस, जुनियर]] | मेजर जनरल; [[एसटीएस-५१-एफ]] चे पायलट; [[केनेडी स्पेस सेंटर]]चे संचालक (१९९७–२००३) आणि [[लँगली रिसर्च सेंटर]]चे संचालक (२००३–२००५) | <ref>{{cite web|url=http://www.jsc.nasa.gov/Bios/htmlbios/bridges.html|title=Roy D. Bridges, Jr. (Major General, USAF, Ret.)|publisher=NASA|access-date=2009-03-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20090328073450/http://www.jsc.nasa.gov/Bios/htmlbios/bridges.html|archive-date=2009-03-28|url-status=dead}}</ref> |- | १९६६ | [[जॉन कॅस्पर]] | [[एसटीएस-३६]] चे पायलट; [[एसटीएस-५४]], [[एसटीएस-६२]] आणि [[एसटीएस-७७]] चे नेतृत्व केले | <ref>{{cite web|url=http://www.jsc.nasa.gov/Bios/htmlbios/casper.html|title=John H. Casper (Colonel, USAF, Ret.)|publisher=NASA|access-date=2009-03-07|archive-date=2009-03-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20090328022748/http://www.jsc.nasa.gov/Bios/htmlbios/casper.html|url-status=live}}</ref> |- | १९६६ | [[रोनाल्ड जे. ग्रेब]] | [[एसटीएस-५१-जे]] आणि [[एसटीएस-३०]] चे पायलट; [[एसटीएस-४२]] आणि [[एसटीएस-५७]] चे नेतृत्व केले | <ref>{{cite web|url=http://www.jsc.nasa.gov/Bios/htmlbios/grabe-rj.html|title=Ronald J. Grabe (Colonel, USAF, Ret.)|publisher=NASA|access-date=2009-03-07|archive-date=2009-03-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20090328070759/http://www.jsc.nasa.gov/Bios/htmlbios/grabe-rj.html|url-status=live}}</ref> |- | १९६६ | [[चार्ल्स एल. वीच]] | [[एसटीएस-३९]] आणि [[एसटीएस-५२]] वर मोहीम तज्ञ | <ref>{{cite web|url=http://www.jsc.nasa.gov/Bios/htmlbios/veach.html|title=Charles L. Veach (Colonel, USAF, Ret.)|publisher=NASA|access-date=2009-03-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20090328070625/http://www.jsc.nasa.gov/Bios/htmlbios/veach.html|archive-date=2009-03-28|url-status=dead}}</ref> |- | १९६७ | [[लोरेन श्रायव्हर]] | [[एसटीएस-५१-सी]] चे पायलट; [[एसटीएस-३१]] आणि [[एसटीएस-४६]] चे नेतृत्व केले | <ref>{{cite web|url=http://www.jsc.nasa.gov/Bios/htmlbios/shriver.html|title=Loren J. Shriver (Colonel, USAF, Ret.)|publisher=NASA|access-date=2009-03-07|archive-date=2016-05-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20160514132441/http://www.jsc.nasa.gov/Bios/htmlbios/shriver.html|url-status=live}}</ref> |- | १९६८ | [[रिचर्ड ओ. कोव्ही]] | [[एसटीएस-५१-आय]] आणि [[एसटीएस-२६]] चे पायलट; [[एसटीएस-३८]] आणि [[एसटीएस-६१]] चे नेतृत्व केले | <ref>{{cite web|url=http://www.jsc.nasa.gov/Bios/htmlbios/covey-ro.html|title=Richard O. Covey (Colonel, USAF, Ret.)|publisher=NASA|access-date=2009-03-07|archive-date=2016-04-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20160402032156/http://www.jsc.nasa.gov/Bios/htmlbios/covey-ro.html|url-status=live}}</ref> |- | १९६९ | [[गाय गार्ढनर]] | [[एसटीएस-२७]], [[एसटीएस-३५]] चे पायलट | <ref>{{cite web|url=https://www.nasa.gov/sites/default/files/atoms/files/gardner_guy.pdf|title=GUY S. GARDNER|publisher=NASA|access-date=2019-06-30|archive-date=2019-03-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20190331212614/https://www.nasa.gov/sites/default/files/atoms/files/gardner_guy.pdf|url-status=live}}</ref> |- | १९७१ | [[गॅरी पेटन]] | [[एसटीएस-५१-सी]] वर पेलोड तज्ञ | <ref>{{cite web|url=http://www.jsc.nasa.gov/Bios/htmlbios/payton-ge.html|title=Gary E. Payton (Major, USAF)|publisher=NASA|access-date=2009-03-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20090307162832/http://www.jsc.nasa.gov/Bios/htmlbios/payton-ge.html|archive-date=2009-03-07|url-status=dead}}</ref> |- | १९७३ | [[सिडनी एम. गुतिएरेझ]] | [[एसटीएस-४०]] चे पायलट आणि [[एसटीएस-५९]] चे नेतृत्व केले | <ref>{{cite web|url=http://www.jsc.nasa.gov/Bios/htmlbios/gutierrez-sm.html|title=Sidney M. Gutierrez (Colonel, USAF, Ret.)|publisher=NASA|access-date=2009-03-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20090327221459/http://www.jsc.nasa.gov/Bios/htmlbios/gutierrez-sm.html|archive-date=2009-03-27|url-status=dead}}</ref> |- | १९७३ | [[एल. ब्लेन हॅमंड]] | [[एसटीएस-३९]] आणि [[एसटीएस-६४]] चे पायलट | <ref>{{cite web|url=http://www.jsc.nasa.gov/Bios/htmlbios/hammond.html|title=L. Blaine Hammond, Jr. (Colonel, USAF)|publisher=NASA|access-date=2009-03-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20090328065204/http://www.jsc.nasa.gov/Bios/htmlbios/hammond.html|archive-date=2009-03-28|url-status=dead}}</ref> |- | १९७४ | [[टेरेन्स टी. हेन्रिक्स]] | [[एसटीएस-४४]] आणि [[एसटीएस-५५]] चे पायलट; [[एसटीएस-७०]] आणि [[एसटीएस-७८]] चे नेतृत्व केले | <ref>{{cite web|url=http://www.jsc.nasa.gov/Bios/htmlbios/henricks.html|title=Terence T. Henricks (Colonel, USAF, Ret.)|publisher=NASA|access-date=2009-03-07|archive-date=2009-02-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20090226214136/http://www.jsc.nasa.gov/Bios/htmlbios/henricks.html|url-status=live}}</ref> |- | १९७४ | [[मार्क सी. ली]] | [[एसटीएस-३०]], [[एसटीएस-६४]] आणि [[एसटीएस-८२]] वर मोहीम तज्ञ; [[एसटीएस-४७]] चे पेलोड कमांडर | <ref>{{cite web|url=http://www.jsc.nasa.gov/Bios/htmlbios/lee.html|title=Mark C. Lee (Colonel, USAF, Ret.)|publisher=NASA|access-date=2009-03-07|archive-date=2009-03-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20090323044447/http://www.jsc.nasa.gov/Bios/htmlbios/lee.html|url-status=live}}</ref> |- | १९७४ | [[डोनॉल्ड आर. मॅकमोनेगल]] | [[एसटीएस-३९]] वर मोहीम तज्ञ, [[एसटीएस-५४]] चे पायलट आणि [[एसटीएस-६६]] चे नेतृत्व केले | <ref>{{cite web|url=http://www.jsc.nasa.gov/Bios/htmlbios/mcmonagl.html|title=Donald R. McMonagle (Colonel, USAF, Ret.)|publisher=NASA|access-date=2009-03-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20090226233459/http://www.jsc.nasa.gov/Bios/htmlbios/mcmonagl.html|archive-date=2009-02-26|url-status=dead}}</ref> |- | १९७४ | [[विलियम ए. पेल्स]] | [[एसटीएस-५१-जे]] वर पेलोड तज्ञ | <ref>{{cite web|url=http://www.jsc.nasa.gov/Bios/htmlbios/pailes-wa.html|title=William A. Pailes (Major, USAF)|publisher=NASA|access-date=2009-03-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20090307161600/http://www.jsc.nasa.gov/Bios/htmlbios/pailes-wa.html|archive-date=2009-03-07|url-status=dead}}</ref> |- | १९७४ | [[रोनाल्ड एम. सेगा]] | मेजर जनरल; [[एसटीएस-६०]] आणि [[एसटीएस-७६]] वर मोहीम तज्ञ; युनायटेड States हवाई दलाचे माजी उपसचिव | <ref>{{cite web|url=http://www.jsc.nasa.gov/Bios/htmlbios/sega.html|title=Ronald M. Sega (Major General, USAF, Ret.)|publisher=NASA|access-date=2009-03-07|archive-date=2009-03-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20090302134855/http://www.jsc.nasa.gov/Bios/htmlbios/sega.html|url-status=live}}</ref> |- | १९७५ | [[ब्रायन डफी]] | [[एसटीएस-४५]] आणि [[एसटीएस-५७]] चे पायलट; [[एसटीएस-७२]] आणि [[एसटीएस-९२]] चे नेतृत्व केले | <ref>{{cite web|url=http://www.jsc.nasa.gov/Bios/htmlbios/duffy.html|title=Brian Duffy (Colonel, USAF, Ret.)|publisher=NASA|access-date=2009-03-07|archive-date=2001-06-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20010604205941/http://www.jsc.nasa.gov/Bios/htmlbios/duffy.html|url-status=live}}</ref> |- | १९७६ | [[केविन पी. चिल्टन]] | जनरल; [[४ स्टार रँक|४-स्टार रँक]] मिळवणारे एकमेव अंतराळवीर; [[एसटीएस-४९]] आणि [[एसटीएस-५९]] चे पायलट; [[एसटीएस-७६]] चे नेतृत्व केले; [[युनायटेड स्टेट्स स्ट्रॅटेजिक कमांड]]चे माजी कमांडर | <ref>{{cite web|url=http://www.jsc.nasa.gov/Bios/htmlbios/chilton.html|title=Kevin P. Chilton (General, USAF)|publisher=NASA|access-date=2009-03-07|archive-date=2013-02-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20130217173553/http://www.jsc.nasa.gov/Bios/htmlbios/chilton.html|url-status=live}}</ref> |- | १९७७ | [[थॉमस डी. जोन्स]] | [[एसटीएस-५९]], [[एसटीएस-८०]] आणि [[एसटीएस-९८]] वर मोहीम तज्ञ; [[एसटीएस-६८]] चे पेलोड कमांडर | <ref>{{cite web|url=http://www.jsc.nasa.gov/Bios/htmlbios/jones.html|title=Thomas D. Jones (Ph.D.)|publisher=NASA|access-date=2009-03-07|archive-date=2017-02-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20170209120205/https://www.jsc.nasa.gov/Bios/htmlbios/jones.html|url-status=live}}</ref> |- | १९७७ | [[चार्ल्स जे. प्रिकोर्ट]] | [[एसटीएस-५५]] वर मोहीम तज्ञ; [[एसटीएस-७१]] चे पायलट; [[एसटीएस-८४]] आणि [[एसटीएस-९१]] चे नेतृत्व केले | <ref>{{cite web|url=http://www.jsc.nasa.gov/Bios/htmlbios/precourt.html|title=Charles J. Precourt (Colonel, USAF, Ret.)|publisher=NASA|access-date=2009-03-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20090327025216/http://www.jsc.nasa.gov/Bios/htmlbios/precourt.html|archive-date=2009-03-27|url-status=dead}}</ref> |- | १९७८ | [[कर्टिस ब्राउन]] | [[एसटीएस-४७]], [[एसटीएस-६६]] आणि [[एसटीएस-७७]] चे पायलट; [[एसटीएस-८५]], [[एसटीएस-९५]] आणि [[एसटीएस-१०३]] चे नेतृत्व केले | <ref>{{cite web|url=http://www.jsc.nasa.gov/Bios/htmlbios/brown-c.html|title=Curtis L. Brown, Jr. (Colonel, USAF, Ret.)|publisher=NASA|access-date=2009-03-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20090226235705/http://www.jsc.nasa.gov/Bios/htmlbios/brown-c.html|archive-date=2009-02-26|url-status=dead}}</ref> |- | १९७८ | [[जेम्स डी. हॅसेल]] | [[एसटीएस-६५]] आणि [[एसटीएस-७४]] चे पायलट; [[एसटीएस-८३]], [[एसटीएस-९४]] आणि [[एसटीएस-१०१]] चे नेतृत्व केले | <ref>{{cite web|url=http://www.jsc.nasa.gov/Bios/htmlbios/halsell.html|title=James D. Halsell, Jr. (Colonel, USAF, Ret.)|publisher=NASA|access-date=2009-03-07|archive-date=2017-02-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20170209120220/https://www.jsc.nasa.gov/Bios/htmlbios/halsell.html|url-status=live}}</ref> |- | १९७८ | [[केविन आर. क्रेगेल]] | [[एसटीएस-७०]] आणि [[एसटीएस-७८]] चे पायलट; [[एसटीएस-८७]] आणि [[एसटीएस-९९]] चे नेतृत्व केले | <ref>{{cite web|url=http://www.jsc.nasa.gov/Bios/htmlbios/kregel.html|title=Kevin R. Kregel (Colonel, USAF, Ret.)|publisher=NASA|access-date=2009-03-07|archive-date=2017-04-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20170422055423/https://www.jsc.nasa.gov/Bios/htmlbios/kregel.html|url-status=live}}</ref> |- | १९७८ | [[रिचर्ड ए. सिअरफॉस]] | [[एसटीएस-५८]] आणि [[एसटीएस-७६]] चे पायलट; [[एसटीएस-९०]] चे नेतृत्व केले | <ref>{{cite web|url=http://www.jsc.nasa.gov/Bios/htmlbios/searfoss.html|title=Richard A. Searfoss (Colonel, USAF, Ret.)|publisher=NASA|access-date=2009-03-07|archive-date=2009-03-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20090327030538/http://www.jsc.nasa.gov/Bios/htmlbios/searfoss.html|url-status=live}}</ref> |- | १९७९ | [[विलियम जी. |विलियम जी. ग्रेगरी]] | [[एसटीएस-६७]] चे पायलट | <ref>{{cite web|url=http://www.jsc.nasa.gov/Bios/htmlbios/gregor-w.html|title=William G. Gregory (Lieutenant Colonel, USAF, Ret.)|publisher=NASA|access-date=2009-03-07|archive-date=2020-09-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20200923132734/https://www.nasa.gov/centers/johnson/home/index.html/|url-status=live}}</ref> |- | १९८० | [[सुझान जे. हेल्म्स]] | लेफ्टनंट जनरल; [[एसटीएस-५४]], [[एसटीएस-६४]], [[एसटीएस-७८]] आणि [[एसटीएस-१०१]] वर मोहीम तज्ञ; [[आन्तरराष्ट्रीय अंतराळ स्थानक]] [[एक्सपिडिशन २]] ची फ्लाइट अभियंता; [[युनायटेड स्टेट्स एर फोर्स अकॅडेमी]]मधून पदवीधर झालेल्या महिलांच्या पहिल्या तुकडीच्या सदस्या | <ref>{{cite web|url=http://www.jsc.nasa.gov/Bios/htmlbios/helms.html|title=Susan J. Helms (Brigadier General, USAF)|publisher=NASA|access-date=2009-03-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20070715234949/http://www.jsc.nasa.gov/Bios/htmlbios/helms.html|archive-date=2007-07-15|url-status=dead}}</ref> |- | १९८१ | [[मायकेल जे. ब्लूमफिल्ड]] | [[एसटीएस-८६]] आणि [[एसटीएस-९७]] चे पायलट; [[एसटीएस-११०]] चे नेतृत्व केले | <ref>{{cite web|url=http://www.jsc.nasa.gov/Bios/htmlbios/bloomfie.html|title=Michael J. Bloomfield (Colonel, USAF, Ret.)|publisher=NASA|access-date=2009-03-07|archive-date=2017-02-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20170211105044/https://www.jsc.nasa.gov/Bios/htmlbios/bloomfie.html|url-status=live}}</ref> |- | १९८२ | [[स्टीव्हन डब्लू. लिंडसे]] | [[एसटीएस-८७]] आणि [[एसटीएस-९५]] चे पायलट; [[एसटीएस-१०४]], [[एसटीएस-१२१]] आणि [[एसटीएस-१३३]] चे नेतृत्व केले | <ref>{{cite web|url=http://www.jsc.nasa.gov/Bios/htmlbios/lindsey.html|title=Steven W. Lindsey (Colonel, USAF, Ret.)|publisher=NASA|access-date=2009-03-07|archive-date=2011-07-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20110726191100/http://www.jsc.nasa.gov/Bios/htmlbios/lindsey.html|url-status=live}}</ref> |- | १९८४ | [[बी. अल्विन ड्र्यू]] | [[एसटीएस-११८]] आणि [[एसटीएस-१३३]] वर मोहीम तज्ञ | <ref>{{cite web|url=http://www.jsc.nasa.gov/Bios/htmlbios/drew-ba.html|title=Benjamin Alvin Drew, Jr. (Colonel, USAF)|publisher=NASA|access-date=2009-03-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20090328031917/http://www.jsc.nasa.gov/Bios/htmlbios/drew-ba.html|archive-date=2009-03-28|url-status=dead}}</ref> |- | १९८४ | [[ग्रेगरी एच. जॉन्सन]] | [[एसटीएस-१२३]] चे पायलट, [[एसटीएस-१३४]] चे पायलट | <ref>{{cite web|url=http://www.jsc.nasa.gov/Bios/htmlbios/johnson-gh.html|title=Gregory H. Johnson (Colonel, USAF)|publisher=NASA|access-date=2009-03-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20090328033550/http://www.jsc.nasa.gov/Bios/htmlbios/johnson-gh.html|archive-date=2009-03-28|url-status=dead}}</ref> |- | १९८६ | [[जेम्स एम. केली]] | [[एसटीएस-१०२]] आणि [[एसटीएस-११४]] चे पायलट | <ref>{{cite web|url=http://www.jsc.nasa.gov/Bios/htmlbios/kellyjm.html|title=James M. Kelly (Colonel, USAF, Ret.)|publisher=NASA|access-date=2009-03-07|archive-date=2009-03-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20090320052450/http://www.jsc.nasa.gov/Bios/htmlbios/kellyjm.html|url-status=live}}</ref> |- | १९८७ | [[एरिक ए. बो]] | [[एसटीएस-१२६]] आणि [[एसटीएस-१३३]] चे पायलट | <ref>{{cite web|url=http://www.jsc.nasa.gov/Bios/htmlbios/boe-ea.html|title=Eric A. Boe (Colonel, USAF)|publisher=NASA|access-date=2009-03-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20131123024702/http://www.jsc.nasa.gov/Bios/htmlbios/boe-ea.html|archive-date=2013-11-23|url-status=dead}}</ref> |- | १९८९ | [[टेरी डब्लू. विर्ट्स]] | [[एसटीएस-१३०]] चे पायलट | <ref>{{cite web|url=http://www.jsc.nasa.gov/Bios/htmlbios/virts-tw.html|title=Terry W. Virts (Colonel, USAF)|publisher=NASA|access-date=2009-03-07|archive-date=2014-05-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20140522220754/http://www.jsc.nasa.gov/Bios/htmlbios/virts-tw.html|url-status=live}}</ref> |- | १९९१ | [[जेम्स दत्तू]] | [[एसटीएस-१३१]] चे पायलट | <ref>{{cite web|url=http://www.jsc.nasa.gov/Bios/htmlbios/dutton-jp.html|title=James P. Dutton, Jr. (Lieutenant Colonel, USAF)|publisher=NASA|access-date=2009-03-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20090328030211/http://www.jsc.nasa.gov/Bios/htmlbios/dutton-jp.html|archive-date=2009-03-28|url-status=dead}}</ref> |- | १९९५ | [[शेल लिंडग्रेन]] | [[एक्सपिडिशन ४४]], [[एक्सपिडिशन ४५]] चे अंतराळवीर | <ref>{{cite web|url=http://www.jsc.nasa.gov/Bios/htmlbios/lindgren-kn.html|title=Astronaut Candidate Bio: Kjell N. Lindgren (09/2009)|publisher=NASA|access-date=2009-12-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20091205014555/http://www.jsc.nasa.gov/Bios/htmlbios/lindgren-kn.html|archive-date=2009-12-05|url-status=dead}}</ref> |- | १९९६ | [[जॅक फिशर]] | [[एक्सपिडिशन ५१]], [[एक्सपिडिशन ५२]] चे अंतराळवीर | <ref>{{cite web|url=http://www.jsc.nasa.gov/Bios/htmlbios/fischer-jack.html|title=Astronaut Bio: Jack D. Fischer (09/2009)|publisher=NASA|access-date=2009-12-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20170107163942/http://www.jsc.nasa.gov/Bios/htmlbios/fischer-jack.html|archive-date=2017-01-07|url-status=dead}}</ref> |- | १९९८ | [[निक हेग]] | [[सोयुझ एमएस-१०]], [[सोयुझ एमएस-१२]] चे अंतराळवीर | <ref>{{cite web|url=https://www.nasa.gov/astronauts/biographies/tyler-nick-hague|title=Nick Hague - NASA|publisher=NASA|access-date=2019-03-31|date=2016-02-14|archive-date=2019-04-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20190401135014/https://www.nasa.gov/astronauts/biographies/tyler-nick-hague/|url-status=live}}</ref> |} == खेळाडू == {| class="wikitable sortable" |- ! वर्ष !! नाव !! माहिती !! संदर्भ |- | १९५९ | [[ब्रॉक स्ट्रॉम]] | एर फोर्स अकॅडेमीचे पहिले ऑल-अमेरिकन; १९५८ मधील अजिंक्य यूएसएएफए फुटबॉल संघाचे कर्णधार ज्यांनी कॉटन बाउलमध्ये टीसीयूशी बरोबरी साधली होती; १९७७ मध्ये अप्पर पेनिन्सुला स्पोर्ट्स हॉल ऑफ फेम, मिशिगन, १९८५ मध्ये कॉलेज फुटबॉल हॉल ऑफ फेम, १९९१ मध्ये कोसिडा अकॅडमिक ऑल-अमेरिका हॉल ऑफ फेम, आणि २००७ मध्ये उद्घाटक तुकडीचा भाग म्हणून एर फोर्स अकॅडेमी ॲथलेटिक हॉल ऑफ फेममध्ये समाविष्ट | — |- | १९७० | [[ग्रेग पोपोविच]] | [[नॅशनल बास्केटबॉल असोसिएशन]]च्या (एनबीए) [[सॅन अँटोनियो स्पर्स]]चे मुख्य प्रशिक्षक (१९९७–) ज्यांनी संघाला १९९९, २००३, २००५, २००७ आणि २०१४ मध्ये एनबीए चॅम्पियनशिप मिळवून दिली; तीन वेळा [[NBA कोच ऑफ द इयर पुरस्कार|एनबीए कोच ऑफ द इयर]] (२००३, २०१२, २०१४) | <ref name="popovich">{{cite web|url=http://www.koaa.com/aaaa_sports_news/x9317948 |title=Gregg Popovich honored at Air Force Academy |last=Mason |first=Jordan |date=2008-04-04 |publisher=Koaa |access-date=2009-03-10 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081201192035/http://www.koaa.com/aaaa_sports_news/x9317948 |archive-date=December 1, 2008 }}</ref> |- | १९७५ | [[लेन साल्वेमिनी]] | १९७२ चे थर्ड टीम आणि १९७४ चे सेकंड टीम ऑल अमेरिकन सॉकर खेळाडू; फाल्कन कारकिर्दीतील सर्वाधिक गोल आणि गुणांचे रेकॉर्ड त्यांच्या नावावर; १९७६ च्या यू.एस. ऑलिम्पिक सॉकर संघासाठी खेळले; [[मेजर सॉकर लीग|मेजर इनडोअर सॉकर लीग]]मध्ये व्यावसायिकरित्या खेळले | <ref>{{cite web|url=http://grfx.cstv.com/photos/schools/afa/sports/m-soccer/auto_pdf/MediaGuide.pdf|title=2008 Air Force Falcons Soccer Media Guide|access-date=2009-12-18|archive-date=2011-05-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20110523101402/http://grfx.cstv.com/photos/schools/afa/sports/m-soccer/auto_pdf/MediaGuide.pdf|url-status=dead}}</ref> |- | १९७६ | [[रँडॉल डब्लू. स्पेटमन]] | [[फ्लोरिडा स्टेट युनिव्हर्सिटी]]चे क्रीडा संचालक (२००८–२०१३); अकॅडेमीचे माजी क्रीडा संचालक (१९९६–२००३) आणि [[युटा स्टेट युनिव्हर्सिटी]] (२००४–२००८) | <ref name="spetman">{{cite web|url=http://floridastate.rivals.com/content.asp?CID=769843|title=FSU introduces Athletics Director Randy Spetman|date=2008-02-04|publisher=Florida State University|access-date=2009-03-10|archive-date=2008-06-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20080617183556/http://floridastate.rivals.com/content.asp?CID=769843|url-status=live}}</ref> |- | १९७८ | [[बॉब जोकोविच]] | टीम हँडबॉल खेळाडू ज्यांनी [[१९८४ उन्हाळी ऑलिंपिकमधील हँडबॉल|१९८४ उन्हाळी ऑलिम्पिक लॉस एंजेलिस]]मध्ये भाग घेतला होता; यूएसए टीम हँडबॉलचे ६ वे अध्यक्ष | <ref name="CP">{{Cite journal|last=Bergeman|first=David|date=March 2013|title=USAFA Team Handball Excellence|url=https://issuu.com/usafaaog/docs/2013-march-checkpoints/40|journal=[[United States Air Force Academy|Checkpoints]]|pages=38–43|access-date=2018-04-05|archive-date=2020-07-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20200725020900/https://issuu.com/usafaaog/docs/2013-march-checkpoints/40|url-status=live}}</ref> |- | १९७८ | [[टॉम श्नीबर्गर]] | टीम हँडबॉल खेळाडू, १९८४ उन्हाळी ऑलिम्पिक लॉस एंजेलिसमध्ये भाग घेतला, [[युनायटेड स्टेट्स पुरुषांचा राष्ट्रीय बास्केटबॉल संघ|युनायटेड स्टेट्स पुरुषांच्या राष्ट्रीय बास्केटबॉल संघाचे]] खेळाडू आणि [[१९७८ NBA ड्राफ्ट|१९७८ एनबीए ड्राफ्ट]]मध्ये [[डेन्व्हर नगेट्स]]ची नववी पसंती | <ref name="CP"/> |- | १९८१ | [[विलियम रॉय]] | [[स्कीट शूटिंग]]मध्ये माजी यू.एस. ऑलिम्पियन आणि जागतिक विजेता; १९९६ च्या यू.एस. ऑलिम्पिक नेमबाजी संघाचा कर्णधार; युनायटेड स्टेट्स एर फोर्स अकॅडेमीमध्ये इंग्रजीचे प्राध्यापक; [[युनायटेड एरलाइन्स]]साठी [[बोईंग ७४७]] चे पायलट | <ref>{{cite web|url=http://www.goairforcefalcons.com/sports/c-rifle/mtt/roy_bill00.html|title=U.S. Air Force Player Bio: Bill Roy|access-date=2012-08-14|archive-date=2011-10-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20111007102852/http://www.goairforcefalcons.com/sports/c-rifle/mtt/roy_bill00.html|url-status=live}}</ref> |- | १९८३ | [[अलोन्झो बेबर्स]] | [[१९८४ उन्हाळी ऑलिंपिक|१९८४ च्या उन्हाळी ऑलिम्पिक]]मध्ये दोन [[सुवर्ण पदक|सुवर्ण पदके]] (४०० मीटर आणि ४×४०० मीटर रिले) जिंकली; [[युनायटेड एरलाइन्स]]साठी [[बोईंग ७७७]] चे पायलट | <ref name="babers">{{cite web|url=http://www.denverpost.com/sports/ci_3257753|title=Flying on track, in jet: Olympic gold medalist finds career in cockpit|last=Moss|first=Irv|date=2005-11-28|work=Denver Post|access-date=2009-03-11|archive-date=2016-03-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20160327130826/http://www.denverpost.com/sports/ci_3257753|url-status=live}}</ref> |- | १९८४ | [[कॅथी कॅलाघन]] | टीम हँडबॉल खेळाडू, १९८८ उन्हाळी ऑलिम्पिक सोलमध्ये भाग घेतला, १९८७ च्या पॅन अमेरिकन गेम्स इंडियानापोलिसमध्ये सुवर्णपदक जिंकले, १९८६ चे मिलिटरी ॲथलीट ऑफ द इयर आणि यूएसएएफए टीम हँडबॉलचे प्रशिक्षक | <ref name="CP"/><ref>{{cite web|url=https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/ca/kathy-callaghan-1.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20200418114246/https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/ca/kathy-callaghan-1.html|url-status=dead|archive-date=18 April 2020|title=Kathy Callaghan Bio, Stats and Results|publisher=[[Sports Reference]]|access-date=4 July 2018}}</ref> |- | १९८४ | [[टेड सुंडक्विस्ट]] | [[डेन्व्हर ब्रॉन्कोस]]चे महाव्यवस्थापक (२००२–२००८); कॉलेज स्काऊटिंगचे संचालक (१९९५–२००१) | <ref name="sundquist">{{cite web|url=http://www.myplainview.com/article_6019ebea-6131-5848-b3f2-8527383fe54f.html |title=Broncos Name Sundquist As GM |author=Long, Colleen |date=2002-01-27 |access-date=2016-11-26}}</ref> |- | १९८८ | [[चॅड हेनिंग्ज]] | [[ए-१० थंडरबोल्ट]] पायलट; [[आउटलँड ट्रॉफी]]चे विजेते; [[नॅशनल फुटबॉल लीग|एनएफएल च्या]] [[डॅलस काउबॉय]]चे फुटबॉल खेळाडू (१९९२–२००१); तीन [[सुपर बाउल]] रिंग मिळवल्या; २००६ मध्ये कॉलेज फुटबॉल हॉल ऑफ फेममध्ये समाविष्ट | <ref name="hennings">{{cite magazine|url=http://sportsillustrated.cnn.com/football/nfl/players/2237/|title=Chad Hennings|magazine=Sports Illustrated|access-date=2009-03-11|archive-date=2009-07-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20090728080751/http://sportsillustrated.cnn.com/football/nfl/players/2237/|url-status=dead}}</ref> |- | १९८९ | [[ट्रॉय कॅल्हौन]] | एर FORCE [[अमेरिकन फुटबॉल]] संघाचे मुख्य प्रशिक्षक (२००६–); [[ह्युस्टन टेक्सन्स]]चे माजी आक्रमक समन्वयक (२००६) | <ref name="calhoun">{{cite web|url=http://www.goairforcefalcons.com/sports/m-footbl/mtt/calhoun_troy00.html|title=Troy Calhoun Profile|publisher=Air Force Falcons|access-date=2009-03-11|archive-date=2009-03-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20090328160042/http://www.goairforcefalcons.com/sports/m-footbl/mtt/calhoun_troy00.html|url-status=live}}</ref> |- | १९९० | [[डी डोविस]] | यूएसएएफए क्वार्टरबॅक १९८७-८९; क्वार्टरबॅकद्वारे रशिंग यार्ड्ससाठी एनसीएए डिव्हिजन १ चा कारकिर्दीतील विक्रम प्रस्थापित केला; वेस्टर्न ॲथलेटिक कॉन्फरन्स आक्रमक खेळाडू; २००९ मध्ये एर FORCE ॲथलेटिक्स हॉल ऑफ फेम आणि २०११ मध्ये कॉलोराडो स्प्रिंग्ज स्पोर्ट्स हॉल ऑफ फेममध्ये समाविष्ट | <ref>http://www.espn.com/college-football/story/_/id/17422244/dee-dowis-former-air-force-falcons-qb-dies-two-car-accident-age-48|title=Dowis {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190507034707/http://www.espn.com/college-football/story/_/id/17422244/dee-dowis-former-air-force-falcons-qb-dies-two-car-accident-age-48%257Ctitle%3DDowis |date=2019-05-07 }} dies in accident at 48 - ESPN|access-date= 2019-05-06</ref> |- | १९९९ | [[ब्राइस फिशर]] | बफेलो बिल्स, सेंट लुईस रॅम्स, सिॲटल सीहॉक्स, टेनेसी टायटन्ससाठी खेळले | — |- | २००७ | [[डॅन न्वाएलेले]] | बास्केटबॉल खेळाडू, पूर्वी एनबीए जी लीगमध्ये आणि आता [[फ्रान्स]]मधील लेव्हालोईस मेट्रोपॉलिटन्ससह खेळत आहेत | — |- | २००८ | [[चॅड हॉल]] | [[फिलाडेल्फिया ईगल्स]] २०१०–२०१२ साठी एनएफएल वाईड रिसीव्हर; २०१२-वर्तमान [[सॅन फ्रान्सिस्को ४९अर्स]]साठी वाईड रिसीव्हर | <ref name="hall">{{cite web|url=http://www.nfl.com/player/chadhall/2507812/profile|title=Chad Hall: WR for the Philadelphia Eagles at NFL.com|website=NFL.com |access-date=2012-08-19|archive-date=2012-06-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20120620110537/http://www.nfl.com/player/chadhall/2507812/profile|url-status=live}}</ref> |- | २०१० | [[बेन गार्लंड]] | [[डेन्व्हर ब्रॉन्कोस]] २०१०–२०१२ साठी एनएफएल डिफेन्सिव्ह एंड; २०१२-वर्तमान ऑफेंसिव्ह गार्ड | <ref name="garland">{{cite web|url=http://www.nfl.com/player/bengarland/2507865/profile|title=Ben Garland: DE for the Denver Broncos at NFL.com|website=NFL.com |access-date=2012-08-26|archive-date=2012-08-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20120817222953/http://www.nfl.com/player/bengarland/2507865/profile|url-status=live}}</ref> |- | २०१० | [[टॉम विटनी]] | व्यावसायिक गोल्फ खेळाडू, २०१०-वर्तमान | <ref>{{cite web|last1=Whitney|first1=Tom|title=Men's Golf|url=http://www.goairforcefalcons.com/sports/m-golf/mtt/whitney_tom00.html|website=GoAirForceFalcons.com|access-date=2018-01-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20180705150916/http://www.goairforcefalcons.com/sports/m-golf/mtt/whitney_tom00.html|archive-date=2018-07-05|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|last1=Whitney|first1=Tom|title=Player Profile|url=https://www.pgatour.com/players/player.48319.tom-whitney.html|website=PGA Tour Web.com|access-date=2018-01-24|archive-date=2018-01-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20180124135703/https://www.pgatour.com/players/player.48319.tom-whitney.html|url-status=live}}</ref> |- | २०१२ | [[जॉनी वॉल्म्सले]] | [[अल्ट्रामॅरेथॉन]]र, २०१४-वर्तमान | <ref>{{cite web|last1=Walmsley|first1=Jim|title=Cross Country|url=https://goairforcefalcons.com/roster.aspx?rp_id=959|website=GoAirForceFalcons.com}}</ref> |- | २०१४ | [[काईल वेस्टमोर्लंड]] | [[यू.एस. ओपन (गोल्फ)|यू.एस. ओपन]]मध्ये कट पार करणारे एर FORCE अकॅडेमीचे पहिले पदवीधर ([[२०२१ यू.एस. ओपन (गोल्फ)|२०२१ यू.एस. ओपन]]मध्ये कामगिरी) | <ref>{{Cite web|url=https://www.golfchannel.com/news/kyle-westmoreland-becomes-first-air-force-player-make-cut-us-open|title=Kyle Westmoreland becomes first Air Force player to make cut at U.S. Open|author=|via=Associated Press|date=June 19, 2021 |website=NBC Sports |access-date=2025-09-05 |archive-date=2021-06-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624202254/https://www.golfchannel.com/news/kyle-westmoreland-becomes-first-air-force-player-make-cut-us-open|url-status=live}}</ref> |- | २०१९ | [[मॅडिसन तुंग]] | रोड्स स्कॉलर; एर FORCE अकॅडेमीच्या पुरुषांच्या कुस्ती संघात स्थान मिळवलेली पहिली महिला कुस्तीपटू | <ref>{{Cite web|url=https://www.usafa.af.mil/News/Article/1694591/2-air-force-academy-cadets-earn-rhodes-scholarships/|title=2 Air Force Academy cadets earn Rhodes scholarships|website = usafa.af.mil|access-date=2023-03-04}}</ref> |} == उद्योग आणि व्यवसाय == {| class="wikitable sortable" |- ! वर्ष !! नाव !! माहिती !! संदर्भ |- | १९५९ | [[जेरार्ड फिनरॅन]] | [[सिटीबँक]], [[ड्रेक्सेल बर्नहॅम लॅम्बर्ट]] आणि टीसीडब्ल्यू सह वॉल स्ट्रीट कारकिर्दीत तिसऱ्या जगातील कर्जाचे तज्ञ; [[युनायटेड एरलाइन्स फ्लाइट ९७६|१९९५ च्या हवेतील गोंधळ प्रकरणासाठी प्रसिद्ध ज्यामध्ये त्यांनी फूडカートवरून विसर्जन केले होते]] | <ref>{{cite web|title=Paid Notice: Deaths Finneran, Gerard Buckley|url=https://www.nytimes.com/2005/01/03/classified/paid-notice-deaths-finneran-gerard-buckley-jerry.html|newspaper=[[The New York Times]]|date=January 3, 2005|access-date=October 17, 2020|archive-date=October 18, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201018095857/https://www.nytimes.com/2005/01/03/classified/paid-notice-deaths-finneran-gerard-buckley-jerry.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|last=Neumeister|first=Larry|title=Passenger Accused of Defecating on Airliner Pleads Guilty To Making A Threat|url=https://apnews.com/article/7de0d25edb271d51200479ea23077782|newspaper=[[Associated Press]]|date=February 12, 1996|access-date=October 16, 2020|archive-date=October 27, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201027133607/https://apnews.com/article/7de0d25edb271d51200479ea23077782|url-status=live}}</ref> |- | १९६४ | [[टी. ॲलन मॅकआर्टर]] | वरिष्ठ व्यवस्थापक, [[फेडेक्स]]; अमेरिकेच्या [[फेडरल एव्हिएशन ॲडमिनिस्ट्रेशन|फेडरल एव्हिएशन ॲडमिनिस्ट्रेशन]]चे प्रशासक; माजी मुख्य कार्यकारी अधिकारी, [[लेजंड एरलाइन्स]]; वर्तमान अध्यक्ष, [[एरबस]], नॉर्थ अमेरिकन होल्डिंग्स | <ref name="mcartor">{{cite web|url=http://www.ambiz.org/partner/bio/tallanmcartor.htm |title=T. Allan McArtor, M.S.E. |publisher=AmBiz Associatiats LLC |access-date=2009-03-08 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070929062307/http://www.ambiz.org/partner/bio/tallanmcartor.htm |archive-date=2007-09-29 }}</ref> |- | १९६५ | [[रिचर्ड टी. श्लोसबर्ग]] | [[डेव्हिड पॅकायदा|डेव्हिड आणि लुसिएल पॅकार्ड]] फाउंडेशनचे माजी अध्यक्ष आणि मुख्य कार्यकारी अधिकारी; ''[[लॉस एंजेलिस टाइम्स]]''चे माजी प्रकाशक आणि मुख्य कार्यकारी अधिकारी; [[व्हिएतनाम युद्ध|व्हिएतनाम युद्धातील]] अनुभवी सैनिक | <ref name="schlosberg">{{cite web|url=http://www.sce.com/AboutSCE/CompanyOverview/CorporateGovernance/schlosberg.htm |title=Richard T. Schlosberg, III |publisher=Southern California Edison |access-date=2009-03-08 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071017205615/http://www.sce.com/AboutSCE/CompanyOverview/CorporateGovernance/schlosberg.htm |archive-date=October 17, 2007 }}</ref> |- | १९६७ | [[रॉबर्ट जे. थॉमस]] | निसान मोटर कॉर्पोरेशन यूएसए चे माजी अध्यक्ष आणि मुख्य कार्यकारी अधिकारी | — |- | १९७० | [[बिल स्टेली|जे. डब्लू. "वाइल्ड बिल" स्टेली]] | आयएंटरटेनमेंट नेटवर्कचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी; [[मायक्रोप्रोज|मायक्रोप्रोज सॉफ्टवेअर]] आणि [[इंटरेक्टिव्ह मॅजिक]]चे संस्थापक | <ref name="stealey">{{cite web|last=Jackson|first=Charles|url=http://www.atarimagazines.com/v3n7/SimulationAdventures.html|title=Flying Your Ataris|work=Atari Magazines|publisher=Atari|access-date=2009-04-06|archive-date=2008-05-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20080504080107/http://www.atarimagazines.com/v3n7/SimulationAdventures.html|url-status=live}}</ref> |- | १९७७ | [[ग्रेडी बूच]] | सॉफ्टवेअर अभियांत्रिकीमध्ये [[युनिफाइड मॉडेलिंग लँग्वेज]] आणि [[बूच पद्धती]]चे विकसक | <ref name="booch">{{cite web|url=http://www.ibm.com/developerworks/library/i-booch/ |title=Grady Booch polishes his crystal ball |date=2003-04-03 |publisher=IBM |access-date=2009-03-08 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090328193020/http://www.ibm.com/developerworks/library/i-booch/ |archive-date=2009-03-28 }}</ref> |- | १९८१ | [[चार्ल्स फिलिप्स (व्यावसायिक)|चार्ल्स ई. फिलिप्स जुनियर]] | [[ओरॅकल कॉर्पोरेशन]]चे अध्यक्ष; अकॅडेमीमधून पदवीधर झाल्यानंतर [[युनायटेड स्टेट्स मरीन कॉर्प्स]]मध्ये [[कॅप्टन]] म्हणून सेवा दिली | <ref name="cphillips">{{cite web|url=http://www.oracle.com/us/corporate/press/016435 |title=Charles E. Phillips, Jr. |publisher=Oracle |access-date=2009-03-08 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090228011611/http://oracle.com/us/corporate/press/016435 |archive-date=February 28, 2009 }}</ref> |- | १९८३ | [[चार्ल्स पॅट्रिक गार्शिया]] | स्टर्लिंग हिस्पॅनिक मार्केट्स कॅपिटल ग्रुपचे अध्यक्ष | <ref name="garcia">{{cite web|url=http://www.usafa.af.mil/superintendent/pa/bov/style/support/bios/garcia.htm|title=Charles Patrick Garcia|publisher=United States Air Force Academy|access-date= 2009-03-21}}{{dead link|date=March 2025|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> |} == नागरी विमानचालन == {| class="wikitable sortable" |- ! वर्ष !! नाव !! माहिती !! संदर्भ |- | १९७३ | [[चेस्ली सुलेनबर्गर]] | [[यूएस एरवेज फ्लाइट १५४९]] ला [[हडसन नदी]]त सुरक्षितपणे उतरवणारे कॅप्टन | <ref name="sullenberger">{{cite news| title = US Airways captain the 'consummate pilot'| publisher = Cable News Network (CNN)| date = 2009-01-06| url = http://edition.cnn.com/2009/US/01/16/crash.pilot.profile/| access-date = 2009-01-16| archive-date = 2009-01-25| archive-url = https://web.archive.org/web/20090125083229/http://edition.cnn.com/2009/US/01/16/crash.pilot.profile/| url-status = live}}</ref> |- | १९८७ | [[लेरॉय होमर जुनियर]] | [[युनायटेड एरलाइन्स फ्लाइट ९३]] चे सह-पायलट, जे [[११ सप्टेंबरचे हल्ले|११ सप्टेंबर २००१ च्या हल्ल्यात]] हायजॅक झाले आणि [[पेनसिल्व्हेनिया]]मध्ये कोसळले | <ref name="homer">{{cite news|url=http://www.post-gazette.com/headlines/20011028flt93homerbiop8.asp|title=Pilot: LeRoy Homer Jr.|date=2001-10-28|publisher=Post-Gazette|access-date=2009-03-07|archive-date=2009-09-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20090918071642/http://www.post-gazette.com/headlines/20011028flt93homerbiop8.asp|url-status=live}}</ref> |- | १९७४ | [[चार्ल्स एडवर्ड जोन्स]] | ११ सप्टेंबर २००१ च्या हल्ल्यात वर्ल्ड ट्रेड सेंटरच्या नॉर्थ टॉवरवर आदळलेल्या [[अमेरिकन एरलाइन्स फ्लाइट ११]] मधील प्रवासी | <ref name="CharlesEJones">{{cite web|url=http://www.usafa.org/Heritage/WarMemorial/WarMemorialBios/Charles%20Jones.aspx |title=Colonel (Ret) Charles E. Jones |publisher=USAFA AOG |access-date=2009-05-23 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110102150456/http://usafa.org/Heritage/WarMemorial/WarMemorialBios/Charles%20Jones.aspx |archive-date=January 2, 2011 }}</ref> |} == शासन आणि राजकारण == {| class="wikitable sortable" |- ! वर्ष !! नाव !! माहिती !! संदर्भ |- | १९५९ | [[हॅन्सफोर्ड टी. जॉन्सन]] | जनरल; [[४ स्टार रँक|फोर-स्टार]] [[जनरल]] पदावर पदोन्नत झालेले पहिले पदवीधर (१ ऑक्टोबर १९८९ रोजी); नौदलाचे सहाय्यक सचिव (स्थापना आणि पर्यावरण) (२००१–२००५); हंगामी [[युनायटेड स्टेट्सचे नौदल सचिव|नौदल सचिव]] (२००३); पायलट; व्हिएतनाम युद्धातील अनुभवी सैनिक | <ref name="htjohnson">{{cite web|url=http://www.af.mil/bios/bio.asp?bioID=5962|title=General Hansford T. Johnson|publisher=Air Force Link|access-date= 2009-03-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20040211130152/http://www.af.mil/bios/bio.asp?bioID=5962|archive-date=2004-02-11}}</ref> |- | १९६४ | [[टी. ॲलन मॅकआर्टर]] | वरिष्ठ व्यवस्थापक [[फेडेक्स]] (१९७९–१९८७, १९८९–१९९४); अमेरिकेच्या [[फेडरल एव्हिएशन ॲडमिनिस्ट्रेशन|फेडरल एव्हिएशन ॲडमिनिस्ट्रेशन]]चे प्रशासक (१९८७–१९८९); माजी मुख्य कार्यकारी अधिकारी, [[लेजंड एरलाइन्स]]; वर्तमान अध्यक्ष, [[एरबस]], नॉर्थ अमेरिकन होल्डिंग्स | <ref name="mcartor"/> |- | १९७० | [[एफ. मायकेल बर्केट]] | [[इडाहो विधिमंडळ|इडाहो राज्य सिनेट]]चे सहाय्यक अल्पसंख्याक नेते (१९८९–१९९२, २००२–२००८) | <ref name="burkett">{{cite web|url=http://www.ktvb.com/news/localnews/stories/ktvbn-nov0506-flagvandalism.bc00543.html |title=Sons of state senator charged with flag vandalism |date=2006-11-06 |publisher=KTVB.com |access-date=2009-03-08 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070318034431/http://www.ktvb.com/news/localnews/stories/ktvbn-nov0506-flagvandalism.bc00543.html |archive-date=March 18, 2007 }}</ref> |- | १९७० | [[चक रीड]] | [[सॅन जोसे, कॅलिफोर्निया]]चे महापौर (२००७–); त्यांच्या तुकडीत प्रथम क्रमांकाने उत्तीर्ण आणि शारीरिक पात्रता चाचणीत कमाल गुण मिळवले; त्यांची मुलगी [[किम कॅम्पबेल (पायलट)|किम रीड-कॅम्पबेल]] देखील तिच्या अकॅडेमी तुकडीत पहिली आली होती | <ref name="reedc1">{{cite web|url=http://www.mercurynews.com/ci_11593058?IADID=Search-www.mercurynews.com-www.mercurynews.com|title=Herhold: The Top 10 power players in San Jose|last=Herhold|first=Scott|date=2009-01-31|publisher=Mercury News|access-date=2009-03-08|archive-date=2011-06-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20110629051647/http://www.mercurynews.com/ci_11593058?IADID=Search-www.mercurynews.com-www.mercurynews.com|url-status=live}}</ref><ref name="reedc2">{{cite web|url=http://www.metroactive.com/papers/metro/02.20.03/reed-0308.html|title=Captain America's Rebellion|last=Gottlieb|first=Allie|date=February 2003|publisher=Metroactive News|access-date=2009-03-08|archive-date=2018-12-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20181215174142/http://www.metroactive.com/papers/metro/02.20.03/reed-0308.html|url-status=live}}</ref> |- | १९७२ | [[गॅरी ए. ग्राप्पो]] | [[ओमान]]मधील युनायटेड स्टेट्सचे राजदूत (२००६–); कारकिर्दीतील परराष्ट्र सेवा अधिकारी | <ref name="Gary A. Grappo">{{cite web |url=https://2001-2009.state.gov/r/pa/ei/biog/63594.htm |title=Gary A. Grappo |publisher=U.S. Department of State |access-date=2009-03-09 |archive-date=2009-03-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090312070507/http://2001-2009.state.gov/r/pa/ei/biog/63594.htm |url-status=live }}</ref> |- | १९७३ | [[विलियम थॉमसन|विलियम "टी" थॉमसन]] | आयुक्त, मॅसॅच्युसेट्स एरोनॉटिक्स कमिशन, बोस्टन, एमए (१९८३–२०००); आयुक्त, गव्हर्नर्स मायनॉरिटी बिझनेस कमिशन (१९८७–१९९०); अध्यक्ष आणि मुख्य कार्यकारी अधिकारी, द समिट ग्रुप कंपनीज (१९८१–२००८); अध्यक्ष आणि मुख्य कार्यकारी अधिकारी, असोसिएशन ऑफ ग्रॅज्युएट्स, युनायटेड स्टेट्स एरफोर्स अकॅडेमी (२००८–), कॉलोराडो एरोनॉटिकल बोर्ड (२०१२–) | <ref name="thomliskgroup">{{cite web| url = http://www.terrificspeakers.com/html/william_thompson.html| title = Professional Speakers Bureau International| publisher = Thom Lisk Group| access-date = 7 March 2010| url-status = dead| archive-url = https://web.archive.org/web/20101129120549/http://terrificspeakers.com/html/william_thompson.html| archive-date = 29 November 2010}}</ref> |- | १९७६ | [[जॉन सी. इंग्लिस]] | [[ब्रिगेडियर जनरल]]; [[राष्ट्रीय सुरक्षा एजन्सी]]चे उपसंचालक (२००६–२०१४); यू.एस. नॅशनल सायबर संचालक (२०२१–) | <ref name="inglis">{{cite web|url=http://www.nsa.gov/about/leadership/bio_inglis.shtml|title=Biography - Deputy Director, National Security Agency|publisher=National Security Agency|access-date=2009-03-10|archive-date=2009-03-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20090307044520/http://www.nsa.gov/about/leadership/bio_inglis.shtml|url-status=live}}</ref> |- | १९७६ | [[जोसेफ आर. मॅक्लाफ्लिन]] | [[युनायटेड स्टेट्स आर्मी]]मध्ये नियुक्त; [[८२ वी एरबॉर्न डिव्हिजन]]मध्ये इन्फंट्री प्लाटून लीडर; [[ओन्सलो काउंटी, नॉर्थ कॅरोलिना]] [[कमिशनर्स बोर्ड]]चे [[रिपब्लिकन पार्टी (युनायटेड स्टेट्स)|रिपब्लिकन]] सदस्य, २००८ मध्ये [[नॉर्थ कॅरोलिनाचा ३ रा संसदीय मतदारसंघ|नॉर्थ कॅरोलिनाच्या ३ ऱ्या मतदारसंघात]] रिपब्लिकन नामांकनासाठी विद्यमान खासदार वॉल्टर बी. जोन्स जुनियर यांना आव्हान देणारे उमेदवार | <ref name="mclaughlin">{{cite web|url=http://projects.newsobserver.com/profiles/joe_mclaughlin |title=Joe McLaughlin |work=The News & Observer |access-date=2009-03-21 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081202143018/http://projects.newsobserver.com/profiles/joe_mclaughlin |archive-date=2008-12-02 }}</ref> |- | १९७४ | [[जेम्स बी. स्मिथ]] | ब्रिगेडियर जनरल; [[सौदी अरेबियामधील युनायटेड States चे राजदूत|सौदी अरेबियामध्ये यू.एस. चे राजदूत]] (२००९–२०१३); [[सदन न्यू हॅम्पशायर युनिव्हर्सिटी]]मध्ये अभियांत्रिकी, तंत्रज्ञान आणि एरोनॉटिक्सचे डीन | <ref>{{cite web|url=http://www.snhu.edu/about-us/news-and-events/2017/04/college-of-engineering-technology-and-aeronautics|title=SNHU Announces Plans for New College of Engineering, Technology and Aeronautics|author=Keane, Lauren|date=April 14, 2017|publisher=SNHU|access-date=April 14, 2017|archive-date=June 25, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170625173558/http://www.snhu.edu/about-us/news-and-events/2017/04/college-of-engineering-technology-and-aeronautics|url-status=live}}</ref> |- | १९७७ | [[मायके वेन्स्टाईन|मायकेल एल. "मायकी" वेन्स्टाईन]] | रेगन व्हाईट हाऊसचे कायदेशीर सल्लागार; व्हाईट हाऊसच्या प्रशासन कार्यालयाचे सहाय्यक मुख्य सल्लागार असताना [[इराण-कॉन्ट्रा प्रकरण|इराण-कॉन्ट्रा चौकशीचे]] समिती व्यवस्थापन अधिकारी; [[मिलिटरी रिलिजियस部署 फ्रीडम फाउंडेशन]]चे संस्थापक आणि अध्यक्ष | <ref name="weinstein">{{cite web|url=http://www.militaryreligiousfreedom.org/about/michael-l-mikey-weinstein/|title=Mikey Weinstein|work=MRFF|access-date=2011-08-28|archive-date=2011-08-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20110826100748/http://www.militaryreligiousfreedom.org/about/michael-l-mikey-weinstein/|url-status=live}}</ref> |- | १९७९ | [[जिऑफ मलिगन]] | प्रेसिडेन्शियल इनोव्हेशन फेलो जे सायबर-फिजिकल सिस्टम्सवर [[विज्ञान आणि तंत्रज्ञान धोरण कार्यालय]] आणि [[नॅशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ स्टँडर्ड्स अँड टेक्नॉलॉजी]] मध्ये सेवा देत आहेत; व्हाईट हाऊस स्मार्टअमेरिका चॅलेंजचे सह-निर्माते | <ref name="mulligan">{{cite web|url=https://www.nist.gov/el/pif-062513.cfm|title=Geoff Mulligan|work=NIST|access-date=2013-06-25|date=2013-06-25|archive-date=2013-07-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20130710164344/http://www.nist.gov/el/pif-062513.cfm|url-status=live}}</ref> |- | १९७९ | [[स्टीव्ह डिक्सन|स्टीव्हन डिक्सन]] | फेडरल एव्हिएशन ॲडमिनिस्ट्रेशनचे १८ वे प्रशासक | — |- | १९८२ | [[हेदर विल्सन]] | एर FORCE चे सचिव म्हणून पुष्टी झालेल्या पहिल्या पदवीधरा (२०१७–२०१९); ऱ्होड्स स्कॉलर; न्यू मेक्सिकोच्या १ ल्या मतदारसंघातून यू.एस. प्रतिनिधी (१९८८–२००९); युनायटेड States काँग्रेसमध्ये निवड झालेल्या पहिल्या पदवीधरा; अध्यक्ष, साऊथ डकोटा स्कूल ऑफ माइन्स अँड टेक्नॉलॉजी (२०१३–२०१७) | <ref>{{cite web|url=https://www.af.mil/About-Us/Biographies/Display/Article/1183103/heather-wilson/|title=Dr. Heather Wilson|publisher=U.S. Air Force|access-date=2017-08-20|archive-date=2017-08-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20170821044220/http://www.af.mil/About-Us/Biographies/Display/Article/1183103/dr-heather-wilson/|url-status=live}}</ref> |- | १९८८ | [[मार्था मॅकसेली]] | दिवंगत रिपब्लिकन सिनेट सदस्य [[जॉन मॅककेन]] यांच्या उर्वरित दोन वर्षांच्या कार्यकाळासाठी राज्यपाल डग ड्यूसी यांनी नियुक्त केले (२०१९–२०२०); यू.एस. सिनेटमध्ये नियुक्त झालेल्या पहिल्या एर फोर्स अकॅडेमी पदवीधरा; कर्नल म्हणून निवृत्त | <ref name="mcsally">{{cite web|url=https://mcsally.house.gov/about/full-biography|title=Bio for Martha McSally|year=2015|publisher=U.S. House of Representatives|access-date=2015-02-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20181224215746/https://mcsally.house.gov/about/full-biography|archive-date=2018-12-24|url-status=dead}}</ref> |- | १९९१ | [[ची मेंग न्ग]] | [[सिंगापूर]]चे राजकारणी, नॅशनल ट्रेड्स युनियन काँग्रेसचे वर्तमान सरचिटणीस; पूर्वी २०१३–२०१५ दरम्यान [[सिंगापूर सशस्त्र सेना|सिंगापूर सशस्त्र सेनेचे]] [[संरक्षण दल प्रमुख (सिंगापूर)|संरक्षण दल प्रमुख]] | <ref name="ng">{{cite web|url=https://www.pmo.gov.sg/cabinet/mr-ng-chee-meng|title=Mr Ng Chee Meng|publisher=Prime Minister's Office, Singapore|access-date=2020-04-19|archive-date=2020-04-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20200408083201/https://www.pmo.gov.sg/cabinet/Mr-NG-Chee-Meng|url-status=live}}</ref> |- | २००७ | [[जोसेलिन मिटनॉल मॅलेट]] | नॉर्थ कॅरोलिना लष्करी आणि माजी सैनिक व्यवहार विभागाच्या सचिव | <ref>{{cite web |author=|date= |title= Jocelyn Mitnaul Mallette|url= https://www.milvets.nc.gov/jocelyn-mitnaul-mallette|website= North Carolina Department of Military and Veterans Affairs|location= Raleigh, North Carolina|publisher= |access-date= February 21, 2026}}</ref> |} === विधीमंडळ सदस्य === {| class="wikitable sortable" |- ! वर्ष !! नाव !! माहिती !! संदर्भ |- | १९७४ | [[केन्ट लॅम्बर्ट]] | कर्नल; [[कॉलोराडो लोकप्रतिनिधी गृह|कॉलोराडो राज्य प्रतिनिधी]] (२००७–२०११); [[कॉलोराडो सेनेट|कॉलोराडो राज्य सेनेट सदस्य]] (२०११-२०१९) | <ref name="Gary A. Grappo"/> |- | १९७५ | [[मॅथ्यू फाँग]] | पेन्शन बेनिफिट गॅरंटी कॉर्पोरेशन सल्लागार समितीचे माजी अध्यक्ष; [[कॅलिफोर्निया]] राज्याचे कोषाध्यक्ष (१९९५–१९९९); १९९८ मध्ये कॅलिफोर्निया राज्यातून [[युनायटेड स्टेट्स सेनेट]]साठी रिपब्लिकन उमेदवार | <ref name="fong">{{cite journal|last=Lin|first=Sam Chu|date= 1994-02-04|title=Matt Fong Scopes Asian Pacific American Economic Opportunities|journal=[[AsianWeek]]}}</ref> |- | १९७६ | [[बॉब गार्ढनर|बॉब गार्डनर]] | कॉलोराडो राज्य सेनेट सदस्य (२०१७–); कॉलोराडो राज्य प्रतिनिधी (२००७–२०१३) | <ref name="gardner">{{cite web|url=https://leg.colorado.gov/legislators/bob-gardner|title=Senator Bob Gardner|publisher=Colorado General Assembly|access-date=2017-08-20|archive-date=2017-08-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20170815132159/http://leg.colorado.gov/legislators/bob-gardner|url-status=live}}</ref> |- | १९७७ | [[डॅरिल जोन्स]] | [[फ्लोरिडा लोकप्रतिनिधी गृह|फ्लोरिडा राज्य प्रतिनिधी]] (१९९०–९२); [[फ्लोरिडा राज्य सेनेट|फ्लोरिडा राज्य सेनेट सदस्य]] (१९९२–२००२); फ्लोरिडाचे राज्यपाल पदाचे उमेदवार (२००२); एर FORCE च्या सचिव पदाचे अयशस्वी नामांकित (१९९८) | <ref name="djones">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1998/07/23/us/senate-committee-kills-nomination-clinton-s-choice-for-secretary-air-force.html|title=Senate Committee Kills Nomination of Clinton's Choice for Secretary of the Air Force|last=Schmitt|first=Eric|date=1998-07-23|work=The New York Times|access-date=2009-03-10|archive-date=2009-04-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20090416002253/http://www.nytimes.com/1998/07/23/us/senate-committee-kills-nomination-clinton-s-choice-for-secretary-air-force.html|url-status=live}}</ref> |- | १९७८ | [[चार्ली रॉस]] | लढाऊ पायलट; [[मिसिसिपी लोकप्रतिनिधी गृह|मिसिसिपी राज्य प्रतिनिधी]] (१९७–१९९८); [[मिसिसिपी राज्य सेनेट|मिसिसिपी राज्य सेनेट सदस्य]] (१९९८–२००७) | <ref name="ross">{{cite web|url=http://www.magnoliareport.com/Ross.htm |title=5 Questions with Senator Charlie Ross |publisher=Magnolia Report |access-date=2009-03-10 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081007222805/http://www.magnoliareport.com/Ross.htm |archive-date=October 7, 2008 }}</ref> |- | १९८२ | [[हेदर विल्सन]] | ऱ्होड्स स्कॉलर; न्यू मेक्सिकोच्या १ ल्या मतदारसंघातून यू.एस. प्रतिनिधी (१९९८–२००९); युनायटेड States काँग्रेसमध्ये निवड झालेल्या पहिल्या पदवीधरा | <ref name="hwilson"/> |- | १९८८ | [[मार्था मॅकसेली]] | ॲरिझोनाच्या २ ऱ्या मतदारसंघातून यू.एस. प्रतिनिधी (२०१५–२०१९); ॲरिझोनातून यू.एस. सेनेट सदस्य (२०१९–२०२०) | <ref name="mcsally" /> |- | १९९४ | [[डॉन डेव्हिस]] | [[नॉर्थ कॅरोलिनाचा १ ला संसदीय मतदारसंघ|नॉर्थ कॅरोलिनाच्या १ ल्या मतदारसंघातून]] यू.एस. प्रतिनिधी (२०२३–) | <ref>{{cite web |title=Meet Don |url=https://votedondavis.com/about/ |website=Don Davis for NC |publisher=Don Davis for NC |access-date=5 March 2026}}</ref> |- | १९९६ | [[डेव्हिड एल. एंग्लिन]] | [[व्हर्जिनिया हाउस ऑफ डेलिगेट्स]] (२००६–२०१२) | <ref name="englin">{{cite web|url=http://dela.state.va.us/dela/MemBios.nsf/a7b082ef6ed01eac85256c0d00515644/97ec7f4306b4197d85257535005773dc?OpenDocument|title=Bio for David L. Englin|year=2009|publisher=Virginia House of Delegates|access-date=2009-03-10|archive-date=2009-02-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20090217000316/http://dela.state.va.us/dela/MemBios.nsf/a7b082ef6ed01eac85256c0d00515644/97ec7f4306b4197d85257535005773dc?OpenDocument|url-status=live}}</ref> |- | १९९५ | [[जेनिफर पॅरेन्टी]] | लेफ्टनंट कर्नल; [[कॉलोराडो लोकप्रतिनिधी गृह|कॉलोराडो राज्य प्रतिनिधी]] (२०२२–) | <ref name="jparenti">{{cite web|url=https://leg.colorado.gov/legislators/jennifer-lea-parenti|title=Representative Jennifer Parenti|publisher=Colorado General Assembly}}</ref> |- | — | [[ऑगस्ट फ्लुगर]] | [[टेक्सासचा ११वा लोकप्रतिनिधी गृह मतदारसंघ|टेक्सासच्या ११ व्या मतदारसंघातून]] यू.एस. प्रतिनिधी (२०२१–) | <ref name="pfluger">{{cite news |last1=Fraire |first1=Rosanna |title=August Pfluger kicks off campaign tour of Texas' 11th Congressional District in San Angelo |url=https://www.gosanangelo.com/story/news/2019/09/26/republican-congress-august-pfluger-starts-campaign-tour-texas-tx-11/3776339002/?gnt-cfr=1&gca-cat=p&gca-uir=true&gca-epti=z11xx38d00----v11xx38b00xxxxd11xx65&gca-ft=135&gca-ds=sophi |work=San Angelo Standard-Times |date=September 26, 2019}}</ref> |- | २००१ | [[ग्रेगरी आर. बॉल]] | [[न्यू यॉर्क राज्य लोकप्रतिनिधी गृह|न्यू यॉर्क राज्य विधानसभा सदस्य]] (२००७–२०१०) आणि [[न्यू यॉर्क राज्य सेनेट|न्यू यॉर्क राज्य सेनेट सदस्य]] (२०११–२०१४) | <ref name="englin_assembly">{{cite web|url=http://assembly.state.ny.us/mem/?ad=099&sh=bio|title=Official Biography of Assemblyman Greg Ball|publisher=New York State Assembly|access-date=2009-03-10|archive-date=2010-12-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20101224054008/http://assembly.state.ny.us/mem/?ad=099&sh=bio|url-status=live}}</ref> |- | — | [[ट्रॉय स्टब्स]] | [[अलाबामा लोकप्रतिनिधी गृह|अलाबामा लोकप्रतिनिधी गृहा]]चे सदस्य | <ref>{{Cite web |title=About Troy |url=https://troystubbs.com/about/ |access-date=2023-09-22 |website=Troy Stubbs |language=en-US}}</ref> |} == साहित्यिक व्यक्तिमत्त्वे == {| class="wikitable sortable" |- ! वर्ष !! नाव !! माहिती !! संदर्भ |- | १९७७ | [[डग बीसन]] | सायन्स फिक्शन कादंबरीकार; भौतिकशास्त्रात पीएच.डी. | <ref name="beason2">{{cite web|url=http://www.lanl.gov/news/index.php/fuseaction/home.story/story_id/8484 |title=Beason speaks at Memorial Day breakfast; Veterans Hall is dedicated |last=Black |first=Krista D. |date=2006-05-26 |publisher=Los Alamos National Laboratory |access-date=2009-03-07 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090120162617/http://www.lanl.gov/news/index.php/fuseaction/home.story/story_id/8484 |archive-date=January 20, 2009 }}</ref> |- | १९८२ | [[सुझान ग्रँट]] | २० हून अधिक पुस्तकांच्या 'न्यू यॉर्क टाइम्स' आणि 'यूएसए टुडे' बेस्टसेलर लेखिका; [[रिटा पुरस्कार|रिटा (RITA) पुरस्कार]] विजेत्या;<ref>{{cite web|title=Past Winners|url=https://www.rwa.org/page/rita-winners|archive-url=https://web.archive.org/web/20170806062801/https://www.rwa.org/page/rita-winners|url-status=dead|archive-date=2017-08-06|publisher=Romance Writers of America}}</ref> बी-७७७ पायलट, युनायटेड एरलाइन्स; अतिथी वक्त्या (तुकडी २०१५ रिंग डान्स) | <ref name="grant">{{cite web|url=https://www.susangrant.com/books/|title=Susan Grant books|publisher=susangrant.com|access-date=2018-04-29|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130819141428/http://https/|archive-date=2013-08-19}}</ref> |- | १९८४ | [[जॉन रॉब (सिद्धांतकार)|जॉन रॉब]] | 'ब्रेव्ह न्यू वॉर' चे लेखक; [[चौथ्या पिढीचे युद्ध|चौथ्या पिढीच्या युद्धाचे]] सिद्धांतकार | <ref name="robb">{{cite web|url=http://www.d-n-i.net/dni_reviews/robb_brave_new_war.htm |title=Brave New War: The Next Stage of Terrorism and the End of Globalization |date=2007-05-14 |publisher=Defense and the National Interest |access-date=2009-03-08 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090303115605/http://www.d-n-i.net/dni_reviews/robb_brave_new_war.htm |archive-date=March 3, 2009 }}</ref> |} == वायुसेना == === वायुसेना प्रमुख === {| class="wikitable sortable" |- ! वर्ष !! नाव !! माहिती !! संदर्भ |- | १९६० | [[जॉन एम. लोह]] | [[जनरल अधिकारी|जनरल]]; कमांडर, [[टॅक्टिकल एर कमांड]]; कमांडर, [[एर कॉम्बॅट कमांड]], [[युनायटेड स्टेट्स वायुसेनाचे उपप्रमुख|वायुसेनाचे उपप्रमुख]] आणि वायुसेनाचे हंगामी [[युनायटेड स्टेट्स वायुसेना प्रमुख|मुख्य प्रमुख]] (१९९०–१९९१, हंगामी); लढाऊ पायलट | <ref name="loh">{{cite web|url=http://www.af.mil/bios/bio.asp?bioID=6227|title=General John Michael Loh|publisher=Air Force Link|access-date= 2009-03-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20080709172913/http://www.af.mil/bios/bio.asp?bioID=6227|archive-date=2008-07-09}}</ref> |- | १९६३ | [[रोनाल्ड आर. फोगलमन]] | जनरल; युनायटेड स्टेट्स वायुसेनाचे मुख्य प्रमुख म्हणून काम करणारे पहिले पदवीधर (१९९४–१९९७); लढाऊ पायलट; व्हिएतनाम युद्धातील अनुभवी सैनिक | <ref name="fogelman">{{cite web|url=http://www.af.mil/bios/bio.asp?bioID=5434|title=General Ronald R. Fogleman|publisher=Air Force Link|access-date= 2009-03-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20040208120741/http://www.af.mil/bios/bio.asp?bioID=5434|archive-date=2004-02-08}}</ref> |- | १९६५ | [[मायकेल ई. रयान]] | जनरल; युनायटेड स्टेट्स वायुसेनाचे मुख्य प्रमुख (१९९७–२००१); व्हिएतनाममधील हवाई लढाईसाठी [[डिस्टिंग्विश्ड फ्लाइंग क्रॉस (युनायटेड स्टेट्स)|डिस्टिंग्विश्ड फ्लाइंग क्रॉस]] प्राप्तकर्ता; वडील [[जॉन डेल रयान]] यांनी देखील मुख्य प्रमुख (१९६९–१९७३) म्हणून काम केले होते आणि ते [[दुसरे महायुद्ध|दुसऱ्या महायुद्धात]] बॉम्बर पायलट होते | <ref name="mryan">{{cite web|url=http://www.af.mil/bios/bio.asp?bioID=7007 |title=General Michael E. Ryan |publisher=Air Force Link |access-date=2009-03-13 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090213175510/http://www.af.mil/bios/bio.asp?bioID=7007 |archive-date=February 13, 2009 }}</ref> |- | १९७३ | [[नॉर्टन ए. श्वार्टझ]] | जनरल; युनायटेड स्टेट्स वायुसेनाचे मुख्य प्रमुख (२००८–२०१२); सी-१३०/हेलिकॉप्टर पायलट | <ref name="schwartz">{{cite web|url=http://www.af.mil/bios/bio.asp?bioID=7077 |title=General Norton A. Schwartz |publisher=Air Force Link |access-date=2009-03-13 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090310234507/http://www.af.mil/bios/bio.asp?bioID=7077 |archive-date=March 10, 2009 }}</ref> |- | १९७६ | [[मार्क ए. वेल्श तिसरे]] | जनरल; युनायटेड स्टेट्स वायुसेनाचे मुख्य प्रमुख (२०१२–२०१६); ए-१०, एफ-१६ पायलट | <ref name="welsh">{{cite web|url=http://www.af.mil/information/bios/bio.asp?bioID=7550 |title=General Mark A. Welsh III |publisher=US Air Force |access-date=2012-08-20 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120818210402/http://www.af.mil/information/bios/bio.asp?bioID=7550 |archive-date=2012-08-18 }}</ref> |- | १९८३ | [[डेव्हिड एल. गोल्डफिन]] | जनरल; युनायटेड स्टेट्स वायुसेनाचे मुख्य प्रमुख (२०१६–२०२०); एफ-१६ पायलट | <ref name="goldfein">{{Cite web|url=https://www.af.mil/About-Us/Biographies/Display/Article/108013/david-l-goldfein/|title=GENERAL DAVID L. GOLDFEIN|website=www.af.mil|access-date=2018-12-15|archive-date=2018-10-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20181022125320/https://www.af.mil/About-Us/Biographies/Display/Article/108013/general-david-l-goldfein/|url-status=live}}</ref> |- | १९८६ | [[डेव्हिड डब्लू. ऑल्विन]] | जनरल; युनायटेड स्टेट्स वायुसेनाचे मुख्य प्रमुख (२०२३–) | <ref name="allvin">{{cite web|url=https://www.af.mil/About-Us/Biographies/Display/Article/108725/david-w-allvin/ |title=General David W. Allvin |publisher=Air Force Link |access-date=2022-04-17}}</ref> |} === वायुसेनाचे उपप्रमुख === {| class="wikitable sortable" |- ! वर्ष !! नाव !! माहिती !! संदर्भ |- | १९५९ | [[मायकेल पी.