विकिपीडिया mrwiki https://mr.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%96%E0%A4%AA%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A0 MediaWiki 1.47.0-wmf.10 first-letter मिडिया विशेष चर्चा सदस्य सदस्य चर्चा विकिपीडिया विकिपीडिया चर्चा चित्र चित्र चर्चा मिडियाविकी मिडियाविकी चर्चा साचा साचा चर्चा सहाय्य सहाय्य चर्चा वर्ग वर्ग चर्चा दालन दालन चर्चा मसुदा मसुदा चर्चा TimedText TimedText talk विभाग विभाग चर्चा Event Event talk 0 1186 2693446 2431972 2026-07-09T12:56:52Z अभय नातू 206 /* साहित्य आणि चित्रपट */ 2693446 wikitext text/x-wiki '''अरुण वसंत खोपकर''' (जन्म : मुंबई, ५ नोव्हेंबर, इ.स. १९४५) हे एक मराठी लेखक, लघुचित्रपट निर्माते व चित्रपट दिग्दर्शक आहेत. त्यांना मराठीसह एकूण बारा भाषा येतात. ==रेडिओवरील कारकीर्द== अरुण खोपकर सातवी आठवीपासूनच रंगमंचावर वावरायला लागले. त्यानंतर रेडिओवर लहान मुलांच्या 'गंमतजंमत' या कार्यक्रमात त्यांनी भाग घेतला, तेव्हा त्यांची व [[पु.ल.देशपांडे|पुलंची]] ओळख झाली. रेडिओवर त्यानंतर ते [[श्री.ना. पेंडसे]] यांच्या 'हत्या' या कादंबरीच्या वाचनातही खोपकर सहभागी झाले. खोपकरांनी रेडिओवरील बऱ्याच म्हणजे ७०-८० श्रुतिका केल्या. ==नाटके== खोपकरांनी पुढे नाटकातही कामे केली. [[भक्ती बर्वे]], [[सुधा करमरकर]], [[वसुंधरा पेंडसे नाईक|वसुंधरा पेंडसे]] या त्यांच्यासोबत होत्या. त्या काळात त्या 'नाट्यनिकेतन'च्या दौऱ्यांवरही गेल्या होत्या. तेव्हा बालमोहन नाट्यसंस्थेमध्ये गंगाधर पाटील, गुमास्ते हे शिक्षक होते. पाटीलसरांनी त्यांचा कल ओळखला आणि त्यांना प्रोत्साहन दिले. या अभिनयाच्या अनुभवांतर अरुण खोपकर साहित्यलेखनाकडे वळले. ==ज्याची भुरळ पडेल ते== ज्याची भुरळ पडेल ते करायचे, असे खोपकरांना वाटे. आठवी-नववीत असतानाच 'सौंदर्य आणि साहित्य'सारखा सौंदर्याशास्त्रावरचा ग्रंथ त्यांचा वाचून झाला होता. त्यांना तत्त्वज्ञानाचाही अभ्यास करावासा वाटत होता आणि विज्ञानातही रस होता. ज्यांनी इंग्रजी-मराठी डिक्शनरी लिहिली ते खोपकरांचे इंग्रजीचे शिक्षक एस.व्ही. सोहनी त्यांना मला म्हणाले, ’हे बघ, तू जर साहित्याकडे गेलास तर तुला विज्ञानाचा अभ्यास करता येणार नाही, मात्र तू विज्ञान शिकलास तर कलेचा, तत्त्वज्ञानाचाही अभ्यास करण्यात काही अडचण येणार नाही’ म्हणून अरुण खोपकर बी.एस्‌सी. झाले आणि ते करताकरता त्यांनी कलाशाखेचा अभ्यास सुरू केला. त्यांना मराठी शिकवायला [[रा.ग. जाधव]], [[म.वा. धोंड]], आणि विजया राजाध्यक्ष होत्या. या प्राध्यापकांमुळे खोपकरांना भाषेची गोडी लागली आणि त्यांचा नाटकाचा छंद कमी झाला. त्याच काळात अरुण खोपकरांची लच्छू महाराजांशी ओळख झाली आण‌ि खोपकरांना नृत्यातही रस वाटू लागला. मध्येच त्यांनी मणी कौलच्या 'आषाढका एक दिन' मध्ये भूमिका करण्याचीही संधी मिळाली, आणि अरुण खोपकरांचा चित्रपटाकडे प्रवास सुरू झाला... ==चित्रपट-कारकीर्द== चित्रपट हा खोपकरांचा खरा ध्यास आणि श्वास. त्यामुळेच पुण्याच्या भारतीय चित्रपट आणि दूरदर्शन संस्थेमध्ये ('[[भारतीय चित्रपट आणि दूरदर्शन संस्था|एफटीआयआय]]') चित्रपट-दिग्दर्शनाचे रीतसर शिक्षण घेतल्यावर त्यांनी सिनेक्षेत्र हेच कार्यक्षेत्र निवडले आणि तेव्हापासून चित्रपट करणे आणि चित्रपटांवर बोलणे हे जणू त्यांचे जीवनध्येय बनले. सिनेमाचा आस्वाद कसा घ्यायचा, हे तर ते पिढी दरपिढीला शिकवत आहेत. [[निखिलेश चित्रे]], [[गणेश मतकरी]], अभिजित रणदिवे असे अनेक चित्रपटसमीक्षक खोपकरांच्या चित्रपटविषयक मार्गदर्शन आणि गप्पाटप्पांतून घडले. खोपकरांमध्ये चांगला कथाकथक दडलेला आहे. त्यामुळे लिहिणे असो, बोलणे असो किंवा एखाद्या विषयावर फिल्म करणे असो, प्रत्येक कृतीत त्यांचा आश्वासक सूर लागतो. त्यामुळे वाचणारा, ऐकणारा आणि पाहणारा त्यांच्याशी, त्यांच्या कलाकृतीशी सहज जोडला जातो. त्यांनी भूपेन खक्कर, विवान सुंदरम व नलिनी मालानी या समकालीन चित्रकारांबरोबर ’फिगर्स ऑफ थॉट’ हा लघुपट बनवला आहे. अरुण खोपकर विविध संस्थांमध्ये चित्रपट ह्या विषयाच्या थिअरीचे आणि प्रॅक्टिकल्सचे वर्ग घेतात. त्यांनी चित्रपटकलेच्या सौंदर्यप्रधान अंगाबद्दल लिहिलेले संशोधन लेख अनेक राष्ट्रीय आणि आणि आंतरराष्ट्रीय नियतकालिकांमध्ये प्रसिद्ध झाले आहेत. स्मिता पाटील यांच्या चित्रपट कारकीर्दीची सुरुवात अरुण खोपकर यांच्या ’डिप्लोमा’साठी बनवलेल्या लघुपटापासून झाली. == साहित्य आणि चित्रपट == {| class="wikitable sortable" style="text-align: left;" |+ साहित्य आणि चित्रपटा ! # ! नाव / शीर्षक ! प्रकार ! वर्ष |- | १ || आषाढका एक दिन || चित्रपट (भूमिका) || — |- | २ || इमेजेस ऑफ इंडिया : माय टाऊन || माहितीपट || १९८८ |- | ३ || ओरल सेल्फ एक्झॅमिनेशन || माहितीपट || १९८९ |- | ४ || कथा दोन गणपतरावांची || पटकथा || — |- | ५ || कॉन्फ्रंटिंग टोबॅको (Confronting Tobacco) || माहितीपट || १९८४ |- | ६ || कलर्स ऑफ ॲबसेन्स || माहितीपट || १९९३ |- | ७ || कॉम्प्युटर-एडेड डिझाइन (Computer-aided Design) || माहितीपट || १९७६ |- | ८ || गुरुदत्त - तीन अंकी शोकांतिका || पुस्तक (राष्ट्रीय पुरस्कारप्राप्त) || — |- | ९ || गुरु दत्त - ए ट्रॅजेडी इन थ्री ॲक्ट्स (Guru Dutt - A Tragedy in Three Acts) || पुस्तक || — |- | १० || ग्रामायण || माहितीपट || १९८१ |- | ११ || चलत्‌-चित्रव्यूह || पुस्तक (मराठी) || — |- | १२ || व्हॉल्युम झीरो (वास्तुरचनाकार चार्ल्स कोरिया यांच्यावरील) || लघुपट || — |- | १३ || चित्रव्यूह || पुस्तक (मराठी) || — |- | १४ || टोबॅको हॅबिट्स अँड ओरल कॅन्सर (Tobacco Habits and Oral Cancer) || माहितीपट || १९७७ |- | १५ || थ्रेड्स दॅट बाइंड (Threads that Bind) || चित्रपट (दिग्दर्शन) || — |- | १६ || डिप्लोमा || चित्रपट / लघुपट || — |- | १७ || नारायण गंगाराम सुर्वे ([[नारायण सुर्वे]] यांच्या जीवनचरित्रावर आधारित) || लघुपट || — |- | १८ || निर्णय || चित्रपट || — |- | १९ || प्रवाही || माहितीपट || — |- | २० || फिगर्स ऑफ थॉट || लघुपट || १९९० |- | २१ || रसिकप्रिया || लघुपट || — |- | २२ || लीला सॅम्पसन || लघुपट || — |- | २३ || लोकप्रिया || लघुपट || — |- | २४ || व्हॉल्यूम झीरो || लघुपट || — |- | २५ || संचारी (भरत नाट्य संदर्भात लीला सॅम्सन यांच्याशी संवाद) || माहितीपट || १९९१ |- | २६ || हाथी का अंडा || चित्रपट || २००२ |} ==पुरस्कार== * खोपकर यांच्या लघुपटांना तीनदा राष्ट्रीय सुवर्णकमळ पुरस्कार मिळाले आहेत. * त्यांनी दिग्दर्शित केलेल्या [[सोच समझ के]] या चित्रपटाला [[मे १३]] [[इ.स. १९९६|१९९६]] रोजी कुटुंब कल्याण या विषयावरील सर्वोत्तम चित्रपटाचा राष्ट्रीय पुरस्कार प्राप्त झाला. * त्यांच्या 'चलत्-चित्रव्यूह' आणि ’चित्रव्यूह’ या चरित्रात्मक निबंधांच्या जोड पुस्तकांना २०१५ सालचा [[साहित्य अकादमी]] पुरस्कार मिळाला आहे. ==बाह्य दुवे== [http://www.penguinbooksindia.com/en/content/arun-khopkar पेंग्विन बुक्स] [http://www.bookganga.com/eBooks/Books?AID=4811548171455100771 बुकगंगा] [http://www.loksatta.com/desh-videsh-news/arun-khopkar-got-sahitya-akademi-award-1173132/ अरुण खोपकर यांना साहित्य अकादमी पुरस्कार - लोकसत्ता, १८ डिसेंबर २०१५] [http://maharashtratimes.indiatimes.com/edit/manasa/arun-khopkar/articleshow/50235300.cms 'महाराष्ट्र टाइम्स'मधील परिचय - १९ डिसेंबर २०१५]{{मृत दुवा|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [http://maharashtratimes.indiatimes.com/edit/ravivar-mata/interview-with-arun-khopkar/articleshow/50336338.cms 'थोबाडीत मारून भाषा येत नाही!' - मुलाखत, 'महाराष्ट्र टाइम्स', २७ डिसेंबर २०१५] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160317020531/http://maharashtratimes.indiatimes.com/edit/ravivar-mata/interview-with-arun-khopkar/articleshow/50336338.cms |date=2016-03-17 }} {{विस्तार}} [[वर्ग:दिग्दर्शक|खोपकर,अरुण]] [[वर्ग:इ.स. १९४५ मधील जन्म]] c28ngomquiokguuix6v8mno010neqed 2693447 2693446 2026-07-09T12:56:53Z KiranBOT II 140753 शुद्धलेखन — गुरूचा उकार ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#गुरूचा उकार|अधिक माहिती]]) 2693447 wikitext text/x-wiki '''अरुण वसंत खोपकर''' (जन्म : मुंबई, ५ नोव्हेंबर, इ.स. १९४५) हे एक मराठी लेखक, लघुचित्रपट निर्माते व चित्रपट दिग्दर्शक आहेत. त्यांना मराठीसह एकूण बारा भाषा येतात. ==रेडिओवरील कारकीर्द== अरुण खोपकर सातवी आठवीपासूनच रंगमंचावर वावरायला लागले. त्यानंतर रेडिओवर लहान मुलांच्या 'गंमतजंमत' या कार्यक्रमात त्यांनी भाग घेतला, तेव्हा त्यांची व [[पु.ल.देशपांडे|पुलंची]] ओळख झाली. रेडिओवर त्यानंतर ते [[श्री.ना. पेंडसे]] यांच्या 'हत्या' या कादंबरीच्या वाचनातही खोपकर सहभागी झाले. खोपकरांनी रेडिओवरील बऱ्याच म्हणजे ७०-८० श्रुतिका केल्या. ==नाटके== खोपकरांनी पुढे नाटकातही कामे केली. [[भक्ती बर्वे]], [[सुधा करमरकर]], [[वसुंधरा पेंडसे नाईक|वसुंधरा पेंडसे]] या त्यांच्यासोबत होत्या. त्या काळात त्या 'नाट्यनिकेतन'च्या दौऱ्यांवरही गेल्या होत्या. तेव्हा बालमोहन नाट्यसंस्थेमध्ये गंगाधर पाटील, गुमास्ते हे शिक्षक होते. पाटीलसरांनी त्यांचा कल ओळखला आणि त्यांना प्रोत्साहन दिले. या अभिनयाच्या अनुभवांतर अरुण खोपकर साहित्यलेखनाकडे वळले. ==ज्याची भुरळ पडेल ते== ज्याची भुरळ पडेल ते करायचे, असे खोपकरांना वाटे. आठवी-नववीत असतानाच 'सौंदर्य आणि साहित्य'सारखा सौंदर्याशास्त्रावरचा ग्रंथ त्यांचा वाचून झाला होता. त्यांना तत्त्वज्ञानाचाही अभ्यास करावासा वाटत होता आणि विज्ञानातही रस होता. ज्यांनी इंग्रजी-मराठी डिक्शनरी लिहिली ते खोपकरांचे इंग्रजीचे शिक्षक एस.व्ही. सोहनी त्यांना मला म्हणाले, ’हे बघ, तू जर साहित्याकडे गेलास तर तुला विज्ञानाचा अभ्यास करता येणार नाही, मात्र तू विज्ञान शिकलास तर कलेचा, तत्त्वज्ञानाचाही अभ्यास करण्यात काही अडचण येणार नाही’ म्हणून अरुण खोपकर बी.एस्‌सी. झाले आणि ते करताकरता त्यांनी कलाशाखेचा अभ्यास सुरू केला. त्यांना मराठी शिकवायला [[रा.ग. जाधव]], [[म.वा. धोंड]], आणि विजया राजाध्यक्ष होत्या. या प्राध्यापकांमुळे खोपकरांना भाषेची गोडी लागली आणि त्यांचा नाटकाचा छंद कमी झाला. त्याच काळात अरुण खोपकरांची लच्छू महाराजांशी ओळख झाली आण‌ि खोपकरांना नृत्यातही रस वाटू लागला. मध्येच त्यांनी मणी कौलच्या 'आषाढका एक दिन' मध्ये भूमिका करण्याचीही संधी मिळाली, आणि अरुण खोपकरांचा चित्रपटाकडे प्रवास सुरू झाला... ==चित्रपट-कारकीर्द== चित्रपट हा खोपकरांचा खरा ध्यास आणि श्वास. त्यामुळेच पुण्याच्या भारतीय चित्रपट आणि दूरदर्शन संस्थेमध्ये ('[[भारतीय चित्रपट आणि दूरदर्शन संस्था|एफटीआयआय]]') चित्रपट-दिग्दर्शनाचे रीतसर शिक्षण घेतल्यावर त्यांनी सिनेक्षेत्र हेच कार्यक्षेत्र निवडले आणि तेव्हापासून चित्रपट करणे आणि चित्रपटांवर बोलणे हे जणू त्यांचे जीवनध्येय बनले. सिनेमाचा आस्वाद कसा घ्यायचा, हे तर ते पिढी दरपिढीला शिकवत आहेत. [[निखिलेश चित्रे]], [[गणेश मतकरी]], अभिजित रणदिवे असे अनेक चित्रपटसमीक्षक खोपकरांच्या चित्रपटविषयक मार्गदर्शन आणि गप्पाटप्पांतून घडले. खोपकरांमध्ये चांगला कथाकथक दडलेला आहे. त्यामुळे लिहिणे असो, बोलणे असो किंवा एखाद्या विषयावर फिल्म करणे असो, प्रत्येक कृतीत त्यांचा आश्वासक सूर लागतो. त्यामुळे वाचणारा, ऐकणारा आणि पाहणारा त्यांच्याशी, त्यांच्या कलाकृतीशी सहज जोडला जातो. त्यांनी भूपेन खक्कर, विवान सुंदरम व नलिनी मालानी या समकालीन चित्रकारांबरोबर ’फिगर्स ऑफ थॉट’ हा लघुपट बनवला आहे. अरुण खोपकर विविध संस्थांमध्ये चित्रपट ह्या विषयाच्या थिअरीचे आणि प्रॅक्टिकल्सचे वर्ग घेतात. त्यांनी चित्रपटकलेच्या सौंदर्यप्रधान अंगाबद्दल लिहिलेले संशोधन लेख अनेक राष्ट्रीय आणि आणि आंतरराष्ट्रीय नियतकालिकांमध्ये प्रसिद्ध झाले आहेत. स्मिता पाटील यांच्या चित्रपट कारकीर्दीची सुरुवात अरुण खोपकर यांच्या ’डिप्लोमा’साठी बनवलेल्या लघुपटापासून झाली. == साहित्य आणि चित्रपट == {| class="wikitable sortable" style="text-align: left;" |+ साहित्य आणि चित्रपटा ! # ! नाव / शीर्षक ! प्रकार ! वर्ष |- | १ || आषाढका एक दिन || चित्रपट (भूमिका) || — |- | २ || इमेजेस ऑफ इंडिया : माय टाऊन || माहितीपट || १९८८ |- | ३ || ओरल सेल्फ एक्झॅमिनेशन || माहितीपट || १९८९ |- | ४ || कथा दोन गणपतरावांची || पटकथा || — |- | ५ || कॉन्फ्रंटिंग टोबॅको (Confronting Tobacco) || माहितीपट || १९८४ |- | ६ || कलर्स ऑफ ॲबसेन्स || माहितीपट || १९९३ |- | ७ || कॉम्प्युटर-एडेड डिझाइन (Computer-aided Design) || माहितीपट || १९७६ |- | ८ || गुरुदत्त - तीन अंकी शोकांतिका || पुस्तक (राष्ट्रीय पुरस्कारप्राप्त) || — |- | ९ || गुरू दत्त - ए ट्रॅजेडी इन थ्री ॲक्ट्स (Guru Dutt - A Tragedy in Three Acts) || पुस्तक || — |- | १० || ग्रामायण || माहितीपट || १९८१ |- | ११ || चलत्‌-चित्रव्यूह || पुस्तक (मराठी) || — |- | १२ || व्हॉल्युम झीरो (वास्तुरचनाकार चार्ल्स कोरिया यांच्यावरील) || लघुपट || — |- | १३ || चित्रव्यूह || पुस्तक (मराठी) || — |- | १४ || टोबॅको हॅबिट्स अँड ओरल कॅन्सर (Tobacco Habits and Oral Cancer) || माहितीपट || १९७७ |- | १५ || थ्रेड्स दॅट बाइंड (Threads that Bind) || चित्रपट (दिग्दर्शन) || — |- | १६ || डिप्लोमा || चित्रपट / लघुपट || — |- | १७ || नारायण गंगाराम सुर्वे ([[नारायण सुर्वे]] यांच्या जीवनचरित्रावर आधारित) || लघुपट || — |- | १८ || निर्णय || चित्रपट || — |- | १९ || प्रवाही || माहितीपट || — |- | २० || फिगर्स ऑफ थॉट || लघुपट || १९९० |- | २१ || रसिकप्रिया || लघुपट || — |- | २२ || लीला सॅम्पसन || लघुपट || — |- | २३ || लोकप्रिया || लघुपट || — |- | २४ || व्हॉल्यूम झीरो || लघुपट || — |- | २५ || संचारी (भरत नाट्य संदर्भात लीला सॅम्सन यांच्याशी संवाद) || माहितीपट || १९९१ |- | २६ || हाथी का अंडा || चित्रपट || २००२ |} ==पुरस्कार== * खोपकर यांच्या लघुपटांना तीनदा राष्ट्रीय सुवर्णकमळ पुरस्कार मिळाले आहेत. * त्यांनी दिग्दर्शित केलेल्या [[सोच समझ के]] या चित्रपटाला [[मे १३]] [[इ.स. १९९६|१९९६]] रोजी कुटुंब कल्याण या विषयावरील सर्वोत्तम चित्रपटाचा राष्ट्रीय पुरस्कार प्राप्त झाला. * त्यांच्या 'चलत्-चित्रव्यूह' आणि ’चित्रव्यूह’ या चरित्रात्मक निबंधांच्या जोड पुस्तकांना २०१५ सालचा [[साहित्य अकादमी]] पुरस्कार मिळाला आहे. ==बाह्य दुवे== [http://www.penguinbooksindia.com/en/content/arun-khopkar पेंग्विन बुक्स] [http://www.bookganga.com/eBooks/Books?AID=4811548171455100771 बुकगंगा] [http://www.loksatta.com/desh-videsh-news/arun-khopkar-got-sahitya-akademi-award-1173132/ अरुण खोपकर यांना साहित्य अकादमी पुरस्कार - लोकसत्ता, १८ डिसेंबर २०१५] [http://maharashtratimes.indiatimes.com/edit/manasa/arun-khopkar/articleshow/50235300.cms 'महाराष्ट्र टाइम्स'मधील परिचय - १९ डिसेंबर २०१५]{{मृत दुवा|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [http://maharashtratimes.indiatimes.com/edit/ravivar-mata/interview-with-arun-khopkar/articleshow/50336338.cms 'थोबाडीत मारून भाषा येत नाही!' - मुलाखत, 'महाराष्ट्र टाइम्स', २७ डिसेंबर २०१५] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160317020531/http://maharashtratimes.indiatimes.com/edit/ravivar-mata/interview-with-arun-khopkar/articleshow/50336338.cms |date=2016-03-17 }} {{विस्तार}} [[वर्ग:दिग्दर्शक|खोपकर,अरुण]] [[वर्ग:इ.स. १९४५ मधील जन्म]] 58q4tsa2nowyd2rzmqij8w192oeyc2o 0 2774 2693464 2671853 2026-07-09T14:15:49Z संतोष गोरे 135680 /* संदर्भ */ 2693464 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} [[चित्र:J.C.Bose.JPG | right|200px|जगदीशचंद्र बोस]] '''डॉ. (सर)जगदीशचंद्र बसु''' ([[बंगाली भाषा|बंगाली]]:জগদীশচন্দ্র বসু) (१८५८-१९३७) हे एक [[भारत|भारतीय]] [[जीवशास्त्रज्ञ]], [[भौतिकशास्त्रज्ञ]], [[वनस्पतीशास्त्रज्ञ]] तसेच [[पुरातत्त्वज्ञ]] होते. भारतीय महान शास्त्रज्ञ जगदीशचंद्र बोस यांचे वनस्पती विषयावरील कार्य महान आहे == जन्म व बालपण== पूर्व बंगालमधील डाक्का जिल्ह्यातील राणीखल या खेडेगावात ३० नोव्हेंबर १८५८ रोजी जगदीशचंद्र बोस यांच्या जन्म झाला. त्यांचे वडील भगवानचंद्र बसू हे सरकारी नोकरीत सब डिव्हिजनला ऑफिसर होते. त्या काळी इंग्रजीत जसे ठाकूरचे टागोर झाले, तसेच बसू आडनावाचे इंग्रजी स्पेलिंग बोस झाले. [[File:Jagadish_Chandra_Bose_(Bust).jpg|220x124px|thumb|right]] जगदीशचंद्रांचे घराणे हे बंगाल प्रांतातील एक खानदानी घराणे होते. त्यांची आई साध्वी व सुशील होती. लहानपणापासूनच जगदीशचंद्र आजूबाजूचा निसर्ग पहायचे, त्याचे निरीक्षण करायचे. निसर्गातील अनेक गोष्टी पाहून त्या अशाच का, असा प्रश्न त्यांना पडे. भगवानचंद्र सुद्धा न कंटाळता छोट्या जगदीशने विचारलेल्या प्रत्येक प्रश्नाचे उत्तर देत असे. सर्व झाडे एकाच वेळी का फुले देत नाहीत? एखाद्या झाडाची पालवी पोपटी हिरवी पण दुसऱ्याची तांबूस असा फरक का पडतो? असे त्यांना वाटे. झाडे, फुले, फुलपाखरे, भोवतीचा निसर्ग यांचे निरीक्षण करणे हा त्यांचा आवडता छंद होता. ==शिक्षण== डॉ. जगदीशचंद्र बोस कोलकाता येथील सेंट झेवियर शाळा आणि त्याच नावाच्या महाविद्यालयात शिकले. त्यानंतर इंग्लंडच्या ख्राईस्ट चर्च महाविद्यालयातून भौतिकी, रसायन वनस्पतिशास्त्र आणि निसर्गविज्ञानाचा अभ्यास पूर्ण करून ते भारतात परत आले. या काळात त्यांना भौतिकशास्त्रज्ञ लॉर्ड रॅली यांचे मार्गदर्शन लाभले. [[File:Jagadish Chandra Bose microwave apparatus.png|thumb|बोस यांनी १८९७ मध्ये बनविलेले मायक्रोवेव्ह निर्मितीचे उपकरण]] ==विद्युतशक्तीवरील संशोधन== [[इंग्लंड]] व [[कोलकाता]] येथील प्रेसिडेन्सी महाविद्यालयात १८८५ ते १९१५ अशी ३० वर्षे [[भौतिकशास्त्र]] शिकवत असतानाच जगदीशचंद्रांनी [[विद्युत|विद्युतशक्तीवर]] संशोधन केले. [[विद्युत चुंबकत्व|विद्युत चुंबकीय]] तरंगांचा शोध घेऊन त्यांनी बॅटरी बनवली. या शोधाची कीर्ती सर्वदूर पसरली. प्रसिद्ध शास्त्रज्ञ पोइंकर आणि जे. जे. थॉम्पसन यांच्या लिखाणात या शोधाचा उल्लेख आला आहे. नेमेलाइटच्या मदतीने संदेश पाठवण्यात त्यांना यश मिळाले होते. .इ.स. 1896 मध्ये रेडिओ संदेश वहनाचे प्रयोग  मार्कोनीने केले.व त्या आधी 1895 मध्ये जगदीशचंद्रांनी ते केेले. हे आता अमेरिकेत मान्य.{१} ==वनस्पती शास्त्रातील संशोधन== विद्युतशक्तीवरील संशोधनानंतर बोस हे [[वनस्पतीशास्त्र|वनस्पतिशास्त्राकडे]] वळले. सचेतन आणि अचेतन वस्तूतील साम्य आणि भेद याचा त्यांनी अभ्यास केला. [[स्नायू]], [[मज्जातंतू]], सुखदुःख आदी विकार यांचा वनस्पतीबाबत त्यांनी धांडोळा घेतला. डायामेट्रिकल कोन्ट्रॅक्शन अ‍ॅपरेटस, रेझोनंट रेकॉर्डर्स ही दोन उपकरणे तयार करून त्यांनी त्यांच्या साहाय्याने थंडी, प्रकाश, [[विद्युत]], [[उष्णता]] या घटकांचा वनस्पती व प्राणी यांच्यावरील परिणामांचा अभ्यास केला. वनस्पतींचे [[श्वसन]], [[रुधिराभिसरण]] पद्धतीने होणारे त्यांच्यातील कार्य, अन्नाची ने-आण निरुपयोगी वस्तूंचा निचरा हे त्यांच्या संशोधनाचे विषय होते. वनस्पतीमध्ये होणाऱ्या सूक्ष्म बदलांची माहिती ठेवून त्याच्या नियमित नोंदी त्यांनी ठेवल्या. त्यावर संशोधन केले. त्यांच्या याच संशोधनातून ‘वनस्पतींना संवेदना असतात’ हे त्यांनी सिद्ध केले. भारतीय वैज्ञानिक सोहिनी चक्रबोर्ती यांनी २०१६ मध्ये प्रसिद्ध केलेल्या संशोधनातून ही प्रक्रिया उलगडून दाखविली आहे.<ref>{{Cite web |date=2014-02-08 |title=लघुग्रह संशोधक विद्यार्थी |url=https://www.loksatta.com/sciit/plants-have-memories-and-can-learn-365381/ |access-date=2026-03-13 |website=Loksatta |language=mr}}</ref><ref>{{Cite web |date=2016-05-06 |title=प्रायॉन्ससारख्या प्रथिन रेणूंमुळे वनस्पतीत स्मृतींची निर्मिती |url=https://www.loksatta.com/desh-videsh/prions-protein-molecules-help-to-plant-1235441/ |access-date=2026-03-13 |website=Loksatta |language=mr}}</ref> वनस्पतिशास्त्राचा अभ्यास करण्यासाठी त्यांनी रेझोनंट रेकॉर्डर, ऑसिलेटिंग रेकॉर्डर, कंपाऊंड लेव्हलर, क्रेसकोग्राफ, बॅलिन्सिंग अ‍ॅपरेट्स आदी उपकरणे तयार केली ==संस्थास्थापना आणि लेखन== जगदीशचंद्र बोस यांनी सन १९१७मध्ये कोलकाता येथे [http://www.boseinst.ernet.in/home.html बोस रिसर्च इन्स्टिट्यूट] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060615190004/http://www.boseinst.ernet.in/home.html |date=2006-06-15 }} नावाची संस्था स्थापन करून एक मुखपत्रही सुरू केले. ==लिहिलेली पुस्तके== * इरिटेबिलिटी ऑफ प्लॅंट्स * इलेक्ट्रो-फिजिओलॉजी ऑफ प्लॅंट्स * ट्रॉपिक मुव्हमेंट अँड ग्रोथ ऑफ प्लॅंट्स * दि नव्‍‌र्हस मेकॅनिझम ऑफ प्लॅंट्स * प्लॅंट रिस्पॉन्स (१९०६) * दि फिजिऑलॉजी ऑफ फोटोसिंथेसिस * दि मोटार मेकॅनिझम ऑफ प्लॅंट्स * रिस्पॉन्सेस इन द लिव्हिंग अँड नॉन लिव्हिंग (१९०६) * लाइफ मुव्हमेंट्स ऑफ प्लॅंट्स (भाग १ ते ४) ==मृत्यू== डॉ. जगदीशचंद्र बोस यांचे वयाच्या ७९व्या वर्षी २३ नोव्हेंबर, १९३७ रोजी निधन झाले. == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} == बाह्य दुवे == *[https://hindi.thebetterindia.com/history-pages/jagdish-chandra-bose-greatest-scientists-of-india/amp जगदीश चंद्र बोस: जानिए क्यों नोबेल जीतने से चूक गए यह महान वैज्ञानिक] {{DEFAULTSORT:बोस, जगदीशचंद्र}} [[वर्ग:भारतीय शास्त्रज्ञ]] [[वर्ग:इ.स. १८५८ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९३७ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती]] [[वर्ग:भारतीय भौतिकशास्त्रज्ञ]] [[वर्ग:जीवशास्त्रज्ञ]] [[वर्ग:भारतीय जीवशास्त्रज्ञ]] [[वर्ग:भौतिकशास्त्रज्ञ]] [[वर्ग:वनस्पतीशास्त्रज्ञ]] [[वर्ग:पुरातत्त्वज्ञ]] [[वर्ग:भारतीय पुरातत्त्वज्ञ]] [[वर्ग:भारतीय वनस्पतीशास्त्रज्ञ]] 5b12bqq2dnxflro4nrb77jjg5wv37vi 2693465 2693464 2026-07-09T14:16:16Z संतोष गोरे 135680 2693465 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} [[चित्र:J.C.Bose.JPG | right|200px|जगदीशचंद्र बोस]] '''डॉ. (सर)जगदीशचंद्र बसु''' ([[बंगाली भाषा|बंगाली]]:জগদীশচন্দ্র বসু) (१८५८-१९३७) हे एक [[भारत|भारतीय]] [[जीवशास्त्रज्ञ]], [[भौतिकशास्त्रज्ञ]], [[वनस्पतीशास्त्रज्ञ]] तसेच [[पुरातत्त्वज्ञ]] होते. भारतीय महान शास्त्रज्ञ जगदीशचंद्र बोस यांचे वनस्पती विषयावरील कार्य महान आहे == जन्म व बालपण== पूर्व बंगालमधील डाक्का जिल्ह्यातील राणीखल या खेडेगावात ३० नोव्हेंबर १८५८ रोजी जगदीशचंद्र बोस यांच्या जन्म झाला. त्यांचे वडील भगवानचंद्र बसू हे सरकारी नोकरीत सब डिव्हिजनला ऑफिसर होते. त्या काळी इंग्रजीत जसे ठाकूरचे टागोर झाले, तसेच बसू आडनावाचे इंग्रजी स्पेलिंग बोस झाले. जगदीशचंद्रांचे घराणे हे बंगाल प्रांतातील एक खानदानी घराणे होते. त्यांची आई साध्वी व सुशील होती. लहानपणापासूनच जगदीशचंद्र आजूबाजूचा निसर्ग पहायचे, त्याचे निरीक्षण करायचे. निसर्गातील अनेक गोष्टी पाहून त्या अशाच का, असा प्रश्न त्यांना पडे. भगवानचंद्र सुद्धा न कंटाळता छोट्या जगदीशने विचारलेल्या प्रत्येक प्रश्नाचे उत्तर देत असे. सर्व झाडे एकाच वेळी का फुले देत नाहीत? एखाद्या झाडाची पालवी पोपटी हिरवी पण दुसऱ्याची तांबूस असा फरक का पडतो? असे त्यांना वाटे. झाडे, फुले, फुलपाखरे, भोवतीचा निसर्ग यांचे निरीक्षण करणे हा त्यांचा आवडता छंद होता. ==शिक्षण== डॉ. जगदीशचंद्र बोस कोलकाता येथील सेंट झेवियर शाळा आणि त्याच नावाच्या महाविद्यालयात शिकले. त्यानंतर इंग्लंडच्या ख्राईस्ट चर्च महाविद्यालयातून भौतिकी, रसायन वनस्पतिशास्त्र आणि निसर्गविज्ञानाचा अभ्यास पूर्ण करून ते भारतात परत आले. या काळात त्यांना भौतिकशास्त्रज्ञ लॉर्ड रॅली यांचे मार्गदर्शन लाभले. [[File:Jagadish Chandra Bose microwave apparatus.png|thumb|बोस यांनी १८९७ मध्ये बनविलेले मायक्रोवेव्ह निर्मितीचे उपकरण]] ==विद्युतशक्तीवरील संशोधन== [[इंग्लंड]] व [[कोलकाता]] येथील प्रेसिडेन्सी महाविद्यालयात १८८५ ते १९१५ अशी ३० वर्षे [[भौतिकशास्त्र]] शिकवत असतानाच जगदीशचंद्रांनी [[विद्युत|विद्युतशक्तीवर]] संशोधन केले. [[विद्युत चुंबकत्व|विद्युत चुंबकीय]] तरंगांचा शोध घेऊन त्यांनी बॅटरी बनवली. या शोधाची कीर्ती सर्वदूर पसरली. प्रसिद्ध शास्त्रज्ञ पोइंकर आणि जे. जे. थॉम्पसन यांच्या लिखाणात या शोधाचा उल्लेख आला आहे. नेमेलाइटच्या मदतीने संदेश पाठवण्यात त्यांना यश मिळाले होते. .इ.स. 1896 मध्ये रेडिओ संदेश वहनाचे प्रयोग  मार्कोनीने केले.व त्या आधी 1895 मध्ये जगदीशचंद्रांनी ते केेले. हे आता अमेरिकेत मान्य.{१} ==वनस्पती शास्त्रातील संशोधन== विद्युतशक्तीवरील संशोधनानंतर बोस हे [[वनस्पतीशास्त्र|वनस्पतिशास्त्राकडे]] वळले. सचेतन आणि अचेतन वस्तूतील साम्य आणि भेद याचा त्यांनी अभ्यास केला. [[स्नायू]], [[मज्जातंतू]], सुखदुःख आदी विकार यांचा वनस्पतीबाबत त्यांनी धांडोळा घेतला. डायामेट्रिकल कोन्ट्रॅक्शन अ‍ॅपरेटस, रेझोनंट रेकॉर्डर्स ही दोन उपकरणे तयार करून त्यांनी त्यांच्या साहाय्याने थंडी, प्रकाश, [[विद्युत]], [[उष्णता]] या घटकांचा वनस्पती व प्राणी यांच्यावरील परिणामांचा अभ्यास केला. वनस्पतींचे [[श्वसन]], [[रुधिराभिसरण]] पद्धतीने होणारे त्यांच्यातील कार्य, अन्नाची ने-आण निरुपयोगी वस्तूंचा निचरा हे त्यांच्या संशोधनाचे विषय होते. वनस्पतीमध्ये होणाऱ्या सूक्ष्म बदलांची माहिती ठेवून त्याच्या नियमित नोंदी त्यांनी ठेवल्या. त्यावर संशोधन केले. त्यांच्या याच संशोधनातून ‘वनस्पतींना संवेदना असतात’ हे त्यांनी सिद्ध केले. भारतीय वैज्ञानिक सोहिनी चक्रबोर्ती यांनी २०१६ मध्ये प्रसिद्ध केलेल्या संशोधनातून ही प्रक्रिया उलगडून दाखविली आहे.<ref>{{Cite web |date=2014-02-08 |title=लघुग्रह संशोधक विद्यार्थी |url=https://www.loksatta.com/sciit/plants-have-memories-and-can-learn-365381/ |access-date=2026-03-13 |website=Loksatta |language=mr}}</ref><ref>{{Cite web |date=2016-05-06 |title=प्रायॉन्ससारख्या प्रथिन रेणूंमुळे वनस्पतीत स्मृतींची निर्मिती |url=https://www.loksatta.com/desh-videsh/prions-protein-molecules-help-to-plant-1235441/ |access-date=2026-03-13 |website=Loksatta |language=mr}}</ref> वनस्पतिशास्त्राचा अभ्यास करण्यासाठी त्यांनी रेझोनंट रेकॉर्डर, ऑसिलेटिंग रेकॉर्डर, कंपाऊंड लेव्हलर, क्रेसकोग्राफ, बॅलिन्सिंग अ‍ॅपरेट्स आदी उपकरणे तयार केली ==संस्थास्थापना आणि लेखन== जगदीशचंद्र बोस यांनी सन १९१७मध्ये कोलकाता येथे [http://www.boseinst.ernet.in/home.html बोस रिसर्च इन्स्टिट्यूट] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060615190004/http://www.boseinst.ernet.in/home.html |date=2006-06-15 }} नावाची संस्था स्थापन करून एक मुखपत्रही सुरू केले. ==लिहिलेली पुस्तके== * इरिटेबिलिटी ऑफ प्लॅंट्स * इलेक्ट्रो-फिजिओलॉजी ऑफ प्लॅंट्स * ट्रॉपिक मुव्हमेंट अँड ग्रोथ ऑफ प्लॅंट्स * दि नव्‍‌र्हस मेकॅनिझम ऑफ प्लॅंट्स * प्लॅंट रिस्पॉन्स (१९०६) * दि फिजिऑलॉजी ऑफ फोटोसिंथेसिस * दि मोटार मेकॅनिझम ऑफ प्लॅंट्स * रिस्पॉन्सेस इन द लिव्हिंग अँड नॉन लिव्हिंग (१९०६) * लाइफ मुव्हमेंट्स ऑफ प्लॅंट्स (भाग १ ते ४) ==मृत्यू== डॉ. जगदीशचंद्र बोस यांचे वयाच्या ७९व्या वर्षी २३ नोव्हेंबर, १९३७ रोजी निधन झाले. == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} == बाह्य दुवे == *[https://hindi.thebetterindia.com/history-pages/jagdish-chandra-bose-greatest-scientists-of-india/amp जगदीश चंद्र बोस: जानिए क्यों नोबेल जीतने से चूक गए यह महान वैज्ञानिक] {{DEFAULTSORT:बोस, जगदीशचंद्र}} [[वर्ग:भारतीय शास्त्रज्ञ]] [[वर्ग:इ.स. १८५८ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९३७ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती]] [[वर्ग:भारतीय भौतिकशास्त्रज्ञ]] [[वर्ग:जीवशास्त्रज्ञ]] [[वर्ग:भारतीय जीवशास्त्रज्ञ]] [[वर्ग:भौतिकशास्त्रज्ञ]] [[वर्ग:वनस्पतीशास्त्रज्ञ]] [[वर्ग:पुरातत्त्वज्ञ]] [[वर्ग:भारतीय पुरातत्त्वज्ञ]] [[वर्ग:भारतीय वनस्पतीशास्त्रज्ञ]] ahlxnynmsosv1zpbi23m4wpy41c52zl 2693466 2693465 2026-07-09T14:16:36Z संतोष गोरे 135680 /* */ 2693466 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''डॉ. (सर) जगदीशचंद्र बसु''' ([[बंगाली भाषा|बंगाली]]:জগদীশচন্দ্র বসু) (१८५८-१९३७) हे एक [[भारत|भारतीय]] [[जीवशास्त्रज्ञ]], [[भौतिकशास्त्रज्ञ]], [[वनस्पतीशास्त्रज्ञ]] तसेच [[पुरातत्त्वज्ञ]] होते. भारतीय महान शास्त्रज्ञ जगदीशचंद्र बोस यांचे वनस्पती विषयावरील कार्य महान आहे == जन्म व बालपण== पूर्व बंगालमधील डाक्का जिल्ह्यातील राणीखल या खेडेगावात ३० नोव्हेंबर १८५८ रोजी जगदीशचंद्र बोस यांच्या जन्म झाला. त्यांचे वडील भगवानचंद्र बसू हे सरकारी नोकरीत सब डिव्हिजनला ऑफिसर होते. त्या काळी इंग्रजीत जसे ठाकूरचे टागोर झाले, तसेच बसू आडनावाचे इंग्रजी स्पेलिंग बोस झाले. जगदीशचंद्रांचे घराणे हे बंगाल प्रांतातील एक खानदानी घराणे होते. त्यांची आई साध्वी व सुशील होती. लहानपणापासूनच जगदीशचंद्र आजूबाजूचा निसर्ग पहायचे, त्याचे निरीक्षण करायचे. निसर्गातील अनेक गोष्टी पाहून त्या अशाच का, असा प्रश्न त्यांना पडे. भगवानचंद्र सुद्धा न कंटाळता छोट्या जगदीशने विचारलेल्या प्रत्येक प्रश्नाचे उत्तर देत असे. सर्व झाडे एकाच वेळी का फुले देत नाहीत? एखाद्या झाडाची पालवी पोपटी हिरवी पण दुसऱ्याची तांबूस असा फरक का पडतो? असे त्यांना वाटे. झाडे, फुले, फुलपाखरे, भोवतीचा निसर्ग यांचे निरीक्षण करणे हा त्यांचा आवडता छंद होता. ==शिक्षण== डॉ. जगदीशचंद्र बोस कोलकाता येथील सेंट झेवियर शाळा आणि त्याच नावाच्या महाविद्यालयात शिकले. त्यानंतर इंग्लंडच्या ख्राईस्ट चर्च महाविद्यालयातून भौतिकी, रसायन वनस्पतिशास्त्र आणि निसर्गविज्ञानाचा अभ्यास पूर्ण करून ते भारतात परत आले. या काळात त्यांना भौतिकशास्त्रज्ञ लॉर्ड रॅली यांचे मार्गदर्शन लाभले. [[File:Jagadish Chandra Bose microwave apparatus.png|thumb|बोस यांनी १८९७ मध्ये बनविलेले मायक्रोवेव्ह निर्मितीचे उपकरण]] ==विद्युतशक्तीवरील संशोधन== [[इंग्लंड]] व [[कोलकाता]] येथील प्रेसिडेन्सी महाविद्यालयात १८८५ ते १९१५ अशी ३० वर्षे [[भौतिकशास्त्र]] शिकवत असतानाच जगदीशचंद्रांनी [[विद्युत|विद्युतशक्तीवर]] संशोधन केले. [[विद्युत चुंबकत्व|विद्युत चुंबकीय]] तरंगांचा शोध घेऊन त्यांनी बॅटरी बनवली. या शोधाची कीर्ती सर्वदूर पसरली. प्रसिद्ध शास्त्रज्ञ पोइंकर आणि जे. जे. थॉम्पसन यांच्या लिखाणात या शोधाचा उल्लेख आला आहे. नेमेलाइटच्या मदतीने संदेश पाठवण्यात त्यांना यश मिळाले होते. .इ.स. 1896 मध्ये रेडिओ संदेश वहनाचे प्रयोग  मार्कोनीने केले.व त्या आधी 1895 मध्ये जगदीशचंद्रांनी ते केेले. हे आता अमेरिकेत मान्य.{१} ==वनस्पती शास्त्रातील संशोधन== विद्युतशक्तीवरील संशोधनानंतर बोस हे [[वनस्पतीशास्त्र|वनस्पतिशास्त्राकडे]] वळले. सचेतन आणि अचेतन वस्तूतील साम्य आणि भेद याचा त्यांनी अभ्यास केला. [[स्नायू]], [[मज्जातंतू]], सुखदुःख आदी विकार यांचा वनस्पतीबाबत त्यांनी धांडोळा घेतला. डायामेट्रिकल कोन्ट्रॅक्शन अ‍ॅपरेटस, रेझोनंट रेकॉर्डर्स ही दोन उपकरणे तयार करून त्यांनी त्यांच्या साहाय्याने थंडी, प्रकाश, [[विद्युत]], [[उष्णता]] या घटकांचा वनस्पती व प्राणी यांच्यावरील परिणामांचा अभ्यास केला. वनस्पतींचे [[श्वसन]], [[रुधिराभिसरण]] पद्धतीने होणारे त्यांच्यातील कार्य, अन्नाची ने-आण निरुपयोगी वस्तूंचा निचरा हे त्यांच्या संशोधनाचे विषय होते. वनस्पतीमध्ये होणाऱ्या सूक्ष्म बदलांची माहिती ठेवून त्याच्या नियमित नोंदी त्यांनी ठेवल्या. त्यावर संशोधन केले. त्यांच्या याच संशोधनातून ‘वनस्पतींना संवेदना असतात’ हे त्यांनी सिद्ध केले. भारतीय वैज्ञानिक सोहिनी चक्रबोर्ती यांनी २०१६ मध्ये प्रसिद्ध केलेल्या संशोधनातून ही प्रक्रिया उलगडून दाखविली आहे.<ref>{{Cite web |date=2014-02-08 |title=लघुग्रह संशोधक विद्यार्थी |url=https://www.loksatta.com/sciit/plants-have-memories-and-can-learn-365381/ |access-date=2026-03-13 |website=Loksatta |language=mr}}</ref><ref>{{Cite web |date=2016-05-06 |title=प्रायॉन्ससारख्या प्रथिन रेणूंमुळे वनस्पतीत स्मृतींची निर्मिती |url=https://www.loksatta.com/desh-videsh/prions-protein-molecules-help-to-plant-1235441/ |access-date=2026-03-13 |website=Loksatta |language=mr}}</ref> वनस्पतिशास्त्राचा अभ्यास करण्यासाठी त्यांनी रेझोनंट रेकॉर्डर, ऑसिलेटिंग रेकॉर्डर, कंपाऊंड लेव्हलर, क्रेसकोग्राफ, बॅलिन्सिंग अ‍ॅपरेट्स आदी उपकरणे तयार केली ==संस्थास्थापना आणि लेखन== जगदीशचंद्र बोस यांनी सन १९१७मध्ये कोलकाता येथे [http://www.boseinst.ernet.in/home.html बोस रिसर्च इन्स्टिट्यूट] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060615190004/http://www.boseinst.ernet.in/home.html |date=2006-06-15 }} नावाची संस्था स्थापन करून एक मुखपत्रही सुरू केले. ==लिहिलेली पुस्तके== * इरिटेबिलिटी ऑफ प्लॅंट्स * इलेक्ट्रो-फिजिओलॉजी ऑफ प्लॅंट्स * ट्रॉपिक मुव्हमेंट अँड ग्रोथ ऑफ प्लॅंट्स * दि नव्‍‌र्हस मेकॅनिझम ऑफ प्लॅंट्स * प्लॅंट रिस्पॉन्स (१९०६) * दि फिजिऑलॉजी ऑफ फोटोसिंथेसिस * दि मोटार मेकॅनिझम ऑफ प्लॅंट्स * रिस्पॉन्सेस इन द लिव्हिंग अँड नॉन लिव्हिंग (१९०६) * लाइफ मुव्हमेंट्स ऑफ प्लॅंट्स (भाग १ ते ४) ==मृत्यू== डॉ. जगदीशचंद्र बोस यांचे वयाच्या ७९व्या वर्षी २३ नोव्हेंबर, १९३७ रोजी निधन झाले. == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} == बाह्य दुवे == *[https://hindi.thebetterindia.com/history-pages/jagdish-chandra-bose-greatest-scientists-of-india/amp जगदीश चंद्र बोस: जानिए क्यों नोबेल जीतने से चूक गए यह महान वैज्ञानिक] {{DEFAULTSORT:बोस, जगदीशचंद्र}} [[वर्ग:भारतीय शास्त्रज्ञ]] [[वर्ग:इ.स. १८५८ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९३७ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती]] [[वर्ग:भारतीय भौतिकशास्त्रज्ञ]] [[वर्ग:जीवशास्त्रज्ञ]] [[वर्ग:भारतीय जीवशास्त्रज्ञ]] [[वर्ग:भौतिकशास्त्रज्ञ]] [[वर्ग:वनस्पतीशास्त्रज्ञ]] [[वर्ग:पुरातत्त्वज्ञ]] [[वर्ग:भारतीय पुरातत्त्वज्ञ]] [[वर्ग:भारतीय वनस्पतीशास्त्रज्ञ]] 7ihwnfii6zze30m4tz07h3j35kw8waf 2693468 2693466 2026-07-09T14:18:23Z संतोष गोरे 135680 /* */ 2693468 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''डॉ. (सर) जगदीशचंद्र बसु''' ([[बंगाली भाषा|बंगाली]]:জগদীশচন্দ্র বসু) ([[३० नोव्हेंबर]], [[इ.स. १८५८|१८५८]] - [[२३ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९३७|१९३७]])-) हे एक [[भारत|भारतीय]] [[जीवशास्त्रज्ञ]], [[भौतिकशास्त्रज्ञ]], [[वनस्पतीशास्त्रज्ञ]] तसेच [[पुरातत्त्वज्ञ]] होते. भारतीय महान शास्त्रज्ञ जगदीशचंद्र बोस यांचे वनस्पती विषयावरील कार्य महान आहे == जन्म व बालपण== पूर्व बंगालमधील डाक्का जिल्ह्यातील राणीखल या खेडेगावात ३० नोव्हेंबर १८५८ रोजी जगदीशचंद्र बोस यांच्या जन्म झाला. त्यांचे वडील भगवानचंद्र बसू हे सरकारी नोकरीत सब डिव्हिजनला ऑफिसर होते. त्या काळी इंग्रजीत जसे ठाकूरचे टागोर झाले, तसेच बसू आडनावाचे इंग्रजी स्पेलिंग बोस झाले. जगदीशचंद्रांचे घराणे हे बंगाल प्रांतातील एक खानदानी घराणे होते. त्यांची आई साध्वी व सुशील होती. लहानपणापासूनच जगदीशचंद्र आजूबाजूचा निसर्ग पहायचे, त्याचे निरीक्षण करायचे. निसर्गातील अनेक गोष्टी पाहून त्या अशाच का, असा प्रश्न त्यांना पडे. भगवानचंद्र सुद्धा न कंटाळता छोट्या जगदीशने विचारलेल्या प्रत्येक प्रश्नाचे उत्तर देत असे. सर्व झाडे एकाच वेळी का फुले देत नाहीत? एखाद्या झाडाची पालवी पोपटी हिरवी पण दुसऱ्याची तांबूस असा फरक का पडतो? असे त्यांना वाटे. झाडे, फुले, फुलपाखरे, भोवतीचा निसर्ग यांचे निरीक्षण करणे हा त्यांचा आवडता छंद होता. ==शिक्षण== डॉ. जगदीशचंद्र बोस कोलकाता येथील सेंट झेवियर शाळा आणि त्याच नावाच्या महाविद्यालयात शिकले. त्यानंतर इंग्लंडच्या ख्राईस्ट चर्च महाविद्यालयातून भौतिकी, रसायन वनस्पतिशास्त्र आणि निसर्गविज्ञानाचा अभ्यास पूर्ण करून ते भारतात परत आले. या काळात त्यांना भौतिकशास्त्रज्ञ लॉर्ड रॅली यांचे मार्गदर्शन लाभले. [[File:Jagadish Chandra Bose microwave apparatus.png|thumb|बोस यांनी १८९७ मध्ये बनविलेले मायक्रोवेव्ह निर्मितीचे उपकरण]] ==विद्युतशक्तीवरील संशोधन== [[इंग्लंड]] व [[कोलकाता]] येथील प्रेसिडेन्सी महाविद्यालयात १८८५ ते १९१५ अशी ३० वर्षे [[भौतिकशास्त्र]] शिकवत असतानाच जगदीशचंद्रांनी [[विद्युत|विद्युतशक्तीवर]] संशोधन केले. [[विद्युत चुंबकत्व|विद्युत चुंबकीय]] तरंगांचा शोध घेऊन त्यांनी बॅटरी बनवली. या शोधाची कीर्ती सर्वदूर पसरली. प्रसिद्ध शास्त्रज्ञ पोइंकर आणि जे. जे. थॉम्पसन यांच्या लिखाणात या शोधाचा उल्लेख आला आहे. नेमेलाइटच्या मदतीने संदेश पाठवण्यात त्यांना यश मिळाले होते. .इ.स. 1896 मध्ये रेडिओ संदेश वहनाचे प्रयोग  मार्कोनीने केले.व त्या आधी 1895 मध्ये जगदीशचंद्रांनी ते केेले. हे आता अमेरिकेत मान्य.{१} ==वनस्पती शास्त्रातील संशोधन== विद्युतशक्तीवरील संशोधनानंतर बोस हे [[वनस्पतीशास्त्र|वनस्पतिशास्त्राकडे]] वळले. सचेतन आणि अचेतन वस्तूतील साम्य आणि भेद याचा त्यांनी अभ्यास केला. [[स्नायू]], [[मज्जातंतू]], सुखदुःख आदी विकार यांचा वनस्पतीबाबत त्यांनी धांडोळा घेतला. डायामेट्रिकल कोन्ट्रॅक्शन अ‍ॅपरेटस, रेझोनंट रेकॉर्डर्स ही दोन उपकरणे तयार करून त्यांनी त्यांच्या साहाय्याने थंडी, प्रकाश, [[विद्युत]], [[उष्णता]] या घटकांचा वनस्पती व प्राणी यांच्यावरील परिणामांचा अभ्यास केला. वनस्पतींचे [[श्वसन]], [[रुधिराभिसरण]] पद्धतीने होणारे त्यांच्यातील कार्य, अन्नाची ने-आण निरुपयोगी वस्तूंचा निचरा हे त्यांच्या संशोधनाचे विषय होते. वनस्पतीमध्ये होणाऱ्या सूक्ष्म बदलांची माहिती ठेवून त्याच्या नियमित नोंदी त्यांनी ठेवल्या. त्यावर संशोधन केले. त्यांच्या याच संशोधनातून ‘वनस्पतींना संवेदना असतात’ हे त्यांनी सिद्ध केले. भारतीय वैज्ञानिक सोहिनी चक्रबोर्ती यांनी २०१६ मध्ये प्रसिद्ध केलेल्या संशोधनातून ही प्रक्रिया उलगडून दाखविली आहे.<ref>{{Cite web |date=2014-02-08 |title=लघुग्रह संशोधक विद्यार्थी |url=https://www.loksatta.com/sciit/plants-have-memories-and-can-learn-365381/ |access-date=2026-03-13 |website=Loksatta |language=mr}}</ref><ref>{{Cite web |date=2016-05-06 |title=प्रायॉन्ससारख्या प्रथिन रेणूंमुळे वनस्पतीत स्मृतींची निर्मिती |url=https://www.loksatta.com/desh-videsh/prions-protein-molecules-help-to-plant-1235441/ |access-date=2026-03-13 |website=Loksatta |language=mr}}</ref> वनस्पतिशास्त्राचा अभ्यास करण्यासाठी त्यांनी रेझोनंट रेकॉर्डर, ऑसिलेटिंग रेकॉर्डर, कंपाऊंड लेव्हलर, क्रेसकोग्राफ, बॅलिन्सिंग अ‍ॅपरेट्स आदी उपकरणे तयार केली ==संस्थास्थापना आणि लेखन== जगदीशचंद्र बोस यांनी सन १९१७मध्ये कोलकाता येथे [http://www.boseinst.ernet.in/home.html बोस रिसर्च इन्स्टिट्यूट] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060615190004/http://www.boseinst.ernet.in/home.html |date=2006-06-15 }} नावाची संस्था स्थापन करून एक मुखपत्रही सुरू केले. ==लिहिलेली पुस्तके== * इरिटेबिलिटी ऑफ प्लॅंट्स * इलेक्ट्रो-फिजिओलॉजी ऑफ प्लॅंट्स * ट्रॉपिक मुव्हमेंट अँड ग्रोथ ऑफ प्लॅंट्स * दि नव्‍‌र्हस मेकॅनिझम ऑफ प्लॅंट्स * प्लॅंट रिस्पॉन्स (१९०६) * दि फिजिऑलॉजी ऑफ फोटोसिंथेसिस * दि मोटार मेकॅनिझम ऑफ प्लॅंट्स * रिस्पॉन्सेस इन द लिव्हिंग अँड नॉन लिव्हिंग (१९०६) * लाइफ मुव्हमेंट्स ऑफ प्लॅंट्स (भाग १ ते ४) ==मृत्यू== डॉ. जगदीशचंद्र बोस यांचे वयाच्या ७९व्या वर्षी २३ नोव्हेंबर, १९३७ रोजी निधन झाले. == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} == बाह्य दुवे == *[https://hindi.thebetterindia.com/history-pages/jagdish-chandra-bose-greatest-scientists-of-india/amp जगदीश चंद्र बोस: जानिए क्यों नोबेल जीतने से चूक गए यह महान वैज्ञानिक] {{DEFAULTSORT:बोस, जगदीशचंद्र}} [[वर्ग:भारतीय शास्त्रज्ञ]] [[वर्ग:इ.स. १८५८ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९३७ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती]] [[वर्ग:भारतीय भौतिकशास्त्रज्ञ]] [[वर्ग:जीवशास्त्रज्ञ]] [[वर्ग:भारतीय जीवशास्त्रज्ञ]] [[वर्ग:भौतिकशास्त्रज्ञ]] [[वर्ग:वनस्पतीशास्त्रज्ञ]] [[वर्ग:पुरातत्त्वज्ञ]] [[वर्ग:भारतीय पुरातत्त्वज्ञ]] [[वर्ग:भारतीय वनस्पतीशास्त्रज्ञ]] me9ivlz4t1r3c506ghz33994a2znu9j 2693469 2693468 2026-07-09T14:18:46Z संतोष गोरे 135680 /* */ 2693469 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''डॉ. (सर) जगदीशचंद्र बसु''' ([[बंगाली भाषा|बंगाली]]:জগদীশচন্দ্র বসু) ([[३० नोव्हेंबर]], [[इ.स. १८५८|१८५८]] - [[२३ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९३७|१९३७]]) हे एक [[भारत|भारतीय]] [[जीवशास्त्रज्ञ]], [[भौतिकशास्त्रज्ञ]], [[वनस्पतीशास्त्रज्ञ]] तसेच [[पुरातत्त्वज्ञ]] होते. भारतीय महान शास्त्रज्ञ जगदीशचंद्र बोस यांचे वनस्पती विषयावरील कार्य महान आहे == जन्म व बालपण== पूर्व बंगालमधील डाक्का जिल्ह्यातील राणीखल या खेडेगावात ३० नोव्हेंबर १८५८ रोजी जगदीशचंद्र बोस यांच्या जन्म झाला. त्यांचे वडील भगवानचंद्र बसू हे सरकारी नोकरीत सब डिव्हिजनला ऑफिसर होते. त्या काळी इंग्रजीत जसे ठाकूरचे टागोर झाले, तसेच बसू आडनावाचे इंग्रजी स्पेलिंग बोस झाले. जगदीशचंद्रांचे घराणे हे बंगाल प्रांतातील एक खानदानी घराणे होते. त्यांची आई साध्वी व सुशील होती. लहानपणापासूनच जगदीशचंद्र आजूबाजूचा निसर्ग पहायचे, त्याचे निरीक्षण करायचे. निसर्गातील अनेक गोष्टी पाहून त्या अशाच का, असा प्रश्न त्यांना पडे. भगवानचंद्र सुद्धा न कंटाळता छोट्या जगदीशने विचारलेल्या प्रत्येक प्रश्नाचे उत्तर देत असे. सर्व झाडे एकाच वेळी का फुले देत नाहीत? एखाद्या झाडाची पालवी पोपटी हिरवी पण दुसऱ्याची तांबूस असा फरक का पडतो? असे त्यांना वाटे. झाडे, फुले, फुलपाखरे, भोवतीचा निसर्ग यांचे निरीक्षण करणे हा त्यांचा आवडता छंद होता. ==शिक्षण== डॉ. जगदीशचंद्र बोस कोलकाता येथील सेंट झेवियर शाळा आणि त्याच नावाच्या महाविद्यालयात शिकले. त्यानंतर इंग्लंडच्या ख्राईस्ट चर्च महाविद्यालयातून भौतिकी, रसायन वनस्पतिशास्त्र आणि निसर्गविज्ञानाचा अभ्यास पूर्ण करून ते भारतात परत आले. या काळात त्यांना भौतिकशास्त्रज्ञ लॉर्ड रॅली यांचे मार्गदर्शन लाभले. [[File:Jagadish Chandra Bose microwave apparatus.png|thumb|बोस यांनी १८९७ मध्ये बनविलेले मायक्रोवेव्ह निर्मितीचे उपकरण]] ==विद्युतशक्तीवरील संशोधन== [[इंग्लंड]] व [[कोलकाता]] येथील प्रेसिडेन्सी महाविद्यालयात १८८५ ते १९१५ अशी ३० वर्षे [[भौतिकशास्त्र]] शिकवत असतानाच जगदीशचंद्रांनी [[विद्युत|विद्युतशक्तीवर]] संशोधन केले. [[विद्युत चुंबकत्व|विद्युत चुंबकीय]] तरंगांचा शोध घेऊन त्यांनी बॅटरी बनवली. या शोधाची कीर्ती सर्वदूर पसरली. प्रसिद्ध शास्त्रज्ञ पोइंकर आणि जे. जे. थॉम्पसन यांच्या लिखाणात या शोधाचा उल्लेख आला आहे. नेमेलाइटच्या मदतीने संदेश पाठवण्यात त्यांना यश मिळाले होते. .इ.स. 1896 मध्ये रेडिओ संदेश वहनाचे प्रयोग  मार्कोनीने केले.व त्या आधी 1895 मध्ये जगदीशचंद्रांनी ते केेले. हे आता अमेरिकेत मान्य.{१} ==वनस्पती शास्त्रातील संशोधन== विद्युतशक्तीवरील संशोधनानंतर बोस हे [[वनस्पतीशास्त्र|वनस्पतिशास्त्राकडे]] वळले. सचेतन आणि अचेतन वस्तूतील साम्य आणि भेद याचा त्यांनी अभ्यास केला. [[स्नायू]], [[मज्जातंतू]], सुखदुःख आदी विकार यांचा वनस्पतीबाबत त्यांनी धांडोळा घेतला. डायामेट्रिकल कोन्ट्रॅक्शन अ‍ॅपरेटस, रेझोनंट रेकॉर्डर्स ही दोन उपकरणे तयार करून त्यांनी त्यांच्या साहाय्याने थंडी, प्रकाश, [[विद्युत]], [[उष्णता]] या घटकांचा वनस्पती व प्राणी यांच्यावरील परिणामांचा अभ्यास केला. वनस्पतींचे [[श्वसन]], [[रुधिराभिसरण]] पद्धतीने होणारे त्यांच्यातील कार्य, अन्नाची ने-आण निरुपयोगी वस्तूंचा निचरा हे त्यांच्या संशोधनाचे विषय होते. वनस्पतीमध्ये होणाऱ्या सूक्ष्म बदलांची माहिती ठेवून त्याच्या नियमित नोंदी त्यांनी ठेवल्या. त्यावर संशोधन केले. त्यांच्या याच संशोधनातून ‘वनस्पतींना संवेदना असतात’ हे त्यांनी सिद्ध केले. भारतीय वैज्ञानिक सोहिनी चक्रबोर्ती यांनी २०१६ मध्ये प्रसिद्ध केलेल्या संशोधनातून ही प्रक्रिया उलगडून दाखविली आहे.<ref>{{Cite web |date=2014-02-08 |title=लघुग्रह संशोधक विद्यार्थी |url=https://www.loksatta.com/sciit/plants-have-memories-and-can-learn-365381/ |access-date=2026-03-13 |website=Loksatta |language=mr}}</ref><ref>{{Cite web |date=2016-05-06 |title=प्रायॉन्ससारख्या प्रथिन रेणूंमुळे वनस्पतीत स्मृतींची निर्मिती |url=https://www.loksatta.com/desh-videsh/prions-protein-molecules-help-to-plant-1235441/ |access-date=2026-03-13 |website=Loksatta |language=mr}}</ref> वनस्पतिशास्त्राचा अभ्यास करण्यासाठी त्यांनी रेझोनंट रेकॉर्डर, ऑसिलेटिंग रेकॉर्डर, कंपाऊंड लेव्हलर, क्रेसकोग्राफ, बॅलिन्सिंग अ‍ॅपरेट्स आदी उपकरणे तयार केली ==संस्थास्थापना आणि लेखन== जगदीशचंद्र बोस यांनी सन १९१७मध्ये कोलकाता येथे [http://www.boseinst.ernet.in/home.html बोस रिसर्च इन्स्टिट्यूट] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060615190004/http://www.boseinst.ernet.in/home.html |date=2006-06-15 }} नावाची संस्था स्थापन करून एक मुखपत्रही सुरू केले. ==लिहिलेली पुस्तके== * इरिटेबिलिटी ऑफ प्लॅंट्स * इलेक्ट्रो-फिजिओलॉजी ऑफ प्लॅंट्स * ट्रॉपिक मुव्हमेंट अँड ग्रोथ ऑफ प्लॅंट्स * दि नव्‍‌र्हस मेकॅनिझम ऑफ प्लॅंट्स * प्लॅंट रिस्पॉन्स (१९०६) * दि फिजिऑलॉजी ऑफ फोटोसिंथेसिस * दि मोटार मेकॅनिझम ऑफ प्लॅंट्स * रिस्पॉन्सेस इन द लिव्हिंग अँड नॉन लिव्हिंग (१९०६) * लाइफ मुव्हमेंट्स ऑफ प्लॅंट्स (भाग १ ते ४) ==मृत्यू== डॉ. जगदीशचंद्र बोस यांचे वयाच्या ७९व्या वर्षी २३ नोव्हेंबर, १९३७ रोजी निधन झाले. == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} == बाह्य दुवे == *[https://hindi.thebetterindia.com/history-pages/jagdish-chandra-bose-greatest-scientists-of-india/amp जगदीश चंद्र बोस: जानिए क्यों नोबेल जीतने से चूक गए यह महान वैज्ञानिक] {{DEFAULTSORT:बोस, जगदीशचंद्र}} [[वर्ग:भारतीय शास्त्रज्ञ]] [[वर्ग:इ.स. १८५८ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९३७ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती]] [[वर्ग:भारतीय भौतिकशास्त्रज्ञ]] [[वर्ग:जीवशास्त्रज्ञ]] [[वर्ग:भारतीय जीवशास्त्रज्ञ]] [[वर्ग:भौतिकशास्त्रज्ञ]] [[वर्ग:वनस्पतीशास्त्रज्ञ]] [[वर्ग:पुरातत्त्वज्ञ]] [[वर्ग:भारतीय पुरातत्त्वज्ञ]] [[वर्ग:भारतीय वनस्पतीशास्त्रज्ञ]] o2ag0gzvvkp6piujt3way37y1og9xzx 2693470 2693469 2026-07-09T14:21:01Z संतोष गोरे 135680 /* बाह्य दुवे */ 2693470 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''डॉ. (सर) जगदीशचंद्र बसु''' ([[बंगाली भाषा|बंगाली]]:জগদীশচন্দ্র বসু) ([[३० नोव्हेंबर]], [[इ.स. १८५८|१८५८]] - [[२३ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९३७|१९३७]]) हे एक [[भारत|भारतीय]] [[जीवशास्त्रज्ञ]], [[भौतिकशास्त्रज्ञ]], [[वनस्पतीशास्त्रज्ञ]] तसेच [[पुरातत्त्वज्ञ]] होते. भारतीय महान शास्त्रज्ञ जगदीशचंद्र बोस यांचे वनस्पती विषयावरील कार्य महान आहे == जन्म व बालपण== पूर्व बंगालमधील डाक्का जिल्ह्यातील राणीखल या खेडेगावात ३० नोव्हेंबर १८५८ रोजी जगदीशचंद्र बोस यांच्या जन्म झाला. त्यांचे वडील भगवानचंद्र बसू हे सरकारी नोकरीत सब डिव्हिजनला ऑफिसर होते. त्या काळी इंग्रजीत जसे ठाकूरचे टागोर झाले, तसेच बसू आडनावाचे इंग्रजी स्पेलिंग बोस झाले. जगदीशचंद्रांचे घराणे हे बंगाल प्रांतातील एक खानदानी घराणे होते. त्यांची आई साध्वी व सुशील होती. लहानपणापासूनच जगदीशचंद्र आजूबाजूचा निसर्ग पहायचे, त्याचे निरीक्षण करायचे. निसर्गातील अनेक गोष्टी पाहून त्या अशाच का, असा प्रश्न त्यांना पडे. भगवानचंद्र सुद्धा न कंटाळता छोट्या जगदीशने विचारलेल्या प्रत्येक प्रश्नाचे उत्तर देत असे. सर्व झाडे एकाच वेळी का फुले देत नाहीत? एखाद्या झाडाची पालवी पोपटी हिरवी पण दुसऱ्याची तांबूस असा फरक का पडतो? असे त्यांना वाटे. झाडे, फुले, फुलपाखरे, भोवतीचा निसर्ग यांचे निरीक्षण करणे हा त्यांचा आवडता छंद होता. ==शिक्षण== डॉ. जगदीशचंद्र बोस कोलकाता येथील सेंट झेवियर शाळा आणि त्याच नावाच्या महाविद्यालयात शिकले. त्यानंतर इंग्लंडच्या ख्राईस्ट चर्च महाविद्यालयातून भौतिकी, रसायन वनस्पतिशास्त्र आणि निसर्गविज्ञानाचा अभ्यास पूर्ण करून ते भारतात परत आले. या काळात त्यांना भौतिकशास्त्रज्ञ लॉर्ड रॅली यांचे मार्गदर्शन लाभले. [[File:Jagadish Chandra Bose microwave apparatus.png|thumb|बोस यांनी १८९७ मध्ये बनविलेले मायक्रोवेव्ह निर्मितीचे उपकरण]] ==विद्युतशक्तीवरील संशोधन== [[इंग्लंड]] व [[कोलकाता]] येथील प्रेसिडेन्सी महाविद्यालयात १८८५ ते १९१५ अशी ३० वर्षे [[भौतिकशास्त्र]] शिकवत असतानाच जगदीशचंद्रांनी [[विद्युत|विद्युतशक्तीवर]] संशोधन केले. [[विद्युत चुंबकत्व|विद्युत चुंबकीय]] तरंगांचा शोध घेऊन त्यांनी बॅटरी बनवली. या शोधाची कीर्ती सर्वदूर पसरली. प्रसिद्ध शास्त्रज्ञ पोइंकर आणि जे. जे. थॉम्पसन यांच्या लिखाणात या शोधाचा उल्लेख आला आहे. नेमेलाइटच्या मदतीने संदेश पाठवण्यात त्यांना यश मिळाले होते. .इ.स. 1896 मध्ये रेडिओ संदेश वहनाचे प्रयोग  मार्कोनीने केले.व त्या आधी 1895 मध्ये जगदीशचंद्रांनी ते केेले. हे आता अमेरिकेत मान्य.{१} ==वनस्पती शास्त्रातील संशोधन== विद्युतशक्तीवरील संशोधनानंतर बोस हे [[वनस्पतीशास्त्र|वनस्पतिशास्त्राकडे]] वळले. सचेतन आणि अचेतन वस्तूतील साम्य आणि भेद याचा त्यांनी अभ्यास केला. [[स्नायू]], [[मज्जातंतू]], सुखदुःख आदी विकार यांचा वनस्पतीबाबत त्यांनी धांडोळा घेतला. डायामेट्रिकल कोन्ट्रॅक्शन अ‍ॅपरेटस, रेझोनंट रेकॉर्डर्स ही दोन उपकरणे तयार करून त्यांनी त्यांच्या साहाय्याने थंडी, प्रकाश, [[विद्युत]], [[उष्णता]] या घटकांचा वनस्पती व प्राणी यांच्यावरील परिणामांचा अभ्यास केला. वनस्पतींचे [[श्वसन]], [[रुधिराभिसरण]] पद्धतीने होणारे त्यांच्यातील कार्य, अन्नाची ने-आण निरुपयोगी वस्तूंचा निचरा हे त्यांच्या संशोधनाचे विषय होते. वनस्पतीमध्ये होणाऱ्या सूक्ष्म बदलांची माहिती ठेवून त्याच्या नियमित नोंदी त्यांनी ठेवल्या. त्यावर संशोधन केले. त्यांच्या याच संशोधनातून ‘वनस्पतींना संवेदना असतात’ हे त्यांनी सिद्ध केले. भारतीय वैज्ञानिक सोहिनी चक्रबोर्ती यांनी २०१६ मध्ये प्रसिद्ध केलेल्या संशोधनातून ही प्रक्रिया उलगडून दाखविली आहे.<ref>{{Cite web |date=2014-02-08 |title=लघुग्रह संशोधक विद्यार्थी |url=https://www.loksatta.com/sciit/plants-have-memories-and-can-learn-365381/ |access-date=2026-03-13 |website=Loksatta |language=mr}}</ref><ref>{{Cite web |date=2016-05-06 |title=प्रायॉन्ससारख्या प्रथिन रेणूंमुळे वनस्पतीत स्मृतींची निर्मिती |url=https://www.loksatta.com/desh-videsh/prions-protein-molecules-help-to-plant-1235441/ |access-date=2026-03-13 |website=Loksatta |language=mr}}</ref> वनस्पतिशास्त्राचा अभ्यास करण्यासाठी त्यांनी रेझोनंट रेकॉर्डर, ऑसिलेटिंग रेकॉर्डर, कंपाऊंड लेव्हलर, क्रेसकोग्राफ, बॅलिन्सिंग अ‍ॅपरेट्स आदी उपकरणे तयार केली ==संस्थास्थापना आणि लेखन== जगदीशचंद्र बोस यांनी सन १९१७मध्ये कोलकाता येथे [http://www.boseinst.ernet.in/home.html बोस रिसर्च इन्स्टिट्यूट] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060615190004/http://www.boseinst.ernet.in/home.html |date=2006-06-15 }} नावाची संस्था स्थापन करून एक मुखपत्रही सुरू केले. ==लिहिलेली पुस्तके== * इरिटेबिलिटी ऑफ प्लॅंट्स * इलेक्ट्रो-फिजिओलॉजी ऑफ प्लॅंट्स * ट्रॉपिक मुव्हमेंट अँड ग्रोथ ऑफ प्लॅंट्स * दि नव्‍‌र्हस मेकॅनिझम ऑफ प्लॅंट्स * प्लॅंट रिस्पॉन्स (१९०६) * दि फिजिऑलॉजी ऑफ फोटोसिंथेसिस * दि मोटार मेकॅनिझम ऑफ प्लॅंट्स * रिस्पॉन्सेस इन द लिव्हिंग अँड नॉन लिव्हिंग (१९०६) * लाइफ मुव्हमेंट्स ऑफ प्लॅंट्स (भाग १ ते ४) ==मृत्यू== डॉ. जगदीशचंद्र बोस यांचे वयाच्या ७९व्या वर्षी २३ नोव्हेंबर, १९३७ रोजी निधन झाले. == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} == बाह्य दुवे == * {{कॉमन्स वर्ग|Jagadish Chandra Bose|जगदीशचंद्र बोस}} * [https://hindi.thebetterindia.com/history-pages/jagdish-chandra-bose-greatest-scientists-of-india/amp जगदीश चंद्र बोस: जानिए क्यों नोबेल जीतने से चूक गए यह महान वैज्ञानिक] {{DEFAULTSORT:बोस, जगदीशचंद्र}} [[वर्ग:भारतीय शास्त्रज्ञ]] [[वर्ग:इ.स. १८५८ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९३७ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती]] [[वर्ग:भारतीय भौतिकशास्त्रज्ञ]] [[वर्ग:जीवशास्त्रज्ञ]] [[वर्ग:भारतीय जीवशास्त्रज्ञ]] [[वर्ग:भौतिकशास्त्रज्ञ]] [[वर्ग:वनस्पतीशास्त्रज्ञ]] [[वर्ग:पुरातत्त्वज्ञ]] [[वर्ग:भारतीय पुरातत्त्वज्ञ]] [[वर्ग:भारतीय वनस्पतीशास्त्रज्ञ]] dbvl8nool1hfsjruxdf9iuwrv818m3k 2693471 2693470 2026-07-09T14:21:16Z संतोष गोरे 135680 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2693471 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''डॉ. (सर) जगदीशचंद्र बसु''' ([[बंगाली भाषा|बंगाली]]:জগদীশচন্দ্র বসু) ([[३० नोव्हेंबर]], [[इ.स. १८५८|१८५८]] - [[२३ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९३७|१९३७]]) हे एक [[भारत|भारतीय]] [[जीवशास्त्रज्ञ]], [[भौतिकशास्त्रज्ञ]], [[वनस्पतीशास्त्रज्ञ]] तसेच [[पुरातत्त्वज्ञ]] होते. भारतीय महान शास्त्रज्ञ जगदीशचंद्र बोस यांचे वनस्पती विषयावरील कार्य महान आहे == जन्म व बालपण== पूर्व बंगालमधील डाक्का जिल्ह्यातील राणीखल या खेडेगावात ३० नोव्हेंबर १८५८ रोजी जगदीशचंद्र बोस यांच्या जन्म झाला. त्यांचे वडील भगवानचंद्र बसू हे सरकारी नोकरीत सब डिव्हिजनला ऑफिसर होते. त्या काळी इंग्रजीत जसे ठाकूरचे टागोर झाले, तसेच बसू आडनावाचे इंग्रजी स्पेलिंग बोस झाले. जगदीशचंद्रांचे घराणे हे बंगाल प्रांतातील एक खानदानी घराणे होते. त्यांची आई साध्वी व सुशील होती. लहानपणापासूनच जगदीशचंद्र आजूबाजूचा निसर्ग पहायचे, त्याचे निरीक्षण करायचे. निसर्गातील अनेक गोष्टी पाहून त्या अशाच का, असा प्रश्न त्यांना पडे. भगवानचंद्र सुद्धा न कंटाळता छोट्या जगदीशने विचारलेल्या प्रत्येक प्रश्नाचे उत्तर देत असे. सर्व झाडे एकाच वेळी का फुले देत नाहीत? एखाद्या झाडाची पालवी पोपटी हिरवी पण दुसऱ्याची तांबूस असा फरक का पडतो? असे त्यांना वाटे. झाडे, फुले, फुलपाखरे, भोवतीचा निसर्ग यांचे निरीक्षण करणे हा त्यांचा आवडता छंद होता. ==शिक्षण== डॉ. जगदीशचंद्र बोस कोलकाता येथील सेंट झेवियर शाळा आणि त्याच नावाच्या महाविद्यालयात शिकले. त्यानंतर इंग्लंडच्या ख्राईस्ट चर्च महाविद्यालयातून भौतिकी, रसायन वनस्पतिशास्त्र आणि निसर्गविज्ञानाचा अभ्यास पूर्ण करून ते भारतात परत आले. या काळात त्यांना भौतिकशास्त्रज्ञ लॉर्ड रॅली यांचे मार्गदर्शन लाभले. [[File:Jagadish Chandra Bose microwave apparatus.png|thumb|बोस यांनी १८९७ मध्ये बनविलेले मायक्रोवेव्ह निर्मितीचे उपकरण]] ==विद्युतशक्तीवरील संशोधन== [[इंग्लंड]] व [[कोलकाता]] येथील प्रेसिडेन्सी महाविद्यालयात १८८५ ते १९१५ अशी ३० वर्षे [[भौतिकशास्त्र]] शिकवत असतानाच जगदीशचंद्रांनी [[विद्युत|विद्युतशक्तीवर]] संशोधन केले. [[विद्युत चुंबकत्व|विद्युत चुंबकीय]] तरंगांचा शोध घेऊन त्यांनी बॅटरी बनवली. या शोधाची कीर्ती सर्वदूर पसरली. प्रसिद्ध शास्त्रज्ञ पोइंकर आणि जे. जे. थॉम्पसन यांच्या लिखाणात या शोधाचा उल्लेख आला आहे. नेमेलाइटच्या मदतीने संदेश पाठवण्यात त्यांना यश मिळाले होते. .इ.स. 1896 मध्ये रेडिओ संदेश वहनाचे प्रयोग  मार्कोनीने केले.व त्या आधी 1895 मध्ये जगदीशचंद्रांनी ते केेले. हे आता अमेरिकेत मान्य.{१} ==वनस्पती शास्त्रातील संशोधन== विद्युतशक्तीवरील संशोधनानंतर बोस हे [[वनस्पतीशास्त्र|वनस्पतिशास्त्राकडे]] वळले. सचेतन आणि अचेतन वस्तूतील साम्य आणि भेद याचा त्यांनी अभ्यास केला. [[स्नायू]], [[मज्जातंतू]], सुखदुःख आदी विकार यांचा वनस्पतीबाबत त्यांनी धांडोळा घेतला. डायामेट्रिकल कोन्ट्रॅक्शन अ‍ॅपरेटस, रेझोनंट रेकॉर्डर्स ही दोन उपकरणे तयार करून त्यांनी त्यांच्या साहाय्याने थंडी, प्रकाश, [[विद्युत]], [[उष्णता]] या घटकांचा वनस्पती व प्राणी यांच्यावरील परिणामांचा अभ्यास केला. वनस्पतींचे [[श्वसन]], [[रुधिराभिसरण]] पद्धतीने होणारे त्यांच्यातील कार्य, अन्नाची ने-आण निरुपयोगी वस्तूंचा निचरा हे त्यांच्या संशोधनाचे विषय होते. वनस्पतीमध्ये होणाऱ्या सूक्ष्म बदलांची माहिती ठेवून त्याच्या नियमित नोंदी त्यांनी ठेवल्या. त्यावर संशोधन केले. त्यांच्या याच संशोधनातून ‘वनस्पतींना संवेदना असतात’ हे त्यांनी सिद्ध केले. भारतीय वैज्ञानिक सोहिनी चक्रबोर्ती यांनी २०१६ मध्ये प्रसिद्ध केलेल्या संशोधनातून ही प्रक्रिया उलगडून दाखविली आहे.<ref>{{Cite web |date=2014-02-08 |title=लघुग्रह संशोधक विद्यार्थी |url=https://www.loksatta.com/sciit/plants-have-memories-and-can-learn-365381/ |access-date=2026-03-13 |website=Loksatta |language=mr}}</ref><ref>{{Cite web |date=2016-05-06 |title=प्रायॉन्ससारख्या प्रथिन रेणूंमुळे वनस्पतीत स्मृतींची निर्मिती |url=https://www.loksatta.com/desh-videsh/prions-protein-molecules-help-to-plant-1235441/ |access-date=2026-03-13 |website=Loksatta |language=mr}}</ref> वनस्पतिशास्त्राचा अभ्यास करण्यासाठी त्यांनी रेझोनंट रेकॉर्डर, ऑसिलेटिंग रेकॉर्डर, कंपाऊंड लेव्हलर, क्रेसकोग्राफ, बॅलिन्सिंग अ‍ॅपरेट्स आदी उपकरणे तयार केली ==संस्थास्थापना आणि लेखन== जगदीशचंद्र बोस यांनी सन १९१७मध्ये कोलकाता येथे [http://www.boseinst.ernet.in/home.html बोस रिसर्च इन्स्टिट्यूट] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060615190004/http://www.boseinst.ernet.in/home.html |date=2006-06-15 }} नावाची संस्था स्थापन करून एक मुखपत्रही सुरू केले. ==लिहिलेली पुस्तके== * इरिटेबिलिटी ऑफ प्लॅंट्स * इलेक्ट्रो-फिजिओलॉजी ऑफ प्लॅंट्स * ट्रॉपिक मुव्हमेंट अँड ग्रोथ ऑफ प्लॅंट्स * दि नव्‍‌र्हस मेकॅनिझम ऑफ प्लॅंट्स * प्लॅंट रिस्पॉन्स (१९०६) * दि फिजिऑलॉजी ऑफ फोटोसिंथेसिस * दि मोटार मेकॅनिझम ऑफ प्लॅंट्स * रिस्पॉन्सेस इन द लिव्हिंग अँड नॉन लिव्हिंग (१९०६) * लाइफ मुव्हमेंट्स ऑफ प्लॅंट्स (भाग १ ते ४) ==मृत्यू== डॉ. जगदीशचंद्र बोस यांचे वयाच्या ७९व्या वर्षी २३ नोव्हेंबर, १९३७ रोजी निधन झाले. == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} == बाह्य दुवे == * {{कॉमन्स वर्ग|Jagadish Chandra Bose|जगदीशचंद्र बोस}} * [https://hindi.thebetterindia.com/history-pages/jagdish-chandra-bose-greatest-scientists-of-india/amp जगदीश चंद्र बोस: जानिए क्यों नोबेल जीतने से चूक गए यह महान वैज्ञानिक] {{DEFAULTSORT:बोस, जगदीशचंद्र}} [[वर्ग:भारतीय शास्त्रज्ञ]] [[वर्ग:इ.स. १८५८ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९३७ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती]] [[वर्ग:भारतीय भौतिकशास्त्रज्ञ]] [[वर्ग:जीवशास्त्रज्ञ]] [[वर्ग:भारतीय जीवशास्त्रज्ञ]] [[वर्ग:भौतिकशास्त्रज्ञ]] [[वर्ग:वनस्पतीशास्त्रज्ञ]] [[वर्ग:पुरातत्त्वज्ञ]] [[वर्ग:भारतीय पुरातत्त्वज्ञ]] [[वर्ग:भारतीय वनस्पतीशास्त्रज्ञ]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] ejm4n1lw6ppg6lr9lkduwiglxb90nju 2693473 2693471 2026-07-09T14:21:55Z संतोष गोरे 135680 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2693473 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''डॉ. (सर) जगदीशचंद्र बसु''' ([[बंगाली भाषा|बंगाली]]:জগদীশচন্দ্র বসু) ([[३० नोव्हेंबर]], [[इ.स. १८५८|१८५८]] - [[२३ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९३७|१९३७]]) हे एक [[भारत|भारतीय]] [[जीवशास्त्रज्ञ]], [[भौतिकशास्त्रज्ञ]], [[वनस्पतीशास्त्रज्ञ]] तसेच [[पुरातत्त्वज्ञ]] होते. भारतीय महान शास्त्रज्ञ जगदीशचंद्र बोस यांचे वनस्पती विषयावरील कार्य महान आहे == जन्म व बालपण== पूर्व बंगालमधील डाक्का जिल्ह्यातील राणीखल या खेडेगावात ३० नोव्हेंबर १८५८ रोजी जगदीशचंद्र बोस यांच्या जन्म झाला. त्यांचे वडील भगवानचंद्र बसू हे सरकारी नोकरीत सब डिव्हिजनला ऑफिसर होते. त्या काळी इंग्रजीत जसे ठाकूरचे टागोर झाले, तसेच बसू आडनावाचे इंग्रजी स्पेलिंग बोस झाले. जगदीशचंद्रांचे घराणे हे बंगाल प्रांतातील एक खानदानी घराणे होते. त्यांची आई साध्वी व सुशील होती. लहानपणापासूनच जगदीशचंद्र आजूबाजूचा निसर्ग पहायचे, त्याचे निरीक्षण करायचे. निसर्गातील अनेक गोष्टी पाहून त्या अशाच का, असा प्रश्न त्यांना पडे. भगवानचंद्र सुद्धा न कंटाळता छोट्या जगदीशने विचारलेल्या प्रत्येक प्रश्नाचे उत्तर देत असे. सर्व झाडे एकाच वेळी का फुले देत नाहीत? एखाद्या झाडाची पालवी पोपटी हिरवी पण दुसऱ्याची तांबूस असा फरक का पडतो? असे त्यांना वाटे. झाडे, फुले, फुलपाखरे, भोवतीचा निसर्ग यांचे निरीक्षण करणे हा त्यांचा आवडता छंद होता. ==शिक्षण== डॉ. जगदीशचंद्र बोस कोलकाता येथील सेंट झेवियर शाळा आणि त्याच नावाच्या महाविद्यालयात शिकले. त्यानंतर इंग्लंडच्या ख्राईस्ट चर्च महाविद्यालयातून भौतिकी, रसायन वनस्पतिशास्त्र आणि निसर्गविज्ञानाचा अभ्यास पूर्ण करून ते भारतात परत आले. या काळात त्यांना भौतिकशास्त्रज्ञ लॉर्ड रॅली यांचे मार्गदर्शन लाभले. [[File:Jagadish Chandra Bose microwave apparatus.png|thumb|बोस यांनी १८९७ मध्ये बनविलेले मायक्रोवेव्ह निर्मितीचे उपकरण]] ==विद्युतशक्तीवरील संशोधन== [[इंग्लंड]] व [[कोलकाता]] येथील प्रेसिडेन्सी महाविद्यालयात १८८५ ते १९१५ अशी ३० वर्षे [[भौतिकशास्त्र]] शिकवत असतानाच जगदीशचंद्रांनी [[विद्युत|विद्युतशक्तीवर]] संशोधन केले. [[विद्युत चुंबकत्व|विद्युत चुंबकीय]] तरंगांचा शोध घेऊन त्यांनी बॅटरी बनवली. या शोधाची कीर्ती सर्वदूर पसरली. प्रसिद्ध शास्त्रज्ञ पोइंकर आणि जे. जे. थॉम्पसन यांच्या लिखाणात या शोधाचा उल्लेख आला आहे. नेमेलाइटच्या मदतीने संदेश पाठवण्यात त्यांना यश मिळाले होते. .इ.स. 1896 मध्ये रेडिओ संदेश वहनाचे प्रयोग  मार्कोनीने केले.व त्या आधी 1895 मध्ये जगदीशचंद्रांनी ते केेले. हे आता अमेरिकेत मान्य.{१} ==वनस्पती शास्त्रातील संशोधन== विद्युतशक्तीवरील संशोधनानंतर बोस हे [[वनस्पतीशास्त्र|वनस्पतिशास्त्राकडे]] वळले. सचेतन आणि अचेतन वस्तूतील साम्य आणि भेद याचा त्यांनी अभ्यास केला. [[स्नायू]], [[मज्जातंतू]], सुखदुःख आदी विकार यांचा वनस्पतीबाबत त्यांनी धांडोळा घेतला. डायामेट्रिकल कोन्ट्रॅक्शन अ‍ॅपरेटस, रेझोनंट रेकॉर्डर्स ही दोन उपकरणे तयार करून त्यांनी त्यांच्या साहाय्याने थंडी, प्रकाश, [[विद्युत]], [[उष्णता]] या घटकांचा वनस्पती व प्राणी यांच्यावरील परिणामांचा अभ्यास केला. वनस्पतींचे [[श्वसन]], [[रुधिराभिसरण]] पद्धतीने होणारे त्यांच्यातील कार्य, अन्नाची ने-आण निरुपयोगी वस्तूंचा निचरा हे त्यांच्या संशोधनाचे विषय होते. वनस्पतीमध्ये होणाऱ्या सूक्ष्म बदलांची माहिती ठेवून त्याच्या नियमित नोंदी त्यांनी ठेवल्या. त्यावर संशोधन केले. त्यांच्या याच संशोधनातून ‘वनस्पतींना संवेदना असतात’ हे त्यांनी सिद्ध केले. भारतीय वैज्ञानिक सोहिनी चक्रबोर्ती यांनी २०१६ मध्ये प्रसिद्ध केलेल्या संशोधनातून ही प्रक्रिया उलगडून दाखविली आहे.<ref>{{Cite web |date=2014-02-08 |title=लघुग्रह संशोधक विद्यार्थी |url=https://www.loksatta.com/sciit/plants-have-memories-and-can-learn-365381/ |access-date=2026-03-13 |website=Loksatta |language=mr}}</ref><ref>{{Cite web |date=2016-05-06 |title=प्रायॉन्ससारख्या प्रथिन रेणूंमुळे वनस्पतीत स्मृतींची निर्मिती |url=https://www.loksatta.com/desh-videsh/prions-protein-molecules-help-to-plant-1235441/ |access-date=2026-03-13 |website=Loksatta |language=mr}}</ref> वनस्पतिशास्त्राचा अभ्यास करण्यासाठी त्यांनी रेझोनंट रेकॉर्डर, ऑसिलेटिंग रेकॉर्डर, कंपाऊंड लेव्हलर, क्रेसकोग्राफ, बॅलिन्सिंग अ‍ॅपरेट्स आदी उपकरणे तयार केली ==संस्थास्थापना आणि लेखन== जगदीशचंद्र बोस यांनी सन १९१७मध्ये कोलकाता येथे [http://www.boseinst.ernet.in/home.html बोस रिसर्च इन्स्टिट्यूट] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060615190004/http://www.boseinst.ernet.in/home.html |date=2006-06-15 }} नावाची संस्था स्थापन करून एक मुखपत्रही सुरू केले. ==लिहिलेली पुस्तके== * इरिटेबिलिटी ऑफ प्लॅंट्स * इलेक्ट्रो-फिजिओलॉजी ऑफ प्लॅंट्स * ट्रॉपिक मुव्हमेंट अँड ग्रोथ ऑफ प्लॅंट्स * दि नव्‍‌र्हस मेकॅनिझम ऑफ प्लॅंट्स * प्लॅंट रिस्पॉन्स (१९०६) * दि फिजिऑलॉजी ऑफ फोटोसिंथेसिस * दि मोटार मेकॅनिझम ऑफ प्लॅंट्स * रिस्पॉन्सेस इन द लिव्हिंग अँड नॉन लिव्हिंग (१९०६) * लाइफ मुव्हमेंट्स ऑफ प्लॅंट्स (भाग १ ते ४) ==मृत्यू== डॉ. जगदीशचंद्र बोस यांचे वयाच्या ७९व्या वर्षी २३ नोव्हेंबर, १९३७ रोजी निधन झाले. == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} == बाह्य दुवे == * {{कॉमन्स वर्ग|Jagadish Chandra Bose|जगदीशचंद्र बोस}} * [https://hindi.thebetterindia.com/history-pages/jagdish-chandra-bose-greatest-scientists-of-india/amp जगदीश चंद्र बोस: जानिए क्यों नोबेल जीतने से चूक गए यह महान वैज्ञानिक] {{DEFAULTSORT:बोस, जगदीशचंद्र}} [[वर्ग:भारतीय शास्त्रज्ञ]] [[वर्ग:इ.स. १८५८ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९३७ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती]] [[वर्ग:भारतीय भौतिकशास्त्रज्ञ]] [[वर्ग:जीवशास्त्रज्ञ]] [[वर्ग:भारतीय जीवशास्त्रज्ञ]] [[वर्ग:भौतिकशास्त्रज्ञ]] [[वर्ग:वनस्पतीशास्त्रज्ञ]] [[वर्ग:पुरातत्त्वज्ञ]] [[वर्ग:भारतीय पुरातत्त्वज्ञ]] [[वर्ग:भारतीय वनस्पतीशास्त्रज्ञ]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:बंगाली व्यक्ती]] 4n7iitmpjxnl7t942bzc6ndryd7jmvb 0 4860 2693435 2550965 2026-07-09T12:48:15Z अभय नातू 206 /* पुरस्कार */ 2693435 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट खेळाडू संपूर्ण माहिती | नाव = सुनील गावसकर | image =Sunil Gavaskar BH.jpg | देश= भारत | देश_इंग्लिश_नाव = India | पूर्ण नाव = सुनील मनोहर गावसकर | उपाख्य = सनी | living = true | दिनांकजन्म = १० | महिनाजन्म = ७ | वर्षजन्म = १९४९ | स्थान_जन्म = [[मुंबई]],[[महाराष्ट्र]] | देश_जन्म = भारत | दिनांकमृत्यू = | महिनामृत्यू = | वर्षमृत्यू = | स्थान_मृत्यू = | देश_मृत्यू = | heightft = 5 | heightinch = 5 | फलंदाजीची पद्धत = उजव्या हाताने | गोलंदाजीची पद्धत = उजव्या हाताने [[सीम गोलंदाजीची पद्धत|मध्यम]] | विशेषता = [[फलंदाज]] | नाते = [[माधव मंत्री]] (मामा), [[रोहन गावस्कर]] (मुलगा), [[गुंडप्पा विश्वनाथ]] (मेहूणा) | international = true | कसोटी सामना पदार्पण दिनांक = ६ मार्च | कसोटी सामना पदार्पणवर्ष = १९७१ | कसोटी सामना पदार्पण विरूद्ध = वेस्ट ईंडीझ | कसोटी सामने = १२८ | शेवटचा कसोटी सामना दिनांक = १३ मार्च | शेवटचा कसोटी सामना वर्ष = १९८७ | शेवटचा कसोटी सामना विरूद्ध = पाकिस्तान | आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना पदार्पण दिनांक = १३ जुलै | आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना पदार्पणवर्ष = १९७४ | आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना पदार्पण विरूद्ध = इंग्लंड | आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामने = ४ | शेवटचा आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना दिनांक = ५ नोव्हेंबर | शेवटचा आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना वर्ष = १९८७ | आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना विरूद्ध = इंग्लंड | एकदिवसीय शर्ट क्र = | संघ१ = [[मुंबई क्रिकेट संघ|मुंबई]] | वर्ष१ = १९६७/६८–१९८६/८७ | संघ क्र.१ = | संघ२ = [[{{EngDomCrname|Somerset}}]] | वर्ष२ = १९८० | | columns = ४ | column१ = [[कसोटी सामना|कसोटी]] | सामने१ = १२५ | धावा१ = १०१२२ | फलंदाजीची सरासरी१ = ५१.१२ | शतके/अर्धशतके१ = ३४/४५ | सर्वोच्च धावसंख्या१ = २३६* | चेंडू१ = ३८० | बळी१ = १ | गोलंदाजीची सरासरी१ = २०६.०० | ५ बळी१ = ० | १० बळी१ = ० | सर्वोत्तम गोलंदाजी१ = १/३४ | झेल/यष्टीचीत१ = १०८/– | column२ = [[एकदिवसीय क्रिकेट|ए.सा.]] | सामने२ = १०८ | धावा२ = ३०९२ | फलंदाजीची सरासरी२ = ३५.१३ | शतके/अर्धशतके२ = १/२७ | सर्वोच्च धावसंख्या२ = १०३* | चेंडू२ = २० | बळी२ = १ | गोलंदाजीची सरासरी२ = २५.०० | ५ बळी२ = ० | १० बळी२ = n/a | सर्वोत्तम गोलंदाजी२ = १/१० | झेल/यष्टीचीत२ = २२/– | column३ = [[प्रथम श्रेणी क्रिकेट|प्र.श्रे.]] | सामने३ = ३४८ | धावा३ = २५८३४ | फलंदाजीची सरासरी३ = ५१.४६ | शतके/अर्धशतके३ = ८१/१०५ | सर्वोच्च धावसंख्या३ = ३४० | चेंडू३ = १९५३ | बळी३ = २२ | गोलंदाजीची सरासरी३ = ५६.३६ | ५ बळी३ = ० | १० बळी३ = ० | सर्वोत्तम गोलंदाजी३ = ३/४३ | झेल/यष्टीचीत३ = २९३/– | column४ = [[लिस्ट अ क्रिकेट|लिस्ट अ]] | सामने४ = १५१ | धावा४ = ४५९४ | फलंदाजीची सरासरी४ = ३६.१७ | शतके/अर्धशतके४ = ५/३७ | सर्वोच्च धावसंख्या४ = १२३ | चेंडू४ = १०८ | बळी४ = २ | गोलंदाजीची सरासरी४ = ४०.५० | ५ बळी४ = ० | १० बळी४ = n/a | सर्वोत्तम गोलंदाजी४ = १/१० | झेल/यष्टीचीत४ = ३७/– | दिनांक= ५ सप्टेंबर | वर्ष = २००८ | source = http://www.cricketarchive.com/Archive/Players/1/1378/1378.html CricketArchive }} '''सुनील मनोहर गावसकर''' यांचा जन्म ([[जुलै १०]], [[इ.स. १९४९|१९४९]] - हयात) हा [[भारतीय क्रिकेट संघ|भारतीय पुरुष क्रिकेट संघाकडून]] आंतरराष्ट्रीय सामने खेळलेला [[फलंदाज]] आहे. कसोटी सामन्यांमध्ये भारतीय क्रिकेट संघाच्या इतिहासातील सर्वोत्तम आघाडीचा फलंदाज म्हणून त्यांना गणले जाते. भारतीय संघातर्फे त्यांनी १२५ कसोटी सामने खेळून ५१.१२ धावांच्या सरासरीने एकूण १०,१२२ धावा काढल्या. गावस्कर हे दोन दशकांदरम्यान आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळताना ५० पेक्षा जास्त फलंदाजी सरासरी असलेल्या कसोटी क्रिकेटमधील फक्त सहा फलंदाजांपैकी एक होते,<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/magazine/content/story/477774.html|title=The perfect opener}}</ref> आणि कसोटी पदार्पणापासून त्यांची फलंदाजीची सरासरी कधीही ५० च्या खाली गेली नाही.<ref>{{cite web|url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket/for-the-first-time-in-49-tests-kohlis-50-plus-test-average-under-threat-7807235/|title=For the first time in 49 Tests, Kohli’s Test average drops below 50}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.indiatoday.in/india-today-insight/story/from-the-archives-sunil-gavaskar-the-constant-in-a-hurrying-world-1895154-2022-01-02|title=From the archives: Sunil Gavaskar, the constant in a hurrying world}}</ref> इंग्लंड च्या 'लिस्टेल क्रिकेट मैदानाला' सुनील गावस्करांचे नाव देण्यात आले आहे. ==पुरस्कार== * मुंबई क्रीडा पत्रकार संघटनेतर्फे क्रिकेट खेळाडू सुनील गावसकर यांना ११ डिसॆंबर २०१६ रोजी जीवनगौरव पुरस्कार देण्यात आलेला आहे. [[File:Sunil-Gavaskar.jpg|200px|thumb|right|सुनील गावसकर]] [[File:Sunil Gavaskar Graph.png|300px|डावे]] == निवडक क्रिकेट विक्रम == {| class="wikitable sortable" style="text-align: left;" |+ सुनील गावसकर यांचे आंतरराष्ट्रीय विक्रम ! # ! विक्रमाचा तपशील ! मैदान ! शहर / देश ! संदर्भ |- | १ || कसोटी क्रिकेटमध्ये सर्वप्रथम १०,००० धावांचा टप्पा पार करणारे फलंदाज. || [[एम. ए. चिदंबरम स्टेडियम]] || [[चेन्नई]], [[भारत]] || <ref name="icc_hof">[https://www.icc-cricket.com/hall-of-fame/hall-of-famers/hall-of-famer-sunil-gavaskar सुनील गावसकर - आयसीसी हॉल ऑफ फेम], आयसीसी अधिकृत संकेतस्थळ.</ref> |- | २ || पदार्पणाच्या कसोटी मालिकेत सर्वाधिक धावा करण्याचा जागतिक विक्रम (७७४ धावा). || [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]] || [[पोर्ट ऑफ स्पेन]], [[त्रिनिदाद आणि टोबॅगो]] || <ref name="sportsmatik">[https://sportsmatik.com/hall-of-fame/view/sunil-gavaskar-1361 सुनील गावसकर: प्रोफाइल आणि रेकॉर्ड्स], स्पोर्ट्समॅटिक.</ref> |- | ३ || एकाच कसोटी सामन्याच्या दोन्ही डावांत तीन वेळा शतके झळकावणारे जगातील पहिले फलंदाज. || [[ईडन गार्डन्स]] || [[कोलकाता]], [[भारत]] || <ref name="wiki_centuries">[https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_international_cricket_centuries_by_Sunil_Gavaskar सुनील गावसकर यांच्या आंतरराष्ट्रीय शतकांची सूची], विकिपीडिया.</ref> |- | ४ || वेस्ट इंडीजविरुद्ध सर्वाधिक २,७४९ धावा आणि १३ शतके करण्याचा विक्रम. || [[वानखेडे स्टेडियम]] || [[मुंबई]], [[भारत]] || <ref name="sportsmatik" /> |- | ५ || एका कॅलेंडर वर्षात १,००० पेक्षा जास्त कसोटी धावा करणारे पहिले भारतीय फलंदाज (१९७६ मध्ये). || [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]] || [[बंगळुरू]], [[भारत]] || <ref name="sportsmatik" /> |- | ६ || कसोटी इतिहासात ३४ शतके झळकावून प्रदीर्घ काळ सर्वाधिक शतकांचा विक्रम स्वतःकडे राखला. || [[ग्रीन पार्क स्टेडियम]] || [[कानपूर]], [[भारत]] || <ref name="wiki_centuries" /> |- | ७ || चौथ्या डावात दुहेरी शतक (२२१ धावा) झळकावणारे आघाडीचे भारतीय फलंदाज. || [[द ओव्हल]] || [[लंडन]], [[इंग्लंड]] || <ref name="wiki_centuries" /> |} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} == बाह्य दुवे == * [http://www.cricinfo.com/india/content/player/28794.html क्रिकइन्फो.कॉम - {{लेखनाव}} यांची प्रोफाइल (इंग्लिश मजकूर)] {{क्रम-सुरू}} {{क्रम-मागील|मागील=[[बिशनसिंग बेदी]]}} {{क्रम-शीर्षक|शीर्षक=[[:वर्ग:भारतीय क्रिकेट संघाचे नायक|भारतीय क्रिकेट संघाचे नायक]]|वर्ष=[[इ.स. १९७८]]-[[इ.स. १९७९]]}} {{क्रम-पुढील|पुढील=[[श्रीनिवासराघवन वेंकटराघवन|एस. वेकटराघवन]]}} {{क्रम-मागील|मागील=[[श्रीनिवासराघवन वेंकटराघवन|एस. वेकटराघवन]]}} {{क्रम-शीर्षक|शीर्षक=[[:वर्ग:भारतीय क्रिकेट संघाचे नायक|भारतीय क्रिकेट संघाचे नायक]]|वर्ष=[[इ.स. १९७९]]-[[इ.स. १९८३]]}} {{क्रम-पुढील|पुढील=[[कपिल देव]]}} {{क्रम-मागील|मागील=[[कपिल देव]]}} {{क्रम-शीर्षक|शीर्षक=[[:वर्ग:भारतीय क्रिकेट संघाचे नायक|भारतीय क्रिकेट संघाचे नायक]]|वर्ष=[[इ.स. १९८४]]-[[इ.स. १९८५]]}} {{क्रम-पुढील|पुढील=[[कपिल देव]]}} {{क्रम-शेवट}} {{५०च्या वर कसोटी सामन्यांची सरासरी असलेले भारतीय फलंदाज}} {{भारतीय संघ - क्रिकेट विश्वचषक, १९७५}} {{भारतीय संघ - क्रिकेट विश्वचषक, १९७९}} {{भारतीय संघ - क्रिकेट विश्वचषक, १९८३}} {{भारतीय संघ - क्रिकेट विश्वचषक, १९८७}} {{DEFAULTSORT:गावसकर, सुनील}} [[वर्ग:भारतीय क्रिकेट संघाचे नायक]] [[वर्ग:भारतातील पुरुष क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:भारताचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:भारताचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:मराठी व्यक्ती]] [[वर्ग:मुंबईचे नगरपाल]] [[वर्ग:भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळाचे अध्यक्ष]] [[वर्ग:अर्जुन पुरस्कारविजेते]] nefte4o3l3n0uw103hwfu8ki6lzu7ay 0 7698 2693510 2372643 2026-07-09T19:10:07Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2693510 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय जिल्हा |जिल्ह्याचे_नाव = बाँगाइगांव जिल्हा |स्थानिक_नाव = বঙাইগাওঁ জিলা |चित्र_नकाशा = Bongaigaon in Assam (India).svg |अक्षांश-रेखांश = |राज्याचे_नाव = आसाम |विभागाचे_नाव = |मुख्यालयाचे_नाव = बाँगाइगांव |तालुक्यांची_नावे = |क्षेत्रफळ_वर्ग_किमी = १७२५ |लोकसंख्या_एकूण = ७३८८०४ |जनगणना_वर्ष = २०११ |लोकसंख्या_घनता = ३१० |शहरी_लोकसंख्या = |साक्षरता_दर = ५८.७५% |लिंग_गुणोत्तर = |प्रमुख_शहरे = |जिल्हाधिकार्यांचे_नाव = शंकर प्रसाद नंदी |लोकसभा_मतदारसंघाची_नावे = |विधानसभा_मतदारसंघाची_नावे = |खासदारांची_नावे = |किमान पर्जन्यमान = २५०० |कमाल पर्जन्यमान = ३५०० |संकेतस्थळ = http://bongaigaon.gov.in/ }} '''बाँगाइगांव जिल्हा''' हा [[भारत|भारताच्या]] [[आसाम]] राज्यातील एक जिल्हा आहे. याचे प्रशासकीय केंद्र [[बाँगाइगांव]] येथे आहे. ==बाह्य दुवे== *[http://bongaigaon.gov.in/ अधिकृत संकेतस्थळ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110829083245/http://bongaigaon.gov.in/ |date=2011-08-29 }} {{आसाम - जिल्हे}} [[वर्ग:आसाममधील जिल्हे]] 3ek229hvveutyykagvc87spvb6ipkkz 0 15617 2693556 2577608 2026-07-10T06:17:59Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2693556 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट शहर | नाव = शिकागो | स्थानिक = Chicago | चित्र = Chicago montage.jpg | ध्वज = Flag of Chicago, Illinois.svg | चिन्ह = Seal of Chicago, Illinois (1918).png | नकाशा१= इलिनॉय | नकाशा२ = अमेरिका | देश = अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने | राज्य = [[इलिनॉय]] | स्थापना = [[इ.स. १८३७]] | महापौर = राह्म इमॅन्युएल | क्षेत्रफळ = ६०६.२ | उंची = ५८६ | लोकसंख्या_वर्ष = २०१० | लोकसंख्या = २६,९५,५९८ | महानगर_लोकसंख्या = ९४,६१,१०५ | घनता = ४,४४७ | वेळ = [[यूटीसी]] - ६:०० | वेब = [http://www.cityofchicago.org cityofchicago.org] |latd = 41 |latm = 52 |lats = 55 |latNS = N |longd = 87 |longm = 37 |longs = 40 |longEW = W |nostub = yes }} '''शिकागो''' [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकेच्या]] [[इलिनॉय]] राज्यामधील सर्वात मोठे व अमेरिकेतील तिसऱ्या क्रमांकाचे सर्वाधिक लोकसंख्येचे शहर आहे. [[लेक मिशिगन]]च्या किनारी वसलेल्या या शहराची वस्ती सुमारे २७ लाख आहे. शिकागो महानगराची वस्ती अंदाजे ९७,००,००० असून ही लोकसंख्या [[इलिनॉय]], [[विस्कॉन्सिन]] व [[इंडियाना]] राज्यांमध्ये पसरलेली आहे. [[इ.स. १८३३]] साली [[ग्रेट लेक्स]] व [[मिसिसिपी नदी]] ह्यांना जोडणाऱ्या एका नैसर्गिक कालव्याजवळ शिकागोची स्थापना झाली. [[स्वामी विवेकानंद]]ांनी [[इ.स. १८९३]] साली ह्याच शहरात दिलेल्या एका भाषणाच्या सुरुवातीस श्रोत्यांना "Brothers and Sisters of America....." असे उल्लेखून सगळ्या जगाची वाहवा मिळवली आणि हिंदू धर्म आणि प्रथा याची जगाला काही प्रमाणात ओळख करून दिली.<ref name="bhuyan-17">{{Citation | author = P. R. Bhuyan | title = Swami Vivekananda | page = 17}}</ref> सध्या शिकागो अमेरिकेच्या मिडवेस्ट भागातील मोठे आर्थिक व सांस्कृतिक केंद्र आहे. शिकागोला जगातील सर्वात महत्त्वाच्या १० आर्थिक केंद्रांपैकी एक मानले जाते. ह्या शहराला ''अमेरिकेचे दुसरे शहर (सेकंड सिटी)'' म्हणूनही ओळखतात. येथील [[ओ'हेर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] हा जगातील दुसऱ्या क्रमांकाचा वर्दळीचा विमानतळ आहे. सध्याच्या घडीला अमेरिकेमधील सर्वात उंच इमारत [[विलिस टॉवर]] ह्याच शहरात स्थित आहे. अमेरिकेचे विद्यमान राष्ट्राध्यक्ष [[बराक ओबामा]] शिकागोचे रहिवासी आहेत. == इतिहास == अनेक वर्षे Red Indian लोकांशी युद्ध केल्यानंतर इस १८३३ मध्ये शिकागो शहराची मांडणी झाली. शिकागो शहराची हळूहळू वाढ होत असताना रविवार, ८ ऑक्टोबर १८७१ रोजी रात्री ९ वाजता या शहरात आग लागली. असे म्हणतात, एका गाईची कंदिलाला धक्का लागून ही आग लागली पण ते खरा असेलच असे नाही. शिकागो शहरात लाकडी बिल्डिंग खूप जास्त असल्याने ही आग भराभर पेटत गेली. त्यात प्रचंड जोरात वाहणारे वारे यांनी तर ती फारच भडकली. रात्री ९ वाजून ४० मिनिटांनी अग्निशामक विभागाला याची माहिती मिळाली पण दुर्दैव असा की त्यांनी आग विझवायला बंब पाठवले ते उलट दिशेला. तोवर आगीने असे काही रुद्र रूप धारण केले की सारे हतबल झाले. शिकागोच्या मेयर ने आजूबाजूच्या परिसरातून मदत मागितली पण आगीचे प्रमाण एवढे मोठे होते की कशा कशाचा उपयोग झाला नाही शिकागो शहराची पाणी पुरवठा विभागाची बिल्डिंग जाळून गेली आणि शहराला आग विझवायला पाणी मिळायची शक्यताही अंदुक अंधुक होत गेली. हॉटेल्स, मोठ्ठी दुकाने, वाडे, सिटी हौल, झाडे, चर्चेस, बिल्डींग्स सगळे जाळून गेले. शेवटी सोमवारी रात्री पडलेल्या पावसाने आणि वाऱ्याच्या बदललेल्या दिशेने आग आटोक्यात आली आणि ३५ टक्के शहर जाळून गेल्यावर ३ दिवसांनी मंगळवारी सकाळी ही आग विझली! जवळ जवळ २००० एकर परिसर जळून बेचिराख झाला होता. तीन लाखांपैकी एक लाख लोक यात बेघर झाले. २० ते ३० लाख पुस्तके तेथील ग्रंथालयातील जळून गेली. या घटनेला Great Chicago Fire of 1871 असे म्हणतात. या धक्यातून शिकागो शहर मात्र लवकर सावरले. संपूर्ण देशभरातून मदतीचा ओघ सुरू झाला. देश विदेशातून लोक आले आणि त्यांनी शिकागो शहर नव्याने उभे केले. लाकडाचा वापर जास्त केल्याने जळलेल्या शहराने मग स्टीलचा वापर केलेल्या बिल्डिंग बांधायला सुरुवात केली. शिकागोतील प्रत्येक बिल्डिंगला एक इतिहास आहे. == भूगोल == शिकागो शहर इलिनॉयच्या ईशान्य भागात [[लेक मिशिगन]]च्या काठावरील ९९७ [[वर्ग किमी]] एवढ्या क्षेत्रफळाच्या भागावर वसले आहे. === हवामान === येथील इतर शहरांप्रमाणे शिकागोचे हवामान उन्हाळ्यात सौम्य तर हिवाळ्यात अतिथंड व रूक्ष असते. {{Weather box |location = शिकागो मिडवे विमानतळ |single line = Y |imperial first = Y |Jan high F = 31.5 |Feb high F = 35.8 |Mar high F = 46.8 |Apr high F = 59.2 |May high F = 70.2 |Jun high F = 79.9 |Jul high F = 84.2 |Aug high F = 82.1 |Sep high F = 75.3 |Oct high F = 62.8 |Nov high F = 48.6 |Dec high F = 35.3 |year high F =59.4 |Jan mean F=24.8 |Feb mean F=28.7 |Mar mean F=38.8 |Apr mean F=50.4 |May mean F=60.9 |Jun mean F=71.0 |Jul mean F=75.9 |Aug mean F=74.1 |Sep mean F=66.4 |Oct mean F=54.2 |Nov mean F=41.5 |Dec mean F=29.0 |year mean F=51.3 |Jan low F = 18.2 |Feb low F = 21.7 |Mar low F = 30.9 |Apr low F = 41.7 |May low F = 51.6 |Jun low F = 62.1 |Jul low F = 67.5 |Aug low F = 66.2 |Sep low F = 57.5 |Oct low F = 45.7 |Nov low F = 34.5 |Dec low F = 22.7 |year low F =43.5 |Jan record high F = 67 |Feb record high F = 75 |Mar record high F = 86 |Apr record high F = 92 |May record high F = 102 |Jun record high F = 107 |Jul record high F = 109 |Aug record high F = 102 |Sep record high F = 101 |Oct record high F = 94 |Nov record high F = 81 |Dec record high F = 72 |year record high F =109 |Jan record low F = -25 |Feb record low F = -20 |Mar record low F = -7 |Apr record low F = 10 |May record low F = 28 |Jun record low F = 35 |Jul record low F = 46 |Aug record low F = 43 |Sep record low F = 34 |Oct record low F = 20 |Nov record low F = -3 |Dec record low F = -20 |year record low F= -25 |precipitation colour = green |Jan precipitation inch = 2.06 |Feb precipitation inch = 1.94 |Mar precipitation inch = 2.72 |Apr precipitation inch = 3.64 |May precipitation inch = 4.13 |Jun precipitation inch = 4.06 |Jul precipitation inch = 4.01 |Aug precipitation inch = 3.99 |Sep precipitation inch = 3.31 |Oct precipitation inch = 3.24 |Nov precipitation inch = 3.42 |Dec precipitation inch = 2.57 |year precipitation inch=39.09 |Jan snow inch = 11.5 |Feb snow inch = 9.1 |Mar snow inch = 5.4 |Apr snow inch = 1.0 |May snow inch =trace |Jun snow inch = 0 |Jul snow inch = 0 |Aug snow inch = 0 |Sep snow inch = 0 |Oct snow inch = 0.1 |Nov snow inch = 1.3 |Dec snow inch = 8.7 |year snow inch =37.1 |unit precipitation days = 0.01 in |Jan precipitation days = 10.7 |Feb precipitation days = 8.8 |Mar precipitation days = 11.2 |Apr precipitation days = 11.1 |May precipitation days = 11.4 |Jun precipitation days = 10.3 |Jul precipitation days = 9.9 |Aug precipitation days = 9.0 |Sep precipitation days = 8.2 |Oct precipitation days = 10.2 |Nov precipitation days = 11.2 |Dec precipitation days = 11.1 |year precipitation days=123.1 |unit snow days = 0.1 in |Jan snow days = 8.1 |Feb snow days = 5.5 |Mar snow days = 3.8 |Apr snow days = 0.7 |May snow days = 0 |Jun snow days = 0 |Jul snow days = 0 |Aug snow days = 0 |Sep snow days = 0 |Oct snow days = 0.1 |Nov snow days = 1.8 |Dec snow days = 6.7 |year snow days=26.7 |source 1 = Illinois State Climatologist Office (normals 1971−2000, extremes 1928−2006) <ref name = "ILoffice" >{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा = http://www.isws.illinois.edu/atmos/statecli/Summary/illinois.htm | title = Historical Climate Data Chicago Midway Airport (1971-2000) | अ‍ॅक्सेसदिनांक = 2009-11-10 | publisher = Illinois State Climatologist Office | archive-date = 2010-01-24 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100124023159/http://www.isws.illinois.edu/atmos/statecli/Summary/Illinois.htm | url-status = dead }}</ref> |source 2 = HKO (sun only, 1961−1990) <ref name = HKO>{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा = http://www.hko.gov.hk/wxinfo/climat/world/eng/n_america/us/chicago_e.htm | title = Climatological Normals of Chicago | publisher = [[Hong Kong Observatory]] | अ‍ॅक्सेसदिनांक = 2010-05-12 | archive-date = 2010-08-18 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100818214138/http://www.hko.gov.hk/wxinfo/climat/world/eng/n_america/us/chicago_e.htm | url-status = dead }}</ref> |date=August 2010 }} == खेळ == खालील पाच प्रमुख व्यावसायिक संघ शिकागो महानगरामध्ये स्थित आहेत. अमेरिकेमधील चारही मोठ्या खेळांमधील व्यावसायिक संघ असलेले शिकागो हे १२ पैकी एक शहर आहे. {| class="wikitable" ! style="background:black; color:white"|संघ ! style="background:black; color:white"|खेळ ! style="background:black; color:white"|लीग ! style="background:black; color:white"|स्थान ! style="background:black; color:white"|स्थापना |- ! [[शिकागो बेअर्स]] | [[अमेरिकन फुटबॉल]] | [[नॅशनल फुटबॉल लीग]] | [[सोल्जर्ज फील्ड]] | १९१९ |- ! [[शिकागो बुल्स]] | [[बास्केटबॉल]] | [[नॅशनल बास्केटबॉल असोसिएशन]] | [[युनायटेड सेंटर]] | १९६६ |- ! [[शिकागो ब्लॅकहॉक्स]] | [[आइस हॉकी]] | [[नॅशनल हॉकी लीग]] | [[युनायटेड सेंटर]] | १९२६ |- ! [[शिकागो कब्ज]] | [[बेसबॉल]] | [[मेजर लीग बेसबॉल]] | रिग्ली फील्ड | १८७० |- ! [[शिकागो व्हाईट सॉक्स]] | [[बेसबॉल]] | [[मेजर लीग बेसबॉल]] | यू.एस. सेल्युलर फील्ड | १९०० |} == शहर रचना == {{wide image|Chicago sunrise 1.jpg|1000px|<center>लेक मिशिगनमधून घेतलेले शिकागोचे चित्र</center>}} {{wide image|One Summer Night in the Windy City.jpg|1000px|<center>शिकागो शहर रात्रीच्या वेळी</center>}} == प्रेक्षणीय स्थळे == मिलेनियम पार्क हे शहरातील एक मोठे उद्यान आहे. याच्या बाजूलाच एक 'सिटी पार्क' पण आहे. येथे एक सांस्कृतिक कार्यक्रम करण्याचे ठिकाण आहे. २००५ साली वालाच्याच्या आकाराची ही वस्तू स्टीलची बनवलेली असून सर्व बाजूंनी पॉलिश करून चकाचक दिसते. दर वर्षी अंदाजे ५ कोटी पर्यटक शिकागोला भेट देतात == इतर == [[इ.स. २०११]]चे [[बृहन्महाराष्ट्र मंडळ|बृहन्महाराष्ट्र मंडळाचे]] संमेलन शिकागो येथे भरले. == जुळी शहरे == जगातील खालील शहरे शिकागोची जुळी शहरे आहेत. *{{Flag icon|Poland}} '''[[वर्झावा]]''' ''१९६०'' *{{Flag icon|Italy}} '''[[मिलान]]''' ''१९७३'' *{{Flag icon|Japan}} '''[[ओसाका]]''' ''१९७३'' *{{Flag icon|Morocco}} '''[[कासाब्लांका]]''' ''१९८२'' *{{Flag icon|People's Republic of China}} '''[[शांघाय]]''' ''१९८५'' *{{Flag icon|People's Republic of China}} '''[[शेनयांग]]''' ''१९८५'' *{{Flag icon|Sweden}} '''[[योहतेबोर्य]]''' ''१९८७'' *{{Flag icon|Ghana}} '''[[आक्रा]]''' ''१९८९'' *{{Flag icon|Czech Republic}} '''[[प्राग]]''' ''१९९०'' *{{Flag icon|Ukraine}} '''[[क्यीव]]''' ''१९९१'' *{{Flag icon|Mexico}} '''[[मेक्सिको सिटी]]''' ''१९९१'' *{{Flag icon|Canada}} '''[[टोराँटो]]''' ''१९९१'' *{{Flag icon|United Kingdom}} '''[[बर्मिंगहॅम]]''' ''१९९३'' *{{Flag icon|Lithuania}} '''[[व्हिल्नियस]]''' ''१९९३'' *{{Flag icon|Germany}} '''[[हांबुर्ग]]''' ''१९९४'' *{{Flag icon|Greece}} '''[[अथेन्स]]''' ''१९९७'' *{{Flag icon|South Africa}} '''[[डर्बन]]''' ''१९९७'' *{{Flag icon|Ireland}} '''[[गॅलवे]]''' ''१९९७'' *{{Flag icon|Russia}} '''[[मॉस्को]]''' ''१९९७'' *{{Flag icon|Switzerland}} '''[[लुत्सर्न]]''' ''१९९८'' *{{Flag icon|India}} '''[[दिल्ली]]''' ''२००१'' *{{Flag icon|Jordan}} '''[[अम्मान]]''' ''२००४'' *{{Flag icon|Brazil}} '''[[साओ पाउलो]]''' ''२००४'' *{{Flag icon|Serbia}} '''[[बेलग्रेड]]''' ''२००५'' *{{Flag icon|Pakistan}} '''[[लाहोर]]''' ''२००७'' *{{Flag icon|South Korea}} '''[[बुसान]]''' ''२००७'' *{{Flag icon|Colombia}} '''[[बोगोता]]''' ''२००९'' == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} == बाह्य दुवे == *[http://www.cityofchicago.org अधिकृत संकेतस्थळ] *[http://www.explorechicago.org/ स्वागत कक्ष] *{{wikivoyage|Chicago|शिकागो}} {{कॉमन्स|Chicago|शिकागो}} {{अमेरिकेमधील मोठी शहरे}} [[वर्ग:शिकागो| ]] [[वर्ग:इलिनॉयमधील शहरे]] [[वर्ग:कूक काउंटी (इलिनॉय)]] [[वर्ग:दुपेज काउंटी (इलिनॉय)]] 0kf3rf2o5f3ajlz859vwyt4jjcfrly7 0 18455 2693512 2634686 2026-07-09T19:50:32Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2693512 wikitext text/x-wiki '''बृहन्महाराष्ट्र मंडळ''' या लेखांत महाराष्ट्राबाहेरच्या व भारताबाहेरील मराठीभाषकांच्या भाषिक संघटनांची माहिती दिली आहे. महाराष्ट्राबाहेर जाणाऱ्या मराठी लोकांनी ठिकठिकाणी महाराष्ट्र मंडळांची स्थापना केली आहे. ’अमृतातेही पैजा जिंके’ अशा [[मराठी]] भाषेला व संस्कृतीला परप्रदेशात जपण्याचा प्रयत्न होत असतो. महाराष्ट्राबाहेरची व परदेशातली काही महत्त्वाची महाराष्ट्र मंडळे पुढील प्रमाणे- *[http://www.mmbudhabi.org महाराष्ट्र मंडळ अबुधाबी]{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *[http://www.mmatlanta.org महाराष्ट्र मंडळ अटलांटा] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210724002050/https://mmatlanta.org/ |date=2021-07-24 }} *[http://www.bmmonline.org/ उत्तर अमेरिकन बृहन्‍महाराष्ट्र मंडळ] *[http://www.oregonmm.org ओरेगन मराठी मंडळ] * [http://www.mmqatar.com कतार महाराष्ट्र मंडळ][[महाराष्ट्र मंडळ, कतार]] *[http://www.columbusmm.org महाराष्ट्र मंडळ कोलंबस] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100428063850/http://www.columbusmm.org/ |date=2010-04-28 }} *[http://mmjax.org/ महाराष्ट्र मंडळ जॅक्सनव्हिल फ्लोरिडा] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090707003243/http://www.mmjax.org/ |date=2009-07-07 }} *[http://www.mmtb.itgo.com/ मराठी मंडळ टॅम्पा बे] *[http://groups.yahoo.com/group/darmarathi/ याहू ग्रुप, महाराष्ट्र मंडळ, दार ए सलाम, टांझानिया] *[https://web.archive.org/web/20091027025459/http://geocities.com/darmarathi/ महाराष्ट्र मंडळ, दार ए सलाम, टांझानिया] *[http://www.sutra.co.jp/marathi/newSite/ तोक्यो मराठी मंडळ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070228160458/http://www.sutra.co.jp/marathi/newSite/ |date=2007-02-28 }} *[http://www.mbmtoronto.com/ मराठी भाषिक मंडळ टोरॉंटो] *[http://www.dfwmm.org डॅलस-फोर्ट वर्थ महाराष्ट्र मंडळ] *[http://www.mmdet.org महाराष्ट्र मंडळ डीट्रॉइट] *[http://www.mmdubai.org महाराष्ट्र मंडळ दुबई] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210506115152/http://mmdubai.org/ |date=2021-05-06 }} *[http://www.nemm.org न्यू इंग्लंड मराठी मंडळ] *महाराष्ट्र मंडळ न्यू यॉर्क *[http://www.mmpgh.org महाराष्ट्र मंडळ पिट्सबर्ग] *[http://www.mmbangalore.com महाराष्ट्र मंडळ बंगलोर] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210307124920/http://mmbangalore.com/ |date=2021-03-07 }} *[http://www.mmbayarea.org महाराष्ट्र मंडळ बे एरिया] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210726161334/https://mmbayarea.org/ |date=2021-07-26 }} *[http://www.bmmandal.com/ ब्लूमिंग्टन-नॉर्मल बृहन्महाराष्ट्र मंडळ, इलिनॉय राज्य, अमेरिका] *[http://www.maharashtramandal.org/milwaukee महाराष्ट्र मंडळ मिलवॉकी] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311022241/http://maharashtramandal.org/milwaukee/ |date=2007-03-11 }} *[http://mmvic.org.au/ महाराष्ट्र मंडळ मेलबर्न - व्हिक्टोरिया] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071231103903/http://www.mmvic.org.au/ |date=2007-12-31 }} *[http://www.mmlondon.co.uk महाराष्ट्र मंडळ लंडन] *[http://www.mmla.org महाराष्ट्र मंडळ लॉस एंजेलस] *[http://www.marathi.com/ महाराष्ट्र मंडळ वॉशिंग्टन डी.सी.] *[http://www.vizagcityonline.com/MaharashtraMandal महाराष्ट्र मंडळ, विशाखापट्टणम] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070312191423/http://www.vizagcityonline.com/MaharashtraMandal/ |date=2007-03-12 }} *[http://www.mahamandal-chicago.org/ महाराष्ट्र मंडळ शिकागो] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070205073613/http://www.mahamandal-chicago.org/ |date=2007-02-05 }} *[http://www.seattlemm.org महाराष्ट्र मंडळ सिअ‍ॅटल] *[http://www.maharashtra-mandal-Singapore.org महाराष्ट्र मंडळ सिंगापूर] *[http://www.marathi.org.au/ मराठी मंडळ सिडनी] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070207084039/http://www.marathi.org.au/ |date=2007-02-07 }} *[http://mr.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A0%E0%A5%80_kiswahili_%E0%A4%B6%E0%A4%AC%E0%A5%8D%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%B9%E0%A4%BF%E0%A4%A4%E0%A4%BE/ मराठी किस्वाहिली शब्दसंहिता, किस्वाहिली ही टांझानिया देशाची राष्ट्रभाषा आहे]{{मृत दुवा|date=January 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *[http://groups-beta.google.com/group/hydmarathi हैदराबादचे महाराष्ट्र मंडळ] *[http://www.hmmhouston.org महाराष्ट्र मंडळ ह्यूस्टन] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210610043328/http://hmmhouston.org/ |date=2021-06-10 }} नवी दिल्ली येथील बृहन्महाराष्ट्र मंडळाचे प्रशासकीय कार्यालय १००५६ मुल्तानी ढांडा , पहाडगंज पोलिसस्टेशन समोर ,पहाडगंज, नवी दिल्ली – ११००५५ येथे आहे. या कार्यालयाने संपूर्ण बृहन्महाराष्ट्रातील संस्थांची परिचय सूचीची चवथी आवृत्ती प्रकाशित केली गेली आहे. परिचय सूचीत विभिन्न संस्थांची नावे, पत्ते, फोन नंबर, पदाधिकारी, निवासी व्यवस्था याबद्दल माहिती दिली गेली आहे. परिचय सूचीची किंमत रु.२००/- (डिमांड ड्राफ्ट – बृहन्महाराष्ट्र मंडळ, नवी दिल्ली या नावाने पाठवावा) किंवा, परिचय सूचीसाठी श्री. वसंत चांदूरकर ४७ बी-१ ए, गौतम नगर, भोपाळ ४६२०२३, मो. ०९९९३००६४८२, manishchandurkar@gmail.com यांच्याकडे संपर्क करावा . ==भारताच्या महाराष्ट्र मंडळांचे पत्ते (अ ते औ)== * [[अजमेर]] : महाराष्ट्र मंडळ, कचहरी रोड, महात्मा गांधी मार्ग, अजमेर, राजस्थान ३०५००१ फोन - (०१४५) २६३२२०० - निवास सुविधा * अमरेली : श्री श्रीरंग समस्त महाराष्ट्रीय ज्ञाति समाज, अमरेली द्वारा - दत्तात्रेय शं. वैद्य, तुळजाई, जिल्हा लायब्ररीमागे, अमरेली, गुजरात ३६५६०१ * [[अलाहाबाद]] : महाराष्ट्र लोकसेवा मंडळ, टिळक स्मारक भवन, ऑफ जी. टी. रोड, अलोपीबाग, अलाहाबाद, उत्तर प्रदेश २११००६ दूरध्वनी - (०५३२) २६६७४११ - निवास सुविधा * [[अलाहाबाद]] -२ : अखिल भारतीय महाराष्ट्र तीर्थपुरोहित संघ, प्रयाग महाराष्ट्र भवन, गोपाळ मंदिर, ११२, मीरागल्ली, दारागंज रेल्वे स्थानकसमोर, दारागंज, अलाहाबाद, उत्तर प्रदेश २११००६ * अशोकनगर : महाराष्ट्र समाज, खरे कॉम्लेक्स, सिव्हिल हॉस्पिटलसमोर, अशोकनगर, मध्यप्रदेश ४७३३३१. फोन - (०७५४३) २२०६८० * [[इटारसी]] : महाराष्ट्र मंडळ, मराठी प्राथमिक शाळा, बडे मंदिराजवळ, इटारसी, मध्य प्रदेश ४६११११ (०७५७२) २३४४८८ * [[इंदूर]] : मराठी समाज, लोहामंडी स्कूलच्या बाजूस, ३१, पंचशीलनगर, स्नेहनगर, इंदूर, [[मध्य प्रदेश]] ४५२००१; (०७३१) २४४६१३२ - निवास सुविधा * इंदूर -२ : सानंद न्यास, ४१७, ट्रेड हाऊस, १४/३, साऊथ तुकोगंज, इंदूर, मध्य प्रदेश ४५२००१; फोन - (०७३१) २५१६१६२ * इंदूर -३ : महाराष्ट्र साहित्य सभा, ६९८, म. गांधी मार्ग, [[इंदूर]], मध्य प्रदेश ४५२००७, फोन - (०७३१) २५३६२७७ * इंदूर -४ : श्री अहल्योत्सव समिती, अहल्या स्मृती सदन, २१, प्रिन्स यशवंत रोड, इंदूर, मध्य प्रदेश ४५२००२ * इंदूर -५ : महाराष्ट्र ब्राह्मण सभा, ५९, देवी अहल्या मार्ग, जेल रोड, इंदूर, मध्य प्रदेश ४५२००७, फोन (०७३१) २५३६२७७ * इंदूर -६ : महाराष्ट्र विकास मंडळ, ‘तृप्ती’, जे - १५०, रविशंकर शुक्लनगर, एल. आय. जी. कॉलनी, इंदूर, मध्य प्रदेश ४५२००८, फोन(०७३१) २५७०४९० * इंदूर -७ महाराष्ट्र मंडळ, ७० बी, वैशालीनगर, इंदूर, मध्य प्रदेश ४५२००९, * इंदूर -८ : मेघदूत महाराष्ट्र मंडळ, द्वारा - प. दि. मुळ्ये, स्कीम नं. ७४, प्लॉट नं. ए. डी. ३९७, विजयनगर, इंदूर, मध्य प्रदेश ४५२०१०, फोन (०७३१) २५५००७० * इंदूर -९ : आपले वाचनालय, ११ बी, राजेंद्रनगर, इंदूर, मध्य प्रदेश ४५२०१२, (०७३१) २३२११९२ * इंदूर -१० : महाराष्ट्र समाज मानस भवन, राजेंद्रनगर, इंदूर ४५२०१२, फोन (०७३१) २३२१०२७ * [[उज्जैन]] : महाराष्ट्र समाज, टिळक स्मृती मंदिर, ४९, क्षीरसागर, [[उज्जैन]], [[मध्य प्रदेश]] ४५६००१ (०७३४) २५५६२८४ * उज्जैन -२ : महाराष्ट्र मित्रमंडळ, ६७, एम. आय. जी., इंदिरानगर, आगरा रोड, [[उज्जैन]] ४५६००१ * उज्जैन -३ : श्री. अच्युतानंद गुरू आखाडा व्यायामशाळा ८ योगीपुरा, रामघाट, [[उज्जैन]] ४५६००१ * उज्जैन -४ : मध्यप्रदेश मराठी साहित्य संघ के-१८, ‘अस्मिता’, ऋषीनगर, उज्जैन ४५६००१ * [[उदयपूर]] : महाराष्ट समाज, ३८४, भूपालपुरा, जोधपूर डेअरीजवळ, [[उदयपूर]], [[राजस्थान]] ३१३००१ - निवास सुविधा. * औराद : श्री संत ज्ञानेश्‍वर माउली मराठी साहित्य मंडळ, द्वारा - श्री तिरुमला उच्च प्राथमिक विद्यालय, बसवण्ण गल्लीच्या बाजूला, औराद (बा.), जि. बिदर ५८५३२६ ==भारताच्या महाराष्ट्र मंडळांचे पत्ते (क ते घ)== * [[कन्नोद]] : महाराष्ट्र समाज, श्रीपाद मेंढाळकर, श्रीराम मंदिर, नवी आळी, कन्नोद, जि. [[देवास]], [[मध्य प्रदेश]] ४५५३३२ * करनाल : माय मराठी मंडळ, करनाल, हरियाणा. अध्यक्ष – डॉ. शंकर मोहन शेटे shankarshete1923@yahoo.co.in * कलकत्ता : महाराष्ट्र मंडळ, १५, हाजरा रोड, कालिघाट, कलकत्ता ७०००२६. फोन (०३३) २४७५४५३२ * कलकत्ता - २ : महाराष्ट्र निवास, १५, हाजरा रोड, कालिघाट, कलकत्ता ७०००२६. फोन (०३३) २४७५००७१ - निवास सुविधा. * [[कानपूर]] : महाराष्ट्र मंडळ, १०/४२८, खलासी लाईन, [[कानपूर]], उत्तर प्रदेश २०८००१ दूरध्वनी - (०५१२) २५२५७०० - ७० जणांसाठी निवास सुविधा. * कोइम्बतूर : महाराष्ट्र मंडळ, कोइम्बतूर. * [[कोटा]] : महाराष्ट्र समाज, डडवाडा, जि. कोटा, [[राजस्थान]] ३२४००२ - (०७४४) २४६४६२१ * कोटा -२ : नूतन महाराष्ट्र समाज सेवा समिती, द्वारा घ. वा. गोखले, १/ई-२९, तलवंडी, जि. [[कोटा]], [[राजस्थान]] ३२४००५ * [[खांडवा]] : महाराष्ट्र मंडळ, गाडगीळवाडी, मेन हिंदी शाळेसमोर, हाटकेश्‍वर रोड, [[खांडवा]], मध्य प्रदेश ४५०००१ (०७३३) २२४९१११ * खांडवा -२ : आर्य महिला समाज, वामनराव देव मार्ग,[[खांडवा]] ४५०००१ * खुरई : महाराष्ट्र समाज, चांदोरकर वाडा, खुरई, जि. सागर, मध्य प्रदेश ४७०११७ * गांधीनगर : महाराष्ट्र मंडळ, द्वारा - दत्तात्रेय खोत, न्यू ॲपोस्टॉलिक चर्चच्या मागे, गांधीनगर, अबू रोड, [[राजस्थान]] ३०७०२६८ * गांधीनगर महाराष्ट्र समाज सेक्टर २१/३०, बसस्टॅंडजवळ, गांधीनगर, गुजरात ३८२०२१. * गांधी धाम महाराष्ट्र मंडळ गणेश भवन, प्लॉट नं. ५८, सेक्टर-८, टागोर रोड, गांधी धाम, कच्छ ३७०२०९ फोन (०७९) २३२१२१४८ * [[गुणा]] : महाराष्ट्र समाज, गोपाळ मंदिर, नयापुरा, [[गुणा]], [[मध्य प्रदेश]] ४७३००१ फोन - (०७५४२) २२०४७१ - निवास सुविधा * गुलबर्गा : मराठी साहित्य मंडळ वल्लभभाई पटेल चौक, स्टेशन बाजार, गुलबर्ग ५८५१०२. फोन - (०८४७२) २३२२०७ * गुलबर्गा - २ : मराठा महासंघ, मराठा भवन, न्यू राघवेंद्र कॉलनी, ब्रह्मपूर, गुलबर्ग ५८५१०३ फोन - (०८४७२) २२२९२९ * गोधरा : नूतन महाराष्ट्र स्नेहवर्धक मंडळ, द्वारा - डॉ. अनिल माणके, माणके हॉस्पिटल, एल. आय. सी. रोड, गोधरा, जि. पंचमहाल, गुजरात ३८९००१. फोन (०२६७२) २४३१२९ * [[ग्वाल्हेर]] : मराठा हितकारिणी सभा, शिवाजी भवन, जवाहर कॉलनी, लष्कर, [[ग्वाल्हेर]], मध्य प्रदेश ४७४००१ * ग्वाल्हेर-२ : डॉ. हरि रामचंद्र दिवेकर स्मारक समिती, द्वारा - पं. काशीनाथ जोशी, बक्षी की गोठ, लष्कर, ग्वाल्हेर, मध्य प्रदेश ४७४००१. फोन (०७५१) २३२८०८३ * ग्वाल्हेर- ३ : शारदोपासक मंडळ, द्वारा - डॉ. केशव र. कान्हेरे, सातभाई की गोठ, लक्ष्मीगंज, लष्कर, ग्वाल्हेर, मध्य प्रदेश ४७४००१ * ग्वाल्हेर-४ : महाराष्ट्र समाज, जयेंद्रगंज, ग्वाल्हेर, मध्य प्रदेश ४७४००९ * ग्वाल्हेर-५ : महाराष्ट्र क्षत्रिय हितचिंतक सभा, श्री जयाजी मराठा बेर्डिंग हाऊस, जयेंद्रगंज, लष्कर, ग्वाल्हेर, मध्य प्रदेश ४७४००९ * ग्वाल्हेर-६ : सरस्वती संघ, जयेंद्रगंज, ग्वाल्हेर, मध्य प्रदेश ४७४००९. फोन - (०७५१) २४२०५५१ * ग्वाल्हेर-७ : महाराष्ट्र सांस्कृतिक मंडळ, ५ बी, हरिओम् कॉलनी, मुरार, ग्वाल्हेर, मध्य प्रदेश ४७४००६ * ग्वाल्हेर-८ : वनिता समाज, लष्कर, ग्वाल्हेर, मध्य प्रदेश ४७४००१ * ग्वाल्हेर-९ : मराठी महिला मंडळ, लष्कर, ग्वाल्हेर, मध्य प्रदेश ४७४००१ * ग्वाल्हेर-१० : अभिनव अभ्यास मंडळ, द्वारा - अनिल कुंटे, इ - १०, तानसेन मार्ग, गांधीनगर - १, ग्वाल्हेर, मध्य प्रदेश ४७४००१ * ग्वाल्हेर-११ : महाराष्ट्र ब्राह्मण सभा, सभा भवन, लाला का बाजार, लष्कर, ग्वाल्हेर, मध्य प्रदेश ४७४००१ फोन २३३०४४ * ग्वाल्हेर=१२ : महाराष्ट्र समाज, डॉ. केतकर भवन, स्टेशन रोड, डबरा जि. ग्वाल्हेर, मध्य प्रदेश ४७५११० ==भारताच्या महाराष्ट्र मंडळांचे पत्ते (क ते घ)== * [[कन्नोद]] : महाराष्ट्र समाज, श्रीपाद मेंढाळकर, श्रीराम मंदिर, नवी आळी, कन्नोद, जि. [[देवास]], [[मध्य प्रदेश]] ४५५३३२ * करनाल : माय मराठी मंडळ, करनाल, हरियाणा. अध्यक्ष – डॉ. शंकर मोहन शेटे shankarshete१९२३@yahoo.co.in * कलकत्ता : महाराष्ट्र मंडळ, १५, हाजरा रोड, कालिघाट, कलकत्ता ७०००२६. फोन (०३३) २४७५४५३२ * कलकत्ता - २ : महाराष्ट्र निवास, १५, हाजरा रोड, कालिघाट, कलकत्ता ७०००२६. फोन (०३३) २४७५००७१ - निवास सुविधा. * [[कानपूर]] : महाराष्ट्र मंडळ, १०/४२८, खलासी लेन, [[कानपूर]], उत्तर प्रदेश २०८००१ दूरध्वनी - (०५१२) २५२५७०० - ७० जणांसाठी निवास सुविधा. * कोइम्बतूर : महाराष्ट्र मंडळ, कोइम्बतूर. * [[कोटा]] : महाराष्ट्र समाज, डडवाडा, जि. कोटा, [[राजस्थान]] ३२४००२ - (०७४४) २४६४६२१ * कोटा -२ : नूतन महाराष्ट्र समाज सेवा समिती, द्वारा घ. वा. गोखले, १/ई-२९, तलवंडी, जि. [[कोटा]], [[राजस्थान]] ३२४००५ * [[खांडवा]] : महाराष्ट्र मंडळ, गाडगीळवाडी, मेन हिंदी शाळेसमोर, हाटकेश्‍वर रोड, [[खांडवा]], मध्य प्रदेश ४५०००१ (०७३३) २२४९१११ * खांडवा -२ : आर्य महिला समाज, वामनराव देव मार्ग,[[खांडवा]] ४५०००१ * खुरई : महाराष्ट्र समाज, चांदोरकर वाडा, खुरई, जि. सागर, मध्य प्रदेश ४७०११७ * गांधीनगर : महाराष्ट्र मंडळ, द्वारा - दत्तात्रेय खोत, न्यू ॲपोस्टॉलिक चर्चच्या मागे, गांधीनगर, अबू रोड, [[राजस्थान]] ३०७०२६८ * गांधीनगर महाराष्ट्र समाज सेक्टर २१/३०, बसस्टॅंडजवळ, गांधीनगर, गुजरात ३८२०२१. * गांधी धाम महाराष्ट्र मंडळ गणेश भवन, प्लॉट नं. ५८, सेक्टर-८, टागोर रोड, गांधी धाम, कच्छ ३७०२०९ फोन (०७९) २३२१२१४८ * [[गुणा]] : महाराष्ट्र समाज, गोपाळ मंदिर, नयापुरा, [[गुणा]], [[मध्य प्रदेश]] ४७३००१ फोन - (०७५४२) २२०४७१ - निवास सुविधा * गुलबर्गा : मराठी साहित्य मंडळ वल्लभभाई पटेल चौक, स्टेशन बाजार, गुलबर्ग ५८५१०२. फोन - (०८४७२) २३२२०७ * गुलबर्गा - २ : मराठा महासंघ, मराठा भवन, न्यू राघवेंद्र कॉलनी, ब्रह्मपूर, गुलबर्ग ५८५१०३ फोन - (०८४७२) २२२९२९ * गोधरा : नूतन महाराष्ट्र स्नेहवर्धक मंडळ, द्वारा - डॉ. अनिल माणके, माणके हॉस्पिटल, एल. आय. सी. रोड, गोधरा, जि. पंचमहाल, गुजरात ३८९००१. फोन (०२६७२) २४३१२९ * [[ग्वाल्हेर]] : मराठा हितकारिणी सभा, शिवाजी भवन, जवाहर कॉलनी, लष्कर, [[ग्वाल्हेर]], मध्य प्रदेश ४७४००१ * ग्वाल्हेर-२ : डॉ. हरि रामचंद्र दिवेकर स्मारक समिती, द्वारा - पं. काशीनाथ जोशी, बक्षी की गोठ, लष्कर, ग्वाल्हेर, मध्य प्रदेश ४७४००१. फोन (०७५१) २३२८०८३ * ग्वाल्हेर- ३ : शारदोपासक मंडळ, द्वारा - डॉ. केशव र. कान्हेरे, सातभाई की गोठ, लक्ष्मीगंज, लष्कर, ग्वाल्हेर, मध्य प्रदेश ४७४००१ * ग्वाल्हेर-४ : महाराष्ट्र समाज, जयेंद्रगंज, ग्वाल्हेर, मध्य प्रदेश ४७४००९ * ग्वाल्हेर-५ : महाराष्ट्र क्षत्रिय हितचिंतक सभा, श्री जयाजी मराठा बेर्डिंग हाऊस, जयेंद्रगंज, लष्कर, ग्वाल्हेर, मध्य प्रदेश ४७४००९ * ग्वाल्हेर-६ : सरस्वती संघ, जयेंद्रगंज, ग्वाल्हेर, मध्य प्रदेश ४७४००९. फोन - (०७५१) २४२०५५१ * ग्वाल्हेर-७ : महाराष्ट्र सांस्कृतिक मंडळ, ५ बी, हरिओम् कॉलनी, मुरार, ग्वाल्हेर, मध्य प्रदेश ४७४००६ * ग्वाल्हेर-८ : वनिता समाज, लष्कर, ग्वाल्हेर, मध्य प्रदेश ४७४००१ * ग्वाल्हेर-९ : मराठी महिला मंडळ, लष्कर, ग्वाल्हेर, मध्य प्रदेश ४७४००१ * ग्वाल्हेर-१० : अभिनव अभ्यास मंडळ, द्वारा - अनिल कुंटे, इ - १०, तानसेन मार्ग, गांधीनगर - १, ग्वाल्हेर, मध्य प्रदेश ४७४००१ * ग्वाल्हेर-११ : महाराष्ट्र ब्राह्मण सभा, सभा भवन, लाला का बाजार, लष्कर, ग्वाल्हेर, मध्य प्रदेश ४७४००१ फोन २३३०४४ * ग्वाल्हेर=१२ : महाराष्ट्र समाज, डॉ. केतकर भवन, स्टेशन रोड, डबरा जि. ग्वाल्हेर, मध्य प्रदेश ४७५११०==भारताच्या महाराष्ट्र मंडळांचे पत्ते (च ते झ)== * चंडीगढ : महाराष्ट्र मंडळ प्लॉट नं. २४७, सेक्टर - १९ / डी, चंडीगढ १६००१९ * [[चित्तोडगढ]] : महाराष्ट्र मंडळ, सी ८५, प्रदापनगर, चित्तोडगढ, [[राजस्थान]] ३१२००१. फोन - ३०७०२६ * चित्तोडगढ -२ : महाराष्ट्र मंडळ, सी -८५, प्रतापनगर, चित्तोडगढ, राजस्थान ३१२००१ फोन (०१४७२) २४२६११ * चेन्नई : महाराष्ट्र मंडळ ६१, ई. व्ही. के. संपत रोड, व्हेपेरी, चेन्नई ६००००७ फोन (०४४) २६६१८१२८ - निवास सुविधा. * [[छतरपूर]] : श्री भवानी महाराष्ट्र मंडळ महाराष्ट्र भवन, ३ महाराष्ट्र मार्ग, बेनीगंज, छतरपूर, [[मध्य प्रदेश]] ४७१००१. फोन - (०७६८२) २४३३८९ - निवास सुविधा * [[जबलपूर]] : महाराष्ट्र भाषिक मंडळ मार्ग नं. १७ प्लॉट नं. ७२८, शांतिनगर, दमोह नाका, [[जबलपूर]] ४८२००२ * जबलपूर -२ : आधारताल महाराष्ट्र समाज, ३१ न्यू रामनगर, आधारताल, जबलपूर ४८२००४ * जबलपूर -३ : महाराष्ट्र ब्रह्मवृंद समाज, द्वारा - श्री राधाकृष्ण मंदिर, लार्डगंज, जबलपूर, मध्य प्रदेश ४८२००२ * जमशेदपूर : महाराष्ट्र हितकारी मंडळ ‘के’ रोड, बिस्टुपूर, जमशेदपूर ८३१००१. फोन - (०६५७) २४२४०१६ * [[जयपूर]] : जयपूर महाराष्ट्र मंडळ, महाराष्ट्र भवन, विनोबा मार्ग, सी स्कीम, अशोकनगर, जयपूर, [[राजस्थान]] फोन ३०२००१. फोन (०१४१) २३६५८७२ - निवास सुविधा * [[जोधपूर]] : महाराष्ट्र समाज, डी - ३१, शास्त्रीनगर, जोधपूर, [[राजस्थान]] ३४२००३. फोन (०२९१) २६१२३६० - निवास सुविधा * [[झाबुआ]] : महाराष्ट्र समाज, १२०१, नेहरू मार्ग, झाबुआ, [[मध्य प्रदेश]] ४५७६६१ * [[झुनझुनू]] : महाराष्ट्र सांस्कृतिक एवम् सामाजिक संस्था, द्वारा - अरुण गोगटे, इ. - २८३, आय. बी., खेतडीनगर, झुनझुनू, [[राजस्थान]] ३३५०४. फोन (१५९२) २१४४ ==भारताच्या महाराष्ट्र मंडळांचे पत्ते (ट ते ड)== * [[टिमरनी]] : श्री महाराष्ट्र ब्राह्मण दत्त मंदिर संस्था, टिमरनी, जि. होशंगाबाद, [[मध्य प्रदेश]] ४६१२२८ * [[डडवाडा]] : महाराष्ट्र समाज, डडवाडा, जि. कोटा, [[राजस्थान]] ३२४००२ - (०७४४) २४६४६२१ * ढवळी फोंडा : गोमंतक मराठी भाषा परिषद, ‘सूरश्री’, ढवळी फोंडा, गोवा ४०३४०१. फोन (०८३२) २३१४६७२ ==भारताच्या महाराष्ट्र मंडळांचे पत्ते (त ते न)== * [[तलवंडी]] : नूतन महाराष्ट्र समाज सेवा समिती, द्वारा घ. वा. गोखले, १/इ-२९, तलवंडी, जि. कोटा, [[राजस्थान]] ३२४००५ * [[दमोह]] : महाराष्ट्र मंडळ, श्री गणेश चिकित्सा भवन परिसर, दमोह, मध्य प्रदेश ४७०६६१. फोन - (०७८१२) २२५०५७ * [[दिल्ली]] : महाराष्ट्रीय स्नेह-संवर्धक समाज, बृहन्महाराष्ट्र भवन, पहाडगंज पोलीस स्टेशनसमोर, नवी दिल्ली ११००५५, दूरध्वनी - (०११) २३६८२४१४ * दिल्ली -२ महाराष्ट्रीय समाज बिल्डिंग ट्रस्ट, बृहन्महाराष्ट्र भवन, पहाडगंज पोलीस स्टेशनसमोर, नवी दिल्ली ११००५५, दूरध्वनी - (०११) २३६७९००८, २३६७०५२० * दिल्ली - ३ दिल्ली महाराष्ट्रीय शैक्षणिक व सांस्कृतिक संस्था, नूतन मराठी स्कूल कंपाउंड, वालचंद प्लेस, आराम बाग, पहाडगंज, नवी दिल्ली ११००५५. दूरध्वनी - (०११) २३६७४१६५, २३५२८९१९ * दिल्ली - ४ पूर्वांचल महाराष्ट्र मंडळ, बी-८०, आनंद विहार, आय.पी. एक्स्टेंशन - २, दिल्ली ११००९२ दूरध्वनी - (०११) २२१५१२२८ * [[नवी दिल्ली]] - ५ महाराष्ट्र मित्रमंडळ, श्री दत्त विनायक मंदिर संस्थान, सी-२/ए, जनकपुरी, नवी दिल्ली ११००५८ * नवी दिल्ली - ६ महाराष्ट्र परिचय केंद्र, ए-८ स्टेट एम्पोरिया बिल्डिंग, बाबा खडकसिंग मार्ग, नवी दिल्ली ११०००१ * [[देवास]] : [[महाराष्ट्र मंडळ (देवास)|महाराष्ट्र समाज]], २/१, मुक्ती मार्ग, आनंदपुरा, [[देवास]], मध्य प्रदेश ४५५००१ फोन - (०७२७२) २२३१४४ * [[देवास]] -२ : [[महाराष्ट्र मंडळ (देवास)|मराठी सांस्कृतिक मंडळ]], ३० एम. आय. जी., जवाहरनगर, [[देवास]], मध्य प्रदेश ४५५००१ * [[नागचोथरा]] : महाराष्ट्र समाज मनोहर धोडपकर, शिक्षिका आवास गृह, नागचोथरा, पो. खेडा, ता. बदनावर, जि. धार, [[मध्य प्रदेश]] ४५४६६० ==भारताच्या महाराष्ट्र मंडळांचे पत्ते (प ते म)== * पणजी : महाराष्ट्र परिचय केंद्र, काकुले इमारत, दादा वैद्य रोड, पणजी ४०३००१. * पाटण : श्री गजानन मंडळी भद्र, पाटण - श्री गणेशवाडी, भद्र, पाटण, गुजरात ३८४२६५. * पाटणा : महाराष्ट्र मंडळ, सर्पंटाइन रोड, दरोगा प्रसाद राय मार्ग, पटना, बिहार ८०००१ * पिपलानी : * महाराष्ट्र सांस्कृतिक मंडळ, श्री गणेश मंदिर, सी सेक्टर, पिपलानी जिल्हा - भोपाळ) * [[पुष्कर]] : महाराष्ट्र मंडळ, बडी बस्ती, पुष्कर, [[राजस्थान]] ३०५०२२ - निवास सुविधा * पोरबंदर : श्री महाराष्ट्र मंडळ ट्रस्ट पोरबंदर - द्वारा - मीरा वॉच कंपनी, सुदामा चौक, पोरबंदर, गुजरात ३६०५७५, * बंगलोर : बंगलोर महाराष्ट्र मंडळ, २८, न्यू सेकंड क्रॉस, गांधीनगर, बंगलोर ५६०००९. फोन (०८०) २२२६२१७६ - निवास सुविधा. http://www.mmbangalore.org.in {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180623041146/http://www.mmbangalore.org.in/ |date=2018-06-23 }} अध्यक्ष – स्मिता पोंक्षे admin@mmbangalore.com * [[बडोदा]] : ब्राह्मण सभा, सरस्वती सदन, प्रताप मार्ग, दांडिया बाजार, बडोदा, [[गुजरात]] ३९०००१. फोन (०२६५) २४१३८८४ * बडोदा -२ मराठी वाङ्‌मय परिषद, ३०६, सागरिका चेंबर्स, अमृत रसघरसमोर, दांडिया बाजार, बडोदा ३९०००१. * बडोदा -३ : महाराष्ट्र मंडळ, उद्धव शुक्रे, पहिला मजला, गजानंद कॉम्प्लेक्स, प्रणव सोसायटी, मांजलपूर, बडोदा ३९०००४. * बडोदा -४ : पश्‍चिम विभाग महाराष्ट्र मंडळ, गुजरात स्लम क्लिअरन्स बोर्ड बेसमेंट, बँक ऑफ इंडियाजवळ, सुभानपुरा, बडोदा ३९०००७. फोन (०२६५) २३४२६६६ * बडोदा -५ : पूर्व विभाग महाराष्ट्र मंडळ, जे. बी. निंबाळकर, १९, परितोष सोसायटी, नवजीवन बसस्टॉपजवळ, आजवा रोड, बडोदा ३९००१९ * बडोदा -६ : कारेली बाग महाराष्ट्र मंडळ ३१, कारेली बाग सोसायटी, ब्राईट स्कूलजवळ, व्ही. आय. पी. रोड, कारेली बाग, बडोदा ३९००२२ * बारदेश : गोमंतक मराठी अकादमी, मराठी भवन, आल्त पर्वरी, बार्देश, गोवा ४०३५२१. * [[बिलासपूर]] : महाराष्ट्र मंडळ, पारिजात कॉलनी परिसर, अमेरी रोड, नेहरूनगर, बिलासपूर, [[छत्तीसगढ]] * बिलासपूर -२ रेल्वे महाराष्ट्र मंडळ, रामदासनगर, बिलासपूर, छत्तीसगढ ४९५००१ * बीना : महाराष्ट्र मंडळ, द्वारा - अनिल आचवल, गढी, बीना, जि. सागर ४७०११३, फोन - (०७५८०) २२३४२२, २२३४८१, २२५०४७ * बेळगाव : श्री तुकाराम महाराज सामाजिक व शैक्षणिक ट्रस्ट, २०१, देशमुख रोड, टिळकवाडी, बेळगाव ५९००३. * बैतुल : महाराष्ट्र मंडळ, आर. जी. देशपांडे, एस. बी. आय. समोर, सिव्हिल लाइन्स, बैतुल ४६००१ * [[भावनगर]] : महाराष्ट्र समाज, १६५४ - ए, सरदारनगर, भावनगर, [[गुजरात]] ३६४००२ * [[भिलाईनगर]] : स्नेहसंवर्धक मंडळ, प्लॉट नं. ११, डी. ॲव्हेन्यू, सेक्टर ६, भिलाईनगर, [[छत्तीसगढ]] ४९०००१ * भिलाईनगर -२ मराठा मित्रमंडळ, श्रीमॉंतुळजाभवानी मंदिर, कल्याण कॉलेजसमोर , प्लॉट ६-ए, स्टीट ५, सेक्टर ७, भिलाईनगर, छत्तीसगढ ४९०००१ * [[भुज]] : महाराष्ट्र स्नेहसंवर्धक मंडळ, दुकान नं. ७, म्युनिसिपल शॉपिंग सेंटर, सरपट गेट, भुज ३७०००१ [[राजस्थान]]??? * भुवनेश्‍वर : महाराष्ट्र मंडळ, सी-९, युनिट - ९, इपिकोल हाऊसच्या मागे, भुवनेश्‍वर ७५१००७. निवास सुविधा. Bhubaneswar / भुवनेश्वर -२ महाराष्ट्र मंडळ, भुवनेश्वर अध्यक्ष – श्री विजय कुशारे maharashtramandalorissa@yahoo.com * [[भोपाळ]] : मध्य प्रदेश मराठी समाज महासंघ, द्वारा - महाराष्ट्र समाज, महाराष्ट्र समाज भवन, तुलसीनगर, भोपाळ. (२०१६ सालचे पदाधिकारी : नीला करंबळेकर( मोबाईल -९४२५० २८१०४)- अध्यक्ष; विद्या चौधरी- सचिव; घाणेकर- कोषाध्यक्ष) [[मध्य प्रदेश]] ४६२००३, फोन - (०७५५) २५५७२४१ * भोपाळ -२ : महाराष्ट्र समाज भवन ट्रस्ट, महाराष्ट्र समाज भवन, तुलसीनगर, भोपाळ, मध्य प्रदेश ४६२००३, फोन - (०७५५) २७६५४०५ * भोपाळ -३: मराठी सांस्कृतिक मंडळ, गणेश मंदिर, ‘सी’ सेक्टर, पिपलानी, भोपाळ, मध्य प्रदेश ४६२०२१. * मंगलोर : महाराष्ट्र मंडळ, बी -९, जास्मिन पार्क अपार्टमेंट्स, पिंटोज लेन, कर्नाटक करंगलपाडी, मंगळूर ५७५००३. फोन - (0824) 2454732. (President Prasad Kshirsagar (Rtd. IAS) 9448953723) * मडगांव : गोमंत विद्या निकेतन पोस्ट ऑफिसजवळ, आबे द फारिया रोड, मडगाव ४०३६०१ निवास सुविधा. * [[मंदसोर]] : महाराष्ट्र समाज मारुती मंदिर, प्रेम कॉलनी, स्टेशन रोड, मंदसौर ४५८००१ [[मध्य प्रदेश]]???? - निवास सुविधा * [[मनावर]] : महाराष्ट्र समाज, सौ. नमिता नवीन कर्णिक, ३१, बसस्टॅंड, दत्त बस सर्व्हिस, मनावर, जि. धार, [[मध्य प्रदेश]] ४५४४४६ * [[महू]] : महाराष्ट्र समाज, टिळक चौक, महू, [[मध्य प्रदेश]] ४५३४४१- निवास सुविधा * महू -२ भगिनी समाज, द्वारा - महाराष्ट्र समाज, महाराष्ट्र समाज मार्ग, महू, मध्य प्रदेश ४५३४४१ * [[मुरैना]] (Morena) : महाराष्ट्र समाज द्वारा - गोविंद निमगावकर, गुणाकार शर्मा का मकान, आर. टी. ओ. के पीछे, दत्तपुरा, मुरैना, [[मध्य प्रदेश]] ४७६००१. * म्हैसूर : श्री स्नेह मंडळ, २९९२/१, श्रीपाद, वि. वि. मोहल्ला, थर्ड मेन, म्हैसूर ५७०००२. फोन - (०८२१) २५१३४७८. ==भारताच्या महाराष्ट्र मंडळांचे पत्ते (ट ते ड)== * [[टिमरनी]] : श्री महाराष्ट्र ब्राह्मण दत्त मंदिर संस्था, टिमरनी, जि. होशंगाबाद, [[मध्य प्रदेश]] ४६१२२८ * [[डडवाडा]] : महाराष्ट्र समाज, डडवाडा, जि. कोटा, [[राजस्थान]] ३२४००२ - (०७४४) २४६४६२१ * ढवळी फोंडा : गोमंतक मराठी भाषा परिषद, ‘सूरश्री’, ढवळी फोंडा, गोवा ४०३४०१. फोन (०८३२) २३१४६७२ ==भारताच्या महाराष्ट्र मंडळांचे पत्ते (त ते न)== * [[तलवंडी]] : नूतन महाराष्ट्र समाज सेवा समिती, द्वारा घ. वा. गोखले, १/इ-२९, तलवंडी, जि. कोटा, [[राजस्थान]] ३२४००५ * खांडवा : * [[दमोह]] : महाराष्ट्र मंडळ, श्री गणेश चिकित्सा भवन परिसर, दमोह, मध्य प्रदेश ४७०६६१. फोन - (०७८१२) २२५०५७ * [[दिल्ली]] : महाराष्ट्रीय स्नेह-संवर्धक समाज, बृहन्महाराष्ट्र भवन, पहाडगंज पोलीस स्टेशनसमोर, नवी दिल्ली ११००५५, दूरध्वनी - (०११) २३६८२४१४ * दिल्ली -२ महाराष्ट्रीय समाज बिल्डिंग ट्रस्ट, बृहन्महाराष्ट्र भवन, पहाडगंज पोलीस स्टेशनसमोर, नवी दिल्ली ११००५५, दूरध्वनी - (०११) २३६७९००८, २३६७०५२० * दिल्ली - ३ दिल्ली महाराष्ट्रीय शैक्षणिक व सांस्कृतिक संस्था, नूतन मराठी स्कूल कंपाउंड, वालचंद प्लेस, आराम बाग, पहाडगंज, नवी दिल्ली ११००५५. दूरध्वनी - (०११) २३६७४१६५, २३५२८९१९ * दिल्ली - ४ पूर्वांचल महाराष्ट्र मंडळ, बी-८०, आनंद विहार, आय.पी. एक्स्टेंशन - २, दिल्ली ११००९२ दूरध्वनी - (०११) २२१५१२२८ * [[नवी दिल्ली]] - ५ महाराष्ट्र मित्रमंडळ, श्री दत्त विनायक मंदिर संस्थान, सी-२/ए, जनकपुरी, नवी दिल्ली ११००५८ * नवी दिल्ली - ६ महाराष्ट्र परिचय केंद्र, ए-८ स्टेट एम्पोरिया बिल्डिंग, बाबा खडकसिंग मार्ग, नवी दिल्ली ११०००१ * [[देवास]] : [[महाराष्ट्र मंडळ (देवास)|महाराष्ट्र समाज]], २/१, मुक्ती मार्ग, आनंदपुरा, [[देवास]], मध्य प्रदेश ४५५००१ फोन - (०७२७२) २२३१४४ * [[देवास]] -२ : [[महाराष्ट्र मंडळ (देवास)|मराठी सांस्कृतिक मंडळ]], ३० एम. आय. जी., जवाहरनगर, [[देवास]], मध्य प्रदेश ४५५००१ * [[नागचोथरा]] : महाराष्ट्र समाज मनोहर धोडपकर, शिक्षिका आवास गृह, नागचोथरा, पो. खेडा, ता. बदनावर, जि. धार, [[मध्य प्रदेश]] ४५४६६० ==भारताच्या महाराष्ट्र मंडळांचे पत्ते (प ते म)== * पणजी : महाराष्ट्र परिचय केंद्र, काकुले इमारत, दादा वैद्य रोड, पणजी ४०३००१. * पाटण : श्री गजानन मंडळी भद्र, पाटण - श्री गणेशवाडी, भद्र, पाटण, गुजरात ३८४२६५. * पाटणा : महाराष्ट्र मंडळ, सर्पंटाइन रोड, दरोगा प्रसाद राय मार्ग, पटना, बिहार ८०००१ * पिपलानी : * महाराष्ट्र सांस्कृतिक मंडळ, श्री गणेश मंदिर, सी सेक्टर, पिपलानी जिल्हा - भोपाळ) * [[पुष्कर]] : महाराष्ट्र मंडळ, बडी बस्ती, पुष्कर, [[राजस्थान]] ३०५०२२ - निवास सुविधा * पोरबंदर : श्री महाराष्ट्र मंडळ ट्रस्ट पोरबंदर - द्वारा - मीरा वॉच कंपनी, सुदामा चौक, पोरबंदर, गुजरात ३६०५७५, * बंगलोर : बंगलोर महाराष्ट्र मंडळ, २८, न्यू सेकंड क्रॉस, गांधीनगर, बंगलोर ५६०००९. फोन (०८०) २२२६२१७६ - निवास सुविधा. http://www.mmbangalore.org.in {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180623041146/http://www.mmbangalore.org.in/ |date=2018-06-23 }} अध्यक्ष – स्मिता पोंक्षे admin@mmbangalore.com * [[बडोदा]] : ब्राह्मण सभा, सरस्वती सदन, प्रताप मार्ग, दांडिया बाजार, बडोदा, [[गुजरात]] ३९०००१. फोन (०२६५) २४१३८८४ * बडोदा -२ मराठी वाङ्‌मय परिषद, ३०६, सागरिका चेंबर्स, अमृत रसघरसमोर, दांडिया बाजार, बडोदा ३९०००१. * बडोदा -३ : महाराष्ट्र मंडळ, उद्धव शुक्रे, पहिला मजला, गजानंद कॉम्प्लेक्स, प्रणव सोसायटी, मांजलपूर, बडोदा ३९०००४. * बडोदा -४ : पश्‍चिम विभाग महाराष्ट्र मंडळ, गुजरात स्लम क्लिअरन्स बोर्ड बेसमेंट, बँक ऑफ इंडियाजवळ, सुभानपुरा, बडोदा ३९०००७. फोन (०२६५) २३४२६६६ * बडोदा -५ : पूर्व विभाग महाराष्ट्र मंडळ, जे. बी. निंबाळकर, १९, परितोष सोसायटी, नवजीवन बसस्टॉपजवळ, आजवा रोड, बडोदा ३९००१९ * बडोदा -६ : कारेली बाग महाराष्ट्र मंडळ ३१, कारेली बाग सोसायटी, ब्राईट स्कूलजवळ, व्ही. आय. पी. रोड, कारेली बाग, बडोदा ३९००२२ * बारदेश : गोमंतक मराठी अकादमी, मराठी भवन, आल्त पर्वरी, बार्देश, गोवा ४०३५२१. * [[बिलासपूर]] : महाराष्ट्र मंडळ, पारिजात कॉलनी परिसर, अमेरी रोड, नेहरूनगर, बिलासपूर, [[छत्तीसगढ]] * बिलासपूर -२ रेल्वे महाराष्ट्र मंडळ, रामदासनगर, बिलासपूर, छत्तीसगढ ४९५००१ * बीना : महाराष्ट्र मंडळ, द्वारा - अनिल आचवल, गढी, बीना, जि. सागर ४७०११३, फोन - (०७५८०) २२३४२२, २२३४८१, २२५०४७ * बेळगाव : श्री तुकाराम महाराज सामाजिक व शैक्षणिक ट्रस्ट, २०१, देशमुख रोड, टिळकवाडी, बेळगाव ५९००३. * बैतुल : महाराष्ट्र मंडळ, आर. जी. देशपांडे, एस. बी. आय. समोर, सिव्हिल लाइन्स, बैतुल ४६००१ * [[भावनगर]] : महाराष्ट्र समाज, १६५४ - ए, सरदारनगर, भावनगर, [[गुजरात]] ३६४००२ * [[भिलाईनगर]] : स्नेहसंवर्धक मंडळ, प्लॉट नं. ११, डी. ॲव्हेन्यू, सेक्टर ६, भिलाईनगर, [[छत्तीसगढ]] ४९०००१ * भिलाईनगर -२ मराठा मित्रमंडळ, श्रीमॉंतुळजाभवानी मंदिर, कल्याण कॉलेजसमोर , प्लॉट ६-ए, स्टीट ५, सेक्टर ७, भिलाईनगर, छत्तीसगढ ४९०००१ * [[भुज]] : महाराष्ट्र स्नेहसंवर्धक मंडळ, दुकान नं. ७, म्युनिसिपल शॉपिंग सेंटर, सरपट गेट, भुज (कच्छ-गुजरात) ३७०००१ * भुवनेश्‍वर : महाराष्ट्र मंडळ, सी-९, युनिट - ९, इपिकोल हाऊसच्या मागे, भुवनेश्‍वर ७५१००७. निवास सुविधा. Bhubaneswar / भुवनेश्वर -२ महाराष्ट्र मंडळ, भुवनेश्वर अध्यक्ष – श्री विजय कुशारे maharashtramandalorissa@yahoo.com * [[भोपाळ]] : मध्य प्रदेश मराठी समाज महासंघ, द्वारा - महाराष्ट्र समाज, महाराष्ट्र समाज भवन, तुलसीनगर, भोपाळ, [[मध्य प्रदेश]] ४६२००३, फोन - (०७५५) २५५७२४१ * भोपाळ -२ : महाराष्ट्र समाज भवन ट्रस्ट, महाराष्ट्र समाज भवन, तुलसीनगर, भोपाळ, मध्य प्रदेश ४६२००३, फोन - (०७५५) २७६५४०५ * भोपाळ -३: मराठी सांस्कृतिक मंडळ, गणेश मंदिर, ‘सी’ सेक्टर, पिपलानी, भोपाळ, मध्य प्रदेश ४६२०२१. * मंगलोर : महाराष्ट्र मंडळ, बी -९, जास्मिन पार्क अपार्टमेंट्स, पिंटोज लेन, कर्नाटक करंगलपाडी, मंगळूर ५७५००३. फोन - (०८२४) २३२७३२. (President Kishore M.Kakade ९४४९८५८६१८ ) * मडगांव : गोमंत विद्या निकेतन पोस्ट ऑफिसजवळ, आबे द फारिया रोड, मडगाव ४०३६०१ निवास सुविधा. * [[मंदसोर]] : महाराष्ट्र समाज मारुती मंदिर, प्रेम कॉलनी, स्टेशन रोड, मंदसौर ४५८००१ [[मध्य प्रदेश]]???? - निवास सुविधा * [[मनावर]] : महाराष्ट्र समाज, सौ. नमिता नवीन कर्णिक, ३१, बसस्टॅंड, दत्त बस सर्व्हिस, मनावर, जि. धार, [[मध्य प्रदेश]] ४५४४४६ * [[महू]] : महाराष्ट्र समाज, टिळक चौक, महू, [[मध्य प्रदेश]] ४५३४४१- निवास सुविधा * महू -२ भगिनी समाज, द्वारा - महाराष्ट्र समाज, महाराष्ट्र समाज मार्ग, महू, मध्य प्रदेश ४५३४४१ * [[मुरैना]] (Morena) : महाराष्ट्र समाज द्वारा - गोविंद निमगावकर, गुणाकार शर्मा का मकान, आर. टी. ओ. के पीछे, दत्तपुरा, मुरैना, [[मध्य प्रदेश]] ४७६००१. * म्हैसूर : श्री स्नेह मंडळ, २९९२/१, श्रीपाद, वि. वि. मोहल्ला, थर्ड मेन, म्हैसूर ५७०००२. फोन - (०८२१) २५१३४७८.==भारताच्या महाराष्ट्र मंडळांचे पत्ते (य ते ज्ञ)== * [[रतलाम]] : महाराष्ट्र समाज श्री शारदा मंदिर ट्रस्ट, ११/१८९, स्टेशन रोड, रतलाम ४५७००१ [[मध्य प्रदेश]] * राउरकेला : महाराष्ट्र मंडळ द्वारा - उदय देशपांडे, एच-१८२, सेक्टर १५, राऊरकेला ७६९००३ * रांची : महाराष्ट्र मंडळ, सुधाकर नाईक - काळे, ६४, सर्क्युलर रोड, रांची ८३४००१ * राजकोट : महाराष्ट्र मंडळ ११४, योगी टॉवर्स, मोटी टाकीजवळ, सदर, सुभाष रोड, राजकोट, गुजरात ३६००१. फोन - (०२८१) २४८०३४० * [[लखनौ]] : महाराष्ट्र मित्रमंडळ, ८४/१६६, कटरा मकबुलगंज, लखनौ, [[उत्तर प्रदेश]] २२६०१९, दूरध्वनी - (०५२२) २२८१५७९ * वाराणसी * [[विदिशा]] : महाराष्ट्र तरुण मंडळ, ७ दयानंद पथ, अस्पताल रोड, विदिशा, [[मध्य प्रदेश]] ४६४००१ * विशाखापट्टण महाराष्ट्र मंडळ, ९-२६-६, असिलमेट्टा, विशाखापट्टण ५३०००३. फोन - (०८९१) २५५४७३१ विशाखापट्टणम २ : महाराष्ट्र मंडळ, विशाखापट्टणम, पिन ?? http://www.vizagcityonline.com /MaharashtraMandal (०८९१) २७५४७३१ * [[शाजापूर]] : शुजालपूर महाराष्ट्र समाज, द्वारा - घर नं. ११ वॉर्ड नं. १७, दीनदयाळ उपाध्याय मार्ग, शुजालपूर मंडी, जि. शाजापूर, [[मध्य प्रदेश]] ४६५३३३ * [[शिवपुरी]] : महाराष्ट्र समाज, गणेश मंदिर, फिजिकल रोड, शिवपुरी, [[मध्य प्रदेश]] ४७३५५१ * [[सागर]] : महाराष्ट्र समाज, श्री दत्त मंदिर, चंपा बाग, लक्ष्मीपुरा, सागर ४७०००२ [[मध्य प्रदेश]]??? फोन - (०७५८२) २६८०८१ - निवास सुविधा * सागर -२ : महाराष्ट्र मंडळ, द्वारा - अनिल आचवल, गढी, बीना, जि. सागर ४७०११३, फोन - (०७५८०) २२३४२२, २२३४८१, २२५०४७ * सागर -३ : महाराष्ट्र समाज, चांदोरकर वाडा, खुरई, जि. सागर, मध्य प्रदेश ४७०११७ * साबरमती : महाराष्ट्र समाज डी-४, देवभूमीनगर सोसायटी, ‘डी’ केबिन रोड, साबरमती ३८००१९ * सुनाबेडा : महाराष्ट्र मंडळ, पी. बी. देशपांडे, एन ६, एच. ए. एल., सुनाबेडा, कोरापुट डिव्हिजन, सुनाबेडा ७६३००२. * [[हरदा]] : महाराष्ट्र मंडळ, हरदा, [[मध्य प्रदेश]] ४६१३३१, फोन (०७५७७) २२३१०० * हावडा : हावडा महाराष्ट्र समाज, ४ जी. टी. रोड, गोलमोहर रेल्वे क्वार्टर, (द्वारा - सुधीर बापट, ९४, बी. एफ. साइडिंग युनिट - ६, शालिमार, हावडा ७१११०३. * हैदराबाद : महाराष्ट्र मंडळ, ४-१-८, टिळक रोड, रामकोट चौरस्ता, हैदराबाद ५००००१. फोन - (०४०) २४७५४०२९, २४७५९५४३ - निवास सुविधा * हैदराबाद - २ : मराठी साहित्य परिषद, आंध्र प्रदेश - ४-६-४५८, इसामिया बाजार, हैदराबाद ५०००२७. फोन - (०४०) २४६५७०६३. * हैदराबाद - ३ : भारत गुणवर्धक संस्था, २३-५-९०२ /१, शालीबंडा, हैदराबाद ५०००६५. फोन २४३८८८५० * हैदराबाद - ४ : साधना संघ, द्वारा - के. बी. चिंचोळकर, ४-२-२२४, हेमंत मार्केट, सुलतान बाजार, हैदराबाद ५०००९५. फोन (०४०) २४७५२३७८ * हैदराबाद - ५ : मराठी ग्रंथ संग्रहालय, ४-६-४५८, इसामिया बाजार, हैदराबाद ५०००२७ ==बृहन्महाराष्ट्रातील 'अनिवासी' साहित्य == १९७८ मध्ये [[कॅनडा]]तील श्री. विनायक गोखले व श्री. अशोक पांगारकर यांच्या प्रयत्नांतून 'एकता' हे त्रैमासिक सुरू झाले. त्या काळी कॉम्यूटर नसल्यामुळे त्रैमासिकातला मजकूर हस्तलिखित होता. कॅनडातून प्रसिद्ध झालेल्या या त्रैमासिकाच्या उपक्रमाने मराठी लोकांना अनुभवांच्या अभिव्यक्तीची दारे खुली केली. १९८१ च्या सुमारास 'बृहन्महाराष्ट्र वृत्त' हे मासिक वृत्तपत्र सुरू झाले. त्याच सुमारास वॉशिंग्टन डी. सी. येथील श्री. दिलीप चित्रे आणि मौजेचे (कै.) [[श्री. पु. भागवत]] यांच्या संयुक्त प्रयत्‍नांतून 'कुंपणापलीकडले शेत' हा भारताबाहेरील [[मराठी]] लोकांच्या कथांचा संग्रह प्रसिद्ध झाला. २००७ मध्ये ’एकता’बरोबरच ’सावली’ (मराठी मित्र मंडळ, टेक्सास), ’रंगदीप’ ([[न्यूजर्सी]]), ’अभिरुची’ (टॅम्पाबे, फ्लॉरिडा), असे काही दिवाळी अंक आणि 'मायबोली अंतराळ’ हा ई-दिवाळी अंक प्रसिद्ध झाला. ==संस्कृती संवर्धन== ==अधिवेशन== {{मुख्यलेख|बृहन्महाराष्ट्र मंडळ अधिवेशन}} बृहन्महाराष्ट्र मंडळ दर दोन वर्षांतून एकदा जागतिक अधिवेशन भरवते. विषम आकडी वर्षात होणाऱ्या या संमेलनास सशुल्क उपस्थित राहण्याची कोणासही मुभा असते. * [[बी.एम.एम. २०१३|२०१३ चे अधिवेशन]] [[जुलै ५]]-७ दरम्यान [[न्यू इंग्लंड महाराष्ट्र मंडळ|न्यू इंग्लंड महाराष्ट्र मंडळाने]] [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकेतील]] [[प्रॉव्हिडन्स]], [[ऱ्होड आयलंड]] या शहरात आयोजित केले. * [[बी.एम.एम. २०१५|२०१५ चे अधिवेशन]] [[लॉस एंजेलस]] शहरात [[जुलै ३]]-५, [[इ.स. २०१५]] दरम्यान भरविले जाईल. ==हे सुद्धा पहा== * [[मराठी साहित्य संमेलने]] * [[अखिल ऑस्ट्रेलिया मराठी संमेलन]] * [[महाराष्ट्र राज्य सांस्कृतिक धोरण]] * [[बृहन्महाराष्ट्र मंडळ अधिवेशन]] [[वर्ग:मराठी साहित्य]] [[वर्ग:मराठी संमेलने]] [[वर्ग:संमेलने]] [[वर्ग:महाराष्ट्र मंडळे]] [[वर्ग:बृहन्महाराष्ट्र मंडळ]] [[वर्ग:मराठी भाषा]] q4mott0vhktl0ccwaoh4dglibqnk4qp 0 18797 2693481 2607302 2026-07-09T16:15:28Z अभय नातू 206 /* जागतिक कार्यालये */ 2693481 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट कंपनी | नाव = इन्फोसिस टेक्नॉलॉजीज्‌ लिमिटेड | लोगो = Infosys logo.svg | लोगो रुंदी = 150px | लोगो शीर्षक = | प्रकार = सार्वजनिक | स्थापना = [[जुलै २]], [[इ.स. १९८१|१९८१]] | संस्थापक = | संक्षेप = {{BSE|500209}}<br />{{NSE|INFY}}<br />{{NYSE|INFY}}<br />[[बी.एस.ई. सेन्सेक्स|बी.एस.ई. सेन्सेक्स सदस्य]]<br />[[निफ्टी|एस.&पी. सी.एन.एक्स. निफ्टी सदस्य]] | मुख्यालय शहर = [[चित्र:Flag of India.svg|18px]] [[बंगळूर]] | मुख्यालय देश = [[भारत]] | मुख्यालय स्थान = | स्थानिक कार्यालय संख्या = ३० | महत्त्वाच्या व्यक्ती = [[एन.आर. नारायणमूर्ती|एन्‌.आर. नारायण मूर्ती]](संस्थापक, अध्यक्ष, प्रमुख मार्गदर्शक)<br />[[नंदन नीलेकणी]](सहसंस्थापक, सहअध्यक्ष)<br />[[क्रिस गोपालकृष्णन]](सहसंस्थापक, मुख्य कार्यकारी अधिकारी, व्यवस्थापकीय संचालक)<br />एस्‌.डी. शिबुलाल(सहसंस्थापक) | सेवांतर्गत प्रदेश = | उद्योगक्षेत्र = [[माहिती तंत्रज्ञान सेवा]] | उत्पादने = 'फिनॅकल' ([[बँकिंग]] क्षेत्राकरता आर्थिक सॉफ्टवेर) | सेवा = [[माहिती तंत्रज्ञान|माहिती तंत्रज्ञानाधारित]] सेवा व सोल्यूशन्स | महसूल = ३ अब्ज १० कोटी [[अमेरिकन डॉलर]] | एकूण उत्पन्न = | निव्वळ उत्पन्न = | कर्मचारी संख्या = ८८,६०१ ([[डिसेंबर ३१]], [[इ.स. २००७|२००७]] रोजी) | पालक कंपनी = | विभाग = | पोटकंपनी = | मालक = | ब्रीदवाक्य = पॉवर्ड बाय इंटेलेक्ट, ड्रिव्हन बाय व्हॅल्यूज्‌ | संकेतस्थळ = http://www.infosys.com/ | विसर्जन = | तळटिपा = | आंतरराष्ट्रीय = }} '''इन्फोसिस टेक्नॉलॉजीज्‌ लिमिटेड''' ({{मुंबई रोखे बाजार|500209}}, {{राष्ट्रीय रोखे बाजार|INFY}}) ही [[एन.आर. नारायणमूर्ती|एन्‌.आर. नारायण मूर्ती]] आणि त्यांच्या सहा सहकाऱ्यांनी [[पुणे|पुण्यात]] [[इ.स. १९८१|१९८१]]मध्ये स्थापलेली [[माहिती तंत्रज्ञान]] सेवा कंपनी आहे. [[इ.स. १९८३|१९८३]] साली कंपनीचे मुख्यालय [[बंगळूर]] येथे हलवण्यात आले. तिची [[भारत|भारतात]] नऊ सॉफ्टवेर विकासकेंद्रे असून जगभरात ३० ठिकाणी कार्यालये आहेत. इन्फोसिसचे अदमासे ८८,६०१ कर्मचारी आहेत (डिसेंबर ३१, इ.स. २००७ रोजी). [[इ.स. २००६|२००६]]-[[इ.स. २००७|२००७]] सालात कंपनीचे वार्षिक उत्त्पन्न ३.१ अब्ज आणि बाजारमूल्य ३० अब्ज [[अमेरिकन डॉलर|अमेरिकन डॉलरांपेक्षा]] जास्त होते. == इतिहास == इन्फोसिस टेक्नॉलॉजीज्‌ लिमिटेड [[एन.आर. नारायणमूर्ती|एन्‌.आर. नारायण मूर्ती]] आणि [[नंदन नीलेकणी]], एन.एस. राघवन, क्रिस गोपालकृष्णन, एस.डी. सिबुलाल, के. दिनेश व अशोक अरोरा या त्यांच्या सहा सहकाऱ्यांनी [[पुणे|पुण्यात]] [[जुलै २]] [[इ.स. १९८१|१९८१]] मध्ये स्थापन केली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|title=इन्फोसिस टेक्नॉलॉजीज्‌ लिमिटेड|दुवा=https://mcamasterdata.com/company/Infosys-limited/L85110KA1981PLC013115|संकेतस्थळ=mcamasterdata.com|ॲक्सेसदिनांक=15 जुलै 2023|archive-date=2023-07-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20230726175844/https://mcamasterdata.com/company/Infosys-limited/L85110KA1981PLC013115|url-status=dead}}</ref> राघवन हे कंपनेचे पहिले कर्मचारी होते. मूर्तींनी त्यांच्या पत्नी [[सुधा मूर्ती]] यांच्याकडून १०,००० रुपये उधार घेतले होते आणि तेच कंपनीचे भांडवल उभारण्याकरता वापरले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|title=इन्फोसिसच्या इतिहासातील प्रमुख घटना|दुवा=http://www.रीडिफ.कॉम/business/slide-show/slide-show-1-tech-major-events-in-the-history-of-infosys/20130602.htm|संकेतस्थळ=रीडिफ.कॉम|ॲक्सेसदिनांक=7 ऑक्टोबर 2017|archive-date=2017-10-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20171007171414/http://www.रीडिफ.कॉम/business/slide-show/slide-show-1-tech-major-events-in-the-history-of-infosys/20130602.htm|url-status=bot: unknown}}</ref> कंपनीची नोंदणी "इन्फोसिस कन्सल्टंट्स प्रायव्हेट लिमिटेड" या नावाने करण्यात आली होती. राघवन यांचे [[माटुंगा]], उत्तर-मध्य [[मुंबई]] येथील घर हे कंपनीचे [[नोंदणीकृत कार्यालय]] होते. [[इ.स. २००१|२००१]] मध्ये 'बिझनेस टुडे' नियतकालिकाने कंपनीला "भारतातील सर्वोत्कृष्ट नियोक्ता" (नियुक्तकर्ता) किताब दिला होता.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|title=कंपनीचा इतिहास|दुवा=http://www.infosys.com/about/Pages/history.aspx|संकेतस्थळ=infosys.com|ॲक्सेसदिनांक=23 सप्टेंबर 2013|archive-date=2013-09-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20130927071331/http://www.infosys.com/about/Pages/history.aspx|url-status=bot: unknown}}</ref> == महत्त्वाचे विभाग == इन्फोसिसमध्ये सेवाक्षेत्रांनुसार विभाग करण्यात आले आहेत. त्यांना ’इंडस्ट्रियल इंटिग्रेटेड बिझनेस युनिट’ अशी संज्ञा कंपनीमध्ये वापरली जाते. हे विभाग खालीलप्रमाणे: * बँकिंग आणि भांडवली बाजार * दूरसंचार माध्यमे आणि मनोरंजन * ऊर्जा, युटिलिटीज आणि सेवा * विमा, आरोग्यसेवा आणि जैव शास्त्रे * उत्पादन * रिटेल, ग्राहकोपयोगी उत्पादने आणि पुरवठा यंत्रणा * न्यू ग्रोथ इंजिन * भारतीय उद्योग [[चित्र:BangaloreInfosys.jpg|left|thumb|250px|इन्फोसिस मुख्यालय, बेंगलुरू.]] यांव्यतिरिक्त, येथे स्तरीय विभाग (हॉरिझॉंटल बिसनेस युनिट) आहेत: * सल्ला (कन्सल्टिंग) * एंटरप्राइझ सोल्यूशन * पायाभूत सुविधा व्यवस्थापनसेवा * प्रॉडक्ट इंजिनियरिग आणि व्हॅलिडेशन सेवा * सिस्टिमस् इंटिग्रेशन == जागतिक कार्यालये == {| class="wikitable sortable" style="text-align: left;" |+ इन्फोसिसची जागतिक कार्यालये ! खंड / क्षेत्र ! country ! कार्यालयांची शहरे |- | rowspan="8" | आशिया व ओशनिया || [[भारत]] || [[बेंगळुरू]], [[पुणे]], [[हैदराबाद]], [[चेन्नई]], [[भुवनेश्वर]], [[मंगळूर]], [[नवी दिल्ली]], [[म्हैसूर]], [[मोहाली]], [[तिरुअनंतपुरम]], [[चंदिगढ]], [[विशाखापट्टणम]] (प्रस्तावित) <ref name="infosys-vizag">[http://www.indiacatalog.com/it_directory/vizag.html विशाखापट्टणम Information Technology]</ref> |- | [[ऑस्ट्रेलिया]] || [[मेलबर्न]], [[सिडनी]] |- | [[चीन]] || [[बीजिंग]], [[शांघाय]] {{पहा|इन्फोसिस चीन}} |- | हॉंगकॉंग || [[हॉंग कॉंग|हॉंगकॉंग]] |- | [[जपान]] || [[टोक्यो]] |- | मॉरिशस || [[मॉरिशस]] |- | [[संयुक्त अरब अमिराती]] || [[शारजा]] |- | [[फिलिपिन्स|फिलिपाइन्स]] || [[टॅगिक सिटी]] (Taguig City) |- | rowspan="3" | उत्तर अमेरिका || कॅनडा || [[टोरोंटो]] |- | [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिका]] || [[अटलांटा]], [[Bellevue, Washington|बेलेव्ह्यू]], [[ब्रिजवॉटर, New Jersey|ब्रिजवॉटर]], [[शारलेट, North Carolina|शारलेट (NC)]], [[साउथफील्ड, Michigan|साउथफील्ड (MI)]], [[फ्रेमॉंट, California|फ्रेमॉंट]], [[ह्युस्टन]], [[Glastonbury, Connecticut|ग्लेस्टनबरी]], [[Lake Forest, California|लेक फॉरेस्ट]], [[Lisle, Illinois|लाईल (IL)]], [[न्यू यॉर्क]], [[फिनिक्स, Arizona|फिनिक्स]], [[प्लानो, Texas|प्लानो]], [[क्विंसी, Massachusetts|क्विंसी]], [[Reston, Virginia|रेस्टर]] |- | मेक्सिको || [[मॉंटेरे]] |- | rowspan="13" | युरोप || बेल्जियम || [[ब्रुसेल्स]] |- | डेन्मार्कः || [[कोपनहेगन]] |- | फिनलंड || [[हेलसिंकी]] |- | फ्रान्स || [[पॅरिस]] |- | जर्मनी || [[फ्रांकफुर्ट]], [[श्टुटगार्ट]] |- | इटली || [[मिलानो]] |- | नॉर्वे || [[ओस्लो|ऑस्लो]] |- | पोलंड || [[लॉड्झ]] (Lodz) |- | नेदरलंड || [[उट्रेख्ट]] |- | स्पेन || [[माद्रिद]], [[बुर्गोस]] (Burgos) |- | स्वीडन || [[स्टॉकहोम]] |- | स्वित्झर्लंड || [[त्स्युरिख]] |- | युके || [[कॅनरी व्हार्फ]], [[लंडन]] |} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:भारतातील माहिती तंत्रज्ञान कंपन्या]] [[वर्ग:न्यू यॉर्क रोखे बाजारातील नोंदणीकृत कंपन्या‎]] [[वर्ग:निफ्टी ५० घटक]] 7odmw1tuwnap4i8dizwm1n3c8p40wrr 2693482 2693481 2026-07-09T16:18:50Z अभय नातू 206 /* जागतिक कार्यालये */ 2693482 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट कंपनी | नाव = इन्फोसिस टेक्नॉलॉजीज्‌ लिमिटेड | लोगो = Infosys logo.svg | लोगो रुंदी = 150px | लोगो शीर्षक = | प्रकार = सार्वजनिक | स्थापना = [[जुलै २]], [[इ.स. १९८१|१९८१]] | संस्थापक = | संक्षेप = {{BSE|500209}}<br />{{NSE|INFY}}<br />{{NYSE|INFY}}<br />[[बी.एस.ई. सेन्सेक्स|बी.एस.ई. सेन्सेक्स सदस्य]]<br />[[निफ्टी|एस.&पी. सी.एन.एक्स. निफ्टी सदस्य]] | मुख्यालय शहर = [[चित्र:Flag of India.svg|18px]] [[बंगळूर]] | मुख्यालय देश = [[भारत]] | मुख्यालय स्थान = | स्थानिक कार्यालय संख्या = ३० | महत्त्वाच्या व्यक्ती = [[एन.आर. नारायणमूर्ती|एन्‌.आर. नारायण मूर्ती]](संस्थापक, अध्यक्ष, प्रमुख मार्गदर्शक)<br />[[नंदन नीलेकणी]](सहसंस्थापक, सहअध्यक्ष)<br />[[क्रिस गोपालकृष्णन]](सहसंस्थापक, मुख्य कार्यकारी अधिकारी, व्यवस्थापकीय संचालक)<br />एस्‌.डी. शिबुलाल(सहसंस्थापक) | सेवांतर्गत प्रदेश = | उद्योगक्षेत्र = [[माहिती तंत्रज्ञान सेवा]] | उत्पादने = 'फिनॅकल' ([[बँकिंग]] क्षेत्राकरता आर्थिक सॉफ्टवेर) | सेवा = [[माहिती तंत्रज्ञान|माहिती तंत्रज्ञानाधारित]] सेवा व सोल्यूशन्स | महसूल = ३ अब्ज १० कोटी [[अमेरिकन डॉलर]] | एकूण उत्पन्न = | निव्वळ उत्पन्न = | कर्मचारी संख्या = ८८,६०१ ([[डिसेंबर ३१]], [[इ.स. २००७|२००७]] रोजी) | पालक कंपनी = | विभाग = | पोटकंपनी = | मालक = | ब्रीदवाक्य = पॉवर्ड बाय इंटेलेक्ट, ड्रिव्हन बाय व्हॅल्यूज्‌ | संकेतस्थळ = http://www.infosys.com/ | विसर्जन = | तळटिपा = | आंतरराष्ट्रीय = }} '''इन्फोसिस टेक्नॉलॉजीज्‌ लिमिटेड''' ({{मुंबई रोखे बाजार|500209}}, {{राष्ट्रीय रोखे बाजार|INFY}}) ही [[एन.आर. नारायणमूर्ती|एन्‌.आर. नारायण मूर्ती]] आणि त्यांच्या सहा सहकाऱ्यांनी [[पुणे|पुण्यात]] [[इ.स. १९८१|१९८१]]मध्ये स्थापलेली [[माहिती तंत्रज्ञान]] सेवा कंपनी आहे. [[इ.स. १९८३|१९८३]] साली कंपनीचे मुख्यालय [[बंगळूर]] येथे हलवण्यात आले. तिची [[भारत|भारतात]] नऊ सॉफ्टवेर विकासकेंद्रे असून जगभरात ३० ठिकाणी कार्यालये आहेत. इन्फोसिसचे अदमासे ८८,६०१ कर्मचारी आहेत (डिसेंबर ३१, इ.स. २००७ रोजी). [[इ.स. २००६|२००६]]-[[इ.स. २००७|२००७]] सालात कंपनीचे वार्षिक उत्त्पन्न ३.१ अब्ज आणि बाजारमूल्य ३० अब्ज [[अमेरिकन डॉलर|अमेरिकन डॉलरांपेक्षा]] जास्त होते. == इतिहास == इन्फोसिस टेक्नॉलॉजीज्‌ लिमिटेड [[एन.आर. नारायणमूर्ती|एन्‌.आर. नारायण मूर्ती]] आणि [[नंदन नीलेकणी]], एन.एस. राघवन, क्रिस गोपालकृष्णन, एस.डी. सिबुलाल, के. दिनेश व अशोक अरोरा या त्यांच्या सहा सहकाऱ्यांनी [[पुणे|पुण्यात]] [[जुलै २]] [[इ.स. १९८१|१९८१]] मध्ये स्थापन केली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|title=इन्फोसिस टेक्नॉलॉजीज्‌ लिमिटेड|दुवा=https://mcamasterdata.com/company/Infosys-limited/L85110KA1981PLC013115|संकेतस्थळ=mcamasterdata.com|ॲक्सेसदिनांक=15 जुलै 2023|archive-date=2023-07-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20230726175844/https://mcamasterdata.com/company/Infosys-limited/L85110KA1981PLC013115|url-status=dead}}</ref> राघवन हे कंपनेचे पहिले कर्मचारी होते. मूर्तींनी त्यांच्या पत्नी [[सुधा मूर्ती]] यांच्याकडून १०,००० रुपये उधार घेतले होते आणि तेच कंपनीचे भांडवल उभारण्याकरता वापरले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|title=इन्फोसिसच्या इतिहासातील प्रमुख घटना|दुवा=http://www.रीडिफ.कॉम/business/slide-show/slide-show-1-tech-major-events-in-the-history-of-infosys/20130602.htm|संकेतस्थळ=रीडिफ.कॉम|ॲक्सेसदिनांक=7 ऑक्टोबर 2017|archive-date=2017-10-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20171007171414/http://www.रीडिफ.कॉम/business/slide-show/slide-show-1-tech-major-events-in-the-history-of-infosys/20130602.htm|url-status=bot: unknown}}</ref> कंपनीची नोंदणी "इन्फोसिस कन्सल्टंट्स प्रायव्हेट लिमिटेड" या नावाने करण्यात आली होती. राघवन यांचे [[माटुंगा]], उत्तर-मध्य [[मुंबई]] येथील घर हे कंपनीचे [[नोंदणीकृत कार्यालय]] होते. [[इ.स. २००१|२००१]] मध्ये 'बिझनेस टुडे' नियतकालिकाने कंपनीला "भारतातील सर्वोत्कृष्ट नियोक्ता" (नियुक्तकर्ता) किताब दिला होता.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|title=कंपनीचा इतिहास|दुवा=http://www.infosys.com/about/Pages/history.aspx|संकेतस्थळ=infosys.com|ॲक्सेसदिनांक=23 सप्टेंबर 2013|archive-date=2013-09-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20130927071331/http://www.infosys.com/about/Pages/history.aspx|url-status=bot: unknown}}</ref> == महत्त्वाचे विभाग == इन्फोसिसमध्ये सेवाक्षेत्रांनुसार विभाग करण्यात आले आहेत. त्यांना ’इंडस्ट्रियल इंटिग्रेटेड बिझनेस युनिट’ अशी संज्ञा कंपनीमध्ये वापरली जाते. हे विभाग खालीलप्रमाणे: * बँकिंग आणि भांडवली बाजार * दूरसंचार माध्यमे आणि मनोरंजन * ऊर्जा, युटिलिटीज आणि सेवा * विमा, आरोग्यसेवा आणि जैव शास्त्रे * उत्पादन * रिटेल, ग्राहकोपयोगी उत्पादने आणि पुरवठा यंत्रणा * न्यू ग्रोथ इंजिन * भारतीय उद्योग [[चित्र:BangaloreInfosys.jpg|left|thumb|250px|इन्फोसिस मुख्यालय, बेंगलुरू.]] यांव्यतिरिक्त, येथे स्तरीय विभाग (हॉरिझॉंटल बिसनेस युनिट) आहेत: * सल्ला (कन्सल्टिंग) * एंटरप्राइझ सोल्यूशन * पायाभूत सुविधा व्यवस्थापनसेवा * प्रॉडक्ट इंजिनियरिग आणि व्हॅलिडेशन सेवा * सिस्टिमस् इंटिग्रेशन == जागतिक कार्यालये == {| class="wikitable sortable" style="text-align: left;" |+ इन्फोसिसची जागतिक कार्यालये ! खंड / क्षेत्र ! country ! कार्यालयांची शहरे |- | rowspan="8" | आशिया व ओशनिया || [[भारत]] || [[बेंगळुरू]], [[पुणे]], [[हैदराबाद]], [[चेन्नई]], [[भुवनेश्वर]], [[मंगळूर]], [[नवी दिल्ली]], [[म्हैसूर]], [[मोहाली]], [[तिरुअनंतपुरम]], [[चंदिगढ]], [[विशाखापट्टणम]] (प्रस्तावित) <ref name="infosys-vizag">[http://www.indiacatalog.com/it_directory/vizag.html विशाखापट्टणम Information Technology]</ref> |- | [[ऑस्ट्रेलिया]] || [[मेलबर्न]], [[सिडनी]] |- | [[चीन]] || [[बीजिंग]], [[शांघाय]] {{पहा|इन्फोसिस चीन}} |- | हॉंगकॉंग || [[हॉंग कॉंग|हॉंगकॉंग]] |- | [[जपान]] || [[टोक्यो]] |- | मॉरिशस || [[मॉरिशस]] |- | [[संयुक्त अरब अमिराती]] || [[शारजा]] |- | [[फिलिपिन्स|फिलिपाइन्स]] || [[टॅगिक सिटी]] (Taguig City) |- | rowspan="3" | उत्तर अमेरिका || कॅनडा || [[टोरोंटो]] |- | [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिका]] || [[अटलांटा]], [[बेलव्ह्यू (वॉशिंग्टन)|बेलेव्ह्यू]], [[ब्रिजवॉटर (न्यू जर्सी)|ब्रिजवॉटर]], [[शार्लट (नॉर्थ कॅरोलिना)|शार्लट (उ.कॅ.)]], [[साउथफील्ड (मिशिगन)|साउथफील्ड (मिशि)]], [[फ्रीमाँट (कॅलिफोर्निया)|फ्रीमाँट]], [[ह्युस्टन]], [[ग्लेस्टनबरी (कनेटिकट)|ग्लेस्टनबरी]], [[लेक फॉरेस्ट (कॅलिफोर्निया)|लेक फॉरेस्ट]], [[लाइल (इलिनॉय)|लाइल (इ)]], [[न्यू यॉर्क]], [[फीनिक्स (अॅरिझोना)|फीनिक्स]], [[प्लेनो (टेक्सास)|प्लेनो]], [[क्विन्सी (मॅसेच्युसेट्स)|क्विन्सी]], [[रेस्टन (व्हर्जिनिया)|रेस्टन]] |- | मेक्सिको || [[माँतेरे]] |- | rowspan="13" | युरोप || बेल्जियम || [[ब्रुसेल्स]] |- | डेन्मार्कः || [[कोपनहेगन]] |- | फिनलंड || [[हेलसिंकी]] |- | फ्रान्स || [[पॅरिस]] |- | जर्मनी || [[फ्रांकफुर्ट]], [[श्टुटगार्ट]] |- | इटली || [[मिलानो]] |- | नॉर्वे || [[ओस्लो|ऑस्लो]] |- | पोलंड || [[लॉड्झ]] |- | नेदरलंड || [[उट्रेख्ट]] |- | स्पेन || [[माद्रिद]], [[बुर्गोस]] |- | स्वीडन || [[स्टॉकहोम]] |- | स्वित्झर्लंड || [[त्स्युरिख]] |- | युके || [[कॅनरी व्हार्फ]], [[लंडन]] |} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:भारतातील माहिती तंत्रज्ञान कंपन्या]] [[वर्ग:न्यू यॉर्क रोखे बाजारातील नोंदणीकृत कंपन्या‎]] [[वर्ग:निफ्टी ५० घटक]] 7be003e7zqda75adcl3jdnv6rybqpk3 0 31907 2693515 2686370 2026-07-09T20:48:19Z नरेश सावे 88037 /* */ 2693515 wikitext text/x-wiki {{संदर्भहीन लेख}} {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |प्रकार = तालुका |स्थानिक_नाव = उमरखेड |इतर_नाव = Umarkher |टोपणनाव = औदुंबर नगरी |राज्य_नाव = महाराष्ट्र |मेट्रो = नागपुर |आकाशदेखावा = Yavatmal in Maharashtra (India).svg |आकाशदेखावा_शीर्षक = महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्हा |अक्षांश = |रेखांश= |मुळ_नकाशा = Yavatmal in Maharashtra (India).svg |शोधक_स्थान = <!