सी. कार्न्स]] | जनरल; वायुसेनाचे उपप्रमुख (१९९१–१९९४); लढाऊ पायलट; व्हिएतनाममधील हवाई लढाईसाठी डिस्टिंग्विश्ड फ्लाइंग क्रॉस प्राप्तकर्ता | <ref name="carns">{{cite web|url=http://www.af.mil/bios/bio.asp?bioID=4927|title=General Michael P.C. Carns|access-date= 2008-09-20|publisher=Air Force Link|archive-url=https://web.archive.org/web/20080709161323/http://www.af.mil/bios/bio.asp?bioID=4927|archive-date=2008-07-09}}</ref> |- | १९६० | [[जॉन एम. लोह]] | जनरल; कमांडर, टॅक्टिकल एर कमांड; कमांडर, एर कॉम्बॅट कमांड; वायुसेनाचे उपप्रमुख; युनायटेड स्टेट्स वायुसेनाचे हंगामी मुख्य प्रमुख (१९९०–१९९१, हंगामी); लढाऊ पायलट | <ref name="loh"/> |- | १९८८ | [[राल्फ एबरहार्ट]] | जनरल; कमांडर, [[युनायटेड स्टेट्स स्पेस कमांड]]; कमांडर, [[युनायटेड स्टेट्स नॉर्दर्न कमांड]]; वायुसेनाचे उपप्रमुख (१९९७–१९९९); डिस्टिंग्विश्ड फ्लाइंग跨 क्रॉस प्राप्तकर्ता; व्हिएतनाम आणि [[खाडी युद्ध|खाडी युद्धातील]] लढाऊ अनुभवी सैनिक | <ref name="eberhart">{{cite web|url=http://www.af.mil/bios/bio.asp?bioID=5317|title=General Ralph E. "Ed" Eberhart|publisher=Air Force Link|access-date= 2009-03-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20040211160714/http://www.af.mil/bios/bio.asp?bioID=5317|archive-date=2004-02-11}}</ref> |- | १९७४ | [[डंकन मॅकनॅब]] | जनरल; वायुसेनाचे उपप्रमुख (२००८–२०११) | <ref name="mcnabb">{{cite web|url=http://www.af.mil/bios/bio.asp?bioID=6426 |title=General Duncan J. McNabb |publisher=Air Force Link |access-date=2009-03-13 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090312021631/http://www.af.mil/bios/bio.asp?bioID=6426 |archive-date=March 12, 2009 }}</ref> |} === वायुसेनाच्या प्रमुख कमांड्सचे कमांडर === {| class="wikitable sortable" |- ! वर्ष !! नाव !! माहिती !! संदर्भ |- | १९५९ | [[रॉबर्ट सी. ओक्स]] | जनरल; कमांडर, [[एर ट्रेनिंग कमांड]]; कमांडर, [[युनायटेड स्टेट्स एर फोर्सेस इन युरोप]]; लढाऊ पायलट | <ref name="oaks">{{cite web|url=http://www.af.mil/bios/bio.asp?bioID=6630 |title=General Robert C. Oaks |publisher=Air Force Link |access-date=2009-03-13 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090213142602/http://www.af.mil/bios/bio.asp?bioID=6630 |archive-date=February 13, 2009 }}</ref> |- | १९६० | [[रोनाल्ड डब्लू. येट्स]] | जनरल; कमांडर, [[एर फोर्स मटेरिअल कमांड]]; कमांडर, [[एर फोर्स सिस्टम्स कमांड]]; चाचणी पायलट; व्हिएतनाम युद्धातील लढाऊ अनुभवी सैनिक | <ref name="yates">{{cite web|url=http://www.af.mil/bios/bio.asp?bioID=7679|title=General Ronald W. Yates|publisher=Air Force Link|access-date= 2009-03-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20080709171718/http://www.af.mil/bios/bio.asp?bioID=7679|archive-date=2008-07-09}}</ref> |- | १९६१ | [[जॉर्ज ली बटलर]] | जनरल; कमांडर, युनायटेड स्टेट्स स्ट्रॅटेजिक कमांड; डिस्टिंग्विश्ड फ्लाइंग क्रॉस प्राप्तकर्ता; लढाऊ आणि बॉम्बर पायलट; व्हिएतनाम युद्धातील लढाऊ अनुभवी सैनिक | <ref name="butler">{{cite web|url=http://www.af.mil/bios/bio.asp?bioID=4877|title=General George Lee Butler|publisher=Air Force Link|access-date= 2009-03-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20040209185025/http://www.af.mil/bios/bio.asp?bioID=4877|archive-date=2004-02-09}}</ref> |- | १९६४ | [[रिचर्ड ई. हॉली]] | जनरल; कमांडर, एर कॉम्बॅट कमांड; डिस्टिंग्विश्ड फ्लाइंग क्रॉस प्राप्तकर्ता (तीन); व्हिएतनाम युद्धातील लढाऊ अनुभवी सैनिक | <ref name="hawley">{{cite web|url=http://www.af.mil/bios/bio.asp?bioID=5744|title=General Richard E. Hawley|publisher=Air Force Link|access-date= 2009-03-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20040210075607/http://www.af.mil/bios/bio.asp?bioID=5744|archive-date=2004-02-10}}</ref> |- | १९६४ | [[जॉन G. लॉर्बर]] | जनरल; कमांडर, [[पॅसिफिक एर फोर्सेस]]; डिस्टिंग्विश्ड फ्लाइंग क्रॉस प्राप्तकर्ता (दोन); लढाऊ पायलट; व्हिएतनाम युद्धातील लढाऊ अनुभवी सैनिक | <ref name="lorber">{{cite web|url=http://www.af.mil/bios/bio.asp?bioID=6231|title=General John G. Lorber|publisher=Air Force Link|access-date= 2009-03-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20040208012050/http://www.af.mil/bios/bio.asp?bioID=6231|archive-date=2004-02-08}}</ref> |- | १९६५ | [[हावेल एम. एस्टेस तिसरे]] | जनरल; कमांडर, युनायटेड स्टेट्स स्पेस कमांड; कमांडर, [[नॉर्थ अमेरिकन एरोस्पेस डिफेन्स कमांड]]; कमांडर, [[एर फोर्स स्पेस कमांड]]; डिस्टिंग्विश्ड फ्लाइंग क्रॉस प्राप्तकर्ता (दोन); लढाऊ पायलट; व्हिएतनाम युद्धातील लढाऊ अनुभवी सैनिक | <ref name="estes">{{cite web|url=http://www.af.mil/bios/bio.asp?bioID=5367|title=General Howell M. Estes III|publisher=Air Force Link|access-date= 2009-03-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20040209155811/http://www.af.mil/bios/bio.asp?bioID=5367|archive-date=2004-02-09}}</ref> |- | १९६८ | [[विलियम जे. बेगर्ट]] | जनरल; कमांडर, पॅसिफिक एर फोर्सेस; डिस्टिंग्विश्ड फ्लाइंग क्रॉस प्राप्तकर्ता (दोन); पायलट; व्हिएतनाम युद्धातील लढाऊ अनुभवी सैनिक | <ref name="begert">{{cite web|url=http://www.af.mil/bios/bio.asp?bioID=4649|title=General William J. Begert|publisher=Air Force Link|access-date= 2009-03-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20040207104516/http://www.af.mil/bios/bio.asp?bioID=4649|archive-date=2004-02-07}}</ref> |- | १९६८ | [[चार्ल्स आर. हॉलंड]] | जनरल; कमांडर, [[युनायटेड स्टेट्स स्पेशल ऑपरेशन्स कमांड]]; डिस्टिंग्विश्ड फ्लाइंग क्रॉस प्राप्तकर्ता; [[लॉकहीड एसी-१३०|एसी-१३० गनशिप]] पायलट; व्हिएतनाम युद्धातील लढाऊ अनुभवी सैनिक | <ref name="holland">{{cite web|url=http://www.af.mil/bios/bio.asp?bioID=5834 |title=General Charles R. Holland |publisher=Air Force Link |access-date=2009-03-13 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090213164353/http://www.af.mil/bios/bio.asp?bioID=5834 |archive-date=February 13, 2009 }}</ref> |- | १९६८ | [[चार्ल्स टी. रॉबर्टसन]] | जनरल; कमांडर, [[युनायटेड स्टेट्स ट्रान्सपोर्टेशन कमांड]]; कमांडर, [[एर मोबिलिटी कमांड]]; डिस्टिंग्विश्ड फ्लाइंग क्रॉस प्राप्तकर्ता (दोन); एसी-१३० गनशिप, बॉम्बर आणि टँकर पायलट; व्हिएतनाम युद्धातील लढाऊ अनुभवी सैनिक | <ref name="robertson">{{cite web|url=http://www.af.mil/bios/bio.asp?bioID=6932|title=General Charles T. "Tony" Robertson Jr.|publisher=Air Force Link|access-date= 2009-03-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20040210080129/http://www.af.mil/bios/bio.asp?bioID=6932|archive-date=2004-02-10}}</ref> |- | १९७२ | [[विलियम आर. लुनी तिसरे]] | जनरल; कमांडर, [[एर एज्युकेशन अँड ट्रेनिंग कमांड]]; पायलट; [[ऑपरेशन सदर्न वॉच]] मधील लढाऊ अनुभवी सैनिक | <ref name="looney">{{cite web|url=http://www.af.mil/bios/bio.asp?bioID=6229|title=General William R. Looney III|publisher=Air Force Link|access-date= 2009-03-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20040211184142/http://www.af.mil/bios/bio.asp?bioID=6229|archive-date=2004-02-11}}</ref> |- | १९७३ | [[जे. डी. डब्लू. कॉर्ली]] | जनरल; कमांडर, एर कॉम्बॅट कमांड; लढाऊ पायलट | <ref name="corley">{{cite web|url=http://www.af.mil/bios/bio.asp?bioID=5080|title=General John D. W. Corley|publisher=Air Force Link|access-date= 2009-05-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20040212045653/http://www.af.mil/bios/bio.asp?bioID=5080|archive-date=2004-02-12}}</ref> |- | १९७३ | [[फ्रँक क्लॉट्झ]] | [[लेफ्टनंट जनरल]]; [[रोड्स स्कॉलर]]; कमांडर, एर फोर्स ग्लोबल स्ट्राईक कमांड; मिसाईलर | <ref name="klotz"/> |- | १९७३ | [[स्टीफन आर. लॉरेन्झ]] | जनरल; कमांडर, एर एज्युकेशन अँड ट्रेनिंग कमांड; पायलट | <ref name="lorenz">{{cite web|url=http://www.af.mil/bios/bio.asp?bioID=6234 |title=General Stephen R. Lorenz |publisher=Air Force Link |access-date=2009-03-13 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090310234138/http://www.af.mil/bios/bio.asp?bioID=6234 |archive-date=March 10, 2009 }}</ref> |- | १९७४ | [[कॅरोल चँडलर]] | जनरल; कमांडर, पॅसिफिक एर फोर्सेस; लढाऊ पायलट | <ref name="chandler">{{cite web|url=http://www.af.mil/bios/bio.asp?bioID=4971 |title=General Carrol H. "Howie" Chandler |publisher=Air Force Link |access-date=2009-03-13 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090312021631/http://www.af.mil/bios/bio.asp?bioID=4971 |archive-date=March 12, 2009 }}</ref> |- | १९७४ | [[डोनाल्ड जे. हॉफमन]] | जनरल; कमांडर, एर फोर्स मटेरिअल कमांड; लढाऊ पायलट | <ref name="hoffman">{{cite web|url=http://www.af.mil/bios/bio.asp?bioID=5825 |title=General Donald J. Hoffman |publisher=Air Force Link |access-date=2009-05-11 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090417020223/http://www.af.mil/bios/bio.asp?bioID=5825 |archive-date=April 17, 2009 }}</ref> |- | १९७५ | [[डग्लस एम. फ्रेझर]] | जनरल; कमांडर, [[युनायटेड स्टेट्स सदर्न कमांड]]; लढाऊ पायलट | <ref name="fraser">{{cite web|url=http://www.af.mil/information/bios/bio.asp?bioID=5456 |title=General Douglas M. Fraser |publisher=Air Force Link |access-date=2009-07-22 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090715204937/http://www.af.mil/information/bios/bio.asp?bioID=5456 |archive-date=2009-07-15 }}</ref> |} === उल्लेखनीय व्हिएतनाम युद्ध सैनिक === {| class="wikitable sortable" |- ! वर्ष !! नाव !! माहिती !! संदर्भ |- | १९६१ | [[जेम्स पी. उल्म]] | [[ब्रिगेडियर जनरल]]; [[८ वी फ्लाइंग ट्रेनिंग स्क्वाड्रन|८ व्या फ्लाइंग ट्रेनिंग स्क्वाड्रन]] आणि [[१४ वी फ्लाइंग ट्रेनिंग विंग|१४ व्या फ्लाइंग ट्रेनिंग विंग]]चे कमांडर | <ref name="ulm">{{cite web|url=http://www.af.mil/information/bios/bio.asp?bioid=7441 |title=Brigadier General James P. Ulm |publisher=United States Air Force |access-date=2012-02-13 |url-status=dead |archive-url=https://archive. today/20120803174641/http://www.af.mil/information/bios/bio.asp?bioid=7441 |archive-date=2012-08-03 }}</ref> |- | १९६४ | [[रिचर्ड स्टीफन रिची]] | [[ब्रिगेडियर जनरल]]; व्हिएतनाम युद्धातील पायलट [[फ्लाइंग एस]]; [[एर फोर्स क्रॉस (युनायटेड स्टेट्स)|एर फोर्स क्रॉस]] प्राप्तकर्ता | <ref name="ritchie">{{cite web|url=http://www.acepilots.com/vietnam/ritchie.html|title=Richard "Steve" Ritchie: Phantom Pilot, Vietnam Ace, MiG Killer|publisher=Ace Pilots|access-date=2009-03-09|archive-date=2008-12-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20081216071759/http://www.acepilots.com/vietnam/ritchie.html|url-status=live}}</ref> |- | १९६४ | [[रॉबिन जी. टॉर्नो]] | ब्रिगेडियर जनरल; [[३३४ वी फायटर स्क्वाड्रन|३३४ व्या फायटर स्क्वाड्रन]]चे कमांडर; [[४०५ वी एर एक्स्पेडिश्नेरी विंग|४०५ व्या एर एक्स्पेडिश्नेरी विंग]]चे कमांडर; युनायटेड States वायुसेनाच्या सदर्न एर डिव्हिजनचे कमांडर; एर फोर्स रिझर्व्ह ऑफिसर ट्रेनिंग कॉर्प्सचे कमांडंट; [[सिल्व्हर स्टार]] आणि लेजन ऑफ मेरिटचे प्राप्तकर्ता | <ref name="tornow">{{cite web |url=http://www.af.mil/information/bios/bio.asp?bioID=7413 |title=Robin G. Tornow |publisher=United States Air Force |access-date=2010-09-11 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100413214814/http://www.af.mil/information/bios/bio.asp?bioID=7413 |archive-date=2010-04-13 }}</ref> |- | १९८५ | [[लॉन्स सिजान]] | कर्नल; व्हिएतनाम युद्धादरम्यान [[युद्धकैदी]]; लढाऊ पायलट; मेडल ऑफ ऑनरने सन्मानित झालेले पहिले पदवीधर; त्यांच्या सन्मानार्थ वायुसेनाचा 'लॉन्स पी. सिजान पुरस्कार' नेतृत्वगुणांसाठी दिला जातो | <ref name="sijan">{{cite book|last=McConnell|first=Malcolm|title=Into the Mouth of the Cat|publisher=W. W. Norton and Company|location=New York, NY|year=1985|isbn=0-393-32548-2}}</ref> |- | १९६६ | [[निकोलस केहो]] | कर्नल जनरल; व्हिएतनाम युद्धादरम्यान लढाऊ पायलट; वायुसेनाच्या सचिवांच्या कार्यालयाचे [[इन्स्पेक्टर जनरल]]; [[U.S. गृहनिर्माण आणि शहरी विकास विभाग|यू.एस. गृहनिर्माण आणि शहरी विकास विभाग]] (HUD) मधील सहाय्यक इन्स्पेक्टर जनरल; काँग्रेस मेडल ऑफ ऑनर सोसायटीचे अध्यक्ष आणि मुख्य कार्यकारी अधिकारी (२००३–) | <ref name="kehoe">{{cite web|url=http://www.af.mil/bios/bio.asp?bioID=6009|title=Lieutenant General Nicholas B. Kehoe|publisher=Air Force link|access-date= 2009-03-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20070316085538/http://www.af.mil/bios/bio.asp?bioID=6009|archive-date=2007-03-16}}</ref> |- | १९६७ | [[डेल स्टोव्हल]] | ब्रिगेडियर जनरल; व्हिएतनाम युद्धातील बचाव कार्य पायलट; एर force क्रॉस आणि [[जब्बारा पुरस्कार]] प्राप्तकर्ता; १२ यशस्वी बचाव मोहिमा, ज्यामध्ये उत्तर व्हिएतनामच्या आत खोलवर जाऊन केलेले [[रॉजर लोचर]] यांचे बचाव कार्य समाविष्ट आहे | <ref name="stovall">{{cite web|url=https://www.af.mil/AboutUs/Biographies/Display/tabid/225/Article/105509/brigadier-general-dale-e-stovall.aspx|title=Brigadier General Dale E. Stovall|publisher=United States Air Force|access-date=2015-04-18|archive-date=2016-01-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20160114205813/http://www.af.mil/AboutUs/Biographies/Display/tabid/225/Article/105509/brigadier-general-dale-e-stovall.aspx|url-status=live}}</ref> |- | १९६८ | [[जेफ्री फेनस्टाईन]] | [[कर्नल]]; व्हिएतनाम युद्धातील वेपन्स सिस्टम्स ऑफिसर फ्लाइंग एस | <ref name="feinstein">{{cite web|url=http://www.usafa.org/news-media/Checkpoints/articles/Archive/2006MAR_mig_killers.pdf |title=MiG Killers: USAFA grads prove lethal to enemy pilots |date=March 2006 |publisher=United States Air Force Academy |access-date=2009-03-09 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719085525/http://www.usafa.org/news-media/Checkpoints/articles/Archive/2006MAR_mig_killers.pdf |archive-date=July 19, 2011 }}</ref> |- | १९७० | [[मायकेल ब्लासी]] | [[फर्स्ट लेफ्टनंट]]; [[ए-३७ ड्रॅगनफ्लाय|ए-३७बी ड्रॅगनफ्लाय]] हल्ला विमानाचे पायलट; अवशेषांची ओळख पटण्यापूर्वी, ब्लासी हे व्हिएतनाम युद्धातील अज्ञात सैनिक म्हणून [[टॉम्ब ऑफ द अननोन्स]] (१९८४–१९९८) येथे दफन करण्यात आले होते | <ref name="blassie">{{cite web|url=https://www.nlm.nih.gov/exhibition/visibleproofs/galleries/cases/blassie.html|title=Michael Blassie unknown no more|date=2006-05-03|publisher=National Institutes of Heath|access-date=2009-04-01|archive-date=2009-03-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20090325004341/http://www.nlm.nih.gov/visibleproofs/galleries/cases/blassie.html|url-status=live}}</ref> |} === उल्लेखनीय खाडी युद्ध सैनिक === {| class="wikitable sortable" |- ! वर्ष !! नाव !! माहिती !! संदर्भ |- | १९६३ | [[पॅट्रिक पी. कारुआना]] | कर्नल जनरल; [[१४ वी वायुसेना|१४ व्या वायुसेना]]चे कमांडर; एर फोर्स स्पेस कमांडचे उपकमांडर | <ref name="caruana">{{cite web|url=http://www.af.mil/information/bios/bio.asp?bioID=4942 |title=Patrick P. Caruana |publisher=United States Air Force |access-date=2011-07-07 |url-status=dead |archive-url=https://archive. today/20120720211617/http://www.af.mil/information/bios/bio.asp?bioID=4942 |archive-date=2012-07-20 }}</ref> |- | १९६५ | [[जॉन ए. वॉर्डन तिसरे]] | कर्नल; विख्यात हवाई शक्ती सिद्धांतकार; एर FORCE डिस्टिंग्विश्ड सर्विस मेडल प्राप्तकर्ता | <ref name="warden">{{cite news|url=http://www.accessmylibrary.com/article-1G1-183044454/john-warden-and-renaissance.html|title=John A. Warden III|publisher=Access My Library.com|access-date=2010-04-28 | date=2008-04-01}}</ref> |- | १९६९ | [[चार्ल्स सी. बाल्डविन]] | मेजर जनरल; मुख्य चॅप्लन | <ref name="baldwin">{{cite web|url=http://www.af.mil/information/bios/bio.asp?bioID=4592 |title=Chaplain (Major General) Charles C. Baldwin |publisher=United States Air Force |access-date=2011-10-02 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130802084942/http://www.af.mil/information/bios/bio.asp?bioID=4592 |archive-date=2013-08-02 }}</ref> |- | १९७९ | [[जॉन एफ. निकोलस]] | ब्रिगेडियर जनरल; [[टेक्सास एर नॅशनल गार्ड]]चे कमांडर | <ref name="nichols">{{cite web|url=http://www.ng.mil/ngbgomo/library/bio/2002.htm |title=Brigadier General John F. Nichols |publisher=National Guard Bureau |access-date=2011-01-21 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120524183457/http://www.ng.mil/ngbgomo/library/bio/2002.htm |archive-date=2012-05-24 }}</ref> |- | १९८४ | [[ब्रेंट ब्रँडन]] | कर्नल; [[ईएफ-१११ए रेव्हेन|ईएफ-१११]] पायलट ज्यांनी [[ऑपरेशन डेझर्ट स्टॉर्म]]च्या पहिल्या दिवशी हवाई लढाईत इराकी [[दस्सो मिराज एफ१|मिराज एफ१-ईक्यू]] विमानाला पाडले; खाडी युद्धादरम्यान हवाई लढाईसाठी डिस्टिंग्विश्ड फ्लाइंग क्रॉस प्राप्तकर्ता | <ref name="brandon">{{cite web|url=http://www.thekeysource.com/team-hci/index_details.php?unid=76 |title=Brent D. Brandon |publisher=KeySource Group |access-date=2009-03-08 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091208134754/http://www.thekeysource.com/team-hci/index_details.php?unid=76 |archive-date=December 8, 2009 }}</ref> |} === दहशतवाद विरोधी युद्धातील उल्लेखनीय सैनिक === {| class="wikitable sortable" |- ! वर्ष !! नाव !! माहिती !! संदर्भ |- | १९८८ | [[मार्था मॅकसेली]] | [[कर्नल]]; अमेरिकन महिला पारंपारिक "बिगर-लढाऊ" विमानांमध्ये (एरलिफ्ट, टँकर, हेलिकॉप्टर) अनेक वर्षांपासून लढाऊ मोहिमा राबवत असल्या तरी, लढाऊ विमानांवरून महिलांच्या लढाऊ मोहिमांवरील १९९१ ची बंदी उठवल्यानंतर लढाऊ विमानातून प्रत्यक्ष युद्धात मोहीम राबवणाऱ्या त्या पहिल्या अमेरिकन महिला बनल्या; ऑपरेशन सदर्न वॉच आणि ऑपरेशन एंड्युरिंग फ्रीडमच्या अनुभवी सैनिक; २०१४ मध्ये ॲरिझोनाच्या २ ऱ्या मतदारसंघाचे प्रतिनिधित्व करत काँग्रेसवर निवड | <ref name="mcsally_defenselink">{{cite web|url=http://www.defenselink.mil/home/faceofdefense/fod/2006-12/f20061207a.html|title=First female pilot in combat reflects on career|last=Bergquist|first=Carl|date=2006-12-06|publisher=United States Department of Defense|access-date=2009-03-21|archive-date=2007-08-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20070815234411/http://www.defenselink.mil/home/faceofdefense/fod/2006-12/f20061207a.html|url-status=dead}}</ref> |- | १९९७ | [[किम रीड-कॅम्पबेल]] | [[कर्नल]]; तिच्या वडिलांप्रमाणेच ([[चक रीड]]) तिच्या तुकडीत प्रथम क्रमांकाने उत्तीर्ण; [[इराक युद्ध|इराक युद्धादरम्यान]] हवाई लढाईसाठी डिस्टिंग्विश्ड फ्लाइंग क्रॉस प्राप्तकर्ता | <ref name="reedc1"/><ref name="reedc2"/><ref name="reeddfc">{{cite web|url=http://www.dfcsociety.org/citation_detail.asp?ID=4442 |title=DFC Citations: Kim N. Campbell |year=2003 |publisher=Distinguished Flying Cross Society |access-date=2009-03-08 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080615140616/http://www.dfcsociety.org/citation_detail.asp?ID=4442 |archive-date=2008-06-15 }}</ref> |- | २००६ | [[रोझलिन एल. शुलटे]] | [[फर्स्ट लेफ्टनंट]]; अफगाणिस्तानमधील दहशतवाद विरोधी युद्धात शत्रू सैनिकांकडून मारली गेलेली अकॅडेमीची पहिली महिला पदवीधरा; मरणोत्तर [[नॅशनल इंटेलिजन्स मेडल फॉर वॅलर]]ने सन्मानित | <ref name="Schulte">{{cite web|url=https://www.usafa.af.mil/news/story?id=123205840|title=Schulte award ceremony|year=2010|publisher=af.mil|access-date=2013-01-15|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150520090535/http://www.usafa.af.mil/news/story.asp?id=123205840|archive-date=2015-05-20}}</ref> |} === इतर उल्लेखनीय वायुसेना पदवीधर === {| class="wikitable sortable" |- ! वर्ष !! नाव !! माहिती !! संदर्भ |- | १९९१ | [[एरिक ए. पिटर्सन]] | ब्रिगेडियर जनरल, [[विस्कॉन्सिन नॅशनल गार्ड]]चे वायुसेनाचे उप ॲडज्युटंट जनरल | <ref name="eapeterson">{{cite web|url=https://wi.ng.mil/Portals/65/Documents/About/Leadership/Peterson_17MAR25.pdf|title=Brig. Gen. Erik A. Peterson|publisher=Wisconsin National Guard}}{{मृत दुवा|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | १९९६ | [[निकोल मालाचोव्स्की]] | [[कर्नल]]; [[युनायटेड स्टेट्स एर फोर्स थंडरबर्ड्स|यू.एस. एर फोर्स थंडरबर्ड्स]] सह पायलट म्हणून सेवा देणारी पहिली महिला | <ref name="malachowski">{{cite web|url=http://www.f-16.net/news_article1400.html|title=Thunderbirds' first female pilot announced with new 2006 pilots|date=2005-06-17|publisher=F-16.net|access-date=2009-03-13|archive-date=2021-10-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20211024234708/https://www.f-16.net/f-16-news-article1400.html|url-status=live}}</ref> |- | १९९८ | [[शॉना रोशेल किम्ब्रेळ]] | [[मेजर]]; लढाऊ पायलट म्हणून सेवा देणारी पहिली [[आफ्रिकन-अमेरिकन]] महिला | <ref name="kimbrell">{{cite web|url=https://www.aviano.af.mil/News/story/id/123091118/ |title=Meet the Air Force's first female African-American fighter pilot |date=2009-06-17 |publisher=U.S. Air Force |access-date=2010-10-13 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110716022039/http://www.aviano.af.mil/news/story.asp?id=123091118 |archive-date=2011-07-16 }}</ref> |- | १९८० | [[जॅनेट सी. वोल्फेनबार्गर]] | [[जनरल]]; ५ जून २०१२ पर्यंत, यू.एस. वायुसेनाात जनरल रँक मिळवणारी पहिली महिला | — |- | १९६३ | [[चार्ल्स व्ही. बुश]] | अधिकारी; युनायटेड States एर फोर्स अकॅडेमीमधून पदवीधर झालेले पहिले आफ्रिकन-अमेरिकन | <ref name="C.V. Bush">{{cite journal|url=https://books.google.com/books?id=F9umweXiDtgC&q=%22Charles%20V.%20Bush%22&pg=PA71|journal=Ebony Magazine: "Air Force Cadets"|title=Three Negro youths are first of race to enter Colorado training school|edition=February 1960|date=February 1960|publisher=Johnson|access-date=2009-12-24|author1=Company, Johnson Publishing|archive-date=2021-10-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20211024234622/https://books.google.com/books?id=F9umweXiDtgC&q=%22Charles+V.+Bush%22&pg=PA71|url-status=live}}</ref> |- | १९६९ | [[पॉल के. कार्लटन, जुनियर]] | कर्नल जनरल; यू.एस. वायुसेनाचे सर्जन जनरल; डिस्टिंग्विश्ड सेवा मेडल प्राप्तकर्ता; जनरल पॉल के. कार्लटन यांचे सुपुत्र | <ref name="carlton">{{cite web|url=http://tamhsc.edu/homeland/bio.html |title=Paul K. Carlton, Jr. |publisher=Texas A&M Health Science Center |access-date=2010-04-21 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090430152300/http://tamhsc.edu/homeland/bio.html |archive-date=April 30, 2009 }}</ref> |- | १९६९ | [[चार्ल्स सी. बाल्डविन]] | मेजर जनरल; यू.एस. वायुसेनाचे मुख्य चॅप्लन; पायलट; ओक लीफ क्लस्टरसह डिस्टिंग्विश्ड सेवा मेडल, ओक लीफ क्लस्टरसह लेजन ऑफ मेरिट, ओक लीफ क्लस्टरसह डिस्टिंग्विश्ड फ्लाइंग क्रॉस प्राप्तकर्ता | <ref name="baldwin"/> |- | १९७५ | [[स्कॉट ए. हॅमंड]] | मेजर जनरल; [[जॉर्जिया एर नॅशनल गार्ड]]चे कमांडर आणि मुख्य प्रमुख | <ref name="hammond">{{cite web|url=http://www.nationalguard.mil/Leadership/ngbgomo/bioshow.aspx?id=946&name=Major%20General%20Scott%20A%20Hammond%20|title=Major General Scott A. Hammond|publisher=National Guard of the United States|access-date=2014-05-15|archive-date=2014-05-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20140517122212/http://www.nationalguard.mil/Leadership/ngbgomo/bioshow.aspx?id=946&name=Major%20General%20Scott%20A%20Hammond%20|url-status=live}}</ref> |- | १९६१ | [[हेक्टर आंद्रेस नेग्रोनी]] | कर्नल, लढाऊ पायलट, इतिहासकार, संरक्षण उद्योग कार्यकारी, वायुसेना अकॅडेमीमधून पदवीधर झालेले पहिले पोर्तो रिकन | — |- | १९८० | [[सुझान के. माशीको]] | [[मेजर जनरल]]; कोणत्याही लष्करी सेवेतून फ्लॅग/जनरल अधिकारी पदावर पदोन्नत झालेल्या जपानी वंशाच्या पहिल्या महिला | <ref name="dunbar">{{Cite web|url=https://www.af.mil/About-Us/Biographies/Display/Article/107977/major-general-susan-k-mashiko/|title=MAJOR GENERAL SUSAN K. MASHIKO|website=www.af.mil|access-date=2021-10-24|archive-date=2021-10-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20211004194906/https://www.af.mil/About-Us/Biographies/Display/Article/107977/major-general-susan-k-mashiko/|url-status=live}}</ref> |- | १९८२ | [[शॅरॉन के.जी. डनबार]] | [[मेजर जनरल]]; फ्लॅग/जनरल अधिकारी पदावर पदोन्नत झालेल्या कोरियन वंशाच्या पहिल्या लष्करी सदस्या; [[एर फोर्स डिस्ट्रिक्ट ऑफ वॉशिंग्टन]] आणि [[हिल एर FORCE बेस]]चे नेतृत्व करणाऱ्या पहिल्या महिला | <ref name="dunbar"/> |} == स्पेस फोर्स == === स्पेस ऑपरेशन्सचे उपप्रमुख === {| class="wikitable sortable" |- ! वर्ष !! नाव !! माहिती !! संदर्भ |- | १९८५ | [[डेव्हिड डी. थॉमसन]] | जनरल; स्पेस ऑपरेशन्सचे उपप्रमुख (२०२०–); स्पेस फोर्समध्ये जनरल रँक मिळवणारे पहिले पदवीधर; अकॅडेमीमध्ये ॲस्ट्रोनॉटिक्सचे प्राध्यापक (१९८९–१९९२); ॲस्ट्रोनॉटिकल इंजिनिअरिंगमध्ये बॅचलर ऑफ सायन्स | <ref>{{Cite web|url=https://www.pittsburgh.afrc.af.mil/News/Article-Display/Article/1879515/steel-foundation-locally-born-general-comes-home-to-tell-af-story/|title=Steel foundation: Locally-born general comes home to tell AF story|website=Pittsburgh Air Reserve Station|access-date=2021-03-05|archive-date=2021-09-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20210909020144/https://www.pittsburgh.afrc.af.mil/News/Article-Display/Article/1879515/steel-foundation-locally-born-general-comes-home-to-tell-af-story/|url-status=live}}</ref> |} === फोर्स फील्ड कमांड्सचे कमांडर === {| class="wikitable sortable" |- ! वर्ष !! नाव !! माहिती !! संदर्भ |- | १९८९ | [[स्टीफन एन. व्हायटिंग]] | लेफ्टनंट जनरल; स्पेस ऑपरेशन्स कमांडचे कमांडर (२०२०–); स्पेस फोर्स फील्ड कमांडचे पहिले कमांडर; एरोनॉटिकल इंजिनिअरिंगमध्ये बॅचलर ऑफ सायन्स | <ref name=autogenerated1>{{Cite web|url=https://www.af.mil/About-Us/Biographies/Display/Article/466543/stephen-n-whiting/|title=STEPHEN N. WHITING|website=www.af.mil|access-date=2021-10-24|archive-date=2021-10-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20211022224024/https://www.af.mil/About-Us/Biographies/Display/Article/466543/stephen-n-whiting/|url-status=dead}}</ref> |} === स्पेस फोर्स जनरल अधिकारी === {| class="wikitable sortable" |- ! वर्ष !! नाव !! माहिती !! संदर्भ |- | १९८८ | [[निना एम. अर्माग्नो]] | लेफ्टनंट जनरल; स्पेस फोर्स स्टाफच्या संचालक (२०२०–); स्पेस फोर्समध्ये लेफ्टनंट जनरल रँक मिळवणाऱ्या पहिल्या महिला आणि पहिल्या अकॅडेमी पदवीधरा; जीवशास्त्रामध्ये बॅचलर ऑफ सायन्स | <ref name=autogenerated1 /><ref>{{Cite web|url=https://spacenews.com/armagno-becomes-the-u-s-space-forces-first-female-general-officer/|title=Armagno becomes the U.S. Space Force's first female general officer|date=August 17, 2020|website=SpaceNews|access-date=March 5, 2021}}</ref> |- | १९९० | [[जॉन ई. शॉ]] | लेफ्टनंट जनरल; युनायटेड States स्पेस कमांडचे उपकमांडर (२०२०–); ॲस्ट्रोनॉटिकल इंजिनिअरिंगमध्ये बॅचलर ऑफ सायन्स आणि रशियन भाषेमध्ये मायनर पदवी | <ref>{{Cite web|url=https://www.spacecom.mil/Leadership/Bio-Display/Article/2433977/lt-gen-john-e-shaw/|title=LT GEN JOHN E. SHAW|website=www.spacecom.mil|access-date=2021-03-05|archive-date=2021-04-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20210405142417/https://www.spacecom.mil/Leadership/Bio-Display/Article/2433977/lt-gen-john-e-shaw/|url-status=live}}</ref> |} == दूरचित्रवाणी व्यक्तिमत्त्वे == {| class="wikitable sortable" |- ! वर्ष !! नाव !! माहिती !! संदर्भ |- | १९९६ | [[रायशेन लेमकुल]] | रिॲलिटी गेम शो ''[[द अमेझिंग रेस ४]]'' चे विजेते; मॉडेल, लेखक आणि अभिनेता; [['एन सिंक]] चे माजी सदस्य [[लॉन्स बास]] यांचे माजी मित्र; त्यांचे आत्मचरित्र 'हियर्स व्हॉट वी विल से' अकॅडेमीमधील त्यांच्या काळाबद्दल आणि लष्कराच्या "[[डोन्ट आस्क, डोन्ट टेल]]" धोरणांतर्गत हवाई दलातील अधिकारी म्हणून केलेल्या सेवेबद्दल तपशीलवार माहिती देते | <ref name="lehmkuhl">{{cite web|url=http://www.people.com/people/article/0,,1220199,00.html|title=Lance Bass's Beau: I'm Proud of Him|last=Lehner|first=Marla|work=People|date=2006-07-28|access-date=2009-03-07|archive-date=2009-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20090205212420/http://www.people.com/people/article/0,,1220199,00.html|url-status=dead}}</ref> |} == बिगर-पदवीधर == :''या माजी विद्यार्थ्यांनी पदवी पूर्ण केली नसल्यामुळे, त्यांचे तुकडी वर्ष "x-" आणि त्यानंतर ते पदवीधर झाले असते ते वर्ष (माहित असल्यास) असे दर्शवले आहे आणि यादी आडनावाच्या वर्णानुक्रमानुसार आहे.'' {| class="wikitable sortable" |- ! वर्ष !! नाव !! माहिती !! संदर्भ |- | x–१९७६ | [[ब्रायन बिल्लिक]] | एनएफएल [[बाल्टिमोर रेव्हन्स]]चे मुख्य प्रशिक्षक (१९९९–२००७) | <ref name="billick">{{cite web|url=http://www.baltimoresun.com/topic/sports/football/brian-billick-PESPT008384.topic|title=Brian Billick|work=Baltimore Sun|access-date=2009-03-12|archive-date=2008-07-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20080706033228/http://www.baltimoresun.com/topic/sports/football/brian-billick-PESPT008384.topic|url-status=live}}</ref> |- | x–१९६४ | [[हॅरी चॅपिन]] | गायक | <ref name="chapin2">{{cite magazine|url=https://www.rollingstone.com/artists/harrychapin/biography |title=Harry Chapin |magazine=Rolling Stone |access-date=2009-03-12 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080622040424/http://www.rollingstone.com/artists/harrychapin/biography |archive-date=June 22, 2008 }}</ref> |- | x–१९६८ | [[लॅरी कोल]] | एनएफएल फुटबॉल खेळाडू [[डॅलस काउबॉय]] (१९६८–१९८०); दोन सुपर बाउल रिंग मिळवल्या | <ref name="cole">{{cite web|last=Wallis |first=Jana |url=http://www.dallascowboys.com/news/news.cfm?id=57A39058-EF42-AB21-0ED943CADFA7AB62 |title=Pregame Gets Night Started Right |publisher=Dallas Cowboys |access-date=2009-04-06 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090316115339/http://www.dallascowboys.com/news/news.cfm?id=57A39058-EF42-AB21-0ED943CADFA7AB62 |archive-date=March 16, 2009 }}</ref> |- | x–१९८१ | [[ब्रायन दुबी]] | पायलट; [[व्हर्माँटचे उपराज्यपाल]] (२००३–) | <ref name="dubie">{{cite web|url=http://ltgov.vermont.gov/about |title=Biography: Lieutenant Governor Brian Dubie |date=2008-07-28 |publisher=State of Vermont |access-date=2009-03-12 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080905210726/http://www.ltgov.vermont.gov/about |archive-date=September 5, 2008 }}</ref> |- | x–१९७७ | [[डेरिओ गँबारो]] | [[मिसूरी लोकप्रतिनिधी गृह]]चे सदस्य (१९९९–२००३) | <ref name="gambaro">{{cite web|url=http://www.house.missouri.gov/content.aspx?info=/bills99/member99/bio065.htm|title=Rep. Derio L. Gambaro|publisher=Missouri House of Representatives|access-date=2009-03-12|archive-date=2011-07-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20110721050448/http://www.house.missouri.gov/content.aspx?info=%2Fbills99%2Fmember99%2Fbio065.htm|url-status=live}}</ref> |- | x–१९७८ | [[क्लीरन्स गिल्यार्ड]] | अभिनेता; [[नेव्हाडा लास वेगास युनिव्हर्सिटी]]मध्ये कॉलेज ऑफ fine आर्ट्स थिएटर विभागात सहयोगी प्राध्यापक | <ref name="gilyard">{{cite web|url=http://theatre.unlv.edu/bios.html|title=Facul/Staff Bios|publisher=University of Nevada at Las Vegas|access-date=2009-03-12|archive-date=2009-01-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20090124075439/http://theatre.unlv.edu/bios.html|url-status=live}}</ref> |- | x–१९७९ | [[अल्बर्टो गोन्झालेस]] | [[युनायटेड स्टेट्सचे ॲटर्नी जनरल|युनायटेड स्टेट्सचे ॲटर्नी जनरल]] (२००५–२००७), [[टेक्सास टेक युनिव्हर्सिटी]]मध्ये प्राध्यापक (२००९–) | <ref name="gonzales">{{cite web|url=https://abcnews.go.com/Politics/Inauguration/story?id=241596|title=Profile: Attorney General Alberto Gonzales|date=2005-01-26|publisher=ABC News|access-date=2009-03-12|archive-date=2009-04-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20090424133117/http://abcnews.go.com/Politics/Inauguration/story?id=241596|url-status=live}}</ref> |- | x–१९७१ | [[स्टेविन ह्युव्हर]] | लेखक | <ref>{{Cite book|isbn=978-0615419688|title=The Hannah Chronicles: The Adventures of Hannah Hadley, Girl Spy; Book 1: The Door in the Floor|last1=Hoover|first1=Steve|date=2010-11-22}}</ref> |- | x–१९७६ | [[माइल्स ओ'कीफ]] | दूरदर्शन आणि चित्रपट अभिनेता | <ref>{{cite web|url=http://movies.msn.com/celebrities/celebrity/miles-o%27keeffe/|archive-url=https://archive. today/20120710185357/http://movies.msn.com/celebrities/celebrity/miles-o'keeffe/|url-status=dead|archive-date=2012-07-10|title=Miles O'Keeffe|work=MSN Movies|publisher=Microsoft|access-date=2009-03-12}}</ref> |- | अज्ञात | [[जस्टिन ओल्सेन]] | फोर-मॅन बॉबस्लेडमध्ये ऑलिम्पिक सुवर्णपदक विजेते (२०१०) आणि जागतिक चॅम्पियन (२००९) | <ref name="olsen">{{cite web|url=http://bobsled.teamusa.org/athletes/justin-olsen |title=Justin Olsen |publisher=USA Bobsled |access-date=2009-12-30 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100130194340/http://bobsled.teamusa.org/athletes/justin-olsen |archive-date=January 30, 2010 }}</ref> |- | x–१९६५ | [[जोसेफ लेस्टर पॉवेल|जोडी पॉवेल]] | [[अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष|राष्ट्राध्यक्ष]] [[जिमी कार्टर]] यांचे [[व्हाईट हाऊसचे प्रेस सचिव|व्हाईट हाऊस प्रेस सचिव]]; कॉपी करण्याच्या कारणावरून शेवटच्या वर्षात अकॅडेमीमधून निष्कासित | <ref name="powell">{{cite magazine|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,914453,00.html?iid=chix-sphere|archive-url=https://web.archive.org/web/20090924020149/http://www.time.com/time/magazine/article/0,914453,00.html?iid=chix-sphere|url-status=dead|archive-date=September 24, 2009|title=Carter's Mouth|date= 1976-08-02|magazine=Time|access-date= 2009-03-12}}</ref> |- | x–२००५ | [[अँथनी श्लेगेल]] | एनएफएल च्या न्यू यॉर्क जेट्स network आणि सिनसिनाटी बेंगॉल्सचे फुटबॉल खेळाडू (२००६–२००७) | <ref name="schlegel">{{cite web|url=https://www.espn.com/espn/print?id=1447441&type=columnist|title=Falcons, Irish are season's most pleasant surprises|last=Fowler|first=Chris|date=2002-10-17|publisher=ESPN|access-date=2009-03-12|archive-date=2012-10-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20121026122035/http://sports.espn.go.com/espn/print?id=1447441&type=columnist|url-status=live}}</ref> |- | x–२०२४ | [[पॉल स्केन्स]] | पिट्सबर्ग पायरेट्सचे बेसबॉल पिचर; अकॅडेमीत असताना कॉलेज बेसबॉलमधील सर्वोत्तम टू-वे खेळाडू म्हणून २०२२ का [[जॉन ओलेरुड पुरस्कार]] प्राप्तकर्ता; २०२२ च्या थर्ड-क्लास सीझननंतर [[लुइझियाना स्टेट युनिव्हर्सिटी|एलएसयू]] मध्ये बदली; २०२३ मेन्स कॉलेज वर्ल्ड सिरीज जिंकणाऱ्या [[२०२३ एलएसयू टायगर्स बेसबॉल संघ|संघासह]] अनेक राष्ट्रीय पुरस्कार मिळाले; २०२३ च्या मेजर लीग बेसबॉल ड्राफ्टमध्ये प्रथम निवड; २०२४ मध्ये नॅशनल लीगचे रोकी ऑफ द इयर | <ref>{{cite web|url=https://www.mlb.com/news/skenes-captures-2022-john-olerud-two-way-player-of-the-year-award|title=Skenes captures 2022 John Olerud Two-Way Player of the Year Award|website=MLB.com|date=June 14, 2022|access-date=June 14, 2022}}</ref><ref>{{cite news |last1=Nagy |first1=Zack |title=LSU Baseball Stars Paul Skenes and Dylan Crews Make History at MLB Draft |url=https://www.si.com/college/lsu/baseball/lsu-baseball-stars-paul-skenes-and-dylan-crews-make-history-at-mlb-draftt |access-date=August 2, 2023 |work=FanNation |publisher=Sports Illustrated |date=July 10, 2023}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.mlb.com/news/mlb-rookie-of-the-year-awards-2024 |title=Skenes, Gil win Rookie of the Year in a pairing not seen since 1981 |first1=Manny |last1=Randhawa |first2=Paul |last2=Casella |website=MLB.com |date=November 18, 2024 |access-date=February 5, 2025}}</ref> |- | x–२००३ | [[जमील वॉकर]] | [[मेजर लीग सॉकर]] खेळाडू (२००३–२००७); [[२००३ एमएलएस कप|२००३ एमएलएस कप]] विजेता | <ref name="walker">{{cite web|url=http://www.mlsnet.com/player/jamil-walker |title=MLSNet: Jamil Walker |publisher=MLS |access-date=2011-01-18 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101204230750/http://www.mlsnet.com/player/jamil-walker |archive-date=December 4, 2010 }}</ref> |- | x–२००६ | [[डॅनियल वासॉन]] | मेजर लीग सॉकर खेळाडू | <ref name="wasson">{{cite web|url=http://ussf.demosphere.com/Teams/20945465/20945470-20952154/22188738.html|title=USSF Division 2 Pro League|publisher=USSF|access-date=2011-07-28|archive-date=2012-04-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20120430012831/http://ussf.demosphere.com/Teams/20945465/20945470-20952154/22188738.html|url-status=live}}</ref> |} == हे देखील पहा == *[[युनायटेड स्टेट्स सेवा अकॅडेमी]] *[[कॉलोराडोमधील महाविद्यालये आणि विद्यापीठांची यादी]] *[[कॉलोराडोची ग्रंथसूची]] *[[कॉलोराडोचा भूगोल]] *[[कॉलोराडोचा इतिहास]] *[[कॉलोराडो-संबंधित लेखांची यादी]] {{clear}} == संदर्भ == {{reflist}} == बाह्य दुवे == {{sister project links|United States Air Force Academy|auto=yes}} *[https://www.usafa.edu/ युनायटेड स्टेट्स एर फोर्स अकॅडेमी अधिकृत संकेतस्थळ] **[https://www.usafa.edu/graduates/alumni-groups/ युनायटेड स्टेट्स एर FORCE अकॅडेमी माजी विद्यार्थी गट] ***[http://www.blue-alliance.org/ ब्लू अलायन्स - एर फोर्स अकॅडेमीचे एलजीबीटी माजी विद्यार्थी] {{USAFA|state=open}} {{US Air Force navbox}} {{United States service academies and military colleges}} {{ColoCol}} {{People from Colorado}} {{Colorado}} {{authority control}} {{coord|39.0120|-104.8894|region:US-CO_type:edu|name=United States Air Force Academy|display=title}} [[वर्ग:युनायटेड स्टेट्स एर फोर्स अकॅडेमीचे माजी विद्यार्थी|*]] [[वर्ग:युनायटेड स्टेट्स एर फोर्स अकॅडेमी|माजी विद्यार्थी]] 26wmx5621zkeypyldxgovhjh4pyb5nc 0 380842 2691706 2690981 2026-06-29T15:11:43Z अमीत मराठा 184558 अमीत मराठा ने पुनर्निर्देशन ठेउन लेख [[मसुदा:तन्मय जाधव]] वरुन [[तन्मय जाधव]] ला हलविला: अचूक नाव 2690981 wikitext text/x-wiki {{बदल}} '''तन्मय जाधव''' हे भारतीय लेखक, कवी, चित्रपट दिग्दर्शक आणि निर्माते आहेत. त्यांनी २०१९ मध्ये “Mohabbat Ke Daur Me<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=Mohabbat Ke Daur Me|isbn=978-9389125009}}</ref>…!!!” हे पुस्तक प्रकाशित केले. साहित्य क्षेत्राबरोबरच ते लघुपट निर्मिती आणि दिग्दर्शनामध्येही कार्यरत आहेत. जाधव यांनी विविध हिंदी लघुपटांचे लेखन, दिग्दर्शन आणि निर्मिती केली आहे. त्यांच्या चित्रपटांमध्ये रहस्य, भयपट आणि सामाजिक विषयांचा समावेश आढळतो. त्यांनी स्वतंत्र चित्रपट निर्मितीच्या माध्यमातून डिजिटल प्रेक्षकांपर्यंत पोहोचण्याचा प्रयत्न केला आहे. साहित्य, चित्रपट आणि डिजिटल माध्यमांतील त्यांच्या कार्यामुळे ते प्रादेशिक स्वतंत्र सर्जनशील क्षेत्रात सक्रिय मानले जातात. 28g2um06lqswcygw069id4c2eqjj3mg 2691735 2691706 2026-06-29T20:55:02Z अमीत मराठा 184558 छोटा बदलाव आहे 2691735 wikitext text/x-wiki {{बदल}} '''तन्मय जाधव''' हे भारतीय लेखक, कवी, चित्रपट दिग्दर्शक आणि निर्माते आहेत. त्यांनी २०१९ मध्ये “Mohabbat Ke Daur Me<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=Mohabbat Ke Daur Me|isbn=978-9389125009}}</ref>…!!!” हे पुस्तक प्रकाशित केले. साहित्य क्षेत्राबरोबरच ते लघुपट निर्मिती आणि दिग्दर्शनामध्येही कार्यरत आहेत. [[File:Jadhav.jpg|thumb|Jadhav]] जाधव यांनी विविध हिंदी लघुपटांचे लेखन, दिग्दर्शन आणि निर्मिती केली आहे. त्यांच्या चित्रपटांमध्ये रहस्य, भयपट आणि सामाजिक विषयांचा समावेश आढळतो. त्यांनी स्वतंत्र चित्रपट निर्मितीच्या माध्यमातून डिजिटल प्रेक्षकांपर्यंत पोहोचण्याचा प्रयत्न केला आहे. साहित्य, चित्रपट आणि डिजिटल माध्यमांतील त्यांच्या कार्यामुळे ते प्रादेशिक स्वतंत्र सर्जनशील क्षेत्रात सक्रिय मानले जातात. jzdrx0o5h474ric9fp8aby4q915ujxe 2691742 2691735 2026-06-30T01:51:53Z संतोष गोरे 135680 संतोष गोरे ने पुनर्निर्देशन ठेउन लेख [[तन्मय जाधव]] वरुन [[मसुदा:तन्मय जाधव]] ला हलविला: कच्चा मसुदा, पहा : [[विकिपीडिया:उल्लेखनीयता|उल्लेखनीयता]] 2691735 wikitext text/x-wiki {{बदल}} '''तन्मय जाधव''' हे भारतीय लेखक, कवी, चित्रपट दिग्दर्शक आणि निर्माते आहेत. त्यांनी २०१९ मध्ये “Mohabbat Ke Daur Me<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=Mohabbat Ke Daur Me|isbn=978-9389125009}}</ref>…!!!” हे पुस्तक प्रकाशित केले. साहित्य क्षेत्राबरोबरच ते लघुपट निर्मिती आणि दिग्दर्शनामध्येही कार्यरत आहेत. [[File:Jadhav.jpg|thumb|Jadhav]] जाधव यांनी विविध हिंदी लघुपटांचे लेखन, दिग्दर्शन आणि निर्मिती केली आहे. त्यांच्या चित्रपटांमध्ये रहस्य, भयपट आणि सामाजिक विषयांचा समावेश आढळतो. त्यांनी स्वतंत्र चित्रपट निर्मितीच्या माध्यमातून डिजिटल प्रेक्षकांपर्यंत पोहोचण्याचा प्रयत्न केला आहे. साहित्य, चित्रपट आणि डिजिटल माध्यमांतील त्यांच्या कार्यामुळे ते प्रादेशिक स्वतंत्र सर्जनशील क्षेत्रात सक्रिय मानले जातात. jzdrx0o5h474ric9fp8aby4q915ujxe 2691764 2691742 2026-06-30T04:26:04Z अमीत मराठा 184558 अमीत मराठा ने पुनर्निर्देशन ठेउन लेख [[मसुदा:तन्मय जाधव]] वरुन [[तन्मय जाधव]] ला हलविला 2691735 wikitext text/x-wiki {{बदल}} '''तन्मय जाधव''' हे भारतीय लेखक, कवी, चित्रपट दिग्दर्शक आणि निर्माते आहेत. त्यांनी २०१९ मध्ये “Mohabbat Ke Daur Me<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=Mohabbat Ke Daur Me|isbn=978-9389125009}}</ref>…!!!” हे पुस्तक प्रकाशित केले. साहित्य क्षेत्राबरोबरच ते लघुपट निर्मिती आणि दिग्दर्शनामध्येही कार्यरत आहेत. [[File:Jadhav.jpg|thumb|Jadhav]] जाधव यांनी विविध हिंदी लघुपटांचे लेखन, दिग्दर्शन आणि निर्मिती केली आहे. त्यांच्या चित्रपटांमध्ये रहस्य, भयपट आणि सामाजिक विषयांचा समावेश आढळतो. त्यांनी स्वतंत्र चित्रपट निर्मितीच्या माध्यमातून डिजिटल प्रेक्षकांपर्यंत पोहोचण्याचा प्रयत्न केला आहे. साहित्य, चित्रपट आणि डिजिटल माध्यमांतील त्यांच्या कार्यामुळे ते प्रादेशिक स्वतंत्र सर्जनशील क्षेत्रात सक्रिय मानले जातात. jzdrx0o5h474ric9fp8aby4q915ujxe 1 380854 2691708 2690980 2026-06-29T15:11:43Z अमीत मराठा 184558 अमीत मराठा ने लेख [[मसुदा चर्चा:तन्मय जाधव]] वरुन [[चर्चा:तन्मय जाधव]] ला हलविला: अचूक नाव 2690980 wikitext text/x-wiki == मसुदा: तन्मय जाधव लेखाबाबत मार्गदर्शन == नमस्कार, “तन्मय जाधव” हा लेख मसुदा विभागात हलविण्यात आला आहे. कृपया लेखात कोणते बदल किंवा सुधारणा आवश्यक आहेत ते कळवावे. मी लेख विकिपीडियाच्या नियमांनुसार सुधारण्यास इच्छुक आहे. लेख पुन्हा मुख्य नामविश्वात प्रकाशित होण्यासाठी कोणत्या बाबींची आवश्यकता आहे, याबाबत मार्गदर्शन करावे. धन्यवाद. [[सदस्य:अमीत मराठा|अमीत मराठा]] ([[सदस्य चर्चा:अमीत मराठा|चर्चा]]) २३:२७, २३ जून २०२६ (IST) f9gzbhghlaphauo93t079fhum5d4r8w 2691744 2691708 2026-06-30T01:51:53Z संतोष गोरे 135680 संतोष गोरे ने पुनर्निर्देशन ठेउन लेख [[चर्चा:तन्मय जाधव]] वरुन [[मसुदा चर्चा:तन्मय जाधव]] ला हलविला: कच्चा मसुदा, पहा : [[विकिपीडिया:उल्लेखनीयता|उल्लेखनीयता]] 2690980 wikitext text/x-wiki == मसुदा: तन्मय जाधव लेखाबाबत मार्गदर्शन == नमस्कार, “तन्मय जाधव” हा लेख मसुदा विभागात हलविण्यात आला आहे. कृपया लेखात कोणते बदल किंवा सुधारणा आवश्यक आहेत ते कळवावे. मी लेख विकिपीडियाच्या नियमांनुसार सुधारण्यास इच्छुक आहे. लेख पुन्हा मुख्य नामविश्वात प्रकाशित होण्यासाठी कोणत्या बाबींची आवश्यकता आहे, याबाबत मार्गदर्शन करावे. धन्यवाद. [[सदस्य:अमीत मराठा|अमीत मराठा]] ([[सदस्य चर्चा:अमीत मराठा|चर्चा]]) २३:२७, २३ जून २०२६ (IST) f9gzbhghlaphauo93t079fhum5d4r8w 2691746 2691744 2026-06-30T01:54:06Z संतोष गोरे 135680 /* मसुदा: तन्मय जाधव लेखाबाबत मार्गदर्शन */ Reply 2691746 wikitext text/x-wiki == मसुदा: तन्मय जाधव लेखाबाबत मार्गदर्शन == नमस्कार, “तन्मय जाधव” हा लेख मसुदा विभागात हलविण्यात आला आहे. कृपया लेखात कोणते बदल किंवा सुधारणा आवश्यक आहेत ते कळवावे. मी लेख विकिपीडियाच्या नियमांनुसार सुधारण्यास इच्छुक आहे. लेख पुन्हा मुख्य नामविश्वात प्रकाशित होण्यासाठी कोणत्या बाबींची आवश्यकता आहे, याबाबत मार्गदर्शन करावे. धन्यवाद. [[सदस्य:अमीत मराठा|अमीत मराठा]] ([[सदस्य चर्चा:अमीत मराठा|चर्चा]]) २३:२७, २३ जून २०२६ (IST) :लेखात कोणतीही उपयुक्त माहिती नाही, योग्य संदर्भ नाहीत, योग्य ते साचे आणि वर्ग देखील नाहीत. -[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">. संतोष गोरे .</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> ✉️</span>]] ) ०७:२४, ३० जून २०२६ (IST) 29r9mc9o9yevd8zelakap6suyjrf5cu 2691766 2691746 2026-06-30T04:26:04Z अमीत मराठा 184558 अमीत मराठा ने पुनर्निर्देशन ठेउन लेख [[मसुदा चर्चा:तन्मय जाधव]] वरुन [[चर्चा:तन्मय जाधव]] ला हलविला 2691746 wikitext text/x-wiki == मसुदा: तन्मय जाधव लेखाबाबत मार्गदर्शन == नमस्कार, “तन्मय जाधव” हा लेख मसुदा विभागात हलविण्यात आला आहे. कृपया लेखात कोणते बदल किंवा सुधारणा आवश्यक आहेत ते कळवावे. मी लेख विकिपीडियाच्या नियमांनुसार सुधारण्यास इच्छुक आहे. लेख पुन्हा मुख्य नामविश्वात प्रकाशित होण्यासाठी कोणत्या बाबींची आवश्यकता आहे, याबाबत मार्गदर्शन करावे. धन्यवाद. [[सदस्य:अमीत मराठा|अमीत मराठा]] ([[सदस्य चर्चा:अमीत मराठा|चर्चा]]) २३:२७, २३ जून २०२६ (IST) :लेखात कोणतीही उपयुक्त माहिती नाही, योग्य संदर्भ नाहीत, योग्य ते साचे आणि वर्ग देखील नाहीत. -[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">. संतोष गोरे .</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> ✉️</span>]] ) ०७:२४, ३० जून २०२६ (IST) 29r9mc9o9yevd8zelakap6suyjrf5cu 2691775 2691766 2026-06-30T05:35:09Z संतोष गोरे 135680 /* मसुदा: तन्मय जाधव लेखाबाबत मार्गदर्शन */ Reply 2691775 wikitext text/x-wiki == मसुदा: तन्मय जाधव लेखाबाबत मार्गदर्शन == नमस्कार, “तन्मय जाधव” हा लेख मसुदा विभागात हलविण्यात आला आहे. कृपया लेखात कोणते बदल किंवा सुधारणा आवश्यक आहेत ते कळवावे. मी लेख विकिपीडियाच्या नियमांनुसार सुधारण्यास इच्छुक आहे. लेख पुन्हा मुख्य नामविश्वात प्रकाशित होण्यासाठी कोणत्या बाबींची आवश्यकता आहे, याबाबत मार्गदर्शन करावे. धन्यवाद. [[सदस्य:अमीत मराठा|अमीत मराठा]] ([[सदस्य चर्चा:अमीत मराठा|चर्चा]]) २३:२७, २३ जून २०२६ (IST) :लेखात कोणतीही उपयुक्त माहिती नाही, योग्य संदर्भ नाहीत, योग्य ते साचे आणि वर्ग देखील नाहीत. -[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">. संतोष गोरे .</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> ✉️</span>]] ) ०७:२४, ३० जून २०२६ (IST) ::@[[सदस्य:अमीत मराठा|अमीत मराठा]] लेख पान हलविणे थांबवून, प्रथम लेख दुरुस्ती करावी. -[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">. संतोष गोरे .</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> ✉️</span>]] ) ११:०५, ३० जून २०२६ (IST) 7dmn3x76aa1lzf9b7xyx99hp9cvymim 3 380879 2691784 2691061 2026-06-30T06:29:17Z Haridas Varhad 184577 /* हरिदास कुंडलिकराव वऱ्हाड हरिदास कुंडलिकराव वऱ्हाड (जन्म: २ जुलै १९९६, चोंढी बहिरोबा, ता. वसमत, जि. हिंगोली) हे भारतीय समाजसेवक, आपत्ती व्यवस्थापन स्वयंसेवक आणि सुरक्षारक्षक आहेत. खडकवासला धरण परिसरात बचावकार्य आणि आपत्ती व्यवस्थापनातील कार्यामुळे त्यांची विविध वृत्तमाध्यमांनी दखल घेतली आहे. २०२६ मध्ये खडकवासला धरणात बुडणाऱ्या एका महिलेचा जीव वाचवल्याबद्दल सकाळ आणि इतर वृत्तमाध्यमांनी त्यांच्याविषयी वृत्त प्रकाशित केले. प्रारंभिक जीवन हरिदास वऱ्हाड यांचा जन्म २ जुलै १९९६ रोजी महाराष्ट्रातील... 2691784 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=Haridas Varhad}} -- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) ११:०१, २४ जून २०२६ (IST) == हरिदास कुंडलिकराव वऱ्हाड हरिदास कुंडलिकराव वऱ्हाड (जन्म: २ जुलै १९९६, चोंढी बहिरोबा, ता. वसमत, जि. हिंगोली) हे भारतीय समाजसेवक, आपत्ती व्यवस्थापन स्वयंसेवक आणि सुरक्षारक्षक आहेत. खडकवासला धरण परिसरात बचावकार्य आणि आपत्ती व्यवस्थापनातील कार्यामुळे त्यांची विविध वृत्तमाध्यमांनी दखल घेतली आहे. २०२६ मध्ये खडकवासला धरणात बुडणाऱ्या एका महिलेचा जीव वाचवल्याबद्दल सकाळ आणि इतर वृत्तमाध्यमांनी त्यांच्याविषयी वृत्त प्रकाशित केले. प्रारंभिक जीवन हरिदास वऱ्हाड यांचा जन्म २ जुलै १९९६ रोजी महाराष्ट्रातील हिंगोली जिल्ह्यातील चोंढी बहिरोबा येथे झाला. त्यांनी कला शाखेत पदवी (बी.ए.) प्राप्त केली. कार्य वऱ्हाड हे पुणे जिल्ह्यातील खडकवासला धरण परिसरात सुरक्षारक्षक म्हणून कार्यरत आहेत. त्यांनी अनेक आपत्कालीन परिस्थितींमध्ये बचावकार्य केले आहे. एप्रिल २०२६ मध्ये खडकवासला धरणात बुडणाऱ्या एका महिलेचा जीव त्यांनी वाचवला. या घटनेची दखल सकाळ, eSakal, MH Times, Pune Prime News आणि इतर वृत्तमाध्यमांनी घेतली. तसेच, त्यांनी शोध व बचाव मोहिमा, आपत्ती व्यवस्थापन आणि सामाजिक जनजागृतीच्या विविध उपक्रमांमध्ये सहभाग घेतला आहे. सन्मान राज्यस्तरीय समाजरत्न पुरस्कार (२०२६) रोटरी क्लब ऑफ पुणे सिंहगड रोडकडून बचावकार्यासाठी सन्मान विविध सामाजिक संस्थांकडून गौरव संदर्भ सकाळ – खडकवासला धरणातील बचावकार्य. eSakal – Humanity prevails: Alert security guard Haridas Varhad rescues woman. MH Times – Khadakwasla Dam rescue. Pune Prime News – Rescue operation report. IM News – Disaster management contribution. Buland Police Times. News Flash Marathi. Katraj Varta. == हरिदास कुंडलिकराव वऱ्हाड हरिदास कुंडलिकराव वऱ्हाड (जन्म: २ जुलै १९९६, चोंढी बहिरोबा, ता. वसमत, जि. हिंगोली) हे भारतीय समाजसेवक, आपत्ती व्यवस्थापन स्वयंसेवक आणि सुरक्षारक्षक आहेत. खडकवासला धरण परिसरात बचावकार्य आणि आपत्ती व्यवस्थापनातील कार्यामुळे त्यांची विविध वृत्तमाध्यमांनी दखल घेतली आहे. २०२६ मध्ये खडकवासला धरणात बुडणाऱ्या एका महिलेचा जीव वाचवल्याबद्दल सकाळ आणि इतर वृत्तमाध्यमांनी त्यांच्याविषयी वृत्त प्रकाशित केले. प्रारंभिक जीवन हरिदास वऱ्हाड यांचा जन्म २ जुलै १९९६ रोजी महाराष्ट्रातील हिंगोली जिल्ह्यातील चोंढी बहिरोबा येथे झाला. त्यांनी कला शाखेत पदवी (बी.ए.) प्राप्त केली. कार्य वऱ्हाड हे पुणे जिल्ह्यातील खडकवासला धरण परिसरात सुरक्षारक्षक म्हणून कार्यरत आहेत. त्यांनी अनेक आपत्कालीन परिस्थितींमध्ये बचावकार्य केले आहे. एप्रिल २०२६ मध्ये खडकवासला धरणात बुडणाऱ्या एका महिलेचा जीव त्यांनी वाचवला. या घटनेची दखल सकाळ, eSakal, MH Times, Pune Prime News आणि इतर वृत्तमाध्यमांनी घेतली. तसेच, त्यांनी शोध व बचाव मोहिमा, आपत्ती व्यवस्थापन आणि सामाजिक जनजागृतीच्या विविध उपक्रमांमध्ये सहभाग घेतला आहे. सन्मान राज्यस्तरीय समाजरत्न पुरस्कार (२०२६) रोटरी क्लब ऑफ पुणे सिंहगड रोडकडून बचावकार्यासाठी सन्मान विविध सामाजिक संस्थांकडून गौरव संदर्भ सकाळ – खडकवासला धरणातील बचावकार्य. eSakal – Humanity prevails: Alert security guard Haridas Varhad rescues woman. MH Times – Khadakwasla Dam rescue. Pune Prime News – Rescue operation report. IM News – Disaster management contribution. Buland Police Times. News Flash Marathi. Katraj Varta. [[सदस्य:Haridas Varhad|Haridas Varhad]] ([[सदस्य चर्चा:Haridas Varhad|चर्चा]]) ११:५९, ३० जून २०२६ (IST) gyhmms75hximanvzvrqe2avf5ddryfh 118 380947 2691717 2691419 2026-06-29T16:25:19Z अभय नातू 206 अभय नातू ने लेख [[गवळी ज्ञातीचे महाराष्ट्रीय यादव चॅरिटी ट्रस्ट]] वरुन [[मसुदा:गवळी ज्ञातीचे महाराष्ट्रीय यादव चॅरिटी ट्रस्ट]] ला हलविला 2691419 wikitext text/x-wiki महाराष्ट्रीय यादव चॅरिटी ट्रस्ट ही महाराष्ट्रातील सोमवंशी क्षत्रिय गवळी समाजाची प्रमुख संस्था आहे, ज्याची स्थापना १७ फेब्रुवारी १९४६ रोजी झाली. या ट्रस्टचा मुख्य उद्देश समाजाच्या प्रगतीसाठी आणि बांधवांच्या कल्याणासाठी विविध उपक्रम राबवणे हा आहे. महाराष्ट्रीय यादव चॅरिटी ट्रस्टची स्थापना व इतिहास    * स्थापना: १७ फेब्रुवारी १९४६ रोजी मुंबईतील गिरगाव येथील आत्माराम बिल्डिंगमध्ये ट्रस्टचे पहिले अध्यक्ष कै. माधवराव भागोजी कोटकर यांच्या निवासस्थानी या संस्थेची स्थापना झाली. * पार्श्वभूमी: ट्रस्ट स्थापन होण्यापूर्वी मुंबईत 'यादव संघटन समिती' आणि १९२० मध्ये स्थापन झालेले 'यादव गोपाळ मंडळ' या संस्था कार्यरत होत्या. गिरगाव आणि नायगाव भागातील समाजबांधवांनी एकत्र येऊन या ट्रस्टची पायाभरणी केली. * संस्थापक विश्वस्त: संस्थेची आर्थिक बाजू भक्कम करण्यासाठी ६ जणांनी प्रत्येकी १०,००० रुपये (त्या काळातील मोठी रक्कम) देणगी देऊन संस्थापक विश्वस्त पद स्वीकारले. यामध्ये खालील मान्यवरांचा समावेश होता: १. कै. माधवराव भागोजी कोटकर (प्रथम अध्यक्ष) २.  कै. राजाराम भागोजी कोटकर ३. कै. सदाशिव रामचंद्र भालेकर ४. कै. काशिनाथ गणपत ढगे ५. कै. सखाराम कृष्णाजी कांबळे (दादा कांबळे) ६. कै. शांताराम शामराव घोले (१९४५ चे पुणे नगरपालिकेचे नगराध्यक्ष) संस्थेचा विस्तार आणि आजचे कार्य * शाखांचे जाळे: आज या संस्थेचा विस्तार खूप मोठा झाला असून संपूर्ण महाराष्ट्रात संस्थेच्या २५ पेक्षा जास्त शाखा कार्यरत आहेत. * मुख्य उद्दिष्टे: समाजबांधवांची शैक्षणिक, सामाजिक आणि आर्थिक पातळी उंचावणे हे संस्थेचे मुख्य ध्येय आहे. * उपक्रम: संस्था गरीब विद्यार्थ्यांना शिष्यवृत्ती देणे, शैक्षणिक मदत करणे आणि विविध सामाजिक व सांस्कृतिक उपक्रम राबवून समाजाला एकत्र आणण्याचे काम करते. या ट्रस्टच्या उपक्रमांची आणि शाखांची सविस्तर माहिती खालीलप्रमाणे आहे: १. शैक्षणिक व सामाजिक उपक्रमज्ञातीबांधवांच्या आणि विद्यार्थ्यांच्या प्रगतीसाठी ट्रस्टच्या वतीने खालील महत्त्वाचे उपक्रम नियमितपणे राबवले जातात:मोफत वह्यांचे वाटप: ट्रस्टच्या अंतर्गत येणाऱ्या सर्व २६ शाखांमधील गरजू व गुणवंत विद्यार्थ्यांना प्रत्येक शाखेच्या मागणीनुसार प्रत्येकी ६ वह्यांचा सेट मोफत पुरवला जातो. सामूहिक विवाह सोहळा: समाजातील विवाहयोग्य उपवधू-वरांसाठी संस्था दरवर्षी सामूहिक विवाह सोहळे आयोजित करते. यामुळे गोरगरीब कुटुंबांचा लग्नाचा खर्च वाचतो. दसरा संमेलन: विजयादशमीच्या शुभमुहूर्तावर संस्था दरवर्षी दसरा संमेलन आयोजित करते. यामध्ये ज्ञातीबांधवांचा स्नेहमेळावा आणि गुणवंत व्यक्तींचा सत्कार केला जातो. मुख्य कार्यालय आणि प्रमुख शाखा (Branches) महाराष्ट्रातील दाभोळी गवळी ज्ञातीचे संघटन मजबूत करण्यासाठी कोकण आणि पश्चिम महाराष्ट्रातील विविध तालुक्यांमध्ये संस्थेच्या शाखा विस्तारलेल्या आहेत: मुख्य कार्यालय (Head Office): श्रीकृष्ण मंदिर सभागृह, सदानंद जाधव मार्ग, नायगाव, दादर, मुंबई - ४०००१४. प्रमुख शाखांचे जिल्हे व तालुके: ठाणे जिल्हा: ठाणे रायगड जिल्हा: खालापूर, श्रीवर्धन, म्हसळा, महाड-पोलादपूर रत्‍नागिरी जिल्हा: दापोली, खेड, गुहागर, चिपळूण (इरिगेशन कॉलनी), संगमेश्वर, मंडणगड कोल्हापूर जिल्हा: शाहूवाडी, पन्हाळा, भुदरगड, गगनबावडा j3olktd0lhj5ynjw8v6f2770pvwfxf2 0 380949 2691730 2691459 2026-06-29T18:24:27Z अभय नातू 206 साचा 2691730 wikitext text/x-wiki '''नागवंश''' हे भारतातील अत्यंत प्राचीन आणि प्रमुख क्षत्रिय कुळांपैकी एक आहे. पुराणांनुसार, नागवंशी हे सर्पपूजक जमात आणि पौराणिक नागांचे वंशज मानले जातात. भारताच्या इतिहासात या वंशाने विविध राज्यांवर राज्य केले आहे. {{विस्तार}} [[वर्ग:भारतीय राजवंश]] fih5cke5exru108uvmuo7et0vrp9kqa 0 380954 2691738 2691651 2026-06-30T00:03:38Z अभय नातू 206 साचा 2691738 wikitext text/x-wiki [[चित्र:अनिल दहिवाडकर.png|इवलेसे|अनिल दहिवाडकर]] {{बदल}} अनिल रमेश दहिवाडकर हे मराठी साहित्यातील एक नामवंत लेखक, कवी, संपादक, विचारवंत आणि सामाजिक कार्यकर्ते आहेत. त्यांनी ग्रंथपाल, प्रकाशक आणि ग्रंथविक्रेता म्हणून सांस्कृतिक व साहित्यिक क्षेत्रात मोलाचे योगदान दिले आहे. महाराष्ट्रातील ख्रिस्ती दलित चळवळीत त्यांनी सक्रिय भूमिका बजावली आहे.