-- left/right --> |मुळ_नकाशा_पट्टी = नाही<!-- हो/नाही --> |आतील_नकाशा_चिन्ह = हो<!-- हो/नाही --> |नकाशा_शीर्षक = |क्षेत्रफळ_एकूण = 1238 |क्षेत्रफळ_आकारमान = |क्षेत्रफळ_क्रमांक = |क्षेत्रफळ_एकूण_संदर्भ = |क्षेत्रफळ_मेट्रो = |क्षेत्रफळ_मेट्रो_संदर्भ = |उंची = |उंची_संदर्भ = |समुद्री_किनारा = |हवामान = |वर्षाव = 904.3 |तापमान_वार्षिक = |तापमान_हिवाळा = |तापमान_उन्हाळा = |मुख्यालय = उमरखेड |मोठे_शहर = नांदेड़ |मोठे_मेट्रो = नागपूर |जवळचे_शहर = नांदेड़ [[हदगाव]] |प्रांत = महाराष्ट्रीय |विभाग = अमरावती |जिल्हा = [[यवतमाळ]] |लोकसंख्या_एकूण =222740 |लोकसंख्या_वर्ष = 2011 |लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ = |लोकसंख्या_घनता = |लिंग_गुणोत्तर = 943 |साक्षरता = 135649 |साक्षरता_पुरुष = 82109 |साक्षरता_स्त्री = 53540 |अधिकृत_भाषा = मराठी |नेता_पद_१ = विधानसभा सदस्य |नेता_नाव_१ = किसन |नेता_पद_२ = खासदार |नेता_नाव_२ = नागेश |संसदीय_मतदारसंघ = हिंगोली |विधानसभा_मतदारसंघ = उमरखेड, महागाव |न्यायक्षेत्र_शीर्षक_१ = [[तहसील]] |न्यायक्षेत्र_नाव_१ = उमरखेड |न्यायक्षेत्र_शीर्षक_२ = [[पंचायत समिती]] |न्यायक्षेत्र_नाव_२ = उमरखेड |न्यायक्षेत्र_शीर्षक_३ = |न्यायक्षेत्र_नाव_३ = |कोरे_शीर्षक_१ = |कोरे_उत्तर_१ = |एसटीडी_कोड = 07231 |पिन_कोड = 445206 |आरटीओ_कोड = एम्.एच्.-२९ |संकेतस्थळ = http://yavatmal.nic.in/mGis_uma.htm |संकेतस्थळ_नाव = |दालन = |तळटिपा = |गुणक_शीर्षक = <!-- हो/नाही --> |स्वयंवर्गीत = <!-- हो/नाही --> |लोकसंख्या_क्रमांक=}} '''उमरखेड''' हा [[भारत|भारताच्या]] [[महाराष्ट्र]] राज्यातील व विदर्भातील [[यवतमाळ जिल्हा|यवतमाळ जिल्ह्याचा]] एक [[तालुका]] आहे. उमरखेड [[शहर|तालुका]] यवतमाळ जिल्ह्यातील एक प्रमुख शहर आहे. उमरखेड शहराच्या दक्षिणेस नांदेड जिल्ह्यातील [[हदगाव]] तालुका आहे. इथे [[उंबर|उंबराची]] खूप झाडे असल्यामुळे या गावाचे नाव उंबरखेड आणि पुढे त्याचाच अपभ्रंश उमरखेड असा झाला आहे. [[राणी लक्ष्मीबाई]] यांचे वडील [[मोरोपंत तांबे]] यांचा जन्म 1803 रोजी ह्याच गावी झाला. त्यावेळी मोरोपंत यांचे [[वडील]] [[बळवंतराव तांबे]] आणि [[आजोबा]] [[कृष्णराव तांबे]] येथेच राहत होते.‌ 1815 रोजी मोरोपंत [[काशी]] येथे स्थायी झाले. उमरखेड तालुक्यालगत पैनगंगा नदी आहे. [[पैनगंगा]] या नदीवर असलेला [[सहस्रकुंड धबधबा]] हे यवतमाळ जिल्ह्यातील आणि विदर्भातील प्रमुख [[पर्यटन]] स्थळ आहे. [[चित्र:Umarkhed taluka.JPG|350px|इवलेसे|उजवे|'''उमरखेड तालुक्याचे यवतमाळ जिल्ह्याच्या नकाशावरील स्थान.''']] हे शहर नांदेड पासून सुमारे ७० कि.मी.वर आणि पुसद पासून ४० कि.मी.वर आहे. ==तालुक्यातील गावे== #[[आदाड (उमरखेड)]] #[[मेट (उमरखेड)]] #[[आकोळी]] #[[आमळा]] #[[अमनपूर]] #[[आंबळी]] #[[आंबवण]] #[[अमदापूर]] #[[आमदरी]] #[[आमगव्हाण]] #[[आसोळी (उमरखेड)]] #[[बालडी]] #[[बारा]] #[[बेलखेड]] #[[भांबरखेडा]] #[[भवानी (उमरखेड)]] #[[भोजनगर]] #[[बित्तरगाव]] #[[बित्तरगाव बुद्रुक]] #[[बोडखा]] #[[बोरगाव (उमरखेड)]] #[[बोरी (उमरखेड)]] #[[बोरी नजीकचटरी]] #[[बोथा]] #[[ब्राह्मणगाव (उमरखेड)]] #[[चाळगणी]] #[[मुळावा]] #[[चातारी]] #[[चिखली (उमरखेड)]] #[[चिल्ली]] #[[चिंचोळी ढाणकी]] #[[चिंचोळी संगम]] #[[चुरमुरा (उमरखेड)]] #[[दहागाव]] #[[दाहेळी (उमरखेड)]] #[[दराटी]] #[[देवसरी]] #[[धामसरी]] #[[धानज]] #[[ढाणकी]] #[[धानोरा (उमरखेड)]] #[[धार (उमरखेड)]] #[[दिघाडी]] #[[दिग्रस (उमरखेड)]] #[[दिंडाळा]] #[[डोंगरगाव]] #[[डोर्ली]] #[[एकांबा]] #[[एरांडी]] #[[गदी]] #[[गगनमाळ]] #[[गांजेगाव]] #[[घाडोळी]] #[[घामापूर]] #[[गोविंदपूर]] #[[गुरफाळी]] #[[हरदडा]] #[[हातळा]] #[[इसापूर (उमरखेड)]] #[[जांब (उमरखेड)]] #[[जानुणा]] #[[जावराळा]] #[[जेवळी]] #[[कैलासनगर]] #[[कळंबुळा]] #[[काळेश्वर]] #[[कारंजी]] #[[कारखेड]] #[[कारोडी (उमरखेड)]] #[[काटी (उमरखेड)]] #[[कवठा]] #[[केळी (उमरखेड)]] #[[खारबी]] #[[खारुस बुद्रुक]] #[[खारुस खुर्द]] #[[कोपरा (उमरखेड)]] #[[कोप्रा खुर्द]] #[[कोरता]] #[[कोसंबी]] #[[कृषणपूर]] #[[कुपटी]] #[[कुरळी]] #[[लिमगव्हाण]] #[[लिंगी (उमरखेड)]] #[[लोहारा]] #[[माणकेश्वर]] #[[मान्याळी]] #[[मारलेगाव]] #[[मारसुळ]] #[[मासलगा]] #[[मथुरानगर]] #[[मेट (उमरखेड)]] #[[मोहाडी (उमरखेड)]] #[[मोहदारी]] #[[मोरचंडी]] #[[मुरळी]] #[[नागापूर (उमरखेड)]] #[[नागेशवाडी]] #[[नांदळा]] #[[नाणी]] #[[नारळी]] #[[नवीन वालतुर]] #[[निंगणुर गाहगीर]] #[[पाहुणमारी]] #[[पळशी (उमरखेड)]] #[[पारडी (उमरखेड)]] #[[पारजाणा]] #[[पारोटी बुद्रुक]] #[[पारोटी खुर्द]] #[[पावनाळा]] #[[पेंढा]] #[[पिंपळद्री]] #[[पिंपळगाव (उमरखेड)]] #[[पिंपरी दिवट]] #[[पिरंजी]] #[[पोफाळी (उमरखेड)]] #[[राजापूर (उमरखेड)]] #[[रामपूर (उमरखेड)]] #[[राणगोळी]] #[[रतन नाईक नगर]] #[[साकारा]] #[[साताळा]] #[[सावळेश्वर]] #[[सावरगाव (उमरखेड)]] #[[सेवालाल नगर]] #[[शिवाजी नगर (उमरखेड)]] #[[श्रीदत्तनगर]] #[[सिंदगी (उमरखेड)]] #[[सोईत]] #[[सोनदाभी]] #[[सुकळी (उमरखेड)]] #[[सुकळी नवीनवाडी]] #[[टाकळी (उमरखेड)]] #[[तारोडा (उमरखेड)]] #[[टेंभुरदरा]] #[[थर बुद्रुक]] #[[थेरडी]] #[[टिटवी (उमरखेड)]] #[[तिवाडी]] #[[तिवारंग]] #[[उदापूर]] #[[उमरी (उमरखेड)]] #[[उंचवादाड]] #[[वसंतनगर]] #[[विदुळ]] #[[वाडगाव (उमरखेड)]] #[[वाणेगाव]] #[[वारदाडी]] #[[वारूडबीबी]] #[[झाडगाव (उमरखेड)]] <ref>#https://villageinfo.in/maharashtra/yavatmal/umarkhed.html</ref> ==संदर्भ== #https://villageinfo.in/ #https://www.census2011.co.in/ #http://tourism.gov.in/ #https://www.incredibleindia.org/ #https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism #https://www.mapsofindia.com/ {{यवतमाळ जिल्ह्यातील तालुके}} [[वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील तालुके]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील तालुके]] bpekpecxbq2n7xpaun5xd97wy4yuj54 0 39237 2693519 2613614 2026-07-09T21:20:12Z नरेश सावे 88037 /* */ 2693519 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट वृत्तपत्र | नाव = गावकरी | लोगो = | लोगो रुंदी = | चित्र = | चित्र रुंदी = | चित्र शीर्षक = | प्रकार = [[दैनिक]] | आकारमान = | स्थापना =१ जानेवारी ९३८ | प्रकाशन बंद = चालू | किंमत = | मालक = दत्तात्रय शंकर पोतनीस | प्रकाशक = | राज्यसंपादक = | मुख्य संपादक = गाडगीळ | सहसंपादक = | व्यवस्थापकीय संपादक = | वृत्तसंपादक = | व्यवस्थापकीय डिझाईन संपादक = | निवासी संपादक = | निवासी प्रमुख = | मतसंपादक = | क्रीडासंपादक = | छायाचित्रसंपादक = | पत्रकारवर्ग = | भाषा = [[मराठी भाषा|मराठी]] | राजकीय बांधिलकी = | खप = | सिल्वरजुबली अंक = | मुख्यालय = {{ध्वजचिन्ह|भारत}} [[मुंबई]],[[नाशिक ]], [[महाराष्ट्र]], [[भारत]] | भगिनी वृत्तपत्रे = | ISSN = | oclc = | संकेतस्थळ = }} गावकरी हे [[नाशिक]] शहरातील [[दादासाहेब पोतनीस]] यांनी सुरुवात केलेले एक अग्रगण्य दैनिक आहे. नाशिकचे आत्ताचे सुप्रसिद्ध दैनिक गावकरी हे प्रथम मालेगाव येथे सुरू झाले. 1 जानेवारी 1938 रोजी दत्तात्रय शंकर पोतनीस यांनी हे पत्र पाक्षिक स्वरूपात काढले. 1939 साली या पत्राचे मालेगाव येथून नाशिकला स्थलांतर झाले. 1947च्या दसऱ्यापासून या पत्राचे दैनिकात रूपांतर करण्यात आले प्रमुख्याने उत्तर महाराष्ट्रात राजकीय विचारांचा प्रसार करून जनजागृतीचे कार्य गावकरी ने केली. गावकरीच्या संपादक मंडळावर सुप्रसिद्ध पत्रपंडित प व गाडगीळ यांनी लोकमान्य दैनिक बंद झाल्यावर काही काळ काम केले. साप्ताहिक गावकरी आता स्वतंत्रपणे मिळतो. गावकरी ही एक आता संस्था बनली आहे. याच संस्थेचे अमृत हे डायजेस्ट स्वरूपाचे मासिक व कला आणि खिळे लावलेले रंग हे साप्ताहिक 1958 पासून निघते. गांवकरीचे भावंडं दैनिक अंजिठा हे दैनिक औरंगाबाद येथून प्रसिद्ध होते. दादासाहेब पोतनीस व चिरंजीव दत्तात्रय पोतनीस हे या संस्थेचे कार्यवाह आहेत. ==संदर्भ== [[मराठी वृत्तपत्राचा इतिहास]] [[वर्ग:मराठी भाषेमधील वृत्तपत्रे]] 6qz858dqprzt19hbbbi7iwqlvn09qal 2693520 2693519 2026-07-09T21:21:26Z नरेश सावे 88037 /* */ 2693520 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट वृत्तपत्र | नाव = गावकरी | लोगो = | लोगो रुंदी = | चित्र = | चित्र रुंदी = | चित्र शीर्षक = | प्रकार = [[दैनिक]] | आकारमान = | स्थापना =१ जानेवारी ९३८ | प्रकाशन बंद = चालू | किंमत = | मालक = दत्तात्रय शंकर पोतनीस | प्रकाशक = | राज्यसंपादक = | मुख्य संपादक = गाडगीळ | सहसंपादक = | व्यवस्थापकीय संपादक = | वृत्तसंपादक = | व्यवस्थापकीय डिझाईन संपादक = | निवासी संपादक = | निवासी प्रमुख = | मतसंपादक = | क्रीडासंपादक = | छायाचित्रसंपादक = | पत्रकारवर्ग = | भाषा = [[मराठी भाषा|मराठी]] | राजकीय बांधिलकी = | खप = | सिल्वरजुबली अंक = | मुख्यालय = {{ध्वजचिन्ह|भारत}} [[मुंबई]],[[नाशिक ]], [[महाराष्ट्र]], [[भारत]] | भगिनी वृत्तपत्रे = | ISSN = | oclc = | संकेतस्थळ = }} गावकरी हे [[नाशिक]] शहरातील [[दादासाहेब पोतनीस]] यांनी सुरुवात केलेले एक अग्रगण्य [[दैनिक]] आहे. नाशिकचे आत्ताचे सुप्रसिद्ध दैनिक गावकरी हे प्रथम [[मालेगाव]] येथे सुरू झाले. 1 जानेवारी 1938 रोजी [[दत्तात्रय शंकर पोतनीस]] यांनी हे पत्र पाक्षिक स्वरूपात काढले. 1939 साली या पत्राचे मालेगाव येथून नाशिकला स्थलांतर झाले. 1947च्या दसऱ्यापासून या पत्राचे दैनिकात रूपांतर करण्यात आले प्रमुख्याने उत्तर महाराष्ट्रात राजकीय विचारांचा प्रसार करून जनजागृतीचे कार्य गावकरी ने केली. गावकरीच्या संपादक मंडळावर सुप्रसिद्ध पत्रपंडित प व गाडगीळ यांनी लोकमान्य दैनिक बंद झाल्यावर काही काळ काम केले. साप्ताहिक गावकरी आता स्वतंत्रपणे मिळतो. गावकरी ही एक आता संस्था बनली आहे. याच संस्थेचे अमृत हे डायजेस्ट स्वरूपाचे मासिक व कला आणि खिळे लावलेले रंग हे साप्ताहिक 1958 पासून निघते. गांवकरीचे भावंडं दैनिक अंजिठा हे दैनिक औरंगाबाद येथून प्रसिद्ध होते. दादासाहेब पोतनीस व चिरंजीव दत्तात्रय पोतनीस हे या संस्थेचे कार्यवाह आहेत. ==संदर्भ== [[मराठी वृत्तपत्राचा इतिहास]] [[वर्ग:मराठी भाषेमधील वृत्तपत्रे]] 1qnvzg7cctokafuiog1w96lmptc1lm2 0 51300 2693562 2413304 2026-07-10T06:35:04Z Abhijitsathe 4193 2693562 wikitext text/x-wiki '''प्रतापगढ लोकसभा मतदारसंघ''' हा [[भारत|भारताच्या]] ५४३ [[लोकसभा]] [[लोकसभा मतदारसंघांची यादी|मतदारसंघांपैकी]] एक मतदारसंघ आहे. हा मतदारसंघ [[उत्तर प्रदेश]] राज्याच्या पूर्व भागातील [[प्रतापगढ]] शहरात स्थित असून येथील सर्व [[उत्तर प्रदेश विधानसभा|विधानसभा]] मतदारसंघ [[प्रतापगढ जिल्हा|प्रतापगढ जिल्ह्यात]] आहेत. == विधानसभा मतदासंघ == लोकसभा मतदारसंघ प्रतापगढमध्ये २००९ पासून खालील ५ विधानसभा मतदारसंघ समाविष्ट करण्यात आले आहेत. {| class="wikitable" ! # ! नाव ! जिल्हा |- |१ | रामपूर खास | rowspan=5 | [[प्रतापगढ जिल्हा|प्रतापगढ]] |- |२ | विश्वनाथगंज |- |३ | प्रतापगढ |- |४ | पत्ती |- |५ | रानीगंज |} == खासदार == {| class="wikitable" !वर्ष !लोकसभा<br>सत्र ![[खासदार]] ! colspan="2" |पक्ष |- |[[१९५१-५२ लोकसभा निवडणुका|१९५२]] |[[पहिली लोकसभा|पहिली]] | rowspan=2 | [[मुनीश्वर दत्त उपाध्याय]] | rowspan=2 bgcolor=#87CEEB| | rowspan=2 | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- |[[१९५७ लोकसभा निवडणुका|१९५७]] |[[दुसरी लोकसभा|दुसरी]] |- |[[१९६२ लोकसभा निवडणुका|१९६२]] |[[तिसरी लोकसभा|तिसरी]] | [[अजित प्रताप सिंह]] | bgcolor=#F4C430| | [[भारतीय जनसंघ]] |- |[[१९६७ लोकसभा निवडणुका|१९६७]] |[[चौथी लोकसभा|चौथी]] | rowspan=2 | [[दिनेश सिंग]] | rowspan=2 bgcolor=#87CEEB| | rowspan=2 | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- |[[१९७१ लोकसभा निवडणुका|१९७१]] |[[पाचवी लोकसभा|पाचवी]] |- |[[१९७७ लोकसभा निवडणुका|१९७७]] |[[सहावी लोकसभा|सहावी]] | रूपनाथ सिंह यादव | bgcolor=#0066CC| | [[जनता पक्ष]] |- |[[१९८० लोकसभा निवडणुका|१९८०]] |[[सातवी लोकसभा|सातवी]] | [[अजित प्रताप सिंह]] | rowspan=3 bgcolor=#87CEEB| | rowspan=3 | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस (आय)]] |- |[[१९८४ लोकसभा निवडणुका|१९८४]] |[[आठवी लोकसभा|आठवी]] | rowspan=2 | [[दिनेश सिंग]] |- |[[१९८९ लोकसभा निवडणुका|१९८९]] |[[नववी लोकसभा|नववी]] |- |[[१९९१ लोकसभा निवडणुका|१९९१]] |[[दहावी लोकसभा|दहावी]] | अभय प्रताप सिंह | bgcolor=#008000| | [[जनता दल]] |- |[[१९९६ लोकसभा निवडणुका|१९९६]] |[[अकरावी लोकसभा|अकरावी]] | [[रत्ना सिंह]] | bgcolor=#87CEEB| | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- |[[१९९८ लोकसभा निवडणुका|१९९८]] |[[बारावी लोकसभा|बारावी]] | रामविलास वेदांती | bgcolor=#F4C430| | [[भारतीय जनता पक्ष]] |- |[[१९९९ लोकसभा निवडणुका|१९९९]] |[[तेरावी लोकसभा|तेरावी]] | [[रत्ना सिंह]] | bgcolor=#87CEEB| | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- |[[२००४ लोकसभा निवडणुका|२००४]] |[[चौदावी लोकसभा|चौदावी]] | अक्षय प्रताप सिंह | bgcolor=#FF3300| | [[समाजवादी पक्ष]] |- |[[२००९ लोकसभा निवडणुका|२००९]] |[[पंधरावी लोकसभा|पंधरावी ]] | [[रत्ना सिंह]] | bgcolor=#87CEEB| | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- |[[२०१४ लोकसभा निवडणुका|२०१४]] |[[सोळावी लोकसभा|सोळावी]] | [[कुंवर हरिवंश सिंह]] | bgcolor=#003399| | [[अपना दल]] |- |[[२०१९ लोकसभा निवडणुका|२०१९]] |[[सतरावी लोकसभा|सतरावी]] | [[संगम लाल गुप्ता]] | bgcolor=#F4C430| | [[भारतीय जनता पक्ष]] |- |[[२०२४ लोकसभा निवडणुका|२०२४]] |[[अठरावी लोकसभा|अठरावी]] | [[एस.पी. सिंह पटेल]] | bgcolor=#FF3300| | [[समाजवादी पक्ष]] |} ==हे सुद्धा पहा== *[[भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची]] {{उत्तर प्रदेशमधील लोकसभा मतदारसंघ}} [[वर्ग:उत्तर प्रदेशमधील लोकसभा मतदारसंघ]] [[वर्ग:प्रतापगढ जिल्हा]] o16f1w11es2tb4fntettw9r1l0mzdjd 2693577 2693562 2026-07-10T06:58:09Z Abhijitsathe 4193 /* खासदार */ 2693577 wikitext text/x-wiki '''प्रतापगढ लोकसभा मतदारसंघ''' हा [[भारत|भारताच्या]] ५४३ [[लोकसभा]] [[लोकसभा मतदारसंघांची यादी|मतदारसंघांपैकी]] एक मतदारसंघ आहे. हा मतदारसंघ [[उत्तर प्रदेश]] राज्याच्या पूर्व भागातील [[प्रतापगढ]] शहरात स्थित असून येथील सर्व [[उत्तर प्रदेश विधानसभा|विधानसभा]] मतदारसंघ [[प्रतापगढ जिल्हा|प्रतापगढ जिल्ह्यात]] आहेत. == विधानसभा मतदासंघ == लोकसभा मतदारसंघ प्रतापगढमध्ये २००९ पासून खालील ५ विधानसभा मतदारसंघ समाविष्ट करण्यात आले आहेत. {| class="wikitable" ! # ! नाव ! जिल्हा |- |१ | रामपूर खास | rowspan=5 | [[प्रतापगढ जिल्हा|प्रतापगढ]] |- |२ | विश्वनाथगंज |- |३ | प्रतापगढ |- |४ | पत्ती |- |५ | रानीगंज |} == खासदार == {| class="wikitable" !वर्ष !लोकसभा<br>सत्र ![[खासदार]] ! colspan="2" |पक्ष |- |[[१९५१-५२ लोकसभा निवडणुका|१९५२]] |[[पहिली लोकसभा|पहिली]] | rowspan=2 | [[मुनीश्वर दत्त उपाध्याय]] | rowspan=2 bgcolor=#87CEEB| | rowspan=2 | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- |[[१९५७ लोकसभा निवडणुका|१९५७]] |[[दुसरी लोकसभा|दुसरी]] |- |[[१९६२ लोकसभा निवडणुका|१९६२]] |[[तिसरी लोकसभा|तिसरी]] | [[अजित प्रताप सिंह]] | bgcolor=#F4C430| | [[भारतीय जनसंघ]] |- |[[१९६७ लोकसभा निवडणुका|१९६७]] |[[चौथी लोकसभा|चौथी]] | rowspan=2 | [[दिनेश सिंग]] | rowspan=2 bgcolor=#87CEEB| | rowspan=2 | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- |[[१९७१ लोकसभा निवडणुका|१९७१]] |[[पाचवी लोकसभा|पाचवी]] |- |[[१९७७ लोकसभा निवडणुका|१९७७]] |[[सहावी लोकसभा|सहावी]] | रूपनाथ सिंह यादव | bgcolor=#0066CC| | [[जनता पक्ष]] |- |[[१९८० लोकसभा निवडणुका|१९८०]] |[[सातवी लोकसभा|सातवी]] | [[अजित प्रताप सिंह]] | rowspan=3 bgcolor=#87CEEB| | rowspan=3 | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस (आय)]] |- |[[१९८४ लोकसभा निवडणुका|१९८४]] |[[आठवी लोकसभा|आठवी]] | rowspan=2 | [[दिनेश सिंग]] |- |[[१९८९ लोकसभा निवडणुका|१९८९]] |[[नववी लोकसभा|नववी]] |- |[[१९९१ लोकसभा निवडणुका|१९९१]] |[[दहावी लोकसभा|दहावी]] | [[अभय प्रताप सिंह]] | bgcolor=#008000| | [[जनता दल]] |- |[[१९९६ लोकसभा निवडणुका|१९९६]] |[[अकरावी लोकसभा|अकरावी]] | [[रत्ना सिंह]] | bgcolor=#87CEEB| | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- |[[१९९८ लोकसभा निवडणुका|१९९८]] |[[बारावी लोकसभा|बारावी]] | [[रामविलास वेदांती]] | bgcolor=#F4C430| | [[भारतीय जनता पक्ष]] |- |[[१९९९ लोकसभा निवडणुका|१९९९]] |[[तेरावी लोकसभा|तेरावी]] | [[रत्ना सिंह]] | bgcolor=#87CEEB| | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- |[[२००४ लोकसभा निवडणुका|२००४]] |[[चौदावी लोकसभा|चौदावी]] | [[अक्षय प्रताप सिंह]] | bgcolor=#FF3300| | [[समाजवादी पक्ष]] |- |[[२००९ लोकसभा निवडणुका|२००९]] |[[पंधरावी लोकसभा|पंधरावी ]] | [[रत्ना सिंह]] | bgcolor=#87CEEB| | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- |[[२०१४ लोकसभा निवडणुका|२०१४]] |[[सोळावी लोकसभा|सोळावी]] | [[कुंवर हरिवंश सिंह]] | bgcolor=#003399| | [[अपना दल]] |- |[[२०१९ लोकसभा निवडणुका|२०१९]] |[[सतरावी लोकसभा|सतरावी]] | [[संगम लाल गुप्ता]] | bgcolor=#F4C430| | [[भारतीय जनता पक्ष]] |- |[[२०२४ लोकसभा निवडणुका|२०२४]] |[[अठरावी लोकसभा|अठरावी]] | [[एस.पी. सिंह पटेल]] | bgcolor=#FF3300| | [[समाजवादी पक्ष]] |} ==हे सुद्धा पहा== *[[भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची]] {{उत्तर प्रदेशमधील लोकसभा मतदारसंघ}} [[वर्ग:उत्तर प्रदेशमधील लोकसभा मतदारसंघ]] [[वर्ग:प्रतापगढ जिल्हा]] 5rbsxrg5pyb7zpkyjvf2gkfkxfgsyt0 0 51332 2693455 2623339 2026-07-09T13:04:37Z Abhijitsathe 4193 2693455 wikitext text/x-wiki '''फतेहपूर लोकसभा मतदारसंघ''' हा [[भारत|भारताच्या]] ५४३ [[लोकसभा]] [[लोकसभा मतदारसंघांची यादी|मतदारसंघांपैकी]] एक मतदारसंघ आहे. हा मतदारसंघ [[उत्तर प्रदेश]] राज्यातील [[फतेहपूर]] शहरात स्थित असून येथील सर्व [[उत्तर प्रदेश विधानसभा|विधानसभा]] मतदारसंघ [[फतेहपूर जिल्हा|फतेहपूर जिल्ह्यात]] आहेत. == विधानसभा मतदासंघ == लोकसभा मतदारसंघ फतेहपूरमध्ये २००९ पासून खालील ५ विधानसभा मतदारसंघ समाविष्ट करण्यात आले आहेत. {| class="wikitable" ! # ! नाव ! जिल्हा |- |१ | जहानाबाद | rowspan=6 | [[फतेहपूर जिल्हा|फतेहपूर]] |- |२ | बिंदकी |- |३ | फतेहपूर |- |४ | हुसेनगंज |- |५ | आय शाह |- |६ |खागा |} == खासदार == [[भारताचे पंतप्रधान|भारताचे दिवंगत पंतप्रधान]] [[व्ही.पी. सिंह]] हे येथून दोन वेळा लोकसभेवर निवडून आले होते. {| class="wikitable" !वर्ष !लोकसभा<br>सत्र ![[खासदार]] ! colspan="2" |पक्ष |- | [[१९८९ लोकसभा निवडणुका|१९८९]] | [[नववी लोकसभा|नववी]] | rowspan=2 | [[विश्वनाथ प्रताप सिंह]] | rowspan=2 bgcolor=#00CC00| | rowspan=2 | [[जनता दल]] |- | [[१९९१ लोकसभा निवडणुका|१९९१]] | [[दहावी लोकसभा|दहावी]] |- | [[१९९६ लोकसभा निवडणुका|१९९६]] | [[अकरावी लोकसभा|अकरावी]] | [[विशंभर प्रसाद निशाद]] | bgcolor=#0033CC| | [[बहुजन समाज पक्ष]] |- | [[१९९८ लोकसभा निवडणुका|१९९८]] | [[बारावी लोकसभा|बारावी]] | rowspan=2 | [[अशोक कुमार पटेल]] | rowspan=2 bgcolor=#F4C430| | rowspan=2 | [[भारतीय जनता पक्ष]] |- | [[१९९९ लोकसभा निवडणुका|१९९९]] | [[तेरावी लोकसभा|तेरावी]] |- | [[२००४ लोकसभा निवडणुका|२००४]] | [[चौदावी लोकसभा|चौदावी]] | [[महेंद्र प्रसाद निशाद]] | bgcolor=#0033CC| | [[बहुजन समाज पक्ष]] |- | [[२००९ लोकसभा निवडणुका|२००९]] | [[पंधरावी लोकसभा|पंधरावी ]] | [[राकेश सचान]] | bgcolor=#FF3300| | [[समाजवादी पक्ष]] |- | [[२०१४ लोकसभा निवडणुका|२०१४]] | [[सोळावी लोकसभा|सोळावी]] | rowspan=2 | [[निरंजन ज्योती]] | rowspan=2 bgcolor=#F4C430| | rowspan=2 | [[भारतीय जनता पक्ष]] |- | [[२०१९ लोकसभा निवडणुका|२०१९]] | [[सतरावी लोकसभा|सतरावी]] |- | [[२०२४ लोकसभा निवडणुका|२०२४]] | [[अठरावी लोकसभा|अठरावी]] | [[नरेश उत्तम पटेल]] | bgcolor=#FF3300| | [[समाजवादी पक्ष]] |} ==हे सुद्धा पहा== *[[भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची]] {{उत्तर प्रदेशमधील लोकसभा मतदारसंघ}} [[वर्ग:उत्तर प्रदेशमधील लोकसभा मतदारसंघ]] [[वर्ग:फतेहपूर जिल्हा]] cedc8btbee7twszq90rfsjax3z4c6kl 2693546 2693455 2026-07-10T05:50:40Z Abhijitsathe 4193 2693546 wikitext text/x-wiki '''फतेहपूर लोकसभा मतदारसंघ''' हा [[भारत|भारताच्या]] ५४३ [[लोकसभा]] [[लोकसभा मतदारसंघांची यादी|मतदारसंघांपैकी]] एक मतदारसंघ आहे. हा मतदारसंघ [[उत्तर प्रदेश]] राज्यातील [[फतेहपूर]] शहरात स्थित असून येथील सर्व [[उत्तर प्रदेश विधानसभा|विधानसभा]] मतदारसंघ [[फतेहपूर जिल्हा|फतेहपूर जिल्ह्यात]] आहेत. == विधानसभा मतदासंघ == लोकसभा मतदारसंघ फतेहपूरमध्ये २००९ पासून खालील ६ विधानसभा मतदारसंघ समाविष्ट करण्यात आले आहेत. {| class="wikitable" ! # ! नाव ! जिल्हा |- |१ | जहानाबाद | rowspan=6 | [[फतेहपूर जिल्हा|फतेहपूर]] |- |२ | बिंदकी |- |३ | फतेहपूर |- |४ | हुसेनगंज |- |५ | आय शाह |- |६ |खागा |} == खासदार == [[भारताचे पंतप्रधान|भारताचे दिवंगत पंतप्रधान]] [[व्ही.पी. सिंह]] हे येथून दोन वेळा लोकसभेवर निवडून आले होते. {| class="wikitable" !वर्ष !लोकसभा<br>सत्र ![[खासदार]] ! colspan="2" |पक्ष |- | [[१९८९ लोकसभा निवडणुका|१९८९]] | [[नववी लोकसभा|नववी]] | rowspan=2 | [[विश्वनाथ प्रताप सिंह]] | rowspan=2 bgcolor=#00CC00| | rowspan=2 | [[जनता दल]] |- | [[१९९१ लोकसभा निवडणुका|१९९१]] | [[दहावी लोकसभा|दहावी]] |- | [[१९९६ लोकसभा निवडणुका|१९९६]] | [[अकरावी लोकसभा|अकरावी]] | [[विशंभर प्रसाद निशाद]] | bgcolor=#0033CC| | [[बहुजन समाज पक्ष]] |- | [[१९९८ लोकसभा निवडणुका|१९९८]] | [[बारावी लोकसभा|बारावी]] | rowspan=2 | [[अशोक कुमार पटेल]] | rowspan=2 bgcolor=#F4C430| | rowspan=2 | [[भारतीय जनता पक्ष]] |- | [[१९९९ लोकसभा निवडणुका|१९९९]] | [[तेरावी लोकसभा|तेरावी]] |- | [[२००४ लोकसभा निवडणुका|२००४]] | [[चौदावी लोकसभा|चौदावी]] | [[महेंद्र प्रसाद निशाद]] | bgcolor=#0033CC| | [[बहुजन समाज पक्ष]] |- | [[२००९ लोकसभा निवडणुका|२००९]] | [[पंधरावी लोकसभा|पंधरावी ]] | [[राकेश सचान]] | bgcolor=#FF3300| | [[समाजवादी पक्ष]] |- | [[२०१४ लोकसभा निवडणुका|२०१४]] | [[सोळावी लोकसभा|सोळावी]] | rowspan=2 | [[निरंजन ज्योती]] | rowspan=2 bgcolor=#F4C430| | rowspan=2 | [[भारतीय जनता पक्ष]] |- | [[२०१९ लोकसभा निवडणुका|२०१९]] | [[सतरावी लोकसभा|सतरावी]] |- | [[२०२४ लोकसभा निवडणुका|२०२४]] | [[अठरावी लोकसभा|अठरावी]] | [[नरेश उत्तम पटेल]] | bgcolor=#FF3300| | [[समाजवादी पक्ष]] |} ==हे सुद्धा पहा== *[[भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची]] {{उत्तर प्रदेशमधील लोकसभा मतदारसंघ}} [[वर्ग:उत्तर प्रदेशमधील लोकसभा मतदारसंघ]] [[वर्ग:फतेहपूर जिल्हा]] pdbj053ptdzosyr34hw6dpgsxp83aix 0 52898 2693526 2329336 2026-07-10T01:11:25Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2693526 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट टेनिस खेळाडू | playername = यांको टिप्सारेविच | image = [[चित्र:Tipsarevic backhand (2359323928).jpg|200 px|मध्यवर्ती]] | nickname = <!-- optional --> | country = सर्बिया | residence = [[बेलग्रेड]], [[सर्बिया]] | datebirth = {{जन्म_दिनांक_आणि_वय|1984|6|22}} | placebirth = [[बेलग्रेड]], [[युगोस्लाव्हियाचे साम्यवादी संघीय प्रजासत्ताक|युगोस्लाव्हिया]] | height = | weight = | turnedpro = २००२ | retired = <!-- optional --> | plays = उजव्या हाताने | careerprizemoney = $७३,४७,००४ | singlesrecord = | singlestitles = ४ | highestsinglesranking = क्र. ८ (२ एप्रिल २०१२) | AustralianOpenresult = | FrenchOpenresult = | Wimbledonresult = | USOpenresult = | doublesrecord = | doublestitles = १ | highestdoublesranking = क्र. ४६ | grandslamsdoublesresults = | AustralianOpenDoublesresult = | FrenchOpenDoublesresult = | WimbledonDoublesresult = | USOpenDoublesresult = | updated = जाने २०१४ }} '''यांको टिप्सारेविच''' ({{lang-sr|Јанко Типсаревић}}) हा एक [[सर्बिया|सर्बियन]] [[टेनिस]]पटू आहे. २००२ सालापासून व्यावसायिक टेनिस खेळत असलेल्या टिप्सारेविचने एप्रिल २०१२ मध्ये [[ए.टी.पी.]] जागतिक क्रमवारीमध्ये आठवा क्रमांक गाठला होता. टिप्सारेविचने आजवर २०१३ सालच्या [[चेन्नई ओपन]]सह ४ एकेरी अजिंक्यपदे मिळवली आहेत. तो [[नोव्हाक जोकोविच]] खालोखाल सर्बियाचा दुसऱ्या क्रमांकाचा पुरुष टेनिस खेळाडू मानला जातो. ==बाह्य दुवे== {{कॉमन्स वर्ग|Janko Tipsarević|{{लेखनाव}}}} *{{ATP|T742}} *[http://jtipsarevic.com/ अधिकृत स्थळ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160616190114/http://www.jtipsarevic.com/ |date=2016-06-16 }} {{DEFAULTSORT:टिप्सारेविच, यांको}} [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:सर्बियाचे टेनिस खेळाडू]] 6qffjiatx72wpjqh031knnt7wc3mo7m 0 56799 2693445 2370513 2026-07-09T12:54:51Z अभय नातू 206 /* बाह्य दुवे */ 2693445 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Blaise pascal.jpg|thumb|right|200px|{{लेखनाव}}]] '''ब्लेझ पास्कल''' (देवनागरी लेखनभेद: '''ब्लेस पास्काल'''; [[फ्रेंच भाषा|फ्रेंच]]: ''Blaise Pascal'' ; [[जून १९]], [[इ.स. १६२३]] - [[ऑगस्ट १९]], [[इ.स. १६६२]]) हा [[फ्रान्स|फ्रेंच]] [[गणित|गणितज्ञ]], [[भौतिकशास्त्र|भौतिकशास्त्रज्ञ]], संशोधक, लेखक व [[कॅथॉलिक]] तत्त्वज्ञ होता. त्याने आरंभीच्या काळात मूलभूत व उपयोजित विज्ञानात, विशेषकरून[[द्रव]] पदार्थांच्या भौतिक गुणधर्मांबद्दल महत्त्वपूर्ण संशोधन केले. [[एवांगेलिस्ता तॉरिचेल्ली]] याने [[दाब]] व [[निर्वात|निर्वाताविषयी]] पहिल्यांदा प्रतिपदलेल्या संकल्पनांचे स्पष्टीकरण पास्कालाने मांडले. त्यांच्या अलौकिक बुद्धिमत्तेमुळे आधुनिक विचारवंतांमधील त्यांचे स्थान अनन्यसाधारण गणले जाते. त्यांचा जन्म [[क्लेरमॉं-फेरॉं]] येथे झाला. १६२६ मध्ये त्यांची आई मृत्यू पावली व १६३१ मध्ये पास्काल कुटुंबाने [[पॅरिस]]ला प्रयाण केले. ब्लेझ पास्कालचे वडील उत्तम गणितज्ञ होते आणि त्यांच्या मार्गदर्शनाखालीच पास्कार अभ्यास न करता प्रथम लॅटिन व ग्रीक भाषांवर प्रभुत्व मिळवावे अशी त्यांच्या वडिलांची इच्छा होती. तथापि वयाच्या बाराव्या वर्षीच त्यांनी भूमितीच्या अभ्यासास सुरुवात केली व चौदाव्या वर्षापासून ते वडिलांसह रोबेर्व्हाल, मेर्सेन इ. भूमितिविज्ञांच्या साप्ताहिक बैठकींना हजर राहू लागले. १६३९ मध्येच त्यांनी ‘शांकवामध्ये शंकुच्छेद अंतर्लिखित केलेल्या षट्कोनाच्या विरुद्ध बाजूंच्या जोड्यांचे छेदबिंदू एकरेषीय असतात’ हे आता त्यांच्यात नावाने ओळखण्यात येणारे व प्रक्षेपय भूमितीत महत्त्वाचे म्हणून मानण्यात येणारे प्रमेय मांडले. १६४० साली पास्कार कुटुंब या भूमितिविज्ञांच्या Brouillon project या ग्रंथाच्या आधारे शांकवांवरील निबंधांचा एक ग्रंथ (Essai pour les coniques) लिहून पूर्ण केला. या असामान्य ग्रंथामुळे त्यांना लहान वयातच पुष्कळ प्रसिद्धी लाभली व देकार्तसारख्या गणितज्ञांना सुद्धा त्यांचा हेवा वाटला. वडिलांच्या हिशेबाच्या कामात मदत करण्याच्या उद्देशाने पास्कार यांनी बेरीज व वजाबकी करणारे एक यंत्र तयार करण्याची योजना १६४२ मध्ये आखली; हे यंत्र तयार करण्याचा व त्याचे वितरण करण्याचा एकाधिकार त्यांना १६४९ मध्ये प्राप्त झाला, तथापि ते महाग व क्लिष्ट असल्याने त्याचा फारसा प्रसार होऊ शकला नाही. एव्हांजेलिस्ता टोरिचेल्ली (१६०८-४७) यांनी पाऱ्याच्या वायुदाबमापकांसंबंधी केलेल्या प्रयोगांची माहिती १६४६ मध्ये मिळाल्यावर पास्कार यांनी निरनिराळ्या उंचीवर वायुदाबमापकातील पाऱ्याच्या उंचीचे निरीक्षण केले व वाढत्या उंचीबरोबर वातावरणीय दाब कमी होत जातो, असा निष्कर्ष काढला. तसेच ‘स्थिर द्रायूमधील (द्रव वा वायूमधील) एखाद्या बिंदूपाशी बाह्य दाब लावला असता तो सर्व दिशांना सारखाच प्रेषित होतो’, हा द्रायुयामिकीतील त्यांच्या नावाने ओळखण्यात येणारा महत्त्वाचा नियम मांडला. वायुदाबमापकातील पाऱ्याच्या वर निर्वात (पोकळी) असतो असे त्यांनी प्रतिपादन केले व त्यासंबंधी त्यांचा ई. नोएल यांच्याबरोबर वादविवादही झाला. या संदर्भात पास्काल यांनी एखाद्या गृहीतकाची परीक्षा पाहण्यासंबंधीच्या अटींविषयी केलेले विवेचन वैज्ञानिक पद्धतीच्या इतिहासात उद्‍बोधक ठरले आहे. एखादाच विरोधी आविष्कारसुद्धा गृहीतकाच्या असत्याचा पुरावा म्हणून पुरेसा आहे, असे त्यांचे म्हणणे होते. त्यांनी द्रायुस्थितिकीचे (स्थिर द्रायूंच्या गुणधर्मांच्या शास्त्राचे) नियम व हवेच्या वजनामुळे होणारे विविध परिणाम यांसंबंधीचा एक ग्रंथ १६५४ च्या सुरुवातीस लिहून पूर्ण केला; परंतु तो त्यांच्या मृत्यूनंतर १६६३ मध्ये प्रसिद्ध झाला. त्यांनी १६५४ मध्ये अंकगणितीय त्रिकोणाचा ((क+ख)न याच्या विस्तारातील सहगुणकांनी बनलेल्या संख्यांच्या त्रिकोणाकार मांडणीचा; न=०,१,२,…) अंकगणित व समचयात्मक विश्लेषण यांतील प्रश्नांच्या संदर्भात सखोल अभ्यास केला. हा त्रिकोण ‘पास्काल त्रिकोण’ याच नावाने ओळखण्यात येतो. याविषयी त्यांनी लिहिलेला Trait du triangle arithmetique हा ग्रंथ व त्यांनी प्येअर द फेर्मा (१६०१-६५) या गणितज्ञांबरोबर केलेला पत्रव्यवहार यांच्याद्वारे त्यांनी संभाव्यता कलनशास्त्राचा संभाव्यता सिद्धांत पाया घातला. कॉर्नेलिस यानसेन (१५८५-१६३८) या धर्मशास्त्रवेत्त्यांच्या अनुयायांबरोबर १६४६ साली त्यांचा निकटचा संबंध आला व त्यामुळे यानसेन यांच्या शिकवणुकीचा त्यांच्यावर मोठा प्रभाव पडला. त्यांची बहीण १६५१ मध्ये त्यांच्या इच्छेविरुद्ध पोर्ट रॉयल येथे मठवासिनी (नन) झाली. १६५२-५४ या काळात पास्काल यांचे धार्मिक गोष्टींवरील लक्ष उडाले आणि त्यांनी हा काळ जुगारी व बदफैली लोकांच्या संगतीत घालविला. तथापि या आयुष्याला व पराकाष्ठेच्या वैज्ञानिक कार्याला कंटाळून पुन्हा त्यांना धार्मिक बाबींमध्ये रस उत्पन्न झाला. २३ नोव्हेंबर १६५४ रोजी त्यांना आलेल्या गूढ धार्मिक अनुभवामुळे (nauit de feu) वैज्ञानिक कार्य सोडून देऊन चिंतन व धार्मिक कार्य यांनाच वाहून घेऊन यानसेन पंथाच्या अनुयायांना लेखाद्वारे व अन्य प्रकारे मदत करण्याचा त्यांनी निश्चय केला. तथापि १६५८ मध्ये त्यांनी चक्रजासंबंधीचा (एका सरळ रेषेवरून फिरत जाणाऱ्या वर्तुळाच्या परिघावरील एका बिंदूद्वारे रेखाटल्या जाणाऱ्या वक्रासंबंधीचा) आपला प्रबंध लिहिला. त्यामध्ये त्यांनी चक्रजाचे अनेक गुणधर्म आणि चक्रज अक्षाभोवती, पायाभोवती व शिरोबिंदूजवळील स्पर्शरेषेभोवती फिरविला असता तयार होणाऱ्या भ्रमण प्रस्थांचे (घनाकृतींचे) गुणधर्म चर्चिले होते. त्यामध्ये पास्काल यांनी वापरलेली पद्धत बरीचशी सध्या वापरात असलेल्या समाकलन पद्धतीशी अवकलन आणि समाकलन जुळणारी आहे. १६५४ नंतर ते पोर्ट रॉयल येथेच स्थायिक झाले. == संशोधन == ब्लेझ पास्कल यांनी गणित, भौतिकशास्त्र आणि यांत्रिकी अभियांत्रिकी या क्षेत्रांमध्ये अनेक महत्त्वपूर्ण शोध लावले. {| class="wikitable sortable" style="text-align: left;" |+ ब्लेझ पास्कल यांचे शोध ! # ! नाव ! वर्ष (अंदाजे) ! संक्षिप्त वर्णन आणि महत्त्व ! संदर्भ |- | १ || [[पास्कलाईन]] (यांत्रिक कॅल्क्युलेटर) || १६४२ || हे जगातील पहिले कार्यरत यांत्रिक कॅल्क्युलेटर मानले जाते. पास्कल यांनी त्यांच्या वडिलांना कर मोजणीत मदत करण्यासाठी याचा शोध लावला होता. || <ref name="britannica_pascal">[https://www.britannica.com/biography/Blaise-Pascal Blaise Pascal - Biography & Facts], एन्सायक्लोपीडिया ब्रिटानिका.</ref> |- | २ || [[पास्कलचा नियम]] (द्रवगतिकी) || १६४७–१६५३ || 'बंदिस्त द्रवावर टाकलेला दाब सर्व दिशांना सारखाच प्रसारित होतो' हा भौतिकशास्त्रातील महत्त्वाचा नियम त्यांनी मांडला. यावरच आधुनिक हायड्रॉलिक यंत्रे काम करतात. || <ref name="pascal_law">[https://www.grc.nasa.gov/www/k-12/WindTunnel/Activities/Pascals_principle.html Pascal's Principle], नासा (NASA) शैक्षणिक प्रकल्प.</ref> |- | ३ || [[पास्कलचा त्रिकोण]] (संभाव्यता सिद्धांत) || १६५३ || द्विपद सहगुणांक (binomial coefficients) मांडण्यासाठी त्यांनी या त्रिकोणी रचनेचा वापर केला. हा आधुनिक संभाव्यता सिद्धांताचा (Probability Theory) पाया मानला जातो. || <ref name="britannica_pascal" /> |- | ४ || मनगटी घड्याळाची प्राथमिक संकल्पना || १६५० च्या दशकात || खिशात घड्याळ ठेवण्याच्या काळात, पास्कल यांनी घड्याळाला दोरीने मनगटावर बांधून वापरण्यास सुरुवात केली, जी मनगटी घड्याळाची सुरुवातीची संकल्पना मानली जाते. || <ref name="watch_history">[https://www.historyoftimes.com/inventor-of-wristwatch/ History of Wristwatch], हिस्टरी ऑफ टाइम्स.</ref> |- | ५ || [[सिटिबस]] (पहिले सार्वजनिक वाहतूक नेटवर्क) || १६६२ || पॅरिसमध्ये सर्वसामान्य नागरिकांसाठी घोड्यांच्या गाड्या वापरून ठराविक मार्गावर चालणारी जगातील पहिली सार्वजनिक वाहतूक व्यवस्था (Omnibus) त्यांनी सुरू केली. || <ref name="omnibus">[https://www.bbc.com/travel/article/20210207-the-worlds-first-public-transit-system जगातील पहिली सार्वजनिक वाहतूक यंत्रणा], बीबीसी ट्रॅव्हल.</ref> |- | ६ || हायड्रॉलिक प्रेस (संकल्पना) || १६५० च्या दशकात || पास्कल यांच्या दाबाच्या नियमावर आधारित हायड्रॉलिक प्रेसची मूलभूत संकल्पना त्यांनी विकसित केली, जी पुढे जोसेफ ब्रह्माने प्रत्यक्षात आणली. || <ref name="pascal_law" /> |} == बाह्य दुवे == {{कॉमन्स वर्ग|Blaise Pascal|{{लेखनाव}}}} * {{संकेतस्थळ|http://www.biblioweb.org/-PASCAL-Blaise-.html|{{लेखनाव}} याचे चरित्र व साहित्यसूची|फ्रेंच}} * {{संकेतस्थळ|http://www.gutenberg.org/author/Pascal+Blaise|प्रोजेक्ट गुटेनबर्ग - {{लेखनाव}} याचे साहित्य|इंग्लिश}} === संदर्भ आणि नोंदी === {{संदर्भयादी}} {{DEFAULTSORT:पास्कल, ब्लेझ}} [[वर्ग:फ्रेंच गणितज्ञ]] [[वर्ग:इ.स. १६२३ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १६६२ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] jktkx727uqq7tvfr7n1ftinrm9q5h9z 0 59641 2693461 2429236 2026-07-09T14:11:49Z अभय नातू 206 /* मार्ग */ 2693461 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''उद्यान एक्सप्रेस''' ही [[भारतीय रेल्वे]]ची [[मुंबई]] ते [[बंगळूर]] दरम्यान दररोज धावणारी रेल्वेगाडी आहे.<ref>[http://www.indianrail.gov.in भारतीय रेल्वेचे संकेतस्थळ]</ref> ==मार्ग== उद्यान एक्सप्रेस मार्गे लागणारी महत्त्वाची शहरे [[छत्रपती शिवाजी महाराज टर्मिनस|छत्रपती शिवाजी महाराज टर्मिनस (मुंबई)]], [[ठाणे रेल्वे स्थानक|ठाणे]], [[कल्याण जंक्शन रेल्वे स्थानक|कल्याण]], [[लोणावळा रेल्वे स्थानक|लोणावळा]], [[पुणे जंक्शन रेल्वे स्थानक|पुणे]], [[सोलापूर रेल्वे स्थानक|सोलापूर]], [[गुलबर्गा रेल्वे स्थानक|गुलबर्गा]], [[वाडी जंक्शन रेल्वे स्थानक|वाडी]], [[गुंटकल जंक्शन रेल्वे स्थानक|गुंटकल]] व [[बंगळूर सिटी रेल्वे स्थानक|बंगळूर]] ही आहेत. {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ उद्यान एक्सप्रेस (11301 / 11302) वेळापत्रक आणि स्थानके ! # ! स्थानक नाम ! अंतर (किमी) ! ११३०१ (डाउन)<br>आगमन ! ११३०१ (डाउन)<br>प्रस्थान ! ११३०२ (अप)<br>आगमन ! ११३०२ (अप)<br>प्रस्थान |- style="background: #E6F2FF;" | १ || [[छत्रपती शिवाजी महाराज टर्मिनस]] || ० || — || ०८:१० || १९:४० || — |- style="background: #E6F2FF;" | २ || [[दादर रेल्वे स्थानक|दादर (मुंबई)]] || ९ || ०८:२२ || ०८:२५ || १९:१७ || १९:२० |- style="background: #E6F2FF;" | ३ || [[ठाणे रेल्वे स्थानक|ठाणे]] || ३३ || ०८:४८ || ०८:५० || १८:५२ || १८:५५ |- style="background: #E6F2FF;" | ४ || [[कल्याण जंक्शन रेल्वे स्थानक|कल्याण जंक्शन]] || ५१ || ०९:१२ || ०९:१५ || १८:३२ || १८:३५ |- style="background: #E6F2FF;" | ५ || [[लोणावळा रेल्वे स्थानक|लोणावळा]] || १२६ || १०:३३ || १०:३५ || १६:४३ || १६:४५ |- style="background: #E6F2FF;" | ६ || [[पुणे जंक्शन रेल्वे स्थानक|पुणे जंक्शन]] || १८९ || ११:४० || ११:४५ || १५:३५ || १५:४० |- | ७ || [[दौंड जंक्शन रेल्वे स्थानक|दौंड जंक्शन]] || २६४ || १२:५५ || १३:०० || १४:१० || १४:१५ |- | ८ || [[कुर्डुवाडी जंक्शन रेल्वे स्थानक|कुर्डुवाडी जंक्शन]] || ३७३ || १४:३३ || १४:३५ || १२:१० || १२:१२ |- style="background: #E6F2FF;" | ९ || [[सोलापूर रेल्वे स्थानक|सोलापूर]] || ४५१ || १५:५५ || १६:०० || ११:०५ || ११:१० |- style="background: #E6F2FF;" | १० || [[कलबुर्गी जंक्शन रेल्वे स्थानक|कलबुर्गी जंक्शन (गुल्बर्गा)]] || ५६४ || १७:३७ || १७:४० || ०९:१२ || ०९:१५ |- style="background: #E6F2FF;" | ११ || [[वाडी जंक्शन रेल्वे स्थानक|वाडी जंक्शन]] || ६०१ || १८:४० || १८:४५ || ०८:३५ || ०८:४० |- | १२ || [[यादगीर रेल्वे स्थानक|यादगीर]] || ६४० || १९:१४ || १९:१५ || ०७:४४ || ०७:४५ |- style="background: #E6F2FF;" | १३ || [[रायचूर रेल्वे स्थानक|रायचूर]] || ७०९ || २०:१३ || २०:१५ || ०६:४८ || ०६:५० |- | १४ || [[मंत्रालयम रोड रेल्वे स्थानक|मंत्रालयम रोड]] || ७३७ || २०:३९ || २०:४० || ०६:२४ || ०६:२५ |- style="background: #E6F2FF;" | १५ || [[गुंतकल जंक्शन रेल्वे स्थानक|गुंतकल जंक्शन]] || ८३० || २२:१० || २२:१५ || ०४:५० || ०४:५५ |- style="background: #E6F2FF;" | १६ || [[अनंतपूर रेल्वे स्थानक|अनंतपूर]] || ८९८ || २३:२८ || २३:३० || ०३:४३ || ०३:४५ |- style="background: #E6F2FF;" | १७ || [[धर्मावरम जंक्शन रेल्वे स्थानक|धर्मावरम जंक्शन]] || ९३१ || ००:२५ || ००:३० || ०३:०८ || ०३:१० |- | १८ || [[पेनुकोंडा रेल्वे स्थानक|पेनुकोंडा]] || ९७३ || ०१:०४ || ०१:०५ || ०१:५४ || ०१:५५ |- | १९ || [[हिंदुपूर रेल्वे स्थानक|हिंदुपूर]] || १०११ || ०१:३९ || ०१:४० || ०१:२४ || ०१:२५ |- | २० || [[गौरिबिटनूर रेल्वे स्थानक|गौरिबिटनूर]] || १०३४ || ०२:०४ || ०२:०५ || ००:५९ || ०१:०० |- | २१ || [[दौडबल्लापूर रेल्वे स्थानक|दौडबल्लापूर]] || १०७३ || ०२:४३ || ०२:४५ || ००:२८ || ००:३० |- style="background: #E6F2FF;" | २२ || [[येलाहंका जंक्शन रेल्वे स्थानक|येलाहंका जंक्शन]] || १०९४ || ०३:४३ || ०३:४५ || २३:५३ || २३:५५ |- style="background: #E6F2FF;" | २३ || [[बेंगळुरू कॅंट रेल्वे स्थानक|बेंगळुरू कॅंट]] || १११३ || ०५:१५ || ०५:१७ || २१:१० || २१:१२ |- style="background: #E6F2FF;" | २४ || [[क्रांतीवीरा संगोळ्ळी रायण्णा रेल्वे स्थानक|केएसआर बेंगळुरू सिटी]] || १११७ || ०६:१० || — || — || २०:४० |} ==रेल्वे क्रमांक== * ११३०१: मुंबई छ.शि.ट. - ८:०५ वा, बंगळूर - ८:५० वा (दुसरा दिवस) * ११३०२: बंगळूर - २०:१० वा, मुंबई छ.शि.ट. - १९:५० वा (दुसरा दिवस) ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} [[वर्ग: भारतातील नामांकित रेल्वेगाड्या]] kf5y96yhjsxnm0ugtiwufhbubingo1l 0 59649 2693501 2205564 2026-07-09T18:47:41Z अभय नातू 206 /* मार्ग */ 2693501 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Netravati Express (LTT-TVC) Route map.jpg|250 px|इवलेसे|नेत्रावती एक्सप्रेसचा मार्ग]] '''नेत्रावती एक्सप्रेस''' ही [[भारतीय रेल्वे]]ची [[लोकमान्य टिळक टर्मिनस]], [[मुंबई]] ते [[तिरुअनंतपुरम]] दरम्यान धावणारी [[रेल्वे]]गाडी आहे. ही गाडी [[कोकण रेल्वे]]च्या अखत्यारीत येते. ==इतिहास== सुरुवातीला ही गाडी मुंबई ते कोची दरम्यान लिंक ट्रेन म्हणून पुणे, गुलबर्गा, कृष्णराजापुरम, पलक्कडमार्गे धावत होती. ती शोर्नुर जंक्शन येथे वेगळी होत होती. जुन्या मार्गाने या गाडीला मुंबईहून मंगलोर पोहोचण्यासाठी ४८ तास लागत होते. १९९८मध्ये कोंकण रेल्वे कार्यरत झाल्यावर या गाडीचा मार्ग बदलून कोंकण रेल्वे मार्गे करण्यात आला. यामुळे या गाडीचा मुंबई – मंगलोर प्रवास वेळेत लक्षणीय घट होऊन तो १६ तासांवर आला. ही लिंक एक्सप्रेस नंतर कोची पर्यंत सलग ठेवण्यात आली.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.indianrailways.gov.in/railwayboard/uploads/directorate/finance_budget/Previous%20Budget%20Speeches/1997-98.pdf |title=Introducing the Railway Budget for 1997-98 on 26th February, 1997 |प्रकाशक=indianrailways.gov.in |दिनांक=31 May 2017 | प्राप्त दिनांक=}}</ref> आणि तेथून पुढे १० फेब्रुवारी २००१ पासून तिरुवनंतपुरमपर्यंत (केरळची राजधानी) वाढवण्यात आली.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.thehindu.com/2001/01/18/stories/0418404o.htm |title= Netravati and Raptisagar Express trains extended to capital |प्रकाशक= thehindu.com |दिनांक=18 January 2001 | प्राप्त दिनांक=}}</ref> ==पार्श्वभूमी== मंगलोर शहर नेत्रावती नदीच्या किनाऱ्यावर वसलेले आहे. आधी या गाडीचे शेवटचे स्थानक [[मंगलोर]] असल्याने तिचे नाव नेत्रावती एक्सप्रेस ठेवण्यात आले.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.cleartrip.com/trains/16345 |title=Netravati Express Route |प्रकाशक=cleartrip.com |दिनांक=31 May 2017 |प्राप्त दिनांक= |accessdate=2017-06-01 |archive-date=2017-02-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170203043123/https://www.cleartrip.com/trains/16345 |url-status=dead }}</ref> ==मार्ग== नेत्रावती एक्सप्रेस मार्गे लागणारी महत्त्वाची शहरे [[मुंबई]], [[ठाणे रेल्वे स्थानक|ठाणे]], [[पनवेल रेल्वे स्थानक|पनवेल]], [[चिपळूण]], [[रत्‍नागिरी रेल्वे स्थानक|रत्‍नागिरी]], [[कुडाळ]], [[मडगांव रेल्वे स्थानक|मडगांव]], [[उडुपी]], [[कोळिकोड]], [[एर्नाकुलम]], [[अलप्पुळा]] व [[तिरुवनंतपुरम सेंट्रल रेल्वे स्थानक|तिरुवनंतपुरम]] ही आहेत. == मुख्य स्थानके == या रेल्वेगाडीचे प्रवासादरम्यान मुंबई ते तिरुवनंतपुरम दरम्यान मुख्य स्थानके खालीलप्रमाणे आहेत: {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ नेत्रावती एक्सप्रेस (16345 / 16346) वेळापत्रक आणि स्थानके ! # ! स्थानक नाम ! अंतर (किमी) ! १६३४५ (डाउन)<br>आगमन ! १६३४५ (डाउन)<br>प्रस्थान ! १६३४६ (अप)<br>आगमन ! १६३४६ (अप)<br>प्रस्थान |- style="background: #E6F2FF;" | १ || [[लोकमान्य टिळक टर्मिनस]] || ० || — || ११:४० || १६:४५ || — |- style="background: #E6F2FF;" | २ || [[ठाणे रेल्वे स्थानक|ठाणे]] || १६ || १२:०२ || १२:०५ || १६:१२ || १६:१५ |- style="background: #E6F2FF;" | ३ || [[पनवेल जंक्शन रेल्वे स्थानक|पनवेल जंक्शन]] || ४९ || १२:४५ || १२:५० || १५:२५ || १५:३० |- | ४ || [[चिपळूण रेल्वे स्थानक|चिपळूण]] || २५२ || १६:१० || १६:१२ || ११:०० || ११:०२ |- style="background: #E6F2FF;" | ५ || [[रत्नागिरी रेल्वे स्थानक|रत्नागिरी]] || ३२८ || १७:४५ || १७:५० || ०९:४५ || ०९:५० |- | ६ || [[कुडाळ रेल्वे स्थानक|कुडाळ]] || ४६७ || २०:०८ || २०:१० || ०७:१० || ०७:१२ |- | ७ || [[थिविम रेल्वे स्थानक|थिविम]] || ५१८ || २१:१० || २१:१२ || ०५:४० || ०५:४२ |- style="background: #E6F2FF;" | ८ || [[मडगाव जंक्शन रेल्वे स्थानक|मडगाव जंक्शन]] || ५६४ || २२:४० || २२:५० || ०४:२० || ०४:३० |- | ९ || [[कारवार रेल्वे स्थानक|कारवार]] || ६२४ || २३:४६ || २३:४८ || ०२:5० || ०२:५२ |- | १० || [[मुरडेश्वर रेल्वे स्थानक|मुरडेश्वर]] || ७२९ || ०१:१० || ०१:१२ || ०१:१० || ०१:१२ |- | ११ || [[भटकळ रेल्वे स्थानक|भटकळ]] || ७४४ || ०१:२८ || ०१:३० || ००:५२ || ००:५४ |- | १२ || [[कुंदापुरा रेल्वे स्थानक|कुंदापुरा]] || ७९३ || ०२:१० || ०२:१२ || ००:१० || ००:१२ |- style="background: #E6F2FF;" | १३ || [[उडुपी रेल्वे स्थानक|उडुपी]] || ८२५ || ०२:४० || ०२:४२ || २३:३० || २३:३२ |- style="background: #E6F2FF;" | १४ || [[मंगळूर सेंट्रल रेल्वे स्थानक|मंगळूर जंक्शन]] || ८८७ || ०४:१५ || ०४:२० || २२:४५ || २२:५० |- | १५ || [[कासारगोड रेल्वे स्थानक|कासारगोड]] || ९३४ || ०५:०३ || ०५:०५ || २१:३३ || २१:३५ |- | १६ || [[कण्णूर रेल्वे स्थानक|कण्णूर]] || १०२० || ०६:२२ || ०६:२५ || २०:१२ || २०:१५ |- | १७ || [[तलस्सेरी रेल्वे स्थानक|तलस्सेरी]] || १०४१ || ०६:४४ || ०६:४५ || १९:५३ || १९:५५ |- style="background: #E6F2FF;" | १८ || [[कोळिकोड रेल्वे स्थानक|कोळिकोड]] || ११०९ || ०७:५७ || ०८:०० || १८:५७ || १९:०० |- | १९ || [[तिरुर रेल्वे स्थानक|तिरुर]] || ११५० || ०८:३९ || ०८:४track० || १८:१३ || १८:१५ |- style="background: #E6F2FF;" | २० || [[शर्नूर जंक्शन रेल्वे स्थानक|शर्नूर जंक्शन]] || ११९५ || ०९:४० || ०९:४५ || १७:२५ || १७:३० |- | २१ || [[तृशुर रेल्वे स्थानक|तृशुर]] || १२२८ || १०:२७ || १०:३० || १६:४२ || १६:४५ |- | २२ || [[अळुवा रेल्वे स्थानक|अळुवा]] || १२८3 || ११:१३ || ११:१५ || १५:५८ || १६:०० |- style="background: #E6F2FF;" | २३ || [[एर्नाकुलम जंक्शन रेल्वे स्थानक|एर्नाकुलम जंक्शन (साऊथ)]] || १३०२ || १२:०० || १२:०५ || १५:२५ || १५:३० |- | २४ || [[चेर्तला रेल्वे स्थानक|चेर्तला]] || १३३६ || १२:३९ || १२:४० || १४:३४ || १४:३५ |- style="background: #E6F2FF;" | २५ || [[आलेप्पी रेल्वे स्थानक|आलेप्पी (आलप्पुझा)]] || १३६० || १३:१२ || १३:१५ || १४:१० || १४:१३ |- style="background: #E6F2FF;" | २६ || [[कयाम्कुलम जंक्शन रेल्वे स्थानक|कयाम्कुलम जंक्शन]] || १४०३ || १४:०३ || १४:०५ || १३:१८ || १३:२० |- style="background: #E6F2FF;" | २७ || [[कोल्लम जंक्शन रेल्वे स्थानक|कोल्लम जंक्शन]] || १४४४ || १४:४७ || १४:५० || १२:४२ || १२:४५ |- style="background: #E6F2FF;" | २८ || [[तिरुवनंतपुरम सेंट्रल रेल्वे स्थानक|तिरुवनंतपुरम सेंट्रल]] || १५०९ || १६:३५ || — || — || ११:३० |} ==रेल्वे क्रमांक<ref>[http://www.indianrail.gov.in Indian Railways Website]</ref>== * ६३४५: मुंबई लो.टी.ट. - ११:४० वा, तिरुअनंतपुरम - १८:४० वा (दुसरा दिवस) * ६३४६: तिरुअनंतपुरम - १०:०० वा, मुंबई लो.टि.ट. - १६:४० वा (दुसरा दिवस) ==इंजिन== रोयपुरम...लालागुडा ...कृष्णराजपुरम ...ईरोड येथील डब्ल्यू.ए .पी-7 हे विद्युत इंजिन लोकमान्य टिळक टर्मिनसपासून ते तिरुवनंतपूरम पर्यंत वापरले जाते.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.irfca.org/apps/locolinks/show/1551 |title= Indian Railways Loco Link - Netravati Express 16345 Mumbai Lokmanya Tilak Terminus(LTT) To Trivandrum Central(TVC) |प्रकाशक=irfca.org |दिनांक=31 May 2017 | प्राप्त दिनांक=}}</ref> ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:भारतातील नामांकित रेल्वेगाड्या]] [[वर्ग:कोकण रेल्वे]] [[वर्ग:महाराष्ट्रामधील रेल्वे वाहतूक]] [[वर्ग:केरळमधील रेल्वे वाहतूक]] 9w2b12rp23dnq9ji3rauuiyqxwjo8yn 2693502 2693501 2026-07-09T18:47:42Z KiranBOT II 140753 शुद्धलेखन — लेखनभेद ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#लेखनभेद|अधिक माहिती]]) 2693502 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Netravati Express (LTT-TVC) Route map.jpg|250 px|इवलेसे|नेत्रावती एक्सप्रेसचा मार्ग]] '''नेत्रावती एक्सप्रेस''' ही [[भारतीय रेल्वे]]ची [[लोकमान्य टिळक टर्मिनस]], [[मुंबई]] ते [[तिरुअनंतपुरम]] दरम्यान धावणारी [[रेल्वे]]गाडी आहे. ही गाडी [[कोकण रेल्वे]]च्या अखत्यारीत येते. ==इतिहास== सुरुवातीला ही गाडी मुंबई ते कोची दरम्यान लिंक ट्रेन म्हणून पुणे, गुलबर्गा, कृष्णराजापुरम, पलक्कडमार्गे धावत होती. ती शोर्नुर जंक्शन येथे वेगळी होत होती. जुन्या मार्गाने या गाडीला मुंबईहून मंगलोर पोहोचण्यासाठी ४८ तास लागत होते. १९९८मध्ये कोंकण रेल्वे कार्यरत झाल्यावर या गाडीचा मार्ग बदलून कोंकण रेल्वे मार्गे करण्यात आला. यामुळे या गाडीचा मुंबई – मंगलोर प्रवास वेळेत लक्षणीय घट होऊन तो १६ तासांवर आला. ही लिंक एक्सप्रेस नंतर कोची पर्यंत सलग ठेवण्यात आली.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.indianrailways.gov.in/railwayboard/uploads/directorate/finance_budget/Previous%20Budget%20Speeches/1997-98.pdf |title=Introducing the Railway Budget for 1997-98 on 26th February, 1997 |प्रकाशक=indianrailways.gov.in |दिनांक=31 May 2017 | प्राप्त दिनांक=}}</ref> आणि तेथून पुढे १० फेब्रुवारी २००१ पासून तिरुवनंतपुरमपर्यंत (केरळची राजधानी) वाढवण्यात आली.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.thehindu.com/2001/01/18/stories/0418404o.htm |title= Netravati and Raptisagar Express trains extended to capital |प्रकाशक= thehindu.com |दिनांक=18 January 2001 | प्राप्त दिनांक=}}</ref> ==पार्श्वभूमी== मंगलोर शहर नेत्रावती नदीच्या किनाऱ्यावर वसलेले आहे. आधी या गाडीचे शेवटचे स्थानक [[मंगलोर]] असल्याने तिचे नाव नेत्रावती एक्सप्रेस ठेवण्यात आले.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.cleartrip.com/trains/16345 |title=Netravati Express Route |प्रकाशक=cleartrip.com |दिनांक=31 May 2017 |प्राप्त दिनांक= |accessdate=2017-06-01 |archive-date=2017-02-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170203043123/https://www.cleartrip.com/trains/16345 |url-status=dead }}</ref> ==मार्ग== नेत्रावती एक्सप्रेस मार्गे लागणारी महत्त्वाची शहरे [[मुंबई]], [[ठाणे रेल्वे स्थानक|ठाणे]], [[पनवेल रेल्वे स्थानक|पनवेल]], [[चिपळूण]], [[रत्‍नागिरी रेल्वे स्थानक|रत्‍नागिरी]], [[कुडाळ]], [[मडगांव रेल्वे स्थानक|मडगांव]], [[उडुपी]], [[कोळिकोड]], [[एर्नाकुलम]], [[अलप्पुळा]] व [[तिरुवनंतपुरम सेंट्रल रेल्वे स्थानक|तिरुवनंतपुरम]] ही आहेत. == मुख्य स्थानके == या रेल्वेगाडीचे प्रवासादरम्यान मुंबई ते तिरुवनंतपुरम दरम्यान मुख्य स्थानके खालीलप्रमाणे आहेत: {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ नेत्रावती एक्सप्रेस (16345 / 16346) वेळापत्रक आणि स्थानके ! # ! स्थानक नाम ! अंतर (किमी) ! १६३४५ (डाउन)<br>आगमन ! १६३४५ (डाउन)<br>प्रस्थान ! १६३४६ (अप)<br>आगमन ! १६३४६ (अप)<br>प्रस्थान |- style="background: #E6F2FF;" | १ || [[लोकमान्य टिळक टर्मिनस]] || ० || — || ११:४० || १६:४५ || — |- style="background: #E6F2FF;" | २ || [[ठाणे रेल्वे स्थानक|ठाणे]] || १६ || १२:०२ || १२:०५ || १६:१२ || १६:१५ |- style="background: #E6F2FF;" | ३ || [[पनवेल जंक्शन रेल्वे स्थानक|पनवेल जंक्शन]] || ४९ || १२:४५ || १२:५० || १५:२५ || १५:३० |- | ४ || [[चिपळूण रेल्वे स्थानक|चिपळूण]] || २५२ || १६:१० || १६:१२ || ११:०० || ११:०२ |- style="background: #E6F2FF;" | ५ || [[रत्‍नागिरी रेल्वे स्थानक|रत्‍नागिरी]] || ३२८ || १७:४५ || १७:५० || ०९:४५ || ०९:५० |- | ६ || [[कुडाळ रेल्वे स्थानक|कुडाळ]] || ४६७ || २०:०८ || २०:१० || ०७:१० || ०७:१२ |- | ७ || [[थिविम रेल्वे स्थानक|थिविम]] || ५१८ || २१:१० || २१:१२ || ०५:४० || ०५:४२ |- style="background: #E6F2FF;" | ८ || [[मडगाव जंक्शन रेल्वे स्थानक|मडगाव जंक्शन]] || ५६४ || २२:४० || २२:५० || ०४:२० || ०४:३० |- | ९ || [[कारवार रेल्वे स्थानक|कारवार]] || ६२४ || २३:४६ || २३:४८ || ०२:5० || ०२:५२ |- | १० || [[मुरडेश्वर रेल्वे स्थानक|मुरडेश्वर]] || ७२९ || ०१:१० || ०१:१२ || ०१:१० || ०१:१२ |- | ११ || [[भटकळ रेल्वे स्थानक|भटकळ]] || ७४४ || ०१:२८ || ०१:३० || ००:५२ || ००:५४ |- | १२ || [[कुंदापुरा रेल्वे स्थानक|कुंदापुरा]] || ७९३ || ०२:१० || ०२:१२ || ००:१० || ००:१२ |- style="background: #E6F2FF;" | १३ || [[उडुपी रेल्वे स्थानक|उडुपी]] || ८२५ || ०२:४० || ०२:४२ || २३:३० || २३:३२ |- style="background: #E6F2FF;" | १४ || [[मंगळूर सेंट्रल रेल्वे स्थानक|मंगळूर जंक्शन]] || ८८७ || ०४:१५ || ०४:२० || २२:४५ || २२:५० |- | १५ || [[कासारगोड रेल्वे स्थानक|कासारगोड]] || ९३४ || ०५:०३ || ०५:०५ || २१:३३ || २१:३५ |- | १६ || [[कण्णूर रेल्वे स्थानक|कण्णूर]] || १०२० || ०६:२२ || ०६:२५ || २०:१२ || २०:१५ |- | १७ || [[तलस्सेरी रेल्वे स्थानक|तलस्सेरी]] || १०४१ || ०६:४४ || ०६:४५ || १९:५३ || १९:५५ |- style="background: #E6F2FF;" | १८ || [[कोळिकोड रेल्वे स्थानक|कोळिकोड]] || ११०९ || ०७:५७ || ०८:०० || १८:५७ || १९:०० |- | १९ || [[तिरुर रेल्वे स्थानक|तिरुर]] || ११५० || ०८:३९ || ०८:४track० || १८:१३ || १८:१५ |- style="background: #E6F2FF;" | २० || [[शर्नूर जंक्शन रेल्वे स्थानक|शर्नूर जंक्शन]] || ११९५ || ०९:४० || ०९:४५ || १७:२५ || १७:३० |- | २१ || [[तृशुर रेल्वे स्थानक|तृशुर]] || १२२८ || १०:२७ || १०:३० || १६:४२ || १६:४५ |- | २२ || [[अळुवा रेल्वे स्थानक|अळुवा]] || १२८3 || ११:१३ || ११:१५ || १५:५८ || १६:०० |- style="background: #E6F2FF;" | २३ || [[एर्नाकुलम जंक्शन रेल्वे स्थानक|एर्नाकुलम जंक्शन (साऊथ)]] || १३०२ || १२:०० || १२:०५ || १५:२५ || १५:३० |- | २४ || [[चेर्तला रेल्वे स्थानक|चेर्तला]] || १३३६ || १२:३९ || १२:४० || १४:३४ || १४:३५ |- style="background: #E6F2FF;" | २५ || [[आलेप्पी रेल्वे स्थानक|आलेप्पी (आलप्पुझा)]] || १३६० || १३:१२ || १३:१५ || १४:१० || १४:१३ |- style="background: #E6F2FF;" | २६ || [[कयाम्कुलम जंक्शन रेल्वे स्थानक|कयाम्कुलम जंक्शन]] || १४०३ || १४:०३ || १४:०५ || १३:१८ || १३:२० |- style="background: #E6F2FF;" | २७ || [[कोल्लम जंक्शन रेल्वे स्थानक|कोल्लम जंक्शन]] || १४४४ || १४:४७ || १४:५० || १२:४२ || १२:४५ |- style="background: #E6F2FF;" | २८ || [[तिरुवनंतपुरम सेंट्रल रेल्वे स्थानक|तिरुवनंतपुरम सेंट्रल]] || १५०९ || १६:३५ || — || — || ११:३० |} ==रेल्वे क्रमांक<ref>[http://www.indianrail.gov.in Indian Railways Website]</ref>== * ६३४५: मुंबई लो.टी.ट. - ११:४० वा, तिरुअनंतपुरम - १८:४० वा (दुसरा दिवस) * ६३४६: तिरुअनंतपुरम - १०:०० वा, मुंबई लो.टि.ट. - १६:४० वा (दुसरा दिवस) ==इंजिन== रोयपुरम...लालागुडा ...कृष्णराजपुरम ...ईरोड येथील डब्ल्यू.ए .पी-7 हे विद्युत इंजिन लोकमान्य टिळक टर्मिनसपासून ते तिरुवनंतपूरम पर्यंत वापरले जाते.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.irfca.org/apps/locolinks/show/1551 |title= Indian Railways Loco Link - Netravati Express 16345 Mumbai Lokmanya Tilak Terminus(LTT) To Trivandrum Central(TVC) |प्रकाशक=irfca.org |दिनांक=31 May 2017 | प्राप्त दिनांक=}}</ref> ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:भारतातील नामांकित रेल्वेगाड्या]] [[वर्ग:कोकण रेल्वे]] [[वर्ग:महाराष्ट्रामधील रेल्वे वाहतूक]] [[वर्ग:केरळमधील रेल्वे वाहतूक]] lerocp2y0avgb2m6waf8vchvfgv1n35 2693505 2693502 2026-07-09T18:49:18Z अभय नातू 206 /* मुख्य स्थानके */ 2693505 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Netravati Express (LTT-TVC) Route map.jpg|250 px|इवलेसे|नेत्रावती एक्सप्रेसचा मार्ग]] '''नेत्रावती एक्सप्रेस''' ही [[भारतीय रेल्वे]]ची [[लोकमान्य टिळक टर्मिनस]], [[मुंबई]] ते [[तिरुअनंतपुरम]] दरम्यान धावणारी [[रेल्वे]]गाडी आहे. ही गाडी [[कोकण रेल्वे]]च्या अखत्यारीत येते. ==इतिहास== सुरुवातीला ही गाडी मुंबई ते कोची दरम्यान लिंक ट्रेन म्हणून पुणे, गुलबर्गा, कृष्णराजापुरम, पलक्कडमार्गे धावत होती. ती शोर्नुर जंक्शन येथे वेगळी होत होती. जुन्या मार्गाने या गाडीला मुंबईहून मंगलोर पोहोचण्यासाठी ४८ तास लागत होते. १९९८मध्ये कोंकण रेल्वे कार्यरत झाल्यावर या गाडीचा मार्ग बदलून कोंकण रेल्वे मार्गे करण्यात आला. यामुळे या गाडीचा मुंबई – मंगलोर प्रवास वेळेत लक्षणीय घट होऊन तो १६ तासांवर आला. ही लिंक एक्सप्रेस नंतर कोची पर्यंत सलग ठेवण्यात आली.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.indianrailways.gov.in/railwayboard/uploads/directorate/finance_budget/Previous%20Budget%20Speeches/1997-98.pdf |title=Introducing the Railway Budget for 1997-98 on 26th February, 1997 |प्रकाशक=indianrailways.gov.in |दिनांक=31 May 2017 | प्राप्त दिनांक=}}</ref> आणि तेथून पुढे १० फेब्रुवारी २००१ पासून तिरुवनंतपुरमपर्यंत (केरळची राजधानी) वाढवण्यात आली.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.thehindu.com/2001/01/18/stories/0418404o.htm |title= Netravati and Raptisagar Express trains extended to capital |प्रकाशक= thehindu.com |दिनांक=18 January 2001 | प्राप्त दिनांक=}}</ref> ==पार्श्वभूमी== मंगलोर शहर नेत्रावती नदीच्या किनाऱ्यावर वसलेले आहे. आधी या गाडीचे शेवटचे स्थानक [[मंगलोर]] असल्याने तिचे नाव नेत्रावती एक्सप्रेस ठेवण्यात आले.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.cleartrip.com/trains/16345 |title=Netravati Express Route |प्रकाशक=cleartrip.com |दिनांक=31 May 2017 |प्राप्त दिनांक= |accessdate=2017-06-01 |archive-date=2017-02-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170203043123/https://www.cleartrip.com/trains/16345 |url-status=dead }}</ref> ==मार्ग== नेत्रावती एक्सप्रेस मार्गे लागणारी महत्त्वाची शहरे [[मुंबई]], [[ठाणे रेल्वे स्थानक|ठाणे]], [[पनवेल रेल्वे स्थानक|पनवेल]], [[चिपळूण]], [[रत्‍नागिरी रेल्वे स्थानक|रत्‍नागिरी]], [[कुडाळ]], [[मडगांव रेल्वे स्थानक|मडगांव]], [[उडुपी]], [[कोळिकोड]], [[एर्नाकुलम]], [[अलप्पुळा]] व [[तिरुवनंतपुरम सेंट्रल रेल्वे स्थानक|तिरुवनंतपुरम]] ही आहेत. == मुख्य स्थानके == या रेल्वेगाडीचे प्रवासादरम्यान मुंबई ते तिरुवनंतपुरम दरम्यान मुख्य स्थानके खालीलप्रमाणे आहेत: {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ नेत्रावती एक्सप्रेस (16345 / 16346) वेळापत्रक आणि स्थानके ! # ! स्थानक नाम ! अंतर (किमी) ! १६३४५ (डाउन)<br>आगमन ! १६३४५ (डाउन)<br>प्रस्थान ! १६३४६ (अप)<br>आगमन ! १६३४६ (अप)<br>प्रस्थान |- style="background: #E6F2FF;" | १ || [[लोकमान्य टिळक टर्मिनस]] || ० || — || ११:४० || १६:४५ || — |- style="background: #E6F2FF;" | २ || [[ठाणे रेल्वे स्थानक|ठाणे]] || १६ || १२:०२ || १२:०५ || १६:१२ || १६:१५ |- style="background: #E6F2FF;" | ३ || [[पनवेल जंक्शन रेल्वे स्थानक|पनवेल जंक्शन]] || ४९ || १२:४५ || १२:५० || १५:२५ || १५:३० |- | ४ || [[चिपळूण रेल्वे स्थानक|चिपळूण]] || २५२ || १६:१० || १६:१२ || ११:०० || ११:०२ |- style="background: #E6F2FF;" | ५ || [[रत्‍नागिरी रेल्वे स्थानक|रत्‍नागिरी]] || ३२८ || १७:४५ || १७:५० || ०९:४५ || ०९:५० |- | ६ || [[कुडाळ रेल्वे स्थानक|कुडाळ]] || ४६७ || २०:०८ || २०:१० || ०७:१० || ०७:१२ |- | ७ || [[थिविम रेल्वे स्थानक|थिविम]] || ५१८ || २१:१० || २१:१२ || ०५:४० || ०५:४२ |- style="background: #E6F2FF;" | ८ || [[मडगाव जंक्शन रेल्वे स्थानक|मडगाव जंक्शन]] || ५६४ || २२:४० || २२:५० || ०४:२० || ०४:३० |- | ९ || [[कारवार रेल्वे स्थानक|कारवार]] || ६२४ || २३:४६ || २३:४८ || ०२:5० || ०२:५२ |- | १० || [[मुरडेश्वर रेल्वे स्थानक|मुरडेश्वर]] || ७२९ || ०१:१० || ०१:१२ || ०१:१० || ०१:१२ |- | ११ || [[भटकळ रेल्वे स्थानक|भटकळ]] || ७४४ || ०१:२८ || ०१:३० || ००:५२ || ००:५४ |- | १२ || [[कुंदापुरा रेल्वे स्थानक|कुंदापुरा]] || ७९३ || ०२:१० || ०२:१२ || ००:१० || ००:१२ |- style="background: #E6F2FF;" | १३ || [[उडुपी रेल्वे स्थानक|उडुपी]] || ८२५ || ०२:४० || ०२:४२ || २३:३० || २३:३२ |- style="background: #E6F2FF;" | १४ || [[मंगळूर सेंट्रल रेल्वे स्थानक|मंगळूर जंक्शन]] || ८८७ || ०४:१५ || ०४:२० || २२:४५ || २२:५० |- | १५ || [[कासारगोड रेल्वे स्थानक|कासारगोड]] || ९३४ || ०५:०३ || ०५:०५ || २१:३३ || २१:३५ |- | १६ || [[कण्णूर रेल्वे स्थानक|कण्णूर]] || १०२० || ०६:२२ || ०६:२५ || २०:१२ || २०:१५ |- | १७ || [[तलस्सेरी रेल्वे स्थानक|तलस्सेरी]] || १०४१ || ०६:४४ || ०६:४५ || १९:५३ || १९:५५ |- style="background: #E6F2FF;" | १८ || [[कोळिकोड रेल्वे स्थानक|कोळिकोड]] || ११०९ || ०७:५७ || ०८:०० || १८:५७ || १९:०० |- | १९ || [[तिरुर रेल्वे स्थानक|तिरुर]] || ११५० || ०८:३९ || ०८:४track० || १८:१३ || १८:१५ |- style="background: #E6F2FF;" | २० || [[शोरानुर जंक्शन रेल्वे स्थानक|शोरानुर जंक्शन]] || ११९५ || ०९:४० || ०९:४५ || १७:२५ || १७:३० |- | २१ || [[तृशुर रेल्वे स्थानक|तृशुर]] || १२२८ || १०:२७ || १०:३० || १६:४२ || १६:४५ |- | २२ || [[अळुवा रेल्वे स्थानक|अळुवा]] || १२८3 || ११:१३ || ११:१५ || १५:५८ || १६:०० |- style="background: #E6F2FF;" | २३ || [[एर्नाकुलम जंक्शन रेल्वे स्थानक|एर्नाकुलम जंक्शन (साऊथ)]] || १३०२ || १२:०० || १२:०५ || १५:२५ || १५:३० |- | २४ || [[चेर्तला रेल्वे स्थानक|चेर्तला]] || १३३६ || १२:३९ || १२:४० || १४:३४ || १४:३५ |- style="background: #E6F2FF;" | २५ || [[आलेप्पी रेल्वे स्थानक|आलेप्पी (आलप्पुझा)]] || १३६० || १३:१२ || १३:१५ || १४:१० || १४:१३ |- style="background: #E6F2FF;" | २६ || [[कयाम्कुलम जंक्शन रेल्वे स्थानक|कयाम्कुलम जंक्शन]] || १४०३ || १४:०३ || १४:०५ || १३:१८ || १३:२० |- style="background: #E6F2FF;" | २७ || [[कोल्लम जंक्शन रेल्वे स्थानक|कोल्लम जंक्शन]] || १४४४ || १४:४७ || १४:५० || १२:४२ || १२:४५ |- style="background: #E6F2FF;" | २८ || [[तिरुवनंतपुरम सेंट्रल रेल्वे स्थानक|तिरुवनंतपुरम सेंट्रल]] || १५०९ || १६:३५ || — || — || ११:३० |} ==रेल्वे क्रमांक<ref>[http://www.indianrail.gov.in Indian Railways Website]</ref>== * ६३४५: मुंबई लो.टी.ट. - ११:४० वा, तिरुअनंतपुरम - १८:४० वा (दुसरा दिवस) * ६३४६: तिरुअनंतपुरम - १०:०० वा, मुंबई लो.टि.ट. - १६:४० वा (दुसरा दिवस) ==इंजिन== रोयपुरम...लालागुडा ...कृष्णराजपुरम ...ईरोड येथील डब्ल्यू.ए .पी-7 हे विद्युत इंजिन लोकमान्य टिळक टर्मिनसपासून ते तिरुवनंतपूरम पर्यंत वापरले जाते.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.irfca.org/apps/locolinks/show/1551 |title= Indian Railways Loco Link - Netravati Express 16345 Mumbai Lokmanya Tilak Terminus(LTT) To Trivandrum Central(TVC) |प्रकाशक=irfca.org |दिनांक=31 May 2017 | प्राप्त दिनांक=}}</ref> ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:भारतातील नामांकित रेल्वेगाड्या]] [[वर्ग:कोकण रेल्वे]] [[वर्ग:महाराष्ट्रामधील रेल्वे वाहतूक]] [[वर्ग:केरळमधील रेल्वे वाहतूक]] myknjfs3ma1dbp4g9awdcevsjz2b0o8 2693506 2693505 2026-07-09T18:50:17Z अभय नातू 206 चित्र 2693506 wikitext text/x-wiki '''नेत्रावती एक्सप्रेस''' ही [[भारतीय रेल्वे]]ची [[लोकमान्य टिळक टर्मिनस]], [[मुंबई]] ते [[तिरुअनंतपुरम]] दरम्यान धावणारी [[रेल्वे]]गाडी आहे. ही गाडी [[कोकण रेल्वे]]च्या अखत्यारीत येते. ==इतिहास== सुरुवातीला ही गाडी मुंबई ते कोची दरम्यान लिंक ट्रेन म्हणून पुणे, गुलबर्गा, कृष्णराजापुरम, पलक्कडमार्गे धावत होती. ती शोर्नुर जंक्शन येथे वेगळी होत होती. जुन्या मार्गाने या गाडीला मुंबईहून मंगलोर पोहोचण्यासाठी ४८ तास लागत होते. १९९८मध्ये कोंकण रेल्वे कार्यरत झाल्यावर या गाडीचा मार्ग बदलून कोंकण रेल्वे मार्गे करण्यात आला. यामुळे या गाडीचा मुंबई – मंगलोर प्रवास वेळेत लक्षणीय घट होऊन तो १६ तासांवर आला. ही लिंक एक्सप्रेस नंतर कोची पर्यंत सलग ठेवण्यात आली.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.indianrailways.gov.in/railwayboard/uploads/directorate/finance_budget/Previous%20Budget%20Speeches/1997-98.pdf |title=Introducing the Railway Budget for 1997-98 on 26th February, 1997 |प्रकाशक=indianrailways.gov.in |दिनांक=31 May 2017 | प्राप्त दिनांक=}}</ref> आणि तेथून पुढे १० फेब्रुवारी २००१ पासून तिरुवनंतपुरमपर्यंत (केरळची राजधानी) वाढवण्यात आली.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.thehindu.com/2001/01/18/stories/0418404o.htm |title= Netravati and Raptisagar Express trains extended to capital |प्रकाशक= thehindu.com |दिनांक=18 January 2001 | प्राप्त दिनांक=}}</ref> ==पार्श्वभूमी== मंगलोर शहर नेत्रावती नदीच्या किनाऱ्यावर वसलेले आहे. आधी या गाडीचे शेवटचे स्थानक [[मंगलोर]] असल्याने तिचे नाव नेत्रावती एक्सप्रेस ठेवण्यात आले.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.cleartrip.com/trains/16345 |title=Netravati Express Route |प्रकाशक=cleartrip.com |दिनांक=31 May 2017 |प्राप्त दिनांक= |accessdate=2017-06-01 |archive-date=2017-02-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170203043123/https://www.cleartrip.com/trains/16345 |url-status=dead }}</ref> ==मार्ग== [[चित्र:Netravati Express (LTT-TVC) Route map.jpg|250 px|इवलेसे|नेत्रावती एक्सप्रेसचा मार्ग]] नेत्रावती एक्सप्रेस मार्गे लागणारी महत्त्वाची शहरे [[मुंबई]], [[ठाणे रेल्वे स्थानक|ठाणे]], [[पनवेल रेल्वे स्थानक|पनवेल]], [[चिपळूण]], [[रत्‍नागिरी रेल्वे स्थानक|रत्‍नागिरी]], [[कुडाळ]], [[मडगांव रेल्वे स्थानक|मडगांव]], [[उडुपी]], [[कोळिकोड]], [[एर्नाकुलम]], [[अलप्पुळा]] व [[तिरुवनंतपुरम सेंट्रल रेल्वे स्थानक|तिरुवनंतपुरम]] ही आहेत. == मुख्य स्थानके == या रेल्वेगाडीचे प्रवासादरम्यान मुंबई ते तिरुवनंतपुरम दरम्यान मुख्य स्थानके खालीलप्रमाणे आहेत: {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ नेत्रावती एक्सप्रेस (16345 / 16346) वेळापत्रक आणि स्थानके ! # ! स्थानक नाम ! अंतर (किमी) ! १६३४५ (डाउन)<br>आगमन ! १६३४५ (डाउन)<br>प्रस्थान ! १६३४६ (अप)<br>आगमन ! १६३४६ (अप)<br>प्रस्थान |- style="background: #E6F2FF;" | १ || [[लोकमान्य टिळक टर्मिनस]] || ० || — || ११:४० || १६:४५ || — |- style="background: #E6F2FF;" | २ || [[ठाणे रेल्वे स्थानक|ठाणे]] || १६ || १२:०२ || १२:०५ || १६:१२ || १६:१५ |- style="background: #E6F2FF;" | ३ || [[पनवेल जंक्शन रेल्वे स्थानक|पनवेल जंक्शन]] || ४९ || १२:४५ || १२:५० || १५:२५ || १५:३० |- | ४ || [[चिपळूण रेल्वे स्थानक|चिपळूण]] || २५२ || १६:१० || १६:१२ || ११:०० || ११:०२ |- style="background: #E6F2FF;" | ५ || [[रत्‍नागिरी रेल्वे स्थानक|रत्‍नागिरी]] || ३२८ || १७:४५ || १७:५० || ०९:४५ || ०९:५० |- | ६ || [[कुडाळ रेल्वे स्थानक|कुडाळ]] || ४६७ || २०:०८ || २०:१० || ०७:१० || ०७:१२ |- | ७ || [[थिविम रेल्वे स्थानक|थिविम]] || ५१८ || २१:१० || २१:१२ || ०५:४० || ०५:४२ |- style="background: #E6F2FF;" | ८ || [[मडगाव जंक्शन रेल्वे स्थानक|मडगाव जंक्शन]] || ५६४ || २२:४० || २२:५० || ०४:२० || ०४:३० |- | ९ || [[कारवार रेल्वे स्थानक|कारवार]] || ६२४ || २३:४६ || २३:४८ || ०२:5० || ०२:५२ |- | १० || [[मुरडेश्वर रेल्वे स्थानक|मुरडेश्वर]] || ७२९ || ०१:१० || ०१:१२ || ०१:१० || ०१:१२ |- | ११ || [[भटकळ रेल्वे स्थानक|भटकळ]] || ७४४ || ०१:२८ || ०१:३० || ००:५२ || ००:५४ |- | १२ || [[कुंदापुरा रेल्वे स्थानक|कुंदापुरा]] || ७९३ || ०२:१० || ०२:१२ || ००:१० || ००:१२ |- style="background: #E6F2FF;" | १३ || [[उडुपी रेल्वे स्थानक|उडुपी]] || ८२५ || ०२:४० || ०२:४२ || २३:३० || २३:३२ |- style="background: #E6F2FF;" | १४ || [[मंगळूर सेंट्रल रेल्वे स्थानक|मंगळूर जंक्शन]] || ८८७ || ०४:१५ || ०४:२० || २२:४५ || २२:५० |- | १५ || [[कासारगोड रेल्वे स्थानक|कासारगोड]] || ९३४ || ०५:०३ || ०५:०५ || २१:३३ || २१:३५ |- | १६ || [[कण्णूर रेल्वे स्थानक|कण्णूर]] || १०२० || ०६:२२ || ०६:२५ || २०:१२ || २०:१५ |- | १७ || [[तलस्सेरी रेल्वे स्थानक|तलस्सेरी]] || १०४१ || ०६:४४ || ०६:४५ || १९:५३ || १९:५५ |- style="background: #E6F2FF;" | १८ || [[कोळिकोड रेल्वे स्थानक|कोळिकोड]] || ११०९ || ०७:५७ || ०८:०० || १८:५७ || १९:०० |- | १९ || [[तिरुर रेल्वे स्थानक|तिरुर]] || ११५० || ०८:३९ || ०८:४track० || १८:१३ || १८:१५ |- style="background: #E6F2FF;" | २० || [[शोरानुर जंक्शन रेल्वे स्थानक|शोरानुर जंक्शन]] || ११९५ || ०९:४० || ०९:४५ || १७:२५ || १७:३० |- | २१ || [[तृशुर रेल्वे स्थानक|तृशुर]] || १२२८ || १०:२७ || १०:३० || १६:४२ || १६:४५ |- | २२ || [[अळुवा रेल्वे स्थानक|अळुवा]] || १२८3 || ११:१३ || ११:१५ || १५:५८ || १६:०० |- style="background: #E6F2FF;" | २३ || [[एर्नाकुलम जंक्शन रेल्वे स्थानक|एर्नाकुलम जंक्शन (साऊथ)]] || १३०२ || १२:०० || १२:०५ || १५:२५ || १५:३० |- | २४ || [[चेर्तला रेल्वे स्थानक|चेर्तला]] || १३३६ || १२:३९ || १२:४० || १४:३४ || १४:३५ |- style="background: #E6F2FF;" | २५ || [[आलेप्पी रेल्वे स्थानक|आलेप्पी (आलप्पुझा)]] || १३६० || १३:१२ || १३:१५ || १४:१० || १४:१३ |- style="background: #E6F2FF;" | २६ || [[कयाम्कुलम जंक्शन रेल्वे स्थानक|कयाम्कुलम जंक्शन]] || १४०३ || १४:०३ || १४:०५ || १३:१८ || १३:२० |- style="background: #E6F2FF;" | २७ || [[कोल्लम जंक्शन रेल्वे स्थानक|कोल्लम जंक्शन]] || १४४४ || १४:४७ || १४:५० || १२:४२ || १२:४५ |- style="background: #E6F2FF;" | २८ || [[तिरुवनंतपुरम सेंट्रल रेल्वे स्थानक|तिरुवनंतपुरम सेंट्रल]] || १५०९ || १६:३५ || — || — || ११:३० |} ==रेल्वे क्रमांक<ref>[http://www.indianrail.gov.in Indian Railways Website]</ref>== * ६३४५: मुंबई लो.टी.ट. - ११:४० वा, तिरुअनंतपुरम - १८:४० वा (दुसरा दिवस) * ६३४६: तिरुअनंतपुरम - १०:०० वा, मुंबई लो.टि.ट. - १६:४० वा (दुसरा दिवस) ==इंजिन== रोयपुरम...लालागुडा ...कृष्णराजपुरम ...ईरोड येथील डब्ल्यू.ए .पी-7 हे विद्युत इंजिन लोकमान्य टिळक टर्मिनसपासून ते तिरुवनंतपूरम पर्यंत वापरले जाते.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.irfca.org/apps/locolinks/show/1551 |title= Indian Railways Loco Link - Netravati Express 16345 Mumbai Lokmanya Tilak Terminus(LTT) To Trivandrum Central(TVC) |प्रकाशक=irfca.org |दिनांक=31 May 2017 | प्राप्त दिनांक=}}</ref> ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:भारतातील नामांकित रेल्वेगाड्या]] [[वर्ग:कोकण रेल्वे]] [[वर्ग:महाराष्ट्रामधील रेल्वे वाहतूक]] [[वर्ग:केरळमधील रेल्वे वाहतूक]] 9ej3imfbzmbtsq4hkgurq9mhchpuxic 2693507 2693506 2026-07-09T18:50:41Z अभय नातू 206 /* पार्श्वभूमी */ 2693507 wikitext text/x-wiki '''नेत्रावती एक्सप्रेस''' ही [[भारतीय रेल्वे]]ची [[लोकमान्य टिळक टर्मिनस]], [[मुंबई]] ते [[तिरुअनंतपुरम]] दरम्यान धावणारी [[रेल्वे]]गाडी आहे. ही गाडी [[कोकण रेल्वे]]च्या अखत्यारीत येते. ==इतिहास== सुरुवातीला ही गाडी मुंबई ते कोची दरम्यान लिंक ट्रेन म्हणून पुणे, गुलबर्गा, कृष्णराजापुरम, पलक्कडमार्गे धावत होती. ती शोर्नुर जंक्शन येथे वेगळी होत होती. जुन्या मार्गाने या गाडीला मुंबईहून मंगलोर पोहोचण्यासाठी ४८ तास लागत होते. १९९८मध्ये कोंकण रेल्वे कार्यरत झाल्यावर या गाडीचा मार्ग बदलून कोंकण रेल्वे मार्गे करण्यात आला. यामुळे या गाडीचा मुंबई – मंगलोर प्रवास वेळेत लक्षणीय घट होऊन तो १६ तासांवर आला. ही लिंक एक्सप्रेस नंतर कोची पर्यंत सलग ठेवण्यात आली.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.indianrailways.gov.in/railwayboard/uploads/directorate/finance_budget/Previous%20Budget%20Speeches/1997-98.pdf |title=Introducing the Railway Budget for 1997-98 on 26th February, 1997 |प्रकाशक=indianrailways.gov.in |दिनांक=31 May 2017 | प्राप्त दिनांक=}}</ref> आणि तेथून पुढे १० फेब्रुवारी २००१ पासून तिरुवनंतपुरमपर्यंत (केरळची राजधानी) वाढवण्यात आली.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.thehindu.com/2001/01/18/stories/0418404o.htm |title= Netravati and Raptisagar Express trains extended to capital |प्रकाशक= thehindu.com |दिनांक=18 January 2001 | प्राप्त दिनांक=}}</ref> == नाव == मंगलोर शहर नेत्रावती नदीच्या किनाऱ्यावर वसलेले आहे. आधी या गाडीचे शेवटचे स्थानक [[मंगलोर]] असल्याने तिचे नाव नेत्रावती एक्सप्रेस ठेवण्यात आले.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.cleartrip.com/trains/16345 |title=Netravati Express Route |प्रकाशक=cleartrip.com |दिनांक=31 May 2017 |प्राप्त दिनांक= |accessdate=2017-06-01 |archive-date=2017-02-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170203043123/https://www.cleartrip.com/trains/16345 |url-status=dead }}</ref> ==मार्ग== [[चित्र:Netravati Express (LTT-TVC) Route map.jpg|250 px|इवलेसे|नेत्रावती एक्सप्रेसचा मार्ग]] नेत्रावती एक्सप्रेस मार्गे लागणारी महत्त्वाची शहरे [[मुंबई]], [[ठाणे रेल्वे स्थानक|ठाणे]], [[पनवेल रेल्वे स्थानक|पनवेल]], [[चिपळूण]], [[रत्‍नागिरी रेल्वे स्थानक|रत्‍नागिरी]], [[कुडाळ]], [[मडगांव रेल्वे स्थानक|मडगांव]], [[उडुपी]], [[कोळिकोड]], [[एर्नाकुलम]], [[अलप्पुळा]] व [[तिरुवनंतपुरम सेंट्रल रेल्वे स्थानक|तिरुवनंतपुरम]] ही आहेत. == मुख्य स्थानके == या रेल्वेगाडीचे प्रवासादरम्यान मुंबई ते तिरुवनंतपुरम दरम्यान मुख्य स्थानके खालीलप्रमाणे आहेत: {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ नेत्रावती एक्सप्रेस (16345 / 16346) वेळापत्रक आणि स्थानके ! # ! स्थानक नाम ! अंतर (किमी) ! १६३४५ (डाउन)<br>आगमन ! १६३४५ (डाउन)<br>प्रस्थान ! १६३४६ (अप)<br>आगमन ! १६३४६ (अप)<br>प्रस्थान |- style="background: #E6F2FF;" | १ || [[लोकमान्य टिळक टर्मिनस]] || ० || — || ११:४० || १६:४५ || — |- style="background: #E6F2FF;" | २ || [[ठाणे रेल्वे स्थानक|ठाणे]] || १६ || १२:०२ || १२:०५ || १६:१२ || १६:१५ |- style="background: #E6F2FF;" | ३ || [[पनवेल जंक्शन रेल्वे स्थानक|पनवेल जंक्शन]] || ४९ || १२:४५ || १२:५० || १५:२५ || १५:३० |- | ४ || [[चिपळूण रेल्वे स्थानक|चिपळूण]] || २५२ || १६:१० || १६:१२ || ११:०० || ११:०२ |- style="background: #E6F2FF;" | ५ || [[रत्‍नागिरी रेल्वे स्थानक|रत्‍नागिरी]] || ३२८ || १७:४५ || १७:५० || ०९:४५ || ०९:५० |- | ६ || [[कुडाळ रेल्वे स्थानक|कुडाळ]] || ४६७ || २०:०८ || २०:१० || ०७:१० || ०७:१२ |- | ७ || [[थिविम रेल्वे स्थानक|थिविम]] || ५१८ || २१:१० || २१:१२ || ०५:४० || ०५:४२ |- style="background: #E6F2FF;" | ८ || [[मडगाव जंक्शन रेल्वे स्थानक|मडगाव जंक्शन]] || ५६४ || २२:४० || २२:५० || ०४:२० || ०४:३० |- | ९ || [[कारवार रेल्वे स्थानक|कारवार]] || ६२४ || २३:४६ || २३:४८ || ०२:5० || ०२:५२ |- | १० || [[मुरडेश्वर रेल्वे स्थानक|मुरडेश्वर]] || ७२९ || ०१:१० || ०१:१२ || ०१:१० || ०१:१२ |- | ११ || [[भटकळ रेल्वे स्थानक|भटकळ]] || ७४४ || ०१:२८ || ०१:३० || ००:५२ || ००:५४ |- | १२ || [[कुंदापुरा रेल्वे स्थानक|कुंदापुरा]] || ७९३ || ०२:१० || ०२:१२ || ००:१० || ००:१२ |- style="background: #E6F2FF;" | १३ || [[उडुपी रेल्वे स्थानक|उडुपी]] || ८२५ || ०२:४० || ०२:४२ || २३:३० || २३:३२ |- style="background: #E6F2FF;" | १४ || [[मंगळूर सेंट्रल रेल्वे स्थानक|मंगळूर जंक्शन]] || ८८७ || ०४:१५ || ०४:२० || २२:४५ || २२:५० |- | १५ || [[कासारगोड रेल्वे स्थानक|कासारगोड]] || ९३४ || ०५:०३ || ०५:०५ || २१:३३ || २१:३५ |- | १६ || [[कण्णूर रेल्वे स्थानक|कण्णूर]] || १०२० || ०६:२२ || ०६:२५ || २०:१२ || २०:१५ |- | १७ || [[तलस्सेरी रेल्वे स्थानक|तलस्सेरी]] || १०४१ || ०६:४४ || ०६:४५ || १९:५३ || १९:५५ |- style="background: #E6F2FF;" | १८ || [[कोळिकोड रेल्वे स्थानक|कोळिकोड]] || ११०९ || ०७:५७ || ०८:०० || १८:५७ || १९:०० |- | १९ || [[तिरुर रेल्वे स्थानक|तिरुर]] || ११५० || ०८:३९ || ०८:४track० || १८:१३ || १८:१५ |- style="background: #E6F2FF;" | २० || [[शोरानुर जंक्शन रेल्वे स्थानक|शोरानुर जंक्शन]] || ११९५ || ०९:४० || ०९:४५ || १७:२५ || १७:३० |- | २१ || [[तृशुर रेल्वे स्थानक|तृशुर]] || १२२८ || १०:२७ || १०:३० || १६:४२ || १६:४५ |- | २२ || [[अळुवा रेल्वे स्थानक|अळुवा]] || १२८3 || ११:१३ || ११:१५ || १५:५८ || १६:०० |- style="background: #E6F2FF;" | २३ || [[एर्नाकुलम जंक्शन रेल्वे स्थानक|एर्नाकुलम जंक्शन (साऊथ)]] || १३०२ || १२:०० || १२:०५ || १५:२५ || १५:३० |- | २४ || [[चेर्तला रेल्वे स्थानक|चेर्तला]] || १३३६ || १२:३९ || १२:४० || १४:३४ || १४:३५ |- style="background: #E6F2FF;" | २५ || [[आलेप्पी रेल्वे स्थानक|आलेप्पी (आलप्पुझा)]] || १३६० || १३:१२ || १३:१५ || १४:१० || १४:१३ |- style="background: #E6F2FF;" | २६ || [[कयाम्कुलम जंक्शन रेल्वे स्थानक|कयाम्कुलम जंक्शन]] || १४०३ || १४:०३ || १४:०५ || १३:१८ || १३:२० |- style="background: #E6F2FF;" | २७ || [[कोल्लम जंक्शन रेल्वे स्थानक|कोल्लम जंक्शन]] || १४४४ || १४:४७ || १४:५० || १२:४२ || १२:४५ |- style="background: #E6F2FF;" | २८ || [[तिरुवनंतपुरम सेंट्रल रेल्वे स्थानक|तिरुवनंतपुरम सेंट्रल]] || १५०९ || १६:३५ || — || — || ११:३० |} ==रेल्वे क्रमांक<ref>[http://www.indianrail.gov.in Indian Railways Website]</ref>== * ६३४५: मुंबई लो.टी.ट. - ११:४० वा, तिरुअनंतपुरम - १८:४० वा (दुसरा दिवस) * ६३४६: तिरुअनंतपुरम - १०:०० वा, मुंबई लो.टि.ट. - १६:४० वा (दुसरा दिवस) ==इंजिन== रोयपुरम...लालागुडा ...कृष्णराजपुरम ...ईरोड येथील डब्ल्यू.ए .पी-7 हे विद्युत इंजिन लोकमान्य टिळक टर्मिनसपासून ते तिरुवनंतपूरम पर्यंत वापरले जाते.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.irfca.org/apps/locolinks/show/1551 |title= Indian Railways Loco Link - Netravati Express 16345 Mumbai Lokmanya Tilak Terminus(LTT) To Trivandrum Central(TVC) |प्रकाशक=irfca.org |दिनांक=31 May 2017 | प्राप्त दिनांक=}}</ref> ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:भारतातील नामांकित रेल्वेगाड्या]] [[वर्ग:कोकण रेल्वे]] [[वर्ग:महाराष्ट्रामधील रेल्वे वाहतूक]] [[वर्ग:केरळमधील रेल्वे वाहतूक]] 2bk5do7bc9uz6m0us5kdejooo1yptr3 2693508 2693507 2026-07-09T18:54:09Z अभय नातू 206 /* इंजिन */ 2693508 wikitext text/x-wiki '''नेत्रावती एक्सप्रेस''' ही [[भारतीय रेल्वे]]ची [[लोकमान्य टिळक टर्मिनस]], [[मुंबई]] ते [[तिरुअनंतपुरम]] दरम्यान धावणारी [[रेल्वे]]गाडी आहे. ही गाडी [[कोकण रेल्वे]]च्या अखत्यारीत येते. ==इतिहास== सुरुवातीला ही गाडी मुंबई ते कोची दरम्यान लिंक ट्रेन म्हणून पुणे, गुलबर्गा, कृष्णराजापुरम, पलक्कडमार्गे धावत होती. ती शोर्नुर जंक्शन येथे वेगळी होत होती. जुन्या मार्गाने या गाडीला मुंबईहून मंगलोर पोहोचण्यासाठी ४८ तास लागत होते. १९९८मध्ये कोंकण रेल्वे कार्यरत झाल्यावर या गाडीचा मार्ग बदलून कोंकण रेल्वे मार्गे करण्यात आला. यामुळे या गाडीचा मुंबई – मंगलोर प्रवास वेळेत लक्षणीय घट होऊन तो १६ तासांवर आला. ही लिंक एक्सप्रेस नंतर कोची पर्यंत सलग ठेवण्यात आली.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.indianrailways.gov.in/railwayboard/uploads/directorate/finance_budget/Previous%20Budget%20Speeches/1997-98.pdf |title=Introducing the Railway Budget for 1997-98 on 26th February, 1997 |प्रकाशक=indianrailways.gov.in |दिनांक=31 May 2017 | प्राप्त दिनांक=}}</ref> आणि तेथून पुढे १० फेब्रुवारी २००१ पासून तिरुवनंतपुरमपर्यंत (केरळची राजधानी) वाढवण्यात आली.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.thehindu.com/2001/01/18/stories/0418404o.htm |title= Netravati and Raptisagar Express trains extended to capital |प्रकाशक= thehindu.com |दिनांक=18 January 2001 | प्राप्त दिनांक=}}</ref> == नाव == मंगलोर शहर नेत्रावती नदीच्या किनाऱ्यावर वसलेले आहे. आधी या गाडीचे शेवटचे स्थानक [[मंगलोर]] असल्याने तिचे नाव नेत्रावती एक्सप्रेस ठेवण्यात आले.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.cleartrip.com/trains/16345 |title=Netravati Express Route |प्रकाशक=cleartrip.com |दिनांक=31 May 2017 |प्राप्त दिनांक= |accessdate=2017-06-01 |archive-date=2017-02-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170203043123/https://www.cleartrip.com/trains/16345 |url-status=dead }}</ref> ==मार्ग== [[चित्र:Netravati Express (LTT-TVC) Route map.jpg|250 px|इवलेसे|नेत्रावती एक्सप्रेसचा मार्ग]] नेत्रावती एक्सप्रेस मार्गे लागणारी महत्त्वाची शहरे [[मुंबई]], [[ठाणे रेल्वे स्थानक|ठाणे]], [[पनवेल रेल्वे स्थानक|पनवेल]], [[चिपळूण]], [[रत्‍नागिरी रेल्वे स्थानक|रत्‍नागिरी]], [[कुडाळ]], [[मडगांव रेल्वे स्थानक|मडगांव]], [[उडुपी]], [[कोळिकोड]], [[एर्नाकुलम]], [[अलप्पुळा]] व [[तिरुवनंतपुरम सेंट्रल रेल्वे स्थानक|तिरुवनंतपुरम]] ही आहेत. == मुख्य स्थानके == या रेल्वेगाडीचे प्रवासादरम्यान मुंबई ते तिरुवनंतपुरम दरम्यान मुख्य स्थानके खालीलप्रमाणे आहेत: {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ नेत्रावती एक्सप्रेस (16345 / 16346) वेळापत्रक आणि स्थानके ! # ! स्थानक नाम ! अंतर (किमी) ! १६३४५ (डाउन)<br>आगमन ! १६३४५ (डाउन)<br>प्रस्थान ! १६३४६ (अप)<br>आगमन ! १६३४६ (अप)<br>प्रस्थान |- style="background: #E6F2FF;" | १ || [[लोकमान्य टिळक टर्मिनस]] || ० || — || ११:४० || १६:४५ || — |- style="background: #E6F2FF;" | २ || [[ठाणे रेल्वे स्थानक|ठाणे]] || १६ || १२:०२ || १२:०५ || १६:१२ || १६:१५ |- style="background: #E6F2FF;" | ३ || [[पनवेल जंक्शन रेल्वे स्थानक|पनवेल जंक्शन]] || ४९ || १२:४५ || १२:५० || १५:२५ || १५:३० |- | ४ || [[चिपळूण रेल्वे स्थानक|चिपळूण]] || २५२ || १६:१० || १६:१२ || ११:०० || ११:०२ |- style="background: #E6F2FF;" | ५ || [[रत्‍नागिरी रेल्वे स्थानक|रत्‍नागिरी]] || ३२८ || १७:४५ || १७:५० || ०९:४५ || ०९:५० |- | ६ || [[कुडाळ रेल्वे स्थानक|कुडाळ]] || ४६७ || २०:०८ || २०:१० || ०७:१० || ०७:१२ |- | ७ || [[थिविम रेल्वे स्थानक|थिविम]] || ५१८ || २१:१० || २१:१२ || ०५:४० || ०५:४२ |- style="background: #E6F2FF;" | ८ || [[मडगाव जंक्शन रेल्वे स्थानक|मडगाव जंक्शन]] || ५६४ || २२:४० || २२:५० || ०४:२० || ०४:३० |- | ९ || [[कारवार रेल्वे स्थानक|कारवार]] || ६२४ || २३:४६ || २३:४८ || ०२:5० || ०२:५२ |- | १० || [[मुरडेश्वर रेल्वे स्थानक|मुरडेश्वर]] || ७२९ || ०१:१० || ०१:१२ || ०१:१० || ०१:१२ |- | ११ || [[भटकळ रेल्वे स्थानक|भटकळ]] || ७४४ || ०१:२८ || ०१:३० || ००:५२ || ००:५४ |- | १२ || [[कुंदापुरा रेल्वे स्थानक|कुंदापुरा]] || ७९३ || ०२:१० || ०२:१२ || ००:१० || ००:१२ |- style="background: #E6F2FF;" | १३ || [[उडुपी रेल्वे स्थानक|उडुपी]] || ८२५ || ०२:४० || ०२:४२ || २३:३० || २३:३२ |- style="background: #E6F2FF;" | १४ || [[मंगळूर सेंट्रल रेल्वे स्थानक|मंगळूर जंक्शन]] || ८८७ || ०४:१५ || ०४:२० || २२:४५ || २२:५० |- | १५ || [[कासारगोड रेल्वे स्थानक|कासारगोड]] || ९३४ || ०५:०३ || ०५:०५ || २१:३३ || २१:३५ |- | १६ || [[कण्णूर रेल्वे स्थानक|कण्णूर]] || १०२० || ०६:२२ || ०६:२५ || २०:१२ || २०:१५ |- | १७ || [[तलस्सेरी रेल्वे स्थानक|तलस्सेरी]] || १०४१ || ०६:४४ || ०६:४५ || १९:५३ || १९:५५ |- style="background: #E6F2FF;" | १८ || [[कोळिकोड रेल्वे स्थानक|कोळिकोड]] || ११०९ || ०७:५७ || ०८:०० || १८:५७ || १९:०० |- | १९ || [[तिरुर रेल्वे स्थानक|तिरुर]] || ११५० || ०८:३९ || ०८:४track० || १८:१३ || १८:१५ |- style="background: #E6F2FF;" | २० || [[शोरानुर जंक्शन रेल्वे स्थानक|शोरानुर जंक्शन]] || ११९५ || ०९:४० || ०९:४५ || १७:२५ || १७:३० |- | २१ || [[तृशुर रेल्वे स्थानक|तृशुर]] || १२२८ || १०:२७ || १०:३० || १६:४२ || १६:४५ |- | २२ || [[अळुवा रेल्वे स्थानक|अळुवा]] || १२८3 || ११:१३ || ११:१५ || १५:५८ || १६:०० |- style="background: #E6F2FF;" | २३ || [[एर्नाकुलम जंक्शन रेल्वे स्थानक|एर्नाकुलम जंक्शन (साऊथ)]] || १३०२ || १२:०० || १२:०५ || १५:२५ || १५:३० |- | २४ || [[चेर्तला रेल्वे स्थानक|चेर्तला]] || १३३६ || १२:३९ || १२:४० || १४:३४ || १४:३५ |- style="background: #E6F2FF;" | २५ || [[आलेप्पी रेल्वे स्थानक|आलेप्पी (आलप्पुझा)]] || १३६० || १३:१२ || १३:१५ || १४:१० || १४:१३ |- style="background: #E6F2FF;" | २६ || [[कयाम्कुलम जंक्शन रेल्वे स्थानक|कयाम्कुलम जंक्शन]] || १४०३ || १४:०३ || १४:०५ || १३:१८ || १३:२० |- style="background: #E6F2FF;" | २७ || [[कोल्लम जंक्शन रेल्वे स्थानक|कोल्लम जंक्शन]] || १४४४ || १४:४७ || १४:५० || १२:४२ || १२:४५ |- style="background: #E6F2FF;" | २८ || [[तिरुवनंतपुरम सेंट्रल रेल्वे स्थानक|तिरुवनंतपुरम सेंट्रल]] || १५०९ || १६:३५ || — || — || ११:३० |} ==रेल्वे क्रमांक<ref>[http://www.indianrail.gov.in Indian Railways Website]</ref>== * ६३४५: मुंबई लो.टी.ट. - ११:४० वा, तिरुअनंतपुरम - १८:४० वा (दुसरा दिवस) * ६३४६: तिरुअनंतपुरम - १०:०० वा, मुंबई लो.टि.ट. - १६:४० वा (दुसरा दिवस) ==इंजिन== पूर्वी या गाडीला [[इरोड लोको शेड|इरोड]]-आधारित [[डब्लूडीएम-३डी (WDM-3D)]] डिझेल इंजिन जोडले जात असे. ३० मार्च २०२२ पासून हा रेल्वे मार्ग पूर्णपणे विद्युतीकृत झाल्यामुळे, आता प्रवासाच्या संपूर्ण मार्गावर [[रॉयपुरम लोको शेड|रॉयपुरम]] किंवा [[इरोड लोको शेड|इरोड]] येथील [[भारतीय रेल्वे इंजिन डब्ल्यूपी-७|डब्ल्यूपी-७ (WAP-7)]] किंवा [[वडोदरा लोको शेड|वडोदरा]] येथील [[भारतीय रेल्वे इंजिन डब्ल्यूपी-५|डब्ल्यूपी-५ (WAP-5)]] विद्युत इंजिन या रेल्वेगाडीची वाहतूक करते.<ref>[https://m.indiarailinfo.com/train/-train-kerala-express-12625/935/59/664 केरळ एक्सप्रेस लोकोमोटिव्ह लिंक], इंडिया रेल इन्फो.</ref> ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:भारतातील नामांकित रेल्वेगाड्या]] [[वर्ग:कोकण रेल्वे]] [[वर्ग:महाराष्ट्रामधील रेल्वे वाहतूक]] [[वर्ग:केरळमधील रेल्वे वाहतूक]] k4bgupi9aoi88vagqvao5gja3h0kk5l 0 68993 2693460 2654351 2026-07-09T13:42:17Z ~2026-39002-29 185072 2693460 wikitext text/x-wiki '''पुर्वज''' म्हणजे पूर्वी जन्मलेला. वडिल,आजोबा, पणजोबा, खापरपणजोबा, चूलतपंजोबा किंवा प्रतिपूर्वज इत्यादी व त्यापुर्वीच्या व्यक्ती हे आपले पुर्वज आहेत. {{विस्तार}} [[वर्ग:समाजव्यवस्था]] p26fzgnujos1tdlor50m05bzrx9ndbf 0 73055 2693585 2085511 2026-07-10T10:10:14Z Abhijitsathe 4193 2693585 wikitext text/x-wiki '''दिनेश सिंग''' ([[जुलै १९]], [[इ.स. १९२५]]-[[नोव्हेंबर ३०]], [[इ.स. १९९५]]) हे काँग्रेस पक्षाचे नेते आणि [[इ.स. १९६९]] ते [[इ.स. १९७०]] आणि [[इ.स. १९९३]] ते [[इ.स. १९९४]] या काळात [[भारताचे परराष्ट्रमंत्री]] होते. ते [[इ.स. १९५७]]च्या लोकसभा निवडणुकांमध्ये [[उत्तर प्रदेश]] राज्यातील [[बांदा लोकसभा मतदारसंघ|बांदा]] लोकसभा मतदारसंघातून, [[इ.स. १९६२]] मध्ये तत्कालीन [[सलोन]] लोकसभा मतदारसंघातून तर [[इ.स. १९६७]],[[इ.स. १९७१]],[[इ.स. १९८४]] आणि [[इ.स. १९८९]]च्या लोकसभा निवडणुकांमध्ये [[प्रतापगढ लोकसभा मतदारसंघ|प्रतापगढ]] लोकसभा मतदारसंघातून लोकसभेवर निवडून गेले. ते राज्यसभेचेही सदस्य होते. त्यांच्या कन्या राजकुमारी [[रत्ना सिंह]] ह्या देखील तीन वेळा लोकसभेवर निवडून आल्या होत्या. [[वर्ग:भारतीय राजकारणी]] [[वर्ग:भारतीय परराष्ट्रमंत्री]] [[वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी]] [[वर्ग:२ री लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:३ री लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:४ थी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:५ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:८ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:९ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:सलौनचे खासदार]] [[वर्ग:बांद्याचे खासदार]] [[वर्ग:प्रतापगडचे खासदार]] [[वर्ग:राज्यसभा सदस्य]] [[वर्ग:इ.स. १९२५ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९९५ मधील मृत्यू]] fja5foa4fzhtrg43bz83kovlv0vdwyg 0 73434 2693534 2691194 2026-07-10T04:24:14Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2693534 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट किल्ला | नाव = वसई किल्ला | चित्र = Vasaifort.jpg | चित्रशीर्षक = महादरवाजा | चित्ररुंदी = 200px | उंची =समुद्रसपाटीलगत | श्रेणी = सोपी | प्रकार = भुईकोट किल्ला | ठिकाण = [[पालघर जिल्हा|पालघर]], [[महाराष्ट्र]] | डोंगररांग = | अवस्था = व्यवस्थित | गाव = [[वसई]] }} '''वसईचा किल्ला''' हा [[महाराष्ट्र|महाराष्ट्राच्या]] [[पालघर जिल्हा|पालघर जिल्ह्यातील]] [[वसई]]जवळ असणारा एक [[भुईकोट किल्ला]] असून तो समुद्रकिनाऱ्यालगत बांधलेला आहे. भारत सरकारने या किल्ल्याला दिनांक [[२६ मे]], [[इ.स. १९०९]] रोजी [[महाराष्ट्रातील संरक्षित स्मारके|महाराष्ट्रातील राष्ट्रीय संरक्षित स्मारक]] म्हणून घोषित केलेले आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा=http://www.asimumbaicircle.com/Gazette%20Notification/Thana/scan0001.pdf | प्रकाशक=आर्किऑलॉजिकल सर्व्हे ऑफ इंडिया, मुंबई सर्कल | भाषा=इंग्रजी | title=गॅझेट नोटिफिकेशन | ॲक्सेसदिनांक=११ ऑक्टोबर, इ.स. २०१३ | archive-date=2016-03-07 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160307132432/http://www.asimumbaicircle.com/Gazette%20Notification/Thana/scan0001.pdf | url-status=dead }}</ref> ==रचना== तीन बाजूंनी [[समुद्र]] आणि दलदलीने वेढलेला आणि एका बाजूने वसई गावाकडे उघडणारा अशी किल्ल्याची रचना आहे. किल्ल्याला दोन प्रमुख प्रवेशद्वारे असून एक जमिनीच्या दिशेने (गावाकडे) आणि दुसरे बंदराच्या दिशेने आहे. किल्ल्याच्या चोहीबाजूंनी पूर्वी तट होते आणि तटांची उंची ३० फुटांच्या वर होती.<ref name="gazetteer">{{cite book |title=Thana District Gazetteer |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Thane/places_Bassein.html |publisher=Government of Maharashtra |series=Gazetteer of India}}</ref> ==बुरूज== किल्ल्याला एकूण दहा [[बुरूज]] आहेत. नोस्सा सिन्होरा दोरेमेदिया, रैस मागो, सेंट गोंसोले, माद्रद दीय, एलिफांत, सेंट पेद्रू, सेंट पॉल्स, सेंट सेबस्तियन आणि दहावा सेंट सेबस्तियन कावलिरो बुरूज, अशी या बुरुजांची नावे होती.<ref name="marathe">{{cite book |last=मराठे |first=प्रमोद |title=किल्ले वसई |year=२००८ |publisher=डायमंड पब्लिकेशन्स |isbn=9788184830880}}</ref> बुरुजांवर तोफा आणि बंदुका ठेवल्या जात. प्रत्येक बुरुजावर आठ सैनिक, त्यांचा एक कप्तान असे पथक तैनात असे. [[मराठा साम्राज्य|मराठ्यांशी]] झालेल्या [[वसईची लढाई|वसईच्या लढाईत]] सेंट सेबस्तियन बुरूज सुरूंगाने उडवून मराठ्यांच्या फौजा आत शिरल्याचे सांगितले जाते.<ref name="marathe" /> ==अंतर्गत रचना== [[चित्र:Map of Bassein from Portuguese Atlas (1630).jpg|thumb|left|250px|वसईच्या किल्ल्याचा [[पोर्तुगीज भारत|पोर्तुगीज]] नकाशा (इ.स. १६३०).]] किल्ल्याच्या आतील भागात दोन मुख्य दरवाजे असून सेंट जॉन बुरुजाच्या बाजूला बंदराच्या दिशेने उघडणारा दर्या दरवाजा आहे.<ref name="gazetteer" /> किल्ल्यात न्यायालय, तीन चर्च, हॉस्पिटल, कारागृह, दारूचे कोठार वगैरे विशेष इमारती असून बाकी इमारतींचे अवशेषही दिसून येतात. किल्ल्यात चोर वाटा आणि काळोखी चक्री जिने आहेत. महादेवाचे आणि वज्रेश्वरीचे मंदिरही आहे. मराठ्यांनी किल्ला जिंकून घेतल्यावर बुरुजांना मराठी नावे दिली होती.<ref name="marathe" /> [[कोकण|कोकणातला]] बंदरावर स्थित असा हा किल्ला तत्कालीन राजवटींना समुद्रावर आणि व्यापारावर लक्ष ठेवण्याच्या कामी अतिशय उपयुक्त असावा असा अंदाज बांधता येतो. तरीही [[पेशवे|पेशव्यांच्या]] हातात असताना या किल्ल्याचा म्हणावा तसा वापर झालेला दिसत नाही. हा मूळचा किल्ला मुसलमानी पद्धतीने बांधलेला असला तरी पोर्तुगीजांनी त्याची बरीचशी मोडतोड करून युरोपीय पद्धतीच्या स्थापत्यशास्त्राचा वापर करून किल्ल्याची पुनर्बांधणी केल्याचे दिसते. अर्धगोलाकार कमानींचे दरवाजे, खिडक्या, सज्जे, बुरूज रोमन स्थापत्यशास्त्राचा वापर करून बांधल्याचे दिसते. इंग्रजांच्या हाती लागल्यावर किल्ल्याची व्यवस्था चांगली राखली गेली नाही. दलदल आणि त्यात माजणारे रान यामुळे किल्ल्याची पडझड होत होती. त्यात सन १८६० मध्ये इंग्रजांनी हा किल्ला एका इंग्रज अधिकाऱ्याला, कर्नल लिटलवूडला भाड्याने दिला. त्याने किल्ल्यात उसाची शेती केली आणि साखर कारखाना उभारण्याचा प्रयत्न केला. त्यासाठी लागणारा खर्च भागवण्यासाठी त्याने किल्ल्यातील दगड लोकांना विकण्यास सुरुवात केली. यामुळे किल्ल्याला अधिक हानी पोहोचली.<ref name="gazetteer" /> ==सद्यस्थिती== [[चित्र:Statue of Chimaji Appa.jpg|right|thumb|250px|[[वसई]]च्या किल्ल्यातील [[चिमाजी अप्पा|चिमाजी अप्पांचा]] पुतळा]] किल्ल्याचे अवशेष आणि किल्ल्याची व्यवस्था स्वातंत्र्योत्तर काळातही फारशी राखली गेली नाही. अनेक वर्षे हा किल्ला दुर्लक्षितच राहिला. सुयोग्य व्यवस्था राखली न गेल्याने जागोजागी माजलेले रान, तट फोडून बाहेर आलेली झाडांची मुळे, दलदल यामुळे किल्ल्याची आणखीनच दुर्दशा होत गेली. १५-२० वर्षांपूर्वी किल्ल्याच्या बऱ्याचशा परिसरात मानवी संचार शक्य नव्हता. गेल्या काही वर्षांत उभारला गेलेला [[चिमाजी अप्पा|चिमाजी आप्पांचा]] पुतळा व स्मारक आणि भारतीय पुरातत्त्व खात्याने या किल्ल्याची व्यवस्था हाती घेऊन थोडी डागडुजी आणि रानाची साफसफाई केल्याने या उपेक्षित किल्ल्याकडे लोकांचे थोडेफार लक्ष वळले आहे.<ref>{{cite web |title=Fort Bassein (Vasai Fort) |url=https://asimumbaicircle.gov.in/fort_bassein.html |website=Archaeological Survey of India - Mumbai Circle }}{{मृत दुवा|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> तरीही ऐतिहासिकदृष्ट्या महत्त्वाच्या असलेल्या [[मुंबई]]जवळच्या या किल्ल्याला पर्यटन स्थळ बनवावे या दृष्टीने भक्कम प्रयत्न होणे आवश्यक आहेत. किल्ल्याच्या राहिलेल्या अवशेषांची डागडुजी करून, भिंती, बुरूज, तट यांची साफसफाई करून, जागोजागी ऐतिहासिक माहिती देणाऱ्या पाट्या लावून, पर्यटकांसाठी विश्रांती व्यवस्था करून या किल्ल्याकडे लोकांचे लक्ष वेधणे आणि एक महत्त्वाचा ऐतिहासिक वारसा जपणे शक्य आहे. == चित्रदालन == <gallery> File:Vasai-fort-ruins.jpg|वसईच्या किल्ल्याचे भग्नावशेष File:Bassein Fort corner.jpg File:Bassein Fort watchtower.jpg|टेहळणीचा मनोरा File:Bassein Fort embellishment.jpg File:Bassein Fort entrance.jpg| प्रवेशद्वार </gallery> == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} == अधिक वाचन == * [[सांगाती सह्याद्रीचा]] - यंग झिंगारो * [[डोंगरयात्रा]] - [[आनंद पाळंदे]] * [[दुर्गदर्शन]] - [[गो. नी. दांडेकर]] * [[दुर्ग|किल्ले]] - [[गो. नी. दांडेकर]] * [[दुर्गभ्रमणगाथा]] - [[गो. नी. दांडेकर]] * [[ट्रेक द सह्याद्रीज]] * [[सह्याद्री पुस्तक|सह्याद्री]] - [[स. आ. जोगळेकर]] * [[दुर्गकथा]] - [[निनाद बेडेकर]] * [[दुर्गवैभव]] - [[निनाद बेडेकर]] * [[इतिहास दुर्गांचा]] - [[निनाद बेडेकर]] * [[महाराष्ट्रातील दुर्ग]] - [[निनाद बेडेकर]] * [[वसई परिसरातील दुर्ग]] - [[श्रीदत्त राऊत]] ==हे सुद्धा पहा== *[[वसईची लढाई]] *[[वसईचा तह]] {{महाराष्ट्रातील किल्ले (विभागवार)}} {{महाराष्ट्रातील किल्ले}} {{विस्तार-किल्ला}} [[वर्ग:महाराष्ट्रातील किल्ले]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील राष्ट्रीय संरक्षित स्मारके]] [[वर्ग:वसई]] slz3a6cegnlf13xdc5wqum13yaj0iis 0 78674 2693513 2691087 2026-07-09T20:11:05Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2693513 wikitext text/x-wiki {{भाषांतर|en}} मुंबई येथे असलेल्या हिंदी चित्रपट सृष्टीला अनौपचारिकपणे '''बॉलिवुड''' असे म्हणतात. बऱ्याचदा बॉलिवुड ही संज्ञा संपूर्ण भारतीय चित्रपटसृष्टीसाठी वापरली जाते, परंतु प्रत्यक्षात बॉलिवुड हा भारतीय चित्रपटसृष्टीचा एक हिस्सा आहे.<ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,985129,00.html?internalid=atm100|title=Hooray for Bollywood!(हुर्रे फॉर बॉलिवुड!)|लेखक=रिचर्ड कॉर्लिस|प्रकाशक=टाईम मॅगझिन|दिनांक=१६ सप्टेंबर १९९६|भाषा=इंग्लिश|accessdate=2010-06-09|archive-date=2013-05-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20130523095209/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,985129,00.html?internalid=atm100|url-status=dead}}</ref> बॉलीवूड भारतातील सगळ्यात मोठी चित्रपटसृष्टी असून, ती जगातील मोठ्या चित्रपटसृष्टींपैकी आहे, त्यामुळे त्याला स्वप्न नागरी असेही म्हणतात.<ref>{{स्रोत पुस्तक|लेखक=पिपा डि ब्र्यून; निलोफर वेंकटरामन; किथ बेन|title=Frommer's India(फ्रॉमर्स इंडिया)|वर्ष=२००६|प्रकाशक=फ्रॉमर्स|आयएसबीएन=0471794341|पृष्ठ=५७९|भाषा=इंग्लिश}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|लेखक=वास्को, जॅनेट|title=How Hollywood works(हाऊ हॉलीवूड वर्क्स)|वर्ष=२००३|प्रकाशक=सेज|आयएसबीएन=0761968148|पृष्ठ=१८५|भाषा=इंग्लिश}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|लेखक= के. झा; सुभाष|title=The Essential Guide to Bollywood(द इसेन्शियल गाईड टू बॉलिवुड)|भाषा=इंग्लिश|वर्ष=२००५|प्रकाशक=रोली बुक्स|आयएसबीएन=8174363785|पृष्ठ=१९७०}}</ref> बॉलीवूडला औपचारिकपणे हिंदी सिनेमा म्हणून संबोधले जाते,<ref name="britannica">{{स्रोत पुस्तक|author=Gulzar; Nihalani, Govind; Chatterji, Saibal|title=Encyclopaedia of Hindi Cinema|year=2003|publisher= Encyclopaedia Britannica (India) Pvt Ltd.|isbn=8179910660|pages=10–18}}</ref> परंतु या हिंदी चित्रपटांत काव्यात्मक उर्दू शब्दांचा वारंवार वापर सामान्य आहे. संवाद आणि गाण्यांमध्येही भारतीय इंग्रजीचा वाढता वापर आहे. इंग्रजी शब्द आणि वाक्प्रचार किंवा अगदी संपूर्ण वाक्यांसह संवाद दर्शविणारे चित्रपट दुर्लभ नाहीत.<ref>{{स्रोत बातमी|title=English is recast in Indian films|दुवा=http://www.guardian.co.uk/education/2008/oct/17/bollywood-english|author=Ramesh, Randeep|publisher=''[[द गार्डियन]]''|date=24 October 2008|accessdate=2008-11-18 | location=London}}</ref> == नावाची व्युत्पत्ती == बॉलिवुड हे नाव [[मुंबई]]चे इंग्रजी नाव ''बॉम्बे'' आणि अमेरिकेतील [[हॉलिवूड]] या शहराच्या नावांचे मिश्रण आहे.<ref name="portmanteau">{{संकेतस्थळ स्रोत|author=Rajghatta, Chidanand|title=Bollywood in Hollywood|दिनांक=6 July 2008|ॲक्सेसदिनांक=2009-02-20|दुवा=http://timesofindia.indiatimes.com/Columnists/C_Rajghatta_Bollywood_in_Hollywood/articleshow/3201937.cms|प्रकाशक=''[[टाइम्स ऑफ इंडिया]]''}}</ref> हॉलिवूड [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकेतील]] चित्रपटव्यवसायाचे केंद्र समजले जाते. हॉलीवूड हे एक ठिकाण असले तरी बॉलीवूड नावाचे कोणतेही ठिकाण नाही. हा उद्योग हॉलीवूडचा गरीब चुलत भाऊ आहे असे म्हणत जरी काहीजण या नावाची निंदा करत असत.<ref name="portmanteau"/><ref>{{स्रोत पुस्तक|author=Crusie, Jennifer;Yeffeth, Glenn|title=Flirting with Pride & Prejudice|year=2005|publisher=BenBella Books, Inc.|isbn=1932100725|pages=92}}</ref> "बॉलीवूड" या शब्दाचा उगम १९७० च्या दशकात झाला. या शब्दाचे श्रेय घेण्यासाठी गीतकार, चित्रपट निर्माते आणि अभ्यासक अमित खन्ना,<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|title=Amit Khanna: The Man who saw ‘Bollywood’|author=Subhash K Jha|date=8 April 2005|publisher=[[Sify]]|दुवा=http://sify.com/movies/bollywood/fullstory.php?id=13713296|accessdate=2009-05-31}}</ref> आणि पत्रकार बेविंदा कोलाको यांच्यासह अनेक वेगवेगळ्या लोकांनी दावा केला आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|title=On the Bollywood beat|author=Anand|publisher=द हिंदू|date=7 March 2004|दुवा=http://www.hindu.com/lr/2004/03/07/stories/2004030700390600.htm|accessdate=2009-05-31|archive-date=2004-04-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20040403234115/http://www.hindu.com/lr/2004/03/07/stories/2004030700390600.htm|url-status=dead}}</ref> "बॉलीवूड" हे नामकरण "टॉलीवूड"वरून आल्याचाही समज आहे. टॉलीवूड हे नाव १९३२पासून [[पश्चिम बंगाल]]च्या सिनेमाचा संदर्भ देण्यासाठी वापरले जात होते. बंगाली चित्रपट उद्योग [[कोलकाता]]जवळील [[टॉलीगंज]] येथे केंद्रित असल्याने असे असावे. "बॉलीवूड" हे नाव नंतर उदयास आले असावे असाही समज आहे. याला कारण मुंबईमधील चित्रपट उद्योग भारतीय चित्रपट उद्योगाचे केंद्र म्हणून टॉलीगंज येथील चित्रपटसृष्टीनंतर पुढे आला.<ref name=Sarkar>{{citation|first=Bhaskar|last=Sarkar|title=The Melodramas of Globalization|journal=Cultural Dynamics|year=2008|volume=20|pages=31–51 [34]|quote=Madhava Prasad traces the origin of the term to a 1932 article in the ''[[American Cinematographer]]'' by Wilford E. Deming, an American engineer who apparently helped produce the first Indian sound picture. At this point, the Calcutta suburb of Tollygunje was the main center of film production in India. Deming refers to the area as Tollywood, since it already boasted two studios with ‘several more projected’ (Prasad, 2003) ‘Tolly’, rhyming with ‘Holly’, got hinged to ‘wood’ in the Anglophone Indian imagination, and came to denote the Calcutta studios and, by extension, the local film industry. Prasad surmises: ‘Once Tollywood was made possible by the fortuitous availability of a half-rhyme, it was easy to clone new Hollywood babies by simply replacing the first letter’ (Prasad, 2003).}}</ref> == इतिहास == [[चित्र:Alam Ara poster, 1931.jpg|thumb|right|200px|[[आलम आरा]] या सर्वप्रथम भारतीय बोलपटाचे जाहिरातचित्र]] [[चित्र:Awaara.jpg|thumb|200px|[[Nargis]] and [[Raj Kapoor]] in ''[[Awaara]]'' (1951), also directed and produced by Kapoor. It was nominated for the [[Palme d'Or|Grand Prize]] of the [[1951 Cannes Film Festival]].|दुवा=Special:FilePath/Awaara.jpg]] [[चित्र:GuruDutt.jpg|thumb|200px|[[Guru Dutt]] in ''[[Pyaasa]]'' (1957), for which he was the director, producer and leading actor. It is one of [[Time magazine's "All-TIME" 100 best movies]].]] १३ मे १९१३ रोजी [[दादासाहेब फाळके]] यांचा ''[[राजा हरिश्चंद्र (चित्रपट)|राजा हरिश्चंद्र]]'' हा भारतात निर्मित झालेला सर्वप्रथम चित्रपट होता. १९३० च्या सुमारास येथे दरवर्षी २००पेक्षा अधिक चित्रपटांची निर्मिती होऊ लागली होती.<ref name="britannica2">{{स्रोत पुस्तक|लेखक=Gulzar; Nihalani, Govind; Chatterji, Saibal|title=Encyclopaedia of Hindi Cinema|वर्ष=२००३|प्रकाशक= Encyclopaedia Britannica (India) Pvt Ltd.|isbn=8179910660|pages=136–137}}</ref> १९३१मध्ये प्रदर्शित झालेला [[आलम आरा (हिंदी चित्रपट)|आलम आरा]] हा [[अरदेशर इरानी]]चा चित्रपट सफल झाला. यानंतर बॉलिवुड तसेच इतर भाषांतील बोलपट प्रदर्शित होऊ लागले. १९३० आणि ४०ची दशके भारतात मोठ्या घडामोडींचा काळ होता. [[महामंदी (१९२९)|जागतिक मंदी]]ची झळ भारतातही बसत होती तसेच [[दुसरे महायुद्ध]]ही याच काळात झाली. याच दरम्यान [[भारतीय स्वातंत्र्यसंग्राम]] आणि त्यानंतरची [[फाळणी]] आणि त्यातील हिंसाचार भारतीय समाजाला बसलेले मोठे झटके होते. या काळातील बव्हंश बॉलीवूट चित्रपट यांकडे दुर्लक्ष करणारे पळवादी चित्रपट होते. तरीही काही चित्रपट निर्माते आणि दिग्दर्शकांनी सामाजिक प्रश्नांना हात घातला तर काहींनी स्वातंत्र्यलढा आपल्या चित्रपटांचे नेपथ्य म्हणून वापरले.<ref name="britannica2"/> १९३७मध्ये आलम आरा चित्रपटाचे निर्माने अरदेशर इरानी यांनी [[किसान कन्या (१९३७ चित्रपट)|किसान कन्या]] हा रंगीत चित्रपट काढला. त्यानंतर लगेचच त्यांनी [[मदर इंडिया (१९३७ चित्रपट)|मदर इंडिया]] हा दुसरा रंगीत चित्रपटही काढला परंतु भारतात रंगीत चित्रपट १९५०पर्यंत फारसे प्रचलित झाले नाहीत. या काळात भव्य, गीत-संगीतमय प्रेमकथा आणि अतिरंजित नाट्यकथा असलेले चित्रपटांचा सुळसुळाट होता. === सुवर्णयुग === Following [[Indian independence movement|India's independence]], the period from the late 1940s to the 1960s are regarded by film historians as the "Golden Age" of Hindi cinema.Following [[Indian independence movement|India's independence]], the period from the late 1940s to the 1960s are regarded by film historians as the "Golden Age" of Hindi cinema.<ref>{{citation|title=Indian Popular Cinema: A Narrative of Cultural Change|last=K. Moti Gokulsing|first=K. Gokulsing, Wimal Dissanayake|प्रकाशक=Trentham Books|year=2004|isbn=1858563291|page=17}}</ref><ref>{{citation|title=Gender, Nation, and Globalization in Monsoon Wedding and Dilwale Dulhania Le Jayenge|first=Jenny|last=Sharpe|journal=Meridians: feminism, race, transnationalism|volume=6|issue=1|year=2005|pages=58–81 [60 & 75]}}</ref><ref>{{citation|first=Sharmistha|last=Gooptu|title=Reviewed work(s): ''The Cinemas of India'' (1896-2000) by Yves Thoraval|journal=[[Economic and Political Weekly]]|volume=37|issue=29|year=2002|date=July 2002|pages=3023–4}}</ref> Some of the most critically-acclaimed Hindi films of all time were produced during this period. Examples include the [[Guru Dutt]] films ''[[Pyaasa]]'' (1957) and ''[[Kaagaz Ke Phool]]'' (1959) and the [[Raj Kapoor]] films ''[[Awaara]]'' (1951) and ''[[Shree 420]]'' (1955). These films expressed social themes mainly dealing with working-class urban life in India; ''Awaara'' presented the city as both a nightmare and a dream, while ''Pyaasa'' critiqued the unreality of city life.<ref name=Gokulsing-18>{{citation|title=Indian Popular Cinema: A Narrative of Cultural Change|last=K. Moti Gokulsing|first=K. Gokulsing, Wimal Dissanayake|publisher=Trentham Books|year=2004|isbn=1858563291|page=18}}</ref> Some of the most famous [[epic film]]s of Hindi cinema were also produced at the time, including [[Mehboob Khan]]'s ''[[Mother India]]'' (1957), which was nominated for the [[Academy Award for Best Foreign Language Film]],<ref>{{imdb शीर्षक|id=0050188|title=Mother India}}</ref> and [[K. Asif]]'s ''[[Mughal-e-Azam]]'' (1960).<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|title=Film Festival - Bombay Melody {{मृत दुवा}}|publisher=[[University of California, Los Angeles]]|date=17 March 2004|दुवा=http://www.international.ucla.edu/calendar/showevent.asp?eventid=1618|accessdate=2009-05-20|archive-date=2009-06-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20090620171328/http://www.international.ucla.edu/calendar/showevent.asp?eventid=1618|url-status=dead}}</ref> [[V. Shantaram]]'s ''[[Do Aankhen Barah Haath]]'' (1957) is believed to have inspired the [[Cinema of the United States|Hollywood]] film ''[[The Dirty Dozen]]'' (1967).<ref name=Bobby>{{संकेतस्थळ स्रोत|title=Do Ankhen Barah Haath (1957)|author=Bobby Sing|publisher=Bobby Talks Cinema|date=10 February 2008|दुवा=http://bobbytalkscinema.com/recentpost.php?postid=postid041609102834|accessdate=2009-05-30|archive-date=2012-11-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20121114034802/http://bobbytalkscinema.com/recentpost.php?postid=postid041609102834|url-status=dead}}</ref> ''[[Madhumati]]'' (1958), directed by [[Bimal Roy]] and written by [[Ritwik Ghatak]], popularized the theme of [[reincarnation]] in [[Reincarnation in popular western culture|Western popular culture]].<ref name=Doniger-35/> Other acclaimed mainstream Hindi filmmakers at the time included [[Kamal Amrohi]] and [[Vijay Bhatt]]. Successful actors at the time included [[Dev Anand]], [[Dilip Kumar]], Raj Kapoor and Guru Dutt, while successful actresses included [[Nargis]], [[Meena Kumari]], [[Nutan]], [[Madhubala]], [[Waheeda Rehman]] and [[Mala Sinha]].<ref name="actorsuntil90"/> While commercial Hindi cinema was thriving, the 1950s also saw the emergence of a new [[Parallel Cinema]] movement.<ref name=Gokulsing-18/> Though the movement was mainly led by [[Bengali cinema]], it also began gaining prominence in Hindi cinema. Early examples of Hindi films in this movement include [[Chetan Anand (producer & director)|Chetan Anand]]'s ''[[Neecha Nagar]]'' (1946)<ref name="Hindu">[http://www.thehindu.com/fr/2007/06/15/stories/2007061551020100.htm Maker of innovative, meaningful movies]. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090527160033/http://www.thehindu.com/fr/2007/06/15/stories/2007061551020100.htm|date=2009-05-27}} ''[[द हिंदू]]'', 15 June 2007</ref> and Bimal Roy's ''[[Two Acres of Land]]'' (1953). Their critical acclaim, as well as the latter's commercial success, paved the way for Indian [[Neorealism (art)|neorealism]]<ref name=filmreference>[http://www.filmreference.com/Films-De-Dr/Do-Bigha-Zamin.html Do Bigha Zamin at filmreference]</ref> and the ''Indian New Wave''.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|title=Do Bigha Zamin: Seeds of the Indian New Wave{{मृत दुवा}}|author=Srikanth Srinivasan|publisher=Dear Cinema|date=4 August 2008|दुवा=http://dearcinema.com/review-do-bigha-zamin-bimal-roy|accessdate=2009-04-13}}</ref> Some of the internationally-acclaimed Hindi filmmakers involved in the movement included [[Mani Kaul]], [[Kumar Shahani]], [[Ketan Mehta]], [[Govind Nihalani]], [[Shyam Benegal]] and [[Vijaya Mehta]].<ref name=Gokulsing-18/> Ever since the [[Social realism|social realist]] film ''Neecha Nagar'' won the [[Palme d'Or|Grand Prize]] at the [[1946 Cannes Film Festival|first Cannes Film Festival]],<ref name=Hindu/> Hindi films were frequently in competition for the [[Palme d'Or]] at the [[Cannes Film Festival]] throughout the 1950s and early 1960s, with some of them winning major prizes at the festival.<ref name=passionforcinema>{{संकेतस्थळ स्रोत|title=India and Cannes: A Reluctant Courtship|publisher=Passion For Cinema|year=2008|दुवा=http://passionforcinema.com/india-and-cannes-a-reluctant-courtship|accessdate=2009-05-20}}</ref> [[Guru Dutt]], while overlooked in his own lifetime, had belatedly generated international recognition much later in the 1980s.<ref name=passionforcinema/><ref>{{citation|title=Indian Popular Cinema: A Narrative of Cultural Change|last=K. Moti Gokulsing|first=K. Gokulsing, Wimal Dissanayake|publisher=Trentham Books|year=2004|isbn=1858563291|pages=18–9}}</ref> Dutt is now regarded as one of the greatest [[Asian cinema|Asian filmmakers]] of all time, alongside the more famous Indian Bengali filmmaker [[Satyajit Ray]]. The 2002 ''[[Sight & Sound]]'' critics' and directors' poll of greatest filmmakers ranked Dutt at #73 on the list.<ref name=Lee>{{संकेतस्थळ स्रोत|title=A Slanted Canon|author=Kevin Lee|publisher=Asian American Film Commentary|date=2002-09-05|दुवा=http://www.asianamericanfilm.com/archives/000026.html|accessdate=2009-04-24|archive-date=2012-02-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20120218224432/http://www.asianamericanfilm.com/archives/000026.html|url-status=dead}}</ref> Some of his films are now included among the [[Films considered the greatest ever|greatest films of all time]], with ''[[Pyaasa]]'' (1957) being featured in [[Time magazine's "All-TIME" 100 best movies]] list,<ref name=Time>{{स्रोत बातमी|दुवा=http://www.time.com/time/2005/100movies/the_complete_list.html|title=[[Time magazine's "All-TIME" 100 best movies|All-Time 100 Best Movies]]|year=2005|accessdate=2008-05-19|work=[[Time (magazine)|Time]]|publisher=Time, Inc.|archive-date=2007-03-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20070314020006/http://www.time.com/time/2005/100movies/the_complete_list.html|url-status=dead}}</ref> and with both ''Pyaasa'' and ''[[Kaagaz Ke Phool]]'' (1959) tied at #160 in the 2002 ''Sight & Sound'' critics' and directors' poll of all-time greatest films. Several other Hindi films from this era were also ranked in the ''Sight & Sound'' poll, including [[Raj Kapoor]]'s ''[[Awaara]]'' (1951), [[Vijay Bhatt]]'s ''[[Baiju Bawra (1952 film)|Baiju Bawra]]'' (1952), [[Mehboob Khan]]'s ''[[Mother India]]'' (1957) and [[K. Asif]]'s ''[[Mughal-e-Azam]]'' (1960) all tied at #346 on the list.<ref name=Cinemacom>{{संकेतस्थळ स्रोत|title=2002 Sight & Sound Top Films Survey of 253 International Critics & Film Directors|publisher=Cinemacom|year=2002|दुवा=http://www.cinemacom.com/2002-sight-sound.html|accessdate=2009-04-19}}</ref> === आधुनिक काळ === In the late 1960s and early 1970s, romance movies and action films starred actors like [[Rajesh Khanna]] and [[Dharmendra]], and actresses like [[Sharmila Tagore]], [[Mumtaz (actress)|Mumtaz]], [[Leena Chandavarkar]] and [[Helen (actress)|Helen]]. In the mid-1970s, romantic confections made way for gritty, violent films about gangsters (see [[Indian mafia]]) and bandits. [[अमिताभ बच्चन]], the star known for his "angry young man" roles, rode the crest of this trend with actors like [[Mithun Chakraborty]] and [[Anil Kapoor]], which lasted into the early 1990s. Actresses from this era included [[Hema Malini]], [[Jaya Bachchan]] and [[Rekha]].<ref name="actorsuntil90">{{संकेतस्थळ स्रोत|title=The Present{{मृत दुवा}}|author=Ahmed, Rauf|publisher=[[रीडिफ.कॉम]]|दुवा=http://www.रीडिफ.कॉम/millenni/rauf2.htm|accessdate=2008-06-30}}{{मृत दुवा|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Some Hindi filmmakers such as [[Shyam Benegal]] continued to produce realistic [[Parallel Cinema]] throughout the 1970s,<ref name=Rajadhyaksa96-685>Rajadhyaksa, 685</ref> alongside [[Mani Kaul]], [[Kumar Shahani]], [[Ketan Mehta]], [[Govind Nihalani]] and [[Vijaya Mehta]].<ref name=Gokulsing-18/> However, the 'art film' bent of the Film Finance Corporation came under criticism during a Committee on Public Undertakings investigation in 1976, which accused the body of not doing enough to encourage commercial cinema. The 1970s thus saw the rise of commercial cinema in the form of enduring films such as ''[[Sholay]]'' (1975), which solidified Amitabh Bachchan's position as a lead actor. The devotional classic ''[[Jai Santoshi Ma]]'' was also released in 1975.<ref name=Rajadhyaksa96-688>Rajadhyaksa, 688</ref> Another important film from 1975 was ''[[Deewar (1975 film)|Deewar]]'', directed by [[Yash Chopra]] and written by [[Salim-Javed]]. A [[crime film]] pitting "a policeman against his brother, a gang leader based on real-life smuggler [[Haji Mastan]]", portrayed by Amitabh Bachchan, it was described as being “absolutely key to Indian cinema” by [[Danny Boyle]].<ref name=Kumar/> The most internationally-acclaimed Hindi film of the 1980s was [[Mira Nair]]'s ''[[Salaam Bombay!]]'' (1988), which won the [[Camera d'Or]] at the [[1988 Cannes Film Festival]] and was nominated for the [[Academy Award for Best Foreign Language Film]]. During the late 1980s and early 1990s, the pendulum swung back toward family-centric romantic musicals with the success of such films as ''[[Qayamat Se Qayamat Tak]]'' (1988), ''[[Maine Pyar Kiya]]'' (1989), ''[[Hum Aapke Hain Kaun]]'' (1994) and ''[[Dilwale Dulhania Le Jayenge]]'' (1995), making stars out of a new generation of actors (such as [[आमिर खान]], [[सलमान खान]] and [[शाहरुख खान]]) and actresses (such as [[Sridevi]], [[माधुरी दिक्षित]], [[जुही चावला]] and [[Kajol]]).<ref name="actorsuntil90"/> In that point of time, action and comedy films were also successful, with actors like [[Govinda (actor)|Govinda]] and [[अक्षय कुमार]] and actresses such as [[रवीना टंडन]] and [[करिश्मा कपूर]] appearing in films of this genre. Furthermore, this decade marked the entry of new performers in [[Art films|arthouse]] and independent films, some of which succeeded commercially, the most influential example being ''[[Satya (film)|Satya]]'' (1998), directed by [[Ram Gopal Varma]] and written by [[Anurag Kashyap (director)|Anurag Kashyap]]. The critical and commercial success of ''Satya'' led to the emergence of a distinct genre known as ''[[Mumbai noir]]'',<ref name=Nayar>{{स्रोत बातमी| title = Bollywood on the table| author = Aruti Nayar| work = The Tribune| date = 2007-12-16| accessdate = 2008-06-19| url = http://www.tribuneindia.com/2007/20071216/spectrum/main11.htm}}</ref> urban films reflecting social problems in the city of [[मुंबई]].<ref name=Jungen>{{संकेतस्थळ स्रोत|title=Urban Movies: The Diversity of Indian Cinema|author=Christian Jungen|publisher=[[FIPRESCI]]|date=4 April 2009|दुवा=http://www.fipresci.org/festivals/archive/2009/fribourg/indian_cinema_chjungen.htm|accessdate=2009-05-11}}</ref> This led to a resurgence of [[Parallel Cinema]] by the end of the decade.<ref name=Nayar/> These films often featured actors like [[Nana Patekar]], [[मनोज बाजपाई]], [[मनीषा कोइराला]], [[तब्बू]] and [[Urmila Matondkar]], whose performances were usually critically approved. The 2000s saw a growth in Bollywood's popularity in the world. This led the nation's filmmaking to new heights in terms of quality, cinematography and innovative story lines as well as technical advances in areas such as special effects, animation, etc.<ref name="Us popularity">Anita N. Wadhwani. [http://usinfo.state.gov/xarchives/display.html?p=washfile-english&y=2006&m=August&x=20060809124617nainawhdaw0.8614466 "Bollywood Mania" Rising in United States] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080109214446/http://usinfo.state.gov/xarchives/display.html?p=washfile-english&y=2006&m=August&x=20060809124617nainawhdaw0.8614466 |date=2008-01-09 }}. USinfo. (9 August 2006. retrieved on 12 November 2007.</ref> Some of the largest production houses, among them [[Yash Raj Films]] and [[Dharma Productions]] were the producers of new modern films.<ref name="Us popularity"/> The opening up of the overseas market, more Bollywood releases abroad and the explosion of multiplexes in big cities, led to wider box office successes in India and abroad, including ''[[Lagaan]]'' (2001), ''[[Devdas (2002 film)|Devdas]]'' (2002), ''[[Koi... Mil Gaya]]'' (2003), ''[[Kal Ho Naa Ho]]'' (2003), ''[[Veer-Zaara]]'' (2004), ''[[Rang De Basanti]]'' (2006), ''[[Lage Raho Munnabhai]]'' (2006), ''[[Krrish]]'' (2006), ''[[Dhoom 2]]'' (2006), ''[[Om Shanti Om]]'' (2007), ''[[Chak De India]]'' (2007), ''[[Rab Ne Bana Di Jodi]]'' (2008), ''[[Ghajini (2008 film)|Ghajini]]''(2008) and ''[[3 Idiots]]'' (2009), delivering a new generation of popular actors ([[Hrithik Roshan]], [[अभिषेक बच्चन]]) and actresses ([[Aishwarya Rai]], [[प्रीती झिंटा]], [[राणी मुखर्जी]], [[करीना कपूर]] and [[Priyanka Chopra]]<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://movies.ndtv.com/movie_story.aspx?Section=Movies&ID=ENTEN20100127357&subcatg=MOVIESINDIA&keyword=bollywood |title=संग्रहित प्रत |access-date=2010-06-09 |archive-date=2010-01-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100126075759/http://movies.ndtv.com/movie_story.aspx?Section=Movies&ID=ENTEN20100127357&subcatg=MOVIESINDIA&keyword=bollywood |url-status=dead }}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|title=Who is the next Bollywood queen?|दुवा=http://timesofindia.indiatimes.com/India_Buzz/Who_is_the_next_Bollywood_queen/articleshow/3085603.cms|author=Tridevi, Tanvi|date=31 May 2008|accessdate=2009-04-02|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|publisher=BoxOfficeIndia.Com|title=Top Actress{{मृत दुवा}}|दुवा=http://boxofficeindia.com/cpages.php?pageName=top_actress|accessdate=2008-01-08|archive-date=2013-10-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20131017104803/http://boxofficeindia.com/cpages.php?pageName=top_actress|url-status=dead}}</ref>), and keeping the popularity of actors of the previous decade. Among the mainstream films, ''Lagaan'' won the Audience Award at the [[Locarno International Film Festival]] and was nominated for Best Foreign Language Film at the [[74th Academy Awards]], while ''Devdas'' and ''Rang De Basanti'' were both nominated for the [[BAFTA Award for Best Film|BAFTA Award for Best Foreign Language Film]]. The Hindi film industry has preferred films that appeal to all segments of the audience (see the discussion in Ganti, 2004, cited in references), and has resisted making films that target narrow audiences. It was believed that aiming for a broad spectrum would maximise box office receipts. However, filmmakers may be moving towards accepting some box-office segmentation, between films that appeal to rural Indians, and films that appeal to urban and overseas audiences. ==बाॅलिवुडचे हिंदी चरित्रपट (कंसात चरित्र नायकाचे नाव)== * शहीद उधमसिंग (२०००) * गांधी : माय फादर (हिरालाल गांधी) - २००७ * गुरू ([[धीरुभाई अंबानी]]) - २००७ * ज़िला गोरखपूर (मुख्यमंत्री [[योगी आदित्यनाथ]]) - २०१८ * गौर हरी दास्तान (गौर हरी दास) (दिग्दर्शक - अनंत महादेवन, २०१५) * झॉंसी की रानी (१९५५) * द डर्टी पिक्चर ([[सिल्क स्मिता]]) - २०११ * दंगल ([[गीता फोगट]]) - २०१६ * एम.एस. धोनी : द अन्‌टोल्ड स्टोरी (हिंदी, २०१६) * नीरजा ([[नीरजा भानोत]]) - २०१६ * पवन सिंग तोमार (२०१२) * पूर्णा (मालावत पूर्णा) (दिग्दर्शक - राहुल बोस, २०१७) * बॅंडिट क्वीन ([[फूलनदेवी]]) - १९९४ * डाॅ. बाबासाहेब आंबेडकर (दिग्दर्शक - जब्बार पटेल, २०००) * बुधिया सिंग :बाॅर्न टु रन (हिंदी, २०१६) * ब्लॅक फ्रायडे (शहीद आझमी) - २००४ * भाग मिल्खा भाग ([[मिल्खासिंग]]) - २०१३ * मणिकर्णिका - ([[झाशीची राणी]]) - २०१७ * मांझी द माऊंटन मॅन (दशरथ मांझी) - २०१५ * द मेकिंग आॅफ महात्मा ([[महात्मा गांधी]]) - (दिग्दर्शक - श्याम बेनेगल, १९९६) * मेरी कोम (२०१४) * मैं और चार्लस (चार्लस शोभराज) - २०१५ * रंग रसिया ([[राजा रविवर्मा]]) २००८ * शहीद (शहीद आझमी) - २०१३ * संजू ([[संजय दत्त]]) - २०१८ * सरदार ([[वल्लभभाई पटेल]]) - १९९३ * [[सरबजित]] - २ ==मराठी चरित्रपट== * एक अलबेला ([[भगवान आबाजी पालव|भगवान]]) * संत एकनाथ महाराज (दिग्दर्शक - राजू फुलकर) * तुकाराम (दिग्दर्शक - चंद्रकांत कुलकर्णी, २०१२) * संत [[तुकाराम]] (१९३१), ('''१९३६'''), (२००२), (१९६५) * डाॅ. प्रकाश बाबा आमटे ([[प्रकाश आमटे]]) * [[बालगंधर्व]] * लोकमान्य : एक युगपुरुष ([[लोकमान्य टिळक]]) * वीर सावरकर (निर्माते - [[सुधीर फडके]]) * व्हॉट अबाऊट सावरकर? (दिग्दर्शक - रूपेश केतकर आणि नितीन गावडे, २०१५) * हरिश्चंद्राची फॅक्टरी ([[दादासाहेब फाळके]]) * संत [[ज्ञानेश्वर]] == Influences == Gokulsing and Dissanayake identify six major influences that have shaped the conventions of Indian popular cinema:<ref name=Gokulsing>{{citation|title=Indian Popular Cinema: A Narrative of Cultural Change|last=Gokulsing|first=K. Moti|coauthors= Dissanayake, Wimal|publisher=Trentham Books|year=2004|isbn=1858563291|pages=98–99}}</ref> * The ancient '''[[Indian epic poetry|Indian epics]]''' of ''[[Mahabharata]]'' and ''[[Ramayana]]'' which have exerted a profound influence on the thought and imagination of Indian popular cinema, particularly in its narratives. Examples of this influence include the techniques of a [[side story]], [[back-story]] and [[story within a story]]. Indian popular films often have plots which branch off into sub-plots; such narrative dispersals can clearly be seen in the 1993 films ''[[Khalnayak]]'' and ''[[Gardish]]''.<ref name=Gokulsing/> * Ancient '''[[Sanskrit drama]]''', with its highly stylized nature and emphasis on spectacle, where [[Classical Indian music|music]], [[Classical Indian dance|dance]] and gesture combined "to create a vibrant artistic unit with dance and mime being central to the dramatic experience." Sanskrit dramas were known as ''[[Natya Shastra|natya]]'', derived from the root word ''nrit'' (dance), characterizing them as specacular dance-dramas which has continued Indian cinema.<ref name=Gokulsing/> The theory of ''[[Rasa (aesthetics)|rasa]]'' dating back to ancient Sanskrit drama is believed to be one of the most fundamental features that differentiate Indian cinema, particularly Hindi cinema, from that of the Western world.<ref>{{citation|title=Bollywood, Rasa and Indian Cinema: Misconceptions, Meanings and Millionaire|author=Matthew Jones|journal=Visual Anthropology|volume=23|issue=1|date=January 2010|pages=33–43|doi=10.1080/08949460903368895}}</ref> * The traditional folk '''[[theatre of India]]''', which became popular from around the 10th century with the decline of Sanskrit theatre. These regional traditions include the [[Yatra]] of [[Bengal]], the [[Ramlila]] of [[Uttar Pradesh]], and the [[Terukkuttu]] of [[Tamil Nadu]].<ref name=Gokulsing/> * The '''[[Parsi]] theatre''', which "blended [[Neorealism (art)|realism]] and [[fantasy]], music and dance, narrative and spectacle, earthy dialogue and ingenuity of stage presentation, integrating them into a dramatic discourse of [[melodrama]]. The Parsi plays contained crude humour, melodious songs and music, sensationalism and dazzling stagecraft."<ref name=Gokulsing/> * '''[[Cinema of the United States|Hollywood]]''', where [[musical film|musicals]] were popular from the 1920s to the 1950s, though Indian filmmakers departed from their Hollywood counterparts in several ways. "For example, the Hollywood musicals had as their plot the world of entertainment itself. Indian filmmakers, while enhancing the elements of fantasy so pervasive in Indian popular films, used song and music as a natural mode of articulation in a given situation in their films. There is a strong Indian tradition of narrating mythology, history, fairy stories and so on through song and dance." In addition, "whereas Hollywood filmmakers strove to conceal the constructed nature of their work so that the realistic narrative was wholly dominant, Indian filmmakers made no attempt to conceal the fact that what was shown on the screen was a creation, an illusion, a fiction. However, they demonstrated how this creation intersected with people's day to day lives in complex and interesting ways."<ref name=Gokulsing/> * Western '''musical television''', particularly [[MTV]], which has had an increasing influence since the 1990s, as can be seen in the pace, camera angles, dance sequences and music of 2000s Indian films. An early example of this approach was in [[Mani Ratnam]]'s ''[[Bombay (film)|Bombay]]'' (1995).<ref name=Gokulsing/> == Influence == In the 2000s, Bollywood began influencing [[musical film]]s in the [[Western world]], and played a particularly instrumental role in the revival of the American musical film genre. [[Baz Luhrmann]] stated that his musical film ''[[Moulin Rouge!]]'' (2001) was directly inspired by Bollywood musicals.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://movies.about.com/library/weekly/aa030902a.htm|title=Baz Luhrmann Talks Awards and "Moulin Rouge"|access-date=2010-06-09|archive-date=2012-05-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20120502074825/http://movies.about.com/library/weekly/aa030902a.htm|url-status=dead}}</ref> The film incorporated an Indian-themed play based on the ancient [[Sanskrit drama]] ''[[Mṛcchakatika|The Little Clay Cart]]'' and a Bollywood-style dance sequence with a song from the film ''[[China Gate (1998 film)|China Gate]]''. The critical and financial success of ''Moulin Rouge!'' renewed interest in the then-moribund Western musical genre, and subsequently films such as ''[[Chicago (2002 film)|Chicago]], [[The Producers (2005 film)|The Producers]], [[Rent (film)|Rent]]'', ''[[Dreamgirls (film)|Dreamgirls]]'', ''[[Hairspray (2007 film)|Hairspray]]'', ''[[Sweeney Todd: The Demon Barber of Fleet Street (2007 film)|Sweeney Todd]]'', ''[[Across the Universe (film)|Across the Universe]]'', ''[[The Phantom of the Opera (2004 film)|The Phantom of the Opera]]'', ''[[Enchanted (film)|Enchanted]]'' and ''[[Mamma Mia! (film)|Mamma Mia!]]'' were produced, fueling a renaissance of the genre.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|title=Guide Picks - Top Movie Musicals on Video/DVD|publisher=[[About.com]]|दुवा=http://movies.about.com/library/weekly/aatpmusicals.htm|accessdate=2009-05-15|archive-date=2009-01-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20090124220433/http://movies.about.com/library/weekly/aatpmusicals.htm|url-status=dead}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|title=Hollywood/Bollywood|publisher=[[Public Broadcasting Service]]|दुवा=http://www.pbs.org/independentlens/cosmopolitan/bollywood.html|accessdate=2010-02-12|archive-date=2012-09-08|archive-url=https://archive.today/20120908084028/http://www.pbs.org/independentlens/cosmopolitan/bollywood.html|url-status=dead}}</ref> [[A. R. Rahman]], an Indian film composer, wrote the music for [[Andrew Lloyd Webber]]'s ''[[Bombay Dreams]]'', and a musical version of ''[[Hum Aapke Hain Koun]]'' has played in London's West End. The Bollywood musical ''[[Lagaan]]'' (2001) was nominated for the [[Academy Award for Best Foreign Language Film]], and two other Bollywood films ''[[Devdas (2002 film)|Devdas]]'' (2002) and ''[[Rang De Basanti]]'' (2006) were nominated for the [[BAFTA Award for Best Film|BAFTA Award for Best Foreign Language Film]]. [[Danny Boyle]]'s ''[[Slumdog Millionaire]]'' (2008), which has won four [[66th Golden Globe Awards|Golden Globes]] and [[81st Academy Awards nominees and winners|eight Academy Awards]], was also directly inspired by Bollywood films,<ref name=Kumar>{{संकेतस्थळ स्रोत|author=Amitava Kumar|title=Slumdog Millionaire's Bollywood Ancestors|publisher=''[[Vanity Fair (magazine)|Vanity Fair]]''|date=23 December 2008|दुवा=http://www.vanityfair.com/online/oscars/2008/12/slumdog-millionaires-bollywood-ancestors.html|accessdate=2008-01-04|archive-date=2012-05-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20120529011746/http://www.vanityfair.com/online/oscars/2008/12/slumdog-millionaires-bollywood-ancestors|url-status=dead}}</ref><ref name=Age>{{संकेतस्थळ स्रोत|title=Slumdog draws crowds, but not all like what they see|publisher=''[[The Age]]''|date=25 January 2009|दुवा=http://www.theage.com.au/world/slumdog-draws-crowds-but-not-all-like-what-they-see-20090124-7p33.html|accessdate=2008-01-24}}</ref> and is considered to be a "homage to Hindi commercial cinema".<ref name=Hindu/> Several other Hollywood films are also believed to have been inspired by Bollywood films. For example, [[V. Shantaram]]'s ''[[Do Aankhen Barah Haath]]'' (1957) is believed to have inspired the [[Cinema of the United States|Hollywood]] film ''[[The Dirty Dozen]]'' (1967).<ref name=Bobby/> The theme of [[reincarnation]] was also popularized in [[Reincarnation in popular western culture|Western popular culture]] through Bollywood films, with ''[[Madhumati]]'' (1958) inspiring the Hollywood film ''[[The Reincarnation of Peter Proud]]'' (1975),<ref name=Doniger-35>{{citation|last=Doniger|first=Wendy|title=The woman who pretended to be who she was: myths of self-imitation|chapter=Chapter 6: Reincarnation|pages=112–136 [135]|publisher=[[ऑक्सफर्ड युनिव्हर्सिटी प्रेस]]|year=2005|isbn=0195160169}}</ref> which in turn inspired the Bollywood film ''[[Karz (film)|Karz]]'' (1980), which in turn influenced another Hollywood film ''[[Chances Are (film)|Chances Are]]'' (1989).<ref name=Doniger>{{citation|last=Doniger|first=Wendy|title=The woman who pretended to be who she was: myths of self-imitation|chapter=Chapter 6: Reincarnation|pages=112–136 [128–31 & 135]|publisher=[[ऑक्सफर्ड युनिव्हर्सिटी प्रेस]]|year=2005|isbn=0195160169}}</ref> The 1975 film ''[[Chhoti Si Baat]]'' is believed to have inspired ''[[Hitch (film)|Hitch]]'' (2005), which in turn inspired the Bollywood film ''[[Partner (2007 film)|Partner]]'' (2007).<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|title=Exploits of a date doc|publisher=''[[द हिंदू]]''|date=15 April 2005|दुवा=http://www.hindu.com/fr/2005/04/15/stories/2005041503170200.htm|accessdate=2009-03-15|archive-date=2005-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20050420032602/http://www.hindu.com/fr/2005/04/15/stories/2005041503170200.htm|url-status=dead}}</ref> The influence of Bollywood ''[[filmi]]'' music can also be seen in [[popular music]] elsewhere in the world. For example, [[Devo]]'s 1988 hit song "Disco Dancer" was inspired by the song "I am a Disco Dancer" from the Bollywood film ''[[Disco Dancer]]'' (1982).<ref>{{YouTube|id=T-BGltttqaE|title=DEVO - disco dancer with commentary}}</ref> The 2002 song "[[Addictive (song)|Addictive]]", sung by [[Truth Hurts]] and produced by [[DJ Quik]] and [[Dr. Dre]], was lifted from [[Lata Mangeshkar]]'s "Thoda Resham Lagta Hai" from ''Jyoti'' (1981).<ref name=VH1>{{संकेतस्थळ स्रोत|title=Truth Hurts{{मृत दुवा}}|publisher=[[VH1]]|date=2002-09-19|दुवा=http://www.vh1.com/artists/news/1457672/09192002/truth_hurts.jhtml|accessdate=2009-05-18|archive-date=2009-04-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20090413172839/http://www.vh1.com/artists/news/1457672/09192002/truth_hurts.jhtml|url-status=dead}}</ref> The [[Black Eyed Peas]]' [[Grammy Award]] winning 2005 song "[[Don't Phunk with My Heart]]" was inspired by two 1970s Bollywood songs: "Ye Mera Dil Yaar Ka Diwana" from ''[[Don (1978 film)|Don]]'' (1978)<ref name=Innes>{{संकेतस्थळ स्रोत|title=In honor of A R Rahman - examples of Indian music in America|date=28 February 2009|author=Erikka Innes|publisher=SF Indie Music Examiner|दुवा=http://www.examiner.com/x-2629-SF-Indie-Music-Examiner~y2009m2d28-In-honor-of-A-R-Rahman---examples-of-Indian-music-in-America|accessdate=2009-03-01}}</ref> and "Ae Nujawan Hai Sub" from ''[[Apradh]]'' (1972).<ref name=Apradh>{{YouTube|id=fWsSXjIDL3Q|title=ae naujawan hai sub kuchh yahan - Apradh 1972}}</ref> Both songs were originally composed by [[Kalyanji Anandji]], sung by [[Asha Bhosle]], and featured the dancer [[Helen (actress)|Helen]].<ref name=Denselow>{{स्रोत बातमी|author=Robin Denselow|title=Kalyanji Anandji, The Bollywood Brothers|publisher=''[[द गार्डियन]]''|date=2 May 2008|दुवा=http://www.guardian.co.uk/music/2008/may/02/worldmusic1|accessdate=2009-03-01 | location=London}}</ref> Also in 2005, the [[Kronos Quartet]] re-recorded several [[R. D. Burman]] compositions, with [[Asha Bhosle]] as the singer, into an album ''You've stolen my heart - Songs From R D Burman's Bollywood'', which was nominated for "Best Contemporary World Music Album" at the 2006 Grammy Awards. ''Filmi'' music composed by [[A. R. Rahman]] (who would later win two [[Academy Award]]s for the [[Slumdog Millionaire (soundtrack)|''Slumdog Millionaire'' soundtrack]]) has frequently been sampled by musicians elsewhere in the world, including the [[Singapore]]an artist [[Kelly Poon]], the [[Music of Uzbekistan|Uzbek artist]] Iroda Dilroz, the [[France|French]] rap group [[La Caution]], the American artist [[Ciara]], and the [[जर्मनी|German]] band [[Löwenherz]],<ref name=Lowenherz>{{YouTube|id=afpx7qJB_ag|title=Löwenherz - Bis in die Ewigkeit}}</ref> among others. Many [[Asian Underground]] artists, particularly those among the [[Non-resident Indian and Person of Indian Origin|overseas Indian diaspora]], have also been inspired by Bollywood music. == Genre conventions == {{हे सुद्धा पहा|Masala (film genre)|Parallel Cinema}} Bollywood films are mostly [[Musical film|musicals]], and are expected to contain catchy music in the form of song-and-dance numbers woven into the script. A film's success often depends on the quality of such musical numbers.<ref>Kalita, S. Mitra (2005). Suburban Sahibs: Three Immigrant Families And Their Passage from India to America. [[Rutgers University Press]], p. 134. ISBN 0-8135-3318-X</ref> Indeed, a film's music is often released before the movie itself and helps increase the audience. Indian audiences expect full value for their money, with a good entertainer generally referred to as ''[[paisa]]'' ''vasool'', (literally, "money's worth").<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|author=Gangadhar, V.|title=Moving with the times|date=April 13, 2007|publisher=''[[द हिंदू]]''|दुवा=http://www.hindu.com/fr/2007/04/13/stories/2007041300860100.htm|accessdate=2009-12-09}}</ref> Songs and dances, love triangles, [[comedy]] and dare-devil thrills are all mixed up in a three-hour-long extravaganza with an intermission. Such movies are called ''[[Masala (film genre)|masala]]'' films, after the Hindi word for a spice mixture. Like ''masalas'', these movies are a mixture of many things such as action, comedy, romance etc. Most films have ''heroes'' who are able to fight off villains all by themselves. [[चित्र:Achhut Kanya.jpg|thumb|right|Melodrama and romance are common ingredients to Bollywood films. Pictured ''[[Achhut Kanya]]'' (1936)]] Bollywood plots have tended to be [[melodramatic]]. They frequently employ formulaic ingredients such as star-crossed lovers and angry parents, love triangles, family ties, sacrifice, corrupt politicians, kidnappers, conniving villains, [[Hooker with a heart of gold|courtesans with hearts of gold]], long-lost relatives and siblings separated by fate, dramatic reversals of fortune, and convenient coincidences. There have always been Indian films with more artistic aims and more sophisticated stories, both inside and outside the Bollywood tradition (see [[Parallel Cinema]]). They often lost out at the box office to movies with more mass appeal. Bollywood conventions are changing, however. A large Indian diaspora in English speaking countries, and increased [[Western culture|Western]] influence at home, have nudged Bollywood films closer to Hollywood models.<ref name="Migration">{{स्रोत पुस्तक|author=Gupta, Suman; Omoniyi, Tope|दुवा=http://books.google.co.uk/books?id=nr2724-bOfMC&pg=PA202&lpg=PA202&dq=bollywood+western+blue+eyes+resistance&source=web&ots=J7Eng2e8Vr&sig=wsK06OLbD0HSLdCHKSepr-bMBEM&hl=en&sa=X&oi=book_result&resnum=4&ct=result|year=2001|title=The Cultures of Economic Migration: International Perspectives|pages=202|publisher=Ashgate Publishing Ltd}}</ref> Film critic Lata Khubchandani writes,"..our earliest films...had liberal doses of sex and kissing scenes in them. Strangely, it was after Independence the censor board came into being and so did all the strictures."