<ref name=":1">{{स्रोत पुस्तक|title=स्वदेशी आणि विदेशी ख्रिस्ती लेखकांची मराठी ग्रंथसंपदा|last=दहिवाडकर|first=अनिल|publisher=अनिल दहिवाडकर, संचालक आणि कार्यकारी विश्वस्त, ख्रिस्ती साहित्य प्रसारक|location=पुणे}}</ref> === वैयक्तिक जीवन आणि कौटुंबिक पार्श्वभूमी === * जन्म व मूळ गाव: अनिल दहिवाडकर यांचा जन्म १० जुलै १९४१ रोजी विदर्भातील जळगाव (जामोद), जिल्हा बुलढाणा येथे झाला. ते सध्या पुणे येथे स्थायिक आहेत. * कौटुंबिक पार्श्वभूमी: त्यांचे वडील डॉ. रमेश शांतवन दहिवाडकर हे पेशाने डॉक्टर होते, आणि ‘गरिबांचे डॉक्टर’ (बाबा) म्हणून लोकप्रिय होते. ते कळंब गावचे सरपंचही होते. त्यांच्या आई कमल दहिवाडकर या समाजसेविका होत्या आणि कळंबच्या गटविकास कमिटीच्या सदस्या सुद्धा होत्या. त्यांचे आजोबा अकोल्याच्या अलायन्स मिशनमध्ये पाळक होते. ते एकतारीवर भजन-कीर्तनाबाबत प्रसिद्ध होते. === शिक्षण === * शालेय व उच्च शिक्षण: त्यांचे शालेय शिक्षण कळंब, मुंबई, राळेगाव, यवतमाळ आणि नागपूर येथे झाले. त्यांनी नागपूर विद्यापीठातून बी.ए., शिवाजी विद्यापीठातून एम.ए. आणि पुणे विद्यापीठातून बी.लिब.एस्सी. (B.Lib.Sc.) व एलएल.बी. (LL.B.) या पदव्या संपादन केल्या. बी.लिब.एस्सी. परीक्षेत ते पुणे विद्यापीठात पहिल्या श्रेणीत प्रथम क्रमांकाने उत्तीर्ण झाले होते. * डिप्लोमा: त्यांनी आय.एल.एस. लॉ कॉलेज, पुणे येथून ‘डिप्लोमा इन कन्झुमर प्रोटेक्शन लॉज’ आणि ख्रिस्ती लेखन संस्था, नाशिक येथून ‘डिप्लोमा इन क्रिएटिव्ह रायटिंग’ पूर्ण केले आहे. === व्यावसायिक कारकीर्द आणि ग्रंथालय चळवळ === * अध्यापन व सरकारी नोकरी: त्यांनी शिवाजी शिक्षण संस्था (पुसद) आणि केसरीमल गर्ल्स हायस्कूल (वर्धा) येथे इंग्रजी व मराठी विषयांचे अध्यापन केले. तसेच १९६६ मध्ये नागपूर येथे महाराष्ट्र सरकारच्या अन्न खात्यात रेशनिंग इन्स्पेक्टर म्हणून काही काळ सरकारी नोकरी केली. * ग्रंथालय चळवळ (नाशिक व मिरज): १९६७ ते १९७० दरम्यान नाशिकच्या शरणपूर लायब्ररीत साहाय्यक ग्रंथपाल आणि १९७१ ते १९८४ या काळात मिरजच्या ‘बायसिंगर मेमोरियल लायब्ररी’चे संचालक म्हणून कार्य केले. त्यांच्या नेतृत्वाखाली या ग्रंथालयातील पुस्तकांची संख्या ३,००० वरून ३०,००० आणि सभासद संख्या ५० वरून १५०० पर्यंत वाढली. मिरजमध्ये त्यांनी काव्यवाचन, संगीत आणि चित्रकला अशा १०० हून अधिक साहित्यिक व सांस्कृतिक स्पर्धा आणि परिसंवाद आयोजित करून या ग्रंथालयाला मिरजचे सांस्कृतिक भूषण बनवले. * ख्रिस्ती साहित्य प्रसारक (पुणे): १९८१ मध्ये त्यांनी या संस्थेचे संचालक आणि कार्यकारी विश्वस्त म्हणून पदभार स्वीकारला. येथे त्यांनी ग्रंथ प्रकाशन, कॅसेट निर्मिती आणि उत्कृष्ट ग्रंथांना पुरस्कार देण्याचा उपक्रम सुरू केला. पुस्तक विक्रीसाठी त्यांनी महाराष्ट्र, कर्नाटक, गुजरात आणि गोव्यात वार्षिक १५,००० ते २५,००० कि.मी.चा प्रवास करून अनेक प्रदर्शने भरवली. === साहित्यिक योगदान आणि टोपणनावे === विदर्भ साहित्य संघाच्या ‘युगवाणी’ मासिकातून त्यांनी लेखनाला सुरुवात केली.<ref name=":0">इतिहासाच्या पानावर अनिल दहिवाडकर - विनोद जनार्दन शिंदे - ख्रिस्तायन</ref> तेव्हां ते केवळ १७ वर्षाचे होते.<ref name=":1" /> त्यानंतर त्यांचे ११० हून अधिक नियतकालिकांमधून लेखन प्रसिद्ध झाले आहे. त्यांनी कविता, कथा, कादंबरी, अनुवाद, धार्मिक-आध्यात्मिक वाङ्मय, एकांकिका, नाटके, स्तंभलेखन आणि विनोदी साहित्य असे विविध प्रकार हाताळले आहेत.<ref name=":0" /> * टोपणनावे: त्यांनी स्वतःच्या नावाव्यतिरिक्त ''अनिल अग्निहोत्री, बेंजामिन कवडे, नाम्या निराळा, काव्यप्रेमी, दयावान, सॅमकाका, बोधवादी, त्रिमूर्ती, मसी, ग्रेस, मीनाताई, मेरी रामटेके'' अशा अनेक टोपणनावांनी विपुल लेखन केले आहे. * संपादक म्हणून कार्य: त्यांनी ‘शब्दसेवा’ (पुणे), ‘ख्रिस्ती साहित्य पत्रिका’, ‘ख्रिस्ती लोकहितवादी’, ‘एक मासिक आपले’, आणि ‘शालोम’ या मासिकांचे व मुखपत्रांचे संपादक म्हणून जबाबदारी सांभाळली. बायबल सोसायटीच्या ‘स्टडी बायबल’च्या भाषांतरातही त्यांचा सहभाग होता. === संशोधन आणि शोधनिबंध === त्यांनी ‘अमेरिकन मराठी मिशनने केलेली मराठी साहित्याची आणि भाषेची सेवा (१८१२ ते १९७५)’ या विषयावर महत्त्वपूर्ण संशोधन केले.<ref name=":0" /> त्यांचे प्रसिद्ध शोधनिबंध पुढीलप्रमाणे आहेत: # ज्ञानोदयातील ललित साहित्य : वास्तव आणि अपेक्षा (१९८७)<ref name=":0" /> # विनोद आणि ख्रिस्ती साहित्य (१९८८)<ref name=":0" /> # ख्रिस्ती दलित साहित्याची वाटचाल (२००५)<ref name=":0" /> # आचार्य सूर्यवंशी पत्रकारिता आणि इतर साहित्य (१९९०) # ख्रिस्ती प्रकाशने आणि नियतकालिके : वास्तव आणि अपेक्षा (१९९६)<ref name=":0" /> === संदर्भ === <references /> 676xx0f3k534q16gd26kh4ljubcp7pu 0 380957 2691749 2691554 2026-06-30T02:23:55Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2691749 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट व्यक्ती|caption=१९३०च्या दशकात पेटल|जन्म_दिनांक={{birth date|1906|11|23}}|चित्र=Karl Otto Paetel.jpg|मृत्यू_दिनांक={{death date and age|1975|05|04|1906|11|23}}|जन्म_स्थान=[[बर्लिन]], [[प्रशियाचे राजतंत्र]], [[जर्मन साम्राज्य]]|मृत्यू_स्थान=[[न्यू यॉर्क सिटी]], [[न्यू यॉर्क (राज्य)|न्यू यॉर्क]], [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने| अमेरिका]]|नाव=कार्ल ओटो पेटल}} '''कार्ल ओटो पेटल''' (२३ नोव्हेंबर १९०६ – ४ मे १९७५) हे एक [[जर्मनी|जर्मन]] राजकीय पत्रकार होते. १९२० च्या दशकात, ते राष्ट्रवादी बोल्शेविकवादाचे एक प्रमुख समर्थक होते. १९३० च्या दशकात, ते नाझी-विरोधी जर्मन प्रतिकार चळवळीचे सदस्य बनले. == चरित्र == पेटलचा जन्म २३ नोव्हेंबर १९०६ रोजी [[बर्लिन|बर्लिनमध्ये]] झाला. त्यांनी ''सिमेन्स-ओबररिअलशुलमध्ये'' शिक्षण घेतले, जिथे ते कोंगेनेर बुंड या नावाच्या एका युवा गटामध्ये सामील झाले. नंतर त्यांनी बर्लिनच्या फ्रीडरिश-विल्हेल्म विद्यापीठात शिकले. <ref name="library">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://archives.albany.edu/challenge?next=/description/catalog/ger072|title=Karl O. Paetel Papers, 1904-1984|website=archives.albany.edu|access-date=2026-01-30}}</ref> पेटल जर्मन युवा चळवळीचे एक सदस्य होते आणि तिचाच एक भाग असलेल्या ''डॉइचे फ्रायशारमध्ये'' एक प्रमुख नेते बनले. <ref name="library" /> ते त्याच्या " राष्ट्रवादी क्रांतिकारक " प्रवृत्तीचे होते, जी [[नाझी पक्ष]] आणि जर्मनीच्या साम्यवादी पक्षाच्या दरम्यान तिसरी विचारसारणी तयार करण्यास कट्टर वामपंथी आणि कट्टर दक्षिणपंथी दोन्ही घटकांना एकत्र आणू पाहत होती. या उद्देशाने त्यांनी स्वतःचा ''<nowiki/>'आर्बाइट्सरिंग युंगे फ्रोंट''' आणि त्यानंतर त्यांचे समन्वयवादी विचार प्रसारित करण्यास [[सामाजिक-क्रांतिकारक राष्ट्रवादांचा गट|सामाजिक-क्रांतिकारक राष्ट्रवादांच्या गटाची]] [ [[:fr:Groupe_des_nationalistes_sociaux-révolutionnaires|फ्रें]] ] स्थापना केली. <ref>Brown, pp. 31-32</ref> नाझी पक्षाबद्दलच्या पेटलच्या भ्रमनिरासामुळे १९३० मध्ये या दुसऱ्या गटाची स्थापना झाली, ज्या गटाबद्दल ते आतापर्यंत चांगला दृष्टिकोन बाळगत होते, कारण त्यांना वाटत होते की त्यांची क्रांतिकारक भाषणबाजी दांभिक होती आणि त्यांचे मूळ स्वरूप पुराणमतवादी होते. <ref>Brown, p. 78</ref> तरीही, त्यांना वाटत होते की नाझी पक्षात अजूनही "उपयुक्त" क्रांतिकारक उर्वरित होते आणि ते हिटलर युवेच्या सदस्यांना आपल्या बाजूने वळवून घेण्याच्या प्रयत्नात विशेषतः सक्रिय होता. <ref>Brown, p. 134</ref> १९३० मध्ये ते प्रमुख राष्ट्रवादी अर्न्स्ट युंगर यांच्यासोबत ''<nowiki/>'डी कोमेंडेन'चे'' सह-संपादक बनले. <ref name="library">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://archives.albany.edu/challenge?next=/description/catalog/ger072|title=Karl O. Paetel Papers, 1904-1984|website=archives.albany.edu|access-date=2026-01-30}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://archives.albany.edu/challenge?next=/description/catalog/ger072 "Karl O. Paetel Papers, 1904-1984"]. ''archives.albany.edu''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2026-01-30</span></span>.</cite></ref> मे १९४० मध्ये फ्रेंच पोलिसांच्या नजरकैदेतून सुटल्यानंतर, ते दक्षिण फ्रान्समार्गे स्पेनला आणि नंतर [[न्यू यॉर्क सिटी|न्यू यॉर्कला]] पळून गेला. तिथे त्यांनी आपले पत्रकारितेचे कार्य पुन्हा सुरू केले आणि वार्ताहर म्हणून काम केले. १९४३ मध्ये, त्यांनी त्यांची वाग्दत्त वधू एलिझाबेथ झर्नरशी लग्न केले. युद्धानंतर, त्यांनी ''<nowiki/>'डॉयचे गेगेनवार्ट''' या मासिकाचे संपादन केले आणि युंगरबद्दल लिहिले. १९७५ मध्ये, [[न्यू यॉर्क सिटी|न्यू यॉर्क शहरातील]] क्वीन्समधील फॉरेस्ट हिल्स येथे त्यांचे निधन झाले. <ref>Diethart Kerbs: ''Walter Reuter: Berlin – Madrid – Mexiko, 1906-2005. Ein Leben aus bündischen Ursprüngen''. In: Botho Brachmann, Helmut Knüppel, Joachim-Felix Leonhard and Julius H. Schoeps (eds.): [https://opus4.kobv.de/opus4-fhpotsdam/frontdoor/deliver/index/docId/14/file/Kerbs.pdf ''Die Kunst des Vernetzens: Festschrift for Wolfgang Hempel''], Verlag für Berlin-Brandenburg, [[Berlin]] 2006, <nowiki>ISBN 3-86650-344-X</nowiki>, p. 116</ref> == प्रकाशने == * ''Sozialrevolutionärer Nationalismus'', Die Kommenden [ [[:de:Erich_Röth_Verlag|ज]] ], १९३० * ''Das Nationalbolschewistische Manifest'', Die Sozialistische Nation, 1933; Haag + Herchen, 2012 द्वारे पुन्हा प्रकाशित, ** अनधिकृत इंग्रजी अनुवाद: ''[[iarchive:PaetelNationalBolshevistManifesto|राष्ट्रीय बोल्शेविक जाहीरनामा]]'', एआरप्लॅन, २०१९ <ref>{{स्रोत बातमी|last=Bogumil|url=https://arplan.org/2019/06/02/paetel-manifesto/|title=ARPLAN - The National Bolshevist Manifesto|date=2019-06-02|work=ARPLAN|language=en-US|access-date=2026-01-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20241202160801/https://arplan.org/2019/06/02/paetel-manifesto/|archive-date=2024-12-02}}</ref> * ''अर्न्स्ट जंगर: डाय वँडलुंग आयनेस ड्यूचेन डिक्टर्स अंड पॅट्रिओटेन'', F. Krause [ [[:de:Friedrich_Krause_(Verleger)|ज]] ], १९४६, फोल्बाख द्वारे पुनर्मुद्रित, १९९५, * ''दास बिल्ड वोम मेन्सचेन इन डर ड्यूशचेन जुगेंडफुहरुंग'', वोगेनरीटर वेर्लाग, 1954 * ''जुगेंड इन डेर एन्चेइडंग: 1913, 1933, 1945'', वोगेनरीटर व्हर्लाग, 1963 * ''Versuchung oder चान्स?: Zur Geschichte des deutschen Nationalbolschewismus'', Musterschmidt-Verlag [ [[:de:Muster-Schmidt|ज]] ], १९६५ ** म्हणून पुन्हा प्रकाशित: ''Nationalbolschewismus und Nationalrevolutionäre Bewegungen in Deutschland'', Verlag Bublies [ [[:de:Verlag_Bublies|ज]] ], १९९७, * ''Reise ohne Uhrzeit: आत्मचरित्र'', वर्ल्ड ऑफ बुक्स द्वारे पुन्हा प्रकाशित, 1982, * ''Ein Deutsches Tagebuch'', पीटर लँग पब्लिशिंग द्वारे पुन्हा प्रकाशित, 1995, == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:इ.स. १९७५ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:इ.स. १९०६ मधील जन्म]] [[वर्ग:जर्मन पत्रकार]] tunsfl9jagxk3obz05zdsxcufli8g2y 2691750 2691749 2026-06-30T02:29:59Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2691750 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट व्यक्ती|caption=१९३०च्या दशकात पेटल|जन्म_दिनांक={{birth date|1906|11|23}}|चित्र=Karl Otto Paetel.jpg|मृत्यू_दिनांक={{death date and age|1975|05|04|1906|11|23}}|जन्म_स्थान=[[बर्लिन]], [[प्रशियाचे राजतंत्र]], [[जर्मन साम्राज्य]]|मृत्यू_स्थान=[[न्यू यॉर्क सिटी]], [[न्यू यॉर्क (राज्य)|न्यू यॉर्क]], [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने| अमेरिका]]|नाव=कार्ल ओटो पेटल}} '''कार्ल ओटो पेटल''' (२३ नोव्हेंबर १९०६ – ४ मे १९७५) हे एक [[जर्मनी|जर्मन]] राजकीय पत्रकार होते. १९२० च्या दशकात, ते राष्ट्रवादी बोल्शेविकवादाचे एक प्रमुख समर्थक होते. १९३० च्या दशकात, ते नाझी-विरोधी जर्मन प्रतिकार चळवळीचे सदस्य बनले. == चरित्र == पेटलचा जन्म २३ नोव्हेंबर १९०६ रोजी [[बर्लिन|बर्लिनमध्ये]] झाला. त्यांनी ''सिमेन्स-ओबररिअलशुलमध्ये'' शिक्षण घेतले, जिथे ते कोंगेनेर बुंड या नावाच्या एका युवा गटामध्ये सामील झाले. नंतर त्यांनी बर्लिनच्या फ्रीडरिश-विल्हेल्म विद्यापीठात शिकले. <ref name="library">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://archives.albany.edu/challenge?next=/description/catalog/ger072|title=Karl O. Paetel Papers, 1904-1984|website=archives.albany.edu|access-date=2026-01-30}}</ref> पेटल जर्मन युवा चळवळीचे एक सदस्य होते आणि तिचाच एक भाग असलेल्या ''डॉइचे फ्रायशारमध्ये'' एक प्रमुख नेते बनले. <ref name="library" /> ते त्याच्या " राष्ट्रवादी क्रांतिकारक " प्रवृत्तीचे होते, जी [[नाझी पक्ष]] आणि जर्मनीच्या साम्यवादी पक्षाच्या दरम्यान तिसरी विचारसारणी तयार करण्यास कट्टर वामपंथी आणि कट्टर दक्षिणपंथी दोन्ही घटकांना एकत्र आणू पाहत होती. या उद्देशाने त्यांनी स्वतःचा ''<nowiki/>'आर्बाइट्सरिंग युंगे फ्रोंट''' आणि त्यानंतर त्यांचे समन्वयवादी विचार प्रसारित करण्यास [[सामाजिक-क्रांतिकारक राष्ट्रवादांचा गट|सामाजिक-क्रांतिकारक राष्ट्रवादांच्या गटाची]] [ [[:fr:Groupe_des_nationalistes_sociaux-révolutionnaires|फ्रें]] ] स्थापना केली. <ref>Brown, pp. 31-32</ref> नाझी पक्षाबद्दलच्या पेटलच्या भ्रमनिरासामुळे १९३० मध्ये या दुसऱ्या गटाची स्थापना झाली, ज्या गटाबद्दल ते आतापर्यंत चांगला दृष्टिकोन बाळगत होते, कारण त्यांना वाटत होते की त्यांची क्रांतिकारक भाषणबाजी दांभिक होती आणि त्यांचे मूळ स्वरूप पुराणमतवादी होते. <ref>Brown, p. 78</ref> तरीही, त्यांना वाटत होते की नाझी पक्षात अजूनही "उपयुक्त" क्रांतिकारक उर्वरित होते आणि ते हिटलर युवेच्या सदस्यांना आपल्या बाजूने वळवून घेण्याच्या प्रयत्नात विशेषतः सक्रिय होता. <ref>Brown, p. 134</ref> १९३० मध्ये ते प्रमुख राष्ट्रवादी अर्न्स्ट युंगर यांच्यासोबत ''<nowiki/>'डी कोमेंडेन'चे'' सह-संपादक बनले. <ref name="library">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://archives.albany.edu/challenge?next=/description/catalog/ger072|title=Karl O. Paetel Papers, 1904-1984|website=archives.albany.edu|access-date=2026-01-30}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://archives.albany.edu/challenge?next=/description/catalog/ger072 "Karl O. Paetel Papers, 1904-1984"]. ''archives.albany.edu''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2026-01-30</span></span>.</cite></ref> मे १९४० मध्ये फ्रेंच पोलिसांच्या नजरकैदेतून सुटल्यानंतर, ते दक्षिण फ्रान्समार्गे स्पेनला आणि नंतर [[न्यू यॉर्क सिटी|न्यू यॉर्कला]] पळून गेला. तिथे त्यांनी आपले पत्रकारितेचे कार्य पुन्हा सुरू केले आणि वार्ताहर म्हणून काम केले. १९४३ मध्ये, त्यांनी त्यांची वाग्दत्त वधू एलिझाबेथ झर्नरशी लग्न केले. युद्धानंतर, त्यांनी ''<nowiki/>'डॉयचे गेगेनवार्ट''' या मासिकाचे संपादन केले आणि युंगरबद्दल लिहिले. १९७५ मध्ये, [[न्यू यॉर्क सिटी|न्यू यॉर्क शहरातील]] क्वीन्समधील फॉरेस्ट हिल्स येथे त्यांचे निधन झाले. <ref>Diethart Kerbs: ''Walter Reuter: Berlin – Madrid – Mexiko, 1906-2005. Ein Leben aus bündischen Ursprüngen''. In: Botho Brachmann, Helmut Knüppel, Joachim-Felix Leonhard and Julius H. Schoeps (eds.): [https://opus4.kobv.de/opus4-fhpotsdam/frontdoor/deliver/index/docId/14/file/Kerbs.pdf ''Die Kunst des Vernetzens: Festschrift for Wolfgang Hempel''], Verlag für Berlin-Brandenburg, [[Berlin]] 2006, <nowiki>ISBN 3-86650-344-X</nowiki>, p. 116</ref> == प्रकाशने == * ''Sozialrevolutionärer Nationalismus'', Die Kommenden [ [[:de:Erich_Röth_Verlag|ज]] ], १९३० * ''Das Nationalbolschewistische Manifest'', Die Sozialistische Nation, 1933; Haag + Herchen, 2012 द्वारे पुन्हा प्रकाशित, ** अनधिकृत इंग्रजी अनुवाद: ''[[iarchive:PaetelNationalBolshevistManifesto|राष्ट्रीय बोल्शेविक जाहीरनामा]]'', एआरप्लॅन, २०१९ <ref>{{स्रोत बातमी|last=Bogumil|url=https://arplan.org/2019/06/02/paetel-manifesto/|title=ARPLAN - The National Bolshevist Manifesto|date=2019-06-02|work=ARPLAN|language=en-US|access-date=2026-01-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20241202160801/https://arplan.org/2019/06/02/paetel-manifesto/|archive-date=2024-12-02}}</ref> * ''अर्न्स्ट जंगर: डाय वँडलुंग आयनेस ड्यूचेन डिक्टर्स अंड पॅट्रिओटेन'', F. Krause [ [[:de:Friedrich_Krause_(Verleger)|ज]] ], १९४६, फोल्बाख द्वारे पुनर्मुद्रित, १९९५, * ''दास बिल्ड वोम मेन्सचेन इन डर ड्यूशचेन जुगेंडफुहरुंग'', वोगेनरीटर वेर्लाग, 1954 * ''जुगेंड इन डेर एन्चेइडंग: 1913, 1933, 1945'', वोगेनरीटर व्हर्लाग, 1963 * ''Versuchung oder चान्स?: Zur Geschichte des deutschen Nationalbolschewismus'', Musterschmidt-Verlag [ [[:de:Muster-Schmidt|ज]] ], १९६५ ** म्हणून पुन्हा प्रकाशित: ''Nationalbolschewismus und Nationalrevolutionäre Bewegungen in Deutschland'', Verlag Bublies [ [[:de:Verlag_Bublies|ज]] ], १९९७, * ''Reise ohne Uhrzeit: आत्मचरित्र'', वर्ल्ड ऑफ बुक्स द्वारे पुन्हा प्रकाशित, 1982, * ''Ein Deutsches Tagebuch'', पीटर लँग पब्लिशिंग द्वारे पुन्हा प्रकाशित, 1995, == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:इ.स. १९७५ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:इ.स. १९०६ मधील जन्म]] [[वर्ग:जर्मन पत्रकार]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] 30wmx5r7whurf4yapuc54w3t3rltqfi 0 380959 2691741 2691637 2026-06-30T01:04:06Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2691741 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} गोवा विधानसभेच्या सर्व ४० सदस्यांची निवड करण्यासाठी ११ नोव्हेंबर १९८९ रोजी [[गोवा|गोव्यात]] [[गोवा विधानसभा|विधानसभेच्या]] निवडणुका घेण्यात आल्या.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.elections.in/goa/assembly-constituencies/1989-election-results.html|title=Goa Assembly Election Results in 1989|website=Elections in India|access-date=2021-07-29}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.latestly.com/elections/assembly-elections/goa/1989/|title=🗳️ Goa Assembly Election 1989: Live Election Results, Election Dates, Schedule, Leading Candidates & Parties|website=LatestLY|language=en|access-date=2021-07-29|archive-date=2021-07-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20210729141220/https://www.latestly.com/elections/assembly-elections/goa/1989/|url-status=dead}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.indiatoday.in/magazine/nation/story/19891215-goa-waits-for-the-tiebreaker-as-government-formation-reaches-a-dead-end-816947-1989-12-15|title=Goa waits for the tiebreaker as government formation reaches a dead end|last=Dhar|first=Raghunandan|date=December 15, 1989|website=India Today|language=en|access-date=2021-07-29}}</ref> एकूण ४० जागांपैकी काँग्रेसने २० जागा जिंकल्या आणि राज्यात सरकार स्थापन केले. [[प्रतापसिंह राणे]] हेच मुख्यमंत्रीपदी कायम राहिले. महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्षाने १८ जागा मिळवल्या, तर अपक्ष उमेदवारांनी २ जागा जिंकल्या. [[शिवोली विधानसभा मतदारसंघ|शिवोली मतदारसंघातून]] अशोक साळगावकर (गोमंतक) यांनी फक्त १३ मतांनी विजय मिळवला. == निकाल == {| class="wikitable sortable" |- ! colspan="2" |मतदारसंघ !! मतदान !! colspan="5" |विजेता !! colspan="5" |उप-विजेता !! rowspan="2" data-sort-type="number" |अंतर |- !क्र. !!नाव !!% !!उमेदवार !! colspan="2" |पक्ष !! data-sort-type="number" |मते !!% !!उमेदवार !! colspan="2" |पक्ष !! data-sort-type="number" |मते !!% |- |- |१ |[[मांद्रे विधानसभा मतदारसंघ|मांद्रे]] |78.79% |[[रमाकांत खलप]] | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" width="4px" | |6,900 |52.61% |पोरोबो संगिता गोपाळ | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" width="4px" | |5,619 |42.84% | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | 1,281 |- |२ |[[पेडणे विधानसभा मतदारसंघ|पेडणे]] |74.6% |साळगावकर शंकर काशिनाथ | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |7,074 |62.% |तळवणेकर राजू बापू | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |3,545 |31.07% | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | 3,529 |- |३ |दर्गाळी |70.08% |देउ मांद्रेकर | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |6,544 |74.52% |बांदेकर शंभू भाऊ | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |1,119 |12.74% | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | 5,425 |- |४ |[[थिविम विधानसभा मतदारसंघ|थिविम]] |70.83% |नाईक विनायक विठ्ठल | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |6,797 |48.18% |माऊलिंगकर प्रेमनाथ अर्जुन | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |4,764 |33.77% | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | 2,033 |- |५ |[[म्हापसा विधानसभा मतदारसंघ|म्हापसा]] |67.08% |सुरेंद्र शिरसाट | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |5,769 |43.92% |डीसूझा फ्रान्सिस सी. जे. ए. | [[अपक्ष]] | style="background-color: {{अपक्ष/meta/color}}" | |3,612 |27.5% | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | 2,157 |- |६ |[[शिवोली विधानसभा मतदारसंघ|शिवोली]] |73.44% |अशोक साळगावकर | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |6,438 |45.17% |चंद्रकांत चोडणकर | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |6,425 |45.08% | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | 13 |- |७ |[[कळंगुट विधानसभा मतदारसंघ|कळंगुट]] |72.95% |सुरेश परूळेकर | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |7,182 |50.42% |मलिक सुरीकांत केशव | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |6,946 |48.76% | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | 236 |- |८ |[[साळगांव विधानसभा मतदारसंघ|साळगांव]] |75.86% |[[विल्फ्रेड डिसूझा]] | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |6,229 |50.98% |अहरेंकर पुनाजी पांडुरंग | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |5,802 |47.49% | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | 427 |- |९ |[[हळदोणे विधानसभा मतदारसंघ|हळदोणे]] |70.65% |रत्नाकर चोपडेकर | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |8,208 |50.82% |[[दयानंद नार्वेकर]] | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |7,875 |48.76% | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | 333 |- |१० |[[पणजी विधानसभा मतदारसंघ|पणजी]] |64.29% |जोन गोन्साल्विस | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |3,983 |39.63% |पुष्पशील कृष्णा केरकर | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |2,915 |29.% | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | 1,068 |- |११ |[[ताळगांव विधानसभा मतदारसंघ|ताळगांव]] |66.22% |सोमनाथ दत्ता जुवारकर | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |5,034 |44.51% |रमेश रघुवीर सिलीमखान | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |3,655 |32.32% | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | 1,379 |- |१२ |[[सांता क्रुझ विधानसभा मतदारसंघ|सांता क्रुझ]] |67.54% |व्हिक्टर गोन्साल्विस | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |5,729 |41.03% |व्हिक्टोरिया रोमियो फर्नांडिस | गोमंतक लोक पक्ष | |4,432 |31.74% | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | 1,297 |- |१३ |[[सेंट आंद्रे विधानसभा मतदारसंघ|सेंट आंद्रे]] |71.01% |कार्मो राफेल आंद्रे जोस पेगाडो | [[अपक्ष]] | style="background-color: {{अपक्ष/meta/color}}" | |5,097 |40.29% |अमिलकर ॲडेलिनो अल्वारेस | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |3,727 |29.46% | style="background-color: {{अपक्ष/meta/color}}" | 1,370 |- |१४ |[[कुंभारजुवा विधानसभा मतदारसंघ|कुंभारजुवा]] |71.52% |धर्मा वासुदेव चोडणकर | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |5,645 |38.51% |निर्मला पी. सावंत | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |5,189 |35.4% | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | 456 |- |१५ |[[डिचोली विधानसभा मतदारसंघ|डिचोली]] |74.83% |पांडुरंग राऊत | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |6,465 |50.74% |हरीश झांट्ये | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |4,897 |38.43% | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | 1,568 |- |१६ |[[मये विधानसभा मतदारसंघ|मये]] |75.44% |[[शशिकला काकोडकर]] | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |7,218 |64.33% |परब गावकर मनोहर गंगाराम | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |2,606 |23.22% | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | 4,612 |- |१७ |पाले |67.46% |विनय उसगांवकर | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |8,009 |62.33% |वेरेणकर चंद्रकांत विश्वनाथ | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |2,821 |21.95% | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | 5,188 |- |१८ |[[पर्ये विधानसभा मतदारसंघ|पर्ये]] |77.14% |[[प्रतापसिंह राणे]] | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |7,231 |57.99% |राणे कृष्णराव आप्पासाहेब | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |5,126 |41.11% | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | 2,105 |- |१९ |[[वाळपाई विधानसभा मतदारसंघ|वाळपाई]] |76.19% |बाळकृष्ण प्रभू | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |5,436 |54.91% |देसाई बाबुराव हरिजीराव | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |4,306 |43.49% | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | 1,130 |- |२० |[[फोंडा विधानसभा मतदारसंघ|फोंडा]] |66.59% |शिवदास वेरेकर | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |6,212 |43.33% |नाईक मोहन गोविंद | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |4,267 |29.76% | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | 1,945 |- |२१ |[[प्रियोळ विधानसभा मतदारसंघ|प्रियोळ]] |76.23% |काशिनाथ जल्मी | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |11,766 |72.55% |सातकार बाबल बाबुसो | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |4,013 |24.75% | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | 7,753 |- |२२ |[[मडकई विधानसभा मतदारसंघ|मडकई]] |75.08% |[[रवी नाईक]] | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |6,561 |43.3% |शाम महानंदू नाईक | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |4,910 |32.4% | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | 1,651 |- |२३ |[[शिरोडा विधानसभा मतदारसंघ|शिरोडा]] |74.83% |सुभाष शिरोडकर | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |6,046 |42.18% |नाईक रामदास टोप्यो | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |5,761 |40.19% | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | 285 |- |२४ |[[मुरगांव विधानसभा मतदारसंघ|मुरगांव]] |57.5% |शेख हसन हारून | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |5,394 |37.47% |जॉन मॅन्युएल वाझ | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |5,182 |36.% | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | 212 |- |२५ |[[वास्को द गामा विधानसभा मतदारसंघ|वास्को द गामा]] |60.75% |सायमन पीटर डिसोझा | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |5,045 |36.91% |मेनेझास मेस्किटा विल्फ्रेड | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |4,720 |34.54% | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | 325 |- |२६ |[[कुठ्ठाळी विधानसभा मतदारसंघ|कुठ्ठाळी]] |72.21% |गोडिन्हो मौविन | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |5,953 |40.08% |वालादारेस फ्रान्सिस्को | [[अपक्ष]] | style="background-color: {{अपक्ष/meta/color}}" | |5,117 |34.46% | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | 836 |- |२७ |लूतिली |67.7% |बार्बोसा लुईस प्रोटो अलेक्सो | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |4,073 |37.4% |फर्नांडिस सेडी अँटोनियो | [[अपक्ष]] | style="background-color: {{अपक्ष/meta/color}}" | |3,958 |36.35% | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | 115 |- |२८ |[[बाणावली विधानसभा मतदारसंघ|बाणावली]] |74.5% |चर्चिल अलिमनो | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |9,196 |70.44% |पिंटो नाझारियो जोस | [[अपक्ष]] | style="background-color: {{अपक्ष/meta/color}}" | |3,642 |27.9% | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | 5,554 |- |२९ |[[फातोर्डा विधानसभा मतदारसंघ|फातोर्डा]] |68.92% |कार्डोज लुईस ॲलेक्स फ्लोरेन्स | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |5,552 |44.79% |लोटलीकर सूर्यकांत दत्ता | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |3,687 |29.75% | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | 1,865 |- |३० |[[मडगांव विधानसभा मतदारसंघ|मडगांव]] |66.19% |अनंता नाईक | [[अपक्ष]] | style="background-color: {{अपक्ष/meta/color}}" | |6,447 |51.11% |कामत दिगंबर वसंत | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |5,995 |47.53% | style="background-color: {{अपक्ष/meta/color}}" | 452 |- |३१ |[[कुडतरी विधानसभा मतदारसंघ|कुडतरी]] |69.49% |[[फ्रांसिस्को सार्डिन्हा]] | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |8,876 |68.5% |बार्बोसा अगोस्टिन्हो सेवास्तियाओ | [[जनता दल|जनता]] | style="background-color: {{जनता दल/meta/color}}" | |3,936 |30.38% | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | 4,940 |- |३२ |[[नावेली विधानसभा मतदारसंघ|नावेली]] | - |[[लुइझिनो फलेरो]] | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | | colspan="8" style="background:#dcdcdc; text-align:center;" |'''''बिनविरोध निवडून आले''''' |- |३३ |[[वेळ्ळी विधानसभा मतदारसंघ|वेळ्ळी]] |64.67% |फॅरेल फर्टाडो | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |8,962 |78.54% |रॉड्रिग्ज गॅब्रिएल मिंगुएल | [[जनता दल|जनता]] | style="background-color: {{जनता दल/meta/color}}" | |2,256 |19.77% | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | 6,706 |- |३४ |[[कुंकळ्ळी विधानसभा मतदारसंघ|कुंकळ्ळी]] |67.15% |मनु फर्नांडिस | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |4,243 |33.1% |देसाई शेबू बाबली | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |3,192 |24.9% | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | 1,051 |- |३५ |[[सावर्डे विधानसभा मतदारसंघ|सावर्डे]] |71.05% |मोहन आमशेकर | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |8,737 |59.22% |देसाई माधवराव शिवाजीराव | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |5,388 |36.52% | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | 3,349 |- |३६ |[[सांगे विधानसभा मतदारसंघ|सांगे]] |75.26% |प्रभू देसाई राणू अनंत | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |7,092 |58.07% |पांडू वासू नाईक | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |4,509 |36.92% | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | 2,583 |- |३७ |[[कुडचडे विधानसभा मतदारसंघ|कुडचडे]] |75.27% |डॉमनिक फर्नांडिस | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |8,059 |54.2% |प्रभू देसाई अनिल हरी | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |6,683 |44.94% | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | 1,376 |- |३८ |[[केपें विधानसभा मतदारसंघ|केपें]] |74.13% |प्रकाश वेळीप | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |9,229 |63.06% |गौण देसाई वोकुंट गोविंद | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |4,919 |33.61% | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | 4,310 |- |३९ |[[काणकोण विधानसभा मतदारसंघ|काणकोण]] |73.26% |संजय विमल बांदेकर | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |5,938 |56.55% |फर्नांडिस जोस जोकिम एस. | [[अपक्ष]] | style="background-color: {{अपक्ष/meta/color}}" | |2,608 |24.84% | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | 3,330 |- |४० |पॉइंगुनें |75.52% |वासू पाईक गावकर | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |4,192 |47.06% |गोविंद रघुचंद्र आचार्य | [[शिवसेना]] | style="background-color: {{शिवसेना/meta/color}}" | |4,107 |46.11% | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | 85 |- |} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:गोवा विधानसभा निवडणुका]] ipv8lhfe8j2siqwwazxrz152josi2kv 2691752 2691741 2026-06-30T02:41:14Z अभय नातू 206 /* निकाल */ 2691752 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} गोवा विधानसभेच्या सर्व ४० सदस्यांची निवड करण्यासाठी ११ नोव्हेंबर १९८९ रोजी [[गोवा|गोव्यात]] [[गोवा विधानसभा|विधानसभेच्या]] निवडणुका घेण्यात आल्या.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.elections.in/goa/assembly-constituencies/1989-election-results.html|title=Goa Assembly Election Results in 1989|website=Elections in India|access-date=2021-07-29}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.latestly.com/elections/assembly-elections/goa/1989/|title=🗳️ Goa Assembly Election 1989: Live Election Results, Election Dates, Schedule, Leading Candidates & Parties|website=LatestLY|language=en|access-date=2021-07-29|archive-date=2021-07-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20210729141220/https://www.latestly.com/elections/assembly-elections/goa/1989/|url-status=dead}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.indiatoday.in/magazine/nation/story/19891215-goa-waits-for-the-tiebreaker-as-government-formation-reaches-a-dead-end-816947-1989-12-15|title=Goa waits for the tiebreaker as government formation reaches a dead end|last=Dhar|first=Raghunandan|date=December 15, 1989|website=India Today|language=en|access-date=2021-07-29}}</ref> एकूण ४० जागांपैकी काँग्रेसने २० जागा जिंकल्या आणि राज्यात सरकार स्थापन केले. [[प्रतापसिंह राणे]] हेच मुख्यमंत्रीपदी कायम राहिले. महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्षाने १८ जागा मिळवल्या, तर अपक्ष उमेदवारांनी २ जागा जिंकल्या. [[शिवोली विधानसभा मतदारसंघ|शिवोली मतदारसंघातून]] अशोक साळगावकर (गोमंतक) यांनी फक्त १३ मतांनी विजय मिळवला. == निकाल == {| class="wikitable sortable" |- ! colspan="२" |मतदारसंघ !! मतदान !! colspan="५" |विजेता !! colspan="५" |उप-विजेता !! rowspan="२" data-sort-type="number" |अंतर |- !क्र. !!नाव !!% !!उमेदवार !! colspan="२" |पक्ष !! data-sort-type="number" |मते !!% !!उमेदवार !! colspan="२" |पक्ष !! data-sort-type="number" |मते !!% |- |- |१ |[[मांद्रे विधानसभा मतदारसंघ|मांद्रे]] |७८.७९% |[[रमाकांत खलप]] | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" width="४px" | |६,९०० |५२.६१% |पोरोबो संगिता गोपाळ | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" width="४px" | |५,६१९ |४२.८४% | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | १,२८१ |- |२ |[[पेडणे विधानसभा मतदारसंघ|पेडणे]] |७४.६% |[[शंकर काशिनाथ साळगावकर|साळगावकर शंकर काशिनाथ]] | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |७,०७४ |६२.% |तळवणेकर राजू बापू | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |३,५४५ |३१.०७% | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | ३,५२९ |- |३ |दर्गाळी |७०.०८% |[[देउ मांद्रेकर]] | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |६,५४४ |७४.५२% |बांदेकर शंभू भाऊ | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |१,११९ |१२.७४% | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | ५,४२५ |- |४ |[[थिविम विधानसभा मतदारसंघ|थिविम]] |७०.८३% |[[विनायक विठ्ठल नाईक|नाईक विनायक विठ्ठल]] | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |६,७९७ |४८.१८% |माऊलिंगकर प्रेमनाथ अर्जुन | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |४,७६४ |३३.७७% | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | २,०३३ |- |५ |[[म्हापसा विधानसभा मतदारसंघ|म्हापसा]] |६७.०८% |[[सुरेंद्र शिरसाट]] | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |५,७६९ |४३.९२% |[[फ्रान्सिस डिसूझा|डीसूझा फ्रान्सिस सी. जे. ए.]] | [[अपक्ष]] | style="background-color: {{अपक्ष/meta/color}}" | |३,६१२ |२७.५% | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | २,१५७ |- |६ |[[शिवोली विधानसभा मतदारसंघ|शिवोली]] |७३.४४% |[[अशोक साळगावकर]] | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |६,४३८ |४५.१७% |चंद्रकांत चोडणकर | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |६,४२५ |४५.०८% | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | १३ |- |७ |[[कळंगुट विधानसभा मतदारसंघ|कळंगुट]] |७२.९५% |[[सुरेश परूळेकर]] | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |७,१८२ |५०.४२% |मलिक सुरीकांत केशव | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |६,९४६ |४८.७६% | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | २३६ |- |८ |[[साळगांव विधानसभा मतदारसंघ|साळगांव]] |७५.८६% |[[विल्फ्रेड डिसूझा]] | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |६,२२९ |५०.९८% |अहरेंकर पुनाजी पांडुरंग | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |५,८०२ |४७.४९% | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | ४२७ |- |९ |[[हळदोणे विधानसभा मतदारसंघ|हळदोणे]] |७०.६५% |[[रत्नाकर चोपडेकर]] | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |८,२०८ |५०.८२% |[[दयानंद नार्वेकर]] | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |७,८७५ |४८.७६% | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | ३३३ |- |१० |[[पणजी विधानसभा मतदारसंघ|पणजी]] |६४.२९% |[[जोन गोन्साल्विस]] | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |३,९८३ |३९.६३% |पुष्पशील कृष्णा केरकर | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |२,९१५ |२९.% | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | १,०६८ |- |११ |[[ताळगांव विधानसभा मतदारसंघ|ताळगांव]] |६६.२२% |[[सोमनाथ जुवारकर|सोमनाथ दत्ता जुवारकर]] | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |५,०३४ |४४.५१% |रमेश रघुवीर सिलीमkhan | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |३,६५५ |३२.३२% | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | १,३७९ |- |१२ |[[सांता क्रुझ विधानसभा मतदारसंघ|सांता क्रुझ]] |६७.५४% |[[व्हिक्टर गोन्साल्विस]] | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |५,७२९ |४१.०३% |[[व्हिक्टोरिया फर्नांडिस|व्हिक्टोरिया रोमियो फर्नांडिस]] | गोमंतक लोक पक्ष | |४,४३२ |३१.७४% | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | १,२९७ |- |१३ |[[सेंट आंद्रे विधानसभा मतदारसंघ|सेंट आंद्रे]] |७१.०१% |[[कार्मो पेगाडो|कार्मो राफेल आंद्रे जोस पेगाडो]] | [[अपक्ष]] | style="background-color: {{अपक्ष/meta/color}}" | |५,०९७ |४०.२९% |अमिलकर ॲडेलिनो अल्वारेस | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |३,७२७ |२९.४६% | style="background-color: {{अपक्ष/meta/color}}" | १,३७० |- |१४ |[[कुंभारजुवा विधानसभा मतदारसंघ|कुंभारजुवा]] |७१.५२% |[[धर्मा वासुदेव चोडणकर]] | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |५,६४५ |३८.५१% |[[निर्मला सावंत|निर्मला पी. सावंत]] | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |५,१८९ |३५.४% | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | ४५६ |- |१५ |[[डिचोली विधानसभा मतदारसंघ|डिचोली]] |७४.८३% |[[पांडुरंग राऊत]] | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |६,४६५ |५०.७४% |[[हरीश झांट्ये]] | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |४,८९७ |३८.४३% | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | १,५६८ |- |१६ |[[मये विधानसभा मतदारसंघ|मये]] |७५.४४% |[[शशिकला काकोडकर]] | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |७,२१८ |६४.३३% |परब गावकर मनोहर गंगाराम | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |२,६०६ |२३.२२% | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | ४,६१२ |- |१७ |पाले |६७.४६% |[[विनय उसगांवकर]] | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |८,००९ |६२.३३% |वेरेणकर चंद्रकांत विश्वनाथ | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |२,८२१ |२१.९५% | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | ५,१८८ |- |१८ |[[पर्ये विधानसभा मतदारसंघ|पर्ये]] |७७.१४% |[[प्रतापसिंह राणे]] | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |७,२३१ |५७.९९% |राणे कृष्णराव आप्पासाहेब | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |५,१२६ |४१.११% | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | २,१०५ |- |१९ |[[वाळपाई विधानसभा मतदारसंघ|वाळपाई]] |७६.१९% |[[बाळकृष्ण प्रभू]] | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |५,४३६ |५४.९१% |देसाई बाबुराव हरिजीराव | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |४,३०६ |४३.४९% | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | १,१३० |- |२० |[[फोंडा विधानसभा मतदारसंघ|फोंडा]] |६६.५९% |[[शिवदास वेरेकर]] | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |६,२१२ |४३.३३% |नाईक मोहन गोविंद | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |४,२६७ |२९.७६% | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | १,९४५ |- |२१ |[[प्रियोळ विधानसभा मतदारसंघ|प्रियोळ]] |७६.२३% |[[काशिनाथ जल्मी]] | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |११,७६६ |७२.५५% |सातकार बाबल बाबुसो | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |४,०१३ |२४.७५% | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | ७,७५३ |- |२२ |[[मडकाई विधानसभा मतदारसंघ|मडकई]] |७५.०८% |[[रवी नाईक]] | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |६,५६१ |४३.३% |शाम महानंदू नाईक | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |४,९१० |३२.४% | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | १,६५१ |- |२३ |[[शिरोडा विधानसभा मतदारसंघ|शिरोडा]] |७४.८३% |[[सुभाष शिरोडकर]] | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |६,०४६ |४२.१८% |नाईक रामदास टोप्यो | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |५,७६१ |४०.१९% | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | २८५ |- |२४ |[[मुरगांव विधानसभा मतदारसंघ|मुरगांव]] |५७.५% |[[शेख हसन हारून]] | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |५,३९४ |३७.४७% |जॉन मॅन्युएल वाझ | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |५,१८२ |३६.% | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | २१२ |- |२५ |[[वास्को द गामा विधानसभा मतदारसंघ|वास्को द गामा]] |६०.७५% |[[सायमन पीटर डिसोझा]] | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |५,०४५ |३६.९१% |मेनेझास मेस्किटा विल्फ्रेड | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |४,७२० |३४.५४% | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | ३२५ |- |२६ |[[कुठ्ठाळी विधानसभा मतदारसंघ|कुठ्ठाळी]] |७२.२१% |[[माविन गुदिन्हो|गोडिन्हो मौविन]] | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |५,९५३ |४०.०८% |वालादारेस फ्रान्सिस्को | [[अपक्ष]] | style="background-color: {{अपक्ष/meta/color}}" | |५,११७ |३४.४६% | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | ८३६ |- |२७ |लूतिली |६७.७% |[[लुईस प्रोटो बार्बोसा|बार्बोसा लुईस प्रोटो अलेक्सो]] | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |४,०७३ |३७.४% |फर्नांडिस सेडी अँटोनियो | [[अपक्ष]] | style="background-color: {{अपक्ष/meta/color}}" | |३,९५८ |३६.३५% | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | ११५ |- |२८ |[[बाणावली विधानसभा मतदारसंघ|बाणावली]] |७४.५% |[[चर्चिल अलेमाव|चर्चिल अलिमनो]] | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |९,१९६ |७०.४४% |पिंटो नाझारियो जोस | [[अपक्ष]] | style="background-color: {{अपक्ष/meta/color}}" | |३,६४२ |२७.९% | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | ५,५५४ |- |२९ |[[फातोर्डा विधानसभा मतदारसंघ|फातोर्डा]] |६८.९२% |[[लुईस ॲलेक्स कार्डोज|कार्डोज लुईस ॲलेक्स फ्लोरेन्स]] | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |५,५५२ |४४.७९% |लोटलीकर सूर्यकांत दत्ता | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |३,६८७ |२९.७५% | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | १,८६५ |- |३० |[[मडगांव विधानसभा मतदारसंघ|मडगांव]] |६६.१९% |[[अनंता नाईक]] | [[अपक्ष]] | style="background-color: {{अपक्ष/meta/color}}" | |६,४४७ |५१.११% |[[दिगंबर कामत|कामत दिगंबर वसंत]] | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |५,९९५ |४७.५३% | style="background-color: {{अपक्ष/meta/color}}" | ४५२ |- |३१ |[[कुडतरी विधानसभा मतदारसंघ|कुडतरी]] |६९.४९% |[[फ्रांसिस्को सार्डिन्हा]] | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |८,८७६ |६८.५% |बार्बोसा अगोस्टिन्हो सेवास्तियाओ | [[जनता दल|जनता]] | style="background-color: {{जनता दल/meta/color}}" | |३,९३६ |३०.३८% | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | ४,९४० |- |३२ |[[नावेली विधानसभा मतदारसंघ|नावेली]] | - |[[लुइझिनो फलेरो]] | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | | colspan="८" style="background:#dcdcdc; text-align:center;" |'''''बिनविरोध निवडून आले''''' |- |३३ |[[वेळ्ळी विधानसभा मतदारसंघ|वेळ्ळी]] |६४.६७% |[[फॅरेल फर्टाडो]] | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |८,९६२ |७८.५४% |रॉड्रिग्ज गॅब्रिएल मिंगुएल | [[जनता दल|जनता]] | style="background-color: {{जनता दल/meta/color}}" | |२,२५६ |१९.७७% | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | ६,७०६ |- |३४ |[[कुंकळ्ळी विधानसभा मतदारसंघ|कुंकळ्ळी]] |६७.१५% |[[मनु फर्नांडिस]] | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |४,२४३ |३३.१% |देसाई शेबू बाबली | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |३,१९२ |२४.९% | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | १,०५१ |- |३५ |[[सावर्डे विधानसभा मतदारसंघ|सावर्डे]] |७१.०५% |[[मोहन आमशेकर]] | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |८,७३७ |५९.२२% |देसाई माधवराव शिवाजीराव | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |५,३८८ |३६.५२% | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | ३,३४९ |- |३६ |[[सांगे विधानसभा मतदारसंघ|सांगे]] |७५.२६% |[[राणू अनंत प्रभू देसाई|प्रभू देसाई राणू अनंत]] | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |७,०९२ |५८.०७% |पांडू वासू नाईक | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |४,५०९ |३६.९२% | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | २,५८३ |- |३७ |[[कुडचडे विधानसभा मतदारसंघ|कुडचडे]] |७५.२७% |[[डॉमनिक फर्नांडिस]] | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |८,०५९ |५४.२% |प्रभू देसाई अनिल हरी | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |६,६८३ |४४.९४% | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | १,३७६ |- |३८ |[[केपें विधानसभा मतदारसंघ|केपें]] |७४.१३% |[[प्रकाश वेळीप]] | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |९,२२९ |६३.०६% |गौण देसाई वोकुंट गोविंद | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |४,९१९ |३३.६१% | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | ४,३१० |- |३९ |[[काणकोण विधानसभा मतदारसंघ|काणकोण]] |७३.२६% |[[संजय बांदेकर|संजय विमल बांदेकर]] | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |५,९३८ |५६.५५% |फर्नांडिस जोस जोकिम एस. | [[अपक्ष]] | style="background-color: {{अपक्ष/meta/color}}" | |२,६०८ |२४.८४% | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | ३,३३० |- |४० |पॉइंगुनें |७५.५२% |[[वासू पाईक गावकर]] | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |४,१९२ |४७.०६% |गोविंद रघुचंद्र आचार्य | [[शिवसेना]] | style="background-color: {{शिवसेना/meta/color}}" | |४,१०७ |४६.११% | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | ८५ |- |} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:गोवा विधानसभा निवडणुका]] kx9rpqm87eyts3xrgkmfa024izbwf1t 2691753 2691752 2026-06-30T02:44:07Z अभय नातू 206 तक्ता 2691753 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} गोवा विधानसभेच्या सर्व ४० सदस्यांची निवड करण्यासाठी ११ नोव्हेंबर १९८९ रोजी [[गोवा|गोव्यात]] [[गोवा विधानसभा|विधानसभेच्या]] निवडणुका घेण्यात आल्या.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.elections.in/goa/assembly-constituencies/1989-election-results.html|title=Goa Assembly Election Results in 1989|website=Elections in India|access-date=2021-07-29}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.latestly.com/elections/assembly-elections/goa/1989/|title=🗳️ Goa Assembly Election 1989: Live Election Results, Election Dates, Schedule, Leading Candidates & Parties|website=LatestLY|language=en|access-date=2021-07-29|archive-date=2021-07-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20210729141220/https://www.latestly.com/elections/assembly-elections/goa/1989/|url-status=dead}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.indiatoday.in/magazine/nation/story/19891215-goa-waits-for-the-tiebreaker-as-government-formation-reaches-a-dead-end-816947-1989-12-15|title=Goa waits for the tiebreaker as government formation reaches a dead end|last=Dhar|first=Raghunandan|date=December 15, 1989|website=India Today|language=en|access-date=2021-07-29}}</ref> एकूण ४० जागांपैकी काँग्रेसने २० जागा जिंकल्या आणि राज्यात सरकार स्थापन केले. [[प्रतापसिंह राणे]] हेच मुख्यमंत्रीपदी कायम राहिले. महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्षाने १८ जागा मिळवल्या, तर अपक्ष उमेदवारांनी २ जागा जिंकल्या. [[शिवोली विधानसभा मतदारसंघ|शिवोली मतदारसंघातून]] अशोक साळगावकर (गोमंतक) यांनी फक्त १३ मतांनी विजय मिळवला. == निकाल == {| class="wikitable sortable" |- ! colspan="2" |मतदारसंघ !! मतदान !! colspan="5" |विजेता !! colspan="5" |उप-विजेता !! rowspan="2" data-sort-type="number" |अंतर |- !क्र. !!नाव !!% !!उमेदवार !! colspan="2" |पक्ष !! data-sort-type="number" |मते !!% !!उमेदवार !! colspan="2" |पक्ष !! data-sort-type="number" |मते !!% |- |- |१ |[[मांद्रे विधानसभा मतदारसंघ|मांद्रे]] |७८.७९% |[[रमाकांत खलप]] | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" width="4px" | |६,९०० |५२.६१% |पोरोबो संगिता गोपाळ | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" width="4px" | |५,६१९ |४२.८४% | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | १,२८१ |- |२ |[[पेडणे विधानसभा मतदारसंघ|पेडणे]] |७४.६% |[[शंकर काशिनाथ साळगावकर|साळगावकर शंकर काशिनाथ]] | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |७,०७४ |६२.% |तळवणेकर राजू बापू | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |३,५४५ |३१.०७% | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | ३,५२९ |- |३ |दर्गाळी |७०.०८% |[[देउ मांद्रेकर]] | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |६,५४४ |७४.५२% |बांदेकर शंभू भाऊ | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |१,११९ |१२.७४% | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | ५,४२५ |- |४ |[[थिविम विधानसभा मतदारसंघ|थिविम]] |७०.८३% |[[विनायक विठ्ठल नाईक|नाईक विनायक विठ्ठल]] | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |६,७९७ |४८.१८% |माऊलिंगकर प्रेमनाथ अर्जुन | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |४,७६४ |३३.७७% | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | २,०३३ |- |५ |[[म्हापसा विधानसभा मतदारसंघ|म्हापसा]] |६७.०८% |[[सुरेंद्र शिरसाट]] | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |५,७६९ |४३.९२% |[[फ्रान्सिस डिसूझा|डीसूझा फ्रान्सिस सी. जे. ए.]] | [[अपक्ष]] | style="background-color: {{अपक्ष/meta/color}}" | |३,६१२ |२७.५% | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | २,१५७ |- |६ |[[शिवोली विधानसभा मतदारसंघ|शिवोली]] |७३.४४% |[[अशोक साळगावकर]] | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |६,४३८ |४५.१७% |चंद्रकांत चोडणकर | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |६,४२५ |४५.०८% | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | १३ |- |७ |[[कळंगुट विधानसभा मतदारसंघ|कळंगुट]] |७२.९५% |[[सुरेश परूळेकर]] | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |७,१८२ |५०.४२% |मलिक सुरीकांत केशव | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |६,९४६ |४८.७६% | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | २३६ |- |८ |[[साळगांव विधानसभा मतदारसंघ|साळगांव]] |७५.८६% |[[विल्फ्रेड डिसूझा]] | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |६,२२९ |५०.९८% |अहरेंकर पुनाजी पांडुरंग | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |५,८०२ |४७.४९% | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | ४२७ |- |९ |[[हळदोणे विधानसभा मतदारसंघ|हळदोणे]] |७०.६५% |[[रत्नाकर चोपडेकर]] | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |८,२०८ |५०.८२% |[[दयानंद नार्वेकर]] | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |७,८७५ |४८.७६% | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | ३३३ |- |१० |[[पणजी विधानसभा मतदारसंघ|पणजी]] |६४.२९% |[[जोन गोन्साल्विस]] | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |३,९८३ |३९.६३% |पुष्पशील कृष्णा केरकर | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |२,९१५ |२९.% | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | १,०६८ |- |११ |[[ताळगांव विधानसभा मतदारसंघ|ताळगांव]] |६६.२२% |[[सोमनाथ जुवारकर|सोमनाथ दत्ता जुवारकर]] | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |५,०३४ |४४.५१% |रमेश रघुवीर सिलीमkhan | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |३,६५५ |३२.३२% | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | १,३७९ |- |१२ |[[सांता क्रुझ विधानसभा मतदारसंघ|सांता क्रुझ]] |६७.५४% |[[व्हिक्टर गोन्साल्विस]] | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |५,७२९ |४१.०३% |[[व्हिक्टोरिया फर्नांडिस|व्हिक्टोरिया रोमियो फर्नांडिस]] | गोमंतक लोक पक्ष | |४,४३२ |३१.७४% | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | १,२९७ |- |१३ |[[सेंट आंद्रे विधानसभा मतदारसंघ|सेंट आंद्रे]] |७१.०१% |[[कार्मो पेगाडो|कार्मो राफेल आंद्रे जोस पेगाडो]] | [[अपक्ष]] | style="background-color: {{अपक्ष/meta/color}}" | |५,०९७ |४०.२९% |अमिलकर ॲडेलिनो अल्वारेस | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |३,७२७ |२९.४६% | style="background-color: {{अपक्ष/meta/color}}" | १,३७० |- |१४ |[[कुंभारजुवा विधानसभा मतदारसंघ|कुंभारजुवा]] |७१.५२% |[[धर्मा वासुदेव चोडणकर]] | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |५,६४५ |३८.५१% |[[निर्मला सावंत|निर्मला पी. सावंत]] | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |५,१८९ |३५.४% | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | ४५६ |- |१५ |[[डिचोली विधानसभा मतदारसंघ|डिचोली]] |७४.८३% |[[पांडुरंग राऊत]] | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |६,४६५ |५०.७४% |[[हरीश झांट्ये]] | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |४,८९७ |३८.४३% | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | १,५६८ |- |१६ |[[मये विधानसभा मतदारसंघ|मये]] |७५.४४% |[[शशिकला काकोडकर]] | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |७,२१८ |६४.३३% |परब गावकर मनोहर गंगाराम | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |२,६०६ |२३.२२% | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | ४,६१२ |- |१७ |पाले |६७.४६% |[[विनय उसगांवकर]] | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |८,००९ |६२.३३% |वेरेणकर चंद्रकांत विश्वनाथ | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |२,८२१ |२१.९५% | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | ५,१८८ |- |१८ |[[पर्ये विधानसभा मतदारसंघ|पर्ये]] |७७.१४% |[[प्रतापसिंह राणे]] | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |७,२३१ |५७.९९% |राणे कृष्णराव आप्पासाहेब | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |५,१२६ |४१.११% | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | २,१०५ |- |१९ |[[वाळपाई विधानसभा मतदारसंघ|वाळपाई]] |७६.१९% |[[बाळकृष्ण प्रभू]] | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |५,४३६ |५४.९१% |देसाई बाबुराव हरिजीराव | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |४,३०६ |४३.४९% | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | १,१३० |- |२० |[[फोंडा विधानसभा मतदारसंघ|फोंडा]] |६६.५९% |[[शिवदास वेरेकर]] | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |६,२१२ |४३.३३% |नाईक मोहन गोविंद | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |४,२६७ |२९.७६% | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | १,९४५ |- |२१ |[[प्रियोळ विधानसभा मतदारसंघ|प्रियोळ]] |७६.२३% |[[काशिनाथ जल्मी]] | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |११,७६६ |७२.५५% |सातकार बाबल बाबुसो | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |४,०१३ |२४.७५% | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | ७,७५३ |- |२२ |[[मडकाई विधानसभा मतदारसंघ|मडकई]] |७५.०८% |[[रवी नाईक]] | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |६,५६१ |४३.३% |शाम महानंदू नाईक | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |४,९१० |३२.४% | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | १,६५१ |- |२३ |[[शिरोडा विधानसभा मतदारसंघ|शिरोडा]] |७४.८३% |[[सुभाष शिरोडकर]] | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |६,०४६ |४२.१८% |नाईक रामदास टोप्यो | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |५,७६१ |४०.१९% | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | २८५ |- |२४ |[[मुरगांव विधानसभा मतदारसंघ|मुरगांव]] |५७.५% |[[शेख हसन हारून]] | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |५,३९४ |३७.४७% |जॉन मॅन्युएल वाझ | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |५,१८२ |३६.% | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | २१२ |- |२५ |[[वास्को द गामा विधानसभा मतदारसंघ|वास्को द गामा]] |६०.७५% |[[सायमन पीटर डिसोझा]] | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |५,०४५ |३६.९१% |मेनेझास मेस्किटा विल्फ्रेड | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |४,७२० |३४.५४% | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | ३२५ |- |२६ |[[कुठ्ठाळी विधानसभा मतदारसंघ|कुठ्ठाळी]] |७२.२१% |[[माविन गुदिन्हो|गोडिन्हो मौविन]] | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |५,९५३ |४०.०८% |वालादारेस फ्रान्सिस्को | [[अपक्ष]] | style="background-color: {{अपक्ष/meta/color}}" | |५,११७ |३४.४६% | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | ८३६ |- |२७ |लूतिली |६७.७% |[[लुईस प्रोटो बार्बोसा|बार्बोसा लुईस प्रोटो अलेक्सो]] | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |४,०७३ |३७.४% |फर्नांडिस सेडी अँटोनियो | [[अपक्ष]] | style="background-color: {{अपक्ष/meta/color}}" | |३,९५८ |३६.३५% | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | ११५ |- |२८ |[[बाणावली विधानसभा मतदारसंघ|बाणावली]] |७४.५% |[[चर्चिल अलेमाव|चर्चिल अलिमनो]] | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |९,१९६ |७०.४४% |पिंटो नाझारियो जोस | [[अपक्ष]] | style="background-color: {{अपक्ष/meta/color}}" | |३,६४२ |२७.९% | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | ५,५५४ |- |२९ |[[फातोर्डा विधानसभा मतदारसंघ|फातोर्डा]] |६८.९२% |[[लुईस ॲलेक्स कार्डोज|कार्डोज लुईस ॲलेक्स फ्लोरेन्स]] | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |५,५५२ |४४.७९% |लोटलीकर सूर्यकांत दत्ता | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |३,६८७ |२९.७५% | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | १,८६५ |- |३० |[[मडगांव विधानसभा मतदारसंघ|मडगांव]] |६६.१९% |[[अनंता नाईक]] | [[अपक्ष]] | style="background-color: {{अपक्ष/meta/color}}" | |६,४४७ |५१.११% |[[दिगंबर कामत|कामत दिगंबर वसंत]] | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |५,९९५ |४७.५३% | style="background-color: {{अपक्ष/meta/color}}" | ४५२ |- |३१ |[[कुडतरी विधानसभा मतदारसंघ|कुडतरी]] |६९.४९% |[[फ्रांसिस्को सार्डिन्हा]] | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |८,८७६ |६८.५% |बार्बोसा अगोस्टिन्हो सेवास्तियाओ | [[जनता दल|जनता]] | style="background-color: {{जनता दल/meta/color}}" | |३,९३६ |३०.३८% | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | ४,९४० |- |३२ |[[नावेली विधानसभा मतदारसंघ|नावेली]] | - |[[लुइझिनो फलेरो]] | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | | colspan="८" style="background:#dcdcdc; text-align:center;" |'''''बिनविरोध निवडून आले''''' |- |३३ |[[वेळ्ळी विधानसभा मतदारसंघ|वेळ्ळी]] |६४.६७% |[[फॅरेल फर्टाडो]] | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |८,९६२ |७८.५४% |रॉड्रिग्ज गॅब्रिएल मिंगुएल | [[जनता दल|जनता]] | style="background-color: {{जनता दल/meta/color}}" | |२,२५६ |१९.७७% | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | ६,७०६ |- |३४ |[[कुंकळ्ळी विधानसभा मतदारसंघ|कुंकळ्ळी]] |६७.१५% |[[मनु फर्नांडिस]] | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |४,२४३ |३३.१% |देसाई शेबू बाबली | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |३,१९२ |२४.९% | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | १,०५१ |- |३५ |[[सावर्डे विधानसभा मतदारसंघ|सावर्डे]] |७१.०५% |[[मोहन आमशेकर]] | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |८,७३७ |५९.२२% |देसाई माधवराव शिवाजीराव | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |५,३८८ |३६.५२% | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | ३,३४९ |- |३६ |[[सांगे विधानसभा मतदारसंघ|सांगे]] |७५.२६% |[[राणू अनंत प्रभू देसाई|प्रभू देसाई राणू अनंत]] | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |७,०९२ |५८.०७% |पांडू वासू नाईक | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |४,५०९ |३६.९२% | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | २,५८३ |- |३७ |[[कुडचडे विधानसभा मतदारसंघ|कुडचडे]] |७५.२७% |[[डॉमनिक फर्नांडिस]] | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |८,०५९ |५४.२% |प्रभू देसाई अनिल हरी | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |६,६८३ |४४.९४% | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | १,३७६ |- |३८ |[[केपें विधानसभा मतदारसंघ|केपें]] |७४.१३% |[[प्रकाश वेळीप]] | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |९,२२९ |६३.०६% |गौण देसाई वोकुंट गोविंद | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |४,९१९ |३३.६१% | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | ४,३१० |- |३९ |[[काणकोण विधानसभा मतदारसंघ|काणकोण]] |७३.२६% |[[संजय बांदेकर|संजय विमल बांदेकर]] | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |५,९३८ |५६.५५% |फर्नांडिस जोस जोकिम एस. | [[अपक्ष]] | style="background-color: {{अपक्ष/meta/color}}" | |२,६०८ |२४.८४% | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | ३,३३० |- |४० |पॉइंगुनें |७५.५२% |[[वासू पाईक गावकर]] | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |४,१९२ |४७.०६% |गोविंद रघुचंद्र आचार्य | [[शिवसेना]] | style="background-color: {{शिवसेना/meta/color}}" | |४,१०७ |४६.११% | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | ८५ |- |} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:गोवा विधानसभा निवडणुका]] amc7uzfanr7ju7qjxmdurqhpj6vskbm 2691754 2691753 2026-06-30T02:47:30Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2691754 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} गोवा विधानसभेच्या सर्व ४० सदस्यांची निवड करण्यासाठी ११ नोव्हेंबर १९८९ रोजी [[गोवा|गोव्यात]] [[गोवा विधानसभा|विधानसभेच्या]] निवडणुका घेण्यात आल्या.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.elections.in/goa/assembly-constituencies/1989-election-results.html|title=Goa Assembly Election Results in 1989|website=Elections in India|access-date=2021-07-29}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.latestly.com/elections/assembly-elections/goa/1989/|title=🗳️ Goa Assembly Election 1989: Live Election Results, Election Dates, Schedule, Leading Candidates & Parties|website=LatestLY|language=en|access-date=2021-07-29|archive-date=2021-07-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20210729141220/https://www.latestly.com/elections/assembly-elections/goa/1989/|url-status=dead}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.indiatoday.in/magazine/nation/story/19891215-goa-waits-for-the-tiebreaker-as-government-formation-reaches-a-dead-end-816947-1989-12-15|title=Goa waits for the tiebreaker as government formation reaches a dead end|last=Dhar|first=Raghunandan|date=December 15, 1989|website=India Today|language=en|access-date=2021-07-29}}</ref> एकूण ४० जागांपैकी काँग्रेसने २० जागा जिंकल्या आणि राज्यात सरकार स्थापन केले. [[प्रतापसिंह राणे]] हेच मुख्यमंत्रीपदी कायम राहिले. महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्षाने १८ जागा मिळवल्या, तर अपक्ष उमेदवारांनी २ जागा जिंकल्या. [[शिवोली विधानसभा मतदारसंघ|शिवोली मतदारसंघातून]] अशोक साळगावकर (गोमंतक) यांनी फक्त १३ मतांनी विजय मिळवला. == निकाल == {| class="wikitable sortable" |- ! colspan="2" |मतदारसंघ !! मतदान !! colspan="5" |विजेता !! colspan="5" |उप-विजेता !! rowspan="2" data-sort-type="number" |अंतर |- !क्र. !!नाव !!% !!उमेदवार !! colspan="2" |पक्ष !! data-sort-type="number" |मते !!% !!उमेदवार !! colspan="2" |पक्ष !! data-sort-type="number" |मते !!% |- |- |१ |[[मांद्रे विधानसभा मतदारसंघ|मांद्रे]] |७८.७९% |[[रमाकांत खलप]] | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" width="4px" | |६,९०० |५२.६१% |पोरोबो संगिता गोपाळ | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" width="4px" | |५,६१९ |४२.८४% | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | १,२८१ |- |२ |[[पेडणे विधानसभा मतदारसंघ|पेडणे]] |७४.६% |[[शंकर काशिनाथ साळगावकर|साळगावकर शंकर काशिनाथ]] | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |७,०७४ |६२.% |तळवणेकर राजू बापू | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |३,५४५ |३१.०७% | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | ३,५२९ |- |३ |दर्गाळी |७०.०८% |[[देउ मांद्रेकर]] | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |६,५४४ |७४.५२% |बांदेकर शंभू भाऊ | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |१,११९ |१२.७४% | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | ५,४२५ |- |४ |[[थिविम विधानसभा मतदारसंघ|थिविम]] |७०.८३% |[[विनायक विठ्ठल नाईक|नाईक विनायक विठ्ठल]] | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |६,७९७ |४८.१८% |माऊलिंगकर प्रेमनाथ अर्जुन | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |४,७६४ |३३.७७% | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | २,०३३ |- |५ |[[म्हापसा विधानसभा मतदारसंघ|म्हापसा]] |६७.०८% |[[सुरेंद्र शिरसाट]] | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |५,७६९ |४३.९२% |[[फ्रान्सिस डिसूझा|डीसूझा फ्रान्सिस सी. जे. ए.]] | [[अपक्ष]] | style="background-color: {{अपक्ष/meta/color}}" | |३,६१२ |२७.५% | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | २,१५७ |- |६ |[[शिवोली विधानसभा मतदारसंघ|शिवोली]] |७३.४४% |[[अशोक साळगावकर]] | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |६,४३८ |४५.१७% |चंद्रकांत चोडणकर | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |६,४२५ |४५.०८% | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | १३ |- |७ |[[कळंगुट विधानसभा मतदारसंघ|कळंगुट]] |७२.९५% |[[सुरेश परूळेकर]] | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |७,१८२ |५०.४२% |मलिक सुरीकांत केशव | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |६,९४६ |४८.७६% | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | २३६ |- |८ |[[साळगांव विधानसभा मतदारसंघ|साळगांव]] |७५.८६% |[[विल्फ्रेड डिसूझा]] | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |६,२२९ |५०.९८% |अहरेंकर पुनाजी पांडुरंग | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |५,८०२ |४७.४९% | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | ४२७ |- |९ |[[हळदोणे विधानसभा मतदारसंघ|हळदोणे]] |७०.६५% |[[रत्नाकर चोपडेकर]] | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |८,२०८ |५०.८२% |[[दयानंद नार्वेकर]] | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |७,८७५ |४८.७६% | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | ३३३ |- |१० |[[पणजी विधानसभा मतदारसंघ|पणजी]] |६४.२९% |[[जोन गोन्साल्विस]] | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |३,९८३ |३९.६३% |पुष्पशील कृष्णा केरकर | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |२,९१५ |२९.% | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | १,०६८ |- |११ |[[ताळगांव विधानसभा मतदारसंघ|ताळगांव]] |६६.२२% |[[सोमनाथ जुवारकर|सोमनाथ दत्ता जुवारकर]] | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |५,०३४ |४४.५१% |रमेश रघुवीर सिलीमkhan | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |३,६५५ |३२.३२% | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | १,३७९ |- |१२ |[[सांता क्रुझ विधानसभा मतदारसंघ|सांता क्रुझ]] |६७.५४% |[[व्हिक्टर गोन्साल्विस]] | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |५,७२९ |४१.०३% |[[व्हिक्टोरिया फर्नांडिस|व्हिक्टोरिया रोमियो फर्नांडिस]] | गोमंतक लोक पक्ष | |४,४३२ |३१.७४% | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | १,२९७ |- |१३ |[[सेंट आंद्रे विधानसभा मतदारसंघ|सेंट आंद्रे]] |७१.०१% |[[कार्मो पेगाडो|कार्मो राफेल आंद्रे जोस पेगाडो]] | [[अपक्ष]] | style="background-color: {{अपक्ष/meta/color}}" | |५,०९७ |४०.२९% |अमिलकर ॲडेलिनो अल्वारेस | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |३,७२७ |२९.४६% | style="background-color: {{अपक्ष/meta/color}}" | १,३७० |- |१४ |[[कुंभारजुवा विधानसभा मतदारसंघ|कुंभारजुवा]] |७१.५२% |[[धर्मा वासुदेव चोडणकर]] | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |५,६४५ |३८.५१% |[[निर्मला सावंत|निर्मला पी. सावंत]] | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |५,१८९ |३५.४% | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | ४५६ |- |१५ |[[डिचोली विधानसभा मतदारसंघ|डिचोली]] |७४.८३% |[[पांडुरंग राऊत]] | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |६,४६५ |५०.७४% |[[हरीश झांट्ये]] | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |४,८९७ |३८.४३% | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | १,५६८ |- |१६ |[[मये विधानसभा मतदारसंघ|मये]] |७५.४४% |[[शशिकला काकोडकर]] | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |७,२१८ |६४.३३% |परब गावकर मनोहर गंगाराम | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |२,६०६ |२३.२२% | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | ४,६१२ |- |१७ |पाले |६७.४६% |[[विनय उसगांवकर]] | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |८,००९ |६२.३३% |वेरेणकर चंद्रकांत विश्वनाथ | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |२,८२१ |२१.९५% | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | ५,१८८ |- |१८ |[[पर्ये विधानसभा मतदारसंघ|पर्ये]] |७७.१४% |[[प्रतापसिंह राणे]] | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |७,२३१ |५७.९९% |राणे कृष्णराव आप्पासाहेब | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |५,१२६ |४१.११% | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | २,१०५ |- |१९ |[[वाळपाई विधानसभा मतदारसंघ|वाळपाई]] |७६.१९% |[[बाळकृष्ण प्रभू]] | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |५,४३६ |५४.९१% |देसाई बाबुराव हरिजीराव | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |४,३०६ |४३.४९% | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | १,१३० |- |२० |[[फोंडा विधानसभा मतदारसंघ|फोंडा]] |६६.५९% |[[शिवदास वेरेकर]] | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |६,२१२ |४३.३३% |नाईक मोहन गोविंद | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |४,२६७ |२९.७६% | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | १,९४५ |- |२१ |[[प्रियोळ विधानसभा मतदारसंघ|प्रियोळ]] |७६.२३% |[[काशिनाथ जल्मी]] | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |११,७६६ |७२.५५% |सातकार बाबल बाबुसो | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |४,०१३ |२४.७५% | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | ७,७५३ |- |२२ |[[मडकाई विधानसभा मतदारसंघ|मडकई]] |७५.०८% |[[रवी नाईक]] | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |६,५६१ |४३.३% |शाम महानंदू नाईक | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |४,९१० |३२.४% | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | १,६५१ |- |२३ |[[शिरोडा विधानसभा मतदारसंघ|शिरोडा]] |७४.८३% |[[सुभाष शिरोडकर]] | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |६,०४६ |४२.१८% |नाईक रामदास टोप्यो | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |५,७६१ |४०.१९% | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | २८५ |- |२४ |[[मुरगांव विधानसभा मतदारसंघ|मुरगांव]] |५७.५% |[[शेख हसन हारून]] | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |५,३९४ |३७.४७% |जॉन मॅन्युएल वाझ | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |५,१८२ |३६.% | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | २१२ |- |२५ |[[वास्को द गामा विधानसभा मतदारसंघ|वास्को द गामा]] |६०.७५% |[[सायमन पीटर डिसोझा]] | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |५,०४५ |३६.९१% |मेनेझास मेस्किटा विल्फ्रेड | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |४,७२० |३४.५४% | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | ३२५ |- |२६ |[[कुठ्ठाळी विधानसभा मतदारसंघ|कुठ्ठाळी]] |७२.२१% |[[माविन गुदिन्हो|गोडिन्हो मौविन]] | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |५,९५३ |४०.०८% |वालादारेस फ्रान्सिस्को | [[अपक्ष]] | style="background-color: {{अपक्ष/meta/color}}" | |५,११७ |३४.४६% | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | ८३६ |- |२७ |लूतिली |६७.७% |[[लुईस प्रोटो बार्बोसा|बार्बोसा लुईस प्रोटो अलेक्सो]] | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |४,०७३ |३७.४% |फर्नांडिस सेडी अँटोनियो | [[अपक्ष]] | style="background-color: {{अपक्ष/meta/color}}" | |३,९५८ |३६.३५% | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | ११५ |- |२८ |[[बाणावली विधानसभा मतदारसंघ|बाणावली]] |७४.५% |[[चर्चिल अलेमाव|चर्चिल अलिमनो]] | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |९,१९६ |७०.४४% |पिंटो नाझारियो जोस | [[अपक्ष]] | style="background-color: {{अपक्ष/meta/color}}" | |३,६४२ |२७.९% | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | ५,५५४ |- |२९ |[[फातोर्डा विधानसभा मतदारसंघ|फातोर्डा]] |६८.९२% |[[लुईस ॲलेक्स कार्डोज|कार्डोज लुईस ॲलेक्स फ्लोरेन्स]] | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |५,५५२ |४४.७९% |लोटलीकर सूर्यकांत दत्ता | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |३,६८७ |२९.७५% | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | १,८६५ |- |३० |[[मडगांव विधानसभा मतदारसंघ|मडगांव]] |६६.१९% |[[अनंता नाईक]] | [[अपक्ष]] | style="background-color: {{अपक्ष/meta/color}}" | |६,४४७ |५१.११% |[[दिगंबर कामत|कामत दिगंबर वसंत]] | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |५,९९५ |४७.५३% | style="background-color: {{अपक्ष/meta/color}}" | ४५२ |- |३१ |[[कुडतरी विधानसभा मतदारसंघ|कुडतरी]] |६९.४९% |[[फ्रांसिस्को सार्डिन्हा]] | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |८,८७६ |६८.५% |बार्बोसा अगोस्टिन्हो सेवास्तियाओ | [[जनता दल|जनता]] | style="background-color: {{जनता दल/meta/color}}" | |३,९३६ |३०.३८% | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | ४,९४० |- |३२ |[[नावेली विधानसभा मतदारसंघ|नावेली]] | - |[[लुइझिनो फलेरो]] | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | | colspan="८" style="background:#dcdcdc; text-align:center;" |'''''बिनविरोध निवडून आले''''' |- |३३ |[[वेळ्ळी विधानसभा मतदारसंघ|वेळ्ळी]] |६४.६७% |[[फॅरेल फर्टाडो]] | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |८,९६२ |७८.५४% |रॉड्रिग्ज गॅब्रिएल मिंगुएल | [[जनता दल|जनता]] | style="background-color: {{जनता दल/meta/color}}" | |२,२५६ |१९.७७% | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | ६,७०६ |- |३४ |[[कुंकळ्ळी विधानसभा मतदारसंघ|कुंकळ्ळी]] |६७.१५% |[[मनु फर्नांडिस]] | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |४,२४३ |३३.१% |देसाई शेबू बाबली | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |३,१९२ |२४.९% | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | १,०५१ |- |३५ |[[सावर्डे विधानसभा मतदारसंघ|सावर्डे]] |७१.०५% |[[मोहन आमशेकर]] | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |८,७३७ |५९.२२% |देसाई माधवराव शिवाजीराव | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |५,३८८ |३६.५२% | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | ३,३४९ |- |३६ |[[सांगे विधानसभा मतदारसंघ|सांगे]] |७५.२६% |[[राणू अनंत प्रभू देसाई|प्रभू देसाई राणू अनंत]] | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |७,०९२ |५८.०७% |पांडू वासू नाईक | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |४,५०९ |३६.९२% | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | २,५८३ |- |३७ |[[कुडचडे विधानसभा मतदारसंघ|कुडचडे]] |७५.२७% |[[डॉमनिक फर्नांडिस]] | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |८,०५९ |५४.२% |प्रभू देसाई अनिल हरी | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |६,६८३ |४४.९४% | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | १,३७६ |- |३८ |[[केपें विधानसभा मतदारसंघ|केपें]] |७४.१३% |[[प्रकाश वेळीप]] | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |९,२२९ |६३.०६% |गौण देसाई वोकुंट गोविंद | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |४,९१९ |३३.६१% | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | ४,३१० |- |३९ |[[काणकोण विधानसभा मतदारसंघ|काणकोण]] |७३.२६% |[[संजय बांदेकर|संजय विमल बांदेकर]] | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|गोमंतक]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |५,९३८ |५६.५५% |फर्नांडिस जोस जोकिम एस. | [[अपक्ष]] | style="background-color: {{अपक्ष/meta/color}}" | |२,६०८ |२४.८४% | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | ३,३३० |- |४० |पॉइंगुनें |७५.५२% |[[वासू पाईक गावकर]] | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |४,१९२ |४७.०६% |गोविंद रघुचंद्र आचार्य | [[शिवसेना]] | style="background-color: {{शिवसेना/meta/color}}" | |४,१०७ |४६.११% | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | ८५ |- |} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:गोवा विधानसभा निवडणुका]] [[वर्ग:इ.स. १९८९ मधील विधानसभा निवडणुका]] r4ngnpb3rrn5ehaby51b12lakm6eczh 0 380960 2691696 2691604 2026-06-29T13:46:21Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2691696 wikitext text/x-wiki खालील यादी सामोआ क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची आहे. सामोआने ८ जुलै २०१९ रोजी पापुआ न्यू गिनी विरुद्ध पहिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना खेळला. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | सामोआने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. | आयसीसी सदस्यांचे आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध ट्वेंटी२० एकदिवसीय सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192811.html ८१९] || ८ जुलै २०१९ || {{cr|PNG}} || {{flagicon|SAM}} [[अपिया|फलेआता ओव्हल क्र.१]], [[अपिया]] || {{cr|PNG}} || rowspan=4 | [[२०१९ पॅसिफिक गेम्समधील क्रिकेट – पुरुषांची स्पर्धा|२०१९ प्रशांत खेळ]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192813.html ८२१] || ९ जुलै २०१९ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|SAM}} [[अपिया|फलेआता ओव्हल क्र.१]], [[अपिया]] || {{cr|SAM}} |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192814.html ८२२] || १० जुलै २०१९ || {{cr|PNG}} || {{flagicon|SAM}} [[अपिया|फलेआता ओव्हल क्र.२]], [[अपिया]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192816.html ८२३] || १२ जुलै २०१९ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|SAM}} [[अपिया|फलेआता ओव्हल क्र.३]], [[अपिया]] || {{cr|VAN}} |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1333919.html १७६३] || ९ सप्टेंबर २०२२ || {{cr|COK}} || {{flagicon|VAN}} [[इंडिपेन्डन्स पार्क]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{cr|SAM}} || rowspan=6 | [[२०२२-२३ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक पूर्व आशिया-प्रशांत पात्रता|२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक पूर्व आशिया-प्रशांत 'अ' पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1333921.html १७६६] || १० सप्टेंबर २०२२ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|VAN}} [[इंडिपेन्डन्स पार्क]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{cr|VAN}} |- style="background:#cfc;" | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1333923.html १७६८] || ११ सप्टेंबर २०२२ || {{cr|FIJ}} || {{flagicon|VAN}} [[इंडिपेन्डन्स पार्क]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{cr|FIJ}} |- style="background:#cfc;" | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1333924.html १७७०] || १३ सप्टेंबर २०२२ || {{cr|COK}} || {{flagicon|VAN}} [[इंडिपेन्डन्स पार्क]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{cr|COK}} |- style="background:#cfc;" | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1333926.html १७७२] || १४ सप्टेंबर २०२२ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|VAN}} [[इंडिपेन्डन्स पार्क]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{cr|VAN}} |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1333928.html १७७४] || १५ सप्टेंबर २०२२ || {{cr|FIJ}} || {{flagicon|VAN}} [[इंडिपेन्डन्स पार्क]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{cr|FIJ}} |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1362243.html २०२४] || १३ मार्च २०२३ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|FIJ}} [[सुवा|अल्बर्ट पार्क क्र.१]], [[सुवा]] || {{cr|VAN}} || rowspan=3 | [[२०२३ पुरुष पॅसिफिक आयलँड क्रिकेट चॅलेंज|२०२३ पुरुष प्रशांत द्वीप चषक]] |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1362244.html २०२५] || १४ मार्च २०२३ || {{cr|FIJ}} || {{flagicon|FIJ}} [[सुवा|अल्बर्ट पार्क क्र.१]], [[सुवा]] || {{cr|FIJ}} |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1363552.html २०२९] || १८ मार्च २०२३ || {{cr|FIJ}} || {{flagicon|FIJ}} [[सुवा|अल्बर्ट पार्क क्र.१]], [[सुवा]] || {{cr|FIJ}} |} {{देशानुसार ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी}} foixv4dpbven8rniqloqoc288iemsk5 2691698 2691696 2026-06-29T13:50:13Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2691698 wikitext text/x-wiki खालील यादी सामोआ क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची आहे. सामोआने ८ जुलै २०१९ रोजी पापुआ न्यू गिनी विरुद्ध पहिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना खेळला. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | सामोआने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. | आयसीसी सदस्यांचे आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध ट्वेंटी२० एकदिवसीय सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192811.html ८१९] || ८ जुलै २०१९ || {{cr|PNG}} || {{flagicon|SAM}} [[अपिया|फलेआता ओव्हल क्र.१]], [[अपिया]] || {{cr|PNG}} || rowspan=4 | [[२०१९ पॅसिफिक गेम्समधील क्रिकेट – पुरुषांची स्पर्धा|२०१९ प्रशांत खेळ]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192813.html ८२१] || ९ जुलै २०१९ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|SAM}} [[अपिया|फलेआता ओव्हल क्र.१]], [[अपिया]] || {{cr|SAM}} |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192814.html ८२२] || १० जुलै २०१९ || {{cr|PNG}} || {{flagicon|SAM}} [[अपिया|फलेआता ओव्हल क्र.२]], [[अपिया]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192816.html ८२३] || १२ जुलै २०१९ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|SAM}} [[अपिया|फलेआता ओव्हल क्र.३]], [[अपिया]] || {{cr|VAN}} |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1333919.html १७६३] || ९ सप्टेंबर २०२२ || {{cr|COK}} || {{flagicon|VAN}} [[इंडिपेन्डन्स पार्क]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{cr|SAM}} || rowspan=6 | [[२०२२-२३ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक पूर्व आशिया-प्रशांत पात्रता|२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक पूर्व आशिया-प्रशांत अ गट पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1333921.html १७६६] || १० सप्टेंबर २०२२ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|VAN}} [[इंडिपेन्डन्स पार्क]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{cr|VAN}} |- style="background:#cfc;" | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1333923.html १७६८] || ११ सप्टेंबर २०२२ || {{cr|FIJ}} || {{flagicon|VAN}} [[इंडिपेन्डन्स पार्क]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{cr|FIJ}} |- style="background:#cfc;" | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1333924.html १७७०] || १३ सप्टेंबर २०२२ || {{cr|COK}} || {{flagicon|VAN}} [[इंडिपेन्डन्स पार्क]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{cr|COK}} |- style="background:#cfc;" | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1333926.html १७७२] || १४ सप्टेंबर २०२२ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|VAN}} [[इंडिपेन्डन्स पार्क]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{cr|VAN}} |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1333928.html १७७४] || १५ सप्टेंबर २०२२ || {{cr|FIJ}} || {{flagicon|VAN}} [[इंडिपेन्डन्स पार्क]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{cr|FIJ}} |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1362243.html २०२४] || १३ मार्च २०२३ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|FIJ}} [[सुवा|अल्बर्ट पार्क क्र.१]], [[सुवा]] || {{cr|VAN}} || rowspan=3 | [[२०२३ पुरुष पॅसिफिक आयलँड क्रिकेट चॅलेंज|२०२३ पुरुष प्रशांत द्वीप चषक]] |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1362244.html २०२५] || १४ मार्च २०२३ || {{cr|FIJ}} || {{flagicon|FIJ}} [[सुवा|अल्बर्ट पार्क क्र.१]], [[सुवा]] || {{cr|FIJ}} |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1363552.html २०२९] || १८ मार्च २०२३ || {{cr|FIJ}} || {{flagicon|FIJ}} [[सुवा|अल्बर्ट पार्क क्र.१]], [[सुवा]] || {{cr|FIJ}} |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1444953.html २७७६] || १७ ऑगस्ट २०२४ || {{cr|FIJ}} || {{flagicon|SAM}} [[फलेटा ओव्हल|फालेटा ओव्हल २]], [[अपिया]] || {{cr|SAM}} || rowspan=6 | [[२०२४ आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक पूर्व आशिया-पॅसिफिक उप-प्रादेशिक पात्रता अ|२०२६ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक पूर्व आशिया-प्रशांत अ गट पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1444954.html २७७७] || १९ ऑगस्ट २०२४ || {{cr|COK}} || {{flagicon|SAM}} [[फलेटा ओव्हल|फालेटा ओव्हल २]], [[अपिया]] || {{cr|COK}} |- style="background:#cfc;" | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1444956.html २७७९] || २० ऑगस्ट २०२४ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|SAM}} [[फलेटा ओव्हल|फालेटा ओव्हल २]], [[अपिया]] || {{cr|SAM}} |- style="background:#cfc;" | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1444958.html २७८१] || २१ ऑगस्ट २०२४ || {{cr|FIJ}} || {{flagicon|SAM}} [[फलेटा ओव्हल|फालेटा ओव्हल २]], [[अपिया]] || {{cr|SAM}} |- style="background:#cfc;" | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1444961.html २७९४] || २३ ऑगस्ट २०२४ || {{cr|COK}} || {{flagicon|SAM}} [[फलेटा ओव्हल|फालेटा ओव्हल २]], [[अपिया]] || {{cr|COK}} |- style="background:#cfc;" | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1444963.html २७९९] || २४ ऑगस्ट २०२४ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|SAM}} [[फलेटा ओव्हल|फालेटा ओव्हल २]], [[अपिया]] || {{cr|SAM}} |} {{देशानुसार ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी}} 4wweac4obf0um8fnm00k4n07xc60xpi 2691700 2691698 2026-06-29T14:00:38Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2691700 wikitext text/x-wiki खालील यादी सामोआ क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची आहे. सामोआने ८ जुलै २०१९ रोजी पापुआ न्यू गिनी विरुद्ध पहिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना खेळला. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | सामोआने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. | आयसीसी सदस्यांचे आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध ट्वेंटी२० एकदिवसीय सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192811.html ८१९] || ८ जुलै २०१९ || {{cr|PNG}} || {{flagicon|SAM}} [[अपिया|फलेआता ओव्हल क्र.१]], [[अपिया]] || {{cr|PNG}} || rowspan=4 | [[२०१९ पॅसिफिक गेम्समधील क्रिकेट – पुरुषांची स्पर्धा|२०१९ प्रशांत खेळ]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192813.html ८२१] || ९ जुलै २०१९ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|SAM}} [[अपिया|फलेआता ओव्हल क्र.१]], [[अपिया]] || {{cr|SAM}} |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192814.html ८२२] || १० जुलै २०१९ || {{cr|PNG}} || {{flagicon|SAM}} [[अपिया|फलेआता ओव्हल क्र.२]], [[अपिया]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192816.html ८२३] || १२ जुलै २०१९ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|SAM}} [[अपिया|फलेआता ओव्हल क्र.३]], [[अपिया]] || {{cr|VAN}} |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1333919.html १७६३] || ९ सप्टेंबर २०२२ || {{cr|COK}} || {{flagicon|VAN}} [[इंडिपेन्डन्स पार्क]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{cr|SAM}} || rowspan=6 | [[२०२२-२३ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक पूर्व आशिया-प्रशांत पात्रता|२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक पूर्व आशिया-प्रशांत अ गट पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1333921.html १७६६] || १० सप्टेंबर २०२२ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|VAN}} [[इंडिपेन्डन्स पार्क]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{cr|VAN}} |- style="background:#cfc;" | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1333923.html १७६८] || ११ सप्टेंबर २०२२ || {{cr|FIJ}} || {{flagicon|VAN}} [[इंडिपेन्डन्स पार्क]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{cr|FIJ}} |- style="background:#cfc;" | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1333924.html १७७०] || १३ सप्टेंबर २०२२ || {{cr|COK}} || {{flagicon|VAN}} [[इंडिपेन्डन्स पार्क]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{cr|COK}} |- style="background:#cfc;" | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1333926.html १७७२] || १४ सप्टेंबर २०२२ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|VAN}} [[इंडिपेन्डन्स पार्क]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{cr|VAN}} |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1333928.html १७७४] || १५ सप्टेंबर २०२२ || {{cr|FIJ}} || {{flagicon|VAN}} [[इंडिपेन्डन्स पार्क]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{cr|FIJ}} |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1362243.html २०२४] || १३ मार्च २०२३ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|FIJ}} [[सुवा|अल्बर्ट पार्क क्र.१]], [[सुवा]] || {{cr|VAN}} || rowspan=3 | [[२०२३ पुरुष पॅसिफिक आयलँड क्रिकेट चॅलेंज|२०२३ पुरुष प्रशांत द्वीप चषक]] |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1362244.html २०२५] || १४ मार्च २०२३ || {{cr|FIJ}} || {{flagicon|FIJ}} [[सुवा|अल्बर्ट पार्क क्र.१]], [[सुवा]] || {{cr|FIJ}} |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1363552.html २०२९] || १८ मार्च २०२३ || {{cr|FIJ}} || {{flagicon|FIJ}} [[सुवा|अल्बर्ट पार्क क्र.१]], [[सुवा]] || {{cr|FIJ}} |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1444953.html २७७६] || १७ ऑगस्ट २०२४ || {{cr|FIJ}} || {{flagicon|SAM}} [[फलेटा ओव्हल|फालेटा ओव्हल २]], [[अपिया]] || {{cr|SAM}} || rowspan=6 | [[२०२४ आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक पूर्व आशिया-पॅसिफिक उप-प्रादेशिक पात्रता अ|२०२६ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक पूर्व आशिया-प्रशांत अ गट पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1444954.html २७७७] || १९ ऑगस्ट २०२४ || {{cr|COK}} || {{flagicon|SAM}} [[फलेटा ओव्हल|फालेटा ओव्हल २]], [[अपिया]] || {{cr|COK}} |- style="background:#cfc;" | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1444956.html २७७९] || २० ऑगस्ट २०२४ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|SAM}} [[फलेटा ओव्हल|फालेटा ओव्हल २]], [[अपिया]] || {{cr|SAM}} |- style="background:#cfc;" | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1444958.html २७८१] || २१ ऑगस्ट २०२४ || {{cr|FIJ}} || {{flagicon|SAM}} [[फलेटा ओव्हल|फालेटा ओव्हल २]], [[अपिया]] || {{cr|SAM}} |- style="background:#cfc;" | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1444961.html २७९४] || २३ ऑगस्ट २०२४ || {{cr|COK}} || {{flagicon|SAM}} [[फलेटा ओव्हल|फालेटा ओव्हल २]], [[अपिया]] || {{cr|COK}} |- style="background:#cfc;" | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1444963.html २७९९] || २४ ऑगस्ट २०२४ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|SAM}} [[फलेटा ओव्हल|फालेटा ओव्हल २]], [[अपिया]] || {{cr|SAM}} |- style="background:#cfc;" | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494091.html ३३२१] || १८ जुलै २०२५ || {{cr|SIN}} || {{flagicon|SIN}} [[सिंगापूर|सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} || rowspan=6 | [[२०२५ आशिया प्रशांत क्रिकेट चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494093.html ३३२८] || १९ जुलै २०२५ || {{cr|HK}} || {{flagicon|SIN}} [[सिंगापूर|सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|HK}} |- style="background:#cfc;" | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494095.html ३३३४] || २० जुलै २०२५ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|SIN}} [[सिंगापूर|सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|MAS}} |- style="background:#cfc;" | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494097.html ३३४४] || २२ जुलै २०२५ || {{cr|SIN}} || {{flagicon|SIN}} [[सिंगापूर|सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494098.html ३३५२] || २३ जुलै २०२५ || {{cr|HK}} || {{flagicon|SIN}} [[सिंगापूर|सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|HK}} |- style="background:#cfc;" | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494100.html ३३५८] || २४ जुलै २०२५ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|SIN}} [[सिंगापूर|सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|MAS}} |} {{देशानुसार ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी}} 5elwsofxdjtaqb3qd6ejued9q3v9xhv 2691701 2691700 2026-06-29T14:08:15Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2691701 wikitext text/x-wiki खालील यादी सामोआ क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची आहे. सामोआने ८ जुलै २०१९ रोजी पापुआ न्यू गिनी विरुद्ध पहिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना खेळला. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | सामोआने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. | आयसीसी सदस्यांचे आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध ट्वेंटी२० एकदिवसीय सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192811.html ८१९] || ८ जुलै २०१९ || {{cr|PNG}} || {{flagicon|SAM}} [[अपिया|फलेआता ओव्हल क्र.१]], [[अपिया]] || {{cr|PNG}} || rowspan=4 | [[२०१९ पॅसिफिक गेम्समधील क्रिकेट – पुरुषांची स्पर्धा|२०१९ प्रशांत खेळ]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192813.html ८२१] || ९ जुलै २०१९ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|SAM}} [[अपिया|फलेआता ओव्हल क्र.१]], [[अपिया]] || {{cr|SAM}} |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192814.html ८२२] || १० जुलै २०१९ || {{cr|PNG}} || {{flagicon|SAM}} [[अपिया|फलेआता ओव्हल क्र.२]], [[अपिया]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192816.html ८२३] || १२ जुलै २०१९ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|SAM}} [[अपिया|फलेआता ओव्हल क्र.३]], [[अपिया]] || {{cr|VAN}} |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1333919.html १७६३] || ९ सप्टेंबर २०२२ || {{cr|COK}} || {{flagicon|VAN}} [[इंडिपेन्डन्स पार्क]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{cr|SAM}} || rowspan=6 | [[२०२२-२३ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक पूर्व आशिया-प्रशांत पात्रता|२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक पूर्व आशिया-प्रशांत अ गट पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1333921.html १७६६] || १० सप्टेंबर २०२२ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|VAN}} [[इंडिपेन्डन्स पार्क]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{cr|VAN}} |- style="background:#cfc;" | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1333923.html १७६८] || ११ सप्टेंबर २०२२ || {{cr|FIJ}} || {{flagicon|VAN}} [[इंडिपेन्डन्स पार्क]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{cr|FIJ}} |- style="background:#cfc;" | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1333924.html १७७०] || १३ सप्टेंबर २०२२ || {{cr|COK}} || {{flagicon|VAN}} [[इंडिपेन्डन्स पार्क]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{cr|COK}} |- style="background:#cfc;" | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1333926.html १७७२] || १४ सप्टेंबर २०२२ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|VAN}} [[इंडिपेन्डन्स पार्क]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{cr|VAN}} |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1333928.html १७७४] || १५ सप्टेंबर २०२२ || {{cr|FIJ}} || {{flagicon|VAN}} [[इंडिपेन्डन्स पार्क]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{cr|FIJ}} |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1362243.html २०२४] || १३ मार्च २०२३ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|FIJ}} [[सुवा|अल्बर्ट पार्क क्र.१]], [[सुवा]] || {{cr|VAN}} || rowspan=3 | [[२०२३ पुरुष पॅसिफिक आयलँड क्रिकेट चॅलेंज|२०२३ पुरुष प्रशांत द्वीप चषक]] |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1362244.html २०२५] || १४ मार्च २०२३ || {{cr|FIJ}} || {{flagicon|FIJ}} [[सुवा|अल्बर्ट पार्क क्र.१]], [[सुवा]] || {{cr|FIJ}} |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1363552.html २०२९] || १८ मार्च २०२३ || {{cr|FIJ}} || {{flagicon|FIJ}} [[सुवा|अल्बर्ट पार्क क्र.१]], [[सुवा]] || {{cr|FIJ}} |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1444953.html २७७६] || १७ ऑगस्ट २०२४ || {{cr|FIJ}} || {{flagicon|SAM}} [[फलेटा ओव्हल|फालेटा ओव्हल २]], [[अपिया]] || {{cr|SAM}} || rowspan=6 | [[२०२४ आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक पूर्व आशिया-पॅसिफिक उप-प्रादेशिक पात्रता अ|२०२६ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक पूर्व आशिया-प्रशांत अ गट पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1444954.html २७७७] || १९ ऑगस्ट २०२४ || {{cr|COK}} || {{flagicon|SAM}} [[फलेटा ओव्हल|फालेटा ओव्हल २]], [[अपिया]] || {{cr|COK}} |- style="background:#cfc;" | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1444956.html २७७९] || २० ऑगस्ट २०२४ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|SAM}} [[फलेटा ओव्हल|फालेटा ओव्हल २]], [[अपिया]] || {{cr|SAM}} |- style="background:#cfc;" | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1444958.html २७८१] || २१ ऑगस्ट २०२४ || {{cr|FIJ}} || {{flagicon|SAM}} [[फलेटा ओव्हल|फालेटा ओव्हल २]], [[अपिया]] || {{cr|SAM}} |- style="background:#cfc;" | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1444961.html २७९४] || २३ ऑगस्ट २०२४ || {{cr|COK}} || {{flagicon|SAM}} [[फलेटा ओव्हल|फालेटा ओव्हल २]], [[अपिया]] || {{cr|COK}} |- style="background:#cfc;" | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1444963.html २७९९] || २४ ऑगस्ट २०२४ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|SAM}} [[फलेटा ओव्हल|फालेटा ओव्हल २]], [[अपिया]] || {{cr|SAM}} |- style="background:#cfc;" | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494091.html ३३२१] || १८ जुलै २०२५ || {{cr|SIN}} || {{flagicon|SIN}} [[सिंगापूर|सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} || rowspan=6 | [[२०२५ आशिया प्रशांत क्रिकेट चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494093.html ३३२८] || १९ जुलै २०२५ || {{cr|HK}} || {{flagicon|SIN}} [[सिंगापूर|सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|HK}} |- style="background:#cfc;" | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494095.html ३३३४] || २० जुलै २०२५ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|SIN}} [[सिंगापूर|सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|MAS}} |- style="background:#cfc;" | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494097.html ३३४४] || २२ जुलै २०२५ || {{cr|SIN}} || {{flagicon|SIN}} [[सिंगापूर|सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494098.html ३३५२] || २३ जुलै २०२५ || {{cr|HK}} || {{flagicon|SIN}} [[सिंगापूर|सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|HK}} |- style="background:#cfc;" | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494100.html ३३५८] || २४ जुलै २०२५ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|SIN}} [[सिंगापूर|सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|MAS}} |- style="background:#cfc;" | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1503450.html ३५०५] || ८ ऑक्टोबर २०२५ || {{cr|OMA}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.२]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|OMA}} || rowspan=6 | [[२०२५ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया-पूर्व आशिया-प्रशांत प्रादेशिक अंतिम फेरी|२०२६ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आशिया-पूर्व आशिया-प्रशांत प्रादेशिक अंतिम फेरी पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1503455.html ३५१०] || ९ ऑक्टोबर २०२५ || {{cr|PNG}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|SAM}} |- style="background:#cfc;" | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1503461.html ३५१७] || १२ ऑक्टोबर २०२५ || {{cr|JPN}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|JPN}} |- style="background:#cfc;" | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1503465.html ३५२१] || १५ ऑक्टोबर २०२५ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|UAE}} |- style="background:#cfc;" | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1503468.html ३५२४] || १६ ऑक्टोबर २०२५ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|QAT}} |- style="background:#cfc;" | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1503470.html ३५२६] || १७ ऑक्टोबर २०२५ || {{cr|NEP}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|NEP}} |} {{देशानुसार ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी}} tsjh44x16j310bbdk5g21gsn56i6y2t 2691702 2691701 2026-06-29T14:17:56Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2691702 wikitext text/x-wiki खालील यादी सामोआ क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची आहे. सामोआने ८ जुलै २०१९ रोजी पापुआ न्यू गिनी विरुद्ध पहिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना खेळला. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | सामोआने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. | आयसीसी सदस्यांचे आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध ट्वेंटी२० एकदिवसीय सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192811.html ८१९] || ८ जुलै २०१९ || {{cr|PNG}} || {{flagicon|SAM}} [[अपिया|फलेआता ओव्हल क्र.१]], [[अपिया]] || {{cr|PNG}} || rowspan=4 | [[२०१९ पॅसिफिक गेम्समधील क्रिकेट – पुरुषांची स्पर्धा|२०१९ प्रशांत खेळ]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192813.html ८२१] || ९ जुलै २०१९ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|SAM}} [[अपिया|फलेआता ओव्हल क्र.१]], [[अपिया]] || {{cr|SAM}} |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192814.html ८२२] || १० जुलै २०१९ || {{cr|PNG}} || {{flagicon|SAM}} [[अपिया|फलेआता ओव्हल क्र.२]], [[अपिया]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192816.html ८२३] || १२ जुलै २०१९ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|SAM}} [[अपिया|फलेआता ओव्हल क्र.३]], [[अपिया]] || {{cr|VAN}} |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1333919.html १७६३] || ९ सप्टेंबर २०२२ || {{cr|COK}} || {{flagicon|VAN}} [[इंडिपेन्डन्स पार्क]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{cr|SAM}} || rowspan=6 | [[२०२२-२३ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक पूर्व आशिया-प्रशांत पात्रता|२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक पूर्व आशिया-प्रशांत अ गट पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1333921.html १७६६] || १० सप्टेंबर २०२२ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|VAN}} [[इंडिपेन्डन्स पार्क]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{cr|VAN}} |- style="background:#cfc;" | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1333923.html १७६८] || ११ सप्टेंबर २०२२ || {{cr|FIJ}} || {{flagicon|VAN}} [[इंडिपेन्डन्स पार्क]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{cr|FIJ}} |- style="background:#cfc;" | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1333924.html १७७०] || १३ सप्टेंबर २०२२ || {{cr|COK}} || {{flagicon|VAN}} [[इंडिपेन्डन्स पार्क]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{cr|COK}} |- style="background:#cfc;" | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1333926.html १७७२] || १४ सप्टेंबर २०२२ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|VAN}} [[इंडिपेन्डन्स पार्क]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{cr|VAN}} |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1333928.html १७७४] || १५ सप्टेंबर २०२२ || {{cr|FIJ}} || {{flagicon|VAN}} [[इंडिपेन्डन्स पार्क]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{cr|FIJ}} |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1362243.html २०२४] || १३ मार्च २०२३ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|FIJ}} [[सुवा|अल्बर्ट पार्क क्र.१]], [[सुवा]] || {{cr|VAN}} || rowspan=3 | [[२०२३ पुरुष पॅसिफिक आयलँड क्रिकेट चॅलेंज|२०२३ पुरुष प्रशांत द्वीप चषक]] |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1362244.html २०२५] || १४ मार्च २०२३ || {{cr|FIJ}} || {{flagicon|FIJ}} [[सुवा|अल्बर्ट पार्क क्र.१]], [[सुवा]] || {{cr|FIJ}} |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1363552.html २०२९] || १८ मार्च २०२३ || {{cr|FIJ}} || {{flagicon|FIJ}} [[सुवा|अल्बर्ट पार्क क्र.१]], [[सुवा]] || {{cr|FIJ}} |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1444953.html २७७६] || १७ ऑगस्ट २०२४ || {{cr|FIJ}} || {{flagicon|SAM}} [[फलेटा ओव्हल|फालेटा ओव्हल २]], [[अपिया]] || {{cr|SAM}} || rowspan=6 | [[२०२४ आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक पूर्व आशिया-पॅसिफिक उप-प्रादेशिक पात्रता अ|२०२६ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक पूर्व आशिया-प्रशांत अ गट पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1444954.html २७७७] || १९ ऑगस्ट २०२४ || {{cr|COK}} || {{flagicon|SAM}} [[फलेटा ओव्हल|फालेटा ओव्हल २]], [[अपिया]] || {{cr|COK}} |- style="background:#cfc;" | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1444956.html २७७९] || २० ऑगस्ट २०२४ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|SAM}} [[फलेटा ओव्हल|फालेटा ओव्हल २]], [[अपिया]] || {{cr|SAM}} |- style="background:#cfc;" | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1444958.html २७८१] || २१ ऑगस्ट २०२४ || {{cr|FIJ}} || {{flagicon|SAM}} [[फलेटा ओव्हल|फालेटा ओव्हल २]], [[अपिया]] || {{cr|SAM}} |- style="background:#cfc;" | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1444961.html २७९४] || २३ ऑगस्ट २०२४ || {{cr|COK}} || {{flagicon|SAM}} [[फलेटा ओव्हल|फालेटा ओव्हल २]], [[अपिया]] || {{cr|COK}} |- style="background:#cfc;" | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1444963.html २७९९] || २४ ऑगस्ट २०२४ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|SAM}} [[फलेटा ओव्हल|फालेटा ओव्हल २]], [[अपिया]] || {{cr|SAM}} |- style="background:#cfc;" | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494091.html ३३२१] || १८ जुलै २०२५ || {{cr|SIN}} || {{flagicon|SIN}} [[सिंगापूर|सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} || rowspan=6 | [[२०२५ आशिया प्रशांत क्रिकेट चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494093.html ३३२८] || १९ जुलै २०२५ || {{cr|HK}} || {{flagicon|SIN}} [[सिंगापूर|सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|HK}} |- style="background:#cfc;" | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494095.html ३३३४] || २० जुलै २०२५ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|SIN}} [[सिंगापूर|सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|MAS}} |- style="background:#cfc;" | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494097.html ३३४४] || २२ जुलै २०२५ || {{cr|SIN}} || {{flagicon|SIN}} [[सिंगापूर|सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494098.html ३३५२] || २३ जुलै २०२५ || {{cr|HK}} || {{flagicon|SIN}} [[सिंगापूर|सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|HK}} |- style="background:#cfc;" | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494100.html ३३५८] || २४ जुलै २०२५ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|SIN}} [[सिंगापूर|सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|MAS}} |- style="background:#cfc;" | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1503450.html ३५०५] || ८ ऑक्टोबर २०२५ || {{cr|OMA}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.२]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|OMA}} || rowspan=6 | [[२०२५ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया-पूर्व आशिया-प्रशांत प्रादेशिक अंतिम फेरी|२०२६ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आशिया-पूर्व आशिया-प्रशांत प्रादेशिक अंतिम फेरी पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1503455.html ३५१०] || ९ ऑक्टोबर २०२५ || {{cr|PNG}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|SAM}} |- style="background:#cfc;" | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1503461.html ३५१७] || १२ ऑक्टोबर २०२५ || {{cr|JPN}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|JPN}} |- style="background:#cfc;" | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1503465.html ३५२१] || १५ ऑक्टोबर २०२५ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|UAE}} |- style="background:#cfc;" | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1503468.html ३५२४] || १६ ऑक्टोबर २०२५ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|QAT}} |- style="background:#cfc;" | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1503470.html ३५२६] || १७ ऑक्टोबर २०२५ || {{cr|NEP}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|NEP}} |- style="background:#cfc;" | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1532640.html ३८४६] || ९ मे २०२६ || {{cr|IDN}} || {{flagicon|JPN}} [[सनो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सनो (तोचिगी)|सनो]] || {{cr|SAM}} || rowspan=6 | [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक पूर्व आशिया-पॅसिफिक उप-प्रादेशिक पात्रता|२०२८ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक पूर्व आशिया-प्रशांत उप-प्रादेशिक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1532643.html ३८५५] || १० मे २०२६ || {{cr|PHI}} || {{flagicon|JPN}} [[सनो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सनो (तोचिगी)|सनो]] || {{cr|SAM}} |- style="background:#cfc;" | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1532646.html ३८५९] || १२ मे २०२६ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|JPN}} [[सनो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सनो (तोचिगी)|सनो]] || {{cr|SAM}} |- style="background:#cfc;" | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1532650.html ३८६२] || १३ मे २०२६ || {{cr|PNG}} || {{flagicon|JPN}} [[सनो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सनो (तोचिगी)|सनो]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1532656.html ३८६९] || १६ मे २०२६ || {{cr|JPN}} || {{flagicon|JPN}} [[सनो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सनो (तोचिगी)|सनो]] || {{cr|JPN}} |- style="background:#cfc;" | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1532662.html ३८८२] || १८ मे २०२६ || {{cr|COK}} || {{flagicon|JPN}} [[सनो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सनो (तोचिगी)|सनो]] || {{cr|SAM}} |} {{देशानुसार ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी}} dkuubt7r8k8q9yly02w1e606rkcliqj 2691755 2691702 2026-06-30T02:52:30Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2691755 wikitext text/x-wiki खालील यादी सामोआ क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची आहे. सामोआने ८ जुलै २०१९ रोजी पापुआ न्यू गिनी विरुद्ध पहिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना खेळला. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | सामोआने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. | आयसीसी सदस्यांचे आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध ट्वेंटी२० एकदिवसीय सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192811.html ८१९] || ८ जुलै २०१९ || {{cr|PNG}} || {{flagicon|SAM}} [[अपिया|फलेआता ओव्हल क्र.१]], [[अपिया]] || {{cr|PNG}} || rowspan=4 | [[२०१९ पॅसिफिक गेम्समधील क्रिकेट – पुरुषांची स्पर्धा|२०१९ प्रशांत खेळ]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192813.html ८२१] || ९ जुलै २०१९ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|SAM}} [[अपिया|फलेआता ओव्हल क्र.१]], [[अपिया]] || {{cr|SAM}} |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192814.html ८२२] || १० जुलै २०१९ || {{cr|PNG}} || {{flagicon|SAM}} [[अपिया|फलेआता ओव्हल क्र.२]], [[अपिया]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192816.html ८२३] || १२ जुलै २०१९ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|SAM}} [[अपिया|फलेआता ओव्हल क्र.३]], [[अपिया]] || {{cr|VAN}} |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1333919.html १७६३] || ९ सप्टेंबर २०२२ || {{cr|COK}} || {{flagicon|VAN}} [[इंडिपेन्डन्स पार्क]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{cr|SAM}} || rowspan=6 | [[२०२२-२३ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक पूर्व आशिया-प्रशांत पात्रता|२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक पूर्व आशिया-प्रशांत अ गट पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1333921.html १७६६] || १० सप्टेंबर २०२२ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|VAN}} [[इंडिपेन्डन्स पार्क]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{cr|VAN}} |- style="background:#cfc;" | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1333923.html १७६८] || ११ सप्टेंबर २०२२ || {{cr|FIJ}} || {{flagicon|VAN}} [[इंडिपेन्डन्स पार्क]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{cr|FIJ}} |- style="background:#cfc;" | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1333924.html १७७०] || १३ सप्टेंबर २०२२ || {{cr|COK}} || {{flagicon|VAN}} [[इंडिपेन्डन्स पार्क]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{cr|COK}} |- style="background:#cfc;" | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1333926.html १७७२] || १४ सप्टेंबर २०२२ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|VAN}} [[इंडिपेन्डन्स पार्क]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{cr|VAN}} |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1333928.html १७७४] || १५ सप्टेंबर २०२२ || {{cr|FIJ}} || {{flagicon|VAN}} [[इंडिपेन्डन्स पार्क]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{cr|FIJ}} |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1362243.html २०२४] || १३ मार्च २०२३ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|FIJ}} [[सुवा|अल्बर्ट पार्क क्र.१]], [[सुवा]] || {{cr|VAN}} || rowspan=3 | [[२०२३ पुरुष पॅसिफिक आयलँड क्रिकेट चॅलेंज|२०२३ पुरुष प्रशांत द्वीप चषक]] |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1362244.html २०२५] || १४ मार्च २०२३ || {{cr|FIJ}} || {{flagicon|FIJ}} [[सुवा|अल्बर्ट पार्क क्र.१]], [[सुवा]] || {{cr|FIJ}} |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1363552.html २०२९] || १८ मार्च २०२३ || {{cr|FIJ}} || {{flagicon|FIJ}} [[सुवा|अल्बर्ट पार्क क्र.१]], [[सुवा]] || {{cr|FIJ}} |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1444953.html २७७६] || १७ ऑगस्ट २०२४ || {{cr|FIJ}} || {{flagicon|SAM}} [[फलेटा ओव्हल|फालेटा ओव्हल २]], [[अपिया]] || {{cr|SAM}} || rowspan=6 | [[२०२४ आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक पूर्व आशिया-पॅसिफिक उप-प्रादेशिक पात्रता अ|२०२६ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक पूर्व आशिया-प्रशांत अ गट पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1444954.html २७७७] || १९ ऑगस्ट २०२४ || {{cr|COK}} || {{flagicon|SAM}} [[फलेटा ओव्हल|फालेटा ओव्हल २]], [[अपिया]] || {{cr|COK}} |- style="background:#cfc;" | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1444956.html २७७९] || २० ऑगस्ट २०२४ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|SAM}} [[फलेटा ओव्हल|फालेटा ओव्हल २]], [[अपिया]] || {{cr|SAM}} |- style="background:#cfc;" | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1444958.html २७८१] || २१ ऑगस्ट २०२४ || {{cr|FIJ}} || {{flagicon|SAM}} [[फलेटा ओव्हल|फालेटा ओव्हल २]], [[अपिया]] || {{cr|SAM}} |- style="background:#cfc;" | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1444961.html २७९४] || २३ ऑगस्ट २०२४ || {{cr|COK}} || {{flagicon|SAM}} [[फलेटा ओव्हल|फालेटा ओव्हल २]], [[अपिया]] || {{cr|COK}} |- style="background:#cfc;" | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1444963.html २७९९] || २४ ऑगस्ट २०२४ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|SAM}} [[फलेटा ओव्हल|फालेटा ओव्हल २]], [[अपिया]] || {{cr|SAM}} |- style="background:#cfc;" | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494091.html ३३२१] || १८ जुलै २०२५ || {{cr|SIN}} || {{flagicon|SIN}} [[सिंगापूर|सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} || rowspan=6 | [[२०२५ आशिया प्रशांत क्रिकेट चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494093.html ३३२८] || १९ जुलै २०२५ || {{cr|HK}} || {{flagicon|SIN}} [[सिंगापूर|सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|HK}} |- style="background:#cfc;" | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494095.html ३३३४] || २० जुलै २०२५ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|SIN}} [[सिंगापूर|सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|MAS}} |- style="background:#cfc;" | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494097.html ३३४४] || २२ जुलै २०२५ || {{cr|SIN}} || {{flagicon|SIN}} [[सिंगापूर|सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494098.html ३३५२] || २३ जुलै २०२५ || {{cr|HK}} || {{flagicon|SIN}} [[सिंगापूर|सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|HK}} |- style="background:#cfc;" | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494100.html ३३५८] || २४ जुलै २०२५ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|SIN}} [[सिंगापूर|सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|MAS}} |- style="background:#cfc;" | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1503450.html ३५०५] || ८ ऑक्टोबर २०२५ || {{cr|OMA}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.२]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|OMA}} || rowspan=6 | [[२०२५ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया-पूर्व आशिया-प्रशांत प्रादेशिक अंतिम फेरी|२०२६ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आशिया-पूर्व आशिया-प्रशांत प्रादेशिक अंतिम फेरी पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1503455.html ३५१०] || ९ ऑक्टोबर २०२५ || {{cr|PNG}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|SAM}} |- style="background:#cfc;" | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1503461.html ३५१७] || १२ ऑक्टोबर २०२५ || {{cr|JPN}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|JPN}} |- style="background:#cfc;" | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1503465.html ३५२१] || १५ ऑक्टोबर २०२५ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|UAE}} |- style="background:#cfc;" | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1503468.html ३५२४] || १६ ऑक्टोबर २०२५ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|QAT}} |- style="background:#cfc;" | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1503470.html ३५२६] || १७ ऑक्टोबर २०२५ || {{cr|NEP}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|NEP}} |- style="background:#cfc;" | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1532640.html ३८४६] || ९ मे २०२६ || {{cr|IDN}} || {{flagicon|JPN}} [[सनो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सनो (तोचिगी)|सनो]] || {{cr|SAM}} || rowspan=6 | [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक पूर्व आशिया-पॅसिफिक उप-प्रादेशिक पात्रता|२०२८ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक पूर्व आशिया-प्रशांत उप-प्रादेशिक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1532643.html ३८५५] || १० मे २०२६ || {{cr|PHI}} || {{flagicon|JPN}} [[सनो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सनो (तोचिगी)|सनो]] || {{cr|SAM}} |- style="background:#cfc;" | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1532646.html ३८५९] || १२ मे २०२६ || {{cr|VAN}} || {{flagicon|JPN}} [[सनो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सनो (तोचिगी)|सनो]] || {{cr|SAM}} |- style="background:#cfc;" | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1532650.html ३८६२] || १३ मे २०२६ || {{cr|PNG}} || {{flagicon|JPN}} [[सनो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सनो (तोचिगी)|सनो]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1532656.html ३८६९] || १६ मे २०२६ || {{cr|JPN}} || {{flagicon|JPN}} [[सनो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सनो (तोचिगी)|सनो]] || {{cr|JPN}} |- style="background:#cfc;" | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1532662.html ३८८२] || १८ मे २०२६ || {{cr|COK}} || {{flagicon|JPN}} [[सनो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सनो (तोचिगी)|सनो]] || {{cr|SAM}} |} {{देशानुसार ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी}} [[वर्ग:सामोआ क्रिकेट|ट२० आंतरराष्ट्रीय]] 8pbfnrqfuyhajkpxe8esqy1mabrzvmq 0 380993 2691756 2691676 2026-06-30T02:56:29Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2691756 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = राजकुमार यौधेय | पदवी = राजकुमार | चित्र = | चित्र_शीर्षक = | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = | राज्यारोहण = | राज्याभिषेक = | राज्यव्याप्ती = | राजधानी = [[इंद्रप्रस्थ]]<br> [[हस्तिनापूर]] | पूर्ण_नाव = यौधेय | इतर_पदव्या = राजकुमार | जन्म_दिनांक = | जन्म_स्थान = | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | पूर्वाधिकारी = | राजपद_वारस = | राजपद_वारस_प्रकार = | उत्तराधिकारी = | वडील = [[युधिष्ठिर|सम्राट युधिष्ठिर]] | आई = [[राणी देविका]] | पत्नी = | पती = | संतती = | राजवंश = [[कुरु]]<br> शिव साम्राज्य | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य = | राजचलन = | तळटिपा = |}} '''यौधेय''' हा [[युधिष्ठिर]] आणि [[राणी देविका]] यांचा पुत्र आणि शिव साम्राज्याचा राजा गोवसेन याचा नातू होता. कुरुक्षेत्र युद्धात आजोबांच्या मृत्यूनंतर यौधेय गादीवर आला. मत्स्य पुराणानुसार, यौधेय हे [[प्रतिविंध्य]] आणि त्याची पहिली पत्नी सुबल यांच्या ज्येष्ठ पुत्राचे नाव देखील आहे, तथापि, त्याला त्याच्या माहेरचे राज्य वारसा हक्काने मिळत असल्याने तो युधिष्ठिराचा उत्तराधिकारी म्हणून हस्तिनापूरच्या सिंहासनावर बसत नाही. [[वर्ग:महाभारतातील व्यक्तिरेखा]] 0tusus1jkiavms2bpxyq7as0sbs70qg 3 380996 2691690 2026-06-29T13:10:53Z साहाय्य चमू 25365 नविन सदस्याच्या चर्चापानावर [[Template:Welcome|स्वागत संदेश]] टाकला 2691690 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=तुक्षा}} -- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) १८:४०, २९ जून २०२६ (IST) jjzjsx6cxezdyzlvdvb5p3qdyojwm77 3 380997 2691705 2026-06-29T15:04:05Z साहाय्य चमू 25365 नविन सदस्याच्या चर्चापानावर [[Template:Welcome|स्वागत संदेश]] टाकला 2691705 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=Prathamj25}} -- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) २०:३४, २९ जून २०२६ (IST) g84er8ydk9i2k51pod5dn0u62o5tdav 0 381000 2691718 2026-06-29T16:25:19Z अभय नातू 206 अभय नातू ने लेख [[गवळी ज्ञातीचे महाराष्ट्रीय यादव चॅरिटी ट्रस्ट]] वरुन [[मसुदा:गवळी ज्ञातीचे महाराष्ट्रीय यादव चॅरिटी ट्रस्ट]] ला हलविला 2691718 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[मसुदा:गवळी ज्ञातीचे महाराष्ट्रीय यादव चॅरिटी ट्रस्ट]] rfv5yxwvgzt0umuyxttl7y2ht898f9t 3 381002 2691731 2026-06-29T18:49:42Z साहाय्य चमू 25365 नविन सदस्याच्या चर्चापानावर [[Template:Welcome|स्वागत संदेश]] टाकला 2691731 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=सुरेश काटे}} -- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) ००:१९, ३० जून २०२६ (IST) hfu3g8yizlt1s4gdhcvjwnowgogxrjz 0 381003 2691739 2026-06-30T00:08:54Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2691739 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[कार्ल ओटो पेटल]] bssv4fjqem11owtt0yu3cb6nxsoh7io 0 381004 2691740 2026-06-30T00:09:10Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2691740 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[कार्ल ओटो पेटल]] bssv4fjqem11owtt0yu3cb6nxsoh7io 0 381007 2691751 2026-06-30T02:36:25Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2691751 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[गोवा विधानसभा निवडणूक, १९८९]] bitqjnahgzu3apna2vfqdqnoq03yyhz 118 381008 2691765 2026-06-30T04:26:04Z अमीत मराठा 184558 अमीत मराठा ने पुनर्निर्देशन ठेउन लेख [[मसुदा:तन्मय जाधव]] वरुन [[तन्मय जाधव]] ला हलविला 2691765 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[तन्मय जाधव]] s8zpiar2pd5j4hwebzifesmisulg1t7 119 381009 2691767 2026-06-30T04:26:04Z अमीत मराठा 184558 अमीत मराठा ने पुनर्निर्देशन ठेउन लेख [[मसुदा चर्चा:तन्मय जाधव]] वरुन [[चर्चा:तन्मय जाधव]] ला हलविला 2691767 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[चर्चा:तन्मय जाधव]] hlr8fju6uottcxcjqpmlic1uok87pty 0 381010 2691772 2026-06-30T05:22:14Z Aditya tamhankar 80177 नवीन पान: खालील यादी सामोआ महिला क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची आहे. सामोआने ६ मे २०१९ रोजी फिजी विरुद्ध पहिला महिला आंतरराष्ट्रीय ट... 2691772 wikitext text/x-wiki खालील यादी सामोआ महिला क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची आहे. सामोआने ६ मे २०१९ रोजी फिजी विरुद्ध पहिला महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना खेळला. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | सामोआने खेळलेल्या महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. | आयसीसी सदस्यांचे महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध ट्वेंटी२० सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1182907.html ६३०] || ६ मे २०१९ || {{crw|FIJ}} || {{flagicon|VAN}} [[इंडिपेन्डन्स पार्क|इंडिपेंडन्स पार्क क्र.२]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{crw|SAM}} || rowspan=5 | [[२०१९ आयसीसी पुर्व-प्रशांत आशिया महिला पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1182908.html ६३५] || ७ मे २०१९ || {{crw|JPN}} || {{flagicon|VAN}} [[इंडिपेन्डन्स पार्क|इंडिपेंडन्स पार्क क्र.१]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{crw|SAM}} |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1182910.html ६३७] || ७ मे २०१९ || {{crw|INA}} || {{flagicon|VAN}} [[इंडिपेन्डन्स पार्क|इंडिपेंडन्स पार्क क्र.१]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{crw|SAM}} |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1182912.html ६४३] || ९ मे २०१९ || {{crw|VAN}} || {{flagicon|VAN}} [[इंडिपेन्डन्स पार्क|इंडिपेंडन्स पार्क क्र.१]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{crw|SAM}} |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1182918.html ६५१] || १० मे २०१९ || {{crw|PNG}} || {{flagicon|VAN}} [[इंडिपेन्डन्स पार्क|इंडिपेंडन्स पार्क क्र.१]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{crw|PNG}} |} {{देशानुसार ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी}} h4a2z36csdvksyh554blrze643f4dkk 2691773 2691772 2026-06-30T05:23:57Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2691773 wikitext text/x-wiki खालील यादी सामोआ महिला क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची आहे. सामोआने ६ मे २०१९ रोजी फिजी विरुद्ध पहिला महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना खेळला. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | सामोआने खेळलेल्या महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. | आयसीसी सदस्यांचे महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध ट्वेंटी२० सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1182907.html ६३०] || ६ मे २०१९ || {{crw|FIJ}} || {{flagicon|VAN}} [[इंडिपेन्डन्स पार्क|इंडिपेंडन्स पार्क क्र.२]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{crw|SAM}} || rowspan=5 | [[२०१९ आयसीसी पुर्व-प्रशांत आशिया महिला पात्रता|२०२० आय.सी.सी. महिला ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक पूर्व-आशिया प्रशांत पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1182908.html ६३५] || ७ मे २०१९ || {{crw|JPN}} || {{flagicon|VAN}} [[इंडिपेन्डन्स पार्क|इंडिपेंडन्स पार्क क्र.१]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{crw|SAM}} |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1182910.html ६३७] || ७ मे २०१९ || {{crw|INA}} || {{flagicon|VAN}} [[इंडिपेन्डन्स पार्क|इंडिपेंडन्स पार्क क्र.१]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{crw|SAM}} |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1182912.html ६४३] || ९ मे २०१९ || {{crw|VAN}} || {{flagicon|VAN}} [[इंडिपेन्डन्स पार्क|इंडिपेंडन्स पार्क क्र.१]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{crw|SAM}} |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1182918.html ६५१] || १० मे २०१९ || {{crw|PNG}} || {{flagicon|VAN}} [[इंडिपेन्डन्स पार्क|इंडिपेंडन्स पार्क क्र.१]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{crw|PNG}} |} {{देशानुसार ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी}} jnglp6boj5xjc3uuyw4u48tt9oodm7f 2691774 2691773 2026-06-30T05:31:08Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2691774 wikitext text/x-wiki खालील यादी सामोआ महिला क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची आहे. सामोआने ६ मे २०१९ रोजी फिजी विरुद्ध पहिला महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना खेळला. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | सामोआने खेळलेल्या महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. | आयसीसी सदस्यांचे महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध ट्वेंटी२० सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1182907.html ६३०] || ६ मे २०१९ || {{crw|FIJ}} || {{flagicon|VAN}} [[इंडिपेन्डन्स पार्क|इंडिपेंडन्स पार्क क्र.२]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{crw|SAM}} || rowspan=5 | [[२०१९ आयसीसी पुर्व-प्रशांत आशिया महिला पात्रता|२०२० आय.सी.सी. महिला ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक पूर्व-आशिया प्रशांत पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1182908.html ६३५] || ७ मे २०१९ || {{crw|JPN}} || {{flagicon|VAN}} [[इंडिपेन्डन्स पार्क|इंडिपेंडन्स पार्क क्र.१]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{crw|SAM}} |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1182910.html ६३७] || ७ मे २०१९ || {{crw|INA}} || {{flagicon|VAN}} [[इंडिपेन्डन्स पार्क|इंडिपेंडन्स पार्क क्र.१]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{crw|SAM}} |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1182912.html ६४३] || ९ मे २०१९ || {{crw|VAN}} || {{flagicon|VAN}} [[इंडिपेन्डन्स पार्क|इंडिपेंडन्स पार्क क्र.१]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{crw|SAM}} |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1182918.html ६५१] || १० मे २०१९ || {{crw|PNG}} || {{flagicon|VAN}} [[इंडिपेन्डन्स पार्क|इंडिपेंडन्स पार्क क्र.१]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{crw|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192799.html ६८७] || ९ जुलै २०१९ || {{crw|VAN}} || {{flagicon|SAM}} [[आपिया|फलेआता ओव्हल क्र.१]], [[आपिया]] || {{crw|SAM}} || rowspan=7 | [[२०१९ पॅसिफिक गेम्समधील क्रिकेट – महिला स्पर्धा|२०१९ प्रशांत खेळ]] |- style="background:#cfc;" | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192797.html ६८८] || ९ जुलै २०१९ || {{crw|PNG}} || {{flagicon|SAM}} [[आपिया|फलेआता ओव्हल क्र.१]], [[आपिया]] || {{crw|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192802.html ६९१] || १० जुलै २०१९ || {{crw|FIJ}} || {{flagicon|SAM}} [[आपिया|फलेआता ओव्हल क्र.४]], [[आपिया]] || {{crw|SAM}} |- style="background:#cfc;" | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192804.html ६९३] || ११ जुलै २०१९ || {{crw|PNG}} || {{flagicon|SAM}} [[आपिया|फलेआता ओव्हल क्र.४]], [[आपिया]] || {{crw|SAM}} |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192806.html ६९५] || १२ जुलै २०१९ || {{crw|VAN}} || {{flagicon|SAM}} [[आपिया|फलेआता ओव्हल क्र.४]], [[आपिया]] || {{crw|SAM}} |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192807.html ६९६] || १२ जुलै २०१९ || {{crw|FIJ}} || {{flagicon|SAM}} [[आपिया|फलेआता ओव्हल क्र.१]], [[आपिया]] || {{crw|SAM}} |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192810.html ६९९] || १३ जुलै २०१९ || {{crw|PNG}} || {{flagicon|SAM}} [[आपिया|फलेआता ओव्हल क्र.१]], [[आपिया]] || {{crw|SAM}} |} {{देशानुसार ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी}} iukiwiuw6hlc2yckpr08xjh9hvwevre 2691776 2691774 2026-06-30T05:55:10Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2691776 wikitext text/x-wiki खालील यादी सामोआ महिला क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची आहे. सामोआने ६ मे २०१९ रोजी फिजी विरुद्ध पहिला महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना खेळला. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | सामोआने खेळलेल्या महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. | आयसीसी सदस्यांचे महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध ट्वेंटी२० सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1182907.html ६३०] || ६ मे २०१९ || {{crw|FIJ}} || {{flagicon|VAN}} [[इंडिपेन्डन्स पार्क|इंडिपेंडन्स पार्क क्र.२]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{crw|SAM}} || rowspan=5 | [[२०१९ आयसीसी पुर्व-प्रशांत आशिया महिला पात्रता|२०२० आय.सी.सी. महिला ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक पूर्व-आशिया प्रशांत पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1182908.html ६३५] || ७ मे २०१९ || {{crw|JPN}} || {{flagicon|VAN}} [[इंडिपेन्डन्स पार्क|इंडिपेंडन्स पार्क क्र.१]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{crw|SAM}} |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1182910.html ६३७] || ७ मे २०१९ || {{crw|INA}} || {{flagicon|VAN}} [[इंडिपेन्डन्स पार्क|इंडिपेंडन्स पार्क क्र.१]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{crw|SAM}} |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1182912.html ६४३] || ९ मे २०१९ || {{crw|VAN}} || {{flagicon|VAN}} [[इंडिपेन्डन्स पार्क|इंडिपेंडन्स पार्क क्र.१]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{crw|SAM}} |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1182918.html ६५१] || १० मे २०१९ || {{crw|PNG}} || {{flagicon|VAN}} [[इंडिपेन्डन्स पार्क|इंडिपेंडन्स पार्क क्र.१]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{crw|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192799.html ६८७] || ९ जुलै २०१९ || {{crw|VAN}} || {{flagicon|SAM}} [[आपिया|फलेआता ओव्हल क्र.१]], [[आपिया]] || {{crw|SAM}} || rowspan=7 | [[२०१९ पॅसिफिक गेम्समधील क्रिकेट – महिला स्पर्धा|२०१९ प्रशांत खेळ]] |- style="background:#cfc;" | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192797.html ६८८] || ९ जुलै २०१९ || {{crw|PNG}} || {{flagicon|SAM}} [[आपिया|फलेआता ओव्हल क्र.१]], [[आपिया]] || {{crw|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192802.html ६९१] || १० जुलै २०१९ || {{crw|FIJ}} || {{flagicon|SAM}} [[आपिया|फलेआता ओव्हल क्र.४]], [[आपिया]] || {{crw|SAM}} |- style="background:#cfc;" | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192804.html ६९३] || ११ जुलै २०१९ || {{crw|PNG}} || {{flagicon|SAM}} [[आपिया|फलेआता ओव्हल क्र.४]], [[आपिया]] || {{crw|SAM}} |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192806.html ६९५] || १२ जुलै २०१९ || {{crw|VAN}} || {{flagicon|SAM}} [[आपिया|फलेआता ओव्हल क्र.४]], [[आपिया]] || {{crw|SAM}} |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192807.html ६९६] || १२ जुलै २०१९ || {{crw|FIJ}} || {{flagicon|SAM}} [[आपिया|फलेआता ओव्हल क्र.१]], [[आपिया]] || {{crw|SAM}} |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192810.html ६९९] || १३ जुलै २०१९ || {{crw|PNG}} || {{flagicon|SAM}} [[आपिया|फलेआता ओव्हल क्र.१]], [[आपिया]] || {{crw|SAM}} |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1336967.html १२४५] || ३ ऑक्टोबर २०२२ || {{crw|VAN}} || {{flagicon|VAN}} [[पोर्ट व्हिला|व्हानुआतू क्रिकेट मैदान]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{crw|VAN}} || rowspan=6 | [[२०२२-२३ महिला टी२०आ पॅसिफिक चषक|२०२२ प्रशांत महिला ट्वेंटी२० चषक]] |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1336970.html १२४८] || ३ ऑक्टोबर २०२२ || {{crw|PNG}} || {{flagicon|VAN}} [[पोर्ट व्हिला|व्हानुआतू क्रिकेट मैदान क्र.२]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{crw|PNG}} |- style="background:#cfc;" | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1336971.html १२५३] || ५ ऑक्टोबर २०२२ || {{crw|FIJ}} || {{flagicon|VAN}} [[पोर्ट व्हिला|व्हानुआतू क्रिकेट मैदान]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{crw|SAM}} |- style="background:#cfc;" | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1336974.html १२५६] || ५ ऑक्टोबर २०२२ || {{crw|VAN}} || {{flagicon|VAN}} [[पोर्ट व्हिला|व्हानुआतू क्रिकेट मैदान क्र.२]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{crw|SAM}} |- style="background:#cfc;" | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1336975.html १२५९] || ६ ऑक्टोबर २०२२ || {{crw|PNG}} || {{flagicon|VAN}} [[पोर्ट व्हिला|व्हानुआतू क्रिकेट मैदान]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{crw|PNG}} |- style="background:#cfc;" | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1336978.html १२६२] || ६ ऑक्टोबर २०२२ || {{crw|FIJ}} || {{flagicon|VAN}} [[पोर्ट व्हिला|व्हानुआतू क्रिकेट मैदान क्र.२]], [[पोर्ट व्हिला]] || अनिर्णित |} {{देशानुसार ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी}} dpnmfc5jz2ecko976e4hwpi17hdnfin 2691777 2691776 2026-06-30T05:59:11Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2691777 wikitext text/x-wiki खालील यादी सामोआ महिला क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची आहे. सामोआने ६ मे २०१९ रोजी फिजी विरुद्ध पहिला महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना खेळला. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | सामोआने खेळलेल्या महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. | आयसीसी सदस्यांचे महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध ट्वेंटी२० सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1182907.html ६३०] || ६ मे २०१९ || {{crw|FIJ}} || {{flagicon|VAN}} [[इंडिपेन्डन्स पार्क|इंडिपेंडन्स पार्क क्र.२]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{crw|SAM}} || rowspan=5 | [[२०१९ आयसीसी पुर्व-प्रशांत आशिया महिला पात्रता|२०२० आय.सी.सी. महिला ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक पूर्व-आशिया प्रशांत पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1182908.html ६३५] || ७ मे २०१९ || {{crw|JPN}} || {{flagicon|VAN}} [[इंडिपेन्डन्स पार्क|इंडिपेंडन्स पार्क क्र.१]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{crw|SAM}} |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1182910.html ६३७] || ७ मे २०१९ || {{crw|INA}} || {{flagicon|VAN}} [[इंडिपेन्डन्स पार्क|इंडिपेंडन्स पार्क क्र.१]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{crw|SAM}} |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1182912.html ६४३] || ९ मे २०१९ || {{crw|VAN}} || {{flagicon|VAN}} [[इंडिपेन्डन्स पार्क|इंडिपेंडन्स पार्क क्र.१]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{crw|SAM}} |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1182918.html ६५१] || १० मे २०१९ || {{crw|PNG}} || {{flagicon|VAN}} [[इंडिपेन्डन्स पार्क|इंडिपेंडन्स पार्क क्र.१]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{crw|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192799.html ६८७] || ९ जुलै २०१९ || {{crw|VAN}} || {{flagicon|SAM}} [[आपिया|फलेआता ओव्हल क्र.१]], [[आपिया]] || {{crw|SAM}} || rowspan=7 | [[२०१९ पॅसिफिक गेम्समधील क्रिकेट – महिला स्पर्धा|२०१९ प्रशांत खेळ]] |- style="background:#cfc;" | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192797.html ६८८] || ९ जुलै २०१९ || {{crw|PNG}} || {{flagicon|SAM}} [[आपिया|फलेआता ओव्हल क्र.१]], [[आपिया]] || {{crw|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192802.html ६९१] || १० जुलै २०१९ || {{crw|FIJ}} || {{flagicon|SAM}} [[आपिया|फलेआता ओव्हल क्र.४]], [[आपिया]] || {{crw|SAM}} |- style="background:#cfc;" | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192804.html ६९३] || ११ जुलै २०१९ || {{crw|PNG}} || {{flagicon|SAM}} [[आपिया|फलेआता ओव्हल क्र.४]], [[आपिया]] || {{crw|SAM}} |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192806.html ६९५] || १२ जुलै २०१९ || {{crw|VAN}} || {{flagicon|SAM}} [[आपिया|फलेआता ओव्हल क्र.४]], [[आपिया]] || {{crw|SAM}} |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192807.html ६९६] || १२ जुलै २०१९ || {{crw|FIJ}} || {{flagicon|SAM}} [[आपिया|फलेआता ओव्हल क्र.१]], [[आपिया]] || {{crw|SAM}} |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192810.html ६९९] || १३ जुलै २०१९ || {{crw|PNG}} || {{flagicon|SAM}} [[आपिया|फलेआता ओव्हल क्र.१]], [[आपिया]] || {{crw|SAM}} |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1336967.html १२४५] || ३ ऑक्टोबर २०२२ || {{crw|VAN}} || {{flagicon|VAN}} [[पोर्ट व्हिला|व्हानुआतू क्रिकेट मैदान]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{crw|VAN}} || rowspan=6 | [[२०२२-२३ महिला टी२०आ पॅसिफिक चषक|२०२२ प्रशांत महिला ट्वेंटी२० चषक]] |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1336970.html १२४८] || ३ ऑक्टोबर २०२२ || {{crw|PNG}} || {{flagicon|VAN}} [[पोर्ट व्हिला|व्हानुआतू क्रिकेट मैदान क्र.२]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{crw|PNG}} |- style="background:#cfc;" | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1336971.html १२५३] || ५ ऑक्टोबर २०२२ || {{crw|FIJ}} || {{flagicon|VAN}} [[पोर्ट व्हिला|व्हानुआतू क्रिकेट मैदान]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{crw|SAM}} |- style="background:#cfc;" | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1336974.html १२५६] || ५ ऑक्टोबर २०२२ || {{crw|VAN}} || {{flagicon|VAN}} [[पोर्ट व्हिला|व्हानुआतू क्रिकेट मैदान क्र.२]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{crw|SAM}} |- style="background:#cfc;" | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1336975.html १२५९] || ६ ऑक्टोबर २०२२ || {{crw|PNG}} || {{flagicon|VAN}} [[पोर्ट व्हिला|व्हानुआतू क्रिकेट मैदान]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{crw|PNG}} |- style="background:#cfc;" | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1336978.html १२६२] || ६ ऑक्टोबर २०२२ || {{crw|FIJ}} || {{flagicon|VAN}} [[पोर्ट व्हिला|व्हानुआतू क्रिकेट मैदान क्र.२]], [[पोर्ट व्हिला]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1362234.html १३७९] || ११ मार्च २०२३ || {{crw|PNG}} || {{flagicon|FIJ}} [[सुवा|अल्बर्ट पार्क क्र.२]], [[सुवा]] || {{crw|PNG}} || rowspan=5 | [[२०२३ महिला पॅसिफिक आयलँड क्रिकेट चॅलेंज|२०२३ प्रशांत महिला ट्वेंटी२० चॅलेंज चषक]] |- style="background:#cfc;" | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1362232.html १३८०] || १३ मार्च २०२३ || {{crw|VAN}} || {{flagicon|FIJ}} [[सुवा|अल्बर्ट पार्क क्र.२]], [[सुवा]] || {{crw|VAN}} |- style="background:#cfc;" | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1362235.html १३८२] || १४ मार्च २०२३ || {{crw|FIJ}} || {{flagicon|FIJ}} [[सुवा|अल्बर्ट पार्क क्र.२]], [[सुवा]] || {{crw|FIJ}} |- style="background:#cfc;" | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1362796.html १३८५] || १७ मार्च २०२३ || {{crw|PNG}} || {{flagicon|FIJ}} [[सुवा|अल्बर्ट पार्क क्र.१]], [[सुवा]] || {{crw|PNG}} |- style="background:#cfc;" | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1362798.html १३८७] || १८ मार्च २०२३ || {{crw|FIJ}} || {{flagicon|FIJ}} [[सुवा|अल्बर्ट पार्क क्र.१]], [[सुवा]] || {{crw|SAM}} |} {{देशानुसार ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी}} 6ndgihlnfta3ak4kwfo7uy2f1xt4sox 2691778 2691777 2026-06-30T06:05:01Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2691778 wikitext text/x-wiki खालील यादी सामोआ महिला क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची आहे. सामोआने ६ मे २०१९ रोजी फिजी विरुद्ध पहिला महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना खेळला. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | सामोआने खेळलेल्या महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. | आयसीसी सदस्यांचे महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध ट्वेंटी२० सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1182907.html ६३०] || ६ मे २०१९ || {{crw|FIJ}} || {{flagicon|VAN}} [[इंडिपेन्डन्स पार्क|इंडिपेंडन्स पार्क क्र.२]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{crw|SAM}} || rowspan=5 | [[२०१९ आयसीसी पुर्व-प्रशांत आशिया महिला पात्रता|२०२० आय.सी.सी. महिला ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक पूर्व-आशिया प्रशांत पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1182908.html ६३५] || ७ मे २०१९ || {{crw|JPN}} || {{flagicon|VAN}} [[इंडिपेन्डन्स पार्क|इंडिपेंडन्स पार्क क्र.१]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{crw|SAM}} |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1182910.html ६३७] || ७ मे २०१९ || {{crw|INA}} || {{flagicon|VAN}} [[इंडिपेन्डन्स पार्क|इंडिपेंडन्स पार्क क्र.१]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{crw|SAM}} |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1182912.html ६४३] || ९ मे २०१९ || {{crw|VAN}} || {{flagicon|VAN}} [[इंडिपेन्डन्स पार्क|इंडिपेंडन्स पार्क क्र.१]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{crw|SAM}} |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1182918.html ६५१] || १० मे २०१९ || {{crw|PNG}} || {{flagicon|VAN}} [[इंडिपेन्डन्स पार्क|इंडिपेंडन्स पार्क क्र.१]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{crw|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192799.html ६८७] || ९ जुलै २०१९ || {{crw|VAN}} || {{flagicon|SAM}} [[आपिया|फलेआता ओव्हल क्र.१]], [[आपिया]] || {{crw|SAM}} || rowspan=7 | [[२०१९ पॅसिफिक गेम्समधील क्रिकेट – महिला स्पर्धा|२०१९ प्रशांत खेळ]] |- style="background:#cfc;" | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192797.html ६८८] || ९ जुलै २०१९ || {{crw|PNG}} || {{flagicon|SAM}} [[आपिया|फलेआता ओव्हल क्र.१]], [[आपिया]] || {{crw|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192802.html ६९१] || १० जुलै २०१९ || {{crw|FIJ}} || {{flagicon|SAM}} [[आपिया|फलेआता ओव्हल क्र.४]], [[आपिया]] || {{crw|SAM}} |- style="background:#cfc;" | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192804.html ६९३] || ११ जुलै २०१९ || {{crw|PNG}} || {{flagicon|SAM}} [[आपिया|फलेआता ओव्हल क्र.४]], [[आपिया]] || {{crw|SAM}} |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192806.html ६९५] || १२ जुलै २०१९ || {{crw|VAN}} || {{flagicon|SAM}} [[आपिया|फलेआता ओव्हल क्र.४]], [[आपिया]] || {{crw|SAM}} |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192807.html ६९६] || १२ जुलै २०१९ || {{crw|FIJ}} || {{flagicon|SAM}} [[आपिया|फलेआता ओव्हल क्र.१]], [[आपिया]] || {{crw|SAM}} |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192810.html ६९९] || १३ जुलै २०१९ || {{crw|PNG}} || {{flagicon|SAM}} [[आपिया|फलेआता ओव्हल क्र.१]], [[आपिया]] || {{crw|SAM}} |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1336967.html १२४५] || ३ ऑक्टोबर २०२२ || {{crw|VAN}} || {{flagicon|VAN}} [[पोर्ट व्हिला|व्हानुआतू क्रिकेट मैदान]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{crw|VAN}} || rowspan=6 | [[२०२२-२३ महिला टी२०आ पॅसिफिक चषक|२०२२ प्रशांत महिला ट्वेंटी२० चषक]] |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1336970.html १२४८] || ३ ऑक्टोबर २०२२ || {{crw|PNG}} || {{flagicon|VAN}} [[पोर्ट व्हिला|व्हानुआतू क्रिकेट मैदान क्र.२]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{crw|PNG}} |- style="background:#cfc;" | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1336971.html १२५३] || ५ ऑक्टोबर २०२२ || {{crw|FIJ}} || {{flagicon|VAN}} [[पोर्ट व्हिला|व्हानुआतू क्रिकेट मैदान]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{crw|SAM}} |- style="background:#cfc;" | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1336974.html १२५६] || ५ ऑक्टोबर २०२२ || {{crw|VAN}} || {{flagicon|VAN}} [[पोर्ट व्हिला|व्हानुआतू क्रिकेट मैदान क्र.२]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{crw|SAM}} |- style="background:#cfc;" | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1336975.html १२५९] || ६ ऑक्टोबर २०२२ || {{crw|PNG}} || {{flagicon|VAN}} [[पोर्ट व्हिला|व्हानुआतू क्रिकेट मैदान]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{crw|PNG}} |- style="background:#cfc;" | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1336978.html १२६२] || ६ ऑक्टोबर २०२२ || {{crw|FIJ}} || {{flagicon|VAN}} [[पोर्ट व्हिला|व्हानुआतू क्रिकेट मैदान क्र.२]], [[पोर्ट व्हिला]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1362234.html १३७९] || ११ मार्च २०२३ || {{crw|PNG}} || {{flagicon|FIJ}} [[सुवा|अल्बर्ट पार्क क्र.२]], [[सुवा]] || {{crw|PNG}} || rowspan=5 | [[२०२३ महिला पॅसिफिक आयलँड क्रिकेट चॅलेंज|२०२३ प्रशांत महिला ट्वेंटी२० चॅलेंज चषक]] |- style="background:#cfc;" | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1362232.html १३८०] || १३ मार्च २०२३ || {{crw|VAN}} || {{flagicon|FIJ}} [[सुवा|अल्बर्ट पार्क क्र.२]], [[सुवा]] || {{crw|VAN}} |- style="background:#cfc;" | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1362235.html १३८२] || १४ मार्च २०२३ || {{crw|FIJ}} || {{flagicon|FIJ}} [[सुवा|अल्बर्ट पार्क क्र.२]], [[सुवा]] || {{crw|FIJ}} |- style="background:#cfc;" | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1362796.html १३८५] || १७ मार्च २०२३ || {{crw|PNG}} || {{flagicon|FIJ}} [[सुवा|अल्बर्ट पार्क क्र.१]], [[सुवा]] || {{crw|PNG}} |- style="background:#cfc;" | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1362798.html १३८७] || १८ मार्च २०२३ || {{crw|FIJ}} || {{flagicon|FIJ}} [[सुवा|अल्बर्ट पार्क क्र.१]], [[सुवा]] || {{crw|SAM}} |- style="background:#cfc;" | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1394795.html १५७१] || १ सप्टेंबर २०२३ || {{crw|FIJ}} || {{flagicon|VAN}} [[पोर्ट व्हिला|व्हानुआतू क्रिकेट मैदान क्र.२]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{crw|FIJ}} || rowspan=6 | [[२०२३ आयसीसी महिला टी-२० विश्वचषक ईएपी पात्रता|२०२४ आय.सी.सी. महिला ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक पूर्व आशिया-प्रशांत पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1394798.html १५७७] || २ सप्टेंबर २०२३ || {{crw|JPN}} || {{flagicon|VAN}} [[पोर्ट व्हिला|व्हानुआतू क्रिकेट मैदान क्र.२]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{crw|JPN}} |- style="background:#cfc;" | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1394799.html १५९४] || ४ सप्टेंबर २०२३ || {{crw|PNG}} || {{flagicon|VAN}} [[पोर्ट व्हिला|व्हानुआतू क्रिकेट मैदान]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{crw|PNG}} |- style="background:#cfc;" | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1394805.html १६०८] || ५ सप्टेंबर २०२३ || {{crw|IDN}} || {{flagicon|VAN}} [[पोर्ट व्हिला|व्हानुआतू क्रिकेट मैदान क्र.२]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{crw|IDN}} |- style="background:#cfc;" | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1394808.html १६२७] || ७ सप्टेंबर २०२३ || {{crw|COK}} || {{flagicon|VAN}} [[पोर्ट व्हिला|व्हानुआतू क्रिकेट मैदान]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{crw|SAM}} |- style="background:#cfc;" | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1394809.html १६३६] || ८ सप्टेंबर २०२३ || {{crw|VAN}} || {{flagicon|VAN}} [[पोर्ट व्हिला|व्हानुआतू क्रिकेट मैदान]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{crw|VAN}} |} {{देशानुसार ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी}} 1p89e9pww672lzhgy92gkzamdxdnn6a 2691779 2691778 2026-06-30T06:10:07Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2691779 wikitext text/x-wiki खालील यादी सामोआ महिला क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची आहे. सामोआने ६ मे २०१९ रोजी फिजी विरुद्ध पहिला महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना खेळला. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | सामोआने खेळलेल्या महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. | आयसीसी सदस्यांचे महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध ट्वेंटी२० सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1182907.html ६३०] || ६ मे २०१९ || {{crw|FIJ}} || {{flagicon|VAN}} [[इंडिपेन्डन्स पार्क|इंडिपेंडन्स पार्क क्र.२]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{crw|SAM}} || rowspan=5 | [[२०१९ आयसीसी पुर्व-प्रशांत आशिया महिला पात्रता|२०२० आय.सी.सी. महिला ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक पूर्व-आशिया प्रशांत पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1182908.html ६३५] || ७ मे २०१९ || {{crw|JPN}} || {{flagicon|VAN}} [[इंडिपेन्डन्स पार्क|इंडिपेंडन्स पार्क क्र.१]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{crw|SAM}} |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1182910.html ६३७] || ७ मे २०१९ || {{crw|INA}} || {{flagicon|VAN}} [[इंडिपेन्डन्स पार्क|इंडिपेंडन्स पार्क क्र.१]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{crw|SAM}} |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1182912.html ६४३] || ९ मे २०१९ || {{crw|VAN}} || {{flagicon|VAN}} [[इंडिपेन्डन्स पार्क|इंडिपेंडन्स पार्क क्र.१]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{crw|SAM}} |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1182918.html ६५१] || १० मे २०१९ || {{crw|PNG}} || {{flagicon|VAN}} [[इंडिपेन्डन्स पार्क|इंडिपेंडन्स पार्क क्र.१]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{crw|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192799.html ६८७] || ९ जुलै २०१९ || {{crw|VAN}} || {{flagicon|SAM}} [[आपिया|फलेआता ओव्हल क्र.१]], [[आपिया]] || {{crw|SAM}} || rowspan=7 | [[२०१९ पॅसिफिक गेम्समधील क्रिकेट – महिला स्पर्धा|२०१९ प्रशांत खेळ]] |- style="background:#cfc;" | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192797.html ६८८] || ९ जुलै २०१९ || {{crw|PNG}} || {{flagicon|SAM}} [[आपिया|फलेआता ओव्हल क्र.१]], [[आपिया]] || {{crw|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192802.html ६९१] || १० जुलै २०१९ || {{crw|FIJ}} || {{flagicon|SAM}} [[आपिया|फलेआता ओव्हल क्र.४]], [[आपिया]] || {{crw|SAM}} |- style="background:#cfc;" | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192804.html ६९३] || ११ जुलै २०१९ || {{crw|PNG}} || {{flagicon|SAM}} [[आपिया|फलेआता ओव्हल क्र.४]], [[आपिया]] || {{crw|SAM}} |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192806.html ६९५] || १२ जुलै २०१९ || {{crw|VAN}} || {{flagicon|SAM}} [[आपिया|फलेआता ओव्हल क्र.४]], [[आपिया]] || {{crw|SAM}} |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192807.html ६९६] || १२ जुलै २०१९ || {{crw|FIJ}} || {{flagicon|SAM}} [[आपिया|फलेआता ओव्हल क्र.१]], [[आपिया]] || {{crw|SAM}} |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192810.html ६९९] || १३ जुलै २०१९ || {{crw|PNG}} || {{flagicon|SAM}} [[आपिया|फलेआता ओव्हल क्र.१]], [[आपिया]] || {{crw|SAM}} |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1336967.html १२४५] || ३ ऑक्टोबर २०२२ || {{crw|VAN}} || {{flagicon|VAN}} [[पोर्ट व्हिला|व्हानुआतू क्रिकेट मैदान]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{crw|VAN}} || rowspan=6 | [[२०२२-२३ महिला टी२०आ पॅसिफिक चषक|२०२२ प्रशांत महिला ट्वेंटी२० चषक]] |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1336970.html १२४८] || ३ ऑक्टोबर २०२२ || {{crw|PNG}} || {{flagicon|VAN}} [[पोर्ट व्हिला|व्हानुआतू क्रिकेट मैदान क्र.२]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{crw|PNG}} |- style="background:#cfc;" | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1336971.html १२५३] || ५ ऑक्टोबर २०२२ || {{crw|FIJ}} || {{flagicon|VAN}} [[पोर्ट व्हिला|व्हानुआतू क्रिकेट मैदान]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{crw|SAM}} |- style="background:#cfc;" | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1336974.html १२५६] || ५ ऑक्टोबर २०२२ || {{crw|VAN}} || {{flagicon|VAN}} [[पोर्ट व्हिला|व्हानुआतू क्रिकेट मैदान क्र.२]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{crw|SAM}} |- style="background:#cfc;" | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1336975.html १२५९] || ६ ऑक्टोबर २०२२ || {{crw|PNG}} || {{flagicon|VAN}} [[पोर्ट व्हिला|व्हानुआतू क्रिकेट मैदान]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{crw|PNG}} |- style="background:#cfc;" | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1336978.html १२६२] || ६ ऑक्टोबर २०२२ || {{crw|FIJ}} || {{flagicon|VAN}} [[पोर्ट व्हिला|व्हानुआतू क्रिकेट मैदान क्र.२]], [[पोर्ट व्हिला]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1362234.html १३७९] || ११ मार्च २०२३ || {{crw|PNG}} || {{flagicon|FIJ}} [[सुवा|अल्बर्ट पार्क क्र.२]], [[सुवा]] || {{crw|PNG}} || rowspan=5 | [[२०२३ महिला पॅसिफिक आयलँड क्रिकेट चॅलेंज|२०२३ प्रशांत महिला ट्वेंटी२० चॅलेंज चषक]] |- style="background:#cfc;" | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1362232.html १३८०] || १३ मार्च २०२३ || {{crw|VAN}} || {{flagicon|FIJ}} [[सुवा|अल्बर्ट पार्क क्र.२]], [[सुवा]] || {{crw|VAN}} |- style="background:#cfc;" | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1362235.html १३८२] || १४ मार्च २०२३ || {{crw|FIJ}} || {{flagicon|FIJ}} [[सुवा|अल्बर्ट पार्क क्र.२]], [[सुवा]] || {{crw|FIJ}} |- style="background:#cfc;" | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1362796.html १३८५] || १७ मार्च २०२३ || {{crw|PNG}} || {{flagicon|FIJ}} [[सुवा|अल्बर्ट पार्क क्र.१]], [[सुवा]] || {{crw|PNG}} |- style="background:#cfc;" | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1362798.html १३८७] || १८ मार्च २०२३ || {{crw|FIJ}} || {{flagicon|FIJ}} [[सुवा|अल्बर्ट पार्क क्र.१]], [[सुवा]] || {{crw|SAM}} |- style="background:#cfc;" | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1394795.html १५७१] || १ सप्टेंबर २०२३ || {{crw|FIJ}} || {{flagicon|VAN}} [[पोर्ट व्हिला|व्हानुआतू क्रिकेट मैदान क्र.२]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{crw|FIJ}} || rowspan=6 | [[२०२३ आयसीसी महिला टी-२० विश्वचषक ईएपी पात्रता|२०२४ आय.सी.सी. महिला ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक पूर्व आशिया-प्रशांत पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1394798.html १५७७] || २ सप्टेंबर २०२३ || {{crw|JPN}} || {{flagicon|VAN}} [[पोर्ट व्हिला|व्हानुआतू क्रिकेट मैदान क्र.२]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{crw|JPN}} |- style="background:#cfc;" | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1394799.html १५९४] || ४ सप्टेंबर २०२३ || {{crw|PNG}} || {{flagicon|VAN}} [[पोर्ट व्हिला|व्हानुआतू क्रिकेट मैदान]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{crw|PNG}} |- style="background:#cfc;" | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1394805.html १६०८] || ५ सप्टेंबर २०२३ || {{crw|IDN}} || {{flagicon|VAN}} [[पोर्ट व्हिला|व्हानुआतू क्रिकेट मैदान क्र.२]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{crw|IDN}} |- style="background:#cfc;" | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1394808.html १६२७] || ७ सप्टेंबर २०२३ || {{crw|COK}} || {{flagicon|VAN}} [[पोर्ट व्हिला|व्हानुआतू क्रिकेट मैदान]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{crw|SAM}} |- style="background:#cfc;" | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1394809.html १६३६] || ८ सप्टेंबर २०२३ || {{crw|VAN}} || {{flagicon|VAN}} [[पोर्ट व्हिला|व्हानुआतू क्रिकेट मैदान]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{crw|VAN}} |- style="background:#cfc;" | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1416762.html १७३१] || १७ जानेवारी २०२४ || {{crw|COK}} || {{flagicon|NZ}} [[लॉइड एल्समोर पार्क|लॉइड एल्समोर पार्क क्र.२]], [[ऑकलंड]] || {{crw|SAM}} || rowspan=5 | [[२०२४ महिला टी२० आंतरराष्ट्रीय पॅसिफिक चषक|२०२४ प्रशांत महिला ट्वेंटी२० चषक]] |- style="background:#cfc;" | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1416765.html १७३४] || १७ जानेवारी २०२४ || {{crw|PNG}} || {{flagicon|NZ}} [[लॉइड एल्समोर पार्क|लॉइड एल्समोर पार्क क्र.३]], [[ऑकलंड]] || {{crw|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1416766.html १७३५] || १८ जानेवारी २०२४ || {{crw|VAN}} || {{flagicon|NZ}} [[लॉइड एल्समोर पार्क|लॉइड एल्समोर पार्क क्र.१]], [[ऑकलंड]] || {{crw|SAM}} |- style="background:#cfc;" | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1416769.html १७३८] || १९ जानेवारी २०२४ || {{crw|FIJ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॉइड एल्समोर पार्क|लॉइड एल्समोर पार्क क्र.२]], [[ऑकलंड]] || {{crw|SAM}} |- style="background:#cfc;" | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1416773.html १७४२] || २१ जानेवारी २०२४ || {{crw|VAN}} || {{flagicon|NZ}} [[लॉइड एल्समोर पार्क|लॉइड एल्समोर पार्क क्र.२]], [[ऑकलंड]] || {{crw|VAN}} |} {{देशानुसार ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी}} oeevc5j6qfmfkkdl4fehdm2ownne6wp 2691783 2691779 2026-06-30T06:23:28Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2691783 wikitext text/x-wiki खालील यादी सामोआ महिला क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची आहे. सामोआने ६ मे २०१९ रोजी फिजी विरुद्ध पहिला महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना खेळला. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | सामोआने खेळलेल्या महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. | आयसीसी सदस्यांचे महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध ट्वेंटी२० सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1182907.html ६३०] || ६ मे २०१९ || {{crw|FIJ}} || {{flagicon|VAN}} [[इंडिपेन्डन्स पार्क|इंडिपेंडन्स पार्क क्र.२]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{crw|SAM}} || rowspan=5 | [[२०१९ आयसीसी पुर्व-प्रशांत आशिया महिला पात्रता|२०२० आय.सी.सी. महिला ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक पूर्व-आशिया प्रशांत पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1182908.html ६३५] || ७ मे २०१९ || {{crw|JPN}} || {{flagicon|VAN}} [[इंडिपेन्डन्स पार्क|इंडिपेंडन्स पार्क क्र.१]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{crw|SAM}} |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1182910.html ६३७] || ७ मे २०१९ || {{crw|INA}} || {{flagicon|VAN}} [[इंडिपेन्डन्स पार्क|इंडिपेंडन्स पार्क क्र.१]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{crw|SAM}} |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1182912.html ६४३] || ९ मे २०१९ || {{crw|VAN}} || {{flagicon|VAN}} [[इंडिपेन्डन्स पार्क|इंडिपेंडन्स पार्क क्र.१]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{crw|SAM}} |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1182918.html ६५१] || १० मे २०१९ || {{crw|PNG}} || {{flagicon|VAN}} [[इंडिपेन्डन्स पार्क|इंडिपेंडन्स पार्क क्र.१]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{crw|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192799.html ६८७] || ९ जुलै २०१९ || {{crw|VAN}} || {{flagicon|SAM}} [[आपिया|फलेआता ओव्हल क्र.१]], [[आपिया]] || {{crw|SAM}} || rowspan=7 | [[२०१९ पॅसिफिक गेम्समधील क्रिकेट – महिला स्पर्धा|२०१९ प्रशांत खेळ]] |- style="background:#cfc;" | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192797.html ६८८] || ९ जुलै २०१९ || {{crw|PNG}} || {{flagicon|SAM}} [[आपिया|फलेआता ओव्हल क्र.१]], [[आपिया]] || {{crw|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192802.html ६९१] || १० जुलै २०१९ || {{crw|FIJ}} || {{flagicon|SAM}} [[आपिया|फलेआता ओव्हल क्र.४]], [[आपिया]] || {{crw|SAM}} |- style="background:#cfc;" | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192804.html ६९३] || ११ जुलै २०१९ || {{crw|PNG}} || {{flagicon|SAM}} [[आपिया|फलेआता ओव्हल क्र.४]], [[आपिया]] || {{crw|SAM}} |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192806.html ६९५] || १२ जुलै २०१९ || {{crw|VAN}} || {{flagicon|SAM}} [[आपिया|फलेआता ओव्हल क्र.४]], [[आपिया]] || {{crw|SAM}} |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192807.html ६९६] || १२ जुलै २०१९ || {{crw|FIJ}} || {{flagicon|SAM}} [[आपिया|फलेआता ओव्हल क्र.१]], [[आपिया]] || {{crw|SAM}} |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192810.html ६९९] || १३ जुलै २०१९ || {{crw|PNG}} || {{flagicon|SAM}} [[आपिया|फलेआता ओव्हल क्र.१]], [[आपिया]] || {{crw|SAM}} |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1336967.html १२४५] || ३ ऑक्टोबर २०२२ || {{crw|VAN}} || {{flagicon|VAN}} [[पोर्ट व्हिला|व्हानुआतू क्रिकेट मैदान]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{crw|VAN}} || rowspan=6 | [[२०२२-२३ महिला टी२०आ पॅसिफिक चषक|२०२२ प्रशांत महिला ट्वेंटी२० चषक]] |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1336970.html १२४८] || ३ ऑक्टोबर २०२२ || {{crw|PNG}} || {{flagicon|VAN}} [[पोर्ट व्हिला|व्हानुआतू क्रिकेट मैदान क्र.