<ref>Free Reeling, PLAY, Sunday Mid-day, 11 March 2007, Mumbai. MH/MR/WEST/66/2006-08 {{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.mid-day.com/smd/play/2007/march/153266.htm|title=Memories of another day{{मृत दुवा}}|publisher=mid-day.com|first=Lata|last=Khubchandani}}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Plots now tend to feature Westernised urbanites dating and dancing in clubs rather than centering on pre-arranged marriages. Though these changes can widely be seen in contemporary Bollywood, traditional conservative ways of Indian culture continue to exist in India outside the industry and an element of resistance by some to western-based influences.<ref name="Migration"/> Despite this, Bollywood continues to play a major role in fashion in India.<ref name="Migration"/> Indeed some studies into fashion in India have revealed that some people are unaware that the changing nature of fashion in Bollywood films which are presented to them are often influenced by globalisation and many consider the clothes worn by Bollywood actors as authentically Indian.<ref name="Migration"/> == Cast and crew == :''for further details see [[Indian movie actors]], [[Indian movie actresses]], [[Indian film directors]], [[Indian film music directors]] and [[Indian playback singers]]'' Bollywood employs people from all parts of India. It attracts thousands of aspiring actors and actresses, all hoping for a break in the industry. Models and beauty contestants, television actors, theatre actors and even common people come to Mumbai with the hope and dream of becoming a star. Just as in Hollywood, very few succeed. Since many Bollywood films are shot abroad, many foreign extras are employed too.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|title=Where East meets West|दुवा=http://www.tribuneindia.com/2007/20070630/saturday/main1.htm|date=30 June 2007|accessdate=2008-08-09|author=A. Chatterji, Shoma|publisher=''[[The Tribune]]''}}</ref> Stardom in the entertainment industry is very fickle, and Bollywood is no exception. The popularity of the stars can rise and fall rapidly. [[Film director|Directors]] compete to hire the most popular stars of the day, who are believed to guarantee the success of a movie (though this belief is not always supported by box-office results). Hence many stars make the most of their fame, once they become popular, by making several movies simultaneously. Only a very few non-Indian actors are able to make a mark in Bollywood, though many have tried from time to time. There have been some exceptions, one recent example is the hit film ''[[Rang De Basanti]]'', where the lead actress is [[Alice Patten]], an Englishwoman. ''[[Kisna]]'', ''[[Lagaan]]'', and ''[[Mangal Pandey: The Rising|The Rising: Ballad of Mangal Pandey]]'' also featured foreign actors. Bollywood can be very clannish, and the relatives of film-industry insiders have an edge in getting coveted roles in films or being part of a film's crew. Industry connections are no guarantee of a long career: competition is fierce and if film industry scions do not succeed at the box office, their careers will falter. Some of the biggest stars, such as [[Dharmendra]], [[अमिताभ बच्चन]], and [[शाहरुख खान]] have succeeded despite total lack of show business connections. For film clans, see [[List of Bollywood film clans]]. == ध्वनिमुद्रण== सहसा बॉलिवूड चित्रपटांचे ध्वनीमुद्रण चित्रीकरणासह होत नाही. चित्रीकरण संपल्यावर स्टु़डियोमध्ये अभिनेते व इतर ध्वनिकलाकार चित्रांसोबत संवाद/आवाचांचे मुद्रीकरण करतात.<ref name="dubbing">{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://movies.indiatimes.com/News-Gossip/Did-you-Know-/Lagaan-used-synchronized-sound/articleshow/3987370.cms|title=Lagaan used synchronized sound|date=January 16, 2009|प्रकाशक=[[Indiatimes]]|accessdate=2009-12-29}}{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Process known as "looping in the sound" or [[Dubbing (filmmaking)|ADR]]—with the [[Voice Foley|foley]] and sound effects added later. This creates several problems, since the sound in these films usually occurs a frame or two earlier or later than the mouth movements or gestures.<ref name="dubbing"/> The actors have to act twice: once on-location, once in the studio—and the emotional level on set is often very difficult to recreate. Commercial Indian films, not just the Hindi-language variety, are known for their lack of ambient sound, so there is a silence underlying everything instead of the background sound and noises usually employed in films to create aurally perceivable depth and environment. The ubiquity of ADR in Bollywood cinema became prevalent in the early 1960s with the arrival of the [[Arri|Arriflex 3]] camera, which required a blimp (cover) in order to shield the sound of the camera, for which it was notorious, from on-location filming. Commercial Indian filmmakers, known for their speed, never bothered to blimp the camera, and its excessive noise required that everything had to be recreated in the studio. Eventually, this became the standard for Indian films. The trend was bucked in 2001, after a 30-year hiatus of synchronized sound, with the film ''[[Lagaan]]'', in which producer-star [[आमिर खान]] insisted that the sound be done on location.<ref name="dubbing"/> This opened up a heated debate on the use and economic feasibility of on-location sound, and several Bollywood films have employed on-location sound since then. == Bollywood song and dance == {{see|Hindi dance songs|Filmi}} [[चित्र:Bolywood.jpg|thumb|right|Bollywood dances usually follow ''[[filmi]]'' songs]] Bollywood film music is called [[filmi]] music (from Hindi, meaning "of films"). Songs from Bollywood movies are generally pre-recorded by professional playback singers, with the actors then [[lip sync]]hing the words to the song on-screen, often while dancing. While most actors, especially today, are excellent dancers, few are also singers. One notable exception was [[Kishore Kumar]], who starred in several major films in the 1950s while also having a stellar career as a playback singer. [[Kundan Lal Saigal|K. L. Saigal]], Suraiyya, and [[Noor Jehan]] were also known as both singers and actors. Some actors in the last thirty years have sung one or more songs themselves; for a list, see [[Singing actors and actresses in Indian cinema]]. Playback singers are prominently featured in the opening credits and have their own [[Fan (aficionado)|fans]] who will go to an otherwise lackluster movie just to hear their favourites. Going by the quality as well as the quantity of the songs they rendered, most notable singers of Bollywood are [[Lata Mangeshkar]], [[Asha Bhosle]], [[Geeta Dutt]], [[Shamshad Begum]] and [[Alka Yagnik]] among female playback singers; and K. L. Saigal, Talat Mahmood, [[Mukesh (singer)|Mukesh]], [[Mohammed Rafi]], [[Manna Dey]], [[Hemant Kumar]], [[Kishore Kumar]], [[Kumar Sanu]], [[S.P.Balasubramanyam]], [[Udit Narayan]] and [[Sonu Nigam]] among male playback singers. Mohammed Rafi is often considered arguably the finest of the singers that have lent their voice to Bollywood songs, followed by Lata Mangeshkar, who, through the course of a career spanning over six decades, has recorded thousands of songs for Indian movies. The [[composer]]s of film music, known as music directors, are also well-known. Their songs can make or break a film and usually do. [[Remix]]ing of film songs with modern beats and rhythms is a common occurrence today, and producers may even release remixed versions of some of their films' songs along with the films' regular [[soundtrack]] albums. The dancing in Bollywood films, especially older ones, is primarily modelled on Indian dance: classical dance styles, dances of historic northern Indian courtesans ([[tawaif]]), or [[folk dance]]s. In modern films, Indian dance elements often blend with Western dance styles (as seen on [[MTV]] or in Broadway musicals), though it is not unusual to see Western pop ''and'' pure classical dance numbers side by side in the same film. The hero or heroine will often perform with a troupe of supporting dancers. Many song-and-dance routines in Indian films feature unrealistically instantaneous shifts of location or changes of costume between verses of a song. If the hero and heroine dance and sing a [[pas de deux]], it is often staged in beautiful natural surroundings or architecturally grand settings. This staging is referred to as a "picturisation". Songs typically comment on the action taking place in the movie, in several ways. Sometimes, a song is worked into the plot, so that a character has a reason to sing; other times, a song is an externalisation of a character's thoughts, or presages an event that has not occurred yet in the plot of the movie. In this case, the event is almost always two characters falling in love. Bollywood films have always used what are now called "[[item number]]s". A physically attractive female character (the "item girl"), often completely unrelated to the main cast and plot of the film, performs a catchy song and dance number in the film. In older films, the "item number" may be performed by a courtesan (''tawaif'') dancing for a rich client or as part of a cabaret show. The dancer [[Helen (dancer)|Helen]] was famous for her cabaret numbers. In modern films, item numbers may be inserted as [[discotheque]] sequences, dancing at celebrations, or as stage shows. For the last few decades Bollywood producers have been releasing the film's soundtrack, as tapes or CDs, before the main movie release, hoping that the music will pull audiences into the cinema later. Often the soundtrack is more popular than the movie. In the last few years some producers have also been releasing music videos, usually featuring a song from the film. However, some promotional videos feature a song which is not included in the movie. == संवाद आणि गीत == {{Main|Bollywood songs}} The film script or lines of dialogue (called "dialogues" in Indian English) and the song lyrics are often written by different people. Dialogues are usually written in an unadorned Hindi<ref name="britannica"/> or [[Hindustani language|Hindustani]] that would be understood by the largest possible audience. Some movies, however, have used regional dialects to evoke a village setting, or old-fashioned courtly [[उर्दू भाषा]] in [[Mughal era]] historical films. Contemporary mainstream movies also make great use of English. Some movie scripts are first written in [[Roman alphabet]].<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|author=Us Salam, Ziya|title=Assault of the mixed doubles|date=August 12, 2007|publisher=''[[द हिंदू]]''|दुवा=http://www.hindu.com/mag/2007/08/12/stories/2007081250070400.htm|accessdate=2009-12-09|archive-date=2012-11-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20121105153839/http://www.hindu.com/mag/2007/08/12/stories/2007081250070400.htm|url-status=dead}}</ref> Characters may shift from one language to the other to express a certain atmosphere (for example, English in a business setting and Hindi in an informal one). Cinematic language, whether in dialogues or lyrics, is often melodramatic and invokes God, family, mother, duty, and self-sacrifice liberally. Music directors often prefer working with certain lyricists, to the point that the lyricist and composer are seen as a team. This phenomenon is not unlike the pairings of American composers and songwriters that created old-time Broadway musicals (''e.g.,'' [[Richard Rodgers]] and [[Oscar Hammerstein II]], or [[Alan Jay Lerner]] and [[Frederick Loewe]]). Song lyrics are usually about love. Bollywood song lyrics, especially in the old movies, frequently use Arabo-Persic Urdu vocabulary. Another source for love lyrics is the long [[Hindu]] tradition of poetry about the mythological amours of [[Krishna]], [[Radha]], and the [[gopi]]s. Many lyrics compare the singer to a devotee and the object of his or her passion to Krishna or Radha. == Finances == Bollywood films are multi-million dollar productions, with the most expensive productions costing up to 100 [[crore]]s [[Indian rupee|rupees]] (roughly [[USD]] 20 million). [[Set (drama)|Sets]], costumes, [[special effects]], and [[cinematography]] were less than world-class up until the mid-to-late 1990s, although with some notable exceptions. As Western films and television gain wider distribution in India itself, there is an increasing pressure for Bollywood films to attain the same production levels, particularly in areas such as action and special effects. Recent Bollywood films have employed international technicians to improve in these areas, such as ''[[Krrish]]'' (2006) which has action choreographed by [[Hong Kong]] based [[Tony Ching Siu-Tung|Tony Ching]]. The increasing accessibility to professional action and special effects, coupled with rising film budgets, has seen an explosion in the action and sci-fi genres. Sequences shot overseas have proved a real [[box office]] draw, so Mumbai film crews are increasingly filming in [[ऑस्ट्रेलिया]], [[Canada]], [[न्यू झीलंड]], the [[United Kingdom]], the [[United States]], [[continental Europe]] and elsewhere. Nowadays, Indian producers are winning more and more funding for big-budget films shot within India as well, such as ''[[Lagaan]]'', ''[[Devdas (2002 film)|Devdas]]'' and other recent films. Funding for Bollywood films often comes from private distributors and a few large [[Movie studio|studios]]. Indian banks and financial institutions were forbidden from lending money to movie studios. However, this ban has now been lifted.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.रीडिफ.कॉम/entertai/2001/mar/31sush.htm|title=Rediff: 'I & B Ministry will help film industry'}}{{मृत दुवा|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> As finances are not regulated, some funding also comes from illegitimate sources, such as the [[Mumbai underworld]]. The Mumbai underworld has been known to be involved in the production of several films, and are notorious for their patronisation of several prominent film personalities; On occasion, they have been known to use money and muscle power to get their way in cinematic deals. In January 2000, Mumbai mafia hitmen shot [[Rakesh Roshan]], a film director and father of star [[Hrithik Roshan]]. In 2001, the [[Central Bureau of Investigation]] seized all prints of the movie ''[[Chori Chori Chupke Chupke]]'' after the movie was found to be funded by members of the [[Mumbai underworld]].<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|author=Singh, Vijay|title=Bharat Shah sentenced, but won't have to spend time in prison|date=1 October 2003|दुवा=http://www.रीडिफ.कॉम/news/2003/oct/01shah.htm|publisher=[[रीडिफ.कॉम]]|accessdate=2008-02-14}}{{मृत दुवा|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Another problem facing Bollywood is widespread [[copyright infringement]] of its films. Often, bootleg [[DVD#DVD Video|DVD]] copies of movies are available before the prints are officially released in [[movie theater|cinemas]]. Manufacturing of bootleg DVD, VCD, and VHS copies of the latest movie शीर्षकs is a well established 'small scale industry' in parts of [[South Asia]] and [[South East Asia]]. The Federation of Indian Chambers of Commerce and Industry (FICCI) estimates that the Bollywood industry loses $100 million annually in loss of revenue from pirated home videos and DVDs. Besides catering to the homegrown market, demand for these copies is large amongst some sections of the [[Indian diaspora]], too. (In fact, bootleg copies are the only way people in Pakistan can watch Bollywood movies, since the Government of Pakistan has banned their sale, distribution and telecast). Films are frequently broadcast without compensation by countless small cable TV companies in India and other parts of South Asia. Small convenience stores run by members of the Indian diaspora in the U.S. and the UK regularly stock tapes and DVDs of dubious provenance, while consumer copying adds to the problem. The availability of illegal copies of movies on the Internet also contributes to the piracy problem. Satellite TV, television and imported foreign films are making huge inroads into the domestic Indian entertainment market. In the past, most Bollywood films could make money; now fewer tend to do so. However, most Bollywood producers make money, recouping their investments from many sources of revenue, including selling ancillary rights. There are also increasing returns from theatres in Western countries like the United Kingdom, Canada, and the United States, where Bollywood is slowly getting noticed. As more Indians migrate to these countries, they form a growing market for upscale Indian films. For an interesting comparison of Hollywood and Bollywood financial figures, see [http://www.businessweek.com//magazine/content/02_48/art02_48/a48tab37.gif chart]. It shows tickets sold in 2002 and total revenue estimates. Bollywood sold 3.6 billion tickets and had total revenues (theatre tickets, DVDs, television etc.) of [[अमेरिकन डॉलर|US$]]1.3 billion, whereas Hollywood films sold 2.6 billion tickets and generated total revenues (again from all formats) of US$51 billion. == Advertising == Many Indian artists used to make a living by hand-painting movie billboards and posters (The well-known artist [[M F Husain|M.F. Hussain]] used to paint film posters early in his career) This was because human labour was found to be cheaper than printing and distributing publicity material.<ref name="paint">{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/1027777.cms|title=A different canvas|publisher=''[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]''|date=21 February 2005|accessdate=2008-11-21|author=Ramanan, Manju}}</ref> Now, a majority of the huge and ubiquitous billboards in India's major cities are created with computer-printed vinyl. The old hand-painted posters, once regarded as ephemera, are becoming increasingly collectible as [[folk art]].<ref name="paint"/> Releasing the film music, or music videos, before the actual release of the film can also be considered a form of advertising. A popular tune is believed to help pull audiences into the theaters.<ref>{{स्रोत पुस्तक|author=Skelton, Tracey;Allen, Tim|title=Culture and Global Change|year=1999|publisher=Routledge|isbn=0415139171|pages=269}}</ref> Bollywood publicists have begun to use the Internet as a venue for advertising. Most of the better-funded film releases now have their own websites, where browsers can view trailers, stills, and information about the story, cast, and crew.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/36007765.cms|title=Bollywood wakes up to the power of Web|publisher=''[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]''|date=31 January 2003|accessdate=2008-11-21|author=Ferrao, Dominic}}</ref> Bollywood is also used to advertise other products. [[Product placement]], as used in Hollywood, is widely practiced in Bollywood.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.indiantelevision.com/special/y2k3/valuecreation5.htm|title=Indian Television: Leo Entertainment capitalises on film placements}}</ref> Bollywood movie stars appear in print and television advertisements for other products, such as watches or soap (see [[Celebrity endorsement]]). Advertisers say that a star endorsement boosts sales. == Awards == The [[Filmfare Awards]] ceremony is one of the most prominent film events given for [[Hindi film]]s in India.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://movies.indiatimes.com/articleshow/msid-1367349,prtpage-1.cms|title=Filmfare Awards gets new sponsor - Special Features-Indiatimes - Movies<!-- Bot generated शीर्षक -->|access-date=2010-06-09|archive-date=2009-02-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20090220033512/http://movies.indiatimes.com/articleshow/msid-1367349%2Cprtpage-1.cms|url-status=dead}}</ref> The Indian screen magazine ''[[Filmfare]]'' started the first Filmfare Awards in 1954, and awards were given to the best films of 1953. The ceremony was referred to as the ''Clare Awards'' after the magazine's editor. Modelled after the poll-based merit format of the [[Academy of Motion Picture Arts and Sciences]], individuals may submit their votes in separate categories. A dual voting system was developed in 1956.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.dnnworld.com/filmfare.php|title=Diaspora News & Network Ltd<!-- Bot generated शीर्षक -->|access-date=2010-06-09|archive-date=2023-10-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20231006230057/http://www.dnnworld.com/filmfare.php|url-status=dead}}</ref> Like the Oscars, the Filmfare awards are frequently accused of bias towards commercial success rather than artistic merit. As the Filmfare, the [[National Film Awards]] were introduced in 1954. Since 1973, the Indian government has sponsored the National Film Awards, awarded by the government run [[Directorate of Film Festivals]] (DFF). The DFF screens not only Bollywood films, but films from all the other regional movie industries and independent/art films. These awards are handed out at an annual ceremony presided over by the President of India. Under this system, in contrast to the National Film Awards, which are decided by a panel appointed by Indian Government, the Filmfare Awards are voted for by both the public and a committee of experts.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.bollywoodsoundtracks.com/html/filmfareawards.htm|title=Filmfare Awards Complete Winners List - BollywoodSoundtracks.com<!-- Bot generated शीर्षक -->|access-date=2010-06-09|archive-date=2007-07-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20070703214358/http://www.bollywoodsoundtracks.com/html/filmfareawards.htm|url-status=dead}}</ref> Additional ceremonies held within India are: * [[Stardust Awards]] * [[Star Screen Awards]] Ceremonies held overseas are: * [[Bollywood Movie Awards]] - [[Long Island]], New York, United States * [[Global Indian Film Awards]] - (different country each year) * [[IIFA Awards]] - (different country each year) * [[Zee Cine Awards]]- (different country each year) Most of these award ceremonies are lavishly staged spectacles, featuring singing, dancing, and numerous celebrities. == Film education == * [[Film and Television Institute of India]] * [[Satyajit Ray Film and Television Institute]] * [[Asian Academy of Film & Television]] == Popularity and appeal == {{हे सुद्धा पहा| List of highest-grossing Bollywood films}} Besides being popular among the India diaspora, such far off locations as Nigeria to Egypt to Senegal and to Russia generations of non-Indian fans have grown up with Bollywood during the years, bearing witness to the cross-cultural appeal of Indian movies.<ref name="samar"/> Over the last years of the twentieth century and beyond, Bollywood progressed in its popularity as it entered the consciousness of Western audiences and producers.<ref name="Us popularity"/><ref name=businessweek>[http://www.businessweek.com/magazine/content/02_48/b3810013.htm Can new money create a world-class film industry in India?]. Business Week.</ref> === Africa === Historically, Hindi films have been distributed to some parts of Africa, largely by [[Lebanon|Lebanese]] businessmen. ''[[Mother India]]'' (1957), for example, continued to be played in [[Nigeria]] decades after its release. Indian movies have also gained ground so as to alter the style of [[Hausa people|Hausa]] fashions, songs have also been copied by Hausa singers and stories have influenced the writings of Nigerian novelists. Stickers of Indian films and stars decorate taxis and buses in Northern Nigeria, while posters of Indian films adorn the walls of tailor shops and mechanics' garages in the country. Unlike in [[युरोप]] and [[North America]] where Indian films largely cater to the expatriate Indian market yearning to keep in touch with their homeland, in [[West Africa]], as in many other parts of the world, such movies rose in popularity despite the lack of a significant Indian audience, where movies are about an alien culture, based on a religion wholly different, and, for the most part, a language that is unintelligble to the viewers. One such explanation for this lied in the similarities between the two cultures. Other similarities include wearing turbans; the presence of animals in markets; porters carrying large bundles, chewing sugar cane; youths riding [[Bajaj]] motor scooters; wedding celebrations, and so forth. With the strict Muslim culture, Indian movies were said to show "respect" toward women, where Hollywood movies were seen to have "no shame". In Indian movies women were modestly dressed, men and women rarely kiss, and there is no [[nudity]], thus Indian movies are said to "have culture" that Hollywood films lack. The latter choice was a failure because "they don't base themselves on the problems of the people," where the former is based [[socialist]] values and on the reality of developing countries emerging from years of colonialism. Indian movies also allowed for a new youth culture to follow without such ideological baggage as "becoming western."<ref name="samar">{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.samarmagazine.org/archive/article.php?id=21|title=www.samarmagazine.org/archive/article.php?id=21{{मृत दुवा}}<!--INSERT TITLE-->|access-date=2010-06-09|archive-date=2010-07-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20100731164710/http://www.samarmagazine.org/archive/article.php?id=21|url-status=dead}}</ref> Bollywood is also popular among [[Somali people|Somalis]] and the Somali diaspora, where the emerging [[Islamic Courts Union]] found a [[bete noire]].<ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/4435366.stm|title=Cinema clashes end in Mogadishu | work=BBC News | date=2005-11-14 | accessdate=2009-12-31}}</ref> [[Chad]] and [[Ethiopia]] have also shown an interest in the movies.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://washingtonbureau.typepad.com/nairobi/2008/08/you-from-indian.html|title=washingtonbureau.typepad.com/nairobi/2008/08/you-from-indian.html<!--INSERT TITLE-->|access-date=2010-06-09|archive-date=2009-06-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20090619102618/http://washingtonbureau.typepad.com/nairobi/2008/08/you-from-indian.html|url-status=dead}}</ref> Several Bollywood personalities have avenued to the continent for both shooting movies and off-camera projects. The film ''[[Padmashree Laloo Prasad Yadav]]'' (2005) was one of many movies shot in South Africa.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|author=Balchand, K.|title=Lalu Prasad, at home|date=September 26, 2004|publisher=''[[द हिंदू]]''|दुवा=http://www.hindu.com/2004/09/26/stories/2004092600682000.htm|accessdate=2009-12-09}}</ref> ''[[Dil Jo Bhi Kahey]]'' (2005) was shot almost entirely in [[Mauritius]], which has a large ethnically Indian population. Ominously, however, the popularity of old Bollywood versus a new, changing Bollywood seems to be diminishing the popularity on the continent. The changing style of Bollywood has begun to question such an acceptance. The new era features more sexually explicit and violent films. Nigerian viewers, for example, commented that older films of the 1950s and 1960s had culture to the newer, more westernized picturizations.<ref name="samar"/> The old days of India avidly "advocating decolonization&nbsp;... and India's policy was wholly influenced by his missionary zeal to end racial domination and discrimination in the African territories" were replaced by newer realities.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.salon.com/tech/htww/2007/06/13/bollywood_in_africa/|title=www.salon.com/tech/htww/2007/06/13/bollywood_in_africa/<!--INSERT TITLE-->}}</ref> The emergence of [[Nollywood]], Africa's local movie industry has also contributed to the declining popularity of Bollywood films. A greater [[globalization|globalised]] world worked in tandem with the sexualisation of Indian films so as to become more like American films, thus negating the preferred values of an old Bollywood and diminishing Indian [[soft power]]. === Asia === Bollywood films are widely watched in [[South Asia]]n countries, such as [[Bangladesh]], [[Nepal]], [[Pakistan]] and [[श्रीलंका]]. Many Pakistanis watch Bollywood films, as they understand Hindi (due to its linguistic similarity to [[उर्दू भाषा]]).<ref name="Pakistan">{{संकेतस्थळ स्रोत| url=http://www.newindpress.com/NewsItems.asp?ID=IEE20051004061008&Page=E&Title=Startrek&Topic=0| title=Despite official ban, Hindi movies are a craze in Pakistan| accessdate=2008-02-05| archive-date=2008-02-24| archive-url=https://web.archive.org/web/20080224205938/http://www.newindpress.com/NewsItems.asp?ID=IEE20051004061008&Page=E&Title=Startrek&Topic=0| url-status=dead}}</ref> Pakistan banned the legal import of Bollywood movies in 1965. However, a thriving trade in pirated DVDs<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.expressindia.com/news/fullstory.php?newsid=67664|title=Bollywood stumbles in Pak with Taj Mahal|accessdate=2008-11-21|publisher=''[[द इंडियन एक्सप्रेस]]''|date=14 May 2006|archive-date=2009-03-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20090330002107/http://www.expressindia.com/news/fullstory.php?newsid=67664|url-status=dead}}</ref> and illegal cable broadcasts ensured the continued popularity of Bollywood releases in Pakistan. Exceptions were made for a few films, such as the 2006 colorized re-release of the classic ''[[Mughal-e-Azam]]'' or the 2006 film ''[[Taj Mahal]]''. Early in 2008, the Pakistani government eased the ban and allowed the import of even more movies; 16 were screened in 2008.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.thaindian.com/newsportal/politics/will-it-be-curtains-for-indian-films-in-pakistan_100137752.html|title=Will it be curtains for Indian films in Pakistan?|accessdate=2010-02-23|publisher=''[[ThaIndian]]''|date=09 January 2009|archive-date=2016-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20161107144559/http://www.thaindian.com/newsportal/politics/will-it-be-curtains-for-indian-films-in-pakistan_100137752.html|url-status=dead}}</ref> Continued easing followed in 2009 and 2010. The new policy is controversial in Pakistan. It is opposed by ardent nationalists and representatives of Pakistan's small film industry; it is embraced by cinema owners, who are booking large profits after years of poor receipts.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.outlookindia.com/article.aspx?264316|title=The Mirror is Watching\accessdate=2009-02-23|publisher=''[[Outlook India]]''|date=01 March 2010}}</ref> Bollywood movies are also popular in [[Afghanistan]] due to the country's proximity with the Indian subcontinent and certain other cultural perspectives present in the movies.<ref>India, more so than Pakistan seems to share a similar style of music and musical instruments with Afghanistan. [http://www.thehindubusinessline.com/2005/05/09/stories/2005050900561400.htm द हिंदू Business Line: It's Bollywood all the way in Afghanistan]</ref> A number of Bollywood movies were filmed inside Afghanistan while some dealt with the country, including ''[[Dharmatma]]'', ''[[Kabul Express]]'', ''[[Khuda Gawah]]'' and ''[[Escape From Taliban]]''.<ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=http://archives.cnn.com/2002/WORLD/asiapcf/central/08/29/kabul.tv/index.html|title=CNN World: Kabul TV bans 'explicit' Indian films, soaps|date=2002-08-29|accessdate=2010-04-26|archive-date=2009-08-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20090809155213/http://archives.cnn.com/2002/WORLD/asiapcf/central/08/29/kabul.tv/index.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/film/1679115.stm|title=BBC: Bollywood eyes Afghan market | date=2001-11-27 | accessdate=2009-12-31 | work=BBC News}}</ref> Hindi films have also been popular in numerous [[Arab world|Arab countries]], including Palestine, Jordan, Egypt and the [[Persian Gulf States|Gulf countries]].<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/2121632.cms|title=Bollywood films gaining popularity in Gulf countries|date=8 October 2006|accessdate=2008-11-21|publisher=''[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]''|author=PTI}}</ref> Imported Indian films are usually subशीर्षकd in Arabic upon the film's release. Since the early 2000s, Bollywood has progressed in [[Israel]]. Special channels dedicated to Indian films have been displayed on cable television.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.tribuneindia.com/2004/20041116/world.htm|title=Indian films swamp Israel|date=16 November 2004|accessdate=2008-11-21|publisher=''[[The Tribune]]''|author=PTI}}</ref> Bollywood films are also popular across [[Southeast Asia]] (particularly the [[Malay Archipelago]])<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|author=Yogendra Singh|title=Bollywood in Southeast Asia|publisher=[[Institute of Peace and Conflict Studies]]|date=19 November 2008|दुवा=http://www.ipcs.org/article_details.php?articleNo=2734|accessdate=2009-05-18}}</ref> and [[Central Asia]] (particularly in [[Uzbekistan]]<ref>{{स्रोत बातमी|date=24 October 1998|title=Bollywood stirs Uzbek passions|title=Indian films are known for their all singing all dancing formula|author=Louise Hidalgo|दुवा=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/200689.stm|accessdate=2009-05-18 | work=BBC News}}</ref> and [[Tajikistan]]).<ref>{{स्रोत बातमी|date=Wednesday, 23 June 2004|title=Bollywood bowls Tajiks over|publisher=[[BBC News]]|author=Monica Whitlock & Rahim Rahimian|दुवा=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/3834295.stm|accessdate=2009-05-18}}</ref> Some Hindi movies also became big successes in the [[People's Republic of China]] during the 1940s and 1950s. The most popular Hindi films in [[China]] were ''[[Dr. Kotnis Ki Amar Kahani]]'' (1946), ''[[Awaara]]'' (1951) and ''[[Two Acres of Land]]'' (1953). [[Raj Kapoor]] was a famous [[movie star]] in China, and the song "Awara Hoon" ("I am a Tramp") was popular in the country. Since then, Hindi films significantly declined in popularity in China, until the [[Academy Award]] nominated ''[[Lagaan]]'' (2001) became the first Indian film to have a nation-wide release there in decades.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|title=Lagaan revives memories of Raj Kapoor in China|author=Anil K. Joseph|publisher=[[Press Trust of India]]|date=20 November 2002|दुवा=http://www.expressindia.com/news/fullstory.php?newsid=16983|accessdate=2009-01-30|archive-date=2012-09-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20120924055801/http://www.expressindia.com/news/fullstory.php?newsid=16983|url-status=dead}}</ref> The [[Cinema of China|Chinese]] filmmaker [[He Ping]] was impressed by ''Lagaan'', especially its soundtrack, and thus hired the film's music composer [[A. R. Rahman]] to score the soundtrack for his film ''[[Warriors of Heaven and Earth]]'' (2003).<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|title=Rahman's 'Lagaan' cast a spell on me|publisher=[[Sify]]|date=13 February 2004|दुवा=http://sify.com/peopleandplaces/fullstory.php?id=13388284|accessdate=2009-02-24}}</ref> Several older Hindi films also have a cult following in [[Japan]], particularly the films directed by the late [[Guru Dutt]].<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|title=Asian Film Series No.9 GURU DUTT Retorospective|publisher=[[Japan Foundation]]|year=2001|दुवा=http://www.jpf.go.jp/e/culture/new/old/0101/01_03.html|accessdate=2009-05-13|archive-date=2009-06-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20090620144748/http://www.jpf.go.jp/e/culture/new/old/0101/01_03.html|url-status=dead}}</ref> === युरोप === बॉलीवूडचे सिनेमे [[रशिया]]मधे विशेषतः प्रसिद्ध आहेत. Bollywood films have been [[Dubbing (filmmaking)|dubbed]] into Russian, and shown in prominent theatres such as [[Mosfilm]] and [[Lenfilm]]. [[सुरिनाम]]मधील भारतीय दूत अशोक शर्मा, जे आपल्या कारकिर्दीत तीन वेळेस [[स्वतंत्र राज्यांचा राष्ट्रसंघ|स्वतंत्र राज्यांच्या राष्ट्रसंघात]] कार्यरत होते, म्हणतात : {{वचन|The popularity of Bollywood in the CIS dates back to the Soviet days when the films from Hollywood and other Western countries were banned in the Soviet Union. As there was no means of other cheap entertainment, the films from Bollywood provided the Soviets a cheap source of entertainment as they were supposed to be non-controversial and non-political. In addition, the Soviet Union was recovering from the onslaught of the Second World War. The films from India, which were also recovering from the disaster of partition and the struggle for freedom from colonial rule, were found to be a good source of providing hope with entertainment to the struggling masses. The aspirations and needs of the people of both countries matched to a great extent. These films were dubbed in Russian and shown in theatres throughout the Soviet Union. The films from Bollywood also strengthened family values, which was a big factor for their popularity with the government authorities in the Soviet Union.|अशोक शर्मा,<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.chillibreeze.com/articles/Indian-films.asp|title=Promoting Bollywood Abroad Will Help to Promote India{{मृत दुवा}}|last=Ashreena|first=Tanya|access-date=2010-06-09|archive-date=2013-12-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20131203003948/http://www.chillibreeze.com/articles/Indian-films.asp|url-status=dead}}</ref>}} The film ''[[Mera Naam Joker]]'' (1970), sought to cater to such an appeal and the popularity of [[Raj Kapoor]] in Russia, when it recruited Russian actress [[Kseniya Ryabinkina]] for the movie. In the contemporary era, [[Lucky: No Time for Love]] was shot entirely in Russia. After the collapse of the Soviet film distribution system, Hollywood occupied the void created in the Russian film market. This made things difficult for Bollywood as it was losing market share to Hollywood. However, Russian newspapers report that there is a renewed interest in Bollywood among young Russians.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.russiatoday.ru/features/news/11895|title=RussiaToday : Features : Bollywood challenges Hollywood in Russia{{मृत दुवा}}<!-- Bot generated शीर्षक -->|access-date=2010-06-09|archive-date=2008-06-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20080626020120/http://www.russiatoday.ru/features/news/11895|url-status=dead}}</ref> The awareness of Hindi cinema is also substantial in the United Kingdom,<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.businessweek.com/magazine/content/02_48/b3810013.htm|title=Can new money create a world-class film industry in India?}}</ref> where they frequently enter the UK top ten. Many films, such as ''[[Kabhi Khushi Kabhie Gham]]'' (2001) have been set in London. Bollywood is also appreciated in [[फ्रांस]], [[जर्मनी]], the [[Netherlands]], and the [[Scandinavia]]n countries. Various Bollywood movies are dubbed in German and shown on the German television channel [[RTL II]] on a regular basis.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.tribuneindia.com/2004/20041205/spectrum/main3.htm|title=Bollywood in जर्मनी|publisher=''[[The Tribune]]''|date=5 December 2004|author=Lehmann, Ana|accessdate=2008-11-21}}</ref> A considerable number of Hindi movies has been shot in Western Europe as well, particularly in [[Switzerland]], starting with ''[[Dilwale Dulhania le Jayenge]]''. === उत्तर अमेरिका === गेल्या काही वर्षांत उत्तर अमेरिकेमध्ये बॉलिवूड चित्रपटांच लोकप्रियता वाढलेली आहे. मुख्यत्वे शिकागो, डॅलस सारख्या मोठ्या शहरांतील दक्षिण आशियाई लोकांमध्ये हे अधिक दिसून येते.<ref name="Us popularity"/> [[Yash Raj Films]], one of India's largest production houses and distributors, reported in September 2005 that Bollywood films in the United States earn around $100 million a year through theater screenings, video sales and the sale of movie soundtracks.<ref name="Us popularity"/> In other words, films from India do more business in the United States than films from any other non-English speaking country.<ref name="Us popularity"/> Numerous films in the mid-1990s and onwards have been largely, or entirely, shot in New York, Los Angeles, Vancouver and Toronto. Bollywood's immersion in the traditional Hollywood domain was further tied with such films as ''[[The Guru (2002 film)|The Guru]]'' (2002) and ''[[Marigold: An Adventure in India]]'' (2007) trying to popularise the Bollywood-theme for Hollywood. === Oceania === Bollywood is not as successful in the Oceanic countries and Pacific Islands such as [[New Guinea]]. However, it ranks second to Hollywood in countries such as [[Fiji]], with its large Indian minority, Australia and New Zealand.<ref name="Oceania">{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://economictimes.indiatimes.com/News/News_By_Industry/ET_Cetera/Bollywood_clubs_popular_among_Australians/articleshow/2372640.cms|title=Bollywood clubs popular among Australians{{मृत दुवा}}|publisher=''[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]''|date=15 September 2007|accessdate=2007-11-12|author=IANS|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080212095151/http://economictimes.indiatimes.com/News/News_By_Industry/ET_Cetera/Bollywood_clubs_popular_among_Australians/articleshow/2372640.cms|archivedate=2008-02-12|url-status=dead}}</ref> Australia is one of the countries where there is a large South Asian Diaspora. Bollywood is popular amongst non-Asians in the country as well.<ref name="Oceania"/> Since 1997 the country has provided a backdrop for an increasing number of Bollywood films.<ref name="Oceania"/> Indian filmmakers have been attracted to Australia's diverse locations and landscapes, and initially used it as the setting for song-and-dance sequences, which demonstrated the contrast between the values.<ref name="Oceania"/> However, nowadays, Australian locations are becoming more important to the plot of Bollywood films.<ref name="Oceania"/> Hindi films shot in Australia usually incorporate aspects of Australian lifestyle. The [[Yash Raj Films|Yash Raj Film]] ''[[Salaam Namaste]]'' (2005) became the first Indian film to be shot entirely in Australia and was the most successful Bollywood film of 2005 in the country.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|author=Phillips, Mark|दुवा=http://www.theage.com.au/news/Film/Bollywood-on-Bourke-Street/2005/05/12/1115843307939.html|title=Bollywood on Bourke Street|publisher=''[[The Age]]''|date=13 May 2005|accessdate=2008-08-18}}</ref> This was followed by ''[[Heyy Babyy]]'' (2007) ''[[Chak De! India]]'' (2007) and ''[[Singh Is Kinng]]'' (2008) which turned out to be box office successes.<ref name="Oceania"/> Following the release of ''Salaam Namaste'', on a visit to India the then Prime Minister [[John Howard]] also sought, having seen the film, to have more Indian movies shooting in the country to boost tourism, where the Bollywood and cricket nexus, was further tightened with [[Steve Waugh]]'s appointment as tourism ambassador to India.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.bonza.rmit.edu.au/essays/2006/Mithila%20Gupta/CollectionofAnnotatedRef.html|title=Australian PM says Salaam Namaste to Bollywood|publisher=bonza.rmit.edu.au|date=7 March 2006|accessdate=2008-11-17|archive-date=2009-01-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20090120112704/http://bonza.rmit.edu.au/essays/2006/Mithila%20Gupta/CollectionofAnnotatedRef.html|url-status=dead}}</ref> Australian actress [[Tania Zaetta]], who co-starred in ''Salaam Namaste'', among other Bollywood films, expressed her keenness to expand her career in Bollywood.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.smh.com.au/news/people/tania-zaettas-bollywood-career-in-doubt/2008/05/23/1211183051898.html|title=Tania Zaetta's Bollywood career in doubt|publisher=''[[The Sydney Morning Herald]]''|date=23 May 2008|accessdate=2008-11-17|author=Ramachandran, Arjun}}</ref> === South America === Bollywood movies are not influential in South America, though Bollywood culture and dance is recognised. In 2006, ''[[Dhoom 2]]'' became the first Bollywood film to be shot in [[Rio de Janeiro]], [[Brazil]].<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.रीडिफ.कॉम/movies/2006/sep/15sfa.htm|title=Will Hrithik's Dhoom 2 prove lucky for Brazil?|date=15 September 2006|author=Firdaus Ashraf, Syed|publisher=[[रीडिफ.कॉम]]|accessdate=2008-03-05}}{{मृत दुवा|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Plagiarism == Constrained by rushed production schedules and small budgets, some Bollywood writers and musicians have been known to resort to plagiarism. Ideas, plot lines, tunes or riffs have been copied from other [[Cinema of India|Indian film industries]] or foreign films (including [[Cinema of the United States|Hollywood]] and other [[Asian cinema|Asian films]]). This has led to criticism towards the film industry.<ref name="Times plagiarism">{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://timesofindia.indiatimes.com/cms.dll/html/uncomp/articleshow?msid=46715385|title=Plagiarism issue jolts Bollywood |publisher=द टाइम्स ऑफ इंडिया|accessdate=2007-10-17}}</ref> In past times, this could be done with impunity. Copyright enforcement was lax in India and few actors or directors ever saw an official contract.<ref name="Ayres">{{स्रोत पुस्तक|author=Ayres, Alyssa; Oldenburg, Philip|दुवा=http://books.google.co.uk/books?id=gi7w-vTfELsC&pg=PA174&dq=bollywood+plagiarism#PPA174,M1|title=India briefing: takeoff at last|publisher=M.E. Sharpe|year=2005|pages=174}}</ref> The Hindi film industry was not widely known to non-Indian audiences (excluding the [[Soviet Union|Soviet]] states), who would not even be aware that their material was being copied. Audiences may also not have been aware of the plagiarism since many audiences in India were unfamiliar with foreign films and music. While copyright enforcement in India is still somewhat lenient, Bollywood and other film industries are much more aware of each other now and Indian audiences are more familiar with foreign movies and music. Organizations like the India EU Film Initiative seek to foster a community between film makers and industry professional between India and the EU.<ref name="Times plagiarism"/> One of the common justifications of plagiarism in Bollywood is that producers often play a safer option by remaking popular Hollywood films in an Indian context. Screenwriters generally produce original scripts, but due to financial uncertainty and insecurity over the success of a film many were rejected.<ref name="Times plagiarism"/> Screenwriters themselves have been criticised for lack of creativity which happened due to tight schedules and restricted funds in the industry to employ better screenwriters.<ref name="Cloning">{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.hindu.com/thehindu/mag/2003/08/03/stories/2003080300090400.htm|title=Cloning Hollywood|date=3 August 2003|publisher=[[द हिंदू]]|accessdate=2009-04-14|archive-date=2004-04-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20040422165848/http://www.hindu.com/thehindu/mag/2003/08/03/stories/2003080300090400.htm|url-status=dead}}</ref> Certain filmmakers see plagiarism in Bollywood as an integral part of globalisation where American and western cultures are firmly embedding themselves into Indian culture, which is manifested, amongst other mediums, in Bollywood films.<ref name="Cloning"/> [[Vikram Bhatt]], director of films such as ''[[Raaz]]'', a remake of ''[[What Lies Beneath]]'', and ''[[Kasoor]]'', a remake of ''[[Jagged Edge (film)|Jagged Edge]]'', has spoken about the strong influence of American culture and desire to produce box office hits based along the same lines in Bollywood, "Financially, I would be more secure knowing that a particular piece of work has already done well at the box office. Copying is endemic everywhere in India. Our TV shows are adaptations of American programmes. We want their films, their cars, their planes, their diet cokes and also their attitude. The American way of life is creeping into our culture."<ref name="Cloning"/> [[Mahesh Bhatt]] has said ,"If you hide the source, you're a genius. There's no such thing as originality in the creative sphere".<ref name="Cloning"/> There have been very few cases of film copyright violations taken to court because of serious delays in the legal process, and due to the long time they take to decide a case.<ref name="Times plagiarism"/> There have been some notable cases of conflict though. The makers of ''[[Partner (2007 film)|Partner]]'' (2007) and ''[[Zinda]]'' (2005) have been targeted by the owners and distributors of the original films, ''[[Hitch (film)|Hitch]]'' and ''[[Oldboy]]''.<ref>{{स्रोत बातमी| url =http://economictimes.indiatimes.com/Partner_may_face_30_mn_Hitch/articleshow/2264000.cms/| title =Partner may face $30&nbsp;mn Hitch| accessdate =2010-06-09| archive-date =2016-08-11| archive-url =https://web.archive.org/web/20160811091044/http://economictimes.indiatimes.com/Partner_may_face_30_mn_Hitch/articleshow/2264000.cms| url-status =dead}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.hindu.com/fr/2006/01/20/stories/2006012002530300.htm|title=Copycat filmmaker lacks creativity|publisher=''[[द हिंदू]]''|date=20 January 2006|accessdate=2009-02-13}}</ref> American Studio [[Twentieth Century Fox]] brought the Mumbai-based B.R. Films to court over its forthcoming ''Banda Yeh Bindaas Hai'', allegedly an illegal remake of its 1992 film ''[[My Cousin Vinny]]''. B.R. Films eventually settled out of court by paying the studio at a cost of about $200,000, paving the way for the film's release.<ref>[http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/film/bollywood/article6742092.ece Plagiarism case could stop Bollywood borrowing from Hollywood]{{मृत दुवा|date=September 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Some on the other hand do comply with copyright law, with [[Orion Pictures]] recently securing the rights to remake the Hollywood film ''[[Wedding Crashers]]''.<ref>[http://www.bollywoodhungama.com/news/2008/05/03/11326/index.html Orion Pictures produce official remake to Wedding Crashers], [[बॉलिवूड हंगामा]]</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:चित्रपट]] [[वर्ग:चित्रपटसृष्टी]] [[वर्ग:बॉलीवूड]] etgmnebf7fw1g81qxnlji4vd3hve67p 0 86676 2693559 2400532 2026-07-10T06:24:45Z Abhijitsathe 4193 2693559 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''अजित प्रताप सिंह''' (जन्म: [[जानेवारी १४]], [[इ.स. १९१७]]) हे भारतीय राजकारणी होते.ते भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षाचे उमेदवार म्हणून [[इ.स. १९६२]] आणि [[इ.स. १९८०]] च्या लोकसभा निवडणुकांमध्ये [[उत्तर प्रदेश]] राज्यातील [[प्रतापगढ लोकसभा मतदारसंघ|प्रतापगढ]] लोकसभा मतदारसंघातून लोकसभेवर निवडून गेले.{{संदर्भ हवा}} {{विस्तार}} [[वर्ग:भारतीय राजकारणी]] [[वर्ग:३ री लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:७ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:प्रतापगढचे खासदार]] [[वर्ग:इ.स. १९१७ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. २००० मधील मृत्यू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] a17la03nn1l0zaqmb9eb3syhnwiuzu7 0 90123 2693493 2564212 2026-07-09T17:45:39Z Shubham lihito 185078 काही प्रसिद्ध ऍनिमेंची उदाहरणे दिली. 2693493 wikitext text/x-wiki [[File:Chara01.png|thumb|अ‍ॅनिमे पद्धतीने काढलेले मुलीचे चित्र]] '''आनिमे'''<ref>[http://en.wikipedia.org/wiki/Anime अ‍ॅनिमे]</ref>, ([[जपानी भाषा|जपानी]] : アニメ; [[इंग्लिश भाषा|इंग्लिश]] : ''Anime'') ह्या कलेचा उदय जपानमध्ये झाला. सगळ्यात पहिले जपानी ॲनिमेशन चित्र इ.स. १९१७मध्ये काढले गेल्याची नोंद आहे. ह्यानंतरच्या दशकांमध्ये खूप वेगवेगळ्या प्रकारची जपानी चलचित्रे काढण्यात आली. मात्र विशिष्ट प्रकारची ॲनिमे शैली इ.स. १९६० च्या दशकात उदयास आली. ह्यात महत्त्वाचे योगदान असलेले [[ओसामू तेझुका]].<ref>[http://en.wikipedia.org/wiki/Osamu_Tezuka ओसामू तेझुका]</ref> ह्यांचे काम इ.स. १९८० च्या दशकांनंतर जपानबाहेर पसरू लागले . मांगा(???) प्रमाणेच ॲनिमेची लोकप्रियता जपानमध्ये भरपूर आहे. तसेच जगभरातही त्याचे चाहते आहेत. ह्याचे वितरक ॲनिमेचा प्रसार दूरचित्रवाणीच्या मदतीने करू शकतात. इंटरनेटचा वापरही ॲनिमेशनच्या प्रसारासाठी होतो. जपानी भाषेतल्या アニメーション (आनिमेशों) (animēshonचा), इंग्रजीतील ''animation'' ("[[अ‍ॅनिमेशन]]"चा) किंवा [[फ्रेंच भाषा|फ्रेंच भाषेतील]] ''animeé'' ("अनिमेटेड")चा ॲनिमे हा संक्षेप आहे. ॲनिमेचे दोन प्रकार अस्तित्वात आहेत. एक हाताने काढलेले व दुसरे संगणकाच्या मदतीने बनवलेले. ह्ंयाचा वापर दूरचित्रवाणीवरच्या [[मालिका]], [[चित्रपट]], [[चित्रफिती]], [[व्हीडिओ गेम्स]], [[जाहिराती]] आणि [[महाजाल|इंटरनेट]]वरील क्लिप्स ह्या करिता होतो . जपानबाहेर ॲनिमेला सर्वांत पहिल्यांदा पूर्व आणि आग्नेय आशियामध्ये लोकप्रियता मिळाली, मग हळूहळू ते जगभर लोकप्रिय झाले. == इतिहास == इ.स. १९३० च्या दशकापासून ॲनिमेशन चलचित्रे ही गोष्टी सांगण्यासाठी नवीन पर्याय घेऊन आली, आणि झपाट्याने लोकप्रिय झाली. पण त्यांना स्वतःच्या देशात व बऱ्याच अन्य देशांतील स्पर्धेला सामोरे जावे लागले. ह्यामध्ये नोबुरो ओफुजी आणि यासुरी मुराता हे तुलनेनी स्वस्त आणि साध्या कटआऊटवर काम करत होते. केन्झो मासओका आणि मित्सुयो सीओ ह्यांनी चलचित्रीकरणात वेगाने प्रगती केली. जपान सरकारनेही त्यांना मदत केली. पहिली बोलणारी ॲनिमे इ.स. १९३३ मध्ये मासाओका ह्यांनी प्रदर्शित केली. तिचे नाव होते चिकारा टू ओंनानो योनो नका. पहिला ॲनिमे चित्रपट होता, मोमोतारोझ दिविणे सी वाॅरिअर्स. हा सीओ ह्यांनी इ.स. १९४५मध्ये इम्पीरिअल जपानी नेव्हीच्या मदतीने प्रदर्शित केला होता ॲनिमेचा उगम विसाव्या शतकाच्या सुरुवातीला झाला. जपानी चित्रकार फ्रान्स, जर्मनी, अमेरिका आणि रशिया या देशांमधून आलेल्या चलचित्रांबरोबर प्रयोग करू लागले. सगळ्यात जुनी माहित असलेली ॲनिमे इ.स. १९१७मध्ये प्रदर्शित झाली. दोन मिनिटाच्या ह्या ॲनिमेमध्ये सामुराईबद्दल माहिती दिली गेली होती. [[शिमोकावा ओटेन]], जुनीची कौची आणि सेइतरो कित्यामा हे काही ॲनिमेशनकारांपैकी एक होते. [[द वॉल्ट डिस्ने कंपनी]]चा [[इ.स. १९३७]]मध्ये आलेला चित्रपट 'स्नो व्हाइट अँड सेव्हन ड्वार्फ्स'ने जपानी चलचित्रकारांना खूप प्रभावित केले. इ.स. १९६० च्या दशकात [[मांगा]]<ref>[http://en.wikipedia.org/wiki/Manga मांगा]</ref> कलाकार आणि चलचित्रकार ओसामू तेझुका ह्यांनी डिस्नेच्या चलचित्रांमध्ये सुधारणा करून त्यांनी ती अजून कमी खर्चिक आणि चांगल्या पद्धतीने कशी बनवता येतील याचा शोध लावला . [[इ.स. १९७०]]च्या दशकात मांगा ह्या कलेच्या लोकप्रियतेमध्ये कमालीची वाढ झाली. बऱ्याच नंतर हे तंत्र चलचित्रांमध्ये बदलले गेले. ओसामू तेझुका ह्यामुळे बरेच नावाजले गेले. त्यांना गाॅड ऑफ मांगा म्हणूनही लोक संबोधत. जिला जपानबाहेर मेचा ह्या नावानी ओळखता ती रोबोटची कलाकृती तेझुका ह्यांनीच विकसित केली होती. तोमिनो ह्यांनी सुपर रोबोट आणि गो नगाई योश्युकी बनवली. इ.स. १९८० च्या दशकात ॲनिमेला जपानमध्ये खऱ्या अर्थाने मान्यता मिळाली. तिची वाढ इ.स. १९९० च्या दशकात झाली आणि ती एकविसाव्या शतकातदेखील चालूच आहे . ==काही गाजेलेली ऍनिमे== ===वन पिस=== ===ऍटॅक ऑन टायटन=== ===नरुटो=== ===डेथ नोट === == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} == बाह्य दुवे == * {{संकेतस्थळ|http://www.japaneselifestyle.com.au/culture/anime_history.html|ॲनिमे इतिहास|इंग्लिश}} * {{संकेतस्थळ|http://www.animenewsnetwork.com/|आजचे ॲनिमे|इंग्लिश}} [[वर्ग:ॲनिमे| ]] jcqefuizshqbj0li3xvpzmy0j75rl75 0 94402 2693423 2458766 2026-07-09T12:07:45Z अभय नातू 206 साचा 2693423 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट मध्यवर्ती बँक | नाव = फेडरल रिझर्व सिस्टिम | चित्र१ = Seal of the United States Federal Reserve System.svg | चित्र_रुंदी१= 125 | चित्र_शीर्षक१ = फेडरल रिझर्व बँकेचा लोगो | चित्र२ = Marriner S. Eccles Federal Reserve Board Building.jpg | चित्र_रुंदी२= 150 | चित्र_शीर्षक२ = मुख्यालय | मुख्यालय = [[वॉशिंग्टन डी.सी.]] | अक्षांश - रेखांश = | स्थापना = [[इ.स. १९१३]] | गव्हर्नर = [[केव्हिन वार्श]] | देश = {{USA}} | चलन = [[अमेरिकन डॉलर]] | ISO 4217 Code = USD | संकेतस्थळ = [https://www.federalreserve.gov/ फेडरल रिझर्व सिस्टिम] }} '''फेडरल रिझर्व सिस्टम''' ही [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकेची]] मध्यवर्ती पतपेढी आहे. फेडरल रिझर्व बँकेचे कार्यालय [[वॉशिंग्टन डी.सी.]] येथे आहे. फेडरल रिझर्व बँक ही देशपातळीवर पतपुरवठ्याद्वारे आर्थिक बाजारांचे कामकाज सुरळीत ठेवण्याचे काम करते. ही संस्था खाजगी मालकीची आहे. फेडरल रिझर्व्ह सिस्टम (याला फेडरल रिझर्व्ह किंवा फक्त फेड म्हणून देखील ओळखले जाते) ही युनायटेड स्टेट्स ऑफ अमेरिकाची केंद्रीय बँकिंग प्रणाली आहे. २३ डिसेंबर १९१३ रोजी, फेडरल रिझर्व्ह कायदा लागू करून, आर्थिक संकटांच्या मालिकेनंतर (विशेषतः १९०७ची दहशत) आर्थिक संकटे दूर करण्यासाठी चलन प्रणालीवर केंद्रीय नियंत्रणाची इच्छा निर्माण झाल्यानंतर त्याची निर्मिती करण्यात आली. गेल्या काही वर्षांमध्ये, १९३० च्या दशकातील महामंदी आणि २००० च्या दशकात मोठी मंदी यासारख्या घटनांमुळे फेडरल रिझर्व्ह सिस्टमच्या भूमिका आणि जबाबदाऱ्यांचा विस्तार झाला आहे. यू.एस. काँग्रेसने फेडरल रिझर्व्ह कायद्यामध्ये चलनविषयक धोरणासाठी तीन प्रमुख उद्दिष्टे स्थापित केली: रोजगार वाढवणे, किमती स्थिर करणे आणि दीर्घकालीन व्याजदर नियंत्रित करणे. पहिल्या दोन उद्दिष्टांना कधीकधी फेडरल रिझर्व्हचा दुहेरी आदेश म्हणून संबोधले जाते. त्याची कर्तव्ये गेल्या काही वर्षांमध्ये विस्तारली आहेत आणि सध्या बँकांचे पर्यवेक्षण आणि नियमन करणे, वित्तीय प्रणालीची स्थिरता राखणे आणि ठेवी संस्था, यू.एस. सरकार आणि परदेशी अधिकृत संस्थांना वित्तीय सेवा प्रदान करणे यांचा समावेश होतो. फेड अर्थव्यवस्थेत संशोधन देखील करते आणि बेज बुक आणि FRED डेटाबेस सारखी असंख्य प्रकाशने प्रदान करते. फेडरल रिझर्व्ह सिस्टम अनेक स्तरांनी बनलेली आहे. हे अध्यक्ष-नियुक्त मंडळ किंवा फेडरल रिझर्व्ह बोर्ड (FRB) द्वारे शासित आहे. देशभरातील शहरांमध्ये असलेल्या बारा प्रादेशिक फेडरल रिझर्व्ह बँका खाजगी मालकीच्या व्यावसायिक बँकांचे नियमन आणि देखरेख करतात. राष्ट्रीय चार्टर्ड व्यावसायिक बँकांना स्टॉक ठेवणे आवश्यक आहे आणि ते त्यांच्या प्रदेशातील फेडरल रिझर्व्ह बँकेचे काही बोर्ड सदस्य निवडू शकतात. फेडरल ओपन मार्केट कमिटी (FOMC) चलनविषयक धोरण ठरवते. त्यात गव्हर्नर मंडळाचे सर्व सात सदस्य आणि बारा प्रादेशिक फेडरल रिझर्व्ह बँकेचे अध्यक्ष असतात, जरी एका वेळी फक्त पाच बँक अध्यक्ष मतदान करतात--न्यू यॉर्क फेडचे अध्यक्ष आणि इतर चार जे एक वर्षाच्या मतदानाच्या अटींमधून फिरतात. विविध सल्लागार परिषदा देखील आहेत. मध्यवर्ती बँकांमध्ये त्याची रचना अद्वितीय आहे, आणि युनायटेड स्टेट्स डिपार्टमेंट ऑफ ट्रेझरी, मध्यवर्ती बँकेच्या बाहेर असलेली संस्था, वापरलेले चलन मुद्रित करते यात देखील असामान्य आहे. फेडरल सरकार बोर्डाच्या सात गव्हर्नरचे पगार ठरवते, आणि सदस्य बँकांच्या भांडवली गुंतवणुकीवर लाभांश दिल्यानंतर आणि खाते अधिशेष राखून ठेवल्यानंतर ते सर्व प्रणालीचे वार्षिक नफा प्राप्त करते. २०१५ मध्ये, फेडरल रिझर्व्हने $१००.२ बिलियनचे निव्वळ उत्पन्न मिळवले आणि $९७.७ अब्ज यूएस ट्रेझरीमध्ये हस्तांतरित केले आणि २०२०ची कमाई अंदाजे $८८.६ अब्ज अमेरिकन ट्रेझरीमध्ये $८६.९ अब्ज रेमिटन्ससह होती. यूएस सरकारचे एक साधन असले तरी, फेडरल रिझर्व्ह सिस्टम स्वतःला "स्वतंत्र मध्यवर्ती बँक मानते कारण तिचे चलनविषयक धोरण निर्णय राष्ट्रपती किंवा सरकारच्या कार्यकारी किंवा विधायी शाखांमधील इतर कोणीही मंजूर केले पाहिजेत असे नाही. काँग्रेसने विनियोजन केलेला निधी, आणि गव्हर्नर मंडळाच्या सदस्यांच्या अटी अनेक अध्यक्षीय आणि काँग्रेसच्या अटींमध्ये असतात. ==उद्देश== {{बदल}} फेडरल रिझर्व्ह सिस्टम तयार करण्यासाठी प्राथमिक घोषित प्रेरणा बँकिंग घाबरणे दूर करणे हे होते. इतर उद्दिष्टे फेडरल रिझर्व्ह कायद्यामध्ये नमूद करण्यात आली आहेत, जसे की "लवचिक चलन सादर करणे, व्यावसायिक कागदावर पुन्हा सूट देणे, युनायटेड स्टेट्समधील बँकिंगचे अधिक प्रभावी पर्यवेक्षण स्थापित करणे आणि इतर हेतूंसाठी". फेडरल रिझर्व्ह सिस्टमची स्थापना होण्यापूर्वी, युनायटेड स्टेट्सवर अनेक आर्थिक संकटे आली. १९०७ मधील विशेषतः गंभीर संकटामुळे काँग्रेसने १९१३ मध्ये फेडरल रिझर्व्ह कायदा लागू करण्यास प्रवृत्त केले. आज फेडरल रिझर्व्ह सिस्टीममध्ये आर्थिक प्रणाली स्थिर करण्याव्यतिरिक्त जबाबदाऱ्या आहेत. फेडरल रिझर्व्ह सिस्टमच्या सध्याच्या कार्यांमध्ये हे समाविष्ट आहे: * बँकिंग पॅनिकच्या समस्येचे निराकरण करण्यासाठी * युनायटेड स्टेट्ससाठी मध्यवर्ती बँक म्हणून काम करणे * बँकांचे खाजगी हित आणि सरकारची केंद्रीकृत जबाबदारी यांच्यात समतोल साधणे * बँकिंग संस्थांचे पर्यवेक्षण आणि नियमन करणे * ग्राहकांच्या पत हक्कांचे संरक्षण करण्यासाठी *ची कधी-कधी विरोधाभासी उद्दिष्टे साध्य करण्यासाठी चलनविषयक धोरणाद्वारे देशाचा पैसा पुरवठा व्यवस्थापित करणे * जास्तीत जास्त रोजगार * महागाई किंवा चलनवाढ रोखण्यासह स्थिर किमती * मध्यम दीर्घकालीन व्याज दर * वित्तीय व्यवस्थेची स्थिरता राखण्यासाठी आणि वित्तीय बाजारांमध्ये प्रणालीगत जोखीम समाविष्ट करण्यासाठी * डिपॉझिटरी संस्था, यू.एस. सरकार आणि परदेशी अधिकृत संस्थांना आर्थिक सेवा प्रदान करण्यासाठी, ज्यात राष्ट्राच्या पेमेंट सिस्टमच्या संचालनामध्ये प्रमुख भूमिका आहे. * प्रदेशांमध्ये देयकांची देवाणघेवाण सुलभ करण्यासाठी * स्थानिक तरलतेच्या गरजांना प्रतिसाद देण्यासाठी * जागतिक अर्थव्यवस्थेत अमेरिकेचे स्थान मजबूत करण्यासाठी == बाह्य दुवे == * [http://www.federalreserve.gov/ फेडरल रिझर्व सिस्टम] अधिकृत संकेतस्थळ. [[वर्ग:मध्यवर्ती बँका]] [[वर्ग:अमेरिकेची अर्थव्यवस्था]] [[वर्ग:इ.स. १९१३ मधील निर्मिती]] 7gf7kpm3vltev8q0m71v6imuj4pvg17 0 141489 2693494 2629772 2026-07-09T18:12:50Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2693494 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट साहित्यिक | नाव = प्रफुल्ल शिलेदार | चित्र = Prafull shiledar.jpg | चित्र_शीर्षक = प्रफुल्ल शिलेदार | पूर्ण_नाव = प्रफुल्ल दत्तात्रय शिलेदार | टोपण_नाव = | जन्म_दिनांक = ३० जून १९६२ | जन्म_स्थान = [[नागपुर]] | कार्यक्षेत्र = साहित्य,अनुवाद व संपादन | राष्ट्रीयत्व = भारत | भाषा = [[मराठी भाषा|मराठी]] | कार्यकाळ = १९८० पासून | साहित्य_प्रकार = कविता, कथा, समीक्षा, अनुवाद, संस्मरणे, ललित | प्रसिद्ध_साहित्यकृती = पायी चालणार (कवितासंग्रह - २०१७) | प्रभाव = समकालीन भारतीय आणि विश्व साहित्य यांचा प्रभाव | प्रभावित = | पुरस्कार = कवीवर्य केशवसुत काव्य पुरस्कार, महाराष्ट्र शासन, २००६ आणि साहित्य अकादमी अनुवाद पुरस्कार, नवी दिल्ली- २०१८ | वडील_नाव = दत्तात्रय शिलेदार | आई_नाव = वसुधा शिलेदार | पत्नी_नाव = साधना शिलेदार | अपत्ये = दोन मुली | स्वाक्षरी_चित्र = | संकेतस्थळ_दुवा = | तळटिपा = }} प्रफुल्ल शिलेदार (जन्म नागपूर ३० जून १९६२) हे मराठीतील कवी आणि अनुवादक आहेत. त्यांचे मराठीत चार कविता संग्रह, सहा अनुवादित पुस्तके, सहा संपादित ग्रंथ प्रकाशित आहेत. त्यांच्या कवितांचे इंग्रजी, हिंदी, मल्याळम, मणिपुरी, नेपाळी, कन्नड़, गुजराती, पंजाबी, तेलुगु, ओडिया, दखनी, स्लोवाक, टर्किश, जर्मन इत्यादी भाषांमध्ये अनुवाद झाले असून हिंदी, इंग्रजी, कन्नड आणि ओडिया भाषांमध्ये त्यांच्या कविता संग्रहरुपात प्रकाशित झाल्या आहेत.     अनेक महत्वाच्या राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय संकलनात त्यांच्या कविता समाविष्ट आहेत. ते भारतातील तसेच युरोप, अमेरिका, मध्यपूर्वेतील देशातील साहित्यिक आयोजनात सहभागी झाले आहेत. कवितेकरता त्यांना केशवसुत पुरस्कार, शरच्चंद्र मुक्तिबोध पुरस्कार, कवी कुसुमाग्रज पुरस्कार, बाराशिव पुरस्कार, पद्मश्री विखे पाटील पुरस्कार इत्यादी सन्मान लाभले आहेत तर अनुवादाकरता साहित्य अकादेमी पुरस्कार, बाळशास्त्री जांभेकर पुरस्कार, गांधी स्मारक निधी पुरस्कार मिळाले आहेत.   ‘युगवाणी’ या  वाङमयीन नियतकालिकाचे ते २०१८ पासून संपादक आहेत. आर्ट ओमाय, न्यू यॉर्क या प्रतिष्ठित संस्थेची आंतरराष्ट्रीय लेखक निवासवृत्तीअंतर्गत त्यांनी काही काळ अमेरिकेत वास्तव्य केले.    ==प्रफुल्ल शिलेदारांची साहित्यिक कारकीर्द== === प्रकाशित कविता संग्रह (मराठी) === १.      ‘स्वगत’ (१९९३) २.      ‘जगण्याच्या पसाऱ्यात’ (पॉप्युलर प्रकाशन, मुंबई - २००६) ३.      पायी चालणार (पॉप्युलर प्रकाशन, मुंबई - २०१७, २०२१, २०२४)<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://thinkmaharashtra.com/%E0%A4%B9%E0%A4%BE-%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%B6-%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A5%80-%E0%A4%9A%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%A3%E0%A4%BE%E0%A4%B1%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%9A%E0%A4%BE/|title=पायी चालणार’ या कवितासंग्रहाचे परीक्षण : डॉ. प्रमोद मुनघाटे|last=हा देश पायी चालणाऱ्यांचाच आहे!|date=२०१८-११-२४|website=थिंकमहाराष्ट्र|url-status=dead|access-date=2025-06-03|archive-date=2025-05-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20250519053446/https://thinkmaharashtra.com/%E0%A4%B9%E0%A4%BE-%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%B6-%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A5%80-%E0%A4%9A%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%A3%E0%A4%BE%E0%A4%B1%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%9A%E0%A4%BE/}}</ref> ४.      हरवलेल्या वस्तूचं मिथक (पॉप्युलर प्रकाशन, मुंबई - २०२३)   === इतर भाषेत प्रकाशित कविता संग्रह आणि स्फुट भाषांतरे === १.       पैदल चलूँगा (हिंदी - साहित्य भांडार, इलाहाबाद, २०१७) २.       समुद्र पर दस्तक (हिंदी -सेतू प्रकाशन, दिल्ली, - २०२३) ३.       आत्मकथे बरेयुवा मुन्ना ( कन्नड – २०२३) ४.      Scratching the Silence (English – Red River, Delhi - 2025) ५.      समुद्ररे कराघात (ओडिया – धौली बुक्स, भुवनेश्वर - २०२५) ६.      इंग्रजी, हिंदी, मल्याळम, मणिपुरी, ओडिया, नेपाळी, कन्नड, गुजराती, पंजाबी, दखनी, तेलुगु, स्लोवाक, जर्मन, टर्किश इत्यादी भाषांमध्ये कवितांची भाषांतरे प्रकाशित झाली. (इंग्रजी कविता) <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.poetryindia.com/Authors.aspx|title=Poetry India यावरील इंग्रजी कविता|last=इंग्रजीत अनुवाद झालेल्या काही कविता|website=poetryindia|url-status=dead|access-date=2025-06-02|archive-date=2025-10-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20251001095055/http://www.poetryindia.com/Authors.aspx}}</ref> (हिंदी कविता) <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.hindisamay.com/writer/writer_details_n.aspx?id=3067|title=हिंदी समय इथे प्रकाशित झालेल्या काही कविता|last=हिंदी समय में प्रफुल्ल शिलेदार की रचनाएं|website=HindiSamay|url-status=live}}</ref> हिंदीत अनुवादित झालेल्या आणखी काही कविता <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://sadaneera.com/poems-of-marathi-hindi-poet-prafull-shiledar/|title=हिंदीत अनुवादित झालेल्या काही कविता|last=इस बहते समय की दरारें|website=सदानीरा साईट|url-status=live}}</ref> === प्रफुल्ल शिलेदार यांनी अनुवादित केलेले साहित्य === * ‘पूल नसलेली नदी’ (मानसी यांच्या मल्याळम कथांचे अनुवाद – मनोविकास प्रकाशन, पुणे -२००९, विजय प्रकाशन, नागपूर - २०२४) या अनुवादित पुस्तकाबाबत आनंदाचे पान या टिव्ही कार्यक्रमात मुलाखत <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://marathi.abplive.com/videos/news/maharashtra-anandache-paan-praful-shiledar-writer-hrushikesh-palande-maharashtra-news-update-abp-majha-1296271|title=(आनंदाचे पान : पूल नसलेली नदी या अनुवादित पुस्तकाबाबत मुलाखत )|last=एबीपी माझा चॅनेल|website=एबीपी माझा|url-status=live}}</ref> * ‘जास्तीचे नाही’ (विनोद कुमार शुक्ल यांच्या हिंदी कवितासंग्रहाचा अनुवाद – पॉप्युलर प्रकाशन, मुंबई -२०१३) * ‘संशयात्मा’ (ज्ञानेंद्रपती यांच्या हिंदी कवितासंग्रहाचा अनुवाद – साहित्य अकादेमी, २०१३ ) <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://marathi.indiatimes.com/editorial/samwad/-/articleshow/23216314.cms|title=ज्ञानेन्द्रपती यांच्या संशयात्मा कविता संग्रहाचे परीक्षण|website=महाराष्ट्र टाइम्स|url-status=live}}</ref> * ‘दगड भिरकावू लागलोय’ (चंद्रकांत देवताले यांच्या हिंदी कवितासंग्रहाचा अनुवाद – साहित्य अकादेमी,  २०१९)   * ‘केवळ काही वाक्यं’ (उदयन वाजपेयी यांच्या हिंदी कवितासंग्रहाचा अनुवाद- वर्णमुद्रा, शेगाव, २०२३)  * ‘दुसरा ना कोणी’ (कुंवर नारायण यांच्या हिंदी कवितासंग्रहाचा अनुवाद – साहित्य अकादेमी, मुंबई -२०२५) * अनेक देशी विदेशी कवींच्या कवितांचे अनुवाद विविध नियतकालिकांमधून प्रकाशित === संपादने === १.       ‘आदिवासी साहित्य आणि अस्मितावेध’, लोकवाङ्मय गृह, मुंबई, (भुजंग मेश्राम यांच्या वैचारिक लेखनाचे संपादन- लोकवाङमय गृह, मुंबई - २०१४, २०२३) २.       अरुण कोलटकर, मॅजेस्टिक प्रकाशन, मुंबई (समीक्षा संपादन-२०२४), ३.       सत्य, सत्ता आणि साहित्य, पपायरस, कल्याण, (जयंत पवार यांच्या वैचारिक आणि अन्य लेखनाचे सहसंपादन – २०२४) ४.       सांध्य सूक्ते (२००४), शुभवर्तमान (२०१७) (ना. वा. गोखले यांच्या निवडक कवितांचे संपादन) ५.       ‘युगवाणी’ या विदर्भ साहित्य संघ, नागपूर यांच्या वाङमयीन नियतकालिकाचे संपादन (एप्रिल २०१८ पासून आजपर्यंत. या काळात अनेक विशेषांकांचे संपादन) (‘युगवाणी’च्या संपादनाबाबत मैत्रेयी भट्टाचारजी चौधरी यांनी घेतलेली मुलाखत )<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://bangalorereview.com/2025/04/tbr-interviews-prafull-shiledar/|title=The Bangalore Review|last=Interview of Prafull Shiledar|first=2025-04-01|url-status=live}}</ref> === गद्य === १.      येरझारा, पपायरस प्रकाशन, मुंबई (इतर गद्य, अनुवाद आणि स्फुट लेखन) (२०२५)   === इतर लेखन === समीक्षा, कथा, स्तंभ लेखन, पुस्तक परीक्षणे, संस्मरणे इत्यादी स्फुट लेखन. === संकलनांमध्ये समावेश === १.       दृष्यांतर (मराठी), नॅशनल बुक ट्रस्ट ( संपादन: चंद्रकांत पाटील – २००७ ) २.       मराठी पोएट्री १९७५ – २००० (इंग्रजी); साहित्य अकादेमी ( संपादक: संतोष भूमकर- २०१३) ३.       इंडिया इन व्हर्स, (इंग्रजी), द लिटिल मॅगझिन; (संपादक : अंतरा देव सेन- २०११ ) ४.       लाइव्ह अपडेट; पोएट्रीवाला (इंग्रजी); (संपादन : सचिन केतकर- २००५ ) ५.       आर्स पोएतिका इंटरनॅशनल फेस्टिव्हल अॅन्थॉलॉजी २०१३ (स्लोवाक) : स्लोवाकिया, (युरोप)   ६.       गति प्रगती; साहित्य भांडार, (हिंदी) (संपादक : चंद्रकांत पाटील -२००६) ७.       स्वातंत्र्योत्तर मराठी कविता, विजय प्रकाशन (मराठी) (संपादक : अनिल नितनवरे -२०१५)  ८.       वाक बिनाले फेस्टिवल अॅन्थॉलॉजी, रझा फाउंडेशन, दिल्ली (द्विभाषिक) - -२०१६   ९.       द पोएट मॅगझीन, युके (इंग्रजी) – अॅन्थॉलॉजी - विंटर-२०२०, स्प्रिंग-२०२१, ऑटम २०२१, स्प्रिंग-२०२१, स्प्रिंग-२०२२, विंटर-२०२२    १०.    ‘काव दिशावान’ (पंजाबी) ‘भारतीय कविता’, पंजाबी अनुवाद आणि संपादन – सतपाल भिक्की, तरसेम, गुरदीप सिंग (२०२२) ११.    मराठी कविता का समकाल (हिंदी): विजया बुक्स, दिल्ली, अनुवाद आणि संपादन: प्रकाश भातंब्रेकर (२०१८)   १२.    कविता के साये में शब्द (हिंदी) ) महाराष्ट्र राज्य हिंदी साहित्य अकादेमी, मुंबई, अनुवाद आणि संपादक : सुनील देवधर (२०२४)  १३.    सेंट ऑफ रेन (इंग्रजी) (संपादक – अश्वनी कुमार), रेड रिव्हर, दिल्ली (२०२५)   === कवितावाचन === साहित्य अकादेमी, मुंबई, ‘कवी-संधी’-एकल कवितावाचन (२०२०)<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://sahitya-akademi.gov.in/pdf/Kavisandhi_4-6-19.pdf|title=साहित्य अकादेमी, मुंबई, ‘कवी-संधी’-एकल कवितावाचन (२०२०)|last=साहित्य अकादेमी आयोजित कार्यक्रम|date=२०१९-०६-०४|url-status=live}}</ref> साहित्य अकादेमीतर्फे दिल्ली, मुंबई, पुणे, उज्जैन इ., हिंदी साहित्य अकादेमी, (दिल्ली), मुंबई विद्यापीठ (मुंबई), काला घोडा महोत्सव (मुंबई), वाक पोएट्री बिनाले- रझा फौंडेशन (नवी दिल्ली-२०१७), बनारस हिंदू युनिवर्सिटी (बनारस-२०१६), टाटा लिटरेचर फेस्टिव्हल, (मुंबई-२०२१), केरळ लिटरेचर फेस्टिवल (कोझिकोड, केरळ-२०१९), नॅशनल गॅलरी ऑफ मॉडर्न आर्ट, मुंबई (२०१७), मुंबई दूरदर्शन व आकाशवाणी मुंबई, अ. भा. मराठी साहित्य संमेलन, पुणे व इतर ठिकाणी, इम्फाळ लिटरेचर फेस्टिव्हल (इम्फाळ, मणिपूर, -२०२१), कादंबिनी लिटरेचर फेस्टिव्हल, भुवनेश्वर (२०२२), विश्वरंग, भोपाळ, (२०२३), जनवादी लेखक संघ, अलाहाबाद (२०२४), भारत भवन, भोपाळ (२०२३), भारतीय विद्या भवन, मुंबई (२०२३), आर्स पोएतिका काव्य महोत्सव (ब्रातीस्लावा, स्लोवाकिया-२०१३), चार्लस युनिवर्सिटी (प्राग, चेक रिपब्लिक-२०१३), जागतिक मराठी संमेलन (दुबई-२०१०), पोएट्स अॅनोनिमस व पोएट्री सोसायटी ऑफ व्हर्जिनिया (यूएसए-२००३), चंद्रभागा पोएट्री फेस्टिव्हल, कोणार्क (२०२४), जॉन अॅशबेरी रिसोर्स सेंटर, फ्लो चार्ट फौंडेशन, हडसन, न्यू यॉर्क (२०२५), अल्बनी (२०२५), लॉस एंजेलिस (२०२५) इत्यादी देशातील आणि परदेशातील काही ठिकाणी कवितावाचन. === प्रफुल्ल शिलेदार यांच्या कवितांचे विश्लेषण === डॉ. केशव सखाराम देशमुख यांनी 'पायी चालणार' काव्यसंग्रहावर महाराष्ट्र टाईम्समध्ये लेख लिहिलेला आहे. त्यात ते लिहितात: ''“'पायी चालणार' काव्यसंग्रहातील शिलेदारांची ही समग्र कविता आशयविस्तारक म्हणून आणि 'कविपण' पणाला लावण्याच्या गुणवत्तेवरही फारच महत्त्वाची कविता मानावी लागेल. 'खूप माणूस होऊन जगायचंय / खूप माणूस होऊन जगायचंय / पुटपुटत खिसे चाचपडताना / गवसावा हरवलेला बंदा रुपया' अशी पक्की धारणा स्वीकारत शिलेदार या काव्यसंग्रहाचा शेवट करतात; त्यावेळी, सभोवताली एक भयंकर कोलाहल माजलेला आहे; आणि अशा कोलाहलात एखाद्या थोर संताने मानुषतेसाठी प्रार्थनेचे शब्द समाजाच्या गाभाऱ्यात पेरून द्यावेत; त्याच पद्धतीची महन्मंगल भावधारा या कवितेच्या संपूर्ण रचनेच्या खोल तळाशी आहे, हे अगदीच खरे. या कवितेतील फारच महत्त्वाचा स्वर जर कोणता असेल तर तो आहे की, ही कविता जगण्याविषयीचे कुतूहल अबाधित ठेवते. मानवी जगण्याच्या तळांपर्यंत पोहचण्याचे या एकूण कवितेचे ध्येयसूक्त हा तर 'पायी चालणार' काव्यसंग्रहाचा अगदी प्रधान अशा स्वरूपाचा धागा ठरतो.”'' हा संपूर्ण लेख महाराष्ट्र टाईम्सच्या संकेतस्थळावर उपलब्ध आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://marathi.indiatimes.com/editorial/samwad/thoughts-about-poem/articleshow/64326113.cms|title=कविपण पणाला लावलेली कविता|last=डॉ. केशव सखाराम देशमुख यांचा लेख|date=२०१८-०५-२७|website=महाराष्ट्र टाईम्स|url-status=live}}</ref> कवयित्री अंजली कुलकर्णी यांनी 'पायी चालणार' या कवितासंग्रहाचे लोकसत्तामध्ये परीक्षण केलेले आहे. त्यात त्या लिहितात: ''<nowiki/>'वर्तमानावरचे निर्भीड भाष्य''' ''प्रफुल्ल शिलेदार हे नव्वदोत्तरी कवितेतले एक महत्त्वाचे कवी आहेत. त्यांचा यापूर्वी 'जगण्याच्या पसाऱ्यात' हा कवितासंग्रह प्रकाशित झालेला आहे. एकूणच नव्वदोत्तर काळात सामाजिक, राजकीय, सांस्कृतिक जीवनावर जागतिकीकरणाच्या उमटलेल्या खुणांचे, ओरखडय़ांचे अचूक आकलन त्यांच्या कवितांमध्ये दिसते. बदलांच्या या सगळ्या वादळी आवेगात सापडलेले मानवी मन, मूल्ये, संस्कृती, भाषा यांसह मानवी जगण्याला आलेले भरकटलेपण आणि दिशाहीनता त्यांनी कवितेमधून अचूक टिपली आहे.'' हा संपूर्ण लेख लोकसत्ताच्या संकेतस्थळावर उपलब्ध आहे. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.loksatta.com/lokrang/lekha/loksatta-book-review-prafull-shiledar-1547960/?utm_source=whatsapp&utm_medium=social&utm_campaign=WhatsappShare|title='वर्तमानावरचे निर्भीड भाष्य'|last=कवयित्री अंजली कुलकर्णी यांनी 'पायी चालणार' या कवितासंग्रहाचे लोकसत्तामध्ये केलेले परीक्षण|date=२०१७-०९-१०|website=लोकसत्ता|url-status=live}}</ref> === पुरस्कार === विशाखा पुरस्कार (नाशिक-१९९३), शरच्चंद्र मुक्तिबोध काव्य पुरस्कार (वि. सा. संघ, नागपूर- २००६), केशवसुत पुरस्कार (महाराष्ट्र  शासन-२००६), गांधी स्मारक निधी अनुवाद पुरस्कार (नागपूर-२००९), बाळशास्त्री जांभेकर अनुवाद पुरस्कार (मुंबई-२०१४), मारवाड़ी फाउंडेशन साहित्य गौरव पुरस्कार, (मुंबई-२०१७), बाराशिव कविता पुरस्कार (परभणी-२०१८)<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.aksharnama.com/client/article_detail/4866|title=इंद्रजित भालेराव यांच्या भाषणाचा अंश|last=डिसेंबर २०१८चा बाराशिव साहित्य पुरस्कार प्रफुल्ल शिलेदार यांच्या ‘पायी चालणार’ या कवितासंग्रहाला प्रसिद्ध कवी इंद्रजित भालेराव यांच्या हस्ते देण्यात आला. त्या वेळी त्यांनी केलेलं हे भाषण…|date=२०२१-०१-२२|website=अक्षरनामा|url-status=live}}</ref> लोकमंगल साहित्य पुरस्कार (सोलापूर-२०१८), साहित्य अकादमी अनुवाद पुरस्कार (२०१८) (नवी दिल्ली)<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.lokmat.com/maharashtra/prafulla-shiledar-received-sahitya-akademi-award/#google_vignette|title=लोकमतमधील बातमी|last=प्रफुल्ल शिलेदार यांना साहित्य अकादमी अनुवाद पुरस्कार (२०१८)|url-status=live}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.loksatta.com/nagpur/writer-prafull-shiledar-visit-loksatta-office-1833968/|title=लोकसत्ताला भेट व संवाद|last=प्रफुल्ल शिलेदार यांनी व्यक्त केलेला विचार|date=२०१९-०२-०२|website=लोकसत्ता|url-status=live}}</ref> कवीवर्य कुसुमाग्रज साहित्य पुरस्कार (मराठवाडा साहित्य परिषद, औरंगाबाद-२०२१), पद्मश्री विठ्ठलराव विखे पाटील विशेष साहित्य पुरस्कार, (प्रवरानगर-२०२४) इत्यादी. === सन्मान === १.       आर्स पोएतिका इंटरनॅशनल पोएट्री फेस्टिवल, ब्रातीस्लावा, स्लोवाकिया येथे कविता वाचनाकरता आमंत्रित (२०१३) २.       आकाशवाणी प्रजासत्ताक दिन राष्ट्रीय कविसंमेलनात (२०१३) सहभाग व बावीस भारतीय भाषांमध्ये कवितेच्या अनुवादाचे प्रसारण.       ३.       संमेलनाध्यक्ष, चौथे समाज साहित्य विचार संमेलन, मालवण जि. सिंधुदुर्ग (२०२४) <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://kartavyasadhana.in/view-article/prafull-shiledar-presidential-address-mlvan-samaj-sahitya-vichar-sammelan-dec-2024|title=(अध्यक्षीय भाषण, चौथे समाज साहित्य विचार संमेलन, मालवण, २०२५ )|last=काळाचे भान म्हणजे परिवर्तनाचे भान|date=२०२४-१२-१७|website=साप्ताहिक साधना|url-status=live}}</ref> ४.       आर्ट ओमाय, इंटरनॅशनल रायटर्स रेसिडेन्सी, न्यू यॉर्क येथे फेलो रायटर म्हणून वास्तव्य (२०२५)<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://artomi.org/art-omi-writers-2025-spring/|title=Art Omi: Writers 2025 Spring|last=(आर्ट ओमाय, न्यूयॉर्क येथे आंतरराष्ट्रीय लेखक निवासवृत्तीसाठी निवड, एप्रिल २०२५) लेखक परिचय|url-status=live}}</ref> ५.       अनेक विद्यापीठांमध्ये भाषेच्या अभ्यासक्रमात कवितांचा समावेश   == संदर्भ व टीप == <references /> [[वर्ग:मराठी कवी]] [[वर्ग:मराठी लेखक]] rp3ovzagmph5984wtm4niqwuu29uxft 0 164277 2693434 2686901 2026-07-09T12:44:34Z अभय नातू 206 /* मार्ग */ 2693434 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''कोरोमंडल एक्सप्रेस''' ही [[भारतीय रेल्वे]]ची एक प्रवासी वाहतूक सेवा पुरवणारी गाडी आहे. भारतीय रेल्वेच्या इतिहासामध्ये सुरुवातीपासून भारताच्या पूर्व किना-यावरून हावडा (कलकत्ता) येथील [[हावडा रेल्वे स्थानक]] (एचडब्ल्यूएच) आणि [[चेन्नई]]मधील [[चेन्नई सेंट्रल रेल्वे स्थानक|चेन्नई सेंट्रल]] (एमएएस) स्थानकादरम्यान ही दररोज धावणारी जलद गाडी आहे. [[बंगालचा उपसागर|बंगालच्या उपसागरासह]] भारताच्या पूर्व किना-याला कोरोमंडल किनारा असे म्हणतात आणि म्हणून या गाडीला कोरोमंडल असे नामकरण केलेले आहे. ही गाडी पूर्ण कोरोमंडल किना-याला आरपार रस्त्याने जोडलेली आहे. ही गाडी [[दक्षिण पूर्व रेल्वे (भारत)|द‍क्षिण पूर्व रेल्वे]] क्षेत्राद्वारे चालवली जाते व ती [[हावडा−चेन्नई रेल्वेमार्ग]]ावरून धावते. ==इतिहास== तामीळमध्ये चोला राजघराण्याच्या जमीनीला चोलामंडलम किंवाचोलाचे राष्ट्र असे म्हणतात. भारतीय व्दिपकल्पाच्या दक्षिणपूर्व किना-याला कोरोमंडल असे नांव दिलेले आहे. ==वेळ== १२८४१ आणि १२८४२ असे या गाडीचे क्रमांक आहेत. १२८४१ क्रमांकाची गाडी हावडयावरून १४.५० वाजता निघून चेन्नई मध्य येथे दुस-या दिवशी १७.१५ वाजता पाहोचते. १२८४२ क्रमांकाची गाडी चेन्नई मध्य वरून 8.45 वाजता निघून हावडा येथे दुस-या दिवशी १२ वाजता पाहोचते.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.indianrail.gov.in/|प्रकाशक=इंडियनरेल.जीओव्ही.ईन|दिनांक=२३ फेब्रुवारी २००७ |title=इंडियन रेल्वेज रिझर्वेशन इन्क्वायरी वेबसाईट|भाषा=इंग्लिश}}</ref> वरील प्रवासामध्ये ही गाडी १६६२ कि. मी. इतके अंतर कापते. ==लोको लिंक्स== रेल्वे मंडळाकडून प्रमाणित केलेल्या लोको लिंक्सद्वारे - [[डब्ल्यूएपी-४]] क्लास इलेक्ट्रिक इंजिने ही ट्रेन हावडा ते [[विशाखापट्टणम|विशाखापट्टण्णम]] पर्यंत आणि त्यानंतर चेन्नईला जाणा-या रोयापुरम आधारीत लोकोलिंक्सद्वारे नेतात. द‍क्षिण पूर्व रेल्वे विभागाचा इलेक्ट्रिक लोको शेड ५,००० एचपी लोकामोटीव्हसकडे १३० कि.मी.प्रति तास इतका प्रवास करण्याची क्षमता आहे, परंतु विभागीय वेगाची मर्यादा असल्यामुळे कोरोमंडल एक्स्रपेसला ११० ते १२० कि.मी.प्रति तास इतकाच प्रवास करण्याची परवानगी आहे. इलेक्ट्रिकरण झाल्यानंतर लगेचच ही ट्रेन सिकंदराबाद (लालागौडा) आधारीत डब्लयू ए पी – ४ लोको चेन्नईवरून हावडापर्यंत खेचून नेण्यात आली परंतु विशाखापट्टणम लोकोपासून परत उलट प्रवास करण्यास जास्तीचा वेळ लागत असल्याकारणाने संत्रगंजी आधारीत लोको हावडयावरून विशाखापट्टणम आणि परत विशाखापट्टणम वरून चेन्नईपर्यंत इरोड आधारीत लोकोपर्यंत प्रवास करण्यात येतो. रोयापूरम शेड चेन्नईजवळ तयार झाला त्यावेळी रोयापूरम आधारीत लोको विशाखापट्टणमपासून चेन्नईपर्यंत वापरात आणला गेला. ==वेग== १६६२ कि.मी.इतका प्रवास १२० कि.मी./प्रति तास या वेगाने २७ तास ५ मिनीटे इतक्या कमी कालावधीमध्ये प्रवास करणारी ही एकमेव ट्रेन आहे. भारतीय रेल्वेच्या इतिहासामध्ये सर्वांत जुनी ट्रेन म्हणून ओळखली जाते. ही गाडी सर्वसामान्यपणे भारतीय रेल्वेच्या मार्गावरील सर्वांत वेगवान गाडी असल्यामुळे या गाडीला अनन्यसाधारण महत्त्व आहे.<ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=http://www.cleartrip.com/trains/12842|प्रकाशक=क्लियर ट्रिप.कॉम|title=कोरोमंडेल एक्सप्रेस १२४८२|accessdate=2014-11-10|archive-date=2014-07-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20140716165000/http://www.cleartrip.com/trains/12842|url-status=dead|पाहिले=2014-11-10|आर्काईव्ह दिनांक=2014-07-16|आर्काईव्ह दुवा=https://web.archive.org/web/20140716165000/http://www.cleartrip.com/trains/12842}}</ref> [[हावडा]] ते चेन्नई आणि चेन्नई ते हावडा असा प्रवास करण्यासाठी राजधानी एक्सप्रेस, [[दुरंतो_एक्सप्रेस|दुरान्तो एक्स्रपेस]], [[शताब्दी_एक्सप्रेस|शताब्दी एक्स्रप्रेस]] आणि इतर वेगवान गाडयांनंतरदेखील या गाडीचे महत्त्व अबाधित आहे.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://indiarailinfo.com/train/coromandel-express-12841-hwh-to-mas/348/1/35|प्रकाशक=इंडियनरेलइन्फो |title=कोरोमंडेल एक्सप्रेस १२४८१}}</ref> ==रचना== या गाडीला १२ शयनयान असून ६ वातानूकुलीत डबे (प्रथम, द्वितीय, तृतीकोरोमंडेल एक्सप्रेस मार्ग नकाशा य वर्ग वातानुकूतील ), खानपानाचा एक डबा, 3 सर्वसाधारण डबे आहेत. २००८ पासून हावडा-चेन्नई गाडीच्या डब्यांबरोबर या गाडीचे डबे जोडलेले आहेत. ==मार्ग== [[File:Coromandel Express Route map.jpg|thumb|कोरोमंडेल एक्सप्रेस मार्ग नकाशा]] चेन्नई आणि [[विजयवाडा]] दरम्यान ४३२ कि.मी. इतके अंतर विनाथांबे साडेसहातासात धावते. त्यानंतर ती विशाखापट्टणमपर्यंत धावते. विजयवाडा आणि विशाखापट्टणमपर्यंत धावतांना तीचा वेग इतर वेगवान गाडयांच्या (रत्नाचल एक्सप्रेस / [[फलकनुमा एक्सप्रेस]]) तुलनेत अतिशय कमी होत जातेा. [[दक्षिण पूर्व रेल्वे|दक्षिण पूर्व]] विभागात या गाडीला सर्वाधिक मान्यता मिळालेली आहे. येथे कोरोमंडल एक्सप्रेसच्या (12841 / 12842) मुख्य स्थानकांचे वेळापत्रक विकीसिंटॅक्स टेबल स्वरूपात दिले आहे. यामध्ये अंतर, आगमन आणि सुटण्याची वेळ दोन्ही दिशांसाठी समाविष्ट आहे: == मुख्य स्थानके == या रेल्वेगाडीचे प्रवासादरम्यान शालीमार ते एम. जी. रामचंद्रन सेंट्रल रेल्वे स्थानक (चेन्नई) दरम्यान मुख्य १६ स्थानके आहेत. {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ कोरोमंडल एक्सप्रेस (12841 / 12842) वेळापत्रक आणि स्थानके ! # ! स्थानक नाम ! अंतर (किमी) ! १२८४१ (डाउन)<br>आगमन ! १२८४१ (डाउन)<br>प्रस्थान ! १२८४२ (अप)<br>आगमन ! १२८४२ (अप)<br>प्रस्थान |- | १ || [[शालीमार रेल्वे स्थानक|शालीमार]] || ० || — || १५:२० || ११:५० || — |- | २ || [[संत्रागाछी जंक्शन रेल्वे स्थानक|संत्रागाछी जंक्शन]] || ५ || १५:३३ || १५:३५ || ११:१३ || ११:१५ |- | ३ || [[खरगपूर जंक्शन रेल्वे स्थानक|खरगपूर जंक्शन]] || ११२ || १६:५५ || १७:०० || ०९:३७ || ०९:४२ |- | ४ || [[बालासोर रेल्वे स्थानक|बालासोर]] || २२८ || १८:२८ || १८:३० || ०७:२६ || ०७:३० |- | ५ || [[भद्रक रेल्वे स्थानक|भद्रक]] || २९१ || १९:३८ || १९:४० || ०६:३० || ०६:३२ |- | ६ || [[जाजपूर केओंझार रोड रेल्वे स्थानक|जाजपूर केओंझार रोड]] || ३३५ || २०:११ || २०:१३ || ०५:४३ || ०५:४५ |- | ७ || [[कटक जंक्शन रेल्वे स्थानक|कटक जंक्शन]] || ४०७ || २०:५५ || २१:०० || ०५:०० || ०५:०५ |- | ८ || [[भुवनेश्वर रेल्वे स्थानक|भुवनेश्वर]] || ४३४ || २१:३५ || २१:४० || ०४:२५ || ०४:३० |- | ९ || [[खुर्दा रोड जंक्शन रेल्वे स्थानक|खुर्दा रोड जंक्शन]] || ४५३ || २१:५५ || २२:१० || ०३:५५ || ०४:१० |- | १० || [[ब्रह्मपूर रेल्वे स्थानक|ब्रह्मपूर]] || ६०० || २३:४३ || २३:४५ || ०१:४० || ०१:४५ |- | ११ || [[विशाखापट्टणम जंक्शन रेल्वे स्थानक|विशाखापट्टणम जंक्शन]] || ८७८ || ०४:२५ || ०४:४५ || २१:१० || २१:३० |- | १२ || [[राजमुंद्री रेल्वे स्थानक|राजमुंद्री]] || १०७८ || ०७:२३ || ०७:२५ || १७:४८ || १७:५० |- | १३ || [[एलोरु रेल्वे स्थानक|एलोरु]] || ११६८ || ०८:४३ || ०८:४५ || १६:२८ || १६:३० |- | १४ || [[विजयवाडा जंक्शन रेल्वे स्थानक|विजयवडा जंक्शन]] || १२२८ || ०९:५५ || १०:०५ || १५:१५ || १५:२५ |- | १५ || [[ओंगोल रेल्वे स्थानक|ओंगोल]] || १३६६ || १२:१८ || १२:२० || १३:०४ || १३:०५ |- | १६ || [[चेन्नई सेंट्रल रेल्वे स्थानक|एम. जी. रामचंद्रन सेंट्रल]] || १६६१ || १६:५० || — || — || ०८:४५ |} ==पूल== भारतामधील काही महत्त्वपूर्ण नदयांवरून ही गाडी धावते. # विजयवाडामध्ये कृष्णा नदी- वेग ११० किमी./तास # राजमुंढरीमध्ये गोदावरी नदी – २.७४ कि.मी. वेग ११० कि.मी./तास # [[कटक|कटकमध्ये]] महानदी : २.१ कि.मी. वेग ११० कि.मी./तास # कटकमध्ये काथजोरी वेग - १०० कि.मी./तास # कटकजवळ कुआकाई : वेग - १०० कि.मी./तास # बलसोराजवळ सुभामारेखा : वेग - ७० किमी./तास # ब्राम्हणी वेग- ७० कि.मी./तास # यूनोर चेन्नईजवळ समुद्राकालवा वेग - ५० कि.मी./तास # नेल्लोरजवळ पेन्नार वेग - ६० कि.मी./तास # बॅगनान जवळ दामोदर वेग - ५० कि.मी./तास # कोलघाटजवळ रुपनारायण वेग- ५० कि.मी./तास ==अपघात आणि दुर्घटना== * १३ फेब्रुवारी, २००९ रोजी [[ओडिशा]]मधील [[भुवनेश्वर]] पासून १०० कि.मी.अंतरावर जजपूर रोड जवळ या गाडीचे डबे घसरल्यामुळे झालेल्या अपघातामध्ये १५ जणांचा मृत्यू झाला आाणि काही जण अत्यंत गंभीर जखमी झाले. * २ जून, २०२३ रोजी ओडिशाच्या [[बालासोर]] शहराजवळ [[हावरा-यशवंतपूर सुपरफास्ट एक्सप्रेस]] आणि एक मालगाडी यांच्यातील [[२०२३ ओडिशा रेल्वे अपघात|तिहेरी अपघातात]] सुमारे ३०० व्यक्ती मृत्यू पावला. ==संदर्भ== {{संदर्भयादी|2}} [[वर्ग:भारतातील नामांकित रेल्वेगाड्या]] [[वर्ग:तमिळनाडूमधील रेल्वे वाहतूक]] [[वर्ग:पश्चिम बंगालमधील रेल्वे वाहतूक]] 1ahhiypqbhl99lrgit4x1pgz2atpd10 0 178944 2693428 2475284 2026-07-09T12:26:56Z अभय नातू 206 /* मुख्य स्थानक */ 2693428 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Kerala-Express-11042019.jpg|250 px|इवलेसे|{{लेखनाव}}चा फलक]] [[चित्र:Kerala Express and Swarnajayanthi Express (Trivandrum - New Delhi) Route map.jpg|250 px|इवलेसे|केरळ एक्सप्रेसचा मार्ग नकाशा]] '''केरळ एक्सप्रेस''' भारतीय रेल्वेची नवी दिल्ली आणि [[केरळ]] राज्यातील [[तिरुवनंतपुरम सेंट्रल रेल्वे स्थानक|त्रिवेंद्रम सेंट्रल]] दरम्यान धावणारी वेगवान प्रवासी रेल्वेगाडी आहे. हीचे प्रवासाचे अंतर 3037 किमीआहे. नवी दिल्ली ते त्रिवेंद्रम दरम्याचे 40 थांबे आहेत आणि सरासरी वेग प्रती तास 60 किमीआहे. <ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://indiarailinfo.com/train/timetable/935/59/664|प्रकाशक=इंडिया रेल इन्फो |दिनांक=|title=तिरुवानंतपुरम केंद्र (त्रिवेंद्रम) आणि नवी दिल्ली दरम्यानची स्थानके| अ‍ॅक्सेसदिनांक =२८ जुलै २०१५ | भाषा=इंग्लिश}}</ref> भारतीय रेल्वेची सर्वात वेगवान आणि सर्वात लांब पल्याची रेल्वेगाडी जी [[मंगला लक्षद्वीप एक्सप्रेस]] दररोज केरळ राज्यातील [[एर्नाकुलम]] जंक्शन आणि [[हजरत निजामुद्दीन रेल्वे स्थानक|हजरत निजामुद्दीन]] दरम्यान धावते व जिचे प्रवासाचे अंतर 3066 किमी आणि सरासरी प्रती तास वेग 62 किमीआहे या रेल्वेगाडी नंतरचा दूसरा क्रमांक या केरळ एक्सप्रेस रेल्वेगाडीचा आहे. ==इतिहास == सन 1976 मध्ये ही रेल्वेगाडी केरळ – [[कर्नाटक एक्सप्रेस]] ( के.के.एक्सप्रेस ) या नावाने नवी दिल्ली ते त्रिवेंद्रम, [[बंगलोर]] अशी धावू लागली. प्रारंभी हिचा विस्तार जोलारपेट्टई पर्यंत होता. या रेल्वेगाडीला प्रवासासाठी 46.5 तास लागत होते आणि विश्रांतीचे ठिकाण जोळेपेट्टई दीर्घ वेळ होते कारण तेथे केरळ / कर्नाटक रेल्वेगाडीचे वेगवेगळ्या मार्गावर जाणाऱ्या इतर रेल्वेगाडीच्या बोगींची जोडजोडी व्यवस्था होती. सन 1980 मध्ये ह्या रेल्वेगाडीची विभागणी करून केरळ एक्सप्रेस आणि कर्नाटक एक्सप्रेस अस्या दोन रेल्वेगाडी केल्या. केरळ एक्सप्रेस पुन्हा विभागली आणि एक पालघाट जंक्शन आणि दूसरा भाग मंगलोरकडे वळविला. सोरानपूर तेथे जयंती जनता एक्सप्रेसची विभागणी करून एक भाग कोचीन बंदराकडे आणि दूसरा मंगलोरकडे जात होता त्याना या केरळ एक्सप्रेस रेल्वेगाडीचा भाग जोडला. नंतर या दोन्ही गाड्यांचे एकत्रीकरण करून केरळ मंगला एक्सप्रेस असे नाव दिले. सन 1990 मध्ये मंगलोरसाठी स्वतंत्र रेल्वेगाडी चालू केली. ती या पुवीच्याच मार्गावरून धावू लागली. प्रारंभी ही रेल्वेगाडी दररोज धावत न्हवती. तामिळनाडू एक्सप्रेस, आंध्र प्रदेश एक्सप्रेस, आणि कर्नाटक एक्सप्रेस या रेल्वेगाडी बरोबर या रेल्वेगाडीचा सहभाग होता. ही रेल्वेगाडी जेव्हा दररोज धावू लागली तेव्हा तिचे स्वतंत्र वेळापत्रक चालू झाले. <ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.irfca.org/docs/altered-trains.html|प्रकाशक=आय आर एफ सी ए . ओ र जी |दिनांक=|title=बदल रेल्वे| अ‍ॅक्सेसदिनांक =२८ जुलै २०१५ | भाषा=इंग्लिश}}</ref> केरळ एक्सप्रेसचा सुरुवातीचा क्रं 125 / 126 होता. नंतर तो सन 1989 मध्ये भारतीय रेल्वेने 4 अंकी नंबर पद्दत स्वीकारली आणि या रेल्वेगाडीचा क्रं. 2625 / 2626 केला. <ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.irfca.org/docs/old-numbers.html|प्रकाशक=आय आर एफ सी ए . ओ र जी |दिनांक=१ एप्रिल २००५ |title=जुन्या रेल्वेंचे क्रमांक व नव्या रेल्वेंचे क्रमांक| अ‍ॅक्सेसदिनांक =२८ जुलै २०१५ | भाषा=इंग्लिश}}</ref> सन 2010 मध्ये भारतीय रेल्वेने 5 अंकी नंबर पद्दत स्वीकारली आणि त्यामुळे केरळ एक्सप्रेसचा तो नंबर बदलून चालू क्रं. Up 12625 आणि down 12626 आहे. <ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=https://www.cleartrip.com/trains/12625|प्रकाशक=क्लिरट्रिप.कॉम.|दिनांक=|title=केरळ एक्सप्रेस वेळापत्रक|अ‍ॅक्सेसदिनांक=२८ जुलै २०१५|भाषा=इंग्लिश|archive-date=2015-09-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20150908232508/http://www.cleartrip.com/trains/12625|url-status=dead}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Railways-migrate-to-5-digit-number-scheme-to-monitor-trains/articleshow/7132909.cms?referral=PM|प्रकाशक=टाइम्स ऑफ इंडिया |दिनांक=२० डिसेंबर २०१० |title=रेल्वे गाड्या निरीक्षण 5 अंकी क्रमांक योजना स्थलांतर| अ‍ॅक्सेसदिनांक =२८ जुलै २०१५ | भाषा=इंग्लिश}}</ref> केरळ एक्सप्रेस आंध्र प्रदेशचा आंध्र प्रदेश एक्सप्रेस पेक्षा अधिक भाग, तामिळनाडूचा [[तामिळनाडू एक्सप्रेस]] पेक्षा अधिक भाग फिरते. त्याने ही रेल्वेगाडी नवी दिल्लिसी दक्षिण भारताच्या तीन राज्यांच्या प्रवाश्यांना मोठ्या प्रमाणात मदत करते. दुखद घटना म्हणजे राजकीय दबावामुळे केरळ एक्स्प्रेसला कमी महत्त्वाची ठिकाणे थांबे म्हणून मिळालेत आणि चांगली स्थानके तामिळनाडू एक्सप्रेसला बहाल केलेत. उदाहरण म्हणजे तामिळनाडू रेल्वेगाडीचा सरासरी वेग तासी 67 किमी आणि केरळ एक्स्प्रेसचा तासी सरासरी वेग 60 किमी आहे. अति दूर जाणारे प्रवाशी केरळ एक्सप्रेसचा वेग वाढविण्याची अपेक्षा करताहेत कारण त्यांना वाटते आपण प्रवासास सुरुवात करण्यापूर्वी जेवन घ्यावे आणि आपल्या इछित ठिकाणी तिसऱ्या दिवशी जेवण वेळेचे आधी पोहचावे. ==तपशील== {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- bgcolor=1e90ff !गाडी क्रमांक !style="width:200px;"|मार्ग !style="width:50px;"|प्रस्थान !style="width:50px;"|आगमन !style="width:80px;"|कधी |- |१२६२५||[[तिरुवनंतपुरम सेंट्रल रेल्वे स्थानक|त्रिवेंद्रम सेंट्रल]] &ndash; [[नवी दिल्ली रेल्वे स्थानक|नवी दिल्ली]] ||११:१५||१३:४५ (तिसऱ्या दिवशी)||रोज |- |१२६२६||नवी दिल्ली &ndash; तिरुवनंतपुरम सेंट्रल||११:२५||१४:३५ (तिसऱ्या दिवशी)||रोज |- |} ==बोगी व्यवस्था== केरळ एक्स्प्रेस या रेल्वेगाडीला 24 बोगी आहेत. त्यात 7 एसी बोगी, ( 2 टू टायर एसी, 5 थ्रि टायर एसी ) 4 सामान्य बोगी, आणि एक खान पान व्यवस्था बोगी. सामान्यतः ही रेल्वेगाडी WAP 4 ने पळविली जाते आणि हिचा कमाल वेग तासी 110 किमी आहे. या रेल्वेगाडीला लवकरच नवीन LHB बोगी मंजूर कराव्यात आणि WAP 7 locoचा वापर करावा असी अति दूर प्रवास करणारे प्रवाशी अपेक्षा करताहेत. == मुख्य स्थानके == या रेल्वेगाडीचे प्रवासादरम्यान तिरुवनन्तपुरम ते नवी दिल्ली दरम्यान मुख्य ३२ स्थानके आहेत. {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ केरळ एक्सप्रेस (12625 / 12626) वेळापत्रक आणि स्थानके ! # ! स्थानक नाम ! अंतर (किमी) ! १२६२५ (डाउन)<br>आगमन ! १२६२५ (डाउन)<br>सुटणे ! १२६२६ (अप)<br>आगमन ! १२६२६ (अप)<br>सुटणे |- | १ || [[तिरुवनंतपुरम सेंट्रल रेल्वे स्थानक|तिरुवनन्तपुरम सेंट्रल]] || ० || — || १२:१५ || २१:५० || — |- | २ || [[कोल्लम जंक्शन रेल्वे स्थानक|कोल्लम जंक्शन]] || ६५ || १३:१५ || १३:१८ || २०:३० || २०:३३ |- | ३ || [[कयाम्कुलम जंक्शन रेल्वे स्थानक|कयाम्कुलम जंक्शन]] || १०६ || १३:५१ || १३:५३ || १९:४३ || १९:४५ |- | ४ || [[मावेलीकरा रेल्वे स्थानक|मावेलीकरा]] || ११४ || १४:०२ || १४:०३ || १९:२९ || १९:३० |- | ५ || [[चेनगननूर रेल्वे स्थानक|चेनगननूर]] || १२६ || १४:१५ || १४:१७ || १९:१६ || १९:१८ |- | ६ || [[तिरूवल्ला रेल्वे स्थानक|तिरूवल्ला]] || १३५ || १४:२६ || १४:२७ || १९:०४ || १९:०५ |- | ७ || [[चांगांनास्सेरी रेल्वे स्थानक|चांगांनास्सेरी]] || १४३ || १४:३५ || १४:३६ || १८:५४ || १८:५५ |- | ८ || [[कोट्टयम रेल्वे स्थानक|कोट्टयम]] || १६१ || १४:५५ || १५:०० || १८:३२ || १८:३५ |- | ९ || [[एर्नाकुलम टाउन रेल्वे स्थानक|एर्नाकुलम टाउन]] || २२३ || १६:०५ || १६:१० || १७:५५ || १८:०० |- | १० || [[अलुवा रेल्वे स्थानक|अलुवा]] || २४० || १६:३० || १६:३२ || १७:१३ || १७:१५ |- | ११ || [[थ्रीस्सुर रेल्वे स्थानक|थ्रीस्सुर]] || २९५ || १७:२७ || १७:३० || १६:१८ || १६:२१ |- | १२ || [[पालककड जंक्शन रेल्वे स्थानक|पालककड जंक्शन]] || ३७२ || १९:१२ || १९:१५ || १४:५२ || १४:५५ |- | १३ || [[कोइंबतूर रेल्वे स्थानक|कोइंबतूर जंक्शन]] || ४२६ || २०:५० || २०:५५ || १३:४७ || १३:५० |- | १४ || [[तिरूप्पुर रेल्वे स्थानक|तिरूप्पुर]] || ४७६ || २१:४० || २१:४५ || १२:५८ || १३:०० |- | १५ || [[इरोड जंक्शन रेल्वे स्थानक|एरोडे जंक्शन]] || ५२७ || २२:३० || २२:४० || १२:१० || १२:२० |- | १६ || [[सेलम जंक्शन रेल्वे स्थानक|सलेम जंक्शन]] || ५८९ || २३:३० || २३:३५ || ११:०७ || ११:१० |- | १७ || [[जोलारपेट्टई जंक्शन रेल्वे स्थानक|जोलारपेटटई जंक्शन]] || ७०९ || ०१:३० || ०१:३५ || ०९:२८ || ०९:३० |- | १८ || [[काटपाडी रेल्वे स्थानक|काटपाडी जंक्शन]] || ७९३ || ०२:५० || ०२:५५ || ०८:०५ || ०८:१० |- | १९ || [[तिरुपती रेल्वे स्थानक|तिरूपती]] || ८९७ || ०४:४५ || ०४:५० || ०५:५५ || ०६:०० |- | २० || [[रेनिगुंता जंक्शन रेल्वे स्थानक|रेनिगुंता जंक्शन]] || ९०७ || ०५:१० || ०५:२० || ०५:३० || ०५:४० |- | २१ || [[गुदुर जंक्शन रेल्वे स्थानक|गुदुर जंक्शन]] || ९९० || ०६:४० || ०६:४२ || ०४:१३ || ०४:१५ |- | २२ || [[नेल्लोर रेल्वे स्थानक|नेल्लोरे]] || १०२९ || ०७:१३ || ०७:१५ || ०३:३३ || ०३:३५ |- | २३ || [[विजयवाडा जंक्शन रेल्वे स्थानक|विजयवडा जंक्शन]] || १२८३ || १०:४५ || १०:५५ || २३:३५ || २३:४५ |- | २४ || [[वरंगळ रेल्वे स्थानक|वरंगळ]] || १४९० || १३:४० || १३:४५ || २०:४० || २०:४५ |- | २५ || [[बल्हारशाह जंक्शन रेल्वे स्थानक|बल्हारशाह जंक्शन]] || १७३३ || १८:१० || १८:१५ || १६:०० || १६:०५ |- | २६ || [[नागपूर जंक्शन रेल्वे स्थानक|नागपूर जंक्शन]] || १९४४ || २१:१० || २१:१५ || १३:०० || १३:१० |- | २७ || [[भोपाळ जंक्शन रेल्वे स्थानक|भोपाळ जंक्शन]] || २३३९ || ०३:४५ || ०३:५५ || ०६:३५ || ०६:४५ |- | २८ || [[वीरांगना लक्ष्मीबाई झाशी जंक्शन रेल्वे स्थानक|वीरांगना लक्ष्मीबाई झाशी जंक्शन]] || २६३० || ०७:२५ || ०७:३० || ०२:५५ || ०३:०३ |- | २९ || [[ग्वालियर जंक्शन रेल्वे स्थानक|ग्वालियर जंक्शन]] || २७२७ || ०८:४० || ०८:४२ || ०१:२५ || ०१:२७ |- | ३० || [[आग्रा कॅंट रेल्वे स्थानक|आग्रा कॅन्ट]] || २८४६ || १०:१० || १०:१५ || २३:४५ || २३:५० |- | ३१ || [[मथुरा जंक्शन रेल्वे स्थानक|मथुरा जंक्शन]] || २९०० || १०:५० || १०:५२ || २२:५३ || २२:५५ |- | ३२ || [[नवी दिल्ली रेल्वे स्थानक|नवी दिल्ली]] || ३०४० || १३:३० || — || — || २०:१० |} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== *[http://indiarailinfo.com/train/935 संपूर्ण माहिती] [[वर्ग:केरळमधील रेल्वे वाहतूक]] [[वर्ग:भारतातील नामांकित रेल्वेगाड्या]] 5jqj0rryj907i4rxepcdqbyb86xs0fk 0 185844 2693467 2552626 2026-07-09T14:17:51Z अभय नातू 206 /* मार्ग */ 2693467 wikitext text/x-wiki [[चित्र:19131_Kutch_Express.jpg|250 px|इवलेसे|{{लेखनाव}}चा फलक]] [[चित्र:Kutch_Express_and_Sayaji_Nagari_Express_(Bhuj_-_Mumbai)_Route_map.jpg|250 px|इवलेसे|{{लेखनाव}}चा मार्ग]] '''कच्छ एक्सप्रेस''' ही [[भारतीय रेल्वे]]ची एक जलद प्रवासी सेवा आहे. [[पश्चिम रेल्वे]]द्वारे चालवली जात असलेली ही रेल्वे [[मुंबई]]ला [[गुजरात]]च्या [[कच्छ जिल्हा|कच्छ जिल्ह्यामधील]] [[भूज]] शहरासोबत जोडते. ही गाडी [[वांद्रे टर्मिनस]] व [[भुज]] स्थानकांदरम्यान रोज धावते व मुंबई ते भूज दरम्यानचे ८४१ किमी अंतर १६ तास व १५ मिनिटांत पूर्ण करते. [[सयाजीनगरी एक्सप्रेस]] ही गाडी देखील ह्या दोन स्थानकांदरम्यान रोज धावते. मुंबई ते [[अहमदाबाद]] दरम्यानचा रेल्वेमार्ग विद्युत असल्यामुळे डब्ल्यू.ए.पी.-४ हे [[विद्युत इंजिन]] कच्छ एक्सप्रेसला अहमदाबादपर्यंत नेते व त्यापुढील प्रवास डिझेल इंजिन वापरून केला जातो. ==तपशील== ===वेळापत्रक=== {| class="wikitable" style="text-align:center; width:50%;" |- bgcolor=1e90ff !scope="col" style="background:gold;"|गाडी क्रमांक !scope="col" style="background:gold;"|मार्ग !scope="col" style="background:gold;"|प्रस्थान !scope="col" style="background:gold;"|आगमन !scope="col" style="background:gold;"|कधी |- |१९१३१||वांद्रे टर्मिनस &ndash; भुज ||१७:१०||०९:२५||रोज |- |१९१३२||भुज &ndash; वांद्रे टर्मिनस||१९:५०||११:२५||रोज |- |} ===मार्ग=== {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ कच्छ एक्सप्रेस (22955 / 22956) वेळापत्रक आणि स्थानके ! # ! स्थानक नाम ! अंतर (किमी) ! २२९५५ (डाउन)<br>आगमन ! २२९५५ (डाउन)<br>सुटणे ! २२९५६ (अप)<br>आगमन ! २२९५६ (अप)<br>सुटणे |- style="background: #E6F2FF;" | १ || [[वांद्रे टर्मिनस]] || ० || — || १७:४५ || ११:४५ || — |- style="background: #E6F2FF;" | २ || [[बोरिवली रेल्वे स्थानक|बोरिवली]] || १९ || १८:११ || १८:१३ || ११:०० || ११:०५ |- | ३ || [[वापी रेल्वे स्थानक|वापी]] || १५९ || २०:०२ || २०:०४ || ०८:४८ || ०८:५० |- | ४ || [[वलसाड रेल्वे स्थानक|वलसाड]] || १८५ || २०:२६ || २०:३१ || ०८:२६ || ०८:२८ |- | ५ || [[नवसारी रेल्वे स्थानक|नवसारी]] || || || || || |- style="background: #E6F2FF;" | ६ || [[सुरत रेल्वे स्थानक|सुरत]] || २५४ || २१:४७ || २१:५२ || ०७:१७ || ०७:२२ |- | ७ || [[अंकलेश्वर रेल्वे स्थानक|अंकलेश्वर]] || || || || || |- | ८ || [[भरूच रेल्वे स्थानक|भरूच]] || || || || || |- style="background: #E6F2FF;" | ९ || [[वडोदरा रेल्वे स्थानक|वडोदरा]] || ३८४ || २३:२८ || २३:३३ || ०५:१४ || ०५:१९ |- | १० || [[आणंद रेल्वे स्थानक|आणंद]] || || || || || |- | ११ || [[नडियाद रेल्वे स्थानक|नडियाद]] || || || || || |- style="background: #E6F2FF;" | १२ || [[अहमदाबाद रेल्वे स्थानक|अहमदाबाद]] || ४८४ || ०१:४५ || ०१:५५ || ०३:०५ || ०३:१५ |- | १३ || [[वीरमगाम रेल्वे स्थानक|वीरमगाम]] || ५४९ || ०२:५४ || ०२:५६ || ०१:५१ || ०१:५३ |- | १४ || [[ध्रांगध्रा रेल्वे स्थानक|ध्रांगध्रा]] || || || || || |- | १५ || [[हळवद रेल्वे स्थानक|हळवद]] || || || || || |- | १६ || [[माळिया मियाणा रेल्वे स्थानक|माळिया मियाणा]] || || || || || |- style="background: #E6F2FF;" | १७ || [[समखियाळी रेल्वे स्थानक|समखियाळी]] || ७३१ || ०५:३८ || ०५:४० || २३:१३ || २३:१५ |- | १८ || [[भचाउ रेल्वे स्थानक|भचाउ]] || ७४७ || ०५:५६ || ०५:५८ || २२:५५ || २२:५७ |- style="background: #E6F2FF;" | १९ || [[गांधीधाम रेल्वे स्थानक|गांधीधाम]] || ७८४ || ०६:४५ || ०७:०० || २२:१० || २२:२५ |- | २० || [[अदिपूर रेल्वे स्थानक|अदिपूर]] || || || || || |- | २१ || [[अंजार रेल्वे स्थानक|अंजार]] || || || || || |- style="background: #E6F2FF;" | २२ || [[भूज रेल्वे स्थानक|भूज]] || ८४२ || ०८:३० || — || — || २०:१५ |} ==हे सुद्धा पहा== * [[सयाजीनगरी एक्सप्रेस]] * [[कच्छ एक्सप्रेस (चित्रपट)]] ==बाह्य दुवे== *[http://indiarailinfo.com/train/1990 मार्ग व वेळापत्रक] [[वर्ग:भारतातील नामांकित रेल्वेगाड्या]] [[वर्ग:महाराष्ट्रामधील रेल्वे वाहतूक]] [[वर्ग:गुजरातमधील रेल्वे वाहतूक]] 83tv94lqia9oltzy8j9516qwcshm8oq 0 186641 2693424 2683482 2026-07-09T12:08:50Z अभय नातू 206 /* विमानताफा */ 2693424 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट विमान सेवा | नाव = स्पिरिट एरलाइन्स | चित्र = Spirit Airlines logo 2014.svg | चित्र_आकारमान = | IATA = NK | ICAO = NKS | callsign = स्पिरिट विंग्स | स्थापना = [[इ.स. १९८०|१९८०]] (''चार्टर वन'' नावाने) | बंद = [[२ मे]], [[इ.स. २०२६|२०२६]] | विमानतळ = [[डीट्रॉइट वेन काउंटी मेट्रोपोलिटन विमानतळ|डीट्रॉइट]], [[फोर्ट लॉडरडेल-हॉलिवूड विमानतळ]] | मुख्य_शहरे = [[अटलांटिक सिटी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|अटलांटिक सिटी]], [[डॅलस/फोर्ट वर्थ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|डॅलस-फोर्ट वर्थ]], [[शिकागो-ओ'हेर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|शिकागो-ओ'हेर]], [[जॉर्ज बुश आंतरखंडीय विमानतळ|ह्युस्टन-आंतरखंडीय]], [[मॅककरान आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|लास व्हेगस]], [[मर्टल बीच आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मर्टल बीच]], [[लॉस एंजेलस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|लॉस एंजेलस]] | फ्रिकवंट_फ्लायर = | एलायंस = | उपकंपन्या = | विमान संख्या = ७८ | मुख्य कंपनी = | ब्रीदवाक्य = लेस मनी, मोर गो. | मुख्यालय = [[मीरामार, फ्लोरिडा]], [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिका]] | मुख्य व्यक्ती = [[बेन बाल्डांझा]] | संकेतस्थळ = http://www.sprit.com }} '''स्पिरिट एरलाइन्स, इंक.''' ही एक अमेरिकन अतिकिफायतशी (''अल्ट्रा लो-कॉस्ट'' तथा ''यूएलसीसी'') विमानसेवाकंपनी होती. या कंपनीचे मुख्यालय [[मायामी महानगर क्षेत्र|मायामी महानगर क्षेत्रातील]] [[डेनिया बीच, फ्लोरिडा]] येथे होते.<ref name="HQ">{{cite web |url=https://www.spirit.com/about-us |title=Spirit Airlines About Us |publisher=Spirit Airlines}}</ref> स्पिरिट संपूर्ण [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|युनायटेड स्टेट्स]], [[कॅरिबियन]] आणि [[लॅटिन अमेरिका|लॅटिन अमेरिकेमध्ये]] नियोजित उड्डाणे चालवत असे. २०२३ पर्यंत स्पिरिट उत्तर अमेरिकेतील सातवी सर्वात मोठी विमानकंपनी तसेच उत्तर अमेरिकेतील सर्वात मोठी अतिकिफायतशीर कंपनी होती.<ref name="Size">{{cite news |title=Largest Airlines in North America 2023 |work=Aviation Week}}</ref> स्पिरिटने नोव्हेंबर २०२४ मध्ये चॅप्टर ११ दिवाळखोरीसाठी अर्ज केला होता आणि मार्च २०२५ मध्ये आर्थिक पुनर्रचनेनंतर ती यातून बाहेर पडली, परंतु ऑगस्ट २०२५ मध्ये पुन्हा एकदा दिवाळखोरीसाठी अर्ज केला.<ref name="Bankruptcy">{{cite news |url=https://www.reuters.com |title=Spirit Airlines files for bankruptcy again |work=Reuters |date=August 2025}}</ref> शेवटी २ मे, २०२६ रोजी ही कंपनी बंद पडली. स्पिरिट एरलाइन्स, इंक. ही एक [[डेलावेर जनरल कॉर्पोरेशन लॉ|डेलावेर कॉर्पोरेशन]] आहे.<ref name="10-K2018">{{cite web |date=February 13, 2019 |title=Spirit Airlines FORM 10-K December 31, 2018 |url=http://ir.spirit.com/Cache/396731595.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20191116151031/http://ir.spirit.com/Cache/396731595.pdf |archive-date=November 16, 2019 |access-date=November 16, 2019 |publisher=Spirit Airlines}}</ref> २०२४ मध्ये दिवाळखोरीचा अर्ज दाखल करेपर्यंत या कंपनीचे समभाग [[न्यू यॉर्क समभाग बाजार|न्यू यॉर्क समभाग बाजारावर]] (SAVE) या संकेताखाली विकले जात असत. {{Multiple image | image1 = 11ef - Spirit Airlines DC-9-41; N131NK@FLL;30.01.1998 (5198215122).jpg | image2 = McDonnell Douglas MD-83, Spirit Airlines JP333988.jpg | image3 = Airbus A319-132 ‘N531NK’ Spirit (27884295964).jpg | image4 = Spirit A320 at BWI.jpg | image5 = Spirit Airbus A321neo N725NK BWI MD1.jpg | direction = vertical | caption1 = १९९८ मधील स्पिरिटचे माजी [[मॅकडोनेल डग्लस डीसी-९]], जे १९९२ ते २००२ पर्यंत वापरल्या गेलेल्या पहिल्या लिव्हरीमध्ये (रंगसंगती) रंगवलेले आहे. | caption2 = २००४ मधील स्पिरिटचे माजी [[मॅकडोनेल डग्लस एमडी-८२]], जे २००२ ते २००७ पर्यंत वापरल्या गेलेल्या ग्रेस्केल लिव्हरीच्या निळ्या आवृत्तीत रंगवलेले आहे. | caption3 = स्पिरिटचे माजी [[एरबस ए३१९-१००]], जे २००२ ते २००७ पर्यंत वापरल्या गेलेल्या ग्रेस्केल लिव्हरीमध्ये रंगवलेले आहे. | caption4 = स्पिरिटचे माजी [[एरबस ए३२०-२००]], जे २००७ ते २०१४ पर्यंत वापरल्या गेलेल्या निळ्या रंगाच्या लिव्हरीमध्ये रंगवलेले आहे. | caption5 = स्पिरिटचे सध्याचे [[एरबस ए३२१ निओ|एरबस ए३२१-२७१एनएक्स]], जे २०१४ पासून वापरल्या जाणाऱ्या गडद पिवळ्या रंगाच्या लिव्हरीमध्ये आहे. | total_width = 265 }} == विमानताफा == [[File:N616NK_Over_Miami_Air_FLL_10R_JTPI_4x6_9251_(15985038769).jpg|thumb|[[फोर्ट लॉडरडेल-हॉलिवूड आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|फोर्ट लॉडरडेल-हॉलिवूड विमानतळावर]] उतरणारे स्पिरिट एरलाइन्सचे [[एरबस ए३२०]].]] [[File:Airbus A319 N507NK landing at McCarran Airport Mar 2012 (6804924980).jpg|thumb|[[मॅककरान आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|लास व्हेगस विमानतळावर]] उतरणारे स्पिरिट एरलाइन्सचे [[एरबस ए३१९]]]] [[File:Spirit Airlines Airbus A321-231(WL) N658NK.jpg|thumb|[[लाग्वार्डिया विमानतळ|न्यू-यॉर्क लाग्वार्डिया विमानतळावरून]] निघालेले स्पिरिट एरलाइन्सचे [[एरबस ए३२१]]. या विमानाला न्यू यॉर्क शहरातील टॅक्सीची रंगसंगती आहे]] ऑक्टोबर २०१५ मधील विमाने: <center> {|class="toccolours" border="1" cellpadding="3" style="border-collapse:collapse; text-align:center" |+ '''स्पिरिट एरलाइन्स ताफा'''<ref name=planespotters>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=http://www.planespotters.net/Airline/Spirit-Airlines |title=Spirit Airlines Fleet Details and History |publisher=Planespotters.net |accessdate=9 June 2015 |archive-date=2015-08-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150831074209/http://www.planespotters.net/Airline/Spirit-Airlines |url-status=dead }}</ref> |-bgcolor= !rowspan="2"|प्रकार !rowspan="2"| सेवारत !rowspan="2"|मागण्या !colspan="3"|प्रवासी !rowspan="2"|नोंदी |-bgcolor= !<abbr title="Big Front Seat">B</abbr> !<abbr title="Deluxe Leather">E</abbr> !एकूण |- |[[एरबस ए३१९-१००]] |align=center|२९ |align=center|० |align=center|१० |align=center|१३५ |align=center|१४५ | यातील खुर्च्यांची पाठ झुकते. २०१६पासून सेवानिवृत्ती.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा= http://www.seatguru.com/airlines/Spirit_Airlines/Spirit_Airlines_Airbus_A319_B.php|title = SeatGuru Seat Map Spirit Airbus A319 (319)|कृती = seatguru.com|accessdate = 3 April 2015}}</ref>{{Not in citation|date=August 2015}} |- |[[एरबस ए३२०-२००]] | align="center" |४३ | align="center" |२१ |align=center|४ |align=center|१७४ |align=center|१७८ |२०१८नंतर दाखल झाली. यातील खुर्च्यांची पाठ झुकत नाही. |- |[[एरबस ए३२०निओ]] |align=center|० |align=center|४५ |colspan="3" class="unsortable"|<abbr title="To Be Announced"><center>माहिती नाही</abbr> | |- |[[एरबस ए३२१-२००]] |align=center|६ |align=center|३० |align=center|४ |align=center|२१४ |align=center|२१८ |२०१८पासून दाखल होतील. यातील खुर्च्यांची पाठ झुकत नाही. |- |[[एरबस ए३२१निओ]] |align=center|० |align=center|१० |colspan="3" class="unsortable"|<abbr title="To Be Announced"><center>माहिती नाही</abbr> | |- !एकूण !७८ !१०६ !colspan=4| |} </center> === पूर्वी ताफ्यात असलेली विमाने === {| class="wikitable" style="margin-left:auto; margin-right:auto;" |+ '''स्पिरिट एरलाइन्सने निवृत्त केलेली विमाने''' |- !प्रकार !एकूण !निवृत्ती !बदली प्रकार |- |[[मॅकडोनेल डग्लस डीसी-९-२०]] |align=center|२ |align=center|२००६ |एरबस ए३२० |- |[[मॅकडोनेल डग्लस डीसी-९-३०]] |align=center|१३ |align=center|२००६ |एरबस ए३२० |- |[[मॅकडोनेल डग्लस डीसी-९-४०]] |align=center|२ |align=center|२००६ |एरबस ए३२० |- |[[मॅकडोनेल डग्लस एमडी-८१]] |align=center|७ |align=center|२००६ |एरबस ए३२० |- |[[मॅकडोनेल डग्लस एमडी-८२]] |align=center|१४ |align=center|२००६ |एरबस ए३२० |- |[[मॅकडोनेल डग्लस एमडी-८३]] |align=center|१५ |align=center|२००६ |एरबस ए३२० |- |[[मॅकडोनेल डग्लस एमडी-८७]] |align=center|२ |align=center|२००६ |एरबस ए३२० |} == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:अमेरिकेमधील विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:बंद पडलेल्या विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:इ.स. १९८० मधील निर्मिती]] [[वर्ग:इ.स. २०२६ मधील समाप्ती]] 0iqnvpfetmfx5orhkmmnr8lxi7dk8ta 0 187931 2693456 2406020 2026-07-09T13:05:55Z अभय नातू 206 /* ट्रेन मार्ग आणि थांबे */ 2693456 wikitext text/x-wiki '''अहिल्यानगरी एक्सप्रेस''' किंवा '''अहिल्या एक्सप्रेस''' ही [[भारतीय रेल्वे]] ची मेल/एक्सप्रेस गाडी [[मध्यप्रदेश]]च्या [[इंदूर जंक्शन|इंदूर]] पासून [[केरळ]]ची राजधानी [[त्रिवेंद्रम सेंट्रल रेल्वे स्थानक|त्रिवेंद्रम]] पर्यंत धावणारी गाडी आहे. ही गाडी आठवड्यातून एकदा धावते.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.thehindubusinessline.com/economy/logistics/indore-railway-station-gets-20-kw-solar-power-plant/article7214529.ece |title=इंदूर रेल्वे स्थानक ला 20 किलोवॅट सौर ऊर्जा प्रकल्प मंजूर |प्रकाशक=दहिन्दूबिज़नेसलाइन .कॉम |दिनांक=१६ मे २०१५ | प्राप्त दिनांक=}}</ref> ==संख्या आणि परिभाषा== {| class="wikitable" ! style="text-align: center; font-weight: bold;" | गाटी क्रमांक ! style="text-align: center; font-weight: bold;" | तपशील |- | style="text-align: center;" | 16325 | style="text-align: center;" | इंदूर जंक्शन ते त्रिवेंद्रम सेंट्रल |- | style="text-align: center;" | 16326 | style="text-align: center;" | त्रिवेंद्रम सेंट्रल ते इंदूर जंक्शन |} ==नाव== या गाडीला [[इंदूर संस्थान]]च्या राणी [[अहिल्याबाई होळकर]] यांचे नाव दिले गेले आहे. इंदूर शहराचे नाव पूर्वी नाव अहिल्यानगरी होते.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.cleartrip.com/trains/22645 |title=अहिल्यानगरी एक्सप्रेस सेवा |प्रकाशक=क्लेअरट्रिप.कॉम |दिनांक=८ जानेवारी २०१६ |प्राप्त दिनांक= |accessdate=2016-01-08 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304235351/http://www.cleartrip.com/trains/22645 |url-status=dead }}</ref> ==वेळापत्रक == {| class="wikitable" ! style="text-align: center; font-weight: bold;" | ट्रेन क्रं. ! style="text-align: center; font-weight: bold;" | प्रस्थान वेळ ! style="text-align: center; font-weight: bold;" | प्रस्थान स्टेशन ! style="text-align: center; font-weight: bold;" | आगमन स्टेशन ! style="text-align: center; font-weight: bold;" | वार |- | style="text-align: center;" | 16325 | style="text-align: center;" | 4:40 पी.एम. | style="text-align: center;" | इंदूर जंक्शन | style="text-align: center;" | त्रिवेंद्रम सेंट्रल | style="text-align: center;" | सोमवार |- | style="text-align: center;" | 16326 | style="text-align: center;" | 5:00 ए.एम. | style="text-align: center;" | त्रिवेंद्रम सेंट्रल | style="text-align: center;" | इंदूर जंक्शन | style="text-align: center;" | सोमवार |} ==ट्रेन मार्ग आणि थांबे== ही ट्रेन खालील मार्गाने धावते : इंदूर जंक्शन, देवास जंक्शन,उज्जैन जंक्शन,शूजलापूर,भोपाल जंक्शन,भोपाल हबिबगंज,होसांगाबाद,इटारशी जंक्शन,घोर डोंगरी, अमला जंक्शन,बैतुल,नागपूर,चंद्रपूर,बललरशाह,वरंगळ,खम्माम,विजयवाडा जंक्शन,चेन्नई सेंट्रल,अरक्कोनाम जंक्शन, कटपडी,सेलम जंक्शन, एरोड जंक्शन,कोइंबतूर जंक्शन,पालक्कड जंक्शन,थृस्सुए रेल्वे स्थानक,एरणाकुलम जंक्शन,अलाप्पूझा,कोललं जंक्शन त्रिवेंद्रम सेंट्रल.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://railenquiry.in/schedule/22645/ahilya-nagari-express|title=अहिल्यानगरी एक्सप्रेस (22645) अनुसूची / रूट|प्रकाशक=इनक्यारी.इन |दिनांक=८ जानेवारी २०१६| प्राप्त दिनांक=}}</ref> == मुख्य स्थानके == या रेल्वेगाडीचे प्रवासादरम्यान इंदूर जंक्शन ते कोच्चुवेली (तिरुवनंतपुरम) दरम्यान मुख्य ५२ स्थानके आहेत. त्यापैकी प्रमुख स्थानकांचे वेळापत्रक खालीलप्रमाणे आहे: {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ अहिल्यानगरी एक्सप्रेस (22645 / 22646) वेळापत्रक आणि स्थानके ! # ! स्थानक नाम ! अंतर (किमी) ! २२६४५ (डाउन)<br>आगमन ! २२६४५ (डाउन)<br>सुटणे ! २२६४६ (अप)<br>आगमन ! २२६४६ (अप)<br>सुटणे |- style="background: #E6F2FF;" | १ || [[इंदूर जंक्शन रेल्वे स्थानक|इंदूर जंक्शन]] || ० || — || १६:४५ || १७:०५ || — |- style="background: #E6F2FF;" | २ || [[उज्जैन जंक्शन रेल्वे स्थानक|उज्जैन जंक्शन]] || ७९ || १८:१० || १८:२५ || १५:०५ || १५:१५ |- | ३ || [[शुजालपूर रेल्वे स्थानक|शुजालपूर]] || १८२ || १९:४२ || १९:४४ || १३:२६ || १३:२८ |- style="background: #E6F2FF;" | ४ || [[भोपाळ जंक्शन रेल्वे स्थानक|भोपाळ जंक्शन]] || २६३ || २१:०५ || २१:१० || ११:५० || ११:५५ |- style="background: #E6F2FF;" | ५ || [[इटारसी जंक्शन रेल्वे स्थानक|इटारसी जंक्शन]] || ३५५ || २२:५० || २३:०० || ०९:४० || ०९:५० |- | ६ || [[घोराडोंगरी रेल्वे स्थानक|घोराडोंगरी]] || ४२५ || २३:५३ || २३:५५ || ०८:१३ || ०८:१५ |- | ७ || [[बेतूल रेल्वे स्थानक|बेतूल]] || ४६२ || ००:३० || ००:३२ || ०७:४३ || ०७:४५ |- style="background: #E6F2FF;" | ८ || [[नागपूर जंक्शन रेल्वे स्थानक|नागपूर जंक्शन]] || ६५३ || ०४:१५ || ०४:२० || ०४:१५ || ०४:२० |- style="background: #E6F2FF;" | ९ || [[बल्हारशाह जंक्शन रेल्वे स्थानक|बल्हारशाह जंक्शन]] || ८६२ || ०७:३५ || ०७:४० || ००:४५ || ००:५० |- | १० || [[सिरपूर कागझनगर रेल्वे स्थानक|सिरपूर कागझनगर]] || ९३२ || ०८:३४ || ०८:३५ || २३:३९ || २३:४० |- | ११ || [[रामगुंडम रेल्वे स्थानक|रामगुंडम]] || १००४ || ०९:२४ || ०९:२५ || २२:४४ || २२:४५ |- style="background: #E6F2FF;" | १२ || [[वरंगळ रेल्वे स्थानक|वरंगळ]] || ११०५ || १०:५८ || ११:०० || २१:१० || २१:१२ |- style="background: #E6F2FF;" | १३ || [[विजयवाडा जंक्शन रेल्वे स्थानक|विजयवडा जंक्शन]] || १३१२ || १४:३० || १४:४० || १७:२५ || १७:३५ |- | १४ || [[नेल्लोर रेल्वे स्थानक|नेल्लोरे]] || १५६७ || १८:०८ || १८:१० || १३:४८ || १३:५० |- style="background: #E6F2FF;" | १५ || [[गुदुर जंक्शन रेल्वे स्थानक|गुदुर जंक्शन]] || १६०५ || १९:२३ || १९:२५ || १३:१३ || १३:१५ |- style="background: #E6F2FF;" | १६ || [[चेन्नई सेंट्रल रेल्वे स्थानक|एम. जी. रामचंद्रन सेंट्रल]] || १७४३ || २१:५० || २२:१५ || १०:१५ || १०:४० |- style="background: #E6F2FF;" | १७ || [[काटपाडी रेल्वे स्थानक|काटपाडी जंक्शन]] || १८९३ || ००:०५ || ००:१० || ०७:३५ || ०७:४० |- style="background: #E6F2FF;" | १८ || [[जोलारपेट्टई जंक्शन रेल्वे स्थानक|जोलारपेटटई जंक्शन]] || १९७७ || ०१:२३ || ०१:२५ || ०६:१३ || ०६:१५ |- style="background: #E6F2FF;" | १९ || [[सेलम जंक्शन रेल्वे स्थानक|सलेम जंक्शन]] || २०९७ || ०२:५७ || ०३:०० || ०४:४७ || ०४:५० |- style="background: #E6F2FF;" | २० || [[इरोड जंक्शन रेल्वे स्थानक|एरोडे जंक्शन]] || २१५७ || ०३:५० || ०४:०० || ०३:५० || ०४:०० |- | २१ || [[तिरूप्पुर रेल्वे स्थानक|तिरूप्पुर]] || २२०७ || ०४:४३ || ०४:४५ || ०३:०३ || ०३:०५ |- style="background: #E6F2FF;" | २२ || [[कोइंबतूर रेल्वे स्थानक|कोइंबतूर जंक्शन]] || २५२८ || ०५:४२ || ०५:४५ || ०२:१२ || ०२:१५ |- style="background: #E6F2FF;" | २३ || [[पालककड जंक्शन रेल्वे स्थानक|पालककड जंक्शन]] || २६१४ || ०७:१२ || ०७:१५ || ००:५२ || ००:५५ |- | २४ || [[थ्रीस्सुर रेल्वे स्थानक|थ्रीस्सुर]] || २६९० || ०८:३७ || ०८:४० || २३:१२ || २३:१५ |- style="background: #E6F2FF;" | २५ || [[एर्नाकुलम टाउन रेल्वे स्थानक|एर्नाकुलम जंक्शन (साऊथ)]] || २७६४ || १०:४० || १०:४५ || २१:४५ || २१:५० |- | २६ || [[कोट्टयम रेल्वे स्थानक|कोट्टयम]] || २८२४ || ११:५७ || १२:०० || २०:४२ || २०:४५ |- style="background: #E6F2FF;" | २७ || [[कयाम्कुलम जंक्शन रेल्वे स्थानक|कयाम्कुलम जंक्शन]] || २८७९ || १३:०८ || १३:१० || १९:३३ || १९:३५ |- style="background: #E6F2FF;" | २८ || [[कोल्लम जंक्शन रेल्वे स्थानक|कोल्लम जंक्शन]] || २९२० || १४:०२ || १४:०५ || १८:५२ || १८:५५ | - | २९ || [[कोच्चुवेली रेल्वे स्थानक|कोच्चुवेली (तिरुवनंतपुरम)]] || २९७७ || १५:३५ || — || — || १७:५० |} ==बोगी व्यवस्था== या ट्रेन ला सामान्यतः 23 बोगी असतात. त्यात * 2 द्वितीयश्रेणी वातानुकूलित ( टू टायर ) * 2 तृतीय श्रेणी वातानुकूलित ( थ्रि टायर ) * 1 भोजन व्यवस्था * 14 श्ययन यान * 4 सामान्य ==सरासरी वेग आणि आवक जावक काळं == या ट्रेनचा तासी 55 किमी सरासरी वेग आहे आणि दोन्ही ठिकाणाहून ती साप्ताहिक पद्धतीने धावते.<ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=http://www.indianrail.in/trains/16325-ahilyanagari-express.html|title=१६३२५ अहिल्यानगरी एक्ष्प्रेस्स वेळापत्रक|प्रकाशक=इंडिअनरेल.इन|दिनांक=८ जानेवारी २०१६|प्राप्त दिनांक=|accessdate=2016-01-08|archive-date=2016-01-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20160111212546/http://www.indianrail.in/trains/16325-ahilyanagari-express.html|url-status=dead}}</ref> == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:भारतातील नामांकित रेल्वेगाड्या]] b2kezlv2a8tgfc8gwa1785j9ydylxwd 0 188255 2693521 2623245 2026-07-09T21:47:20Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2693521 wikitext text/x-wiki {{चौकट महाविद्यालय |name= {{लेखनाव}} |image= |ब्रीदवाक्य= |endowment= |director= |established= [[इ.स. २०१५|२०१५]] |type= [[शिक्षण व संशोधन]] |staff= ११<ref name=staff>{{संकेतस्थळ स्रोत|title=आयसर तिरुपती शैक्षणिक कर्मचारी संख्या|दुवा=http://www.iisertirupati.ac.in/people/faculty/|प्रकाशक=भारतीय विज्ञान शिक्षण आणि संशोधन संस्था, तिरुपती|ॲक्सेसदिनांक=२४ जानेवारी, २०१६|भाषा=इंग्लिश|archive-date=2016-02-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20160201034303/http://www.iisertirupati.ac.in/people/faculty/|url-status=dead}}</ref> |students= ५०<ref name="stud">{{संकेतस्थळ स्रोत|title=आयसर तिरुपती बीएस-एमएस विद्यार्थी संख्या|दुवा=http://www.iisertirupati.ac.in/people/students/|प्रकाशक=भारतीय विज्ञान शिक्षण आणि संशोधन संस्था, तिरुपती|ॲक्सेसदिनांक=२४ जानेवारी, २०१६|भाषा=इंग्लिश|archive-date=2016-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20160301050530/http://www.iisertirupati.ac.in/people/students/|url-status=dead}}</ref> |undergrad= ५०<ref name=stud/> |postgrad= |doctoral = |colors= |शहर= [[तिरुपती]] |राज्य = [[आंध्र प्रदेश]] |देश = [[भारत]] |campus= |मानचिन्ह = |website= {{URL|www.iisertirupati.ac.in}} }} '''{{लेखनाव}}''' (इंग्रजी: ''Indian Institute of Science Education and Research, Tirupati'') (किंवा '''आयसर तिरुपती''') ही [[तिरुपती]], [[आंध्र प्रदेश]] येथील [[भारत|भारतातील]] एक स्वायत्त उच्च शिक्षण संस्था आहे. ==शैक्षणिक== ===विभाग=== ===केंद्रे=== ===कार्यक्रम=== == विद्यार्थ्यांचे उपक्रम == == हे सुद्धा पहा == *[[भारतीय विज्ञान शिक्षण आणि संशोधन संस्था, पुणे]] *[[भारतीय विज्ञान शिक्षण आणि संशोधन संस्था, कोलकाता]] *[[भारतीय विज्ञान शिक्षण आणि संशोधन संस्था, भोपाळ]] *[[भारतीय विज्ञान शिक्षण आणि संशोधन संस्था, तिरुवनंतपुरम]] *[[भारतीय विज्ञान शिक्षण आणि संशोधन संस्था, मोहाली]] == संदर्भ == {{विस्तार}} [[वर्ग:भारतीय विज्ञान शिक्षण आणि संशोधन संस्था]] [[वर्ग:तिरुपती]] fe625q1efu3zgn9hbmdm9lqx2e03m0f 0 188916 2693536 2580282 2026-07-10T05:10:51Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2693536 wikitext text/x-wiki [[चित्र:RedLakeCroatia.JPG|thumb|[[क्रोएशिया]]<nowiki/>मधील लाल सरोवर]] भूपृष्ठाचा काही भाग जेव्हा काही कारणांमुळे भंग पावतो किंवा कोसळतो, तेव्हा जे छिद्र तयार होते त्याला '''विलयछिद्र''' किंवा '''भूछिद्र''' म्हणतात. अनेक विलयछिद्रे ही चुनखडीचे पाण्यामध्ये विरघळणे यासारख्या [[कार्स्ट]] (विद्रावण) प्रक्रियेमुळे घडतात.<ref><cite class="citation journal" contenteditable="false">Lard, L., Paull, C., & Hobson, B. (1995). </cite></ref> काही विलयछिद्रे भूपृष्ठाखालील खडकाळ भाग [[भूजल|भूजलाबरोबर]] वाहून गेल्यामुळे निर्माण होणाऱ्या पोकळीमुळे तयार होतात.<ref name="bgs"><cite class="citation web" contenteditable="false">[http://www.bgs.ac.uk/mendips/caveskarst/karst_3.htm "Caves and karst – dolines and sinkholes"]. </cite></ref> विलयछिद्रांचा व्यास तसेच खोली १ ते ६०० मी. पर्यंत असू शकते. त्यांचा अंतरभाग मृदेचा किंवा खडकाचा किंवा इतरही पदार्थांचा असू शकतो. विलयछिद्रे अचानक किंवा संथपणे तयार होऊ शकतात, आणि जगात सर्वत्र आढळून येतात.<ref><cite class="citation web" contenteditable="false">Kohl, Martin (2001). </cite></ref> जुलै २०१५ मध्ये शास्त्रज्ञांनी ६७पी/चुरिमोव्ह-गेरासिमेंको या [[धूमकेतू|धूमकेतूवरही]] विलयछिद्रे असल्याचे जाहीर केले.<ref name="NAT-20150702"><cite class="citation journal" contenteditable="false">Vincent, Jean-Baptiste; et al. (2 July 2015). </cite></ref><ref name="AP-20150701"><cite class="citation news" contenteditable="false">Ritter, Malcolm (1 July 2015). </cite></ref> == निर्मिती == [[चित्र:Dead_Sea_sinkhole_by_David_Shankbone.jpg|thumb|[[मृत समुद्र|मृत समुद्रा]]<nowiki/>जवळची विलयछिद्रे. समुद्रपातळी खालावल्याने गोड्या पाण्यात भूअंतर्गत क्षारे विरघळल्यामुळे त्यांची निर्मिती झाली.]] [[चित्र:Chinchón_dolina_c1991.jpg|thumb|माद्रिद, स्पेनजवळ [[जिप्सम]]<nowiki/>च्या खडकाच्या काही भागाचा अधःपात झाल्यामुळे निर्माण झालेले विलयछिद्र]] === नैसर्गिक प्रक्रिया === अनेकदा विलयछिद्रे वाहत्या किंवा निश्चल जलस्रोतांच्या पाणलोट क्षेत्रात तयार होतात. पण काही विशिष्ट परिस्थितींत उंच आणि कोरड्या ठिकाणीही ते तयार होऊ शकतात. विद्राव्य खडकांचे झिरपत्या पाण्यामुळे होणारे [[अपक्षरण]]<ref><cite class="citation book" contenteditable="false">Friend, Sandra (2002). </cite></ref>, गुहेच्या छताचे कोसळणे, [[भूजल पातळी]] खालावणे ही विलयछिद्रांच्या निर्मितीची काही नैसर्गिक कारणे आहेत. भूजल वाहताना त्यात खडकांतील ठराविक क्षारे विरघळतात आणि सैल मातीचे कण वाहून जातात. त्यामुळे पोकळी निर्माण होते आणि विलयछिद्र तयार होते. कधीकधी विलयछिद्रांमध्ये भूपृष्ठाखालील गुहांची मुखे असतात, तर कधीकधी एखाद्या मोठ्या विलयछिद्राच्या तळाशी वाहणारी भूमिगत नदीही दिसून येते. [[पापुआ न्यू गिनी]] मधील मिन्ये विलयछिद्र आणि अमिरिकेतील सिडार सिंक विलयछिद्र यांमध्ये अशा भूमिगत नद्या आढळून येतात. भूपृष्ठाखालील खडक जर चुनखडी, इतर कार्बोनेट संयुगे, मीठ अथवा जिप्सम यांसारख्या जलविद्राव्य पदार्थांचा बनलेला असेल तर त्यात विलयछिद्रे बऱ्याचदा दिसून येतात.<ref><cite class="citation web" contenteditable="false">[http://geology.utah.gov/surveynotes/geosights/sinkhole.htm "Sinkholes in Washington County"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110323204811/http://www.geology.utah.gov/surveynotes/geosights/sinkhole.htm |date=2011-03-23 }}. </cite></ref> गारगोटी आणि क्वार्टझाईट खडकांच्या प्रदेशांमध्येही ते तयार होतात. खडकाचे कण जसजसे पाण्यात विरघळतात तसतशा भूपृष्ठाखाली पोकळ्या निर्माण होतात. पृष्ठभागाखाली पुरेसा आधार नसेल तर तो अचानक कोसळून विलयछिद्र तयार होते. === अनैसर्गिक प्रक्रिया === [[चित्र:Sinkhole.jpg|thumb|रस्त्याखाली पाझरणाऱ्या पाण्याने फुटलेल्या पाइपात माती वाहून नेल्यामुळे निर्माण झालेले विलयछिद्र]] मानवी क्रियांमुळेही विलयछिद्रे तयार होतात. वापरात नसलेल्या खाणी कोसळणे, नागरी भागांमधील जुने जमिनीखालचे पाण्याचे पाईप किंवा निचरा वाहून नेणाऱ्या वाहिन्या फुटणे, अतिप्रमाणात भूजल उपसणे ही काही मानवप्रणीत कारणे आहेत. नैसर्गिक जलवहन प्रवृत्तींमध्ये केलेले बदल (उदा. सिंचनासाठी वा वीजनिर्मितीसाठी नदीचे पाणी दुसरीकडे वळविणे) देखील विलयछिद्रांच्या निर्मितीसाठी कारणीभूत ठरतो. कधीकधी अौद्योगिक कारखान्यांतील निचरा साठवण्यासाठी कृत्रिम तळी बांधली जातात. यामुळे पृष्ठभागाच्या रचनेत मोठा बदल होतो आणि पृ़ष्ठभागाखालील खडक कमकुवत असल्यास ती कोसळून विलयछिद्र बनते. == उद्भाव == [[चित्र:AlapahaRiver2002.jpg|left|thumb|अमेरिकेतील अलापहा नदीचे सर्व पृष्ठजल जेनिंग्ज गावाजवळील विलयछिद्रात वाहते. पुढे ते फ्लोरिडा [[जलप्रस्तर|जलप्रस्तरात]] प्रवेश करते.]] [[कार्स्ट]] भूस्वरूपाच्या परिसरांशी विलयछिद्रांचा संबंध असतो. अशा प्रदेशांमध्ये छोट्या क्षेत्रातही शेकडो विलयछिद्रे असू शकतात, जेणेकरून वरून पाहिल्यावर पूर्ण क्षेत्र छिद्रांनी व्यापलेले दिसते. परिसरातील सर्व पाणी भूपृष्ठाखाली वाहत असल्यामुळे अशा प्रदेशात पृष्ठजल उद्भवत नाही. [[लाओस]] देशातील खांमोवान पर्वत आणि [[पापुआ न्यू गिनी]]<nowiki/>तील मामो पठार ही अशा कार्स्ट भूप्रदेशाची उदाहरणे आहेत.<ref name="wondermondo"/> तसेच [[व्हेनेझुएला]] देशातील सिमा हंबोल्ट आणि सिमा मार्टेल ही सँडस्टोन (गारगोटी) खडकात तयार झालेली जगातील सर्वात मोठी विलयछिद्रे आहेत.<ref name="wondermondo"/> काही विलयछिद्रे एकजिनसी चुनखडकाच्या जाड थरांमध्ये निर्माण होतात. पुष्कळ पावसामुळे विपुल प्रमाणात असलेले भूजल त्यांच्या निर्मितीस अनुकूल ठरते. पापुआ न्यू गिनीतील [[न्यू ब्रिटन]] बेटावरील नाकानाई पर्वतांमध्ये अशी बरीच विलयछिद्रे आहेत.<ref name="wondermondo2"><cite class="citation web" contenteditable="false">[http://www.wondermondo.com/Countries/Au/Papua/EastNewBritain/Nare.htm "Naré sinkhole"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303231946/http://www.wondermondo.com/Countries/Au/Papua/EastNewBritain/Nare.htm |date=2016-03-03 }}. </cite></ref> चुनखडकाचा त्याखालील अविद्राव्य खडकाशी संपर्क झाल्यास शक्तीशाली भूनद्या आकाराला येऊ शकतात आणि भूपृष्ठाखाली मोठ्या पोकळ्या तयार होऊ शकतात. चीनमधील 'श्याओचाय त्यांकंग' हे ६६२ मी. खोलीचे विलयछिद्र अशाच परिस्थितीत निर्माण झाले आहे. [[मेक्सिको]] देशातील [[क्वेरेटारो]] आणि [[सान लुइस पोतोसी]] राज्यांमध्येही अशीच मोठाली विलयछिद्रे आहेत.<ref name="wondermondo"><cite class="citation web" contenteditable="false">[http://www.wondermondo.com/Best/World/Sinkholes.htm "Largest and most impressive sinkholes of the world"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160314152911/http://www.wondermondo.com/Best/World/Sinkholes.htm |date=2016-03-14 }}. </cite></ref><ref name="Zhu_tiankeng"><cite class="citation journal" contenteditable="false">Zhu, Xuewen; Chen, Weihai (2006). </cite></ref> मेक्सिकोच्या [[तामौलिपास]] राज्यातील झाकाताॅन प्रणालीतील विलयछिद्रांची निर्मिती असामान्य प्रक्रियांमुळे झाली आहे. ज्वालामुखीमुळे उष्ण होणाऱ्या आम्लमय भूजलाची क्रिया येथील २०हून जास्त विलयछिद्रांच्या निर्मितीस कारणीभूत ठरली आहे.<ref name="gary"><cite class="citation web" contenteditable="false">[http://www.geo.utexas.edu/faculty/jmsharp/zacaton/default.htm "Sistema Zacatón"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181214005659/http://www.geo.utexas.edu/faculty/jmsharp/zacaton/default.htm |date=2018-12-14 }}. by Marcus Gary.</cite><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rfr_id=info%3Asid%2Fen.wikipedia.org%3ASinkhole&rft.btitle=Sistema+Zacat%C3%B3n&rft.genre=unknown&rft_id=http%3A%2F%2Fwww.geo.utexas.edu%2Ffaculty%2Fjmsharp%2Fzacaton%2Fdefault.htm&rft.pub=by+Marcus+Gary&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook" contenteditable="false">&nbsp;</span></ref><ref name="wondermondo3"><cite class="citation web" contenteditable="false">[http://www.wondermondo.com/Countries/NA/Mexico/Tamaulipas/SistemaZacaton.htm "Sistema Zacatón"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111108043452/http://www.wondermondo.com/Countries/NA/Mexico/Tamaulipas/SistemaZacaton.htm |date=2011-11-08 }}. </cite></ref> येथील झाकाताॅन हे पाण्याने भरलेले जगातील सर्वात मोठे विलयछिद्र आहे. काही विलयछिद्रांच्या वरच्या भागावर [[ट्रॅव्हर्टाईन]] खनिजाच्या गाळामुळे विलक्षण अशी 'झाकणे' तयार झाली आहेत.<ref name="wondermondo3"/> अमेरिकेतील [[फ्लोरिडा]] राज्याच्या मध्यभागात वारंवार भूपृष्ठाचा भाग कोसळल्यामुळे विलयछिद्रे तयार होतात. इटलीतील मुर्जे पठारावरही बरीच विलयछिद्रे आहेत. जलाशयात खूप पाऊस पडल्यामुळेही विलयछिद्र निर्माण होऊ शकते.<ref><cite class="citation web" contenteditable="false">[http://www.crystalinks.com/sinkholes.html "Sinkholes, Blue Holes"]<span class="reference-accessdate">. </span></cite></ref> <sup class="noprint Inline-Template " style="white-space:nowrap;">&#x5B;''<span title="The text near this tag needs further explanation. (June 2013)">further explanation needed</span>''&#x5D;</sup> == मानवी कार्यांसाठी उपयोग == कचऱ्याची विल्हेवाट लावण्यासाठी विलयछिद्रांचा अनेक शतकांपासून वापर करण्यात आला आहे. परंतु अशा ठिकाणी भूजलाच्या [[प्रदूषण|प्रदूषणामुळे]] आरोग्यास धोकादायक परिस्थिती निर्माण झाली आहे. [[माया संस्कृती]]<nowiki/>मध्ये [[युकातान द्वीपकल्प|युकातान]] द्वीपकल्पातील विलयछिद्रांचा वापर मौल्यवान वस्तू साठवण्यासाठी आणि माणसांचा बळी देण्यासाठी करण्यात येत असे.