२]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{crw|PNG}} |- style="background:#cfc;" | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1336971.html १२५३] || ५ ऑक्टोबर २०२२ || {{crw|FIJ}} || {{flagicon|VAN}} [[पोर्ट व्हिला|व्हानुआतू क्रिकेट मैदान]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{crw|SAM}} |- style="background:#cfc;" | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1336974.html १२५६] || ५ ऑक्टोबर २०२२ || {{crw|VAN}} || {{flagicon|VAN}} [[पोर्ट व्हिला|व्हानुआतू क्रिकेट मैदान क्र.२]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{crw|SAM}} |- style="background:#cfc;" | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1336975.html १२५९] || ६ ऑक्टोबर २०२२ || {{crw|PNG}} || {{flagicon|VAN}} [[पोर्ट व्हिला|व्हानुआतू क्रिकेट मैदान]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{crw|PNG}} |- style="background:#cfc;" | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1336978.html १२६२] || ६ ऑक्टोबर २०२२ || {{crw|FIJ}} || {{flagicon|VAN}} [[पोर्ट व्हिला|व्हानुआतू क्रिकेट मैदान क्र.२]], [[पोर्ट व्हिला]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1362234.html १३७९] || ११ मार्च २०२३ || {{crw|PNG}} || {{flagicon|FIJ}} [[सुवा|अल्बर्ट पार्क क्र.२]], [[सुवा]] || {{crw|PNG}} || rowspan=5 | [[२०२३ महिला पॅसिफिक आयलँड क्रिकेट चॅलेंज|२०२३ प्रशांत महिला ट्वेंटी२० चॅलेंज चषक]] |- style="background:#cfc;" | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1362232.html १३८०] || १३ मार्च २०२३ || {{crw|VAN}} || {{flagicon|FIJ}} [[सुवा|अल्बर्ट पार्क क्र.२]], [[सुवा]] || {{crw|VAN}} |- style="background:#cfc;" | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1362235.html १३८२] || १४ मार्च २०२३ || {{crw|FIJ}} || {{flagicon|FIJ}} [[सुवा|अल्बर्ट पार्क क्र.२]], [[सुवा]] || {{crw|FIJ}} |- style="background:#cfc;" | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1362796.html १३८५] || १७ मार्च २०२३ || {{crw|PNG}} || {{flagicon|FIJ}} [[सुवा|अल्बर्ट पार्क क्र.१]], [[सुवा]] || {{crw|PNG}} |- style="background:#cfc;" | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1362798.html १३८७] || १८ मार्च २०२३ || {{crw|FIJ}} || {{flagicon|FIJ}} [[सुवा|अल्बर्ट पार्क क्र.१]], [[सुवा]] || {{crw|SAM}} |- style="background:#cfc;" | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1394795.html १५७१] || १ सप्टेंबर २०२३ || {{crw|FIJ}} || {{flagicon|VAN}} [[पोर्ट व्हिला|व्हानुआतू क्रिकेट मैदान क्र.२]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{crw|FIJ}} || rowspan=6 | [[२०२३ आयसीसी महिला टी-२० विश्वचषक ईएपी पात्रता|२०२४ आय.सी.सी. महिला ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक पूर्व आशिया-प्रशांत पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1394798.html १५७७] || २ सप्टेंबर २०२३ || {{crw|JPN}} || {{flagicon|VAN}} [[पोर्ट व्हिला|व्हानुआतू क्रिकेट मैदान क्र.२]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{crw|JPN}} |- style="background:#cfc;" | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1394799.html १५९४] || ४ सप्टेंबर २०२३ || {{crw|PNG}} || {{flagicon|VAN}} [[पोर्ट व्हिला|व्हानुआतू क्रिकेट मैदान]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{crw|PNG}} |- style="background:#cfc;" | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1394805.html १६०८] || ५ सप्टेंबर २०२३ || {{crw|IDN}} || {{flagicon|VAN}} [[पोर्ट व्हिला|व्हानुआतू क्रिकेट मैदान क्र.२]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{crw|IDN}} |- style="background:#cfc;" | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1394808.html १६२७] || ७ सप्टेंबर २०२३ || {{crw|COK}} || {{flagicon|VAN}} [[पोर्ट व्हिला|व्हानुआतू क्रिकेट मैदान]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{crw|SAM}} |- style="background:#cfc;" | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1394809.html १६३६] || ८ सप्टेंबर २०२३ || {{crw|VAN}} || {{flagicon|VAN}} [[पोर्ट व्हिला|व्हानुआतू क्रिकेट मैदान]], [[पोर्ट व्हिला]] || {{crw|VAN}} |- style="background:#cfc;" | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1416762.html १७३१] || १७ जानेवारी २०२४ || {{crw|COK}} || {{flagicon|NZ}} [[लॉइड एल्समोर पार्क|लॉइड एल्समोर पार्क क्र.२]], [[ऑकलंड]] || {{crw|SAM}} || rowspan=5 | [[२०२४ महिला टी२० आंतरराष्ट्रीय पॅसिफिक चषक|२०२४ प्रशांत महिला ट्वेंटी२० चषक]] |- style="background:#cfc;" | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1416765.html १७३४] || १७ जानेवारी २०२४ || {{crw|PNG}} || {{flagicon|NZ}} [[लॉइड एल्समोर पार्क|लॉइड एल्समोर पार्क क्र.३]], [[ऑकलंड]] || {{crw|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1416766.html १७३५] || १८ जानेवारी २०२४ || {{crw|VAN}} || {{flagicon|NZ}} [[लॉइड एल्समोर पार्क|लॉइड एल्समोर पार्क क्र.१]], [[ऑकलंड]] || {{crw|SAM}} |- style="background:#cfc;" | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1416769.html १७३८] || १९ जानेवारी २०२४ || {{crw|FIJ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॉइड एल्समोर पार्क|लॉइड एल्समोर पार्क क्र.२]], [[ऑकलंड]] || {{crw|SAM}} |- style="background:#cfc;" | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1416773.html १७४२] || २१ जानेवारी २०२४ || {{crw|VAN}} || {{flagicon|NZ}} [[लॉइड एल्समोर पार्क|लॉइड एल्समोर पार्क क्र.२]], [[ऑकलंड]] || {{crw|VAN}} |- style="background:#cfc;" | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1474423.html २१८८] || १० मार्च २०२५ || {{crw|VAN}} || {{flagicon|New Caledonia}} [[नूमेआ|एन'डू स्टेडियम]], [[नूमेआ]] || {{crw|VAN}} || rowspan=4 | [[२०२५ पॅसिफिक-फ्रान्स महिला टी२०आ अजिंक्यपद स्पर्धा|२०२५ पॅसिफिक-फ्रान्स महिला ट्वेंटी२० अजिंक्यपद स्पर्धा]] |- style="background:#cfc;" | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1474425.html २१९४] || ११ मार्च २०२५ || {{crw|FIJ}} || {{flagicon|New Caledonia}} [[नूमेआ|एन'डू स्टेडियम]], [[नूमेआ]] || {{crw|SAM}} |- style="background:#cfc;" | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1474426.html २१९७] || १२ मार्च २०२५ || {{crw|FRA}} || {{flagicon|New Caledonia}} [[नूमेआ|एन'डू स्टेडियम]], [[नूमेआ]] || {{crw|SAM}} |- style="background:#cfc;" | ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1474429.html २२०७] || १४ मार्च २०२५ || {{crw|VAN}} || {{flagicon|New Caledonia}} [[नूमेआ|एन'डू स्टेडियम]], [[नूमेआ]] || {{crw|SAM}} |- style="background:#cfc;" | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1489042.html २३७४] || १५ जून २०२५ || {{crw|VAN}} || {{flagicon|PNG}} [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || अनिर्णित || rowspan=4 | [[२०२५ महिला पॅसिफिकऑस स्पोर्ट्स निमंत्रण ट्वेंटी२० चषक]] |- style="background:#cfc;" | ४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1489044.html २३७६] || १७ जून २०२५ || {{crw|PNG}} || {{flagicon|PNG}} [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{crw|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1489045.html २३७७] || १९ जून २०२५ || {{crw|VAN}} || {{flagicon|PNG}} [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{crw|VAN}} |- style="background:#cfc;" | ४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1489047.html २३८०] || २१ जून २०२५ || {{crw|PNG}} || {{flagicon|PNG}} [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{crw|PNG}} |- style="background:#cfc;" | ४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499787.html २४९४] || ९ सप्टेंबर २०२५ || {{crw|PHI}} || {{flagicon|FIJ}} [[सुवा|अल्बर्ट क्रिकेट मैदान क्र.२]], [[सुवा]] || {{crw|SAM}} || rowspan=5 | [[२०२५ महिला टी२० विश्वचषक पुआप्र पात्रता|२०२६ आय.सी.सी. महिला ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक पुर्व-आशिया प्रशांत पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499788.html २४९५] || १० सप्टेंबर २०२५ || {{crw|JPN}} || {{flagicon|FIJ}} [[सुवा|अल्बर्ट क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[सुवा]] || {{crw|JPN}} |- style="background:#cfc;" | ४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499795.html २५०२] || १२ सप्टेंबर २०२५ || {{crw|PNG}} || {{flagicon|FIJ}} [[सुवा|अल्बर्ट क्रिकेट मैदान क्र.२]], [[सुवा]] || {{crw|SAM}} |- style="background:#cfc;" | ४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499796.html २५०४] || १३ सप्टेंबर २०२५ || {{crw|COK}} || {{flagicon|FIJ}} [[सुवा|अल्बर्ट क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[सुवा]] || {{crw|SAM}} |- style="background:#cfc;" | ४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499800.html २५१३] || १५ सप्टेंबर २०२५ || {{crw|FIJ}} || {{flagicon|FIJ}} [[सुवा|अल्बर्ट क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[सुवा]] || {{crw|FIJ}} |} {{देशानुसार ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी}} im505gdqvkhtetwgjpaolvbgva1zj9g 2 381011 2691780 2026-06-30T06:20:00Z Haridas Varhad 184577 /* */ खडकवासला धरण परिसरात बचावकार्य आत्महत्येच्या प्रयत्नांतील नागरिकांचे जीव वाचवणे अपघातग्रस्तांना तातडीची मदत पोलिस व स्थानिक प्रशासनाला आपत्ती व्यवस्थापनात सहकार्य 2691780 wikitext text/x-wiki हरिदास कुंडलिकराव वऱ्हाड हरिदास कुंडलिकराव वऱ्हाड हे महाराष्ट्रातील पुणे जिल्ह्यातील खडकवासला धरण परिसरात कार्यरत असलेले सुरक्षारक्षक व आपत्ती व्यवस्थापन कार्यकर्ते आहेत. त्यांनी धोकादायक परिस्थितीत अनेक नागरिकांना मदत करून जीवितहानी टाळण्याचे कार्य केले आहे. विशेषतः आत्महत्येच्या प्रयत्नांतून नागरिकांना वाचवणे, अपघातग्रस्तांना मदत करणे तसेच पाण्यात वाहून आलेल्या मृतदेहांचा शोध घेऊन संबंधित यंत्रणांना सहकार्य करणे, या कामांमुळे त्यांची दखल घेण्यात आली आहे. मार्च २०२६ मध्ये जुन्नर येथे आयोजित एका विशेष कार्यक्रमात महाराष्ट्रातील गड-किल्ल्यांवरील आपत्ती व्यवस्थापनात कार्य करणाऱ्या व्यक्तींचा सन्मान करण्यात आला. या कार्यक्रमात हरिदास वऱ्हाड यांचा समावेश होता. या कार्यक्रमाचे वृत्तांकन मराठी दैनिक प्रभात मध्ये प्रकाशित झाले होते. खडकवासला धरण परिसरात त्यांनी वेळोवेळी केलेल्या बचावकार्यामुळे स्थानिक नागरिकांमध्ये त्यांची ओळख एक कर्तव्यदक्ष व तत्पर सुरक्षारक्षक म्हणून निर्माण झाली आहे. कार्य खडकवासला धरण परिसरात बचावकार्य आत्महत्येच्या प्रयत्नांतील नागरिकांचे जीव वाचवणे अपघातग्रस्तांना तातडीची मदत पोलिस व स्थानिक प्रशासनाला आपत्ती व्यवस्थापनात सहकार्य गौरव व सन्मान गड-किल्ल्यांवरील आपत्ती व्यवस्थापन कार्यासाठी सन्मान (२०२६) संदर्भ दैनिक प्रभात, पुणे ग्रामीण आवृत्ती, २० मार्च २०२६, पृष्ठ १६. 23yimq87zuajpwkvrzap0nhso3mjh1f 2691839 2691780 2026-06-30T10:57:16Z Haridas Varhad 184577 /* */ धोकादायक परिस्थितीत अनेक नागरिकांना मदत करून जीवितहानी टाळण्याचे कार्य हरिदास वऱ्हाड यांनी केले आहे. 2691839 wikitext text/x-wiki सुरक्षारक्षकाच्या सतर्कतेमुळे युवती सुखरूप परतली घरी हरिदास कुंडलिकराव वऱ्हाड हे महाराष्ट्रातील पुणे जिल्ह्यातील खडकवासला धरण परिसरात कार्यरत असलेले सुरक्षारक्षक व आपत्ती व्यवस्थापन कार्यकर्ते आहेत. त्यांनी धोकादायक परिस्थितीत अनेक नागरिकांना मदत करून जीवितहानी टाळण्याचे कार्य केले आहे. विशेषतः आत्महत्येच्या प्रयत्नांतून नागरिकांना वाचवणे, अपघातग्रस्तांना मदत करणे तसेच पाण्यात वाहून आलेल्या मृतदेहांचा शोध घेऊन संबंधित यंत्रणांना सहकार्य करणे, या कामांमुळे त्यांची दखल घेण्यात आली आहे. मार्च २०२६ मध्ये जुन्नर येथे आयोजित एका विशेष कार्यक्रमात महाराष्ट्रातील गड-किल्ल्यांवरील आपत्ती व्यवस्थापनात कार्य करणाऱ्या व्यक्तींचा सन्मान करण्यात आला. या कार्यक्रमात हरिदास वऱ्हाड यांचा समावेश होता. या कार्यक्रमाचे वृत्तांकन मराठी दैनिक प्रभात मध्ये प्रकाशित झाले होते. खडकवासला धरण परिसरात त्यांनी वेळोवेळी केलेल्या बचावकार्यामुळे स्थानिक नागरिकांमध्ये त्यांची ओळख एक कर्तव्यदक्ष व तत्पर सुरक्षारक्षक म्हणून निर्माण झाली आहे. कार्य खडकवासला धरण परिसरात बचावकार्य आत्महत्येच्या प्रयत्नांतील नागरिकांचे जीव वाचवणे अपघातग्रस्तांना तातडीची मदत पोलिस व स्थानिक प्रशासनाला आपत्ती व्यवस्थापनात सहकार्य गौरव व सन्मान गड-किल्ल्यांवरील आपत्ती व्यवस्थापन कार्यासाठी सन्मान (२०२६) संदर्भ दैनिक प्रभात, पुणे ग्रामीण आवृत्ती, २० मार्च २०२६, पृष्ठ १६. htrce1eud5qq806qiww6wfg2vmidzf4 2691841 2691839 2026-06-30T11:02:55Z Haridas Varhad 184577 /* */ धोकादायक परिस्थितीत अनेक नागरिकांना मदत करून जीवितहानी टाळण्याचे कार्य समाजरत्न प्राप्त हरिदास कुंडलिकराव वऱ्हाड यांनी केले आहे. 2691841 wikitext text/x-wiki सुरक्षारक्षकाच्या सतर्कतेमुळे युवती सुखरूप परतली घरी हरिदास कुंडलिकराव वऱ्हाड हे भारतीय समाज सुधारक तसेच समाजरत्न पुरस्कार प्राप्त वेक्तिमहत्व आहेत.महाराष्ट्रातील पुणे जिल्ह्यातील खडकवासला धरण परिसरात कार्यरत असलेले सुरक्षारक्षक व आपत्ती व्यवस्थापन कार्यकर्ते आहेत. त्यांनी धोकादायक परिस्थितीत अनेक नागरिकांना मदत करून जीवितहानी टाळण्याचे कार्य केले आहे. विशेषतः आत्महत्येच्या प्रयत्नांतून नागरिकांना वाचवणे, अपघातग्रस्तांना मदत करणे तसेच पाण्यात वाहून आलेल्या मृतदेहांचा शोध घेऊन संबंधित यंत्रणांना सहकार्य करणे, या कामांमुळे त्यांची दखल घेण्यात आली आहे. मार्च २०२६ मध्ये जुन्नर येथे आयोजित एका विशेष कार्यक्रमात महाराष्ट्रातील गड-किल्ल्यांवरील आपत्ती व्यवस्थापनात कार्य करणाऱ्या व्यक्तींचा सन्मान करण्यात आला. या कार्यक्रमात हरिदास वऱ्हाड यांचा समावेश होता. या कार्यक्रमाचे वृत्तांकन मराठी दैनिक प्रभात मध्ये प्रकाशित झाले होते. खडकवासला धरण परिसरात त्यांनी वेळोवेळी केलेल्या बचावकार्यामुळे स्थानिक नागरिकांमध्ये त्यांची ओळख एक कर्तव्यदक्ष व तत्पर सुरक्षारक्षक म्हणून निर्माण झाली आहे. कार्य खडकवासला धरण परिसरात बचावकार्य आत्महत्येच्या प्रयत्नांतील नागरिकांचे जीव वाचवणे अपघातग्रस्तांना तातडीची मदत पोलिस व स्थानिक प्रशासनाला आपत्ती व्यवस्थापनात सहकार्य गौरव व सन्मान गड-किल्ल्यांवरील आपत्ती व्यवस्थापन कार्यासाठी सन्मान (२०२६) संदर्भ दैनिक प्रभात, पुणे ग्रामीण आवृत्ती, २० मार्च २०२६, पृष्ठ १६. kaf4hexex0otui2osd5j6dlk86kp4e2 2691843 2691841 2026-06-30T11:25:03Z Haridas Varhad 184577 /* */ एक कर्तव्यदक्ष आणि धाडसी सुरक्षारक्षक तसेच जीवरक्षक हरिदास कुंडलिकराव वऱ्हाड ओळखले जातात. 2691843 wikitext text/x-wiki हरिदास कुंडलिकराव वऱ्हाड हे महाराष्ट्रातील पुणे जिल्ह्यातील खडकवासला धरण परिसरात कार्यरत असलेले एक कर्तव्यदक्ष आणि धाडसी सुरक्षारक्षक म्हणून ओळखले जातात. त्यांनी आपल्या सेवाकाळात अनेक आपत्कालीन घटनांमध्ये तत्परता दाखवत नागरिकांचे प्राण वाचविण्याचे कार्य केले आहे. खडकवासला धरणाच्या पाणलोट क्षेत्रात घडणाऱ्या दुर्घटना, आत्महत्येचे प्रयत्न, बुडीत प्रकरणे आणि इतर आपत्कालीन प्रसंगांमध्ये हरिदास वऱ्हाड यांनी वेळोवेळी सक्रिय सहभाग घेतला आहे. स्थानिक प्रशासन, पोलीस यंत्रणा आणि पाटबंधारे विभाग यांच्या समन्वयाने त्यांनी अनेक बचाव मोहिमा यशस्वीपणे पार पाडल्या आहेत. मार्च २०२६ मध्ये खडकवासला पाटबंधारे विभागाच्या कर्मचाऱ्यांच्या मदतीने एका तरुणाचा मृतदेह बाहेर काढण्यात आला होता. या कारवाईत हरिदास कुंडलिकराव वऱ्हाड यांनी महत्त्वाची भूमिका बजावल्याची नोंद स्थानिक वृत्तमाध्यमांत करण्यात आली. या घटनेमुळे त्यांच्या कार्याची अधिक व्यापक दखल घेण्यात आली. हरिदास वऱ्हाड यांचे कार्य केवळ सुरक्षा सेवापुरते मर्यादित नसून, सामाजिक जबाबदारी आणि मानवतेच्या भावनेतून त्यांनी अनेक कुटुंबांना मदतीचा हात दिला आहे. त्यांच्या धाडस, सतर्कता आणि सेवाभावामुळे ते स्थानिक पातळीवर “जीवन रक्षक सुरक्षारक्षक” म्हणून ओळखले जातात. पुढारी खडकवासलाच्या पाणलोट क्षेत्रात तरुणाचा मृतदेह वेल्हे : पुढारी वृत्तसेवा सुमीत पवळे पुणे-पानशेत रस्त्यावरील गो-हे बुद्रुक गावच्या हद्दीत खडकवासला धरणाच्या पाणलोट क्षेत्रात दुपारच्या सुमारास एका तरुणाचा मृतदेह आढळला. सुमित पंढरीनाथ पवळे (वय २९, सध्या रा. मोरया स्पर्श सोसायटी, कोल्हेवाडी, मूळ रा. सोनापूर, ता. हवेली) असे मृत्युमुखी पडलेल्या तरुणाचे नाव आहे. माहितीनुसार, मिळालेल्या शनिवारी (दि. २८ फेब्रुवारी) दुपारच्या सुमारास खडकवासला धरण परिसरातील डीआयटी कॉर्नरजवळील धरणाच्या चौपाटी परिसरात फिरणाऱ्या पर्यटकांना पाण्यामध्ये मृतावस्थेत असेलला युवक तरंगताना दिसला. पर्यटकांनी त्वरित ११२वर संपर्क साधून पोलिसांना घटनेची माहिती दिली. घटनेची माहिती निळतान खडकवासला पाटबंधारे विभागाचे कर्मचारी हरिदास वऱ्हाड, हवेलीचे पोलिस उपनिरीक्षक सुभाष गिरे, हवालदार अशोक तारू, नांदेड सिटीचे दीपक सपकाळ व हवेली आपत्ती व्यवस्थापनचे सदस्य तानाजी भोसले. संजय चोरघे, योगेश गोपी व स्थानिकांनी मृत सुमित पवळे याचा मृतदेह पाण्याबाहेर काढला. सुमित हा पुणे मनपामध्ये रोजंदारीवर कामास होता. तो कोल्हेवाडी येथे आई, वडील, भाऊ व भावजय यांच्यासमवेत राहत होता. माझी पुणे ग्रामीण आवृत्ती ०१ मार्च, २०२६ पान क्र. १ सुरक्षारक्षकाच्या सतर्कतेमुळे युवती सुखरूप परतली घरी हरिदास कुंडलिकराव वऱ्हाड हे भारतीय समाज सुधारक तसेच समाजरत्न पुरस्कार प्राप्त वेक्तिमहत्व आहेत.महाराष्ट्रातील पुणे जिल्ह्यातील खडकवासला धरण परिसरात कार्यरत असलेले सुरक्षारक्षक व आपत्ती व्यवस्थापन कार्यकर्ते आहेत. त्यांनी धोकादायक परिस्थितीत अनेक नागरिकांना मदत करून जीवितहानी टाळण्याचे कार्य केले आहे. विशेषतः आत्महत्येच्या प्रयत्नांतून नागरिकांना वाचवणे, अपघातग्रस्तांना मदत करणे तसेच पाण्यात वाहून आलेल्या मृतदेहांचा शोध घेऊन संबंधित यंत्रणांना सहकार्य करणे, या कामांमुळे त्यांची दखल घेण्यात आली आहे. मार्च २०२६ मध्ये जुन्नर येथे आयोजित एका विशेष कार्यक्रमात महाराष्ट्रातील गड-किल्ल्यांवरील आपत्ती व्यवस्थापनात कार्य करणाऱ्या व्यक्तींचा सन्मान करण्यात आला. या कार्यक्रमात हरिदास वऱ्हाड यांचा समावेश होता. या कार्यक्रमाचे वृत्तांकन मराठी दैनिक प्रभात मध्ये प्रकाशित झाले होते. खडकवासला धरण परिसरात त्यांनी वेळोवेळी केलेल्या बचावकार्यामुळे स्थानिक नागरिकांमध्ये त्यांची ओळख एक कर्तव्यदक्ष व तत्पर सुरक्षारक्षक म्हणून निर्माण झाली आहे. कार्य खडकवासला धरण परिसरात बचावकार्य आत्महत्येच्या प्रयत्नांतील नागरिकांचे जीव वाचवणे अपघातग्रस्तांना तातडीची मदत पोलिस व स्थानिक प्रशासनाला आपत्ती व्यवस्थापनात सहकार्य गौरव व सन्मान गड-किल्ल्यांवरील आपत्ती व्यवस्थापन कार्यासाठी सन्मान (२०२६) संदर्भ दैनिक प्रभात, पुणे ग्रामीण आवृत्ती, २० मार्च २०२६, पृष्ठ १६. 5nytrdocly1z100wzactmurgni8orhm 3 381012 2691782 2026-06-30T06:22:06Z साहाय्य चमू 25365 नविन सदस्याच्या चर्चापानावर [[Template:Welcome|स्वागत संदेश]] टाकला 2691782 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=Nisha Kumbhar}} -- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) ११:५२, ३० जून २०२६ (IST) r88lwky4mo21cfx704ptlcngxx8yu6e 0 381013 2691785 2026-06-30T06:30:52Z Dharmadhyaksha 28394 "[[:en:Special:Redirect/revision/1349779299|Arecio D'Souza]]" पानाचे भाषांतर करुन तयार झाले 2691785 wikitext text/x-wiki '''अरेसियो अगापितो डिसूझा''' (जन्म ७ सप्टेंबर १९४९) हे एक भारतीय राजकारणी आणि उद्योगपती आहेत, जे १९९४ ते २००२ पर्यंत [[कुंकळ्ळी विधानसभा मतदारसंघ|कुंकळ्ळी विधानसभा मतदारसंघाचे]] प्रतिनिधित्व करणारे [[गोवा विधानसभा|गोवा विधानसभेचे]] सदस्य होते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.goavidhansabha.gov.in/member_detail.php?mem_id=98|title=Goa Legislative Assembly|website=www.goavidhansabha.gov.in|access-date=2022-09-01}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.heraldgoa.in/The-Sunday-Roundtable/former-mla-bats-for-nit-at-cuncolim/68604|title=Former MLA bats for NIT at Cuncolim|website=oHeraldo|access-date=2022-09-01}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.thegoan.net/goa-news/odds-stacked-against-defectors/80649.html|title=Odds Stacked Against Defectors|website=The Goan EveryDay|language=en|access-date=2022-09-01}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/goa/now-ex-cuncolim-mla-arecio-pledges-support-to-nit/articleshow/22645080.cms|title=Now, ex-Cuncolim MLA Arecio pledges support to NIT|date=17 September 2013|website=The Times of India|language=en|access-date=2022-09-01}}</ref> जुलै १९९८ मध्ये, डिसूझा यांनी [[संयुक्त गोवा लोकशाही पक्ष|युनायटेड गोअन्स डेमोक्रॅटिक पार्टी]] सोडून [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|इंडियन नॅशनल काँग्रेसमध्ये]] प्रवेश केला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://indiankanoon.org/doc/470487/|title=Indian Kanoon|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20220901081320/https://indiankanoon.org/doc/470487/|archive-date=2022-09-01|access-date=2022-09-01}}</ref> ते १९९९ ते २००२ पर्यंत गोवा राज्य प्रदूषण नियंत्रण मंडळाचे अध्यक्ष होते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://goaspcb.gov.in/about-us/|title=Chairman of the Board since inception|website=goaspcb.gov.in|access-date=2024-08-21}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:इ.स. १९४९ मधील जन्म]] [[वर्ग:गोव्याचे आमदार]] [[वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी]] r63c4rzngbt8nycgv06exngtxb3w6nv 2691786 2691785 2026-06-30T06:31:26Z Dharmadhyaksha 28394 {{माहिती संचिका}} 2691786 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''अरेसियो अगापितो डिसूझा''' (जन्म ७ सप्टेंबर १९४९) हे एक भारतीय राजकारणी आणि उद्योगपती आहेत, जे १९९४ ते २००२ पर्यंत [[कुंकळ्ळी विधानसभा मतदारसंघ|कुंकळ्ळी विधानसभा मतदारसंघाचे]] प्रतिनिधित्व करणारे [[गोवा विधानसभा|गोवा विधानसभेचे]] सदस्य होते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.goavidhansabha.gov.in/member_detail.php?mem_id=98|title=Goa Legislative Assembly|website=www.goavidhansabha.gov.in|access-date=2022-09-01}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.heraldgoa.in/The-Sunday-Roundtable/former-mla-bats-for-nit-at-cuncolim/68604|title=Former MLA bats for NIT at Cuncolim|website=oHeraldo|access-date=2022-09-01}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.thegoan.net/goa-news/odds-stacked-against-defectors/80649.html|title=Odds Stacked Against Defectors|website=The Goan EveryDay|language=en|access-date=2022-09-01}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/goa/now-ex-cuncolim-mla-arecio-pledges-support-to-nit/articleshow/22645080.cms|title=Now, ex-Cuncolim MLA Arecio pledges support to NIT|date=17 September 2013|website=The Times of India|language=en|access-date=2022-09-01}}</ref> जुलै १९९८ मध्ये, डिसूझा यांनी [[संयुक्त गोवा लोकशाही पक्ष|युनायटेड गोअन्स डेमोक्रॅटिक पार्टी]] सोडून [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|इंडियन नॅशनल काँग्रेसमध्ये]] प्रवेश केला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://indiankanoon.org/doc/470487/|title=Indian Kanoon|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20220901081320/https://indiankanoon.org/doc/470487/|archive-date=2022-09-01|access-date=2022-09-01}}</ref> ते १९९९ ते २००२ पर्यंत गोवा राज्य प्रदूषण नियंत्रण मंडळाचे अध्यक्ष होते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://goaspcb.gov.in/about-us/|title=Chairman of the Board since inception|website=goaspcb.gov.in|access-date=2024-08-21}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:इ.स. १९४९ मधील जन्म]] [[वर्ग:गोव्याचे आमदार]] [[वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी]] 73b0tfcz77i8fabceggvhe73py7hps8 0 381014 2691787 2026-06-30T06:32:16Z Aditya tamhankar 80177 नवीन पान: खालील यादी सौदी अरेबिया क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची आहे. सौदी अरेबियाने २० जानेवारी २०१९ रोजी बहरैन विरुद्ध पहिला आंतरर... 2691787 wikitext text/x-wiki खालील यादी सौदी अरेबिया क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची आहे. सौदी अरेबियाने २० जानेवारी २०१९ रोजी बहरैन विरुद्ध पहिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना खेळला. == सूची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | सौदी अरेबियाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. | आयसीसी सदस्यांचे आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध ट्वेंटी२० सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1171752.html ७१९] || २० जानेवारी २०१९ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|BHR}} || rowspan=5 | [[२०१९ एसीसी पश्चिम विभाग]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1171755.html ७२२] || २१ जानेवारी २०१९ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.२]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|QAT}} |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1171757.html ७२४] || २२ जानेवारी २०१९ || {{cr|MDV}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.२]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1171760.html ७२७] || २४ जानेवारी २०१९ || {{cr|KUW}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1171762.html ७२९] || २४ जानेवारी २०१९ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|SAU}} |} {{देशानुसार ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी}} 4i63r9r4yqyapfsd7o55cws1j9v8ith 2691788 2691787 2026-06-30T06:37:06Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2691788 wikitext text/x-wiki खालील यादी सौदी अरेबिया क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची आहे. सौदी अरेबियाने २० जानेवारी २०१९ रोजी बहरैन विरुद्ध पहिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना खेळला. == सूची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | सौदी अरेबियाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. | आयसीसी सदस्यांचे आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध ट्वेंटी२० सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1171752.html ७१९] || २० जानेवारी २०१९ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|BHR}} || rowspan=5 | [[२०१९ एसीसी पश्चिम विभाग]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1171755.html ७२२] || २१ जानेवारी २०१९ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.२]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|QAT}} |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1171757.html ७२४] || २२ जानेवारी २०१९ || {{cr|MDV}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.२]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1171760.html ७२७] || २४ जानेवारी २०१९ || {{cr|KUW}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1171762.html ७२९] || २४ जानेवारी २०१९ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1215154.html १०४९] || २३ फेब्रुवारी २०२० || {{cr|KUW}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.२]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|KUW}} || rowspan=3 | [[२०२० आशिया कप पात्रता#२०२० एसीसी पश्चिमी क्षेत्र टी२०|२०२० एसीसी पश्चिम विभाग]] |- style="background:#cfc;" | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1215155.html १०५३] || २४ फेब्रुवारी २०२० || {{cr|IRN}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1215160.html १०५९] || २५ फेब्रुवारी २०२० || {{cr|UAE}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.२]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|UAE}} |} {{देशानुसार ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी}} 9j8i6y43svy4j08t6dkc2bee92bh0k5 2691789 2691788 2026-06-30T06:39:57Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2691789 wikitext text/x-wiki खालील यादी सौदी अरेबिया क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची आहे. सौदी अरेबियाने २० जानेवारी २०१९ रोजी बहरैन विरुद्ध पहिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना खेळला. == सूची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | सौदी अरेबियाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. | आयसीसी सदस्यांचे आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध ट्वेंटी२० सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1171752.html ७१९] || २० जानेवारी २०१९ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|BHR}} || rowspan=5 | [[२०१९ एसीसी पश्चिम विभाग]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1171755.html ७२२] || २१ जानेवारी २०१९ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.२]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|QAT}} |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1171757.html ७२४] || २२ जानेवारी २०१९ || {{cr|MDV}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.२]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1171760.html ७२७] || २४ जानेवारी २०१९ || {{cr|KUW}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1171762.html ७२९] || २४ जानेवारी २०१९ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1215154.html १०४९] || २३ फेब्रुवारी २०२० || {{cr|KUW}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.२]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|KUW}} || rowspan=3 | [[२०२० आशिया कप पात्रता#२०२० एसीसी पश्चिमी क्षेत्र टी२०|२०२० एसीसी पश्चिम विभाग]] |- style="background:#cfc;" | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1215155.html १०५३] || २४ फेब्रुवारी २०२० || {{cr|IRN}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1215160.html १०५९] || २५ फेब्रुवारी २०२० || {{cr|UAE}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.२]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|UAE}} |- style="background:#cfc;" | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1284489.html १३५२] || २३ ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|MDV}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|SAU}} || rowspan=4 | [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आशिया पात्रता#गट अ|२०२२ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आशिया गट अ पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1284492.html १३६२] || २५ ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|KUW}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1284494.html १३७०] || २७ ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|QAT}} |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1284496.html १३७३] || २८ ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|BHR}} |} {{देशानुसार ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी}} asj0hozyratoevjfnxbr0phtntajplu 2691791 2691789 2026-06-30T06:46:44Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2691791 wikitext text/x-wiki खालील यादी सौदी अरेबिया क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची आहे. सौदी अरेबियाने २० जानेवारी २०१९ रोजी बहरैन विरुद्ध पहिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना खेळला. == सूची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | सौदी अरेबियाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. | आयसीसी सदस्यांचे आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध ट्वेंटी२० सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1171752.html ७१९] || २० जानेवारी २०१९ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|BHR}} || rowspan=5 | [[२०१९ एसीसी पश्चिम विभाग]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1171755.html ७२२] || २१ जानेवारी २०१९ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.२]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|QAT}} |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1171757.html ७२४] || २२ जानेवारी २०१९ || {{cr|MDV}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.२]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1171760.html ७२७] || २४ जानेवारी २०१९ || {{cr|KUW}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1171762.html ७२९] || २४ जानेवारी २०१९ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1215154.html १०४९] || २३ फेब्रुवारी २०२० || {{cr|KUW}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.२]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|KUW}} || rowspan=3 | [[२०२० आशिया कप पात्रता#२०२० एसीसी पश्चिमी क्षेत्र टी२०|२०२० एसीसी पश्चिम विभाग]] |- style="background:#cfc;" | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1215155.html १०५३] || २४ फेब्रुवारी २०२० || {{cr|IRN}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1215160.html १०५९] || २५ फेब्रुवारी २०२० || {{cr|UAE}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.२]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|UAE}} |- style="background:#cfc;" | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1284489.html १३५२] || २३ ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|MDV}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|SAU}} || rowspan=4 | [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आशिया पात्रता#गट अ|२०२२ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आशिया गट अ पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1284492.html १३६२] || २५ ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|KUW}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1284494.html १३७०] || २७ ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|QAT}} |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1284496.html १३७३] || २८ ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|BHR}} |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1344782.html १८८०] || १४ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|OMA}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|OMA}} || rowspan=7 | [[२०२२-२३ डेझर्ट कप टी२०आ मालिका|२०२२ ओमान चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1344784.html १८८२] || १५ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|CAN}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|CAN}} |- style="background:#cfc;" | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1344786.html १८८४] || १६ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|BHR}} |- style="background:#cfc;" | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1344788.html १८९०] || १७ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|OMA}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|OMA}} |- style="background:#cfc;" | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1344790.html १८९६] || १९ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|CAN}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|CAN}} |- style="background:#cfc;" | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1344793.html १९०४] || २० नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1344794.html १९०९] || २१ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|SAU}} |} {{देशानुसार ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी}} ov384f62oo3iw957jzoyrugl0bmu82g 2691792 2691791 2026-06-30T07:04:21Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2691792 wikitext text/x-wiki खालील यादी सौदी अरेबिया क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची आहे. सौदी अरेबियाने २० जानेवारी २०१९ रोजी बहरैन विरुद्ध पहिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना खेळला. == सूची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | सौदी अरेबियाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. | आयसीसी सदस्यांचे आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध ट्वेंटी२० सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1171752.html ७१९] || २० जानेवारी २०१९ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|BHR}} || rowspan=5 | [[२०१९ एसीसी पश्चिम विभाग]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1171755.html ७२२] || २१ जानेवारी २०१९ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.२]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|QAT}} |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1171757.html ७२४] || २२ जानेवारी २०१९ || {{cr|MDV}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.२]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1171760.html ७२७] || २४ जानेवारी २०१९ || {{cr|KUW}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1171762.html ७२९] || २४ जानेवारी २०१९ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1215154.html १०४९] || २३ फेब्रुवारी २०२० || {{cr|KUW}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.२]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|KUW}} || rowspan=3 | [[२०२० आशिया कप पात्रता#२०२० एसीसी पश्चिमी क्षेत्र टी२०|२०२० एसीसी पश्चिम विभाग]] |- style="background:#cfc;" | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1215155.html १०५३] || २४ फेब्रुवारी २०२० || {{cr|IRN}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1215160.html १०५९] || २५ फेब्रुवारी २०२० || {{cr|UAE}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.२]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|UAE}} |- style="background:#cfc;" | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1284489.html १३५२] || २३ ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|MDV}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|SAU}} || rowspan=4 | [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आशिया पात्रता#गट अ|२०२२ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आशिया गट अ पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1284492.html १३६२] || २५ ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|KUW}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1284494.html १३७०] || २७ ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|QAT}} |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1284496.html १३७३] || २८ ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|BHR}} |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1344782.html १८८०] || १४ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|OMA}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|OMA}} || rowspan=7 | [[२०२२-२३ डेझर्ट कप टी२०आ मालिका|२०२२ ओमान चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1344784.html १८८२] || १५ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|CAN}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|CAN}} |- style="background:#cfc;" | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1344786.html १८८४] || १६ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|BHR}} |- style="background:#cfc;" | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1344788.html १८९०] || १७ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|OMA}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|OMA}} |- style="background:#cfc;" | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1344790.html १८९६] || १९ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|CAN}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|CAN}} |- style="background:#cfc;" | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1344793.html १९०४] || २० नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1344794.html १९०९] || २१ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1392802.html २२३३] || १५ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|KUW}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{cr|KUW}} || rowspan=5 | [[२०२३ पुरुष गल्फ टी२०आ चॅम्पियनशिप|२०२३ पुरुष आखाती ट्वेंटी२० अजिंक्यपद स्पर्धा]] |- style="background:#cfc;" | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1392807.html २२३८] || १७ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{cr|UAE}} |- style="background:#cfc;" | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1392809.html २२४०] || १८ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{cr|BHR}} |- style="background:#cfc;" | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1392813.html २२४६] || २० सप्टेंबर २०२३ || {{cr|OMA}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{cr|OMA}} |- style="background:#cfc;" | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1397436.html २२४८] || २१ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{cr|QAT}} |} {{देशानुसार ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी}} kq9ug5as2snwtuscuzmblf4groctcou 2691793 2691792 2026-06-30T07:07:47Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2691793 wikitext text/x-wiki खालील यादी सौदी अरेबिया क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची आहे. सौदी अरेबियाने २० जानेवारी २०१९ रोजी बहरैन विरुद्ध पहिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना खेळला. == सूची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | सौदी अरेबियाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. | आयसीसी सदस्यांचे आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध ट्वेंटी२० सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1171752.html ७१९] || २० जानेवारी २०१९ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|BHR}} || rowspan=5 | [[२०१९ एसीसी पश्चिम विभाग]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1171755.html ७२२] || २१ जानेवारी २०१९ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.२]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|QAT}} |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1171757.html ७२४] || २२ जानेवारी २०१९ || {{cr|MDV}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.२]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1171760.html ७२७] || २४ जानेवारी २०१९ || {{cr|KUW}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1171762.html ७२९] || २४ जानेवारी २०१९ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1215154.html १०४९] || २३ फेब्रुवारी २०२० || {{cr|KUW}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.२]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|KUW}} || rowspan=3 | [[२०२० आशिया कप पात्रता#२०२० एसीसी पश्चिमी क्षेत्र टी२०|२०२० एसीसी पश्चिम विभाग]] |- style="background:#cfc;" | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1215155.html १०५३] || २४ फेब्रुवारी २०२० || {{cr|IRN}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1215160.html १०५९] || २५ फेब्रुवारी २०२० || {{cr|UAE}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.२]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|UAE}} |- style="background:#cfc;" | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1284489.html १३५२] || २३ ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|MDV}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|SAU}} || rowspan=4 | [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आशिया पात्रता#गट अ|२०२२ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आशिया गट अ पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1284492.html १३६२] || २५ ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|KUW}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1284494.html १३७०] || २७ ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|QAT}} |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1284496.html १३७३] || २८ ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|BHR}} |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1344782.html १८८०] || १४ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|OMA}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|OMA}} || rowspan=7 | [[२०२२-२३ डेझर्ट कप टी२०आ मालिका|२०२२ ओमान चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1344784.html १८८२] || १५ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|CAN}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|CAN}} |- style="background:#cfc;" | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1344786.html १८८४] || १६ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|BHR}} |- style="background:#cfc;" | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1344788.html १८९०] || १७ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|OMA}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|OMA}} |- style="background:#cfc;" | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1344790.html १८९६] || १९ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|CAN}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|CAN}} |- style="background:#cfc;" | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1344793.html १९०४] || २० नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1344794.html १९०९] || २१ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1392802.html २२३३] || १५ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|KUW}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{cr|KUW}} || rowspan=5 | [[२०२३ पुरुष गल्फ टी२०आ चॅम्पियनशिप|२०२३ पुरुष आखाती ट्वेंटी२० अजिंक्यपद स्पर्धा]] |- style="background:#cfc;" | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1392807.html २२३८] || १७ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{cr|UAE}} |- style="background:#cfc;" | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1392809.html २२४०] || १८ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{cr|BHR}} |- style="background:#cfc;" | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1392813.html २२४६] || २० सप्टेंबर २०२३ || {{cr|OMA}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{cr|OMA}} |- style="background:#cfc;" | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1397436.html २२४८] || २१ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{cr|QAT}} |- style="background:#cfc;" | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399139.html २२६०] || २८ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|MDV}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|SAU}} || rowspan=6 | [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आशिया पात्रता#गट अ|२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आशिया गट अ पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399141.html २२६४] || २९ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399143.html २२७२] || १ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|KUW}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399145.html २२७७] || २ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|MDV}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399147.html २२८६] || ४ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399149.html २२९३] || ५ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|KUW}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|KUW}} |} {{देशानुसार ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी}} 7xil46kctly1eszleogpc9edgt86gfk 2691795 2691793 2026-06-30T07:17:12Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2691795 wikitext text/x-wiki खालील यादी सौदी अरेबिया क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची आहे. सौदी अरेबियाने २० जानेवारी २०१९ रोजी बहरैन विरुद्ध पहिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना खेळला. == सूची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | सौदी अरेबियाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. | आयसीसी सदस्यांचे आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध ट्वेंटी२० सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1171752.html ७१९] || २० जानेवारी २०१९ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|BHR}} || rowspan=5 | [[२०१९ एसीसी पश्चिम विभाग]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1171755.html ७२२] || २१ जानेवारी २०१९ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.२]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|QAT}} |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1171757.html ७२४] || २२ जानेवारी २०१९ || {{cr|MDV}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.२]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1171760.html ७२७] || २४ जानेवारी २०१९ || {{cr|KUW}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1171762.html ७२९] || २४ जानेवारी २०१९ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1215154.html १०४९] || २३ फेब्रुवारी २०२० || {{cr|KUW}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.२]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|KUW}} || rowspan=3 | [[२०२० आशिया कप पात्रता#२०२० एसीसी पश्चिमी क्षेत्र टी२०|२०२० एसीसी पश्चिम विभाग]] |- style="background:#cfc;" | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1215155.html १०५३] || २४ फेब्रुवारी २०२० || {{cr|IRN}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1215160.html १०५९] || २५ फेब्रुवारी २०२० || {{cr|UAE}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.२]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|UAE}} |- style="background:#cfc;" | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1284489.html १३५२] || २३ ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|MDV}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|SAU}} || rowspan=4 | [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आशिया पात्रता#गट अ|२०२२ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आशिया गट अ पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1284492.html १३६२] || २५ ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|KUW}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1284494.html १३७०] || २७ ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|QAT}} |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1284496.html १३७३] || २८ ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|BHR}} |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1344782.html १८८०] || १४ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|OMA}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|OMA}} || rowspan=7 | [[२०२२-२३ डेझर्ट कप टी२०आ मालिका|२०२२ ओमान चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1344784.html १८८२] || १५ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|CAN}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|CAN}} |- style="background:#cfc;" | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1344786.html १८८४] || १६ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|BHR}} |- style="background:#cfc;" | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1344788.html १८९०] || १७ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|OMA}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|OMA}} |- style="background:#cfc;" | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1344790.html १८९६] || १९ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|CAN}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|CAN}} |- style="background:#cfc;" | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1344793.html १९०४] || २० नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1344794.html १९०९] || २१ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1392802.html २२३३] || १५ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|KUW}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{cr|KUW}} || rowspan=5 | [[२०२३ पुरुष गल्फ टी२०आ चॅम्पियनशिप|२०२३ पुरुष आखाती ट्वेंटी२० अजिंक्यपद स्पर्धा]] |- style="background:#cfc;" | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1392807.html २२३८] || १७ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{cr|UAE}} |- style="background:#cfc;" | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1392809.html २२४०] || १८ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{cr|BHR}} |- style="background:#cfc;" | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1392813.html २२४६] || २० सप्टेंबर २०२३ || {{cr|OMA}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{cr|OMA}} |- style="background:#cfc;" | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1397436.html २२४८] || २१ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{cr|QAT}} |- style="background:#cfc;" | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399139.html २२६०] || २८ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|MDV}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|SAU}} || rowspan=6 | [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आशिया पात्रता#गट अ|२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आशिया गट अ पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399141.html २२६४] || २९ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399143.html २२७२] || १ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|KUW}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399145.html २२७७] || २ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|MDV}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399147.html २२८६] || ४ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399149.html २२९३] || ५ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|KUW}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|KUW}} |- style="background:#cfc;" | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1418180.html २४४३] || १ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|CAM}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SAU}} || rowspan=5 | [[२०२४ एसीसी पुरुष चॅलेंजर चषक|२०२४ ए.सी.सी. पुरुष चॅलेंजर चषक]] |- style="background:#cfc;" | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1418184.html २४४७] || ३ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|BHU}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1418188.html २४५१] || ५ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|IDN}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1418194.html २४५७] || ९ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|JPN}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1418197.html २४६१] || ११ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|CAM}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SAU}} |} {{देशानुसार ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी}} 79ccyinzvi5odkno7ed7z1ysnjbbdse 2691798 2691795 2026-06-30T07:19:54Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2691798 wikitext text/x-wiki खालील यादी सौदी अरेबिया क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची आहे. सौदी अरेबियाने २० जानेवारी २०१९ रोजी बहरैन विरुद्ध पहिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना खेळला. == सूची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | सौदी अरेबियाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. | आयसीसी सदस्यांचे आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध ट्वेंटी२० सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1171752.html ७१९] || २० जानेवारी २०१९ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|BHR}} || rowspan=5 | [[२०१९ एसीसी पश्चिम विभाग]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1171755.html ७२२] || २१ जानेवारी २०१९ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.२]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|QAT}} |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1171757.html ७२४] || २२ जानेवारी २०१९ || {{cr|MDV}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.२]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1171760.html ७२७] || २४ जानेवारी २०१९ || {{cr|KUW}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1171762.html ७२९] || २४ जानेवारी २०१९ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1215154.html १०४९] || २३ फेब्रुवारी २०२० || {{cr|KUW}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.२]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|KUW}} || rowspan=3 | [[२०२० आशिया कप पात्रता#२०२० एसीसी पश्चिमी क्षेत्र टी२०|२०२० एसीसी पश्चिम विभाग]] |- style="background:#cfc;" | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1215155.html १०५३] || २४ फेब्रुवारी २०२० || {{cr|IRN}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1215160.html १०५९] || २५ फेब्रुवारी २०२० || {{cr|UAE}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.