<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;" contenteditable="false">&#x5B;''<span title="This claim needs references to reliable sources. (November 2010)">citation needed</span>''&#x5D;</sup> अतिशय खोल किंवा गुहांच्या मुखांना जोडलेली विलयछिद्रे अनुभवी साहसी पर्यटकांसाठी आव्हान म्हणून सामोरी येतात. पाण्याने भरलेली विलयछिद्रे पाणबुड्यांसाठी उपयुक्त ठरतात. मेक्सिकोतील झाकाताॅन, [[दक्षिण आफ्रिका|दक्षिण अफ्रिकेतील]] बुशमन्स होल, व्हेनेझुएलातील सरिसरिनामा पठार, मेक्सिकोतील सोतानो डेल बारो, अाॅस्ट्रेलियातील माउंट गँबियर ही यासाठी प्रसिद्ध अशी स्थळे आहेत. प्रवाळ खडकांंमध्ये असणारी खोल विलयछिद्रे पाणबुड्यांसाठी आकर्षक स्थळे ठरतात.<ref name="Rock_DivingBelize"><cite class="citation book" contenteditable="false">Rock, Tim (2007). </cite></ref> == स्थानिक नावे == [[चित्र:Great_Blue_Hole.jpg|thumb|[[बेलिझ|बेलीझ]] देशातील ग्रेट ब्ल्यू होल नीलविवर]] जगातील काही विलयछिद्रांचे त्यांच्या भौगोलिक स्थळानुसार गट पाडून त्यांना खालीलप्रमाणे विशिष्ट नावे दिली गेली आहेत.<ref name="wondermondo4"><cite class="citation web" contenteditable="false">[http://www.wondermondo.com/Attractions/Sinkholes.htm "Sinkholes"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180610044105/http://www.wondermondo.com/Attractions/Sinkholes.htm |date=2018-06-10 }}. </cite></ref> * '''कृष्णविवरे (Black holes)''' – [[बहामास]]<nowiki/>मधील पाण्याने भरलेल्या विशिष्ट विलयछिद्रांच्या समूहाला हे नाव दिले आहे. समुद्रपाण्यामुळे कार्बोनेटच्या मातीत पृष्ठाचा काही भाग विरघळल्यामुळे ती तयार झाली आहेत. छिद्रातील पाण्यात १५ ते २० मी. खोलीवर प्रकाश शोषून घेणाऱ्या सूक्ष्मजीवांच्या थरामुळे निर्माण झालेला जांभळ्या रंगाचा पट्टा आहे. या सूक्ष्मजीवांच्या [[चयापचय]] क्रियेमुळे पाणी उष्ण होते. या एकमेव बाबतीत सूक्ष्मजीवांच्या क्रिया लक्षणीय अौष्णिक परिणाम घडवून आणतात. अँड्रोसचे कृष्णविवर हे असे एक उदाहरण आहे.<ref name="wondermondo5"><cite class="citation web" contenteditable="false">[http://www.wondermondo.com/Countries/NA/Bahamas/SouthAndros/AndrosBlackHole.htm "Black Hole of Andros"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304052825/http://www.wondermondo.com/Countries/NA/Bahamas/SouthAndros/AndrosBlackHole.htm |date=2016-03-04 }}. </cite></ref> * '''नीलविवरे (Blue holes)''' – बहामासमधील खोल जमिनीखालील विलयछिद्रांना हे नाव मुळात देण्यात आले, पण कुठल्याही कार्बोनेट खडकातील खोल पाण्याने भरलेल्या विवरांना नीलविवर म्हणतात. अशा खोल विलयछिद्रातील स्वच्छ पाणी गडद निळ्या रंगाचे दिसते. प्रकाशाच्या दृश्य [[वर्णपट|वर्णपटातील]] केवळ गडद निळ्या रंगाचा प्रकाश विलयछिद्रातून परावर्तित होऊन बाहेर पडतो. * '''सेनोटी (Cenotes)''' – मध्य अमेरिकेतील युकातान द्वीपकल्प, बेलीझ इ. प्रदेशांमध्ये आढळून येणाऱ्या विशिष्ट पाण्याने भरलेल्या विलयछिद्रांना सेनोटी असे म्हणतात. उथळ सागरी भागात चुनखडीच्या निक्षेपणामुळे अनेक सेनोटी तयार झाले आहेत. * '''सोतानो (Sótanos)''' – मेक्सिकोच्या अनेक राज्यांमधील मोठाल्या भूविवरांना सोतानो असे म्हणतात. * '''त्यांकंग (Tiankengs)''' – चीनी भाषेत 'त्यांकंग' शब्दाचा अर्थ 'आकाशातील पोकळी' असा होतो. त्यांकंग २५० मी. पेक्षा खोल आणि रुंद असतात आणि त्यांना जवळपास लंबकोनी कडा असतात. ते भूमिगत गुहा कोसळल्यामुळे तयार होतात.<ref name="Waltham2005"><cite class="citation book" contenteditable="false">Waltham, Tony; Bell, Fred; Culshaw, Martin (2005). </cite></ref> * '''टोमो (Tomo)''' – [[न्यू झीलँड|न्यू झीलंडच्या]] कार्स्ट प्रदेशातील विलयछिद्रांना टोमो म्हणतात. == कृत्रिम कार्स्ट == मे २०१० मध्ये [[ग्वाटेमाला सिटी|ग्वातेमाला सिटी]]<nowiki/>मध्ये 'अगाथा' वादळामुळे झालेली अतिवृष्टी आणि खराब झालेल्या मलनिःसारण प्रणालीमुळे विलयछिद्र तयार झाले. एका घराला आणि एका तीन मजली इमारतीला त्याने गिळंकृत केले. विलयछिद्र २० मी. रुंदीचे आणि ३० मी. खोलीचे होते. फेब्रुवारी २००७ मध्येही जवळच असेच दुसरे विवर तयार झाले होते.<ref name="Time_guathole"><cite class="citation web" contenteditable="false">Fletcher, Dan (June 1, 2010). </cite></ref><ref name="LUN_quediablos"><cite class="citation news" contenteditable="false">Vidal, Luis; Jorge Nunez (2 June 2010). </cite></ref><ref name="NatGeo_guathole"><cite class="citation web" contenteditable="false">Than, Ker (June 1, 2010). </cite></ref> वस्तुतः कुठल्याही खडकाच्या विद्रावणामुळे निर्माण झालेले नसल्यामुळे त्याला विलयछिद्र म्हणता येणार नाही.<ref name="Waltham2008"><cite class="citation journal" contenteditable="false">Waltham, T. (2008). </cite></ref><ref name="Halliday2007"><cite class="citation journal" contenteditable="false">Halliday, W.R. (2007). </cite></ref> ग्वातेमाला सिटीच्या भूपृष्ठाखाली ज्वालामुखीची राख आणि ज्वालामुखीनिर्मित खडकांचे जाड थर आहेत. त्यांच्या विद्रावणामुळे ग्वातेमाला सिटीमधील विवरे निर्माण झाली नाहीत.<ref name="Waltham2008"><cite class="citation journal" contenteditable="false">Waltham, T. (2008). </cite></ref> उलट, या नाजूक खडकांत निर्माण झालेल्या मोठ्या पोकळ्या कोसळल्यामुळे ही विवरे तयार झाली. नाजूक असतानाही या खडकांमध्ये पोकळ्या निर्माण होऊ शकतात. पाण्याच्या पाइपांतून गळणाऱ्या पाण्याने ज्वालामुखीच्या निक्षेपातील बरीक राख वाहून नेली. त्यामुळे खडकात पोकळ्या तयार झाल्या. त्यानंतर अधिक खडबडीत पदार्थांचे अपक्षरण घडवून आले. हळूहळू या पोकळ्या कोसळण्याइतपत मोठ्या झाल्या.<ref name="Waltham2008"><cite class="citation journal" contenteditable="false">Waltham, T. (2008). </cite></ref> == उदाहरणे == [[चित्र:Sink_hole.jpg|right|thumb|[[ओमान]]<nowiki/>मधील बामा विलयछिद्र]] जगातील काही मोठ्या विलयछिद्रांची उदाहरणे खंडानुसार खाली नमूद केली आहेत.<ref name="wondermondo"/> === अफ्रिका === * [[ब्ल्यू होल]] - १३० मी. खोलीचे दहाब, इजिप्त येथील समुद्रपातळीखालील नीलविवर. ते लाल समुद्राच्या किनाऱ्यावर असून त्याच्या व समुद्राच्या कडेवर ६० मी. उंचीची नैसर्गिक कमान आहे.<ref><cite class="citation book" contenteditable="false">Halls, Monty; Krestovnikoff, Miranda (2006). </cite></ref> * [[बुशमन्स होल]] - दक्षिण अफ्रिकेतील २९० मी. खोलीचे विलयछिद्र<ref><cite class="citation journal" contenteditable="false">Beaumont, P.B.; Vogel, J.C. (May–June 2006). </cite></ref> * [[काशिबा सरोवर]] - झांबिया देशातील १०० मी. खोलीचे आणि ३.५ हेक्टर क्षेत्रफळाचे विलयछिद्र. === आशिया === * अखायात विलयछिद्र - १५० मी. व्यासाचे आणि ७० मी. खोलीचे [[तुर्कस्तान|तुर्कस्तानातील]] विलयछिद्र * बामा विलयछिद्र - [[ओमान]]<nowiki/>मधील ३० मी. खोलीचे विलयछिद्र<ref><cite class="citation web" contenteditable="false">[http://www.wondermondo.com/Countries/As/Oman/Muscat/Bimmah.htm "Bimmah sinkhole"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160201063127/http://www.wondermondo.com/Countries/As/Oman/Muscat/Bimmah.htm |date=2016-02-01 }}. </cite></ref> * दाशिवेई त्यांकंग - चीनच्या क्वांक्शी प्रांतातील ६१३ मी. खोलीचे विलयछिद्र. त्याच्या तळाशी दुर्मिळ प्रजातींचे वन आहे. * श्याओचाय त्यांकंग - चीनच्या चोंगचिंग शहराजवळचे ६६२ मी. खोलीचे विलयछिद्र * सायबेरियामध्ये यमल द्वीपकल्पावर एका ८० मी. रुंदीच्या विलयछिद्राचा २०१४ मध्ये शोध लागला. <ref>[http://siberiantimes.com/other/others/features/large-crater-appears-at-the-end-of-the-world/ Large crater appears at the 'end of the world'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160131010157/http://siberiantimes.com/other/others/features/large-crater-appears-at-the-end-of-the-world/ |date=2016-01-31 }} The Siberian Times, July 15, 2014</ref> * तेक विलयछिद्र - ओमानमधील ९,००,००,००० <span>मी</span>^३<span> घनफळाचे विलयछिद्र. हे जगातील घनफळानुसार सर्वात मोठ्या विलयछिद्रांपैकी एक असून त्याची खोली २५० मी. आहे.</span>&nbsp; * रशियाच्या [[बेरेझनिकी]] शहराजवळ आणि शहराच्या इमारती, रस्ते आणि रेल्वे रुळांच्या खाली बरीच विलयछिद्रे आहेत. * आंध्र प्रदेशात अनंतपूर शहराजवळ नदीच्या तळाशी विलयछिद्रे आहेत. === कॅरिबियन समुद्र === * डीन्स ब्ल्यू होल - बहामास देशातील २०३ मी. खोलीचे विलयछिद्र. हे समुद्राखालील ज्ञात असलेले सर्वात खोल विलयछिद्र आहे. === मध्य अमेरिका === * [[ग्रेट ब्ल्यू होल]] - बेलीझ देशातील १२४ मी. खोलीचे विलयछिद्र. त्यात अत्यंत खोल स्तरांवर अधोमुखी लवणस्तंभ आहेत. * २००७ चे ग्वातेमाला सिटीतील विलयछिद्र * २०१० चे ग्वातेमाला सिटीतील विलयछिद्र === युरोप === * पोझो डेल मोरो - रोम, इटलीजवळचे ४०० मी. खोलीचे विलयछिद्र. त्याचे मुख एका ८० मी. खोलीच्या गर्तेत आहे. * लाल सरोवर - [[क्रोएशिया]] मधील ५३० मी. खोलीचे विलयछिद्र. त्यात २८० मी. खोलीवर सरोवर आहे. * वोलियाग्मेनी - ग्रीस देशातील ३५.२ मी. खोलीचे आणि १५० मी. रुंदीचे विलयछिद्र * पोल्डरगॅडेरी - आयरलँडमधील ८० मी. व्यासाचे आणि ३० मी. खोलीचे विलयछिद्र. === उत्तर अमेरिका === ==== मेक्सिको ==== * केव्ह आॅफ स्वाॅलोव्ह्ज - [[सान लुइस पोतोसी (राज्य)|सान लुइस पोतोसी]] राज्यातील ३७२ मी. खोलीचे विलयछिद्र * सिमा डे लास कोटोरास - [[च्यापास]] राज्यातील १६० मी. रुंदीचे आणि १४० मी. खोलीचे विलयछिद्र. त्यात प्राचीन पाषाणचित्रे आढळून येतात. * सोतानो डेला ल्युका - च्यापास राज्यातील विलयछिद्र. त्याच्या तळावर एका गुहेतून जाता येते. * सोतानो डेल बारो - [[क्वेरेतारो]] राज्यातील ४१० मी. खोलीचे विलयछिद्र * झाकातोन - [[तामौलिपास]] राज्यातील ३३९ मी. खोलीचे विलयछिद्र. हे जगातील सर्वात खोल पाण्याने भरलेले विलयछिद्र आहे. <sup class="noprint Inline-Template " style="white-space:nowrap;">&#x5B;''<span title="The text near this tag needs further explanation. (June 2013)">further explanation needed</span>''&#x5D;</sup> ==== अमेरिकेची संयुक्त राज्ये ==== * बेयो काॅर्न - लुइसियाना राज्यातल २५ एकर क्षेत्रफळाचे आणि २३० मी. खोलीचे विलयछिद्र<ref><cite class="citation news" contenteditable="false">Wines, Michael (September 25, 2013). </cite></ref> * दि ब्ल्यू होल - न्यू मेक्सिको राज्यातील विलयछिद्र. त्याच्या मुखाचा व्यास २४ मी. तर तळाचा व्यास ४० मी. आहे. * डायसेट्टा - टेक्सास राज्यात डायसेट्टाजवळ अनेक विलयछिद्रे आहेत. सर्वात नवीन विलयछिद्र २००८ मध्ये तयार झाले. त्याचा व्यास १९० मी. असून खोली ४६ मी. आहे.<ref><cite class="citation news" contenteditable="false">Horswell, Cindy (January 5, 2009). </cite></ref><ref><cite class="citation news" contenteditable="false">Blumenthal, Ralph (May 9, 2008). </cite></ref> * डेव्हिल्स मिलहाॅपर - फ्लोरिडा राज्यातील ३७ मी. खोलीचे आणि १५० मी. रुंदीचे विलयछिद्र. त्याच्या तळाशी १२ झरे आणि एक तळे आहे.<ref><cite class="citation web" contenteditable="false">[http://www.floridastateparks.org/devilsmillhopper "Devils Millhopper Geological State Park"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150102012348/http://www.floridastateparks.org/devilsmillhopper/ |date=2015-01-02 }}. </cite></ref> * ग्रासी कोव्ह - टेनेसी राज्यातील १३.६&nbsp;<span contenteditable="false">किमी</span><sup contenteditable="false">२</sup> क्षेत्रफळाचे आणि ४२.७ मी. खोलीचे विलयछिद्र <ref><cite class="citation web" contenteditable="false">Dunigan, Tom. </cite></ref> * जिप्सम विलयछिद्र - युटा राज्यातील कॅपिटाॅल रीफ राष्ट्रीय उद्यानातील एक विलयछिद्र. त्याचा व्यास १५ मी. आणि खोली ६० मी. आहे.<ref><cite class="citation web" contenteditable="false">[http://www.nps.gov/care/planyourvisit/cathedralvalley.htm "Cathedral Valley – Capitol Reef National Park"]. </cite></ref> * किंग्जले सरोवर - फ्लोरिडा राज्यातील ८.१ <span contenteditable="false">किमी</span><sup contenteditable="false">२</sup> क्षेत्रफळाचे आणि २७ मी. खोलीचे जवळजवळ वर्तुळाकार विलयछिद्र * पेइन्योर सरोवर - लुइसियाना राज्यातील मूळ १४२ मी. खोलीचे विलयछिद्र. डायमंड क्रिस्टल खाण कोसळल्यानंतर त्याची खोली ४३ मी. आहे. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;" contenteditable="false">&#x5B;''<span title="both depths need a source (June 2013)">citation needed</span>''&#x5D;</sup> <ref>[http://www.youtube.com/watch?v=MRMdfMfPALU YouTube-Mysterious Louisiana Sinkhole Drains Entire Lake]</ref> * [[बाल्टिमोर]] - मेरीलँड राज्यातील या शहरात ३० एप्रिल २०१४ या दिवशी अतिवृष्टीमुळे एक रस्ता कोसळून विलयछिद्र तयार झाले.<ref>[http://www.aol.com/article/2014/04/30/block-long-chunk-of-street-collapses-in-baltimore/20878423/?icid=maing-grid7%7Chtmlws-sb-bb%7Cdl4%7Csec1_lnk2%26pLid%3D470994 Block-long chunk of street collapses in Baltimore] AOL.com article, April 30, 2014</ref> === ओशेनिया === * हारवुड होल - न्यू झीलंडमधील आबेल तास्मान राष्ट्रीय उद्यानातील १८३ मी. खोलीचे विलयछिद्र * मिन्ये - पापुआ न्यू गिनीतील ५१० मी. खोलीचे विलयछिद्र. त्याच्या तळाशी वाहणारा एक झरा आहे. === दक्षिण अमेरिका === * सिमा हंबोल्ट - व्हेनेझुएला देशातील सँडस्टोन खडकातील जगातील सर्वात मोठे विलयछिद्र. त्याची खोली ३१४ मी. आसून तळाशी जंगल आहे. == हे सुद्धा पहा == == संदर्भ == {{संदर्भयादी|30em}} == बाह्य दुवे == * [http://water.usgs.gov/edu/sinkholes.html US Geological Survey Water Science School page about sinkholes] (इंग्रजी मजकूर) * [http://www.telegraph.co.uk/earth/earthpicturegalleries/7818648/In-pictures-sinkholes-craters-and-collapsed-roads-around-the-world.html ''Daily Telegraph'' slide show of 31 sinkholes] (इंग्रजी मजकूर) * [http://news.bbc.co.uk/2/hi/in_depth/7391071.stm Video of Sinkhole forming in Texas] (May 8, 2008) (इंग्रजी मजकूर) * Google [http://tnlandforms.us/google.php?trk=usholes map] of deepest "hole" for each state (Andy Martin) (इंग्रजी मजकूर) * [http://tnlandforms.us/landforms/sinks.php Tennessee sinkholes] 54,000+ sinkholes (इंग्रजी मजकूर) * <cite class="citation news" contenteditable="false">James, Vincent (February 18, 2014). [http://www.independent.co.uk/news/science/sinkholes-what-are-they-how-do-they-form-and-why-are-we-seeing-so-many-9136235.html "What are sinkholes, how do they form and why are we seeing so many?"]. The Independent.co.uk<span class="reference-accessdate">. </span></cite><cite class="citation news" contenteditable="false"><span class="reference-accessdate">Retrieved <span class="nowrap">19 February</span> 2014</span>.</cite><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rfr_id=info%3Asid%2Fen.wikipedia.org%3ASinkhole&rft.atitle=What+are+sinkholes%2C+how+do+they+form+and+why+are+we+seeing+so+many%3F&rft.aufirst=Vincent&rft.aulast=James&rft.date=2014-02-18&rft.genre=article&rft_id=http%3A%2F%2Fwww.independent.co.uk%2Fnews%2Fscience%2Fsinkholes-what-are-they-how-do-they-form-and-why-are-we-seeing-so-many-9136235.html&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal" contenteditable="false">&nbsp;</span> [[वर्ग:भूगोल]] 6wh79b592575a63bq6l83bg6iumxz2i 0 190009 2693437 2511327 2026-07-09T12:50:26Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2693437 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''द बर्डन ऑफ रेफ्यूज'''<ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.co.in/books/about/The_Burden_Of_Refuge.html?id=D62GRAAACAAJ&redir_esc=y|title=The burden of refuge : partition experiences of the Sindhis of Gujarat|last=Kothari|first=Rita|date=2009|publisher=Orient BlackSwan|isbn=9788125036739|language=en}}</ref> हे ऋता कोठारी<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://iks.iitgn.ac.in/prof-rita-kothari/|title=Prof. Rita Kothari – Indian Knowledge Systems|website=iks.iitgn.ac.in|language=en-US|access-date=2018-04-06|archive-date=2018-03-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20180331233810/http://iks.iitgn.ac.in/prof-rita-kothari/|url-status=dead}}</ref> यांनी लिहिलेले पुस्तक आहे. हे ओरिएंट लॉंगमनने २००७ साली प्रकाशित केले. ==पुस्तकाची पार्श्वभूमी== या पुस्तकात १९४७ साली [[भारत|भारताच्या]] झालेल्या [[भारताची फाळणी|फाळणीनंतर]] गुजरातमध्ये आसरा घेतलेल्या [[हिंदू]]-[[सिंधी लोक|सिंधी]] समूहातील लोक व त्यांची स्वसमूहाबद्दलची अस्मिता व आपुलकी यांची दखल घेतली आहे. हिंदू-सिंधी समूहाचे अनुभव हे नेहमीच्या फाळणीच्या इतिहासाप्रमाणे नाहीत. भारतामध्ये स्थलांतरित झालेला हा समूह रक्तरंजित हिंसाचाराने ग्रस्त झालेला नसला तरी विस्थापन, भीती व अस्वस्थता हे अनुभव त्यांना आले. सिंध प्रांतामधील श्रीमंत असा हा व्यापारी समूह भारतामध्ये रेफ्युजी (निर्वासित) म्हणून स्थलांतरित झाला तेव्हा त्यांच्याकडे जमीन नव्हती व अतिशय मर्यादित संसाधने होती. [[गुजरात]]<nowiki/>मधील हिंदू गुजराती लोकांकडून त्यांना जो परकेपणा व विरोध सहन करावा लागला. याचा परिणाम म्हणजे नंतरच्या पिढ्यांनी एकतर त्यांचे ''सिंधीपण'' हे सोडून दिले किंवा नवीन प्रदेशात पर्भावी असलेल्या हिंदुत्वाच्या चौकटीमध्ये योग्यप्रकारे बसेल अशा प्रकारे स्वतःला घडविले. ==सारांश== १९४७ मध्ये भारतामध्ये सिंधी-हिंदू समूहाचे स्थलांतर करण्याच्या निर्णय व त्याचे परिणाम याची चर्चा कोठारी यांनी केली आहे; पण त्यासोबतच २००२ मध्ये गुजरातमध्ये झालेल्या दंगलीमध्ये मुस्लिम समूहाविरुद्ध झालेल्या हिंसाचारामध्ये अनेक सिंधी सहभागी होते याची देखील चिकित्सा केली आहे. या पुस्तकाच्या प्रस्तावनेमध्ये कोठारी यांचे संशोधन संदर्भानुसार मांडलेले असून २००२ नंतरच्या गुजरातमध्ये समूहाच्या अस्मिता जेव्हा आधीच अधिक ताठर झालेल्या होत्या त्या पार्श्वभूमीचा आढावा घेतला आहे. पहिल्या प्रकरणामध्ये सिंधी-हिंदू समूहाचे सामाजिक-धार्मिक जग हे वसाहतपूर्व सिंध प्रांतामध्ये मुस्लिम राज्यकर्ते व हिंदू-सिंधी बनिया (व्यापारी) यांच्यात समतोल राखणारे होते. जरी हे दोन समूह हे संघर्ष व सलगी असे वातावरण असलेल्या राज्यामध्ये रहात असले; तरी या प्रदेशामधील समूहांच्या अस्मिता नेहमी प्रवाही होत्या हे लक्षात घेणे आवश्यक आहे. हिंदू-सिंधी समाजातील लोक हे सिंधमध्ये असताना इस्लाम, शीख आणि सुफी या विचारसरणीने प्रभावित असलेला हिंदुधर्म आचरीत होते. त्यांच्यामध्ये असलेल्या समान भाषा-संस्कृतीमुळे सिंधी-हिंदू समूहात एक विशिष्ट सिंधी अस्मिता निर्माण झाली होती; या अस्मितेची जागा आता श्रद्धेने घेतली आहे. दुसऱ्या प्रकरणामध्ये सिंध प्रांताचा वसाहत काळाचा अनुभव रेखाटला आहे. एक प्रांत म्हणून मागासलेला असला तरी देखील सिंध प्रांत हा वसाहत काळात लक्ष वेधणारा का ठरला हे सुरुवातीला सांगितले आहे. वसाहतवाद्यांनी शिक्षण आणि जमीन यांच्यात जी सुधारणा केली तिचा मोठा फायदा हिंदूंना झाला आणि त्यायोगे आर्थिक व व्यवसायाच्या संधी निर्माण करून सिंध प्रदेश हा उर्वरित हिंदुस्थानाशि चांगल्याप्रकारे समरस झाला होता. कोठारी यांनी विविध संघटनांच्या माध्यमातून झालेल्या सामाजिक सुधारणांचा देखील आढावा घेतला आहे, उदा. आर्य समाज. वसाहतकालीन सिंध प्रांतामध्ये सिंधी मुस्लिम समूहामध्ये राजकीय दृष्ट्यादेखील जागृती होण्यास सुरुवात झाली होती. हे सर्व घटक पुढील काळामध्ये वेगळ्या सिंध प्रांतासाठी झालेल्या चळवळीमध्ये निर्णायक ठरले व १९३८ मध्ये सिंध हा एक स्वायत्त (?) असा प्रांत बनला. प्रकरण तीनमध्ये फाळणीपूर्व पहिल्या दशकामध्ये स्वायत्त (?) सिंध प्रांतामध्ये झालेल्या वेगवेगळया घटनांची चर्चा केली आहे. या घटनांचे परिणाम हे हिंदू आणि मुस्लिम यांच्यासाठी वेगवेगळे होते. विभक्त सिंध प्रांतामध्ये झालेली पहिली निवडणूक, मस्जिद मंझिल बद्दल वादविवाद आणि मुस्लिम लीगने निर्माण केलेला इस्लामचा ब्रँड. यांतूनच पुढील काळात पाकिस्तानसाठी पाठिंबा तयार झाला. कोठारी यांनी सिंधी-हिंदू यांचा उल्लेख हिंदू महासभा, काँग्रेस आणि गांधींची अहिंसेबद्दल सततची विनवणी या सर्वांच्या वादविवादामध्ये अडकलेले असा केला आहे. यामागील महत्त्वाची पार्श्वभूमी म्हणजे राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ. त्यांनी मोठ्याप्रमाणात हिंदूंचा पाठिंबा संपादन केला आणि हिंदू अस्मिता अधिक दृढ केली. शिकरपूर कॉलनी बॉम्बहल्ला ही त्या काळातील महत्त्वाची घटना होती. या प्रकरणातील सर्वात महत्त्वाचा विषय म्हणजे सिंध प्रांतामध्ये हिंदू व मुस्लिम अस्मितांचे वेगाने होणारे ध्रुवीकरण, या प्रक्रियेमध्ये RSS हा हिंदूंसोबत तर मुस्लिम लीग हे मुस्लिमांसोबत व्यवहारात होते. या व्यतिरिक्त प्रांतिक अस्मिता या भाषा, संस्कृती आणि सुफिवाद या इतर लहान लहान मार्गांनी टिकून राहिल्या होत्या. चौथ्या प्रकरणामध्ये हिंदू-सिंधींचे भारतामध्ये झालेल्या स्थलांतराची प्रक्रिया तीन विस्तृत उदाहरणांमधून सांगितली आहे. यातील पहिले म्हणजे दंगलीच्या आठवणी; ज्या शारीरिक इजेपेक्षा देखील आधी भीतिदायक होत्या तसेच त्याचे आर्थिक परिणाम देखील मोठ्या स्वरूपात होते. दुसरे म्हणजे राज्यांतर्गत संवाद आणि तिसरे म्हणजे राज्यसंस्था व जनता यांच्यातील नाते; जे लक्षणीयरीत्या बदलत गेले. या प्रकरणामध्ये व्यक्तींचा मौखिक इतिहास व आठवणी याबद्दल माहिती दिली आहे, आणि हे देखील नमूद केले आहे की, फाळणीचे अनुभव हे व्यवसाय, वर्ग आणि लिंगभाव यांच्याशी अप्रत्यक्षपणे संबंधित होते. जे सिंधी-मुस्लिम पाकिस्तानमध्ये राहिले त्यांचा अभ्यास केल्यावर कोठारी यांना समजले की, हिंदूंच्या स्थलांतराबद्दलच्या त्यांच्या आठवणी या दुखःद व वेदनादायक आहेत, तसेच त्यांच्या भूतकाळातील आठवणी या त्यांच्या वर्तमानाने अंधुक झालेल्या होत्या. पाचव्या प्रकरणामध्ये भारतातील हिंदू-सिंधी स्थलांतरित लोकांची सध्या काय परिस्थिती आहे, वच हा समूह त्यांचे जीवन उभे करण्यासाठी कशाप्रकारे प्रयत्न करीत आहे याचा एक अंदाज घेण्याचा प्रयत्न केला आहे. गुजरातमधील स्थलांतर व पुनर्वसन यांचे संदर्भ हे सिद्ध करतो की, त्या काळातील अनुभव हे सगळ्यांचे सारखे नव्हते. प्रकरण सहा हे गुजरातमध्ये कायमचे स्थिर झालेल्या सिंधी-हिंदू यांच्या तरुण पिढीवर प्रकाश टाकणारे आहे. त्यांच्यामध्ये सिंधी असण्याबद्दल वाटणारी शरम आणि तिटकारा या भावनांचे विश्लेषण केले आहे. गुजरातमधील सिंधी-हिंदूबद्दल जी नकारात्मक गृहीतके आहेत त्याची चर्चा तर केली आहेच; पण प्रामुख्याने या समूहामध्ये वाढत जाणारी हिंदू अस्मिता यावर लक्ष केंद्रित केले आहे, आणि २००२ च्या हिंसाचारात सिंधी लोकांनी जी भूमिका घेतली त्याचे विश्लेषण केले आहे. निष्कर्षामध्ये कोठारी अधोरेखित करतात की, सदर पुस्तक हे सिंधींना त्यांच्या मूळ ठिकाणी परत जा असे अपील करणारे नसून सिंधींनी आत्मपरीक्षण करण्याची वृत्ती वाढविणे आवश्यक आहे असे मांडते. हिंदू-सिंधींनी कलंकित नसेलेले सिंधीपण निर्माण करावे, म्हणजे त्यात समाविष्ट व्हायचे की नाही हे व्यक्तीला स्वतःला ठरविता येईल. ==प्रतिक्रिया== २०१३ साली DNA या वृत्तपत्राला मुलाखत देताना ऋता कोठारी म्हणाल्या की, या पुस्तकामध्ये त्यांनी सिंधी समूहाला स्थलांतराच्या अनुषंगाने जे परिणाम भोगावे लागले त्यांची, आणि त्यांची गुजरातमध्ये स्थायिक होण्याची प्रक्रिया हे सर्व समजून घेण्याचा प्रयत्न केला आहे. याच मुलाखतीमध्ये त्या दावा करतात की, 'सिंधीं'च्या स्थलांतराचा अनुभवाची जितकी दखल घेतली जाणे आवश्यक होते तितकी ती घेतली गेली नाही. <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.dnaindia.com/ahmedabad/report-dr-rita-kothari-explores-idea-of-border-and-trauma-of-partition-1795782|title=Dr Rita Kothari explores Idea of border and trauma of Partition {{!}} Latest News & Updates at Daily News & Analysis|date=2013-02-03|work=dna|access-date=2018-04-06|language=en-US}}</ref> JNU मधील अभ्यासक सुरिंदर एस. जोधका म्हणाल्या की, ऋता कोठारी यांचे पुस्तक हा गुजरातमधील सिंधी लोकांचा वेधक असा लेखाजोखात्मक अभ्यास असून त्याद्वारे त्यांच्या हृदयस्पर्शी दैनंदिन जीवनाचा आपल्याला परिचय होतो. . दुर्दैवाने हे पुस्तक लेखिकेच्या वैयक्तिक अनुभवांपलीकडे जात नाही.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.india-seminar.com/2007/580/580_books.htm|title=580 Books|website=www.india-seminar.com|access-date=2018-04-06}}</ref> ==संदर्भ सूची== {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:स्त्री अभ्यासातील संहिता]] [[वर्ग:स्त्रीवादी साहित्य]] [[वर्ग:भारत-पाकिस्तान फाळणी]] 4oq60x9peeflled4d5b5tcmugeairow 0 191986 2693495 2328040 2026-07-09T18:18:34Z अभय नातू 206 /* मार्ग */ 2693495 wikitext text/x-wiki [[चित्र:19012_Gujarat_Express.jpg|250 px|इवलेसे|{{लेखनाव}}चा फलक]] [[चित्र:Gujarat_Express_and_Karnavati_Express_(Mumbai_CST_-_Ahmadabad)_Route_map.png|250 px|इवलेसे|{{लेखनाव}}चा मार्ग]] '''गुजरात एक्सप्रेस''' ही [[भारतीय रेल्वे]]ची एक प्रवासी सेवा आहे. [[पश्चिम रेल्वे]]द्वारे चालवली जात असलेली ही रेल्वे [[मुंबई]]ला [[गुजरात]]ची आर्थिक राजधानी [[अहमदाबाद]] शहरासोबत जोडते. ही गाडी [[मुंबई सेंट्रल]] व [[अहमदाबाद रेल्वे स्थानक|अहमदाबाद]] स्थानकांदरम्यान रोज धावते व मुंबई ते अहमदाबाद दरम्यानचे ४९३ किमी अंतर ९ तास व १५ मिनिटांत पूर्ण करते. गुजरात एक्सप्रेस गाडीमध्ये केवळ दुय्यम श्रेणीचे आसनकक्ष व वातानुकूलित चेअर कार हे दोनच प्रकारचे डबे असून तिला शयनयान (sleeper) डबे जोडले जात नाहीत. मुंबई व अहमदाबाद दरम्यान धावणाऱ्या व केवळ खुर्चीयान असलेल्या एकूण ४ गाड्यांपैकी गुजरात एक्सप्रेस ही एक असून [[कर्णावती एक्सप्रेस]], [[मुंबई अहमदाबाद शताब्दी एक्सप्रेस]] व [[मुंबई अहमदाबाद डबल डेकर एक्सप्रेस]] ह्या इतर तीन गाड्या आहेत. मुंबई ते [[अहमदाबाद]] दरम्यानचा रेल्वेमार्ग विद्युत असल्यामुळे डब्ल्यू.ए.पी.-४ हे [[विद्युत इंजिन]] गुजरात एक्सप्रेसची वाहतूक करते. ==तपशील== ===वेळापत्रक=== {| class="wikitable" style="text-align:center; width:50%;" |- bgcolor=1e90ff !scope="col" style="background:gold;"|गाडी क्रमांक !scope="col" style="background:gold;"|मार्ग !scope="col" style="background:gold;"|प्रस्थान !scope="col" style="background:gold;"|आगमन !scope="col" style="background:gold;"|कधी |- |१९०११||मुंबई सेंट्रल &ndash; अहमदाबाद||०५:४५||१५:००||रोज |- |१९०१२||अहमदाबाद &ndash; मुंबई सेंट्रल||०७:००||१६:२५||रोज |- |} ===मार्ग=== == मुख्य स्थानके == या रेल्वेगाडीचे प्रवासादरम्यान मुंबई सेंट्रल ते अहमदाबाद दरम्यानचे स्थानक वेळापत्रक खालीलप्रमाणे आहे: {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ गुजरात एक्सप्रेस (22953 / 22954) वेळापत्रक आणि स्थानके ! # ! स्थानक नाम ! अंतर (किमी) ! २२९५३ (डाउन)<br>आगमन ! २२९५३ (डाउन)<br>प्रस्थान ! २२९५४ (अप)<br>आगमन ! २२९५४ (अप)<br>प्रस्थान |- style="background: #E6F2FF;" | १ || [[मुंबई सेंट्रल रेल्वे स्थानक|मुंबई सेंट्रल]] || ० || — || ०५:४० || १६:०५ || — |- style="background: #E6F2FF;" | २ || [[दादर रेल्वे स्थानक|दादर]] || ६ || ०५:५० || ०५:५२ || १५:४० || १५:४५ |- style="background: #E6F2FF;" | ३ || [[बोरीवली रेल्वे स्थानक|बोरीवली]] || ३० || ०६:१० || ०६:१३ || १५:०० || १५:०५ |- | ४ || [[बोईसर रेल्वे स्थानक|बोईसर]] || ९८ || ०७:१० || ०७:१२ || || |- | ५ || [[डहाणू रोड रेल्वे स्थानक|डहाणू रोड]] || १२१ || ०७:३१ || ०७:३३ || १३:५२ || १३:५४ |- | ६ || [[उमरगाम रोड रेल्वे स्थानक|उमरगाम रोड]] || १४१ || || || || |- | ७ || [[संजाण रेल्वे स्थानक|संजाण]] || १५० || || || || |- | ८ || [[भिलाड रेल्वे स्थानक|भिलाड]] || १६१ || ०८:१२ || ०८:१४ || || |- | ९ || [[वापी रेल्वे स्थानक|वापी]] || १७० || ०८:२४ || ०८:२६ || १३:०२ || १३:०४ |- | १० || [[उदवाडा रेल्वे स्थानक|उदवाडा]] || १७९ || || || || |- | ११ || [[पारडी रेल्वे स्थानक|पारडी]] || १८५ || || || || |- | १२ || [[वलसाड रेल्वे स्थानक|वलसाड]] || १९६ || ०८:५२ || ०८:५७ || १२:३७ || १२:४२ |- | १३ || [[डुंगरी रेल्वे स्थानक|डुंगरी]] || २०५ || || || || |- | १४ || [[बिलिमोरा जंक्शन रेल्वे स्थानक|बिलिमोरा जंक्शन]] || २१५ || ०९:१८ || ०९:२० || १२:११ || १२:१३ |- | १५ || [[अमळसाड रेल्वे स्थानक|अमळसाड]] || २२० || || || || |- | १६ || [[नवसारी रेल्वे स्थानक|नवसारी]] || २३३ || ०९:४० || ०९:४२ || ११:५३ || ११:५५ |- | १७ || [[मरोली रेल्वे स्थानक|मरोली]] || २४२ || || || || |- | १८ || [[सचिन रेल्वे स्थानक|सचिन]] || २४८ || || || || |- | १९ || [[उधना जंक्शन रेल्वे स्थानक|उधना जंक्शन]] || २५९ || || || || |- style="background: #E6F2FF;" | २० || [[सुरत रेल्वे स्थानक|सुरत]] || २६५ || १०:२५ || १०:३० || ११:२२ || ११:२७ |- | २१ || [[किम रेल्वे स्थानक|किम]] || २८८ || || || || |- | २२ || [[कोसंबा जंक्शन रेल्वे स्थानक|कोसंबा जंक्शन]] || २९६ || || || || |- | २३ || [[अंकलेश्वर जंक्शन रेल्वे स्थानक|अंकलेश्वर जंक्शन]] || ३१५ || ११:१० || ११:१२ || १०:३३ || १०:३५ |- | २४ || [[भरूच जंक्शन रेल्वे स्थानक|भरूच जंक्शन]] || ३२४ || ११:२५ || ११:२७ || १०:२० || १०:२२ |- | २५ || [[पालेज रेल्वे स्थानक|पालेज]] || ३५० || || || || |- | २६ || [[मियागाम कर्झन रेल्वे स्थानक|मियागाम कर्झन]] || ३६४ || || || || |- style="background: #E6F2FF;" | २७ || [[वडोदरा जंक्शन रेल्वे स्थानक|वडोदरा जंक्शन]] || ३९५ || १२:३५ || १२:४० || ०९:२७ || ०९:३२ |- | २८ || [[वासद जंक्शन रेल्वे स्थानक|वासद जंक्शन]] || ४१५ || || || || |- | २९ || [[आणंद जंक्शन रेल्वे स्थानक|आणंद जंक्शन]] || ४३० || १३:१३ || १३:१५ || ०८:४६ || ०८:४८ |- | ३० || [[नडियाद जंक्शन रेल्वे स्थानक|नडियाद जंक्शन]] || ४४९ || १३:३० || १३:३२ || ०८:२९ || ०८:३१ |- | ३१ || [[महेमदाबाद खेडा रोड रेल्वे स्थानक|महेमदाबाद खेडा रोड]] || ४६६ || १३:४७ || १३:४९ || ०८:१३ || ०८:१५ |- | ३२ || [[बारेजडी नांदेज रेल्वे स्थानक|बारेजडी नांदेज]] || ४७८ || || || || |- | ३३ || [[मणिनगर रेल्वे स्थानक|मणिनगर]] || ४९२ || १४:१५ || १४:१७ || ०७:४८ || ०७:५० |- style="background: #E6F2FF;" | ३४ || [[अहमदाबाद जंक्शन रेल्वे स्थानक|अहमदाबाद जंक्शन]] || ४९५ || १४:३० || — || — || ०७:४० |} ==हे सुद्धा पहा== *[[कच्छ एक्सप्रेस]] ==बाह्य दुवे== *[http://indiarailinfo.com/train/568 मार्ग व वेळापत्रक] [[वर्ग:भारतातील नामांकित रेल्वेगाड्या]] [[वर्ग:महाराष्ट्रामधील रेल्वे वाहतूक]] [[वर्ग:गुजरातमधील रेल्वे वाहतूक]] if5n48969tla3lderyagetmm8x3phra 2693496 2693495 2026-07-09T18:18:53Z अभय नातू 206 /* मुख्य स्थानके */ 2693496 wikitext text/x-wiki [[चित्र:19012_Gujarat_Express.jpg|250 px|इवलेसे|{{लेखनाव}}चा फलक]] [[चित्र:Gujarat_Express_and_Karnavati_Express_(Mumbai_CST_-_Ahmadabad)_Route_map.png|250 px|इवलेसे|{{लेखनाव}}चा मार्ग]] '''गुजरात एक्सप्रेस''' ही [[भारतीय रेल्वे]]ची एक प्रवासी सेवा आहे. [[पश्चिम रेल्वे]]द्वारे चालवली जात असलेली ही रेल्वे [[मुंबई]]ला [[गुजरात]]ची आर्थिक राजधानी [[अहमदाबाद]] शहरासोबत जोडते. ही गाडी [[मुंबई सेंट्रल]] व [[अहमदाबाद रेल्वे स्थानक|अहमदाबाद]] स्थानकांदरम्यान रोज धावते व मुंबई ते अहमदाबाद दरम्यानचे ४९३ किमी अंतर ९ तास व १५ मिनिटांत पूर्ण करते. गुजरात एक्सप्रेस गाडीमध्ये केवळ दुय्यम श्रेणीचे आसनकक्ष व वातानुकूलित चेअर कार हे दोनच प्रकारचे डबे असून तिला शयनयान (sleeper) डबे जोडले जात नाहीत. मुंबई व अहमदाबाद दरम्यान धावणाऱ्या व केवळ खुर्चीयान असलेल्या एकूण ४ गाड्यांपैकी गुजरात एक्सप्रेस ही एक असून [[कर्णावती एक्सप्रेस]], [[मुंबई अहमदाबाद शताब्दी एक्सप्रेस]] व [[मुंबई अहमदाबाद डबल डेकर एक्सप्रेस]] ह्या इतर तीन गाड्या आहेत. मुंबई ते [[अहमदाबाद]] दरम्यानचा रेल्वेमार्ग विद्युत असल्यामुळे डब्ल्यू.ए.पी.-४ हे [[विद्युत इंजिन]] गुजरात एक्सप्रेसची वाहतूक करते. ==तपशील== ===वेळापत्रक=== {| class="wikitable" style="text-align:center; width:50%;" |- bgcolor=1e90ff !scope="col" style="background:gold;"|गाडी क्रमांक !scope="col" style="background:gold;"|मार्ग !scope="col" style="background:gold;"|प्रस्थान !scope="col" style="background:gold;"|आगमन !scope="col" style="background:gold;"|कधी |- |१९०११||मुंबई सेंट्रल &ndash; अहमदाबाद||०५:४५||१५:००||रोज |- |१९०१२||अहमदाबाद &ndash; मुंबई सेंट्रल||०७:००||१६:२५||रोज |- |} ===मार्ग=== == मुख्य स्थानके == या रेल्वेगाडीचे प्रवासादरम्यान मुंबई सेंट्रल ते अहमदाबाद दरम्यानचे स्थानक वेळापत्रक खालीलप्रमाणे आहे: {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ गुजरात एक्सप्रेस (22953 / 22954) वेळापत्रक आणि स्थानके ! # ! स्थानक नाम ! अंतर (किमी) ! २२९५३ (डाउन)<br>आगमन ! २२९५३ (डाउन)<br>प्रस्थान ! २२९५४ (अप)<br>आगमन ! २२९५४ (अप)<br>प्रस्थान |- style="background: #E6F2FF;" | १ || [[मुंबई सेंट्रल रेल्वे स्थानक|मुंबई सेंट्रल]] || ० || — || ०५:४० || १६:०५ || — |- style="background: #E6F2FF;" | २ || [[दादर रेल्वे स्थानक|दादर]] || ६ || ०५:५० || ०५:५२ || १५:४० || १५:४५ |- style="background: #E6F2FF;" | ३ || [[बोरीवली रेल्वे स्थानक|बोरीवली]] || ३० || ०६:१० || ०६:१३ || १५:०० || १५:०५ |- | ४ || [[बोईसर रेल्वे स्थानक|बोईसर]] || ९८ || ०७:१० || ०७:१२ || || |- | ५ || [[डहाणू रोड रेल्वे स्थानक|डहाणू रोड]] || १२१ || ०७:३१ || ०७:३३ || १३:५२ || १३:५४ |- | ६ || [[उमरगाम रोड रेल्वे स्थानक|उमरगाम रोड]] || १४१ || || || || |- | ७ || [[संजाण रेल्वे स्थानक|संजाण]] || १५० || || || || |- | ८ || [[भिलाड रेल्वे स्थानक|भिलाड]] || १६१ || ०८:१२ || ०८:१४ || || |- | ९ || [[वापी रेल्वे स्थानक|वापी]] || १७० || ०८:२४ || ०८:२६ || १३:०२ || १३:०४ |- | १० || [[उदवाडा रेल्वे स्थानक|उदवाडा]] || १७९ || || || || |- | ११ || [[पारडी रेल्वे स्थानक|पारडी]] || १८५ || || || || |- | १२ || [[वलसाड रेल्वे स्थानक|वलसाड]] || १९६ || ०८:५२ || ०८:५७ || १२:३७ || १२:४२ |- | १३ || [[डुंगरी रेल्वे स्थानक|डुंगरी]] || २०५ || || || || |- | १४ || [[बिलिमोरा जंक्शन रेल्वे स्थानक|बिलिमोरा जंक्शन]] || २१५ || ०९:१८ || ०९:२० || १२:११ || १२:१३ |- | १५ || [[अमलसाड रेल्वे स्थानक|अमलसाड]] || २२० || || || || |- | १६ || [[नवसारी रेल्वे स्थानक|नवसारी]] || २३३ || ०९:४० || ०९:४२ || ११:५३ || ११:५५ |- | १७ || [[मरोली रेल्वे स्थानक|मरोली]] || २४२ || || || || |- | १८ || [[सचिन रेल्वे स्थानक|सचिन]] || २४८ || || || || |- | १९ || [[उधना जंक्शन रेल्वे स्थानक|उधना जंक्शन]] || २५९ || || || || |- style="background: #E6F2FF;" | २० || [[सुरत रेल्वे स्थानक|सुरत]] || २६५ || १०:२५ || १०:३० || ११:२२ || ११:२७ |- | २१ || [[किम रेल्वे स्थानक|किम]] || २८८ || || || || |- | २२ || [[कोसंबा जंक्शन रेल्वे स्थानक|कोसंबा जंक्शन]] || २९६ || || || || |- | २३ || [[अंकलेश्वर जंक्शन रेल्वे स्थानक|अंकलेश्वर जंक्शन]] || ३१५ || ११:१० || ११:१२ || १०:३३ || १०:३५ |- | २४ || [[भरूच जंक्शन रेल्वे स्थानक|भरूच जंक्शन]] || ३२४ || ११:२५ || ११:२७ || १०:२० || १०:२२ |- | २५ || [[पालेज रेल्वे स्थानक|पालेज]] || ३५० || || || || |- | २६ || [[मियागाम कर्झन रेल्वे स्थानक|मियागाम कर्झन]] || ३६४ || || || || |- style="background: #E6F2FF;" | २७ || [[वडोदरा जंक्शन रेल्वे स्थानक|वडोदरा जंक्शन]] || ३९५ || १२:३५ || १२:४० || ०९:२७ || ०९:३२ |- | २८ || [[वासद जंक्शन रेल्वे स्थानक|वासद जंक्शन]] || ४१५ || || || || |- | २९ || [[आणंद जंक्शन रेल्वे स्थानक|आणंद जंक्शन]] || ४३० || १३:१३ || १३:१५ || ०८:४६ || ०८:४८ |- | ३० || [[नडियाद जंक्शन रेल्वे स्थानक|नडियाद जंक्शन]] || ४४९ || १३:३० || १३:३२ || ०८:२९ || ०८:३१ |- | ३१ || [[महेमदाबाद खेडा रोड रेल्वे स्थानक|महेमदाबाद खेडा रोड]] || ४६६ || १३:४७ || १३:४९ || ०८:१३ || ०८:१५ |- | ३२ || [[बारेजडी नांदेज रेल्वे स्थानक|बारेजडी नांदेज]] || ४७८ || || || || |- | ३३ || [[मणिनगर रेल्वे स्थानक|मणिनगर]] || ४९२ || १४:१५ || १४:१७ || ०७:४८ || ०७:५० |- style="background: #E6F2FF;" | ३४ || [[अहमदाबाद जंक्शन रेल्वे स्थानक|अहमदाबाद जंक्शन]] || ४९५ || १४:३० || — || — || ०७:४० |} ==हे सुद्धा पहा== *[[कच्छ एक्सप्रेस]] ==बाह्य दुवे== *[http://indiarailinfo.com/train/568 मार्ग व वेळापत्रक] [[वर्ग:भारतातील नामांकित रेल्वेगाड्या]] [[वर्ग:महाराष्ट्रामधील रेल्वे वाहतूक]] [[वर्ग:गुजरातमधील रेल्वे वाहतूक]] kmk4rwily2cnol7i23j6dckg16bfaod 2693497 2693496 2026-07-09T18:19:32Z अभय नातू 206 /* मुख्य स्थानके */ 2693497 wikitext text/x-wiki [[चित्र:19012_Gujarat_Express.jpg|250 px|इवलेसे|{{लेखनाव}}चा फलक]] [[चित्र:Gujarat_Express_and_Karnavati_Express_(Mumbai_CST_-_Ahmadabad)_Route_map.png|250 px|इवलेसे|{{लेखनाव}}चा मार्ग]] '''गुजरात एक्सप्रेस''' ही [[भारतीय रेल्वे]]ची एक प्रवासी सेवा आहे. [[पश्चिम रेल्वे]]द्वारे चालवली जात असलेली ही रेल्वे [[मुंबई]]ला [[गुजरात]]ची आर्थिक राजधानी [[अहमदाबाद]] शहरासोबत जोडते. ही गाडी [[मुंबई सेंट्रल]] व [[अहमदाबाद रेल्वे स्थानक|अहमदाबाद]] स्थानकांदरम्यान रोज धावते व मुंबई ते अहमदाबाद दरम्यानचे ४९३ किमी अंतर ९ तास व १५ मिनिटांत पूर्ण करते. गुजरात एक्सप्रेस गाडीमध्ये केवळ दुय्यम श्रेणीचे आसनकक्ष व वातानुकूलित चेअर कार हे दोनच प्रकारचे डबे असून तिला शयनयान (sleeper) डबे जोडले जात नाहीत. मुंबई व अहमदाबाद दरम्यान धावणाऱ्या व केवळ खुर्चीयान असलेल्या एकूण ४ गाड्यांपैकी गुजरात एक्सप्रेस ही एक असून [[कर्णावती एक्सप्रेस]], [[मुंबई अहमदाबाद शताब्दी एक्सप्रेस]] व [[मुंबई अहमदाबाद डबल डेकर एक्सप्रेस]] ह्या इतर तीन गाड्या आहेत. मुंबई ते [[अहमदाबाद]] दरम्यानचा रेल्वेमार्ग विद्युत असल्यामुळे डब्ल्यू.ए.पी.-४ हे [[विद्युत इंजिन]] गुजरात एक्सप्रेसची वाहतूक करते. ==तपशील== ===वेळापत्रक=== {| class="wikitable" style="text-align:center; width:50%;" |- bgcolor=1e90ff !scope="col" style="background:gold;"|गाडी क्रमांक !scope="col" style="background:gold;"|मार्ग !scope="col" style="background:gold;"|प्रस्थान !scope="col" style="background:gold;"|आगमन !scope="col" style="background:gold;"|कधी |- |१९०११||मुंबई सेंट्रल &ndash; अहमदाबाद||०५:४५||१५:००||रोज |- |१९०१२||अहमदाबाद &ndash; मुंबई सेंट्रल||०७:००||१६:२५||रोज |- |} ===मार्ग=== == मुख्य स्थानके == या रेल्वेगाडीचे प्रवासादरम्यान मुंबई सेंट्रल ते अहमदाबाद दरम्यानचे स्थानक वेळापत्रक खालीलप्रमाणे आहे: {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ गुजरात एक्सप्रेस (22953 / 22954) वेळापत्रक आणि स्थानके ! # ! स्थानक नाम ! अंतर (किमी) ! २२९५३ (डाउन)<br>आगमन ! २२९५३ (डाउन)<br>प्रस्थान ! २२९५४ (अप)<br>आगमन ! २२९५४ (अप)<br>प्रस्थान |- style="background: #E6F2FF;" | १ || [[मुंबई सेंट्रल रेल्वे स्थानक|मुंबई सेंट्रल]] || ० || — || ०५:४० || १६:०५ || — |- style="background: #E6F2FF;" | २ || [[दादर रेल्वे स्थानक|दादर]] || ६ || ०५:५० || ०५:५२ || १५:४० || १५:४५ |- style="background: #E6F2FF;" | ३ || [[बोरीवली रेल्वे स्थानक|बोरीवली]] || ३० || ०६:१० || ०६:१३ || १५:०० || १५:०५ |- | ४ || [[बोईसर रेल्वे स्थानक|बोईसर]] || ९८ || ०७:१० || ०७:१२ || || |- | ५ || [[डहाणू रोड रेल्वे स्थानक|डहाणू रोड]] || १२१ || ०७:३१ || ०७:३३ || १३:५२ || १३:५४ |- | ६ || [[उमरगाम रोड रेल्वे स्थानक|उमरगाम रोड]] || १४१ || || || || |- | ७ || [[संजाण रेल्वे स्थानक|संजाण]] || १५० || || || || |- | ८ || [[भिलाड रेल्वे स्थानक|भिलाड]] || १६१ || ०८:१२ || ०८:१४ || || |- | ९ || [[वापी रेल्वे स्थानक|वापी]] || १७० || ०८:२४ || ०८:२६ || १३:०२ || १३:०४ |- | १० || [[उदवाडा रेल्वे स्थानक|उदवाडा]] || १७९ || || || || |- | ११ || [[पारडी रेल्वे स्थानक|पारडी]] || १८५ || || || || |- | १२ || [[वलसाड रेल्वे स्थानक|वलसाड]] || १९६ || ०८:५२ || ०८:५७ || १२:३७ || १२:४२ |- | १३ || [[डुंगरी रेल्वे स्थानक|डुंगरी]] || २०५ || || || || |- | १४ || [[बिलिमोरा जंक्शन रेल्वे स्थानक|बिलिमोरा जंक्शन]] || २१५ || ०९:१८ || ०९:२० || १२:११ || १२:१३ |- | १५ || [[अमलसाड रेल्वे स्थानक|अमलसाड]] || २२० || || || || |- | १६ || [[नवसारी रेल्वे स्थानक|नवसारी]] || २३३ || ०९:४० || ०९:४२ || ११:५३ || ११:५५ |- | १७ || [[मरोली रेल्वे स्थानक|मरोली]] || २४२ || || || || |- | १८ || [[सचिन रेल्वे स्थानक|सचिन]] || २४८ || || || || |- | १९ || [[उधना जंक्शन रेल्वे स्थानक|उधना जंक्शन]] || २५९ || || || || |- style="background: #E6F2FF;" | २० || [[सुरत रेल्वे स्थानक|सुरत]] || २६५ || १०:२५ || १०:३० || ११:२२ || ११:२७ |- | २१ || [[किम रेल्वे स्थानक|किम]] || २८८ || || || || |- | २२ || [[कोसंबा जंक्शन रेल्वे स्थानक|कोसंबा जंक्शन]] || २९६ || || || || |- | २३ || [[अंकलेश्वर जंक्शन रेल्वे स्थानक|अंकलेश्वर जंक्शन]] || ३१५ || ११:१० || ११:१२ || १०:३३ || १०:३५ |- | २४ || [[भरूच जंक्शन रेल्वे स्थानक|भरूच जंक्शन]] || ३२४ || ११:२५ || ११:२७ || १०:२० || १०:२२ |- | २५ || [[पालेज रेल्वे स्थानक|पालेज]] || ३५० || || || || |- | २६ || [[मियागाम करजण रेल्वे स्थानक|मियागाम करजण]] || ३६४ || || || || |- style="background: #E6F2FF;" | २७ || [[वडोदरा जंक्शन रेल्वे स्थानक|वडोदरा जंक्शन]] || ३९५ || १२:३५ || १२:४० || ०९:२७ || ०९:३२ |- | २८ || [[वासद जंक्शन रेल्वे स्थानक|वासद जंक्शन]] || ४१५ || || || || |- | २९ || [[आणंद जंक्शन रेल्वे स्थानक|आणंद जंक्शन]] || ४३० || १३:१३ || १३:१५ || ०८:४६ || ०८:४८ |- | ३० || [[नडियाद जंक्शन रेल्वे स्थानक|नडियाद जंक्शन]] || ४४९ || १३:३० || १३:३२ || ०८:२९ || ०८:३१ |- | ३१ || [[महेमदावाद खेडा रोड रेल्वे स्थानक|महेमदावाद खेडा रोड]] || ४६६ || १३:४७ || १३:४९ || ०८:१३ || ०८:१५ |- | ३२ || [[बारेजडी नांदेज रेल्वे स्थानक|बारेजडी नांदेज]] || ४७८ || || || || |- | ३३ || [[मणिनगर रेल्वे स्थानक|मणिनगर]] || ४९२ || १४:१५ || १४:१७ || ०७:४८ || ०७:५० |- style="background: #E6F2FF;" | ३४ || [[अहमदाबाद जंक्शन रेल्वे स्थानक|अहमदाबाद जंक्शन]] || ४९५ || १४:३० || — || — || ०७:४० |} ==हे सुद्धा पहा== *[[कच्छ एक्सप्रेस]] ==बाह्य दुवे== *[http://indiarailinfo.com/train/568 मार्ग व वेळापत्रक] [[वर्ग:भारतातील नामांकित रेल्वेगाड्या]] [[वर्ग:महाराष्ट्रामधील रेल्वे वाहतूक]] [[वर्ग:गुजरातमधील रेल्वे वाहतूक]] kjo7y7f3debrwfkpvxbouff75kfimpc 2693498 2693497 2026-07-09T18:20:46Z अभय नातू 206 चित्र 2693498 wikitext text/x-wiki [[चित्र:19012_Gujarat_Express.jpg|250 px|इवलेसे|{{लेखनाव}}चा फलक]] '''गुजरात एक्सप्रेस''' ही [[भारतीय रेल्वे]]ची एक प्रवासी सेवा आहे. [[पश्चिम रेल्वे]]द्वारे चालवली जात असलेली ही रेल्वे [[मुंबई]]ला [[गुजरात]]ची आर्थिक राजधानी [[अहमदाबाद]] शहरासोबत जोडते. ही गाडी [[मुंबई सेंट्रल]] व [[अहमदाबाद रेल्वे स्थानक|अहमदाबाद]] स्थानकांदरम्यान रोज धावते व मुंबई ते अहमदाबाद दरम्यानचे ४९३ किमी अंतर ९ तास व १५ मिनिटांत पूर्ण करते. गुजरात एक्सप्रेस गाडीमध्ये केवळ दुय्यम श्रेणीचे आसनकक्ष व वातानुकूलित चेअर कार हे दोनच प्रकारचे डबे असून तिला शयनयान (sleeper) डबे जोडले जात नाहीत. मुंबई व अहमदाबाद दरम्यान धावणाऱ्या व केवळ खुर्चीयान असलेल्या एकूण ४ गाड्यांपैकी गुजरात एक्सप्रेस ही एक असून [[कर्णावती एक्सप्रेस]], [[मुंबई अहमदाबाद शताब्दी एक्सप्रेस]] व [[मुंबई अहमदाबाद डबल डेकर एक्सप्रेस]] ह्या इतर तीन गाड्या आहेत. मुंबई ते [[अहमदाबाद]] दरम्यानचा रेल्वेमार्ग विद्युत असल्यामुळे डब्ल्यू.ए.पी.-४ हे [[विद्युत इंजिन]] गुजरात एक्सप्रेसची वाहतूक करते. ==तपशील== ===वेळापत्रक=== {| class="wikitable" style="text-align:center; width:50%;" |- bgcolor=1e90ff !scope="col" style="background:gold;"|गाडी क्रमांक !scope="col" style="background:gold;"|मार्ग !scope="col" style="background:gold;"|प्रस्थान !scope="col" style="background:gold;"|आगमन !scope="col" style="background:gold;"|कधी |- |१९०११||मुंबई सेंट्रल &ndash; अहमदाबाद||०५:४५||१५:००||रोज |- |१९०१२||अहमदाबाद &ndash; मुंबई सेंट्रल||०७:००||१६:२५||रोज |- |} ===मार्ग=== == मुख्य स्थानके == [[चित्र:Gujarat_Express_and_Karnavati_Express_(Mumbai_CST_-_Ahmadabad)_Route_map.png|250 px|इवलेसे|{{लेखनाव}}चा मार्ग]] {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ गुजरात एक्सप्रेस (22953 / 22954) वेळापत्रक आणि स्थानके ! # ! स्थानक नाम ! अंतर (किमी) ! २२९५३ (डाउन)<br>आगमन ! २२९५३ (डाउन)<br>प्रस्थान ! २२९५४ (अप)<br>आगमन ! २२९५४ (अप)<br>प्रस्थान |- style="background: #E6F2FF;" | १ || [[मुंबई सेंट्रल रेल्वे स्थानक|मुंबई सेंट्रल]] || ० || — || ०५:४० || १६:०५ || — |- style="background: #E6F2FF;" | २ || [[दादर रेल्वे स्थानक|दादर]] || ६ || ०५:५० || ०५:५२ || १५:४० || १५:४५ |- style="background: #E6F2FF;" | ३ || [[बोरीवली रेल्वे स्थानक|बोरीवली]] || ३० || ०६:१० || ०६:१३ || १५:०० || १५:०५ |- | ४ || [[बोईसर रेल्वे स्थानक|बोईसर]] || ९८ || ०७:१० || ०७:१२ || || |- | ५ || [[डहाणू रोड रेल्वे स्थानक|डहाणू रोड]] || १२१ || ०७:३१ || ०७:३३ || १३:५२ || १३:५४ |- | ६ || [[उमरगाम रोड रेल्वे स्थानक|उमरगाम रोड]] || १४१ || || || || |- | ७ || [[संजाण रेल्वे स्थानक|संजाण]] || १५० || || || || |- | ८ || [[भिलाड रेल्वे स्थानक|भिलाड]] || १६१ || ०८:१२ || ०८:१४ || || |- | ९ || [[वापी रेल्वे स्थानक|वापी]] || १७० || ०८:२४ || ०८:२६ || १३:०२ || १३:०४ |- | १० || [[उदवाडा रेल्वे स्थानक|उदवाडा]] || १७९ || || || || |- | ११ || [[पारडी रेल्वे स्थानक|पारडी]] || १८५ || || || || |- | १२ || [[वलसाड रेल्वे स्थानक|वलसाड]] || १९६ || ०८:५२ || ०८:५७ || १२:३७ || १२:४२ |- | १३ || [[डुंगरी रेल्वे स्थानक|डुंगरी]] || २०५ || || || || |- | १४ || [[बिलिमोरा जंक्शन रेल्वे स्थानक|बिलिमोरा जंक्शन]] || २१५ || ०९:१८ || ०९:२० || १२:११ || १२:१३ |- | १५ || [[अमलसाड रेल्वे स्थानक|अमलसाड]] || २२० || || || || |- | १६ || [[नवसारी रेल्वे स्थानक|नवसारी]] || २३३ || ०९:४० || ०९:४२ || ११:५३ || ११:५५ |- | १७ || [[मरोली रेल्वे स्थानक|मरोली]] || २४२ || || || || |- | १८ || [[सचिन रेल्वे स्थानक|सचिन]] || २४८ || || || || |- | १९ || [[उधना जंक्शन रेल्वे स्थानक|उधना जंक्शन]] || २५९ || || || || |- style="background: #E6F2FF;" | २० || [[सुरत रेल्वे स्थानक|सुरत]] || २६५ || १०:२५ || १०:३० || ११:२२ || ११:२७ |- | २१ || [[किम रेल्वे स्थानक|किम]] || २८८ || || || || |- | २२ || [[कोसंबा जंक्शन रेल्वे स्थानक|कोसंबा जंक्शन]] || २९६ || || || || |- | २३ || [[अंकलेश्वर जंक्शन रेल्वे स्थानक|अंकलेश्वर जंक्शन]] || ३१५ || ११:१० || ११:१२ || १०:३३ || १०:३५ |- | २४ || [[भरूच जंक्शन रेल्वे स्थानक|भरूच जंक्शन]] || ३२४ || ११:२५ || ११:२७ || १०:२० || १०:२२ |- | २५ || [[पालेज रेल्वे स्थानक|पालेज]] || ३५० || || || || |- | २६ || [[मियागाम करजण रेल्वे स्थानक|मियागाम करजण]] || ३६४ || || || || |- style="background: #E6F2FF;" | २७ || [[वडोदरा जंक्शन रेल्वे स्थानक|वडोदरा जंक्शन]] || ३९५ || १२:३५ || १२:४० || ०९:२७ || ०९:३२ |- | २८ || [[वासद जंक्शन रेल्वे स्थानक|वासद जंक्शन]] || ४१५ || || || || |- | २९ || [[आणंद जंक्शन रेल्वे स्थानक|आणंद जंक्शन]] || ४३० || १३:१३ || १३:१५ || ०८:४६ || ०८:४८ |- | ३० || [[नडियाद जंक्शन रेल्वे स्थानक|नडियाद जंक्शन]] || ४४९ || १३:३० || १३:३२ || ०८:२९ || ०८:३१ |- | ३१ || [[महेमदावाद खेडा रोड रेल्वे स्थानक|महेमदावाद खेडा रोड]] || ४६६ || १३:४७ || १३:४९ || ०८:१३ || ०८:१५ |- | ३२ || [[बारेजडी नांदेज रेल्वे स्थानक|बारेजडी नांदेज]] || ४७८ || || || || |- | ३३ || [[मणिनगर रेल्वे स्थानक|मणिनगर]] || ४९२ || १४:१५ || १४:१७ || ०७:४८ || ०७:५० |- style="background: #E6F2FF;" | ३४ || [[अहमदाबाद जंक्शन रेल्वे स्थानक|अहमदाबाद जंक्शन]] || ४९५ || १४:३० || — || — || ०७:४० |} ==हे सुद्धा पहा== *[[कच्छ एक्सप्रेस]] ==बाह्य दुवे== *[http://indiarailinfo.com/train/568 मार्ग व वेळापत्रक] [[वर्ग:भारतातील नामांकित रेल्वेगाड्या]] [[वर्ग:महाराष्ट्रामधील रेल्वे वाहतूक]] [[वर्ग:गुजरातमधील रेल्वे वाहतूक]] eaaexufw8k4fadsbxd27hrumjhwlb6k 0 191991 2693472 2327747 2026-07-09T14:21:54Z अभय नातू 206 /* मार्ग */ 2693472 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Karnavati_Express.jpg|250 px|इवलेसे|{{लेखनाव}}चा फलक]] [[चित्र:Gujarat_Express_and_Karnavati_Express_(Mumbai_CST_-_Ahmadabad)_Route_map.png|250 px|इवलेसे|{{लेखनाव}}चा मार्ग]] '''कर्णावती एक्सप्रेस''' ({{lang-gu|કર્ણાવતી એક્સપ્રેસ}}) ही [[भारतीय रेल्वे]]ची एक जलद प्रवासी सेवा आहे. [[पश्चिम रेल्वे]]द्वारे चालवली जात असलेली ही रेल्वे [[मुंबई]]ला [[गुजरात]]ची आर्थिक राजधानी [[अहमदाबाद]] शहरासोबत जोडते. ही गाडी [[मुंबई सेंट्रल]] व [[अहमदाबाद रेल्वे स्थानक|अहमदाबाद]] स्थानकांदरम्यान रोज धावते व मुंबई ते अहमदाबाद दरम्यानचे ४९३ किमी अंतर ७ तास व ४० मिनिटांत पूर्ण करते. कर्णावती एक्सप्रेस गाडीमध्ये केवळ दुय्यम श्रेणीचे आसनकक्ष व वातानुकूलित चेअर कार हे दोनच प्रकारचे डबे असून तिला शयनयान (sleeper) डबे जोडले जात नाहीत. मुंबई व अहमदाबाद दरम्यान धावणाऱ्या व केवळ खुर्चीयान असलेल्या एकूण ४ गाड्यांपैकी कर्णावती एक्सप्रेस ही एक असून [[गुजरात एक्सप्रेस]], [[मुंबई अहमदाबाद शताब्दी एक्सप्रेस]] व [[मुंबई अहमदाबाद डबल डेकर एक्सप्रेस]] ह्या इतर तीन गाड्या आहेत. मुंबई ते [[अहमदाबाद]] दरम्यानचा रेल्वेमार्ग विद्युत असल्यामुळे डब्ल्यू.ए.पी.-४ हे [[विद्युत इंजिन]] कर्णावती एक्सप्रेसची वाहतूक करते. ==तपशील== ===वेळापत्रक=== {| class="wikitable" style="text-align:center; width:50%;" |- bgcolor=1e90ff !scope="col" style="background:gold;"|गाडी क्रमांक !scope="col" style="background:gold;"|मार्ग !scope="col" style="background:gold;"|प्रस्थान !scope="col" style="background:gold;"|आगमन !scope="col" style="background:gold;"|कधी |- |१२९३३||मुंबई सेंट्रल &ndash; अहमदाबाद||१३:४०||२१:२५||रोज |- |१२९३४||अहमदाबाद &ndash; मुंबई सेंट्रल||०४:५५||१२:३५||रोज |- |} ===मार्ग=== ही गाडीच्या मुंबई सेंट्रल ते अहमदाबाद दरम्यान ११ स्थानकांवर थाबते. {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ कर्णावती एक्सप्रेस (12933 / 12934) वेळापत्रक आणि स्थानके ! # ! स्थानक नाम ! अंतर (किमी) ! १२९३३ (डाउन)<br>आगमन ! १२९३३ (डाउन)<br>सुटणे ! १२९३४ (अप)<br>आगमन ! १२९३४ (अप)<br>सुटणे |- style="background: #E6F2FF;" | १ || [[मुंबई सेंट्रल रेल्वे स्थानक|मुंबई सेंट्रल]] || ० || — || १४:०५ || १२:२० || — |- style="background: #E6F2FF;" | २ || [[बोरीवली रेल्वे स्थानक|बोरीवली]] || ३० || १४:२८ || १४:३३ || ११:१८ || ११:२२ |- | ३ || [[वापी रेल्वे स्थानक|वापी]] || १७० || १६:०१ || १६:०३ || ०९:२७ || ०९:२९ |- | ४ || [[वलसाड रेल्वे स्थानक|वलसाड]] || १९६ || १६:२४ || १६:२६ || ०९:०३ || ०९:०५ |- style="background: #E6F2FF;" | ५ || [[सुरत रेल्वे स्थानक|सुरत]] || २६५ || १७:१५ || १७:२० || ०८:१३ || ०८:१८ |- | ६ || [[भरूच जंक्शन रेल्वे स्थानक|भरूच जंक्शन]] || ३२४ || १८:०२ || १८:०४ || ०७:१९ || ०७:२१ |- style="background: #E6F2FF;" | ७ || [[वडोदरा जंक्शन रेल्वे स्थानक|वडोदरा जंक्शन]] || ३९५ || १८:५७ || १९:०२ || ०६:२८ || ०६:३३ |- | ८ || [[आणंद जंक्शन रेल्वे स्थानक|आणंद जंक्शन]] || ४३० || १९:४१ || १९:४३ || ०५:४९ || ०५:५१ |- | ९ || [[नडियाद जंक्शन रेल्वे स्थानक|नडियाद जंक्शन]] || ४४९ || १९:५८ || २०:०० || ०५:३१ || ०५:३३ |- | १० || [[मणिनगर रेल्वे स्थानक|मणिनगर]] || ४९२ || २०:३२ || २०:३४ || ०५:०४ || ०५:०६ |- style="background: #E6F2FF;" | ११ || [[अहमदाबाद जंक्शन रेल्वे स्थानक|अहमदाबाद जंक्शन]] || ४९५ || २१:०५ || — || — || ०५:०० |} ==हे सुद्धा पहा== *[[कच्छ एक्सप्रेस]] ==बाह्य दुवे== *[http://indiarailinfo.com/train/925 मार्ग व वेळापत्रक] [[वर्ग:भारतातील नामांकित रेल्वेगाड्या]] [[वर्ग:महाराष्ट्रामधील रेल्वे वाहतूक]] [[वर्ग:गुजरातमधील रेल्वे वाहतूक]] hkip3oidk5w8bw2wx95to28e4ccc6s2 0 193146 2693427 2344606 2026-07-09T12:15:26Z अभय नातू 206 साचा 2693427 wikitext text/x-wiki {{बदल}} [[चित्र:Omi Vaidya 2.jpg|इवलेसे|ओमी वैद्य]] '''ओमी वैद्य''' हा [[भारतीय]] [[अमेरिका|अमेरिकन]] नट आहे आणि त्याची ओळख म्हणजे सन २००९ मध्ये त्याने [[३ इडियट्स]] मध्ये चतुर रामलिंगम किंवा दी सायलंसरची केलेली भूमिका, त्याने तो खूप प्रशिद्द झाला.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.filmibeat.com/bollywood/features/2009/omi-vaidya-idiot-281209.html|title=ओमी वैद्य: ४ था इडियट|प्रकाशक= फिल्मीबेट.कॉम |दिनांक=२८ डिसेंबर २००९| प्राप्त दिनांक=}}</ref> याशिवाय त्याने दोन शॉर्ट फिल्म डायरेक्ट केलेल्या आहेत तसेच एडिटर म्हनुनही काम केलेले आहे. तो दूरचित्रवाणीवरील बऱ्याच कार्यक्रमात आणि व्यावसायिक बांबीत ही पाहावयास मिळाला आहे. ३ इडियट्ससोबतच दिल तो बच्चा है जी, देसी बॉइझ, [[प्लेयर्स (चित्रपट)|प्लेयर्स]] इत्यादी [[बॉलिवूड]] चित्रपटांमध्ये देखील तो चमकला आहे. ==पार्श्वभूमी== जोशुय ट्री इन युक्का व्हॅली, [[कॅलिफोर्निया]] येथे वैद्य यांचा जन्म झाला. यांनी लॉस एंजिल्स काउंटी हाय स्कूल मधून पदवीपर्यंतचे शिक्षण घेतल्यानंतर [[कॅलिफोर्निया विद्यापीठ]]ाच्या सांता क्रुझ येथे दोन वर्षे काम केले. त्यांना नंतर न्यू यॉर्क विध्यापीठातील तिश्च स्कूल ऑफ द आर्ट मध्ये बदलले. तेथे ते ऑनरने ग्राजुएट झाले. अलीकडेच वैद्य यांनी आपल्या पार्श्वभूमी संबंधी विचार व्यक्त केलेत मी सध्या लॉस अंजिल्स USA मध्ये राहातो, तेथेच मी वाढलो, पण प्रत्येक वर्षी भारतात येण्याची माझी योजना असते. माझे मूळं घर गोवा आहे तरीसुद्दा माझा उत्कर्षाचा काळं होता तेव्हा मी नियमित मुंबईत येत होतो. मी ६ वर्षाचा होतो तेव्हा पासून मराठी मंडळांचे नाटकात आणि कांही USA मधील इंग्लिश प्ले मध्ये अभिनय करतोय. माध्यमिक शिक्षण घेत असतानाच मी बरेचसे अभिनयाचे धडे घेतले आणि त्यातूनच मी सीनेमाकडे अभिनयाच्या दृष्टीने स्वताहला घडविण्यासाठी वळलो. मी NYU सिनेमा शाळेत गेलो आणि सिनेमा तयार करणे, कलाकार निवड करणे, अभिनय करणे इ॰ बाबी शिकलो. स्टेजवर बोलणे कसे असावे हे मी शिकलो. NYU मधून पदवीधर झाल्यानंतर मी परत लॉस अंजिल्सला गेलो आणि T.V. मालीकासाठी आणि सिनेमासाठी कलाकारांचे निवडीचे काम करू लागलो. ==व्यक्तीगत जीवन== २२-८-२००९ रोजी मीनल पटेल यांचाबरोबर वैद्य यांचे लग्न झाले. २४-६-२०१५ रोजी हे एका मुलाचे वडील झाले.<ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=http://www.latestnews360.com/readmore/279948/entertainment-news/Omi-Vaidya-aka-Chatur-from-Aamir-Khan%C3%A2s-3-Idiots-becomes-a%C2%A0dad!.html|title=३ इडियट्स मधील ओमी वैद्य उर्फ चतुर रामलिंग वडील झाले|प्रकाशक=लेटेस्टनुज३६०.कॉम|दिनांक=२४ जून २०१५|प्राप्त दिनांक=}}{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==कारकीर्द== शिक्षण संपल्यानंतर वैद्य एका मध्यस्थाकडे दूरदर्शनवरील कार्यक्रमात आणि व्यावसायिक मालिकात लहान लहान भूमिका करू लागले. “Arrested Development” या मालिकेत लहानसी भूमिका मिळाल्यानंतर, या मालिकेच्या दिग्दर्शकांनी यांना “The Officer” या मालिकेतील सादीक भूमिकेसाठी निवड चाचणी देण्यास सांगितले. “E-Mail Surveillance” आणि “Fun-Run” या दोन भागातच सादिक भूमिका चित्रित झाली. पण विडियो वरील एशिया तिल Rap प्रकारात ऊंची स्थान गाठलेल्या बोहमिय यांनी गायलेल्या “कुर्ती” या पंजाबी सुपर हिट झालेल्या गाण्यावरील अदाकारीने वैद्य खूपच प्रकाशित झाले. बोहमिय यांना “King of Punjabi Rap” म्हटलं जात. ==थ्री इडियट्स (३ इडियट्स)== वैद्य यांची अतिशय गाजलेली आणि स्मरणात राहाणारी भूमिका म्हणजे सन २००९ मध्ये बॉलीवुडचे ३ इडियट्स या सिनेमातील सहायक अभिनेता म्हणून केलेली चतुर रामलिंग ( द सायलेंसर) भूमिका! समालोचकांनी त्याच्या अदाकारीला भरभरून दाद दिली.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.indianentertainment.info/2009/12/30/omi-vaidya-%E2%80%93-the-real-star-of-3-idiots-on-going-from-office-to-bollywood.html |title=ओमी वैद्य - ३ इडियट्स सिनेमातील वास्तविक स्टार |प्रकाशक=इंडियनएंटरटेनमेंट.इन्फो |दिनांक=३० डिसेंबर २००९ |प्राप्त दिनांक= |accessdate=2016-07-27 |archive-date=2016-10-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161023204454/http://www.indianentertainment.info/2009/12/30/omi-vaidya-%e2%80%93-the-real-star-of-3-idiots-on-going-from-office-to-bollywood.html |url-status=dead }}</ref> वैद्य मुंबईत आले होते तेव्हा त्यांनी या भूमिकेसाठी मुलाखत दिली होती. पहिल्या मुलाखतीतून ते पुढे सरकल्यानंतर त्यांना दुसऱ्या मुलाखतीच्या वेळी “लगे रहो मुन्ना भाई”चे संवाद वाचण्यास सांगितले होते. वैद्य म्हणतात की “मी फक्त अंदाजाने ते संवाद समजलो, नक्की काय शब्द बोलायचे आहेत हे कळत नव्हते,” नंतर चतुर हा भाडे तत्त्वाने घेतला होता, त्याने संगितले हिंदी शिकू नको,हिंदी फिल्म ही पाहू नको,जड होईल ! वैद्य या फिल्म मधील सर्व यश मुंबईतील वातावरण व तेथील संयोजकांना देतात. “येथे हॉलीवुड सारखे नाही तर वैयक्तिक संपर्क आहे. येथे मायेची ऊब आहे काळजी आहे. येथे जादा वेळ ध्यावी लागत नाही त्याने खर्च ही होत नाही. मी मुळातच बॉलीवुड मधील हे काम म्हणजे आव्हान आहे असे मानले. राजू आणि अभिजीत जोशी यांना देखील ही भूमिका पडद्यावर घेऊन येण्यापर्यंतचे फार मोठे यश जाते”. त्यांनी हा सिनेमा पदर्शित होईपर्यंत धीर दिला होता. या सिनेमाचे दिग्दर्शक राजकुमार हिराणी यांना म्हणालो मी एक दोन मुलाखती देऊ का त्यावर ते उसळले आणि म्हणाले तुला कोणी ओळखत नाही. फिल्म प्रदर्शित होईपर्यंत असे काहीही करू नको. माझ्या भूमिकेने सर्व नियोजित प्रेक्षाकाना अचंबित केले. नंतर वाद्य बोलले की मी जेव्हा ३ ईडियट्सची प्रीमियर पाहीली तेव्हा मला कोणीही ओळखले नाही.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.filmibeat.com/bollywood/movies/3-idiots/cast-crew.html |title=३ इडियट्स सिनेमा मधील कलाकारांची यादी |प्रकाशक=फिल्मीबिट.कॉम |दिनांक=२७ जुलै २०१६ | प्राप्त दिनांक=}}</ref> क्षणभर मी खिन्न झालो पण सिनेमा संपला तेव्हा मला सिनेमा ग्रहातून बाहेर पडणंही अतिशय कठीण झालं ! प्रेक्षकाकडुन मिळालेल्या प्रम भावना, केलेले कौतुक याने मी खूपच भारावलो. अलीकडे मी रस्त्यावरून चालत असेन तर लोक जवळ येतात हसत मुखाने हातात हात देतात. कितीतरी आनंद होतो मनाला ! ==बक्षीस (अवार्ड्स)== ३ इडियट्स या फिल्म साठी उत्कृष्ट विनोदी भूमिका, मोस्ट प्रोमिसिंग न्यूकमर (पुरुष), स्टार डेबूट ऑफ द एर ही बक्षिसे मिळाली आहेत.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.awardsandshows.com/features/star-screen-awards-2010-137.html|title=स्टार स्क्रीन पुरस्कार २०१० विजेते |प्रकाशक=अवार्ड्सएंडशोज.कॉम |दिनांक=१३ जुलै २०१०| प्राप्त दिनांक=}}</ref> ==बाह्य दुवे== *{{IMDb name|id=1437925}} == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:अमेरिकन अभिनेते]] [[वर्ग:इ.स. १९८२ मधील जन्म]] 7264ga7fk84iook90lqkpxmrgdpqkx1 0 195077 2693490 2691561 2026-07-09T16:58:13Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2693490 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tour | series_name = पाकिस्तान क्रिकेट संघाचा न्यू झीलंड दौरा २०१६-१७ | team1_image = Flag of New Zealand.svg | team1_name = न्यू झीलँड | team2_image = Flag of Pakistan.svg | team2_name = पाकिस्तान | from_date = ११ | to_date = २९ नोव्हेंबर २०१६ | team1_captain = [[केन विल्यमसन]] | team2_captain = [[मिस्बाह-उल-हक]] (१ली कसोटी)<br />[[अझहर अली]] (२री कसोटी) | no_of_tests = 2 | team1_tests_won = 2 | team2_tests_won = 0 | team1_tests_most_runs = [[रॉस टेलर]] (१५०) | team2_tests_most_runs = [[बाबर आझम]] (१४२) | team1_tests_most_wickets = [[टिम साउथी]] (१३) | team2_tests_most_wickets = [[मोहम्मद आमीर]] (७)<br />[[सोहेल खान (क्रिकेट खेळाडू, जन्म १९८४)|सोहेल खान]] (७) | player_of_test_series = }} दोन कसोटी आणि एक तीन दिवसीय प्रथम श्रेणी सामन्याच्या मालिकेसाठी [[पाकिस्तान क्रिकेट संघ]]ाने नोव्हेंबर २०१६ मध्ये न्यू झीलंड दौरा केला.<ref name="Fixtures">{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=http://www.ibtimes.co.in/cricket-schedule-2016-fixtures-dates-all-major-series-matches-new-year-661529 |title=क्रिकेट वेळापत्रक २०१६: नवीन वर्षातील सर्व प्रमुख मालिकांचे सामने आणि तारखा |भाषा=इंग्लिश|ॲक्सेसदिनांक=३ जानेवारी २०१६|कृती=इंटरनॅशनल बिझनेस टाइम्स}}</ref><ref name="NZH">{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://m.nzherald.co.nz/sport/news/article.cfm?c_id=4&objectid=11568745|title=क्रिकेट: प्लीज सेव्ह अस फ्रॉम ग्राउंडहॉग डे|भाषा=इंग्लिश|ॲक्सेसदिनांक=३ जानेवारी २०१६|कृती=न्यू झीलंड हेराल्ड|archive-date=2016-02-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20160207095827/http://m.nzherald.co.nz/sport/news/article.cfm?c_id=4&objectid=11568745|url-status=dead}}</ref> दोन कसोटी सामन्यांसाठी [[हॅगले ओव्हल|ख्राईस्टचर्च]] आणि [[सेडन पार्क|हॅमिल्टन]] या दोन स्थळांची निवड करण्यात आली होती.<ref name="Stuff">{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://i.stuff.co.nz/sport/cricket/80456243/eden-park-set-to-host-daynight-cricket-test-against-england-in-2018|title=इंग्लंड विरुद्ध २०१८ मध्ये दिवस-रात्र कसोटीच्या यजमान पदासाठी इडन पार्क सज्ज|ॲक्सेसदिनांक=२७ मे २०१६|कृती=स्टफ.को.एनझेड|archive-date=2016-08-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160804214300/http://i.stuff.co.nz/sport/cricket/80456243/eden-park-set-to-host-daynight-cricket-test-against-england-in-2018|url-status=dead}}</ref><ref name="Cricinfo">{{संकेतस्थळ स्रोत| दुवा=http://www.espncricinfo.com/newzealand/content/story/1019949.html |title=इंग्लंडविरुद्ध २०१८ मध्ये इडन पार्कवर दिवस-रात्र कसोटीचे न्यू झीलंडचे लक्ष्य| ॲक्सेसदिनांक=२७ मे २०१६ |कृती=इएसपीएन क्रिकइन्फो}}</ref> १४ नोव्हेंबरच्या मध्यरात्रीनंतर ख्राईस्टचर्चमध्ये आलेल्या ७.५ तीव्रतेच्या भूकंपानंतरसुद्धा १७ नोव्हेंबरची कसोटी ठरलेल्या वेळेनुसार पार पडली.<ref name="Earthquake">{{संकेतस्थळ स्रोत| दुवा=http://www.espncricinfo.com/new-zealand-v-pakistan-2016-17/content/story/1066177.html |title=ख्राईस्टचर्च कसोटी ठरवलेल्या वेळेनुसार| ॲक्सेसदिनांक=१४ नोव्हेंबर २०१६|कृती=इएसपीएन क्रिकइन्फो|भाषा=इंग्लिश}}</ref> परंतु पहिल्या दिवशी पावसामुळे फक्त २१ षटकांचाच खेळ होऊ शकला. दुसऱ्या कसोटीसहित मालिका २-० अशी जिंकून, १९८५ नंतर पहिल्यांदाच न्यू झीलंडने पाकिस्तानवर मालिका विजय मिळवला.<ref name="result">{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.espncricinfo.com/new-zealand-v-pakistan-2016-17/content/story/1069539.html |title=शेवटच्या नाट्यमय सत्रात न्यू झीलंडने विजयश्री खेचून आणली |ॲक्सेसदिनांक=१ डिसेंबर २०१६ |कृती=इएसपीएन क्रिकइन्फो|भाषा=इंग्लिश}}</ref><ref name="since1985">{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=http://www.icc-cricket.com/news/2016/match-reports/97058/new-zealand-bowls-out-pakistan-for-thrilling-2-0-sweep |title=पाकिस्तानला बाद करून न्यू झीलंडचा थरारक २-० विजय |ॲक्सेसदिनांक=१ डिसेंबर २०१६ |कृती=आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती |भाषा=इंग्लिश |archive-date=2016-11-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161130042814/http://www.icc-cricket.com/news/2016/match-reports/97058/new-zealand-bowls-out-pakistan-for-thrilling-2-0-sweep |url-status=dead }}</ref> ==संघ== {| class="wikitable" style="text-align:left; margin:0 auto" |- !{{cr|NZ}}<ref name="NZSquad">{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=http://www.espncricinfo.com/new-zealand-v-pakistan-2016-17/content/story/1065491.html |title=पाकिस्तान कसोटीसाठी गुप्टिलला वगळले; रावल, टॉड ॲस्टलची निवड | ॲक्सेसदिनांक=१४ नोव्हेंबर २०१६|कृती=इएसपीएन क्रिकइन्फो|भाषा=इंग्लिश }}</ref> !{{cr|PAK}}<ref name="PakSquad">{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=http://www.espncricinfo.com/ci/content/story/1064178.html |title=न्यू झीलंड दौऱ्यासाठी शर्जील खानची निवड | ॲक्सेसदिनांक=१४ नोव्हेंबर २०१६|कृती=इएसपीएन क्रिकइन्फो|भाषा=इंग्लिश }}</ref> |- style="vertical-align:top" | * [[केन विल्यमसन]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[कॉलिन दी ग्रॅंडहोम]] * [[जीत रावल]] * <s>[[जेम्स नीशॅम]]</s> * [[टीम साउथी]] * [[टॉड ॲस्टल]] * [[टॉम लॅथम]] * <s>[[ट्रेंट बोल्ट]]</s> * [[डग ब्रेसवेल]] * [[नेल वॅग्नर]] * [[बी.जे. वॅटलिंग]] * [[मिचेल सॅंटनर]] * [[मॅट हेन्री]] * [[रॉस टेलर]] * [[हेन्री निकोल्स]] | * <s>[[मिस्बाह-उल-हक]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]])</s> * [[अझहर अली]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[असद शफिक]] * [[इम्रान खान (क्रिकेट खेळाडू, जन्म १९८७)|इम्रान खान]] * [[बाबर आझम]] * [[मोहम्मद आमीर]] * [[मोहम्मद नवाझ (क्रिकेट खेळाडू, जन्म १९९४)|मोहम्मद नवाझ]] * [[मोहम्मद रिझवान (क्रिकेट खेळाडू, जन्म १९९२)|मोहम्मद रिझवान]] * [[यासिर शाह]] * [[युनिस खान]] * [[राहत अली]] * [[वहाब रियाझ]] * [[शर्जील खान]] * [[सरफराज अहमद]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[सामी अस्लम]] * [[सोहेल खान (क्रिकेट खेळाडू, जन्म १९८४)|सोहेल खान]] |} *[[मिस्बाह-उल-हक]]च्या सासऱ्यांचे देहावसन झाल्याने त्याला दौरा अर्धवट सोडून जावे लागले आणि त्याच्या ऐवजी दुसऱ्या कसोटीसाठी [[अझहर अली]]ची कर्णधार म्हणून नेमणूक करण्यात आली.<ref name="Azhar">{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा=http://www.espncricinfo.com/new-zealand-v-pakistan-2016-17/content/story/1067351.html | title=मिसबाह हॅमिल्टन कसोटीला मुकणार | ॲक्सेसदिनांक=२९ नोव्हेंबर २०१६ | कृती=इएसपीएन क्रिकइन्फो | भाषा=इंग्लिश}}</ref> *त्यानंतर पहिल्या कसोटीमध्ये षटकांची गती कमी राखल्याने मिस्बाह-उल-हकवर एका सामन्याची बंदी लादण्यात आली आणि यामुळे तो दुसऱ्या कसोटीत खेळू शकला नसता.<ref name="slow">{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=http://www.espncricinfo.com/new-zealand-v-pakistan-2016-17/content/story/1067614.html |title=षटकांची गती कमी राखल्याने मिस्बाह-उल-हकवर एका सामन्याची बंदी | ॲक्सेसदिनांक=२९ नोव्हेंबर २०१६ | कृती=इएसपीएन क्रिकइन्फो | भाषा=इंग्लिश}}</ref> *दुसऱ्या कसोटीमध्ये न्यू झीलंड संघात [[जेम्स नीशॅम]] ऐवजी [[मिचेल सॅंटनर]]ची निवड करण्यात आली.<ref name="Santner">{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=http://www.espncricinfo.com/new-zealand-v-pakistan-2016-17/content/story/1067551.html |title=सॅंटनर ऐवजी नीशॅम|ॲक्सेसदिनांक=२९ नोव्हेंबर २०१६ | कृती=इएसपीएन क्रिकइन्फो | भाषा=इंग्लिश}}</ref> *गुडघ्याला झालेल्या दुखापतीमुळे [[ट्रेंट बोल्ट]] ऐवजी [[डग ब्रेसवेल]]ला दुसऱ्या कसोटीसाठी न्यू झीलंड संघात स्थान मिळाले.<ref name="Boult">{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=http://www.espncricinfo.com/new-zealand-v-pakistan-2016-17/content/story/1068098.html |title=दुसऱ्या कसोटी मधून बोल्ट बाहेर, ब्रेसवेलची निवड |ॲक्सेसदिनांक=२९ नोव्हेंबर २०१६ | कृती=इएसपीएन क्रिकइन्फो | भाषा=इंग्लिश}}</ref> ==सराव सामना== ===प्रथम श्रेणी: न्यू झीलंड अ वि पाकिस्तानी=== {{माहितीचौकट कसोटी सामने | तारीख = ११–१३ नोव्हेंबर २०१६ | time = ११:०० | संघ१ = [[न्यू झीलंड अ क्रिकेट संघ|न्यू झीलंड अ]] | संघ२ = {{flagicon|PAK}} [[पाकिस्तान क्रिकेट संघ|पाकिस्तानी]] | धावसंख्या१ = | धावा१ = | बळी१ = | धावसंख्या२ = | धावा२ = | बळी२ = | धावसंख्या३ = | धावा३ = | बळी३ = | धावसंख्या४ = | धावा४ = | बळी४ = | निकाल = सामना रद्द | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1065069.html धावफलक] | स्थळ = [[सॅक्स्टन ओव्हल]], [[नेल्सन, न्यू झीलंड|नेल्सन]] | पंच = [[ख्रिस ब्राउन]] (न्यू) आणि [[वेन नाईट्स]] (न्यू) | सामनावीर = | toss = न्यू झीलंड अ, फलंदाजी | पाऊस = तीनही दिवशी पावसामुळे खेळ होऊ शकला नाही. | टिपा = }} ==कसोटी मालिका== ===१ली कसोटी=== {{माहितीचौकट कसोटी सामने | तारीख = १७–२१ नोव्हेंबर २०१६ | time = १०:३० | संघ१ = {{cr-rt|PAK}} | संघ२ = {{cr|NZL}} | धावसंख्या१ = १३३ (५५.५ षटके) | धावा१ = [[मिसबाह-उल-हक]] ३१ (१०८) | बळी१ = [[कॉलिन दी ग्रॅंडहोम]] ६/४१ (१५.५ षटके) | धावसंख्या२ = २०० (५९.५ षटके) | धावा२ = [[जीत रावल]] ५५ (१२१) | बळी२ = [[राहत अली]] ४/६२ (१५.५ षटके) | धावसंख्या३ = १७१ (७८.४ षटके) | धावा३ = [[सोहेल खान (क्रिकेट खेळाडू, जन्म १९८४)|सोहेल खान]] ४० (३९) | बळी३ = [[नील वॅग्नर]] ३/३४ (२० षटके) | धावसंख्या४ = १०८/२ (३१.३ षटके) | धावा४ = [[केन विल्यमसन]] ६१ (७७) | बळी४ = [[अझहर अली]] १/६ (३ षटके) | निकाल = न्यू झीलंड ८ गडी राखून विजयी | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1019993.html धावफलक] | स्थळ = [[हॅगले ओव्हल]], [[ख्राईस्टचर्च]] | पंच = [[इयान गोल्ड]] (इं) आणि [[एस. रवी]] (भा) | सामनावीर = [[कॉलिन दी ग्रॅंडहोम]] (न्यू) | toss = न्यू झीलंड, गोलंदाजी | पाऊस = पावसामुळे १ल्या दिवसाचा खेळ रद्द. | टिपा = कसोटी पदार्पण: [[जीत रावल]] आणि [[कॉलिन दी ग्रॅंडहोम]] (न्यू). *''कर्णधार म्हणून ५० कसोटी खेळणारा [[मिसबाह उल हक]] हा पहिलाच पाकिस्तानी क्रिकेट खेळाडू. *''कॉलिन दी ग्रॅंडहोम हा पदार्पणात पाच बळी मिळवणारा न्यू झीलंडचा आठवा गोलंदाज आणि पहिल्या डावातील त्याची गोलंदाजी कामगिरी ही १९५१ मधील इंग्लंडविरुद्ध [[ॲलेक्स मॉयर]]च्या कामगिरीला मागे टाकून न्यू झीलंडतर्फे पदार्पणातील सर्वोत्कृष्ट कामगिरी.