२]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|UAE}} |- style="background:#cfc;" | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1284489.html १३५२] || २३ ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|MDV}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|SAU}} || rowspan=4 | [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आशिया पात्रता#गट अ|२०२२ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आशिया गट अ पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1284492.html १३६२] || २५ ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|KUW}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1284494.html १३७०] || २७ ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|QAT}} |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1284496.html १३७३] || २८ ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|BHR}} |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1344782.html १८८०] || १४ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|OMA}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|OMA}} || rowspan=7 | [[२०२२-२३ डेझर्ट कप टी२०आ मालिका|२०२२ ओमान चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1344784.html १८८२] || १५ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|CAN}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|CAN}} |- style="background:#cfc;" | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1344786.html १८८४] || १६ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|BHR}} |- style="background:#cfc;" | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1344788.html १८९०] || १७ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|OMA}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|OMA}} |- style="background:#cfc;" | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1344790.html १८९६] || १९ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|CAN}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|CAN}} |- style="background:#cfc;" | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1344793.html १९०४] || २० नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1344794.html १९०९] || २१ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1392802.html २२३३] || १५ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|KUW}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{cr|KUW}} || rowspan=5 | [[२०२३ पुरुष गल्फ टी२०आ चॅम्पियनशिप|२०२३ पुरुष आखाती ट्वेंटी२० अजिंक्यपद स्पर्धा]] |- style="background:#cfc;" | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1392807.html २२३८] || १७ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{cr|UAE}} |- style="background:#cfc;" | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1392809.html २२४०] || १८ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{cr|BHR}} |- style="background:#cfc;" | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1392813.html २२४६] || २० सप्टेंबर २०२३ || {{cr|OMA}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{cr|OMA}} |- style="background:#cfc;" | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1397436.html २२४८] || २१ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{cr|QAT}} |- style="background:#cfc;" | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399139.html २२६०] || २८ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|MDV}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|SAU}} || rowspan=6 | [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आशिया पात्रता#गट अ|२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आशिया गट अ पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399141.html २२६४] || २९ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399143.html २२७२] || १ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|KUW}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399145.html २२७७] || २ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|MDV}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399147.html २२८६] || ४ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399149.html २२९३] || ५ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|KUW}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|KUW}} |- style="background:#cfc;" | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1418180.html २४४३] || १ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|CAM}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SAU}} || rowspan=5 | [[२०२४ एसीसी पुरुष चॅलेंजर चषक|२०२४ ए.सी.सी. पुरुष चॅलेंजर चषक]] |- style="background:#cfc;" | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1418184.html २४४७] || ३ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|BHU}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1418188.html २४५१] || ५ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|IDN}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1418194.html २४५७] || ९ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|JPN}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1418197.html २४६१] || ११ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|CAM}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1420802.html २४६४] || १२ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|MDV}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्दथाई क्रिकेट ग्राउंड]], [[बँकॉक]] || {{cr|SAU}} || rowspan=4 | [[२०२४ थायलंड चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1420803.html २४६५] || १३ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|THA}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्दथाई क्रिकेट ग्राउंड]], [[बँकॉक]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1420806.html २४७३] || १५ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|BHU}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्दथाई क्रिकेट ग्राउंड]], [[बँकॉक]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1420807.html २४७५] || १६ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|THA}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्दथाई क्रिकेट ग्राउंड]], [[बँकॉक]] || {{cr|SAU}} |} {{देशानुसार ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी}} 1hsil692dl17pxywkogn8vhdzx5ocpt 2691801 2691798 2026-06-30T07:23:56Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2691801 wikitext text/x-wiki खालील यादी सौदी अरेबिया क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची आहे. सौदी अरेबियाने २० जानेवारी २०१९ रोजी बहरैन विरुद्ध पहिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना खेळला. == सूची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | सौदी अरेबियाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. | आयसीसी सदस्यांचे आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध ट्वेंटी२० सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1171752.html ७१९] || २० जानेवारी २०१९ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|BHR}} || rowspan=5 | [[२०१९ एसीसी पश्चिम विभाग|२०१९ ए.सी.सी. पश्चिम विभाग]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1171755.html ७२२] || २१ जानेवारी २०१९ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.२]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|QAT}} |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1171757.html ७२४] || २२ जानेवारी २०१९ || {{cr|MDV}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.२]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1171760.html ७२७] || २४ जानेवारी २०१९ || {{cr|KUW}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1171762.html ७२९] || २४ जानेवारी २०१९ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1215154.html १०४९] || २३ फेब्रुवारी २०२० || {{cr|KUW}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.२]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|KUW}} || rowspan=3 | [[२०२० आशिया कप पात्रता#२०२० एसीसी पश्चिमी क्षेत्र टी२०|२०२० ए.सी.सी. पश्चिम विभाग]] |- style="background:#cfc;" | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1215155.html १०५३] || २४ फेब्रुवारी २०२० || {{cr|IRN}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1215160.html १०५९] || २५ फेब्रुवारी २०२० || {{cr|UAE}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.२]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|UAE}} |- style="background:#cfc;" | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1284489.html १३५२] || २३ ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|MDV}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|SAU}} || rowspan=4 | [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आशिया पात्रता#गट अ|२०२२ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आशिया गट अ पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1284492.html १३६२] || २५ ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|KUW}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1284494.html १३७०] || २७ ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|QAT}} |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1284496.html १३७३] || २८ ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|BHR}} |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1344782.html १८८०] || १४ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|OMA}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|OMA}} || rowspan=7 | [[२०२२-२३ डेझर्ट कप टी२०आ मालिका|२०२२ ओमान चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1344784.html १८८२] || १५ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|CAN}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|CAN}} |- style="background:#cfc;" | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1344786.html १८८४] || १६ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|BHR}} |- style="background:#cfc;" | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1344788.html १८९०] || १७ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|OMA}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|OMA}} |- style="background:#cfc;" | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1344790.html १८९६] || १९ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|CAN}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|CAN}} |- style="background:#cfc;" | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1344793.html १९०४] || २० नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1344794.html १९०९] || २१ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1392802.html २२३३] || १५ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|KUW}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{cr|KUW}} || rowspan=5 | [[२०२३ पुरुष गल्फ टी२०आ चॅम्पियनशिप|२०२३ पुरुष आखाती ट्वेंटी२० अजिंक्यपद स्पर्धा]] |- style="background:#cfc;" | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1392807.html २२३८] || १७ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{cr|UAE}} |- style="background:#cfc;" | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1392809.html २२४०] || १८ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{cr|BHR}} |- style="background:#cfc;" | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1392813.html २२४६] || २० सप्टेंबर २०२३ || {{cr|OMA}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{cr|OMA}} |- style="background:#cfc;" | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1397436.html २२४८] || २१ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{cr|QAT}} |- style="background:#cfc;" | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399139.html २२६०] || २८ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|MDV}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|SAU}} || rowspan=6 | [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आशिया पात्रता#गट अ|२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आशिया गट अ पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399141.html २२६४] || २९ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399143.html २२७२] || १ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|KUW}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399145.html २२७७] || २ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|MDV}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399147.html २२८६] || ४ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399149.html २२९३] || ५ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|KUW}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|KUW}} |- style="background:#cfc;" | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1418180.html २४४३] || १ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|CAM}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SAU}} || rowspan=5 | [[२०२४ एसीसी पुरुष चॅलेंजर चषक|२०२४ ए.सी.सी. पुरुष चॅलेंजर चषक]] |- style="background:#cfc;" | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1418184.html २४४७] || ३ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|BHU}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1418188.html २४५१] || ५ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|IDN}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1418194.html २४५७] || ९ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|JPN}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1418197.html २४६१] || ११ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|CAM}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1420802.html २४६४] || १२ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|MDV}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्दथाई क्रिकेट ग्राउंड]], [[बँकॉक]] || {{cr|SAU}} || rowspan=4 | [[२०२४ थायलंड चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1420803.html २४६५] || १३ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|THA}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्दथाई क्रिकेट ग्राउंड]], [[बँकॉक]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1420806.html २४७३] || १५ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|BHU}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्दथाई क्रिकेट ग्राउंड]], [[बँकॉक]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1420807.html २४७५] || १६ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|THA}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्दथाई क्रिकेट ग्राउंड]], [[बँकॉक]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426462.html २५५७] || १३ एप्रिल २०२४ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.२]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|MAS}} || rowspan=4 | [[२०२४ एसीसी पुरुष प्रीमियर कप|२०२४ ए.सी.सी. पुरुष प्रीमियर चषक]] |- style="background:#cfc;" | ४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426464.html २५६२] || १४ एप्रिल २०२४ || {{cr|HK}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.२]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426469.html २५६९] || १६ एप्रिल २०२४ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|QAT}} |- style="background:#cfc;" | ४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426472.html २५७२] || १७ एप्रिल २०२४ || {{cr|NEP}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.२]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|NEP}} |} {{देशानुसार ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी}} qo5hpvpd6ihf9gr1ak6fv6tde5ql6g1 2691802 2691801 2026-06-30T07:29:22Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2691802 wikitext text/x-wiki खालील यादी सौदी अरेबिया क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची आहे. सौदी अरेबियाने २० जानेवारी २०१९ रोजी बहरैन विरुद्ध पहिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना खेळला. == सूची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | सौदी अरेबियाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. | आयसीसी सदस्यांचे आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध ट्वेंटी२० सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1171752.html ७१९] || २० जानेवारी २०१९ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|BHR}} || rowspan=5 | [[२०१९ एसीसी पश्चिम विभाग|२०१९ ए.सी.सी. पश्चिम विभाग]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1171755.html ७२२] || २१ जानेवारी २०१९ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.२]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|QAT}} |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1171757.html ७२४] || २२ जानेवारी २०१९ || {{cr|MDV}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.२]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1171760.html ७२७] || २४ जानेवारी २०१९ || {{cr|KUW}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1171762.html ७२९] || २४ जानेवारी २०१९ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1215154.html १०४९] || २३ फेब्रुवारी २०२० || {{cr|KUW}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.२]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|KUW}} || rowspan=3 | [[२०२० आशिया कप पात्रता#२०२० एसीसी पश्चिमी क्षेत्र टी२०|२०२० ए.सी.सी. पश्चिम विभाग]] |- style="background:#cfc;" | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1215155.html १०५३] || २४ फेब्रुवारी २०२० || {{cr|IRN}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1215160.html १०५९] || २५ फेब्रुवारी २०२० || {{cr|UAE}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.२]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|UAE}} |- style="background:#cfc;" | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1284489.html १३५२] || २३ ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|MDV}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|SAU}} || rowspan=4 | [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आशिया पात्रता#गट अ|२०२२ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आशिया गट अ पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1284492.html १३६२] || २५ ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|KUW}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1284494.html १३७०] || २७ ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|QAT}} |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1284496.html १३७३] || २८ ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|BHR}} |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1344782.html १८८०] || १४ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|OMA}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|OMA}} || rowspan=7 | [[२०२२-२३ डेझर्ट कप टी२०आ मालिका|२०२२ ओमान चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1344784.html १८८२] || १५ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|CAN}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|CAN}} |- style="background:#cfc;" | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1344786.html १८८४] || १६ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|BHR}} |- style="background:#cfc;" | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1344788.html १८९०] || १७ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|OMA}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|OMA}} |- style="background:#cfc;" | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1344790.html १८९६] || १९ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|CAN}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|CAN}} |- style="background:#cfc;" | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1344793.html १९०४] || २० नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1344794.html १९०९] || २१ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1392802.html २२३३] || १५ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|KUW}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{cr|KUW}} || rowspan=5 | [[२०२३ पुरुष गल्फ टी२०आ चॅम्पियनशिप|२०२३ पुरुष आखाती ट्वेंटी२० अजिंक्यपद स्पर्धा]] |- style="background:#cfc;" | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1392807.html २२३८] || १७ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{cr|UAE}} |- style="background:#cfc;" | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1392809.html २२४०] || १८ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{cr|BHR}} |- style="background:#cfc;" | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1392813.html २२४६] || २० सप्टेंबर २०२३ || {{cr|OMA}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{cr|OMA}} |- style="background:#cfc;" | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1397436.html २२४८] || २१ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{cr|QAT}} |- style="background:#cfc;" | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399139.html २२६०] || २८ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|MDV}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|SAU}} || rowspan=6 | [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आशिया पात्रता#गट अ|२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आशिया गट अ पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399141.html २२६४] || २९ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399143.html २२७२] || १ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|KUW}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399145.html २२७७] || २ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|MDV}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399147.html २२८६] || ४ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399149.html २२९३] || ५ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|KUW}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|KUW}} |- style="background:#cfc;" | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1418180.html २४४३] || १ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|CAM}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SAU}} || rowspan=5 | [[२०२४ एसीसी पुरुष चॅलेंजर चषक|२०२४ ए.सी.सी. पुरुष चॅलेंजर चषक]] |- style="background:#cfc;" | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1418184.html २४४७] || ३ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|BHU}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1418188.html २४५१] || ५ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|IDN}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1418194.html २४५७] || ९ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|JPN}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1418197.html २४६१] || ११ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|CAM}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1420802.html २४६४] || १२ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|MDV}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्दथाई क्रिकेट ग्राउंड]], [[बँकॉक]] || {{cr|SAU}} || rowspan=4 | [[२०२४ थायलंड चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1420803.html २४६५] || १३ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|THA}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्दथाई क्रिकेट ग्राउंड]], [[बँकॉक]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1420806.html २४७३] || १५ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|BHU}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्दथाई क्रिकेट ग्राउंड]], [[बँकॉक]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1420807.html २४७५] || १६ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|THA}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्दथाई क्रिकेट ग्राउंड]], [[बँकॉक]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426462.html २५५७] || १३ एप्रिल २०२४ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.२]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|MAS}} || rowspan=4 | [[२०२४ एसीसी पुरुष प्रीमियर कप|२०२४ ए.सी.सी. पुरुष प्रीमियर चषक]] |- style="background:#cfc;" | ४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426464.html २५६२] || १४ एप्रिल २०२४ || {{cr|HK}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.२]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426469.html २५६९] || १६ एप्रिल २०२४ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|QAT}} |- style="background:#cfc;" | ४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426472.html २५७२] || १७ एप्रिल २०२४ || {{cr|NEP}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.२]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|NEP}} |- style="background:#cfc;" | ४४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1457219.html २९६३] || १९ नोव्हेंबर २०२४ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|BHR}} || rowspan=6 | [[२०२४ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता ब|२०२६ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आशिया गट ब पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ४५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1457222.html २९६६] || २० नोव्हेंबर २०२४ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|UAE}} |- style="background:#cfc;" | ४६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1457225.html २९६९] || २२ नोव्हेंबर २०२४ || {{cr|BHU}} || {{flagicon|QAT}} [[दोहा|दोहा विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ४७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1457230.html २९८०] || २५ नोव्हेंबर २०२४ || {{cr|CAM}} || {{flagicon|QAT}} [[दोहा|दोहा विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ४८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1457232.html २९८२] || २६ नोव्हेंबर २०२४ || {{cr|THA}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ४९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1457236.html २९९२] || २८ नोव्हेंबर २०२४ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|QAT}} [[दोहा|दोहा विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|QAT}} |} {{देशानुसार ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी}} 1md2kggft5562d9ikw7spitofoxlwhj 2691804 2691802 2026-06-30T07:33:03Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2691804 wikitext text/x-wiki खालील यादी सौदी अरेबिया क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची आहे. सौदी अरेबियाने २० जानेवारी २०१९ रोजी बहरैन विरुद्ध पहिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना खेळला. == सूची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | सौदी अरेबियाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. | आयसीसी सदस्यांचे आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध ट्वेंटी२० सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1171752.html ७१९] || २० जानेवारी २०१९ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|BHR}} || rowspan=5 | [[२०१९ एसीसी पश्चिम विभाग|२०१९ ए.सी.सी. पश्चिम विभाग]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1171755.html ७२२] || २१ जानेवारी २०१९ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.२]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|QAT}} |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1171757.html ७२४] || २२ जानेवारी २०१९ || {{cr|MDV}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.२]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1171760.html ७२७] || २४ जानेवारी २०१९ || {{cr|KUW}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1171762.html ७२९] || २४ जानेवारी २०१९ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1215154.html १०४९] || २३ फेब्रुवारी २०२० || {{cr|KUW}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.२]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|KUW}} || rowspan=3 | [[२०२० आशिया कप पात्रता#२०२० एसीसी पश्चिमी क्षेत्र टी२०|२०२० ए.सी.सी. पश्चिम विभाग]] |- style="background:#cfc;" | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1215155.html १०५३] || २४ फेब्रुवारी २०२० || {{cr|IRN}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1215160.html १०५९] || २५ फेब्रुवारी २०२० || {{cr|UAE}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.२]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|UAE}} |- style="background:#cfc;" | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1284489.html १३५२] || २३ ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|MDV}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|SAU}} || rowspan=4 | [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आशिया पात्रता#गट अ|२०२२ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आशिया गट अ पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1284492.html १३६२] || २५ ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|KUW}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1284494.html १३७०] || २७ ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|QAT}} |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1284496.html १३७३] || २८ ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|BHR}} |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1344782.html १८८०] || १४ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|OMA}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|OMA}} || rowspan=7 | [[२०२२-२३ डेझर्ट कप टी२०आ मालिका|२०२२ ओमान चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1344784.html १८८२] || १५ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|CAN}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|CAN}} |- style="background:#cfc;" | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1344786.html १८८४] || १६ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|BHR}} |- style="background:#cfc;" | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1344788.html १८९०] || १७ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|OMA}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|OMA}} |- style="background:#cfc;" | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1344790.html १८९६] || १९ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|CAN}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|CAN}} |- style="background:#cfc;" | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1344793.html १९०४] || २० नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1344794.html १९०९] || २१ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1392802.html २२३३] || १५ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|KUW}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{cr|KUW}} || rowspan=5 | [[२०२३ पुरुष गल्फ टी२०आ चॅम्पियनशिप|२०२३ पुरुष आखाती ट्वेंटी२० अजिंक्यपद स्पर्धा]] |- style="background:#cfc;" | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1392807.html २२३८] || १७ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{cr|UAE}} |- style="background:#cfc;" | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1392809.html २२४०] || १८ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{cr|BHR}} |- style="background:#cfc;" | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1392813.html २२४६] || २० सप्टेंबर २०२३ || {{cr|OMA}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{cr|OMA}} |- style="background:#cfc;" | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1397436.html २२४८] || २१ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{cr|QAT}} |- style="background:#cfc;" | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399139.html २२६०] || २८ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|MDV}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|SAU}} || rowspan=6 | [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आशिया पात्रता#गट अ|२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आशिया गट अ पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399141.html २२६४] || २९ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399143.html २२७२] || १ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|KUW}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399145.html २२७७] || २ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|MDV}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399147.html २२८६] || ४ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399149.html २२९३] || ५ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|KUW}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|KUW}} |- style="background:#cfc;" | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1418180.html २४४३] || १ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|CAM}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SAU}} || rowspan=5 | [[२०२४ एसीसी पुरुष चॅलेंजर चषक|२०२४ ए.सी.सी. पुरुष चॅलेंजर चषक]] |- style="background:#cfc;" | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1418184.html २४४७] || ३ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|BHU}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1418188.html २४५१] || ५ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|IDN}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1418194.html २४५७] || ९ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|JPN}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1418197.html २४६१] || ११ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|CAM}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1420802.html २४६४] || १२ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|MDV}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्दथाई क्रिकेट ग्राउंड]], [[बँकॉक]] || {{cr|SAU}} || rowspan=4 | [[२०२४ थायलंड चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1420803.html २४६५] || १३ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|THA}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्दथाई क्रिकेट ग्राउंड]], [[बँकॉक]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1420806.html २४७३] || १५ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|BHU}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्दथाई क्रिकेट ग्राउंड]], [[बँकॉक]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1420807.html २४७५] || १६ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|THA}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्दथाई क्रिकेट ग्राउंड]], [[बँकॉक]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426462.html २५५७] || १३ एप्रिल २०२४ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.२]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|MAS}} || rowspan=4 | [[२०२४ एसीसी पुरुष प्रीमियर कप|२०२४ ए.सी.सी. पुरुष प्रीमियर चषक]] |- style="background:#cfc;" | ४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426464.html २५६२] || १४ एप्रिल २०२४ || {{cr|HK}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.२]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426469.html २५६९] || १६ एप्रिल २०२४ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|QAT}} |- style="background:#cfc;" | ४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426472.html २५७२] || १७ एप्रिल २०२४ || {{cr|NEP}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.२]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|NEP}} |- style="background:#cfc;" | ४४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1457219.html २९६३] || १९ नोव्हेंबर २०२४ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|BHR}} || rowspan=6 | [[२०२४ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता ब|२०२६ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आशिया गट ब पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ४५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1457222.html २९६६] || २० नोव्हेंबर २०२४ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|UAE}} |- style="background:#cfc;" | ४६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1457225.html २९६९] || २२ नोव्हेंबर २०२४ || {{cr|BHU}} || {{flagicon|QAT}} [[दोहा|दोहा विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ४७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1457230.html २९८०] || २५ नोव्हेंबर २०२४ || {{cr|CAM}} || {{flagicon|QAT}} [[दोहा|दोहा विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ४८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1457232.html २९८२] || २६ नोव्हेंबर २०२४ || {{cr|THA}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ४९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1457236.html २९९२] || २८ नोव्हेंबर २०२४ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|QAT}} [[दोहा|दोहा विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|QAT}} |- style="background:#cfc;" | ५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1463653.html ३०४४] || १३ डिसेंबर २०२४ || {{cr|KUW}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी अकादमी मैदान]], [[दुबई]] || {{cr|KUW}} || rowspan=5 | [[२०२४ पुरुष गल्फ टी२०आ चॅम्पियनशिप|२०२४ पुरुष आखाती ट्वेंटी२० अजिंक्यपद स्पर्धा]] |- style="background:#cfc;" | ५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1463657.html ३०५७] || १५ डिसेंबर २०२४ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी अकादमी मैदान]], [[दुबई]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1463658.html ३०६३] || १६ डिसेंबर २०२४ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी अकादमी मैदान]], [[दुबई]] || {{cr|BHR}} |- style="background:#cfc;" | ५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1463662.html ३०७२] || १८ डिसेंबर २०२४ || {{cr|OMA}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी अकादमी मैदान]], [[दुबई]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1463664.html ३०७४] || १९ डिसेंबर २०२४ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी अकादमी मैदान]], [[दुबई]] || {{cr|SAU}} |} {{देशानुसार ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी}} ly9e3rx64st8tttl6r3y5n06pvm7sl4 2691805 2691804 2026-06-30T07:37:55Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2691805 wikitext text/x-wiki खालील यादी सौदी अरेबिया क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची आहे. सौदी अरेबियाने २० जानेवारी २०१९ रोजी बहरैन विरुद्ध पहिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना खेळला. == सूची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | सौदी अरेबियाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. | आयसीसी सदस्यांचे आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध ट्वेंटी२० सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1171752.html ७१९] || २० जानेवारी २०१९ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|BHR}} || rowspan=5 | [[२०१९ एसीसी पश्चिम विभाग|२०१९ ए.सी.सी. पश्चिम विभाग]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1171755.html ७२२] || २१ जानेवारी २०१९ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.२]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|QAT}} |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1171757.html ७२४] || २२ जानेवारी २०१९ || {{cr|MDV}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.२]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1171760.html ७२७] || २४ जानेवारी २०१९ || {{cr|KUW}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1171762.html ७२९] || २४ जानेवारी २०१९ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1215154.html १०४९] || २३ फेब्रुवारी २०२० || {{cr|KUW}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.२]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|KUW}} || rowspan=3 | [[२०२० आशिया कप पात्रता#२०२० एसीसी पश्चिमी क्षेत्र टी२०|२०२० ए.सी.सी. पश्चिम विभाग]] |- style="background:#cfc;" | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1215155.html १०५३] || २४ फेब्रुवारी २०२० || {{cr|IRN}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1215160.html १०५९] || २५ फेब्रुवारी २०२० || {{cr|UAE}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.२]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|UAE}} |- style="background:#cfc;" | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1284489.html १३५२] || २३ ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|MDV}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|SAU}} || rowspan=4 | [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आशिया पात्रता#गट अ|२०२२ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आशिया गट अ पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1284492.html १३६२] || २५ ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|KUW}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1284494.html १३७०] || २७ ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|QAT}} |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1284496.html १३७३] || २८ ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|BHR}} |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1344782.html १८८०] || १४ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|OMA}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|OMA}} || rowspan=7 | [[२०२२-२३ डेझर्ट कप टी२०आ मालिका|२०२२ ओमान चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1344784.html १८८२] || १५ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|CAN}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|CAN}} |- style="background:#cfc;" | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1344786.html १८८४] || १६ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|BHR}} |- style="background:#cfc;" | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1344788.html १८९०] || १७ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|OMA}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|OMA}} |- style="background:#cfc;" | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1344790.html १८९६] || १९ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|CAN}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|CAN}} |- style="background:#cfc;" | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1344793.html १९०४] || २० नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1344794.html १९०९] || २१ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1392802.html २२३३] || १५ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|KUW}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{cr|KUW}} || rowspan=5 | [[२०२३ पुरुष गल्फ टी२०आ चॅम्पियनशिप|२०२३ पुरुष आखाती ट्वेंटी२० अजिंक्यपद स्पर्धा]] |- style="background:#cfc;" | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1392807.html २२३८] || १७ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{cr|UAE}} |- style="background:#cfc;" | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1392809.html २२४०] || १८ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{cr|BHR}} |- style="background:#cfc;" | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1392813.html २२४६] || २० सप्टेंबर २०२३ || {{cr|OMA}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{cr|OMA}} |- style="background:#cfc;" | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1397436.html २२४८] || २१ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{cr|QAT}} |- style="background:#cfc;" | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399139.html २२६०] || २८ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|MDV}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|SAU}} || rowspan=6 | [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आशिया पात्रता#गट अ|२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आशिया गट अ पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399141.html २२६४] || २९ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399143.html २२७२] || १ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|KUW}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399145.html २२७७] || २ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|MDV}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399147.html २२८६] || ४ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399149.html २२९३] || ५ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|KUW}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|KUW}} |- style="background:#cfc;" | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1418180.html २४४३] || १ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|CAM}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SAU}} || rowspan=5 | [[२०२४ एसीसी पुरुष चॅलेंजर चषक|२०२४ ए.सी.सी. पुरुष चॅलेंजर चषक]] |- style="background:#cfc;" | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1418184.html २४४७] || ३ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|BHU}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1418188.html २४५१] || ५ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|IDN}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1418194.html २४५७] || ९ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|JPN}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1418197.html २४६१] || ११ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|CAM}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1420802.html २४६४] || १२ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|MDV}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्दथाई क्रिकेट ग्राउंड]], [[बँकॉक]] || {{cr|SAU}} || rowspan=4 | [[२०२४ थायलंड चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1420803.html २४६५] || १३ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|THA}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्दथाई क्रिकेट ग्राउंड]], [[बँकॉक]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1420806.html २४७३] || १५ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|BHU}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्दथाई क्रिकेट ग्राउंड]], [[बँकॉक]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1420807.html २४७५] || १६ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|THA}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्दथाई क्रिकेट ग्राउंड]], [[बँकॉक]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426462.html २५५७] || १३ एप्रिल २०२४ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.२]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|MAS}} || rowspan=4 | [[२०२४ एसीसी पुरुष प्रीमियर कप|२०२४ ए.सी.सी. पुरुष प्रीमियर चषक]] |- style="background:#cfc;" | ४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426464.html २५६२] || १४ एप्रिल २०२४ || {{cr|HK}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.२]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426469.html २५६९] || १६ एप्रिल २०२४ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|QAT}} |- style="background:#cfc;" | ४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426472.html २५७२] || १७ एप्रिल २०२४ || {{cr|NEP}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.२]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|NEP}} |- style="background:#cfc;" | ४४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1457219.html २९६३] || १९ नोव्हेंबर २०२४ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|BHR}} || rowspan=6 | [[२०२४ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता ब|२०२६ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आशिया गट ब पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ४५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1457222.html २९६६] || २० नोव्हेंबर २०२४ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|UAE}} |- style="background:#cfc;" | ४६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1457225.html २९६९] || २२ नोव्हेंबर २०२४ || {{cr|BHU}} || {{flagicon|QAT}} [[दोहा|दोहा विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ४७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1457230.html २९८०] || २५ नोव्हेंबर २०२४ || {{cr|CAM}} || {{flagicon|QAT}} [[दोहा|दोहा विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ४८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1457232.html २९८२] || २६ नोव्हेंबर २०२४ || {{cr|THA}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ४९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1457236.html २९९२] || २८ नोव्हेंबर २०२४ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|QAT}} [[दोहा|दोहा विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|QAT}} |- style="background:#cfc;" | ५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1463653.html ३०४४] || १३ डिसेंबर २०२४ || {{cr|KUW}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी अकादमी मैदान]], [[दुबई]] || {{cr|KUW}} || rowspan=5 | [[२०२४ पुरुष गल्फ टी२०आ चॅम्पियनशिप|२०२४ पुरुष आखाती ट्वेंटी२० अजिंक्यपद स्पर्धा]] |- style="background:#cfc;" | ५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1463657.html ३०५७] || १५ डिसेंबर २०२४ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी अकादमी मैदान]], [[दुबई]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1463658.html ३०६३] || १६ डिसेंबर २०२४ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी अकादमी मैदान]], [[दुबई]] || {{cr|BHR}} |- style="background:#cfc;" | ५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1463662.html ३०७२] || १८ डिसेंबर २०२४ || {{cr|OMA}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी अकादमी मैदान]], [[दुबई]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1463664.html ३०७४] || १९ डिसेंबर २०२४ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी अकादमी मैदान]], [[दुबई]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1482088.html ३१५६] || २४ एप्रिल २०२५ || {{cr|THA}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|SAU}} || rowspan=7 | [[२०२५ मलेशिया चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1482091.html ३१६०] || २५ एप्रिल २०२५ || {{cr|SIN}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1482092.html ३१६१] || २६ एप्रिल २०२५ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|MAS}} |- style="background:#cfc;" | ५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1482094.html ३१६६] || २८ एप्रिल २०२५ || {{cr|THA}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1482097.html ३१६९] || २९ एप्रिल २०२५ || {{cr|SIN}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1482098.html ३१७०] || ३० एप्रिल २०२५ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1482101.html ३१७२] || २ मे २०२५ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|MAS}} |} {{देशानुसार ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी}} oi9gr2jfp6zko2229zodhimi4bwwujh 2691807 2691805 2026-06-30T07:41:04Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2691807 wikitext text/x-wiki खालील यादी सौदी अरेबिया क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची आहे. सौदी अरेबियाने २० जानेवारी २०१९ रोजी बहरैन विरुद्ध पहिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना खेळला. == सूची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | सौदी अरेबियाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. | आयसीसी सदस्यांचे आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध ट्वेंटी२० सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1171752.html ७१९] || २० जानेवारी २०१९ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|BHR}} || rowspan=5 | [[२०१९ एसीसी पश्चिम विभाग|२०१९ ए.सी.सी. पश्चिम विभाग]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1171755.html ७२२] || २१ जानेवारी २०१९ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.२]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|QAT}} |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1171757.html ७२४] || २२ जानेवारी २०१९ || {{cr|MDV}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.२]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1171760.html ७२७] || २४ जानेवारी २०१९ || {{cr|KUW}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1171762.html ७२९] || २४ जानेवारी २०१९ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1215154.html १०४९] || २३ फेब्रुवारी २०२० || {{cr|KUW}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.२]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|KUW}} || rowspan=3 | [[२०२० आशिया कप पात्रता#२०२० एसीसी पश्चिमी क्षेत्र टी२०|२०२० ए.सी.सी. पश्चिम विभाग]] |- style="background:#cfc;" | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1215155.html १०५३] || २४ फेब्रुवारी २०२० || {{cr|IRN}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1215160.html १०५९] || २५ फेब्रुवारी २०२० || {{cr|UAE}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.२]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|UAE}} |- style="background:#cfc;" | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1284489.html १३५२] || २३ ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|MDV}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|SAU}} || rowspan=4 | [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आशिया पात्रता#गट अ|२०२२ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आशिया गट अ पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1284492.html १३६२] || २५ ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|KUW}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1284494.html १३७०] || २७ ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|QAT}} |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1284496.html १३७३] || २८ ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|BHR}} |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1344782.html १८८०] || १४ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|OMA}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|OMA}} || rowspan=7 | [[२०२२-२३ डेझर्ट कप टी२०आ मालिका|२०२२ ओमान चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1344784.html १८८२] || १५ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|CAN}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|CAN}} |- style="background:#cfc;" | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1344786.html १८८४] || १६ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|BHR}} |- style="background:#cfc;" | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1344788.html १८९०] || १७ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|OMA}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|OMA}} |- style="background:#cfc;" | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1344790.html १८९६] || १९ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|CAN}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|CAN}} |- style="background:#cfc;" | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1344793.html १९०४] || २० नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1344794.html १९०९] || २१ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1392802.html २२३३] || १५ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|KUW}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{cr|KUW}} || rowspan=5 | [[२०२३ पुरुष गल्फ टी२०आ चॅम्पियनशिप|२०२३ पुरुष आखाती ट्वेंटी२० अजिंक्यपद स्पर्धा]] |- style="background:#cfc;" | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1392807.html २२३८] || १७ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{cr|UAE}} |- style="background:#cfc;" | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1392809.html २२४०] || १८ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{cr|BHR}} |- style="background:#cfc;" | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1392813.html २२४६] || २० सप्टेंबर २०२३ || {{cr|OMA}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{cr|OMA}} |- style="background:#cfc;" | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1397436.html २२४८] || २१ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{cr|QAT}} |- style="background:#cfc;" | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399139.html २२६०] || २८ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|MDV}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|SAU}} || rowspan=6 | [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आशिया पात्रता#गट अ|२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आशिया गट अ पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399141.html २२६४] || २९ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399143.html २२७२] || १ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|KUW}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399145.html २२७७] || २ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|MDV}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399147.html २२८६] || ४ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399149.html २२९३] || ५ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|KUW}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|KUW}} |- style="background:#cfc;" | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1418180.html २४४३] || १ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|CAM}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SAU}} || rowspan=5 | [[२०२४ एसीसी पुरुष चॅलेंजर चषक|२०२४ ए.सी.सी. पुरुष चॅलेंजर चषक]] |- style="background:#cfc;" | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1418184.html २४४७] || ३ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|BHU}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1418188.html २४५१] || ५ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|IDN}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1418194.html २४५७] || ९ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|JPN}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1418197.html २४६१] || ११ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|CAM}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1420802.html २४६४] || १२ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|MDV}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्दथाई क्रिकेट ग्राउंड]], [[बँकॉक]] || {{cr|SAU}} || rowspan=4 | [[२०२४ थायलंड चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1420803.html २४६५] || १३ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|THA}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्दथाई क्रिकेट ग्राउंड]], [[बँकॉक]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1420806.html २४७३] || १५ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|BHU}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्दथाई क्रिकेट ग्राउंड]], [[बँकॉक]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1420807.html २४७५] || १६ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|THA}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्दथाई क्रिकेट ग्राउंड]], [[बँकॉक]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426462.html २५५७] || १३ एप्रिल २०२४ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.२]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|MAS}} || rowspan=4 | [[२०२४ एसीसी पुरुष प्रीमियर कप|२०२४ ए.सी.सी. पुरुष प्रीमियर चषक]] |- style="background:#cfc;" | ४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426464.html २५६२] || १४ एप्रिल २०२४ || {{cr|HK}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.२]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426469.html २५६९] || १६ एप्रिल २०२४ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|QAT}} |- style="background:#cfc;" | ४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426472.html २५७२] || १७ एप्रिल २०२४ || {{cr|NEP}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.२]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|NEP}} |- style="background:#cfc;" | ४४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1457219.html २९६३] || १९ नोव्हेंबर २०२४ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|BHR}} || rowspan=6 | [[२०२४ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता ब|२०२६ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आशिया गट ब पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ४५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1457222.html २९६६] || २० नोव्हेंबर २०२४ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|UAE}} |- style="background:#cfc;" | ४६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1457225.html २९६९] || २२ नोव्हेंबर २०२४ || {{cr|BHU}} || {{flagicon|QAT}} [[दोहा|दोहा विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ४७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1457230.html २९८०] || २५ नोव्हेंबर २०२४ || {{cr|CAM}} || {{flagicon|QAT}} [[दोहा|दोहा विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ४८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1457232.html २९८२] || २६ नोव्हेंबर २०२४ || {{cr|THA}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ४९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1457236.html २९९२] || २८ नोव्हेंबर २०२४ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|QAT}} [[दोहा|दोहा विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|QAT}} |- style="background:#cfc;" | ५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1463653.html ३०४४] || १३ डिसेंबर २०२४ || {{cr|KUW}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी अकादमी मैदान]], [[दुबई]] || {{cr|KUW}} || rowspan=5 | [[२०२४ पुरुष गल्फ टी२०आ चॅम्पियनशिप|२०२४ पुरुष आखाती ट्वेंटी२० अजिंक्यपद स्पर्धा]] |- style="background:#cfc;" | ५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1463657.html ३०५७] || १५ डिसेंबर २०२४ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी अकादमी मैदान]], [[दुबई]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1463658.html ३०६३] || १६ डिसेंबर २०२४ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी अकादमी मैदान]], [[दुबई]] || {{cr|BHR}} |- style="background:#cfc;" | ५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1463662.html ३०७२] || १८ डिसेंबर २०२४ || {{cr|OMA}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी अकादमी मैदान]], [[दुबई]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1463664.html ३०७४] || १९ डिसेंबर २०२४ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी अकादमी मैदान]], [[दुबई]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1482088.html ३१५६] || २४ एप्रिल २०२५ || {{cr|THA}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|SAU}} || rowspan=7 | [[२०२५ मलेशिया चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1482091.html ३१६०] || २५ एप्रिल २०२५ || {{cr|SIN}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1482092.html ३१६१] || २६ एप्रिल २०२५ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|MAS}} |- style="background:#cfc;" | ५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1482094.html ३१६६] || २८ एप्रिल २०२५ || {{cr|THA}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1482097.html ३१६९] || २९ एप्रिल २०२५ || {{cr|SIN}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1482098.html ३१७०] || ३० एप्रिल २०२५ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1482101.html ३१७२] || २ मे २०२५ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|MAS}} |- | ६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494765.html ३३२६] || १८ जुलै २०२५ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|QAT}} || rowspan=5 | |- | ६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494766.html ३३३२] || १९ जुलै २०२५ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|SAU}} |- | ६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494767.html ३३४२] || २१ जुलै २०२५ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|QAT}} |- | ६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494768.html ३३५०] || २२ जुलै २०२५ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || {{cr|QAT}} |- | ६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494769.html ३३५७] || २३ जुलै २०२५ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|QAT}} [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दोहा]] || टाय |} {{देशानुसार ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी}} m7pq34aq8iegmdji490oiq9xso2tcjk 0 381015 2691796 2026-06-30T07:19:33Z Dharmadhyaksha 28394 "[[:en:Special:Redirect/revision/1347547594|Dayanand Mandrekar]]" पानाचे भाषांतर करुन तयार झाले 2691796 wikitext text/x-wiki '''दयानंद रायू मांद्रेकर'''<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.hindustantimes.com/interactives/election-candidates-2017/goa/siolim/|title=Find out who is contesting from Siolim, Goa}}</ref> हे एक भारतीय राजकारणी आहेत ज्यांनी [[शिवोली विधानसभा मतदारसंघ|शिवोली मतदारसंघाचे]] <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.news9live.com/elections/goa-state-assembly-election-2022/siolim-election-result-2022-live-updates-goa-mla-vidhan-sabha-vote-counting-today-party-candidate-constituency-wise-winner-loser-158106|title=Siolim Election Final Result 2022: Congress' Delilah Lobo defeats four-time MLA Dayanand Mandrekar of BJP|last=News9 Staff|date=2022-03-10|website=NEWS9LIVE|language=en|access-date=2022-07-31}}</ref> प्रतिनिधित्व करत [[गोवा विधानसभा|गोवा विधानसभेचे]] चार वेळा सदस्य म्हणून काम केले आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/goa/Mandrekar-backs-panchayats-opposing-relocation-of-casinos/articleshow/48519776.cms|title=Mandrekar backs panchayats opposing relocation of casinos|website=timesofindia.indiatimes.com|access-date=13 May 2016}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.myneta.info/goa2012/candidate.php?candidate_id=7|title=Dayanand Mandrekar (Winner) SIOLIM (NORTH GOA)|website=myneta.info|access-date=13 May 2016}}</ref> ते [[भारतीय जनता पक्ष|भारतीय जनता पक्षत]] आहे. == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:गोव्याचे आमदार]] [[वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी]] qfgr5nxmcotf5569cekmtsq3y3p9o95 2691797 2691796 2026-06-30T07:19:49Z Dharmadhyaksha 28394 {{माहिती संचिका}} 2691797 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''दयानंद रायू मांद्रेकर'''<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.hindustantimes.com/interactives/election-candidates-2017/goa/siolim/|title=Find out who is contesting from Siolim, Goa}}</ref> हे एक भारतीय राजकारणी आहेत ज्यांनी [[शिवोली विधानसभा मतदारसंघ|शिवोली मतदारसंघाचे]] <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.news9live.com/elections/goa-state-assembly-election-2022/siolim-election-result-2022-live-updates-goa-mla-vidhan-sabha-vote-counting-today-party-candidate-constituency-wise-winner-loser-158106|title=Siolim Election Final Result 2022: Congress' Delilah Lobo defeats four-time MLA Dayanand Mandrekar of BJP|last=News9 Staff|date=2022-03-10|website=NEWS9LIVE|language=en|access-date=2022-07-31}}</ref> प्रतिनिधित्व करत [[गोवा विधानसभा|गोवा विधानसभेचे]] चार वेळा सदस्य म्हणून काम केले आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/goa/Mandrekar-backs-panchayats-opposing-relocation-of-casinos/articleshow/48519776.cms|title=Mandrekar backs panchayats opposing relocation of casinos|website=timesofindia.indiatimes.com|access-date=13 May 2016}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.myneta.info/goa2012/candidate.php?candidate_id=7|title=Dayanand Mandrekar (Winner) SIOLIM (NORTH GOA)|website=myneta.info|access-date=13 May 2016}}</ref> ते [[भारतीय जनता पक्ष|भारतीय जनता पक्षत]] आहे. == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:गोव्याचे आमदार]] [[वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी]] 277zcdv66fapj6adzizdtkhxvs53jbm 0 381016 2691799 2026-06-30T07:22:31Z Dharmadhyaksha 28394 "[[:en:Special:Redirect/revision/1348957151|Francisco Silveira]]" पानाचे भाषांतर करुन तयार झाले 2691799 wikitext text/x-wiki '''फ्रान्सिस्को मॅन्युएल सिल्वेरा''' (जन्म १२ एप्रिल १९६८) हे एक भारतीय राजकारणी आणि उद्योगपती आहेत, जे [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसचे]] सदस्य म्हणून १९९९, २००२, २००७, [[गोवा विधानसभा निवडणूक, २०१७|२०१७ च्या गोवा विधानसभा निवडणुकीत]] [[सेंट आंद्रे विधानसभा मतदारसंघ|सेंट आंद्रे]] मतदारसंघातून [[गोवा विधानसभा|गोवा विधानसभेवर]] निवडून आले होते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://eci.nic.in/eci_main/archiveofge2017/Goa/01ListOfSuccessfulCandidates.xlsx|title=List of Successful Candidates|publisher=[[Election Commission of India]]|format=Xlsx|access-date=22 April 2017}}</ref> जुलै २०१९ मध्ये [[भारतीय जनता पक्ष|भारतीय जनता पक्षात]] सामील झालेल्या [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसच्या]] दहा सदस्यांपैकी ते एक होते. == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:इ.स. १९६८ मधील जन्म]] [[वर्ग:गोव्याचे आमदार]] [[वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी]] [[वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी]] f2lstioapxo2ozqsg70ry2kvef423tb 2691800 2691799 2026-06-30T07:23:17Z Dharmadhyaksha 28394 2691800 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''फ्रान्सिस्को मॅन्युएल सिल्वेरा''' (जन्म १२ एप्रिल १९६८) हे एक भारतीय राजकारणी आणि उद्योगपती आहेत, जे [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसचे]] सदस्य म्हणून १९९९, २००२, २००७, [[गोवा विधानसभा निवडणूक, २०१७|२०१७ च्या गोवा विधानसभा निवडणुकीत]] [[सेंट आंद्रे विधानसभा मतदारसंघ|सेंट आंद्रे]] मतदारसंघातून [[गोवा विधानसभा|गोवा विधानसभेवर]] निवडून आले होते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://eci.nic.in/eci_main/archiveofge2017/Goa/01ListOfSuccessfulCandidates.xlsx|title=List of Successful Candidates|publisher=[[Election Commission of India]]|format=Xlsx|access-date=22 April 2017}}</ref> जुलै २०१९ मध्ये [[भारतीय जनता पक्ष|भारतीय जनता पक्षात]] सामील झालेल्या [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसच्या]] दहा सदस्यांपैकी ते एक होते.<ref>[https://zeenews.india.com/goa/10-former-goa-congress-mlas-who-joined-bjp-to-meet-amit-shah-today-2218359.html 10 former Goa Congress MLAs, who joined BJP, reach Delhi to meet Amit Shah]</ref><ref>[https://www.livemint.com/politics/news/congress-splits-in-40-member-goa-assembly-10-of-15-mlas-may-join-bjp-1562771258050.html In fresh jolt to Congress in Goa, 10 party legislators switch to BJP]</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:इ.स. १९६८ मधील जन्म]] [[वर्ग:गोव्याचे आमदार]] [[वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी]] [[वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी]] jro0axjc55hhu7feqqc3zmc9sqxewel 0 381017 2691806 2026-06-30T07:38:11Z Dharmadhyaksha 28394 "[[:en:Special:Redirect/revision/1349948067|Isidore Fernandes (politician)]]" पानाचे भाषांतर करुन तयार झाले 2691806 wikitext text/x-wiki '''इसिडोर अलेक्सिन्हो फर्नांडिस''' (जन्म ४ एप्रिल १९५१), हे एक भारतीय राजकारणी आहेत जे [[गोवा विधानसभा निवडणूक, २०१७|२०१७ च्या गोवा विधानसभा निवडणुकीत]] [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसचे]] सदस्य म्हणून [[काणकोण विधानसभा मतदारसंघ|काणकोण]] मतदारसंघातून [[गोवा विधानसभा|गोवा विधानसभेवर]] निवडून आले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://eci.nic.in/eci_main/archiveofge2017/Goa/01ListOfSuccessfulCandidates.xlsx|title=List of Successful Candidates|publisher=[[Election Commission of India]]|format=Xlsx|access-date=22 April 2017}}</ref> ते [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसच्या]] दहा सदस्यांपैकी एक होते जे जुलै २०१९ मध्ये [[भारतीय जनता पक्ष|भारतीय जनता पक्षात]] सामील झाले. ते सध्या एक [[अपक्ष]] राजकारणी आहेत.<ref>[https://zeenews.india.com/goa/10-former-goa-congress-mlas-who-joined-bjp-to-meet-amit-shah-today-2218359.html 10 former Goa Congress MLAs, who joined BJP, reach Delhi to meet Amit Shah]</ref><ref>[https://www.livemint.com/politics/news/congress-splits-in-40-member-goa-assembly-10-of-15-mlas-may-join-bjp-1562771258050.html In fresh jolt to Congress in Goa, 10 party legislators switch to BJP]</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:इ.स. १९५१ मधील जन्म]] [[वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी]] [[वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी]] [[वर्ग:गोव्याचे आमदार]] 4fdzsuony2ech5hai14r3qfuuisxot2 2691808 2691806 2026-06-30T07:55:13Z Dharmadhyaksha 28394 {{माहिती संचिका}} 2691808 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''इसिडोर अलेक्सिन्हो फर्नांडिस''' (जन्म ४ एप्रिल १९५१), हे एक भारतीय राजकारणी आहेत जे [[गोवा विधानसभा निवडणूक, २०१७|२०१७ च्या गोवा विधानसभा निवडणुकीत]] [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसचे]] सदस्य म्हणून [[काणकोण विधानसभा मतदारसंघ|काणकोण]] मतदारसंघातून [[गोवा विधानसभा|गोवा विधानसभेवर]] निवडून आले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://eci.nic.in/eci_main/archiveofge2017/Goa/01ListOfSuccessfulCandidates.xlsx|title=List of Successful Candidates|publisher=[[Election Commission of India]]|format=Xlsx|access-date=22 April 2017}}</ref> ते [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसच्या]] दहा सदस्यांपैकी एक होते जे जुलै २०१९ मध्ये [[भारतीय जनता पक्ष|भारतीय जनता पक्षात]] सामील झाले. ते सध्या एक [[अपक्ष]] राजकारणी आहेत.<ref>[https://zeenews.india.com/goa/10-former-goa-congress-mlas-who-joined-bjp-to-meet-amit-shah-today-2218359.html 10 former Goa Congress MLAs, who joined BJP, reach Delhi to meet Amit Shah]</ref><ref>[https://www.livemint.com/politics/news/congress-splits-in-40-member-goa-assembly-10-of-15-mlas-may-join-bjp-1562771258050.html In fresh jolt to Congress in Goa, 10 party legislators switch to BJP]</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:इ.स. १९५१ मधील जन्म]] [[वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी]] [[वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी]] [[वर्ग:गोव्याचे आमदार]] j8b8hra2owpkwzfpb4b25holdg66b3l 0 381018 2691809 2026-06-30T08:44:27Z Dharmadhyaksha 28394 "[[:en:Special:Redirect/revision/1352523312|Jose Philip D'Souza]]" पानाचे भाषांतर करुन तयार झाले 2691809 wikitext text/x-wiki '''जोस फिलिप डिसूझा''' हे एक भारतीय राजकारणी आणि [[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष|राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षाचे]] सदस्य आहेत. डिसूझा हे १९९९ ते २००२ पर्यंत [[दक्षिण गोवा जिल्हा|दक्षिण गोव्यातील]] [[वास्को द गामा विधानसभा मतदारसंघ|वास्को मतदारसंघातून]] [[गोवा विधानसभा|गोवा विधानसभेचे]] सदस्य होते. == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:गोव्याचे आमदार]] [[वर्ग:राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षातील राजकारणी]] [[वर्ग:युनायटेड गोवन्स पार्टीतील राजकारणी]] ruxhx7pfj0br8p4rjx88qoycatyf9t6 2691810 2691809 2026-06-30T08:45:47Z Dharmadhyaksha 28394 {{माहिती संचिका}} 2691810 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''जोस फिलिप डिसूझा''' हे एक भारतीय राजकारणी आणि [[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष|राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षाचे]] सदस्य आहेत. डिसूझा हे १९९९ ते २००२ पर्यंत [[दक्षिण गोवा जिल्हा|दक्षिण गोव्यातील]] [[वास्को द गामा विधानसभा मतदारसंघ|वास्को मतदारसंघातून]] [[गोवा विधानसभा|गोवा विधानसभेचे]] सदस्य होते.<ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/city/goa/Jose-Philip-Trajano-quit-Goa-NCP/articleshow/46903864.cms Jose Philip, Trajano quit Goa NCP]</ref><ref>[http://www.uniindia.com/news/other/jose-philip-d-souza-appointed-new-president-of-ncp-in-goa/104667.html D'Souza appointed new president of NCP in Goa] </ref><ref>[http://www.navhindtimes.in/former-minister-jose-philip-dsouza-has-been-appointed-as-president-of-nationalist-congress-party-ncp-in-goa/ D’souza has been appointed as president of Nationalist Congress Party in Goa]</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:गोव्याचे आमदार]] [[वर्ग:राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षातील राजकारणी]] [[वर्ग:युनायटेड गोवन्स पार्टीतील राजकारणी]] ha2ztrlz9otcir85um4l50y2spyd520 0 381019 2691811 2026-06-30T08:52:26Z Dharmadhyaksha 28394 "[[:en:Special:Redirect/revision/1353616312|Mauvin Godinho]]" पानाचे भाषांतर करुन तयार झाले 2691811 wikitext text/x-wiki '''मॉविन हेलिओडोरो गोडिन्हो''' <ref>{{स्रोत बातमी|last=Yadav|first=Ishika|url=https://www.hindustantimes.com/elections/goa-assembly-election/goa-election-2022-result-constituency-wise-list-of-winners-leading-candidates-101646907608153.html|title=Goa Election 2022 Result Constituency-wise: Full list of winning candidates|date=Mar 10, 2022|work=[[Hindustan Times]]}}</ref> हे एक भारतीय राजकारणी आणि उद्योगपती आहेत. ते २०१२ पासून [[दाबोळी विधानसभा मतदारसंघ|दाबोळी विधानसभा मतदारसंघाचे]] प्रतिनिधित्व करणारे [[गोवा विधानसभा|गोवा विधानसभेचे]] सदस्य आहेत.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/goa/SGPDA-fish-vendors-vent-frustrations-to-Godinho/articleshow/48519734.cms|title=SGPDA fish vendors vent frustrations to Godinho|date=18 August 2015|website=timesofindia.indiatimes.com|access-date=17 May 2016}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/goa/Mauvin-gets-CM-to-intervene-in-SGPDA-project/articleshow/49706244.cms|title=Mauvin gets CM to intervene in SGPDA project|date=8 November 2015|website=timesofindia.indiatimes.com|access-date=17 May 2016}}</ref> गोदिन्हो हे [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसचे]] ज्येष्ठ सदस्य होते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/goa/Congs-Mauvin-sings-praises-of-Parrikar/articleshow/50164718.cms|title=Cong's Mauvin sings praises of Parrikar|date=14 December 2015|website=timesofindia.indiatimes.com|access-date=17 May 2016}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/goa/Mauvin-will-be-evicted-Congress/articleshow/47535798.cms|title=Mauvin will be evicted: Congress|date=4 June 2015|website=timesofindia.indiatimes.com|access-date=17 May 2016}}</ref> १३ डिसेंबर २०१६ रोजी, त्यांनी काँग्रेस सोडून प्रतिस्पर्धी [[भारतीय जनता पक्ष|भारतीय जनता पक्षात]] प्रवेश केला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://zeenews.india.com/news/india/boost-for-bjp-ahead-of-goa-elections-as-congress-mla-mauvin-godinho-set-to-join-the-saffron-party_1958229.html|title=Boost for BJP ahead of Goa elections as Congress MLA Mauvin Godinho set to join the saffron party|date=14 December 2016}}</ref> २०२२ मध्ये, त्यांनी [[दाबोळी विधानसभा मतदारसंघ|दाबोळी]] मतदारसंघातून भाजपच्या तिकिटावर विधानसभा निवडणूक जिंकली.<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.indiatoday.in/elections/goa-assembly-polls-2022/story/goa-election-2022-latest-result-full-list-leading-candidates-winners-party-wise-1922756-2022-03-10|title=Goa Election Result: Full list of winning, leading candidates of BJP, Congress, AAP|date=March 10, 2022|publisher=[[India Today]]}}</ref> ते २०१२ पासून [[दाबोळी]] मतदारसंघाचे प्रतिनिधित्व करतात,<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.myneta.info/goa2012/candidate.php?candidate_id=30|title=Mauvin Heliodoro Godinho (Winner) DABOLIM (SOUTH GOA)|website=myneta.info|access-date=17 May 2016}}</ref> आणि १९९४ ते २०१२ पर्यंत त्यांनी [[कुठ्ठाळी विधानसभा मतदारसंघ|कुठ्ठाळी मतदारसंघाचे]] प्रतिनिधित्व केले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.myneta.info/goa2007/candidate.php?candidate_id=6|title=MAUVIN HELIODORO GODINHO (Winner) Cortalim (South Goa)|website=myneta.info|access-date=17 May 2016}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:गोव्याचे आमदार]] [[वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी]] [[वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी]] fxzvnhfpekc4u4qsim9ly74326bhxxa 2691812 2691811 2026-06-30T08:52:39Z Dharmadhyaksha 28394 {{माहिती संचिका}} 2691812 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''मॉविन हेलिओडोरो गोडिन्हो''' <ref>{{स्रोत बातमी|last=Yadav|first=Ishika|url=https://www.hindustantimes.com/elections/goa-assembly-election/goa-election-2022-result-constituency-wise-list-of-winners-leading-candidates-101646907608153.html|title=Goa Election 2022 Result Constituency-wise: Full list of winning candidates|date=Mar 10, 2022|work=[[Hindustan Times]]}}</ref> हे एक भारतीय राजकारणी आणि उद्योगपती आहेत. ते २०१२ पासून [[दाबोळी विधानसभा मतदारसंघ|दाबोळी विधानसभा मतदारसंघाचे]] प्रतिनिधित्व करणारे [[गोवा विधानसभा|गोवा विधानसभेचे]] सदस्य आहेत.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/goa/SGPDA-fish-vendors-vent-frustrations-to-Godinho/articleshow/48519734.cms|title=SGPDA fish vendors vent frustrations to Godinho|date=18 August 2015|website=timesofindia.indiatimes.com|access-date=17 May 2016}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/goa/Mauvin-gets-CM-to-intervene-in-SGPDA-project/articleshow/49706244.cms|title=Mauvin gets CM to intervene in SGPDA project|date=8 November 2015|website=timesofindia.indiatimes.com|access-date=17 May 2016}}</ref> गोदिन्हो हे [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसचे]] ज्येष्ठ सदस्य होते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/goa/Congs-Mauvin-sings-praises-of-Parrikar/articleshow/50164718.cms|title=Cong's Mauvin sings praises of Parrikar|date=14 December 2015|website=timesofindia.indiatimes.com|access-date=17 May 2016}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/goa/Mauvin-will-be-evicted-Congress/articleshow/47535798.cms|title=Mauvin will be evicted: Congress|date=4 June 2015|website=timesofindia.indiatimes.com|access-date=17 May 2016}}</ref> १३ डिसेंबर २०१६ रोजी, त्यांनी काँग्रेस सोडून प्रतिस्पर्धी [[भारतीय जनता पक्ष|भारतीय जनता पक्षात]] प्रवेश केला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://zeenews.india.com/news/india/boost-for-bjp-ahead-of-goa-elections-as-congress-mla-mauvin-godinho-set-to-join-the-saffron-party_1958229.html|title=Boost for BJP ahead of Goa elections as Congress MLA Mauvin Godinho set to join the saffron party|date=14 December 2016}}</ref> २०२२ मध्ये, त्यांनी [[दाबोळी विधानसभा मतदारसंघ|दाबोळी]] मतदारसंघातून भाजपच्या तिकिटावर विधानसभा निवडणूक जिंकली.<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.indiatoday.in/elections/goa-assembly-polls-2022/story/goa-election-2022-latest-result-full-list-leading-candidates-winners-party-wise-1922756-2022-03-10|title=Goa Election Result: Full list of winning, leading candidates of BJP, Congress, AAP|date=March 10, 2022|publisher=[[India Today]]}}</ref> ते २०१२ पासून [[दाबोळी]] मतदारसंघाचे प्रतिनिधित्व करतात,<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.myneta.info/goa2012/candidate.php?candidate_id=30|title=Mauvin Heliodoro Godinho (Winner) DABOLIM (SOUTH GOA)|website=myneta.info|access-date=17 May 2016}}</ref> आणि १९९४ ते २०१२ पर्यंत त्यांनी [[कुठ्ठाळी विधानसभा मतदारसंघ|कुठ्ठाळी मतदारसंघाचे]] प्रतिनिधित्व केले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.myneta.info/goa2007/candidate.php?candidate_id=6|title=MAUVIN HELIODORO GODINHO (Winner) Cortalim (South Goa)|website=myneta.info|access-date=17 May 2016}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:गोव्याचे आमदार]] [[वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी]] [[वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी]] 6gpa1092rkd05rxxlbq4p1g5rugabf7 3 381020 2691813 2026-06-30T09:05:49Z साहाय्य चमू 25365 नविन सदस्याच्या चर्चापानावर [[Template:Welcome|स्वागत संदेश]] टाकला 2691813 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=Pawan Badure}} -- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) १४:३५, ३० जून २०२६ (IST) a069mq061xela3sk9p4diin8mha12ez 0 381021 2691815 2026-06-30T09:33:43Z Dharmadhyaksha 28394 "[[:en:Special:Redirect/revision/1350662867|Pandurang Raut]]" पानाचे भाषांतर करुन तयार झाले 2691815 wikitext text/x-wiki '''पांडुरंग दत्ताराम राऊत''' (१३ जुलै १९४६ – ३ ऑक्टोबर २०२२) <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.dainikgomantak.com/goa/former-cabinet-minister-of-goa-and-bicholim-mla-pandurang-raut-passed-away-ppy92|title=Pandurang Raut Passed Away: गोव्याचे माजी मंत्री पांडुरंग राऊत यांचे निधन|date=3 October 2022|website=Dainik Gomantak|language=mr|access-date=3 October 2022}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.goavidhansabha.gov.in/member_detail.php?mem_id=100|title=Goa Legislative Assembly|website=www.goavidhansabha.gov.in|access-date=3 October 2022}}</ref> हे एक भारतीय राजकारणी, गोवा प्रजा पक्षाचे सह-संस्थापक आणि अध्यक्ष होते. राऊत हे [[डिचोली विधानसभा मतदारसंघ|डिचोली मतदारसंघाचे]] प्रतिनिधित्व करणारे [[गोवा विधानसभा|गोवा विधानसभेचे]] दोन वेळा सदस्य होते. त्यांनी विधानसभेच्या [[गोवा विधानसभा निवडणूक, १९८९|१९८९ निवडणूक]] आणि [[गोवा विधानसभा निवडणूक, १९९९|१९९९ निवडणूक]] ह्या [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्षाच्या]] तिकीटावर जिंकल्या. त्यांनी फेब्रुवारी १९९१ ते एप्रिल १९९४ पर्यंत कॅबिनेट मंत्री म्हणूनही काम केले.<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.indiatoday.in/assembly-elections-2017/goa-assembly-election-2017/story/would-decided-cm-face-for-goa-polls-amongst-all-allies-gsm-722394-1999-11-30|title=Would decided CM face for Goa polls amongst all allies: GSM|date=30 November 1999|publisher=India Today|access-date=20 September 2019|agency=PTI}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.navhindtimes.in/2015/12/16/goanews/raut-phadte-launch-regional-party/|title=Raut, Phadte launch regional party|date=16 December 2015}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://myneta.info/goa2012/candidate.php?candidate_id=89|title=Pandurang Dattaram Raut(All India Trinamool Congress(AITC)):Constituency- BICHOLIM(NORTH GOA) - Affidavit Information of Candidate|website=myneta.info}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.ndtv.com/goa-news/former-goa-minister-pandurang-raut-dies-3398684|title=Former Goa Minister Pandurang Raut Dies|website=NDTV.com|access-date=2022-10-04}}</ref> त्यांनी अपक्ष ([[गोवा विधानसभा निवडणूक, १९९४|१९९४]]), गोवा प्रजा पक्ष ([[गोवा विधानसभा निवडणूक, २०१७|२०१७]]) आणि [[अखिल भारतीय तृणमूल काँग्रेस]] ([[गोवा विधानसभा निवडणूक, २०१२|२०१२]]) मधून देखील निवडणूका लढवल्या; पण अयशस्वी ठरले. राऊत यांचा जन्म १३ जुलै १९४६ रोजी [[पोर्तुगीज साम्राज्य|पोर्तुगीज साम्राज्यादरम्यान]] [[पोर्तुगीजांच्या भारतीय वसाहती|पोर्तुगीज भारतातील]] [[गोवा|गोव्यातील]] [[डिचोली]] येथे झाला. त्यांचे लग्न विलासिनी यांच्याशी झाले होते. ३ ऑक्टोबर २०२२ रोजी, वयाच्या ७६ व्या वर्षी, अल्प आजाराने राऊत यांचे निधन झाले. डिचोलीमधील त्यांच्या मूळ गावी, साल येथे त्यांच्यावर अंत्यसंस्कार करण्यात आले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/goa/former-minister-pandurang-raut-passes-away/articleshow/94628471.cms|title=Former minister Pandurang Raut passes away|date=October 4, 2022|website=The Times of India|language=en|access-date=2022-10-04}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्षातील राजकारणी]] [[वर्ग:इ.स. २०२२ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:इ.स. १९४६ मधील जन्म]] [[वर्ग:तृणमूल काँग्रेस पक्षातील राजकारणी]] [[वर्ग:अपक्ष राजकारणी]] njhthptejz5588pcusz59rmb9ah2mlw 2691816 2691815 2026-06-30T09:34:02Z Dharmadhyaksha 28394 {{माहिती संचिका}} 2691816 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''पांडुरंग दत्ताराम राऊत''' (१३ जुलै १९४६ – ३ ऑक्टोबर २०२२) <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.dainikgomantak.com/goa/former-cabinet-minister-of-goa-and-bicholim-mla-pandurang-raut-passed-away-ppy92|title=Pandurang Raut Passed Away: गोव्याचे माजी मंत्री पांडुरंग राऊत यांचे निधन|date=3 October 2022|website=Dainik Gomantak|language=mr|access-date=3 October 2022}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.goavidhansabha.gov.in/member_detail.php?mem_id=100|title=Goa Legislative Assembly|website=www.goavidhansabha.gov.in|access-date=3 October 2022}}</ref> हे एक भारतीय राजकारणी, गोवा प्रजा पक्षाचे सह-संस्थापक आणि अध्यक्ष होते. राऊत हे [[डिचोली विधानसभा मतदारसंघ|डिचोली मतदारसंघाचे]] प्रतिनिधित्व करणारे [[गोवा विधानसभा|गोवा विधानसभेचे]] दोन वेळा सदस्य होते. त्यांनी विधानसभेच्या [[गोवा विधानसभा निवडणूक, १९८९|१९८९ निवडणूक]] आणि [[गोवा विधानसभा निवडणूक, १९९९|१९९९ निवडणूक]] ह्या [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्षाच्या]] तिकीटावर जिंकल्या. त्यांनी फेब्रुवारी १९९१ ते एप्रिल १९९४ पर्यंत कॅबिनेट मंत्री म्हणूनही काम केले.<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.indiatoday.in/assembly-elections-2017/goa-assembly-election-2017/story/would-decided-cm-face-for-goa-polls-amongst-all-allies-gsm-722394-1999-11-30|title=Would decided CM face for Goa polls amongst all allies: GSM|date=30 November 1999|publisher=India Today|access-date=20 September 2019|agency=PTI}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.navhindtimes.in/2015/12/16/goanews/raut-phadte-launch-regional-party/|title=Raut, Phadte launch regional party|date=16 December 2015}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://myneta.info/goa2012/candidate.php?candidate_id=89|title=Pandurang Dattaram Raut(All India Trinamool Congress(AITC)):Constituency- BICHOLIM(NORTH GOA) - Affidavit Information of Candidate|website=myneta.info}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.ndtv.com/goa-news/former-goa-minister-pandurang-raut-dies-3398684|title=Former Goa Minister Pandurang Raut Dies|website=NDTV.com|access-date=2022-10-04}}</ref> त्यांनी अपक्ष ([[गोवा विधानसभा निवडणूक, १९९४|१९९४]]), गोवा प्रजा पक्ष ([[गोवा विधानसभा निवडणूक, २०१७|२०१७]]) आणि [[अखिल भारतीय तृणमूल काँग्रेस]] ([[गोवा विधानसभा निवडणूक, २०१२|२०१२]]) मधून देखील निवडणूका लढवल्या; पण अयशस्वी ठरले. राऊत यांचा जन्म १३ जुलै १९४६ रोजी [[पोर्तुगीज साम्राज्य|पोर्तुगीज साम्राज्यादरम्यान]] [[पोर्तुगीजांच्या भारतीय वसाहती|पोर्तुगीज भारतातील]] [[गोवा|गोव्यातील]] [[डिचोली]] येथे झाला. त्यांचे लग्न विलासिनी यांच्याशी झाले होते. ३ ऑक्टोबर २०२२ रोजी, वयाच्या ७६ व्या वर्षी, अल्प आजाराने राऊत यांचे निधन झाले. डिचोलीमधील त्यांच्या मूळ गावी, साल येथे त्यांच्यावर अंत्यसंस्कार करण्यात आले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/goa/former-minister-pandurang-raut-passes-away/articleshow/94628471.cms|title=Former minister Pandurang Raut passes away|date=October 4, 2022|website=The Times of India|language=en|access-date=2022-10-04}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्षातील राजकारणी]] [[वर्ग:इ.स. २०२२ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:इ.स. १९४६ मधील जन्म]] [[वर्ग:तृणमूल काँग्रेस पक्षातील राजकारणी]] [[वर्ग:अपक्ष राजकारणी]] 9l2svgjf6k8z21cuzjin6nbifl5km6e 0 381022 2691817 2026-06-30T09:57:59Z Dharmadhyaksha 28394 "[[:en:Special:Redirect/revision/1350679867|Prabhakar Gaonkar]]" पानाचे भाषांतर करुन तयार झाले 2691817 wikitext text/x-wiki '''प्रभाकर पांडुरंग गावकर''' (४ एप्रिल १९६४ - १४ सप्टेंबर २०१२) हे [[गोवा|गोव्याचे]] एक भारतीय राजकारणी होते. ते १९९९ ते २००२ पर्यंत [[सांगे विधानसभा मतदारसंघ|सांगे विधानसभा मतदारसंघाचे]] प्रतिनिधित्व करणारे [[गोवा विधानसभा|गोवा विधानसभेचे]] माजी सदस्य होते. ते [[भारतीय जनता पक्ष|भारतीय जनता पक्षाचे]] सदस्य होते.<ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.goavidhansabha.gov.in/member_detail.php?mem_id=101|title=Goa Legislative Assembly|website=www.goavidhansabha.gov.in|access-date=2022-11-08}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://timesofindia.indiatimes.com/prabhakar-gaonkar-former-bjp-mla-from-sanguem-passed-away-after-a-brief-illness-on-friday-afternoon-he-was-46-/articleshow/16400869.cms|title=Prabhakar Gaonkar, former BJP MLA from Sanguem, passed away after a brief illness, on Friday afternoon. He was 46.|last=Maad|first=Govind Kamat|date=14 September 2012|website=The Times of India|language=en|access-date=2022-11-08}}</ref> सप्टेंबर २०१२ मध्ये गावकर यांना शिरोडा येथील कामाक्षी आयुर्वेद महाविद्यालय आणि रुग्णालयात दाखल केले. १४ सप्टेंबर २०१२ रोजी, अल्प आजाराने गावकर यांचे निधन झाले. दुसऱ्या दिवशी त्यांच्यावर [[अंत्येष्टी|अंत्यसंस्कार]] करण्यात आले.<ref name=":1">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/goa/ex-sanguem-mla-gaonkar-dies-at-46/articleshow/16404237.cms|title=Ex-Sanguem MLA Gaonkar dies at 46|date=15 September 2012|website=The Times of India|language=en|access-date=2022-11-19}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:इ.स. २०१२ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:इ.स. १९६४ मधील जन्म]] [[वर्ग:गोव्याचे आमदार]] [[वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी]] 7bfvkuhwl7ry067c5dnynvlg0the1qi 2691818 2691817 2026-06-30T09:58:18Z Dharmadhyaksha 28394 {{माहिती संचिका}} 2691818 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''प्रभाकर पांडुरंग गावकर''' (४ एप्रिल १९६४ - १४ सप्टेंबर २०१२) हे [[गोवा|गोव्याचे]] एक भारतीय राजकारणी होते. ते १९९९ ते २००२ पर्यंत [[सांगे विधानसभा मतदारसंघ|सांगे विधानसभा मतदारसंघाचे]] प्रतिनिधित्व करणारे [[गोवा विधानसभा|गोवा विधानसभेचे]] माजी सदस्य होते. ते [[भारतीय जनता पक्ष|भारतीय जनता पक्षाचे]] सदस्य होते.<ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.goavidhansabha.gov.in/member_detail.php?mem_id=101|title=Goa Legislative Assembly|website=www.goavidhansabha.gov.in|access-date=2022-11-08}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://timesofindia.indiatimes.com/prabhakar-gaonkar-former-bjp-mla-from-sanguem-passed-away-after-a-brief-illness-on-friday-afternoon-he-was-46-/articleshow/16400869.cms|title=Prabhakar Gaonkar, former BJP MLA from Sanguem, passed away after a brief illness, on Friday afternoon. He was 46.|last=Maad|first=Govind Kamat|date=14 September 2012|website=The Times of India|language=en|access-date=2022-11-08}}</ref> सप्टेंबर २०१२ मध्ये गावकर यांना शिरोडा येथील कामाक्षी आयुर्वेद महाविद्यालय आणि रुग्णालयात दाखल केले. १४ सप्टेंबर २०१२ रोजी, अल्प आजाराने गावकर यांचे निधन झाले. दुसऱ्या दिवशी त्यांच्यावर [[अंत्येष्टी|अंत्यसंस्कार]] करण्यात आले.<ref name=":1">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/goa/ex-sanguem-mla-gaonkar-dies-at-46/articleshow/16404237.cms|title=Ex-Sanguem MLA Gaonkar dies at 46|date=15 September 2012|website=The Times of India|language=en|access-date=2022-11-19}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:इ.स. २०१२ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:इ.स. १९६४ मधील जन्म]] [[वर्ग:गोव्याचे आमदार]] [[वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी]] 7fi7pfei65ko669i6ypsdel0mq5dvi3 0 381023 2691819 2026-06-30T10:02:01Z Dharmadhyaksha 28394 "[[:en:Special:Redirect/revision/1350120231|Prakash Fadte]]" पानाचे भाषांतर करुन तयार झाले 2691819 wikitext text/x-wiki '''प्रकाश जगन्नाथ फडते''' हे एक भारतीय राजकारणी आहेत. ते १९९९ च्या गोवा विधानसभा निवडणुकीत [[भारतीय जनता पक्ष|भारतीय जनता पक्षाचे]] सदस्य म्हणून [[मये विधानसभा मतदारसंघ|मये]] [[गोवा विधानसभा|मतदारसंघातून]] [[गोवा विधानसभा|गोवा विधानसभेवर]] निवडून आले. नोव्हेंबर १९९९ ते ऑक्टोबर २००० पर्यंत ते [[फ्रांसिस्को सार्डिन्हा]] यांच्या मंत्रिमंडळात शिक्षण, विज्ञान आणि तंत्रज्ञान आणि मुद्रण आणि लेखनसामग्री मंत्री होते.<ref>[https://myneta.info/goa2007/candidate.php?candidate_id=115 My Neta]</ref><ref>[https://www.tribuneindia.com/2000/20001022/main3.htm Goa Govt reduced to minority]</ref><ref>[https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-miscellaneous/tp-others/realignment-of-forces-likely-in-goa/article28049926.ece Realignment of forces likely in Goa]</ref><ref>[https://www.business-standard.com/article/pti-stories/former-goa-mlas-announce-formation-of-new-political-party-115121500869_1.html Former Goa MLAs announce formation of new political party]</ref> == संदर्भ == [[वर्ग:इ.स. २०१७ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:इ.स. १९५४ मधील जन्म]] [[वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी]] [[वर्ग:गोव्याचे आमदार]] m9epo39rqz82wbssxjltbofa3jply72 2691820 2691819 2026-06-30T10:02:23Z Dharmadhyaksha 28394 {{माहिती संचिका}} 2691820 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''प्रकाश जगन्नाथ फडते''' हे एक भारतीय राजकारणी आहेत. ते १९९९ च्या गोवा विधानसभा निवडणुकीत [[भारतीय जनता पक्ष|भारतीय जनता पक्षाचे]] सदस्य म्हणून [[मये विधानसभा मतदारसंघ|मये]] [[गोवा विधानसभा|मतदारसंघातून]] [[गोवा विधानसभा|गोवा विधानसभेवर]] निवडून आले. नोव्हेंबर १९९९ ते ऑक्टोबर २००० पर्यंत ते [[फ्रांसिस्को सार्डिन्हा]] यांच्या मंत्रिमंडळात शिक्षण, विज्ञान आणि तंत्रज्ञान आणि मुद्रण आणि लेखनसामग्री मंत्री होते.<ref>[https://myneta.info/goa2007/candidate.php?candidate_id=115 My Neta]</ref><ref>[https://www.tribuneindia.com/2000/20001022/main3.htm Goa Govt reduced to minority]</ref><ref>[https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-miscellaneous/tp-others/realignment-of-forces-likely-in-goa/article28049926.ece Realignment of forces likely in Goa]</ref><ref>[https://www.business-standard.com/article/pti-stories/former-goa-mlas-announce-formation-of-new-political-party-115121500869_1.html Former Goa MLAs announce formation of new political party]</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:इ.स. २०१७ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:इ.स. १९५४ मधील जन्म]] [[वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी]] [[वर्ग:गोव्याचे आमदार]] ldhxdybo9lwpxmp53wqpvmy97i7z0wj 2691821 2691820 2026-06-30T10:03:22Z Dharmadhyaksha 28394 2691821 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''प्रकाश जगन्नाथ फडते''' हे एक भारतीय राजकारणी आहेत. १९९९ च्या गोवा विधानसभा निवडणुकीत [[भारतीय जनता पक्ष|भारतीय जनता पक्षाचे]] सदस्य म्हणून [[मये विधानसभा मतदारसंघ|मये मतदारसंघातून]] ते [[गोवा विधानसभा|गोवा विधानसभेवर]] निवडून आले. नोव्हेंबर १९९९ ते ऑक्टोबर २००० पर्यंत ते [[फ्रांसिस्को सार्डिन्हा]] यांच्या मंत्रिमंडळात शिक्षण, विज्ञान आणि तंत्रज्ञान आणि मुद्रण आणि लेखनसामग्री मंत्री होते.<ref>[https://myneta.info/goa2007/candidate.php?candidate_id=115 My Neta]</ref><ref>[https://www.tribuneindia.com/2000/20001022/main3.htm Goa Govt reduced to minority]</ref><ref>[https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-miscellaneous/tp-others/realignment-of-forces-likely-in-goa/article28049926.ece Realignment of forces likely in Goa]</ref><ref>[https://www.business-standard.com/article/pti-stories/former-goa-mlas-announce-formation-of-new-political-party-115121500869_1.html Former Goa MLAs announce formation of new political party]</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:इ.स. २०१७ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:इ.स. १९५४ मधील जन्म]] [[वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी]] [[वर्ग:गोव्याचे आमदार]] 9bbj1ewkuuj7oxyvjfk3flopuvg9b2j 0 381024 2691822 2026-06-30T10:07:33Z Dharmadhyaksha 28394 "[[:en:Special:Redirect/revision/1292318790|Prakash Velip]]" पानाचे भाषांतर करुन तयार झाले 2691822 wikitext text/x-wiki '''प्रकाश वेळीप''' हे एक भारतीय राजकारणी आणि [[भारतीय जनता पक्ष|भारतीय जनता पक्षाचे]] सदस्य आहेत. वेळीप हे १९८९ मध्ये [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्षाचे]] सदस्य म्हणून [[दक्षिण गोवा जिल्हा|दक्षिण गोवा जिल्ह्यातील]] [[केपें विधानसभा मतदारसंघ|केपें विधानसभा मतदारसंघातून]] [[गोवा विधानसभा|गोवा विधानसभेचे]] सदस्य होते. त्यांनी परत १९९४ आणि १९९९ मध्ये निवडणूक जिंकली. == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्षातील राजकारणी]] [[वर्ग:गोव्याचे आमदार]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] b51s3xs4j3wwow87eteuqe57e4bjw07 2691823 2691822 2026-06-30T10:10:00Z Dharmadhyaksha 28394 2691823 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''प्रकाश वेळीप''' हे एक भारतीय राजकारणी आणि [[भारतीय जनता पक्ष|भारतीय जनता पक्षाचे]] सदस्य आहेत. वेळीप हे १९८९ मध्ये [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्षाचे]] सदस्य म्हणून [[दक्षिण गोवा जिल्हा|दक्षिण गोवा जिल्ह्यातील]] [[केपें विधानसभा मतदारसंघ|केपें विधानसभा मतदारसंघातून]] [[गोवा विधानसभा|गोवा विधानसभेचे]] सदस्य होते. त्यांनी परत १९९४ आणि १९९९ मध्ये निवडणूक जिंकली.<ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/city/goa/Prakash-Velip-is-BJPs-senior-vice-president/articleshow/51173852.cms Prakash Velip is BJP's senior vice-president]</ref><ref>[http://myneta.info/goa2007/candidate.php?candidate_id=75 My Neta]</ref><ref>[http://www.navhindtimes.in/prakash-velip-rejoins-bjp-appointed-senior-vp-of-party/ Velip from Quepem brought back to the BJP fold]</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्षातील राजकारणी]] [[वर्ग:गोव्याचे आमदार]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] pbq8hjzapr2lextcfg8pm55nq8quzxm 2691824 2691823 2026-06-30T10:11:32Z Dharmadhyaksha 28394 2691824 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''प्रकाश वेळीप''' हे एक भारतीय राजकारणी आणि [[भारतीय जनता पक्ष|भारतीय जनता पक्षाचे]] सदस्य आहेत. वेळीप हे १९८९ मध्ये [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्षाचे]] सदस्य म्हणून [[दक्षिण गोवा जिल्हा|दक्षिण गोवा जिल्ह्यातील]] [[केपें विधानसभा मतदारसंघ|केपें विधानसभा मतदारसंघातून]] [[गोवा विधानसभा|गोवा विधानसभेचे]] सदस्य होते. त्यांनी परत १९९४ आणि १९९९ मध्ये निवडणूक जिंकली.<ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/city/goa/Prakash-Velip-is-BJPs-senior-vice-president/articleshow/51173852.cms Prakash Velip is BJP's senior vice-president]</ref><ref>[http://myneta.info/goa2007/candidate.php?candidate_id=75 My Neta]</ref><ref>[http://www.navhindtimes.in/prakash-velip-rejoins-bjp-appointed-senior-vp-of-party/ Velip from Quepem brought back to the BJP fold]</ref> २००२, २००७, २०१२, २०१७ मधील निवडणुकांमध्ये त्यांनी भाजप मधून लढा दिला, पण यश मिळाले नाही. == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्षातील राजकारणी]] [[वर्ग:गोव्याचे आमदार]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] thamspe0z2rweejwzhvda5xk609z2he 2691825 2691824 2026-06-30T10:11:56Z Dharmadhyaksha 28394 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2691825 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''प्रकाश वेळीप''' हे एक भारतीय राजकारणी आणि [[भारतीय जनता पक्ष|भारतीय जनता पक्षाचे]] सदस्य आहेत. वेळीप हे १९८९ मध्ये [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष|महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्षाचे]] सदस्य म्हणून [[दक्षिण गोवा जिल्हा|दक्षिण गोवा जिल्ह्यातील]] [[केपें विधानसभा मतदारसंघ|केपें विधानसभा मतदारसंघातून]] [[गोवा विधानसभा|गोवा विधानसभेचे]] सदस्य होते. त्यांनी परत १९९४ आणि १९९९ मध्ये निवडणूक जिंकली.<ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/city/goa/Prakash-Velip-is-BJPs-senior-vice-president/articleshow/51173852.cms Prakash Velip is BJP's senior vice-president]</ref><ref>[http://myneta.info/goa2007/candidate.php?candidate_id=75 My Neta]</ref><ref>[http://www.navhindtimes.in/prakash-velip-rejoins-bjp-appointed-senior-vp-of-party/ Velip from Quepem brought back to the BJP fold]</ref> २००२, २००७, २०१२, २०१७ मधील निवडणुकांमध्ये त्यांनी भाजप मधून लढा दिला, पण यश मिळाले नाही. == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्षातील राजकारणी]] [[वर्ग:गोव्याचे आमदार]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी]] su89u1w21pmty1x9i2cpycvx9y5y98k 0 381025 2691826 2026-06-30T10:20:37Z Dharmadhyaksha 28394 "[[:en:Special:Redirect/revision/1350455434|Vaikunth Desai]]" पानाचे भाषांतर करुन तयार झाले 2691826 wikitext text/x-wiki '''वैकुंठ गिविंद देसाई''' (जन्म २५ मे १९४२) हे [[गोवा|गोव्याचे]] एक भारतीय राजकारणी आणि शिक्षक आहेत.<ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=6tobAQAAMAAJ&q=Vaikunth+Desai|title=Productivity News|date=1987|publisher=National Productivity Council of India.|language=en}}</ref> ते १९७७ ते १९८९ पर्यंत [[केपें विधानसभा मतदारसंघ|केपें विधानसभा मतदारसंघाचे]] प्रतिनिधित्व करणारे [[गोवा विधानसभा|गोवा विधानसभेचे]] माजी सदस्य आहेत.<ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=seEyAAAAIAAJ&q=Vaikunth+Desai|title=Laying the Ground for Communal Riots--?|last=Naik|first=Datta|date=1987|publisher=Saungadi Prakashan|language=en}}</ref> त्यांनी १९८० ते १९८५ पर्यंत गोवा विधानसभेत उपसभापती<ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=HbvoAAAAMAAJ&q=Vaikunth+Desai|title=Goa Today|date=1982|publisher=Goa Publications|language=en}}</ref> म्हणूनही काम केले.<ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.goavidhansabha.gov.in/member_detail.php?mem_id=132|title=Goa Legislative Assembly|website=www.goavidhansabha.gov.in|access-date=2022-10-26}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/goa/will-it-be-babu-or-velip-to-break-the-jinx-and-capture-quepem/articleshow/56881130.cms|title=Will it be Babu or Velip to break the jinx and capture Quepem? {{!}} Goa News - Times of India|last=Johnny M.|date=31 Jan 2017|website=The Times of India|language=en|access-date=2022-10-26}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://timesofindia.indiatimes.com/sirsat-vaikunth-quit-parties/articleshow/9498843.cms|title=Sirsat, Vaikunth quit parties {{!}} undefined News - Times of India|date=10 May 2002|website=The Times of India|language=en|access-date=2022-10-26}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.goavidhansabha.gov.in/former-deputy-speakers.php|title=Goa Legislative Assembly {{!}} Former Deputy Speakers|website=www.goavidhansabha.gov.in|access-date=2022-10-26}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:इ.स. १९४२ मधील जन्म]] [[वर्ग:गोव्याचे आमदार]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी]] gbofvopsh0vw7l4gmio6cpxeoh4qk4o 2691827 2691826 2026-06-30T10:20:52Z Dharmadhyaksha 28394 2691827 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''वैकुंठ गिविंद देसाई''' (जन्म २५ मे १९४२) हे [[गोवा|गोव्याचे]] एक भारतीय राजकारणी आणि शिक्षक आहेत.<ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=6tobAQAAMAAJ&q=Vaikunth+Desai|title=Productivity News|date=1987|publisher=National Productivity Council of India.|language=en}}</ref> ते १९७७ ते १९८९ पर्यंत [[केपें विधानसभा मतदारसंघ|केपें विधानसभा मतदारसंघाचे]] प्रतिनिधित्व करणारे [[गोवा विधानसभा|गोवा विधानसभेचे]] माजी सदस्य आहेत.<ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=seEyAAAAIAAJ&q=Vaikunth+Desai|title=Laying the Ground for Communal Riots--?|last=Naik|first=Datta|date=1987|publisher=Saungadi Prakashan|language=en}}</ref> त्यांनी १९८० ते १९८५ पर्यंत गोवा विधानसभेत उपसभापती<ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=HbvoAAAAMAAJ&q=Vaikunth+Desai|title=Goa Today|date=1982|publisher=Goa Publications|language=en}}</ref> म्हणूनही काम केले.<ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.goavidhansabha.gov.in/member_detail.php?mem_id=132|title=Goa Legislative Assembly|website=www.goavidhansabha.gov.in|access-date=2022-10-26}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/goa/will-it-be-babu-or-velip-to-break-the-jinx-and-capture-quepem/articleshow/56881130.cms|title=Will it be Babu or Velip to break the jinx and capture Quepem? {{!}} Goa News - Times of India|last=Johnny M.|date=31 Jan 2017|website=The Times of India|language=en|access-date=2022-10-26}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://timesofindia.indiatimes.com/sirsat-vaikunth-quit-parties/articleshow/9498843.cms|title=Sirsat, Vaikunth quit parties {{!}} undefined News - Times of India|date=10 May 2002|website=The Times of India|language=en|access-date=2022-10-26}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.goavidhansabha.gov.in/former-deputy-speakers.php|title=Goa Legislative Assembly {{!}} Former Deputy Speakers|website=www.goavidhansabha.gov.in|access-date=2022-10-26}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:इ.स. १९४२ मधील जन्म]] [[वर्ग:गोव्याचे आमदार]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी]] 0baqu0hea4zi6ek0ckjmfyiwt6yaoc9