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.espncricinfo.com/new-zealand-v-pakistan-2016-17/content/story/1066792.html|title=दी ग्रॅंडहोमच्या सहा बळींनी पाकिस्तान उध्वस्त|कृती=इएसपीएन क्रिकइन्फो|दिनांक=१७ नोव्हेंबर २०१६|ॲक्सेसदिनांक=१७ नोव्हेंबर २०१६|भाषा=इंग्लिश}}</ref> *''[[नील वॅग्नर]]चे (न्यू) १०० कसोटी बळी पूर्ण. सर्वात जलद १०० कसोटी बळी पूर्ण करणारा तो न्यू झीलंडचा दुसऱ्या क्रमांकाचा गोलंदाज.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.espncricinfo.com/new-zealand-v-pakistan-2016-17/content/story/1067138.html|title=वॅग्नर रेसेस टू १०० विकेट्स, अझहर क्रॉल्स टू ३१|कृती=इएसपीएन क्रिकइन्फो|ॲक्सेसदिनांक=२१ नोव्हेंबर २०१६|भाषा=इंग्लिश}}</ref> }} ===२री कसोटी=== {{माहितीचौकट कसोटी सामने | तारीख = २५-१९ नोव्हेंबर २०१६ | time = १०:३० | संघ१ = {{cr-rt|NZL}} | संघ२ = {{cr|PAK}} | धावसंख्या१ = २७१ (८३.४ षटके) | धावा१ = [[जीत रावल]] ५५ (११२) | बळी१ = [[सोहेल खान (क्रिकेट खेळाडू, जन्म १९८४)|सोहेल खान]] ४/९९ (२५ षटके) | धावसंख्या२ = २१६ (६७ षटके) | धावा२ = [[बाबर आझम]] ९०* (१९६) | बळी२ = [[टिम साउथी]] ६/८० (२१ षटके) | धावसंख्या३ = ३१३/५घो (षटके) | धावा३ = [[रॉस टेलर]] १०२[[नाबाद|*]] (१३४) | बळी३ = [[इम्रान खान (क्रिकेट खेळाडू, जन्म १९८७)|इम्रान खान]] (षटके) | धावसंख्या४ = २३० (९२.१ षटके) | धावा४ = [[सामी अस्लम]] ९१ (२३८) | बळी४ = [[नील वॅग्नर]] ३/५७ (२०.१ षटके) | निकाल = न्यू झीलंड १३८ धावांनी विजयी | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1019995.html धावफलक] | स्थळ = [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन, न्यू झीलंड|हॅमिल्टन]] | पंच = [[सायमन फ्रे]] (ऑ) आणि [[एस. रवी]] (भा) | सामनावीर = [[टिम साउथी]] (न्यू) | toss = पाकिस्तान, गोलंदाजी. | पाऊस = १ल्या दिवशी पावसामुळे फक्त २१ षटकांचा खेळ होऊ शकला. *''३ऱ्या दिवशी पावसामुळे फक्त ३८.१ षटकांचा खेळ होऊ शकला. | टिपा = कसोटी पदार्पण: [[मोहम्मद रिझवान (क्रिकेट खेळाडू, जन्म १९९२)|मोहम्मद रिझवान]] (पा) *''[[अझहर अली]]चा (पा) कर्णधार म्हणून पहिलाच कसोटी सामना.<ref name="Azhar"/> }} =संदर्भ आणि नोंदी= {{संदर्भयादी|2}} =बाह्य दुवे= * [http://www.espncricinfo.com/ci/content/series/1019989.html मालिका मुख्यपान - इएसपीएन क्रिकइन्फो] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०१६-१७}} [[वर्ग:इ.स. २०१६ मधील खेळ]] [[वर्ग:इ.स. २०१६ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:पाकिस्तान क्रिकेट संघाचे न्यू झीलंड दौरे|२०१६]] [[वर्ग:पाकिस्तान क्रिकेट संघाचे परदेशी दौरे|न्यू झीलंड]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघाचे न्यू झीलंड दौरे|पाकिस्तान]] g05zl9yvnso6yugqap5u7i86oc8d66e 0 195100 2693511 2691571 2026-07-09T19:11:58Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2693511 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tour | series_name = बांगलादेश क्रिकेट संघाचा न्यू झीलंड दौरा, २०१६-१७ | team1_image = Flag of New Zealand.svg | team1_name = न्यू झीलंड | team2_image = Flag of Bangladesh.svg | team2_name = बांगलादेश | from_date = २२ डिसेंबर २०१६ | to_date = २४ जानेवारी २०१७ | team1_captain = [[केन विल्यमसन]] <small>(ए.दि.)</small> | team2_captain = [[मशरफे मोर्तझा]] <small>(ए.दि. आणि टी२०)</small><br />[[मुशफिकुर रहिम]] <small>(१ली कसोटी)</small><br />[[तमिम इक्बाल]] <small>(२री कसोटी)</small> | no_of_tests = 2 | team1_tests_won = 2 | team2_tests_won = 0 | team1_tests_most_runs = [[टॉम लॅथम]] (३०२) | team2_tests_most_runs = [[शकिब अल हसन]] (२८४) | team1_tests_most_wickets = [[ट्रेंट बोल्ट]] (१२) | team2_tests_most_wickets = [[शकिब अल हसन]] (६) | player_of_test_series = | no_of_ODIs = 3 | team1_ODIs_won = 3 | team2_ODIs_won = 0 | team1_ODIs_most_runs = [[नेल ब्रुम]] (२२८) | team2_ODIs_most_runs = [[इमरुल केस]] (११९) | team1_ODIs_most_wickets = [[टीम साऊथी]] (५) | team2_ODIs_most_wickets = [[शकिब अल हसन]] (५) | player_of_ODI_series = | no_of_twenty20s = 3 | team1_twenty20s_won = 3 | team2_twenty20s_won = 0 | team1_twenty20s_most_runs = [[केन विल्यमसन]] (१४५) | team2_twenty20s_most_runs = [[महमुदुल्लाह]] (८९) | team1_twenty20s_most_wickets = [[इश सोढी]] (५) | team2_twenty20s_most_wickets = [[रुबेल होसेन]] (७) | player_of_twenty20_series = }} [[बांगलादेश क्रिकेट संघ]]ाने डिसेंबर २०१६ ते जानेवारी २०१७ दरम्यान न्यू झीलंडचा दौरा केला. सदर दौऱ्यावर दोन कसोटी, तीन एकदिवसीय आणि तीन टी२० सामने खेळवले गेले.<ref name="Fixtures">{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=http://www.ibtimes.co.in/cricket-schedule-2016-fixtures-dates-all-major-series-matches-new-year-661529 |title=क्रिकेट वेळापत्रक २०१६: नवीन वर्षातील सर्व प्रमुख मालिकांचे सामने आणि तारखा |भाषा=इंग्लिश|ॲक्सेसदिनांक=३ जानेवारी २०१६ |कृती=इंटरनॅशनल बिझनेस टाइम्स}}</ref><ref name="NZH">{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://m.nzherald.co.nz/sport/news/article.cfm?c_id=4&objectid=11568745|title=क्रिकेट: प्लीज सेव्ह अस फ्रॉम ग्राउंडहॉग डे|भाषा=इंग्लिश|ॲक्सेसदिनांक=३ जानेवारी २०१६|कृती=न्यू झीलंड हेराल्ड|archive-date=2016-02-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20160207095827/http://m.nzherald.co.nz/sport/news/article.cfm?c_id=4&objectid=11568745|url-status=dead}}</ref><ref name="Stuff">{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://i.stuff.co.nz/sport/cricket/80456243/eden-park-set-to-host-daynight-cricket-test-against-england-in-2018|title=इंग्लंड विरुद्ध २०१८ मधील दिवस-रात्र कसोटीसाठी इडन पार्क सज्ज|ॲक्सेसदिनांक=२७ मे २०१६|कृती=स्टफ.को.एनझेड|भाषा=इंग्लिश|archive-date=2016-08-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160804214300/http://i.stuff.co.nz/sport/cricket/80456243/eden-park-set-to-host-daynight-cricket-test-against-england-in-2018|url-status=dead}}</ref><ref name="Cricinfo">{{संकेतस्थळ स्रोत| दुवा=http://www.espncricinfo.com/newzealand/content/story/1019949.html |title=इंग्लंड विरुद्ध २०१८ मध्ये इडन पार्कवर दिवस-रात्र कसोटीचे न्यू झीलंडचे लक्ष्य|ॲक्सेसदिनांक=२७ मे २०१६ |कृती=इएसपीएन क्रिकइन्फो|भाषा=इंग्लिश}}</ref> न्यू झीलंडच्या संघाने एकदिवसीय आणि टी२० ह्या दोन्ही मालिका ३-० ने जिंकल्या<ref name="ICC-ODI">{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=http://www.icc-cricket.com/news/2016/match-reports/97326/broom-williamson-star-in-new-zealands-eight-wicket-win |title=न्यू झीलंडच्या आठ गडी राखून मिळवलेल्या विजयामध्ये ब्रुम, विल्यमसन चमकले |ॲक्सेसदिनांक=८ जानेवारी २०१७ |कृती=इएसपीएन क्रिकइन्फो |भाषा=इंग्लिश |archive-date=2017-01-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170108191915/http://www.icc-cricket.com/news/2016/match-reports/97326/broom-williamson-star-in-new-zealands-eight-wicket-win |url-status=dead }}</ref><ref name="ICC-T20I">{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा =http://www.icc-cricket.com/news/2017/match-reports/97397/andersons-unbeaten-41-ball-94-gives-new-zealand-3-0-sweep | title =ॲंडरसनच्या ४१ चेंडूंतील ९४ धावांनी न्यू झीलंडचा ३-० ने विजय | ॲक्सेसदिनांक =८ जानेवारी २०१७ | कृती =इएसपीएन क्रिकइन्फो | | archive-date =2017-01-08 | archive-url =https://web.archive.org/web/20170108191950/http://www.icc-cricket.com/news/2017/match-reports/97397/andersons-unbeaten-41-ball-94-gives-new-zealand-3-0-sweep | url-status =dead }}</ref> आणि कसोटीमालिकेतसुद्धा २-० असे निर्भेळ यश मिळवले<ref name="Test">{{संकेतस्थळ स्रोत| दुवा=http://www.espncricinfo.com/new-zealand-v-bangladesh-2016-17/content/story/1079048.html |title=बांगलादेशच्या वाताहतीनंतर न्यू झीलंडने कसोटी मालिका २-०ने जिंकली |ॲक्सेसदिनांक=२३ जानेवारी २०१६ |कृती=इएसपीएन क्रिकइन्फो|भाषा=इंग्लिश}}</ref> == संघ == {| class="wikitable" style="text-align:left; margin:auto" |- !colspan=2|एकदिवसीय !colspan=2|टी२० !colspan=2|कसोटी |- ! style="width:16%" | {{cr|NZ}}<ref name="NZODI">{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.espncricinfo.com/newzealand/content/story/1072768.html |title=ब्रुम, रॉंचीला बांगलादेश एकदिवसीय मालिकेसाठी परत बोलावले| ॲक्सेसदिनांक=२५ डिसेंबर २०१६ |कृती=इएसपीएन क्रिकइन्फो|भाषा=इंग्लिश}}</ref> ! style="width:16%" | {{cr|BAN}}<ref name="BanODI">{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.espncricinfo.com/new-zealand-v-bangladesh-2016-17/content/story/1073540.html |title=बांगलादेश एकदिवसीय संघात मुस्तफिजूरचे पुनरागमन | ॲक्सेसदिनांक=२५ डिसेंबर २०१६ | कृती=इएसपीएन क्रिकइन्फो | भाषा=इंग्लिश}}</ref> ! style="width:16%" | {{cr|NZ}}<ref name="NZT20I">{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.espncricinfo.com/new-zealand-v-bangladesh-2016-17/content/story/1074045.html |title=बांगलादेश टी२० साठी न्यू झीलंड संघात टॉम ब्रुस व बेन व्हिलरची निवड|ॲक्सेसदिनांक=२८ डिसेंबर २०१६ | कृती=इएसपीएन क्रिकइन्फो | भाषा=इंग्लिश}}</ref> ! style="width:17%" | {{cr|BAN}}<ref name="BanT20I">{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.espncricinfo.com/new-zealand-v-bangladesh-2016-17/content/story/1074924.html |title=पहिल्या टी२० साठी शुवागता, तैजुलचे संघात पुनरागमन|ॲक्सेसदिनांक=१ जानेवारी २०१७| कृती=इएसपीएन क्रिकइन्फो | भाषा=इंग्लिश}}</ref> ! style="width:16%" | {{cr|NZ}}<ref name="NZTest">{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.espncricinfo.com/new-zealand-v-bangladesh-2016-17/content/story/1075621.html |title=बांगलादेशविरुद्ध कसोटीसाठी टेलर, बोल्टची निवड |कृती=इएसपीएन क्रिकइन्फो| ॲक्सेसदिनांक =८ जानेवारी २०१७|भाषा=इंग्लिश}}</ref> ! style="width:16%" | {{cr|BAN}}<ref name="BanTest">{{संकेतस्थळ स्रोत| दुवा =http://www.espncricinfo.com/new-zealand-v-bangladesh-2016-17/content/story/1075915.html | title =पहिल्या कसोटीसाठी मुस्तफिजुरला विश्रांती; मुस्तफिजूर तंदुरुस्त | कृती=इएसपीएन क्रिकइन्फो| ॲक्सेसदिनांक =८ जानेवारी २०१७|भाषा=इंग्लिश }}</ref> |- style="vertical-align:top" | * [[केन विल्यमसन]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[कॉलिन डी ग्रॅंडहोम]] * [[कॉलिन मुन्रो]] * [[जीतन पटेल]] * [[जेम्स नीशॅम]] * [[टिम साऊथी]] * [[टॉम लॅथम]] * [[ट्रेंट बोल्ट]] * [[नेल ब्रुम]] * [[मार्टिन गुप्टिल]] * [[मिचेल सॅंटनर]] * [[मॅट हेन्री]] * [[लॉकी फर्ग्युसन]] * [[ल्युक रोंची]] ([[यष्टिरक्षक|य]]) | * [[मशरफे मोर्तझा]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[अल-अमिन होसेन]] * [[इमरुल केस]] * [[तन्वीर हैदर]] * [[तमिम इक्बाल]] * [[तास्किन अहमद]] * [[नुरुल हसन]] ([[यष्टिरक्षक|य]]) * [[महमुदुल्लाह]] * [[मुशफिकुर रहमान]] * <s>[[मुशफिकुर रहिम]] ([[यष्टिरक्षक|य]])</s> * [[मेहेदी हसन]] * [[मोशर्रफ होसेन]] * [[रुबेल होसेन]] * [[शब्बीर रहमान]] * [[सुबाशिस रॉय]] * [[सौम्य सरकार]] | * [[केन विल्यमसन]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[इश सोढी]] * [[कॉलिन डी ग्रॅंडहोम]] * [[कॉलिन मुन्रो]] * [[कोरे अँडरसन]] * [[जेम्स नीशॅम]] * [[जॉर्ज वर्कर]] * [[टॉम ब्रुस]] * [[टॉम ब्लंडेल]] ([[यष्टिरक्षक|य]]) * [[ट्रेंट बोल्ट]] * <s>[[नेल ब्रुम]]</s> * [[बेन व्हिलर]] * <s>[[मार्टिन गुप्टिल]]</s> * [[मिचेल सॅंटनर]] * [[मॅट हेन्री]] * [[लॉकी फर्ग्युसन]] * <s>[[ल्युक रोंची]] ([[यष्टिरक्षक|य]])</s> | * [[मशरफे मोर्तझा]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[शकिब अल हसन]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|उक]]) * [[इमरुल केस]] * [[तमिम इक्बाल]] * [[तास्किन अहमद]] * [[तैजुल इस्लाम]] * [[नुरुल हसन]] ([[यष्टिरक्षक|य]]) * [[महमुदुल्लाह]] * [[मुशफिकुर रहमान]] * [[मोसद्देक होसेन]] * [[रुबेल होसेन]] * [[शब्बीर रहमान]] * [[शुवागता होम]] * [[सुबाशिस रॉय]] * [[सौम्य सरकार]] | * [[केन विल्यमसन]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[कॉलिन डी ग्रॅंडहोम]] * [[जीत रावल]] * [[टिम साऊथी]] * [[टॉम लॅथम]] * [[ट्रेंट बोल्ट]] * [[डीन ब्राउनली]] * [[नेल वॅगनर]] * [[बी.जे. वॅटलिंग]] ([[यष्टिरक्षक|य]]) * [[मिचेल सॅंटनर]] * [[मॅट हेन्री]] * [[रॉस टेलर]] * [[हेन्री निकोल्स]] | * <s>[[मुशफिकुर रहिम]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]] व [[यष्टिरक्षक|य]])</s> * [[तमिम इक्बाल]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * <s>[[इमरुल केस]]</s> * [[कामरुल इस्लाम रब्बी]] * [[तास्किन अहमद]] * [[तैजुल इस्लाम]] * [[नझमुल होसेन शांतो]] * [[नुरुल हसन]] * [[महमुदुल्लाह]] * [[मेहेदी हसन]] * <s>[[मोमिनुल हक]]</s> * [[रुबेल होसेन]] * [[शकिब अल हसन]] * [[शब्बीर रहमान]] * [[सुबाशिस रॉय]] * [[सौम्य सरकार]] |} * पहिल्या टी२० साठी [[ट्रेंट बोल्ट]]ला विश्रांती देण्यात आली.<ref name="NZT20I"/> * पहिल्या एकदिवसीय सामन्यादरम्यान झालेल्या हॅमस्ट्रींग दुखापतीमुळे [[मुशफिकुर रहिम]]ला उर्वरित एकदिवसीय आणि टी२० मालिकेमधून वगळण्यात आले. त्याची जागा [[नुरुल हसन]]ने घेतली.<ref name="Rahim">{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.espncricinfo.com/new-zealand-v-bangladesh-2016-17/content/story/1074320.html |title=हॅमस्ट्रींग दुखापतीमुळे मुशफिकुर रहिम बाहेर|कृती=इएसपीएन क्रिकइन्फो|ॲक्सेसदिनांक=२८ डिसेंबर २०१६}}</ref> * तिसऱ्या एकदिवसीय सामन्यासाठी न्यू झीलंडच्या संघात [[जीतन पटेल]]चा समावेश करण्यात आला.<ref name="Jeetan">{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.espncricinfo.com/new-zealand-v-bangladesh-2016-17/content/story/1074566.html | title=तिसर्‍या एकदिवसीय सामन्यासाठी न्यू झीलंडच्या संघात जीतन पटेलचा समावेश | कृती=इएसपीएन क्रिकइन्फो | ॲक्सेसदिनांक=१ जानेवारी २०१७ | भाषा=इंग्लिश}}</ref> * तिसऱ्या एकदिवसीय सामन्यात मांडीचा स्नायू दुखावला गेल्याने [[मार्टीन गुप्टिल]]ला टी२० मालिकेतून वगळण्यात आले. त्याच्या ऐवजी [[नेल ब्रुम]]ची निवड करण्यात आली.<ref name="Guptill">{{संकेतस्थळ स्रोत| दुवा =http://www.espncricinfo.com/new-zealand-v-bangladesh-2016-17/content/story/1074921.html | title=बांगलादेशविरुद्ध टी२० मालिकेतून गुप्टिलला वगळले | कृती=इएसपीएन क्रिकइन्फो | ॲक्सेसदिनांक=१ जानेवारी २०१७ | भाषा=इंग्लिश }}</ref> * ब्रुमच्या बोटाला फ्रॅक्चर झाल्याने त्याचे स्थान [[जॉर्ज वर्कर]]ने घेतले.<ref name="Broom-Worker">{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.espncricinfo.com/new-zealand-v-bangladesh-2016-17/content/story/1075627.html |title=परिचीत परिस्थितीमध्ये बांगलादेशचे लक्ष्य बरोबरीकडे | कृती=इएसपीएन क्रिकइन्फो | ॲक्सेसदिनांक=८ जानेवारी २०१७ | भाषा=इंग्लिश }}</ref> * दुसऱ्या टी२० मध्ये दुखापतीमुळे [[ल्युक रॉंची]]च्या ऐवजी [[टॉम ब्लंडेल]]ला संधी दिली गेली..<ref name="Ronchi">{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.espncricinfo.com/new-zealand-v-bangladesh-2016-17/content/story/1075914.html | title=रॉंचीच्या जागी नवोदित ब्लंडेल | कृती=इएसपीएन क्रिकइन्फो | ॲक्सेसदिनांक=८ जानेवारी २०१७ | भाषा=इंग्लिश }}</ref> * दुखापतीमुळे [[मुशफिकुर रहिम]], [[इमरुल केस]] आणि [[मोमिनुल हक]] यांना दुसऱ्या कसोटीतून वगळण्यात आले. मुशफिकुरऐवजी [[तमिम इक्बाल]]ची कर्णधार म्हणून निवड करण्यात आली, त्याशिवाय [[नुरुल हसन]] आणि [[नझमुल होसेन शांतो]] ह्यांना संघात स्थान देण्यात आले.<ref name="Ban2ndTest">{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.espncricinfo.com/new-zealand-v-bangladesh-2016-17/content/story/1078346.html |title=मुशफिकुर, केस आणि मोमिनूलला महत्त्वाची कसोटीतून वगळले |कृती=इएसपीएन क्रिकइन्फो | ॲक्सेसदिनांक=२३ जानेवारी २०१७ | भाषा=इंग्लिश}}</ref> == सराव सामना == === ५० षटके: न्यू झीलंड XI वि बांगलादेशी === {{माहितीचौकट मर्यादित षटकांचे सामने | तारीख = २२ डिसेंबर २०१६ | time = ११:०० | daynight = | संघ१ = बांगलादेशी {{flagicon|BAN}} | संघ२ = {{flagicon|NZL}} न्यू झीलंड XI | धावसंख्या१ = २४५/८ (४३ षटके) | धावा१ = [[मुशफिकुर रहिम]] ४५ (४१) | बळी१ = [[शॉन हिक्स]] २/३० (६ षटके) | धावसंख्या२ = २४७/७ (४१.४ षटके) | धावा२ = [[बेन हॉर्न]] ६०[[नाबाद|*]] (५३) | बळी२ = [[शकिब अल हसन]] ३/४१ (७ षटके) | निकाल = न्यू झीलंड XI ३ गडी राखून विजयी ([[ड/लु पद्धत]]) | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1019973.html धावफलक] | स्थळ = [[हॅगले ओव्हल]], [[ख्राईस्टचर्च]] | पंच = [[ख्रिस ब्राउन]] (न्यू) आणि [[शॉन हेग]] (न्यू) | सामनावीर = | toss = बांगलादेशी, फलंदाजी. | पाऊस = पावसामुळे सामना प्रत्येकी ४३ षटकांचा खेळवण्यात आला. | टीपा = }} == एकदिवसीय मालिका == === १ला सामना === {{माहितीचौकट मर्यादित षटकांचे सामने | तारीख = २६ डिसेंबर २०१६ | time = ११:०० | daynight = | संघ१ = {{cr-rt|NZL}} | संघ२ = {{cr|BAN}} | धावसंख्या१ = ३४१/७ (५० षटके) | धावा१ = [[टॉम लॅथम]] १३७ (१२१) | बळी१ = [[शकिब अल हसन]] ३/६९ (१० षटके) | धावसंख्या२ = २६४ (४४.५ षटके) | धावा२ = [[शकिब अल हसन]] ५९ (५४) | बळी२ = [[जेम्स नीशॅम]] ३/३६ (७ षटके) | निकाल = न्यू झीलंड ७७ धावांनी विजयी | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1019973.html धावफलक] | स्थळ = [[हॅगले ओव्हल]], [[ख्राईस्टचर्च]] | पंच = [[वेन नाईट्स]] (न्यू) आणि [[चेट्टीतोडी शमशुद्दीन]] (भा) | सामनावीर = [[टॉम लॅथम]] (न्यू) | toss = न्यू झीलंड, फलंदाजी | पाऊस = | टीपा = [[केन विल्यमसन]] हा न्यू झीलंडतर्फे आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांमध्ये सर्वात जलद ४,००० धावा पूर्ण करणारा फलंदाज ठरला.<ref name="kane">{{संकेतस्थळ स्रोत | title=केन विल्यमसन: न्यू झीलंडतर्फे सर्वात जलद ४,००० | दुवा=http://www.espncricinfo.com/new-zealand-v-bangladesh-2016-17/content/story/1074040.html | कृती=इएसपीएन क्रिकइन्फो | ॲक्सेसदिनांक=२६ डिसेंबर २०१६ | भाषा=इंग्लिश}}</ref> *''न्यू झीलंडची धावसंख्या ही बांगलादेशविरुद्ध सर्वोत्कृष्ट धावसंख्या.<ref name="kane"/> *''[[मशरफे मोर्तझा]]च्या आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांमध्ये सर्वात जलद १,५०० धावा पूर्ण.<ref name="mortaza">{{संकेतस्थळ स्रोत | title=न्यू झीलंड वि बांगलादेश, १ला ए.दि.सामना, धावफलक | दुवा=http://cricketarchive.com/Archive/Scorecards/992/992407/992407_bbb.html | कृती=क्रिकआर्काइव्ह| ॲक्सेसदिनांक=२६ डिसेंबर २०१६ | भाषा=इंग्लिश}}</ref> }} === २रा सामना === {{माहितीचौकट मर्यादित षटकांचे सामने | तारीख = २९ डिसेंबर २०१६ | time = ११:०० | daynight = | संघ१ = {{cr-rt|NZL}} | संघ२ = {{cr|BAN}} | धावसंख्या१ = २५१ (५० षटके) | धावा१ = [[नेल ब्रुम]] १०९ (१०७) | बळी१ = [[मशरफे मोर्तझा]] ३/४९ (१० षटके) | धावसंख्या२ = १८४ (४२.४ षटके) | धावा२ = [[इमरुल केस]] ५९ (८९) | बळी२ = [[केन विल्यमसन]] ३/२२ (५ षटके) | निकाल = न्यू झीलंड ६७ धावांनी विजयी | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1019975.html धावफलक] | स्थळ = [[सॅक्स्टन ओव्हल]], [[नेल्सन, न्यू झीलंड|नेल्सन]] | पंच = [[ख्रिस ब्राऊन]] (न्यू) आणि [[पॉल रायफेल]] (ऑ) | सामनावीर = [[नेल ब्रुम]] (न्यू) | toss = बांगलादेश, गोलंदाजी | पाऊस = | टीपा = एकदिवसीय पदार्पण: [[नुरुल हसन]], [[सुबाशिस रॉय]] आणि [[तन्बीर हैदर]] (सर्व बांगलादेश) *''[[नेल ब्रुम]]चे (न्यू) पहिले एकदिवसीय शतक.<ref name="Broom">{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.espncricinfo.com/new-zealand-v-bangladesh-2016-17/content/story/1074451.html | title=ब्रुमच्या शतकानंतर बांगलादेशच्या घसरगुंडीने मालिकेत २-०ने परभव|कृती=इएसपीएन क्रिकइन्फो | ॲक्सेसदिनांक=१ जानेवारी २०१७ | भाषा=इंग्लिश }}</ref> }} === ३रा सामना === {{माहितीचौकट मर्यादित षटकांचे सामने | तारीख = ३१ डिसेंबर २०१६ | time = ११:०० | daynight = | संघ१ = {{cr-rt|BAN}} | संघ२ = {{cr|NZL}} | धावसंख्या१ = २३६/९ (५० षटके) | धावा१ = [[तमिम इक्बाल]] ५९ (८८) | बळी१ = [[मिचेल सॅंटनर]] २/३८ (१० षटके) | धावसंख्या२ = २३९/२ (४१.२ षटके) | धावा२ = [[नेल ब्रुम]] ९७ (९७) | बळी२ = [[मुशफिकुर रहमान]] २/३२ (९.२ षटके) | निकाल = न्यू झीलंड ८ गडी व ५२ चेंडू राखून विजयी | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1019977.html धावफलक] | स्थळ = [[सॅक्स्टन ओव्हल]], [[नेल्सन, न्यू झीलंड|नेल्सन]] | पंच = [[ख्रिस ब्राऊन]] (न्यू) आणि [[चेट्टीतोडी शमशुद्दीन]] (भा) | सामनावीर = [[केन विल्यमसन]] (न्यू) | toss = बांगलादेश, फलंदाजी | पाऊस = | टीपा = [[नेल ब्रुम]] आणि [[केन विल्यमसन]] यांनी केलेली १७९ धावांची भागीदारी ही न्यू झीलंडची दुसऱ्या गड्यासाठी सर्वोत्कृष्ट भागीदारी.<ref name="2ndWkt">{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.stuff.co.nz/sport/cricket/88057366/black-caps-to-bowl-first-in-final-odi-against-bangladesh-in-nelson |title=नेल ब्रुम स्टीक्स इट टू बांग्लादेश ॲज ब्लॅक कॅप्स स्वीप ओडीआय सिरीज |कृती=स्टफ|ॲक्सेसदिनांक=१ जानेवारी २०१७ | भाषा=इंग्लिश}}</ref> }} == टी२० मालिका == === १ला सामना === {{माहितीचौकट मर्यादित षटकांचे सामने | तारीख = ३ जानेवारी २०१७ | time = १५:०० | daynight = | संघ१ = {{cr-rt|BAN}} | संघ२ = {{cr|NZL}} | धावसंख्या१ = १४१/८ (२० षटके) | धावा१ = [[महमुदुल्लाह]] ५२ (४७) | बळी१ = [[लॉकी फर्ग्युसन]] ३/३२ (४ षटके) | धावसंख्या२ = १४३/४ (१८ षटके) | धावा२ = [[केन विल्यमसन]] ७३ (५५) | बळी२ = [[मुस्तफिजूर रहमान]] १/२१ (४ षटके) | निकाल = न्यू झीलंड ६ गडी व १२ चेंडू राखून विजयी | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1019979.html धावफलक] | स्थळ = [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] | पंच = [[शॉन हेग]] (न्यू) आणि [[वेन नाईट्स]] (न्यू) | सामनावीर = [[केन विल्यमसन]] (न्यू) | toss = बांगलादेश, फलंदाजी | पाऊस = | टीपा = आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण: [[टॉम ब्रुस]], [[बेन व्हिलर]] आणि [[लॉकी फर्ग्युसन]] (न्यू). *''[[मशरफे मोर्तझा]]चा (बां) ५०वा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना.<ref name="1stT20I">{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.espncricinfo.com/new-zealand-v-bangladesh-2016-17/content/story/1075074.html |title=न्यू इयर, न्यू फॉर्मॅट ऑफर्स होप फॉर बांगलादेश|कृती=इएसपीएन क्रिकइन्फो|ॲक्सेसदिनांक=३ जानेवारी २०१७|भाषा=इंग्लिश}}</ref> *''आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना आयोजित करणारे मॅकलीन पार्क हे न्यू झीलंडचे सहावे मैदान.<ref name="1stT20I"/> }} === २रा सामना === {{माहितीचौकट मर्यादित षटकांचे सामने | तारीख = ६ जानेवारी २०१७ | time = १५:०० | daynight = | संघ१ = {{cr-rt|NZL}} | संघ२ = {{cr|BAN}} | धावसंख्या१ = १९५/७ (२० षटके) | धावा१ = [[कॉलिन मुन्रो]] १०१ (५४) | बळी१ = [[रुबेल होसेन]] ३/३७ (४ षटके) | धावसंख्या२ = १४८ (१८.१ षटके) | धावा२ = [[शब्बीर रहमान]] ४८ (३२) | बळी२ = [[इश सोढी]] ३/३६ (४ षटके) | निकाल = न्यू झीलंड ४७ धावांनी विजयी | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1019981.html धावफलक] | स्थळ = [[बे ओव्हल]], [[माउंट माऊंट मौन्गानुई]] | पंच = [[ख्रिस ब्राऊन]] (न्यू) आणि [[शॉन हेग]] (न्यू) | सामनावीर = [[कॉलिन मुन्रो]] (न्यू) | toss = बांगलादेश, गोलंदाजी | पाऊस = | टीपा = आंतरराष्ट्रीय टी२० मध्ये शतक झळकावणारा [[कॉलिन मुन्रो]] हा न्यू झीलंडचा तिसरा फलंदाज }} === ३रा सामना === {{माहितीचौकट मर्यादित षटकांचे सामने | तारीख = ८ जानेवारी २०१७ | time = १५:०० | daynight = | संघ१ = {{cr-rt|NZL}} | संघ२ = {{cr|BAN}} | धावसंख्या१ = १९४/४ (२० षटके) | धावा१ = [[कोरे ॲंडरसन]] ९४* (४१) | बळी१ = [[रुबेल होसेन]] ३/३१ (४ षटके) | धावसंख्या२ = १६७/६ (२० षटके) | धावा२ = [[सौम्य सरकार]] ४२ (२८) | बळी२ = [[इश सोढी]] २/२२ (४ षटके) | निकाल = न्यू झीलंड २७ धावांनी विजयी | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1019983.html धावफलक] | स्थळ = [[बे ओव्हल]], [[माउंट माऊंट मौन्गानुई]] | पंच = [[ख्रिस ब्राऊन]] (न्यू) आणि [[वेन नाईट्स]] (न्यू) | सामनावीर = [[कोरे ॲंडरसन]] (न्यू) | toss = बांगलादेश, गोलंदाजी | पाऊस = | टीपा = आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण: [[टॉम ब्लन्डेल]] (न्यू). *''[[कोरे ॲंडरसन]] हा टी२० डावामध्ये न्यू झीलंडतर्फे सर्वात जास्त १० षटकार मारणारा फलंदाज ठरला.<ref name="Anderson">{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.espncricinfo.com/new-zealand-v-bangladesh-2016-17/content/story/1076197.html |title=ॲंडरसनच्या षटकाराने सजलेल्या ९४* धावांनी बांगलादेशला धुतले|कृती=इएसपीएन क्रिकइन्फो|ॲक्सेसदिनांक=८ जानेवारी २०१७| दिनांक=८ जानेवारी २०१७ | भाषा=इंग्लिश}}</ref> *''कोरे ॲंडरसनच्या ९४ धावा ह्या आंतरराष्ट्रीय टी२० मध्ये ५व्या क्रमांकावरच्या फलंदाजाने केलेल्या सर्वात जास्त धावा.<ref name="Anderson"/> *''कोरे ॲंडरसन आणि [[केन विल्यमसन]]ची १२४ धावांची भागीदारी ही न्यू झीलंडची ४थ्या गड्यासाठी टी२० मधील सर्वात मोठी भागीदारी.<ref name="Anderson"/> }} == कसोटी मालिका == === १ली कसोटी === {{माहितीचौकट कसोटी सामने | तारीख = १२-१६ जानेवारी २०१७ | time = १०:३० | संघ१ = {{cr-rt|BAN}} | संघ२ = {{cr|NZL}} | धावसंख्या१ = ५९५/८घो (षटके) | धावा१ = [[शकिब अल हसन]] २१७ (२७६) | बळी१ = [[नेल वॅग्नर]] ४/१५१ (४४ षटके) | धावसंख्या२ = ५३९ (१४८.२ षटके) | धावा२ = [[टॉम लॅथम]] १७७ (३२९) | बळी२ = [[कामरुल इस्लाम रब्बी]] ३/८७ (२६ षटके) | धावसंख्या३ = १६० (५७.५ षटके) | धावा३ = [[शब्बीर रहमान]] ५० (१०१) | बळी३ = [[ट्रेंट बोल्ट]] ३/५३ (१३.५ षटके) | धावसंख्या४ = २१७/३ (३९.४ षटके) | धावा४ = [[केन विल्यमसन]] १०४[[नाबाद|*]] (९०) | बळी४ = [[मेहेदी हसन]] २/६६ (११.४ षटके) | निकाल = न्यू झीलंड ७ गडी राखून विजयी | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1019985.html धावफलक] | स्थळ = [[बेसिन रिझर्व्ह]], [[वेलिंग्टन]] | पंच = [[मराइस ईरास्मुस]] (द) आणि [[पॉल रायफेल]] (ऑ) | सामनावीर = [[टॉम लॅथम]] (न्यू) | toss = न्यू झीलंड, गोलंदाजी | पाऊस = १ल्या दिवशी पाऊस आणि अपुऱ्या सुर्यप्रकाशामुळे केवळ ४०.२ षटकांचा खेळ होऊ शकला. *'' ३ऱ्या दिवशी आलेल्या पावसामुळे २ षटके उरलेली असताना खेळ थांबविण्यात आला. | टीपा = कसोटी पदार्पण: [[सुभाशिष रॉय]] आणि [[तास्किन अहमद]] (बां). *''[[शकिब अल हसन]]च्या २१७ धावा ही बांगलादेशी फलंदाजातर्फे सर्वोत्कृष्ट कसोटी कामगिरी. ३,००० कसोटी धावा पूर्ण करणारा तो बांगलादेशचा दुसरा फलंदाज.<ref name="Al Hasan">{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.espncricinfo.com/new-zealand-v-bangladesh-2016-17/content/story/1077265.html |title=बांगलादेशच्या विक्रमांचे पुर्नलेखन: शकिब द इंडिव्हिजुअल ॲंड शकिब द पार्टनर|कृती=इएसपीएन क्रिकइन्फो|ॲक्सेसदिनांक=१६ जानेवारी २०१७| दिनांक=१३ जानेवारी २०१७ | भाषा=इंग्लिश}}</ref> *''[[मुशफिकुर रहिम]] आणि शकिब अल हसन यांची ३५९ धावांची भागीदारी ही बांगलादेशतर्फे सर्वोत्कृष्ट कसोटी भागीदारी.<ref name="Al Hasan"/> *''कसोटी सामन्यामध्ये बदली यष्टिरक्षक म्हणून [[इमरुल केस]]चे (बा) सर्वात जास्त झेल (५).<ref name="Kayes">{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.espncricinfo.com/new-zealand-v-bangladesh-2016-17/content/story/1077628.html |title=उशीरा बाद झालेल्या फलंदाजांमुळे बांगलादेशला धक्का|कृती=इएसपीएन क्रिकइन्फो|ॲक्सेसदिनांक=१६ जानेवारी २०१७| दिनांक=१५ जानेवारी २०१७ | भाषा=इंग्लिश}}</ref> *''बांगलादेशची पहिल्या डावातील धावसंख्या ही कसोटी क्रिकेटमधील पराभवामध्ये निकालात लागलेली सर्वात मोठी धावसंख्या.<ref name="Ban595">{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.espncricinfo.com/new-zealand-v-bangladesh-2016-17/content/story/1077894.html |title=बांगलादेशच्या ५९५: पराभूत झालेली सर्वात मोठी धावसंख्या|कृती=इएसपीएन क्रिकइन्फो|ॲक्सेसदिनांक=१६ जानेवारी २०१७| दिनांक=१६ जानेवारी २०१७ | भाषा=इंग्लिश}}</ref> }} === २री कसोटी === {{माहितीचौकट कसोटी सामने | तारीख = २०-२४ जानेवारी २०१७ | time = १०:३० | संघ१ = {{cr-rt|BAN}} | संघ२ = {{cr|NZL}} | धावसंख्या१ = २८९ (८४.३ षटके) | धावा१ = [[सौम्य सरकार]] ८६ (१०४) | बळी१ = [[टिम साऊथी]] ५/९४ (२८.३ षटके) | धावसंख्या२ = ३५४ (९२.४ षटके) | धावा२ = [[हेन्री निकोल्स]] ९८ (१४९) | बळी२ = [[शकिब अल हसन]] ४/५० (१२.४ षटके) | धावसंख्या३ = १७३ (५२.५ षटके) | धावा३ = [[महमुदुल्लाह]] ३८ (६७) | बळी३ = [[नेल वॅग्नर]] ३/४४ (१२ षटके) | धावसंख्या४ = १११/१ (१८.४ षटके) | धावा४ = [[टॉम लॅथम]] ४१[[नाबाद|*]] (५९) | बळी४ = [[कामरुल इस्लाम रब्बी]] १/२१ (३ षटके) | निकाल = न्यू झीलंड ९ गडी राखून विजयी | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1019987.html धावफलक] | स्थळ = [[हॅगले ओव्हल]], [[ख्राईस्टचर्च]] | पंच = [[नायजेल लॉंग]] (इं) आणि [[पॉल रायफेल]] (ऑ) | सामनावीर = [[टिम साऊथी]] (न्यू) | toss = न्यू झीलंड, गोलंदाजी | पाऊस = पावसामुळे २ऱ्या दिवशी १९ षटकांचा खेळ वाया गेला आणि ३ऱ्या दिवशी खेळ होवू शकला नाही. | टीपा = कसोटी पदार्पण: [[नझमुल होसेन शांतो]] आणि [[नुरुल हसन]] (बां) *''[[तमिम इक्बाल]]चा (बां) कर्णधार म्हणून पहिलाच कसोटी सामना.<ref name="Ban2ndTest"/> *''कसोटी क्रिकेट मध्ये ६,००० धावा करणारा [[रॉस टेलर]] हा न्यू झीलंडचा तिसरा फलंदाज.<ref name="Taylor6000">{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.espncricinfo.com/new-zealand-v-bangladesh-2016-17/content/story/1078728.html |title=शकिबच्या तीन बळींनंतर कसोटी दोलायमान|दिनांक=21 January 2017 |प्रकाशक=इएसपीएन क्रिकइन्फो |ॲक्सेसदिनांक=२३ जानेवारी २०१७}}</ref> *''[[टिम साउथी]]चे (न्यू) २०० कसोटी बळी पूर्ण.<ref name="Southe200">{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.stuff.co.nz/sport/cricket/88667479/weather-clears-in-christchurch-second-test-to-resume |title=ब्लॅक कॅप्स एंड बांगलादेश'ज टॉर्मंट विथ रुथलेस व्हिक्टरी इन सेकंड टेस्ट |दिनांक=23 January 2017 |प्रकाशक=स्टफ|ॲक्सेसदिनांक=२३ जानेवारी २०१७}}</ref> }} == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी|3}} == बाह्य दुवे == * [http://www.espncricinfo.com/ci/content/series/1019965.html मालिका मुख्यपान - इएसपीएन क्रिकइन्फो] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०१६-१७}} [[वर्ग:इ.स. २०१६ मधील खेळ]] [[वर्ग:इ.स. २०१७ मधील खेळ]] [[वर्ग:इ.स. २०१६ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:इ.स. २०१७ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:बांगलादेश क्रिकेट संघाचे न्यू झीलंड दौरे|२०१६]] [[वर्ग:बांगलादेश क्रिकेट संघाचे परदेशी दौरे|न्यू झीलँड]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघाचे न्यू झीलंड दौरे|बांगलादेश]] 0vth67sjlnrb74f4koirt0tblddwhu5 0 207684 2693454 2164384 2026-07-09T13:03:45Z अभय नातू 206 /* तपशील */ 2693454 wikitext text/x-wiki [[चित्र:19037 Avadh Express.jpg|250 px|इवलेसे|वांद्रे-गोरखपूर अवध एक्सप्रेस]] [[चित्र:19039 Avadh Express.jpg|250 px|इवलेसे|वांद्रे-मुझफ्फरपूर अवध एक्सप्रेस]] '''अवध एक्सप्रेस''' ही [[भारतीय रेल्वे]]ची एक प्रवासी रेल्वेसेवा आहे. [[पश्चिम रेल्वे]]द्वारे चालवली जाणारी ही गाडी आठवड्यातून ४ वेळा [[मुंबई]] ते [[गोरखपूर]] दरम्यान तर उर्वरित तीन वेळा मुंबई ते [[मुझफ्फरपूर]] दरम्यान धावते. १९०३७/१९०३८ अवध एक्सप्रेस [[मुंबई]]च्या [[वांद्रे टर्मिनस]] ते [[गोरखपूर]]च्या [[गोरखपूर रेल्वे स्थानक]]ांदरम्यान धावते तर १९०३९/१९०४० अवध एक्सप्रेस वांद्रे टर्मिनस ते [[बिहार]]मधील [[मुझफ्फरपूर]]च्या [[मुझफ्फरपूर रेल्वे स्थानक]]ांदरम्यान धावते. ऐतिहासिक [[अवध]] प्रांतावरून ह्या गाडीचे नाव पडले आहे. ही गाडी [[सुरत रेल्वे स्थानक|सुरत]], [[रतलाम रेल्वे स्थानक|रतलाम]], [[कोटा रेल्वे स्थानक|कोटा]], [[आग्रा]], [[कानपूर सेंट्रल रेल्वे स्थानक|कानपूर]], [[लखनौ चारबाग रेल्वे स्थानक|लखनौ]] ह्या मार्गावरून धावते. ==तपशील== {| class="tocolours" border="1" cellpadding="5" style="text-align:center;" |- bgcolor=1e90ff !गाडी क्रमांक !style="width:200px;"|मार्ग !style="width:100px;"|अंतर !style="width:50px;"|प्रस्थान !style="width:50px;"|आगमन !style="width:200px;"|कधी |- |१९०३७||मुंबई वांद्रे &ndash; गोरखपूर ||rowspan=2|१८४५ किमी||२२:४०||१३:४५||रवि, मंगळ, बुध, शुक्र |- |१९०३८||गोरखपूर &ndash; मुंबई वांद्रे||१३:२०||०४:३५||सोम, बुध, शुक्र, शनि |- |} <br /> {| class="tocolours" border="1" cellpadding="5" style="text-align:center;" |- bgcolor=1e90ff !गाडी क्रमांक !style="width:200px;"|मार्ग !style="width:100px;"|अंतर !style="width:50px;"|प्रस्थान !style="width:50px;"|आगमन !style="width:200px;"|कधी |- |१९०३८||मुंबई वांद्रे &ndash; मुझफ्फरपूर ||rowspan=2|२१५५ किमी||२२:४०||२१:५०||सोम, गुरू, शनि |- |१९०४०||मुझफ्फरपूर &ndash; मुंबई वांद्रे||०६:००||०४:३५||सोम, बुध, शुक्र, शनि |- |} == मुख्य स्थानके == या रेल्वेगाडीचे प्रवासादरम्यान वांद्रे टर्मिनस (मुंबई) ते बरौनी जंक्शन दरम्यान मुख्य ६६ स्थानके आहेत. त्यापैकी प्रमुख स्थानकांचे वेळापत्रक खालीलप्रमाणे आहे: {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ अवध एक्सप्रेस (19037 / 19038) वेळापत्रक आणि स्थानके ! # ! स्थानक नाम ! अंतर (किमी) ! १९०३७ (डाउन)<br>आगमन ! १९०३७ (डाउन)<br>प्रस्थान ! १९०३८ (अप)<br>आगमन ! १९०३८ (अप)<br>प्रस्थान |- | १ || [[वांद्रे टर्मिनस]] || ० || — || २२:०० || ०४:०५ || — |- style="background: #E6F2FF;" | २ || [[बोरीवली रेल्वे स्थानक|बोरीवली (मुंबई)]] || १९ || २२:३० || २२:३३ || ०३:२० || ०३:2३ |- | ३ || [[वापी रेल्वे स्थानक|वापी]] || १५९ || ००:१८ || ००:२० || ००:४१ || ००:४३ |- | ४ || [[वलसाड रेल्वे स्थानक|वलसाड]] || १८५ || ००:४५ || ००:४७ || ००:१६ || ००:१८ |- style="background: #E6F2FF;" | ५ || [[सुरत रेल्वे स्थानक|सुरत]] || २५४ || ०२:०५ || ०२:१० || २३:१५ || २३:२० |- style="background: #E6F2FF;" | ६ || [[वडोदरा जंक्शन रेल्वे स्थानक|वडोदरा जंक्शन]] || ३८४ || ०३:५५ || ०४:०५ || २१:१० || २१:२० |- style="background: #E6F2FF;" | ७ || [[रतलाम जंक्शन रेल्वे स्थानक|रतलाम जंक्शन]] || ६४५ || ०८:१५ || ०८:२५ || १६:१५ || १६:२५ |- style="background: #E6F2FF;" | ८ || [[कोटा जंक्शन रेल्वे स्थानक|कोटा जंक्शन]] || ९११ || १२:१० || १२:२० || १२:१० || १२:२० |- style="background: #E6F2FF;" | ९ || [[सवाई माधोपूर जंक्शन रेल्वे स्थानक|सवाई माधोपूर जंक्शन]] || १०१९ || १३:५५ || १४:०० || १०:१० || १०:१५ |- style="background: #E6F2FF;" | १० || [[बयाना जंक्शन रेल्वे स्थानक|बयाना जंक्शन]] || ११६० || १६:१५ || १६:१७ || ०७:४० || ०७:४२ |- style="background: #E6F2FF;" | ११ || [[आग्रा फोर्ट रेल्वे स्थानक|आग्रा फोर्ट]] || १२४५ || १८:४५ || १८:५० || ०५:४० || ०५:४५ |- style="background: #E6F2FF;" | १२ || [[टुंडला जंक्शन रेल्वे स्थानक|टुंडला जंक्शन]] || १२६८ || २०:१५ || २०:२० || ०४:१५ || ०४:२० |- style="background: #E6F2FF;" | १३ || [[कानपूर सेंट्रल रेल्वे स्थानक|कानपूर सेंट्रल]] || १४९९ || ००:०५ || ००:१५ || ००:१० || ००:२० |- style="background: #E6F2FF;" | १४ || [[ऐशबाग रेल्वे स्थानक|ऐशबाग (लखनऊ)]] || १५७१ || ०१:५५ || ०२:०५ || २२:१० || २२:२० |- style="background: #E6F2FF;" | १५ || [[बाराबंकी जंक्शन रेल्वे स्थानक|बाराबंकी जंक्शन]] || १५९९ || ०२:५३ || ०२:५५ || २१:१० || २१:१२ |- style="background: #E6F2FF;" | १६ || [[गोंडा जंक्शन रेल्वे स्थानक|गोंडा जंक्शन]] || १६८८ || ०४:२५ || ०४:३० || १९:४० || १९:४५ |- | १७ || [[बस्ती रेल्वे स्थानक|बस्ती]] || १७७७ || ०५:४२ || ०५:४५ || १८:१० || १८:१३ |- style="background: #E6F2FF;" | १८ || [[गोरखपूर जंक्शन रेल्वे स्थानक|गोरखपूर जंक्शन]] || १८४० || ०७:१० || ०७:२० || १६:५० || १७:०० |- style="background: #E6F2FF;" | १९ || [[कप्तानगंज जंक्शन रेल्वे स्थानक|कप्तानगंज जंक्शन]] || १८७९ || ०८:१५ || ०८:१७ || १५:३८ || १५:४० |- | २० || [[बगाहा रेल्वे स्थानक|बगाहा]] || १९४९ || ०९:५३ || ०९:५५ || १४:१२ || १४:१५ |- style="background: #E6F2FF;" | २१ || [[नरकटियागंज जंक्शन रेल्वे स्थानक|नरकटियागंज जंक्शन]] || १९९० || १०:४५ || १०:५० || १३:२५ || १३:३० |- | २२ || [[बेतिया रेल्वे स्थानक|बेतिया]] || २०२७ || ११:१८ || ११:२० || १२:४४ || १२:४६ |- | २३ || [[बापूधाम मोतिहारी रेल्वे स्थानक|बापूधाम मोतिहारी]] || २०७० || १२:०१ || १२:०४ || १२:०१ || १२:०४ |- style="background: #E6F2FF;" | २४ || [[मुझफ्फरपूर जंक्शन रेल्वे स्थानक|मुझफ्फरपूर जंक्शन]] || २१५१ || १४:५० || १४:५५ || ०९:४० || ०९:४५ |- style="background: #E6F2FF;" | २५ || [[समस्तीपूर जंक्शन रेल्वे स्थानक|समस्तीपूर जंक्शन]] || २२०३ || १६:०० || १६:०५ || ०८:३० || ०८:३५ |- style="background: #E6F2FF;" | २६ || [[बरौनी जंक्शन रेल्वे स्थानक|बरौनी जंक्शन]] || २२५४ || १७:३५ || — || — || ०७:१० |} ==बाह्य दुवे== *[http://indiarailinfo.com/train/97? वांद्रे गोरखपूर अवध एक्सप्रेस] *[http://indiarailinfo.com/train/99? वांद्रे मुझफ्फरपूर अवध एक्सप्रेस] [[वर्ग:पश्चिम रेल्वेच्या प्रवासी गाड्या]] [[वर्ग:भारतातील नामांकित रेल्वेगाड्या]] [[वर्ग:महाराष्ट्रामधील रेल्वे वाहतूक]] [[वर्ग:उत्तर प्रदेशमधील रेल्वे वाहतूक]] [[वर्ग:बिहारमधील रेल्वे वाहतूक]] f68951w6bjt6klqw6g4v1d2ijjwfuex 0 209421 2693532 2630716 2026-07-10T04:13:28Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2693532 wikitext text/x-wiki {{विस्तार}} [[File:Gumpa.jpg|thumb|right|340px|लोसर या बौद्ध धर्मिय उत्सवादरम्यान लाचुंग येथे केले जाणारे गुम्पा नृत्य]] '''लोसर''' हा एक [[बौद्ध सण]] आहे. लोसर हा एक [[तिबेटी भाषा|तिबेटी भाषेचा]] शब्द आहे, ज्याचा अर्थ आहे - 'नवीन वर्ष' ('लो' = नवीन, 'सर' = वर्ष ; युग). हा उत्सव [[तिबेट]], [[नेपाळ]] आणि [[भूतान]]चा सर्वात महत्त्वपूर्ण [[बौद्ध]] सण आहे. [[भारत]]ाच्या [[आसाम]] आणि [[सिक्कीम]] राज्यांत हा सण साजरा केला जातो. == बाह्य दुवे == * [http://mamtatv.blogspot.com/2010/03/losar.html अरुणाचल प्रदेशात लोसर सण] * [http://kekexili.typepad.com/life_on_the_tibetan_plate/2007/01/during_losar.html Losar in Lhasa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090302233742/http://kekexili.typepad.com/life_on_the_tibetan_plate/2007/01/during_losar.html |date=2009-03-02 }}, kekexili.typepad.com * [http://www.iol.ie/~taeger/losar/losar1.html Tibetan Lunar Calendar 1930 - 2010], iol.ie * [http://imaginaryofferings.blogspot.com/search/?q=losar&x=0&y=0] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250123052703/http://imaginaryofferings.blogspot.com/search/?q=losar&x=0&y=0 |date=2025-01-23 }} calculating Losar [[वर्ग:तिबेटी संस्कृती]] [[वर्ग:भूतानी संस्कृती]] [[वर्ग:भारतातील सण आणि उत्सव]] [[वर्ग:बौद्ध सण]] ma3yo79sksef34s3p5wmlrbf9dyxb8j 0 209522 2693419 2591464 2026-07-09T11:59:58Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2693419 wikitext text/x-wiki '''डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांची ग्रंथसंपदा व इतर लेखन''' हे विपूल प्रमाणात आहे. त्यांच्या लेखन साहित्यात त्यांनी लिहिलेली [[ग्रंथ|ग्रंथ-पुस्तके]], [[प्रबंध]], लेख, भाषणे, स्फुटलेख, पत्रे, [[वृत्तपत्र|वर्तमानपत्रे]] इत्यादींचा समावेश होतो. भारतातील कोणत्याही राजकीय नेत्याने केले नाही एवढे अधिक लेखन [[बाबासाहेब आंबेडकर|डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर]] यांनी केलेले आहे. पूर्ण झालेले एकूण २२ [[ग्रंथ]] आणि [[पुस्तक|पुस्तिका]], १० अपूर्ण राहिलेले ग्रंथ, १० निवेदने किंवा साक्षीपुरावे, १० [[प्रबंध|शोधनिबंध]], लेख आणि परिक्षणे हा एवढा संग्रह आंबेडकरांच्या [[इंग्लिश भाषा|इंग्रजी]] लेखनाचा आहे. आंबेडकर हे बहुमुखी प्रतिभाशाली होते. ते [[मराठी भाषा|मराठी]], संस्कृत, पाली, इंग्लिश, हिंदी, फ्रेंच, जर्मन, गुजराती, बंगाली, कन्नड व पारसी या भाषा जाणणारे विद्वान होते. आंबेडकरांचे बहुतांश लेखन हे इंग्रजीत, काही मराठीत आणि बाकी इतर भाषेतील आहे. त्यांनी आपल्या लेखनातून धर्मसुधारणा व समाजसुधारणा याकडे प्रामुख्याने लक्ष दिले. महाराष्ट्र शासनाने बाबासाहेबांच्या भाषण व लेखन साहित्याचे आतापर्यंत एकूण २२ खंड प्रकाशित केले आहे, अजून खूप बरेचशे लेखन प्रकाशीत आहे. त्यांच्या संपूर्ण साहित्याला एकूण ४२ खंड देखील अपूरे पडतील असे आंबेडकरांच्या ग्रंथावर काम करणाऱ्या प्रकाशन समितीचे म्हणने आहे. मल्याळम भाषेत बाबासाहेबांच्या साहित्याचे ४० खंडावर प्रकाशीत झाली आहे. डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी काव्य, कथा, नाटक इत्यादी प्रकारच्या साहित्याची कोणतीही रचना केली नाही, परंतु त्यांच्या लेखणीतून विपुल साहित्याचे सृजन झाले आहे. त्यांचे साहित्य मूळात इंग्लिश भाषेतील सखोल अध्ययन व चिंतनानंतर तयार झाले आहे. बाबासाहेबांचे साहित्य जेवढे त्यांच्या वेळी प्रासंगिक होते, त्यापेक्षाही कैक अधिक वर्तमानात प्रासंगिक आहे. आज बाबासाहेबांचे साहित्य व विचार भारतातच नाही तर संपूर्ण जगामध्ये संशोधनाचा विषय बनले आहे. त्यांच्या बद्दल सतत नवीन माहिती मिळत आहे. लोक त्यांच्या जीवनाशी पूर्णपणे परीचित आहेत, पण सध्या त्यांच्या साहित्याशी आणि विचारांशी कमी परिचीत झाले आहेत. == ग्रंथसंपदा सूची == === ग्रंथ-पुस्तके आणि प्रबंध === {| class="wikitable sortable" |+ डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांचे ग्रंथ-पुस्तके आणि शोधप्रबंध (books and monographs) |- ! अ.क्र. ! मूळ शीर्षक ! मराठी लेखन ! मराठी भाषांतर ! लेखन/ प्रकाशन वर्ष ! पृष्ठ संख्या ! [[डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर: लेखन आणि भाषणे|बीएडब्ल्युएस]] खंड ! टीप व संदर्भ |- style="text-align:center;" | १ | '''Administration and Finance of the East India Company''' | ''[[ॲडमिनीस्ट्रेशन अँड फायनान्स ऑफ दि ईस्ट इंडिया कंपनी]]'' | ईस्ट इंडिया कंपनीचे प्रशासन आणि अर्थनीती | मे १९१५ | ४१ | खंड ६ | [[एम.ए.]]चा प्रबंध<ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.co.in/books/about/Administration_and_Finance_of_the_East_I.html?id=di2_swEACAAJ&source=kp_book_description&redir_esc=y|title=Administration and Finance of the East India Company|last=Ambedkar|first=Bhimrao Ramji|date=2017-02-11|publisher=Independently Published|isbn=978-1-5205-7763-0|language=en}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.loksatta.com/desh-videsh-news/list-of-books-written-by-dr-babasaheb-ambedkar-1663301/|title=डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांच्या ग्रंथसंपदेचा संक्षिप्त आढावा|date=2018-04-14|website=Loksatta|language=mr-IN|access-date=2020-11-05}}</ref> |- style="text-align:center;" | २ | '''The Evolution of Provincial Finance in British India''' | ''[[दि इव्हॉलुशन ऑफ द प्रॉव्हिन्शल फाइनॅन्स इन ब्रिटिश इंडिया]]'' | | लेखन: १९१७; प्रकाशन: १९२५ | २४९ | खंड ६ | [[पीएच.डी.]]चा प्रबंध |- style="text-align:center;" | ३ | '''The Problem of the Rupee: Its Origin and Its Solution''' | ''द प्रोब्लेम ऑफ द रूपी: इट्स ओरिजीन अँड इट्स सोल्युशन'' | [[द प्रॉब्लम ऑफ द रूपी|रुपयाची समस्या: त्याचा उगम व त्याचे निरसन]] | १९२३ | २७९ | खंड ६ | [[डी.एस.सी.]]चा प्रबंध |- style="text-align:center;" | ४ | '''[[:en:Annihilation of Caste|Annihilation of Caste]]''' | ''ॲन्हिलेशन ऑफ कास्ट'' | [[जातिव्यवस्थेचे निर्मूलन]] | मे १९३६ | ५३ | खंड १ | |- style="text-align:center;" | ५ | '''Which Way to Emancipation?''' | ''व्हिच वे टू इमॉन्सिपेशन'' | | मे १९३६ | ४३ | खंड १८ | शाषण-शोधप्रबंध |- style="text-align:center;" | ६ | '''Federation versus Freedom''' | ''[[फेडरेशन वर्सेस फ्रिडम]]'' | [[संघराज्य विरुद्ध स्वातंत्र्य]] | १९३९ | ७२ | खंड १ | २९ जानेवारी १९३९ रोजी दिलेल्या भाषणावर आधारित पुस्तक |- style="text-align:center;" | ७ | '''Pakistan or the Partition of India''' | ''[[पाकिस्तान ऑर पार्टिशन ऑफ इंडिया]]'' | पाकिस्तान अथवा भारताची फाळणी | डिसेंबर १९४० | ४७८ | खंड ८ | ग्रंथ सुरुवातीला "थॉट्स ऑफ पाकिस्तान" नावाने प्रकाशित केला होता. |- style="text-align:center;" | ८ | '''Rande, Gandhi and Jinaah''' | ''रानडे, गांधी अँड जिन्नाह'' | [[रानडे, गांधी आणि जीना]] | १९४३ | ३३ | खंड १ | १८ जानेवारी १९४३ रोजी दिलेल्या भाषणावर आधारित पुस्तक |- style="text-align:center;" | ९ | '''Mr. Gandhi and the Emancipation of the Untouchables''' | ''[[मीस्टर गांधी अँड द इमॅन्सिपेशन ऑफ द अनटचेबल्स]]'' | [[श्री गांधी आणि अस्पृश्यांची मुक्ती]] | सप्टेंबर १९४३ | ९० पृष्ठ | ९ | शोधपेपरवर आधारित प्रंबध |- style="text-align:center;" | १० | '''What Congress and Gandhi Have Done to the Untouchables''' | ''[[व्हॉट काँग्रेस अँड गांधी हॅव्ह डन टू द अनटचेबल्स]]'' | [[व्हॉट काँग्रेस अँड गांधी हॅव्ह डन टू द अनटचेबल्स|काँग्रेस आणि गांधींनी अस्पृश्यांसाठी काय केले]] | जून १९४५ | ३८३ पृष्ठ | ९ | |- style="text-align:center;" | ११ | '''Communal Deadlock and a Way to Solve It''' | ''[[कम्युनल डेडलॉक अँड अ वे टू सोल्व्ह इट]] | [[जातीय पेच आणि तो सोडवण्याचा मार्ग]] | मे १९४६ | २२ पृष्ठ | १ | एका भाषणावर आधारित शोधप्रंबंध |- style="text-align:center;" | १२ | '''[[:en:Who Were the Shudras?|Who Were the Shudras?]]'''<br> How They Came to be the Forth Varna in the Indo-Aryan Society''' | ''[[:en:Who Were the Shudras?|व्हू वर द शुद्राज?]] हाऊ दे केम टू बी द फोर्थ वर्णा इन दि इन्डो-आर्यन सोसायटी'' | [[शूद्र पूर्वी कोण होते?]] | ऑक्टोबर १९४६ | १९५ पृष्ठ | ७ | |- style="text-align:center;" | १३ | '''A Critique of The Proposals of Cabinet Mission for Indian Constitutional changes in so far as they affect the Scheduled Castes (Untouchable)''' | ''अ क्रिटीक ऑप द प्रोपोझल्स ऑफ कॅबिनेट मिशन फॉर इंडियन कोन्स्टिट्युशनल चेन्जेस इन सो फार ॲस दे अफेक्ट द शेड्युल्ड कास्ट्स (अनटचेबल्स)'' | | १९४६ | | | शोधप्रबंध |- style="text-align:center;" | १४ | '''The Cabinet Mission and the Untouchables''' | ''द कॅबिनेट मिशन अँड दी अनटचेबल्स'' | | १९४६ | | | |- style="text-align:center;" | १५ | '''States and Minorities''' | ''[[स्टेट्स अँड माइनॉरिटीज]]'' | [[स्टेट्स अँड माइनॉरिटीज|राज्य आणि अल्पसंख्यक]] | मार्च १९४७ | ६६ पृष्ठ | १ | [[भारताची संविधान सभा|भारतीय संविधान सभेत]] सादर केलेल्या निवेदनावर आधारित शोधप्रबंध |- style="text-align:center;" | १६ | '''Maharashtra as a Linguistic Province''' | ''[[महाराष्ट्र ॲझ अ लिंग्विस्टिक प्रोव्हिन्स]]'' | [[महाराष्ट्र – एक भाषिक प्रांत]] | ऑक्टोबर १९४८; थॅकर अँड कंपनी लिमिटेड मुंबई | ३७ | १ | लिंग्विस्टिक प्रोव्हिन्सेस कमिशनला सादर केलेल्या निवेदनावर आधारित शोधप्रबंध |- style="text-align:center;" | १७ | '''The Untouchables: Who Were They and Why They Became Untouchables''' | ''[[द अनटचेबल्स: हू वर दे अँड व्हाय दे बिकेम अनटचेबल्स]]'' | [[द अनटचेबल्स: हू वर दे अँड व्हाय दे बिकेम अनटचेबल्स|अस्पृश्यः ते कोण होते व ते अस्पृश्य का बनले]] | ऑक्टोबर १९४८ | १३० | ७ | |- style="text-align:center;" | १८ | '''Thoughts on Linguistic States: A Critique of the Report of the States Reorganization Commission''' | ''[[थॉट्स ऑन लिंग्विस्टीक स्टेट्स|थॉट्स ऑन लिंग्विस्टीक स्टेट्स: अ क्रिटीक ऑफ द रिपोर्ट ऑफ द स्टेट्स रिकग्नाईझेशन कमिशन]]'' | | १९५५ | | | |- style="text-align:center;" | १९ | '''The Buddha and His Dhamma''' | ''[[:en:The Buddha and His Dhamma|द बुद्धा अँड हिज धम्मा]]'' | [[भगवान बुद्ध आणि त्यांचा धम्म]] | लेखन: मार्च १९५६; प्रकाशन: १९५७ | ५९९ | ११ | |- style="text-align:center;" | २० | '''Riddles in Hinduism''' | ''[[रिडल्स इन हिंदुइझम]]'' | [[हिंदू धर्मातील कोडे]] | १९८७ | ३३९ | ४ | |- style="text-align:center;" | २१ | '''Dictionary of the Pali Language (Pali-English)''' | ''डिक्शनरी ऑफ द पाली लँग्वेज (पाली-इंग्लिश)'' | पाली भाषेचा शब्दकोश (पाली-इंग्रजी) | १९९८ | ४३५ | १६ | |- style="text-align:center;" | २२ | '''The Pali Grammar''' | ''द पाली ग्रामर'' | पाली व्याकरण | १९९८ | ८८ | १६ | |- style="text-align:center;" | २३ | '''Waiting for a Visa''' <br />(Autobiography) | ''[[:en:Waiting for a Wisa|वेटिंग फॉर अ व्हिझा]]'' <br />(ऑटोबायोग्रफी) | [[वेटिंग फॉर अ व्हिझा]] <br />(आत्मचरित्र) | लेखन: १९३५–३६ | २० | | हे डॉ. आंबेडकरांचे [[आत्मचरित्र]] आहे. हे पुस्तक [[कोलंबिया विद्यापीठ|कोलंबिया विद्यापीठात]] पाठ्यपुस्तक आहे. |- style="text-align:center;" | २४ | '''A People at Bay''' | ''अ पिपल ॲट बाय'' | | | | | |- style="text-align:center;" | २५ | '''Untouchables or the Children of India's Ghetto''' | ''अनटचेबल्स ऑर द चिल्ड्रेन ऑफ इंडियाज गेटो'' | | | | | |- style="text-align:center;" | २६ | '''Can I be a Hindu?''' | ''कॅन आय बी अ हिंदू?'' | | | | | |- style="text-align:center;" | २७ | '''What the Brahmins Have Done to द हिंदूs''' | ''व्हॉट द ब्राह्मिन्स हॅव डन टू द हिंदुज'' | | | | | |- style="text-align:center;" | २८ | '''Essays of Bhagwat Gita''' | एसे ऑफ भगवद् गिता | | | | | |- style="text-align:center;" | २९ | '''India and Communism''' | ''इंडिया अँड कम्युनिझम'' | | | | | |- style="text-align:center;" | ३० | '''Revolution and Counter-revolution in Ancient India''' | ''रिव्हॉल्युशन अँड काउंटर-रिव्हॉल्युशन इन एन्शण्ट इंडिया'' | [[प्राचीन भारतातील क्रांती आणि प्रतिक्रांती]] | | | | |- style="text-align:center;" | ३१ | '''Buddha and Karl Marx''' | ''बुद्धा अँड कार्ल मार्क्स'' | बुद्ध आणि कार्ल मार्क्स | | | | [[गौतम बुद्ध]] व [[कार्ल मार्क्स]] यांची तुलना |- style="text-align:center;" | ३२ | '''Constitution and Constitutionalism''' | ''कोन्स्टिट्युशन अँड कोन्स्टिट्युशनालिझम'' | संविधान आणि संविधानवाद | | | | |} === टाचणे, पुरावे आणि निवेदने === {| class="wikitable sortable" |+ Memoranda, Evidence and Statement's (टाचणे, पुरावे आणि निवेदने) |- ! क्र. !! मूळ शीर्षक !! मराठी लेखन !! मराठी भाषांतर !! प्रकाशन वर्ष !! [[डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर: लेखन आणि भाषणे|बीएडब्ल्युएस]] खंड !! टीप |- | १ || '''On Franchise and Framing Constituencies''' || ''ऑन फ्रँचाईझ अँड फ्रेमिंग कॉन्स्टिट्युअन्सीझ'' || || १९१९ || ६ || |- | २ || '''Statement of Evidence to the Royal Commission of Indian Currency''' || ''स्टेटमेंट ऑफ ऐव्हीडेंस टू द रॉयल कमिशन ऑफ इंडियन करन्सी'' || || १९२६ || ६ || |- | ३ || '''Protection of the Interests of the Depressed Classes''' || ''प्रोटेक्शन ऑफ दी इंटरेस्ट्स ऑफ द डिप्रेस्ड क्लासेस'' || || २९ मे १९२८ || २ || |- | ४ || '''State of Education of the Depressed Classes in the Bombay Presidency''' || ''स्टेट ऑफ एज्युकेशन ऑफ द डिप्रेस्ड क्लासेस इन द बॉम्बे प्रेसिडेन्सी'' || || २९ मे १९२८ || २ || |- | ५ || '''Constitution of the Government of Bombay Presidency''' || ''कॉन्स्टिट्युशन ऑफ द गव्हर्मेंट ऑफ बॉम्बे प्रेसिडेन्सी'' || || १७ मे १९२९ || २ || |- | ६ || '''A Scheme of Political Safeguards for the protection of the Depressed Classes in the Future Constitution of a Self- governing India''' || ''अ स्किम ऑफ पॉलिटिकल सेफगार्ड्स फॉर द प्रोटेक्शन ऑफ द डिप्रेस्ड क्लासेस इन द फ्युचर कॉन्स्टिट्युशन ऑफ अ सेल्फ-गव्हर्निंग इंडिया'' || || १९३० || २ || गोजमेज परिषदेत सादर केलेला शोधलेख |- | ७ || '''The Claims of the Depressed Classes for Special Representation''' || ''द क्लेम्स ऑफ द डिप्रेस्ड क्लासेस फॉर स्पेशल रिप्रेझेन्टेशन'' || || १९३१ || २ || गोजमेज परिषदेत सादर केलेला शोधलेख |- | ८ || '''Franchise and Tests of Untouchability''' || ''फ्रँचाईझ अँड टेस्ट्स ऑफ अनटचॅबिलीटी'' || || १ मे १९३२ || २ || |- | ९ || '''The Cripps Proposals on Constitutional Advancement''' || ''द क्रिप्स प्रोपोझल्स ऑन कॉन्स्टिट्युशनल अडवान्समेंट'' || || १८ जुलै १९४२ || १० || |- | १० || '''Grievances of the Scheduled Castes''' || ''ग्रीवेन्सेझ ऑफ द शेड्युल्ड कास्ट्स'' || || २९ ऑक्टोबर १९४२ || १० || |} === शोधपत्रे, लेख, पुस्तकांची पुनरावलोकने === {| class="wikitable sortable" |+ Research Papers, Articles and Books Reviews (शोधपत्रे, लेख, पुस्तकांची पुनरावलोकने) |- ! क्र. !! मूळ शीर्षक !! मराठी लेखन !! मराठी भाषांतर !! प्रकाशन व वर्ष !! पृष्ठ !! [[डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर: लेखन आणि भाषणे|बीएडब्ल्युएस]] खंड !! टीप |- | १ || '''[[:en:Castes in India: Their Mechanism, Genesis and Development|Castes in India: Their Genesis, Mechanism and Development]]''' || ''कास्ट्स इन इंडिया : देअर मेकनिझम, जेनेसिस अँड डेव्हलपमेंट'' || [[कास्ट्स इन इंडिया|भारतातील जाती : त्यांची रचना, उत्पत्ती आणि वृद्धी]] || इंडियन अँटीक्वेरी (मासिक), १९१८ || १५ || १ || ९ मे, १९१६ रोजी झालेल्या मानववंशशास्त्र विषयाच्या चर्चासत्रात डॉ. आंबेडकरांनी हा शोधलेख वाचला होता. शास्त्रीय विवेचन केलेला हा शोधलेख मे, १९१७ इंडियन अँटीक्वेरी नावाच्या मासिकात प्रकाशित झाला. हे आंबेडकरांचे प्रकाशित झालेले पहिले पुस्तक होते. |- | २ || '''Mr. Russel and the Reconstruction of Society''' || ''मीस्टर रसेल अँड रिकन्ट्रक्शन ऑफ सोसायटी'' || || Journal of the Indian Economic Society, १९१८ || १० || १ || |- | ३ || '''Small Holdings in India and Their Remedies''' || ''[[स्मॉल होल्डिंग इन इंडिया अँड देअर रेमिडीज]]'' || || Journal of the Indian Economic Society, १९१८ || २४ || १ || |- | ४ || '''Currency and Exchanges''' || ''करन्सी अँड एक्सचेंजेस'' || || The Servant of India, १९२५ || ५ || ६ || |- | ५ || '''The Present Problem of Indian Currency''' || ''द प्रेझेंट प्रोब्लम ऑफ इंडियन करेन्सी'' || || एप्रिल १९२५ || १२ || ६ || दोन भागांमधील शोधलेख |- | ६ || '''Report of Taxation Enquiry Committee''' || ''रिपोर्ट ऑफ टॅक्सेशन इनक्वायरी कमिटी'' || || The Servant of India, एप्रिल १९२६ || ३ || ६ || |- | ७ || '''Thoughts on the Reform of Legal Education in the Bombay Presidency''' || ''थॉट्स ऑन द रिफोर्म ऑफ लिगल एज्युकेशन इन द बॉम्बे प्रेसिडेन्सी'' || || गव्हर्नमेंट लॉ कॉलेजचे मॅकझिन, १९३६ || १४ || १७(२) || |- | ८ || '''The Rise and Fall of Hindu Women''' || ''[[द राइझ अँड फॉल ऑफ हिंदू वुमेन]]'' || [[हिंदू स्त्रियांची उन्नती आणि अवनती]] || १९५० || ''समाविष्ट नाही'' || || |- | ९ || '''Need for Checks and Balances''' || ''नीड फॉर चिक्स अँड बॅलन्सेस'' || || २३ एप्रिल १९५३ || ५ || १ || |- | १० || '''Buddha Pooja Path''' ''(Marathi)'' || ''बुद्ध पूजापाठ'' || बुद्ध पूजापाठ || नोव्हेंबर १९५६ || १२ || १६ || मूळ पुस्तक मराठीत लिहिले गेले आहे |} === प्रस्ताविक आणि अग्रलेख === {| class="wikitable sortable" |+ Preface and Forewords (प्रस्ताविक आणि अग्रलेख) |- ! क्र. !! मूळ शीर्षक !! मराठी शीर्षक !! मराठी भाषांतर !! प्रकाशन वर्ष !! पृष्ठ संख्या !! [[डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर: लेखन आणि भाषणे|बीएडब्ल्युएस]] खंड !! टीप |- | १ || '''Forward to''' '''''Untouchable Workers of Bombay City''''' || फॉरवर्ड टू ''अनटचेबल्स वर्कर्स ऑफ बॉम्बे सिटी'' || "बॉम्बे शहराचे अस्पृश्य कामगार" वर अग्रलेख || फेब्रुवारी १९३८ || २ || १७ (३) || डॉ. जी.आर. प्रधान यांचे पुस्तक |- | २ || '''Forward to''' '''''Commodity Exchange''''' || फॉरवर्ड टू ''कॉमोडिटी एक्सचेंज'' || || १९४७ || १ || ६ || पी.जी. साळवी यांचे पुस्तक |- | ३ || '''''Preface to the''' '''''Essence of Buddhism''''' || प्रेफेस टू दी ''इसेन्स ऑफ बुद्धिझम'' || 'बौद्ध धर्माचे सार'ला प्रस्तावना || मार्च १९४८ || ३ || १७ (२) || प्रो. [[पी. लक्ष्मी नरसु]] यांचे पुस्तक (तृतीय आवृत्ती) |- | ४ || '''Forward to''' '''''Social Insurance and India''''' || फॉरवर्ड टू ''सोशल इन्शुरन्स अँड इंडिया'' || || १९४८ || २ || ६ || ए.आर. इडगुंजी यांचे पुस्तक |- | ५ || '''Preface to''' '''''Rashtra Raksha ke Vaidik Sadhan''''' || प्रेफेस टू ''राष्ट्ररक्षा के वैदिक साधन'' || 'राष्ट्र सुरक्षेचे वैदिक साधन'ला प्रस्तावना || १९४८ || १ || १७ (२) || स्वामी वेदांत तीर्थ यांचे हिंदी पुस्तक<ref>https://www.esakal.com/vidarbha-news/nagpur/books-and-granths-are-favourites-doctor-babasaheb-ambedkar-363677</ref> |} == डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर: राइटिंग्स अँड स्पिचेस == [[महाराष्ट्र सरकार]]च्या शिक्षण विभागाने डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या साहित्याचे महत्त्व व मागणी लक्षात घेऊन त्यांच्या संपूर्ण साहित्याला अनेक खंडात प्रकाशित करण्याची योजना बनवलेली आहे. या योजने अंतर्गत आतापर्यंत [[डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर: राइटिंग्स अँड स्पिचेस]] ([[डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर: लेखन आणि भाषणे]]) या नावाने [[इंग्रजी]] भाषेत २२ खंड प्रकाशित केले गेलेले आहेत. यांची किंमतही खूप कमी ठेवण्यात आली आहे. या योजनेच्या पहिल्या खंडाचे प्रकाशन डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या जन्मदिनी [[१४ एप्रिल]] [[इ.स. १९७९|१९७९]] रोजी झाले होते. महाराष्ट्र सरकार द्वारा प्रकाशित ‘डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर: राइटिंग्स अँड स्पिचेस’च्या इंग्रजी खंडाचे महत्त्व व लोकप्रियता लक्षात घेऊन [[भारत सरकार]]च्या सामाजिक न्याय मंत्रालयाच्या 'डॉ. आंबेडकर प्रतिष्ठान'ने या खंडांचा [[हिंदी]] अनुवाद प्रकाशित करण्याची योजना आखली आहे, या योजनेच्या अंतर्गत आतापर्यंत "डॉ. आंबेडकर: संपूर्ण वाङ्मय" नावाने २१ खंड हिंदी भाषेत प्रकाशित करण्यात आले आहेत.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://velivada.com/2017/05/01/pdf-21-volumes-of-dr-ambedkar-books-in-hindi/ |title=डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर: संपूर्ण वाड्मय, २१ खंड पीएफ में |access-date=2017-07-15 |archive-date=2018-06-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180624150841/http://velivada.com/2017/05/01/pdf-21-volumes-of-dr-ambedkar-books-in-hindi/ |url-status=dead }}</ref> या हिंदी खंडांच्या लोकप्रियतेचा अंदाज यावरूनच काढला जाऊ शकतो की, आतापर्यंत यांच्या अनेक आवृत्या प्रकाशित केल्या गेल्या आहेत आणि दिवसेंदिवस याची मागणी वाढतच जात आहे. हिंदी क्षेत्रात या संपूण वाङ्मयाने डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांच्या विचारांचा प्रचार आणि प्रसार करण्यात महत्त्वपूर्ण भूमिका निभावली आहे. ==प्रकाशित झालेले लेख== विविध वृत्तपत्रे, पाक्षिके, मासिके इत्यादींमधे बाबासाहेब आंबेडकरांचे प्रकाशित झालेले काही लेख खालीलप्रमाणे आहेत. #[[हिस्ट्री ऑफ इंडियन करंसी अँड बँकिंग]] (१९४७) #[[बुद्ध अँड द फ्युचर ऑफ हिज रिलीजन]] (१९५०) #[[फ्युचर ऑफ पार्लियामेन्ट्री डेमोक्रेसी]] (१९५१) #[[बुद्धिझम अँड कम्यूनिझम]] (१९५६) == पत्रकारिता == डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या पत्रकारितेला [[इ.स. १९२०]] मध्ये प्रारंभ झाला. डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर हे निश्चित भुमिकेतून पत्रकारितेकडे वळले होते. [[इ.स. १९१७]] साली विविध जाती जमातींच्या मतदानाच्या अधिकारांच्या संदर्भात काही कर्त्या व्यक्तींच्या साक्षी काढण्यासाठी शासनाने साऊथबरो कमिशन नेमले होते. या कमिशनच्या निमित्ताने अस्पृश्यांच्या राजकीय हक्कांसाठी झगडण्याची प्रेरणा त्यांना मिळाली. त्यांना अस्पृश्यांचे म्हणणे जगाच्या वेशीवर टांगण्यासाठी आपल्याजवळ नेहमीसाठी एखादे साधन असावे असे वाटले. ''“पंखाशिवाय जसा पक्षी त्याप्रमाणे समाजात विचार प्रवृत्त करण्यासाठी वृत्तपत्राची गरज असते.”'' हेही त्यांना तीव्रपणे जाणवत होते आणि उपलब्ध वृत्तपत्रे तर विशिष्ट जातींचीच चाकरी करणारी अस्पृश्यांवर अन्यायच बहुतांशी करणारी होती. याचा अर्थ वृत्तपत्राविना अस्पृश्य समाज अनाथ होता. त्यांच्याजवळ विलक्षण अशा करुण कहाण्या होत्या. म्हणून या मूक समाजाच्या वेदना व विद्रोह प्रकट करण्यासाठी एखाद्या प्रकाशनपीठाची गरज होती. या गरजेतून डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर पत्रकारितेकडे वळले. पत्रकार व संपादक असलेल्या डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी काढलेली वृत्तपत्रे *[[मूकनायक]] *[[बहिष्कृत भारत]] *[[जनता]] *[[समता (वृत्तपत्र)|समता]] *[[प्रबुद्ध भारत]] डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांची सर्व वृत्तपत्रे [[मराठी भाषा|मराठी भाषेमध्ये]] प्रकाशित झालेत कारण मराठीच त्यावेळेची सामान्य जनतेची भाषा होती. कारण बाबासाहेबांचे कार्यक्षेत्र (कर्मभूमी) [[महाराष्ट्र]] होते आणि मराठी तिथली लोकभाषा आहे. सर्वांना ज्ञात आहे की, बाबासाहेब [[इंग्रजी]] भाषेचे ही प्रकांड विद्वान होते, परंतु त्यांनी आपली वृत्तपत्रे मराठी भाषेत यामुळे प्रकाशित केली कि त्या वेळी महाराष्ट्रातील [[दलित]] जनता जास्त शिकलेली नव्हती, ती केवळ मराठीत समझू शकत होती. मात्र त्याच वेळी [[महात्मा गांधी]] स्वतःला दलितांचे हितचिंतक दाखविण्यासाठी आपले एक वृत्तपत्र ‘[[हरीजन]]’ इंग्लिश भाषेत प्रकाशित करत होते. मात्र त्यावेळी दलित जनतेला साधारणपणे इंग्रजी माहिती नव्हती. === स्फूट लेखन === डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांचे स्फूट लेखन प्राधान्याने 'बहिष्कृत भारतात' आढळते. 'जनता' आणि 'प्रबुद्ध भारतात' स्फूट लेखन प्रकाशित होत असले तरी ते डॉ. बाबासाहेबांचे नव्हते. बहिष्कृत भारताच्या इ.स. १९२७ सालच्या पहिल्या वर्षाच्या अंकात ''आजकालचे प्रश्न'' या सदरांतर्गत तर दुसऱ्या वर्षी 'प्रासंगिक विचार' या सदराखाली त्यांचे स्फूटलेखन प्रकाशित झाले आहे. विषयांचे वैविध्य हे आणखी एक महत्त्वाचे वैशिष्ट्य होय. बालविवाहाचे फलित, ब्राम्हण्याचे स्वरुप, वर्णाश्रमाचा प्रभाव, मंदिर प्रवेश, मातंग समाज, शुद्धिकार्य, सत्याग्रह, आर्यसमाजाचे कार्य, मनुस्मृती दहनाचे वादळ, सत्यशोधक चळवळीचा ध्येयवाद, सहभोजन, मजूर पक्ष, मिश्रविवाह, हिंदीकरण, देव, पुजारी व भक्त क्रांती, रोटी व्यवहार व बेटी व्यवहार, भिन्न वसाहती, व्यक्ती, सायमन कमिशन इत्यादी अशा अनेक विषयावर बाबासाहेबांनी लेखन केले. बाबासाहेब हे एक उत्तम व प्रभावी वक्ते होते, त्यांची भाषणे नेहमी तर्कशुद्ध व विद्वत्तापूर्ण असे. डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांनी विविध विषयांवरील केलेली शेकडो भाषणे सुद्धा त्यांच्या साहित्याचा महत्त्वपूर्ण भाग आहे. बाबासाहेबांनी आपल्या संपूर्ण आयुष्यात ५३७ पेक्षाही अधिक भाषणे केलेली आहेत यातूनही त्यांचे विचार स्पष्ट होतात. सामाजिक भाषणे, राजकिय भाषणे, आर्थिक विषयावर भाषणे, धार्मिक भाषणे, संविधान सभेतील भाषणे, शेतकरी-कामगारांविषयीची भाषणे, स्त्रियांविषयी भाषणे अशाप्रकारच्या अनेक विषयांवर त्यांनी प्रभावी भाषणे केलेली आहेत. == पत्रे == डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर लिहिलेली पत्रे सुद्धा त्यांचा साहित्याचा एक भाग आहेत. त्यांनी लिहिलेल्या हजारों पत्रांतून त्याचे विचार स्पष्ट झालेले आहेत. बाबासाहेबांची पत्रे इंग्रजी, मराठी व काही इतर भाषेत आहेत. ==हे सुद्धा पहा== * [[डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या नावावर असलेल्या गोष्टींची यादी]] * [[डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर संबंधित लेखांची सूची]] * [[आंबेडकरांचे तत्त्वज्ञान]] ==बाह्य दुवे == डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांच्या साहित्याची संकेतस्थळे *[http://velivada.com/2017/05/01/pdf-21-volumes-of-dr-ambedkar-books-in-hindi/ डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर: संपूर्ण वाड्मय- २१ खंडांचे पीडिएफ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180624150841/http://velivada.com/2017/05/01/pdf-21-volumes-of-dr-ambedkar-books-in-hindi/ |date=2018-06-24 }} * [https://drambedkarbooks.files.wordpress.com/2009/03/selected-work-of-dr-b-r-ambedkar.pdf आंबेडकरांच्या निवडक साहित्यकृती] * [http://www.mea.gov.in/books-writings-of-ambedkar.htm लेख व भाषणे - परराष्ट्र व्यवहार खात्याचे संकेतस्थळ] * [https://archive.org/details/Ambedkar_CompleteWorks इंग्रजीतील संपूर्ण साहित्य (पीडीएफ,ओपन सोर्स)] * [[ग्रंथाली प्रकाशन]] उपक्रम<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.loksatta.com/mumbai-news/125-different-books-to-circulate-in-small-village-of-maharashtra-on-occasion-of-ambedkar-birth-anniversary-1227522/|title=साहित्य सांस्कृतिक : आंबेडकर साहित्य वाडय़ा-वस्तींकडे..|दिनांक=2016-04-15|संकेतस्थळ=Loksatta|भाषा=mr-IN|ॲक्सेसदिनांक=2019-03-13}}</ref> *[https://www.forwardpress.in/2017/02/baba-sahab-dr-ambedkar-ka-srijnatmak-sahity/ डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांचे सृजनात्मक साहित्य (हिंदी लेख)] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर}} {{DEFAULTSORT:आंबेडकर}} [[वर्ग:डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांचे साहित्य| ]] [[वर्ग:डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर|*]] [[वर्ग:साहित्य|आंबेडकर]] [[वर्ग:इंग्लिश भाषेतील साहित्य]] [[वर्ग:भारतीय साहित्य]] kq8bj14ni217r8m0x0pvpvtrak1505x 0 219632 2693525 2591525 2026-07-10T00:31:49Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2693525 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''मुदुंडी रामकृष्ण राजू''' (१९३० - [[२५ जून]], [[इ.स. २०२५|२०२५]]) हे एक भारतीय भौतिकशास्त्रज्ञ होते, जे कर्करोग उपचारांमध्ये आण्विक भौतिकशास्त्राच्या वापरावरील संशोधनासाठी ओळखले जातात.<ref name="Bhimavaram Municipality">{{cite web | url=http://bhimavarammunicipality.com/mgmmt.aspx | title=Bhimavaram Municipality | publisher=Bhimavaram Municipality | date=2014 | access-date=18 December 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20141218105030/http://bhimavarammunicipality.com/mgmmt.aspx | archive-date=18 December 2014 | url-status=dead }}</ref><ref name="Berkeley Science Review">{{cite web | url=http://berkeleysciencereview.com/from-particle-physics-to-radiation-oncology-to-public-health/ | title=Berkeley Science Review | publisher=Berkeley Science Review | date=2014 | access-date=18 December 2014 | archive-date=2014-12-18 | archive-url=https://web.archive.org/web/20141218110920/http://berkeleysciencereview.com/from-particle-physics-to-radiation-oncology-to-public-health/ | url-status=dead }}</ref> यांचा जन्म [[आंध्र प्रदेश]] राज्यातील [[भीमावरम]] शहरात झाला होता.<ref name="द हिंदू">{{cite web | url=http://www.thehindu.com/todays-paper/rama-naidu-six-others-get-padma-awards/article4346703.ece | title=द हिंदू | date=2013 | access-date=18 December 2014}}</ref> तसेच ते भीमावरम येथे स्थित आंतरराष्ट्रीय कर्करोग केंद्र, महात्मा गांधी मेमोरियल मेडिकल ट्रस्टचे व्यवस्थापकीय विश्वस्त होते.<ref name="Berkeley Science Review" /><ref name="AAPM">{{cite web | url=http://sandbox.aapm.org/international/reports/ayyangarpt2.asp | title=AAPM | publisher=AAPM | date=2014 | access-date=18 December 2014 | archive-date=2014-12-18 | archive-url=https://web.archive.org/web/20141218111030/http://sandbox.aapm.org/international/reports/ayyangarpt2.asp | url-status=dead }}</ref> त्यांना अमेरिकेतील विविध संस्थांमध्ये रेडिएशन थेरपीमध्ये ३५ वर्षांचा संशोधन अनुभव आहे, ज्यात मॅसॅच्युसेट्स जनरल हॉस्पिटल, [[हार्वर्ड विद्यापीठ]], [[मॅसेच्युसेट्स इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी]], लॉरेन्स रेडिएशन लॅबोरेटरी, बर्कले येथील कॅलिफोर्निया विद्यापीठ आणि लॉस अलामोस नॅशनल लॅबोरेटरी इत्यादी संस्थांचा समावेश आहे.<ref name="Bhimavaram Municipality" /><ref name="AAPM" /><ref name="Kshatriya">{{cite web | url=http://kshatriya.forumotion.com/t113-dr-m-r-raju | title=Kshatriya | publisher=Kshatriya | date=2014 | access-date=18 December 2014}}</ref> आणि या विषयावरील अनेक लेखांचे श्रेय त्यांना जाते.<ref name="Berkeley Science Review" /><ref name="Sparrho">{{cite web | url=http://www.sparrho.com/article/UmF3QXJ0aWNsZQ==/1039567/?title=in-regard-to-zietman | title=Sparrho | publisher=Sparrho | date=2014 | access-date=18 December 2014 | archive-date=2024-12-12 | archive-url=https://web.archive.org/web/20241212093635/http://www.sparrho.com/article/UmF3QXJ0aWNsZQ==/1039567/?title=in-regard-to-zietman | url-status=dead }}</ref> राजू यांना २०१३ मध्ये भारत सरकारने [[पद्मश्री पुरस्कार]] या चौथ्या सर्वोच्च भारतीय नागरी पुरस्काराने सन्मानित केले होते.<ref name="Padma Shri">{{cite web | url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf | title=Padma Shri | publisher=Padma Shri | date=2014 | access-date=11 November 2014 | archive-date=2015-10-15 | archive-url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf | url-status=dead }}</ref> {{विस्तार}} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{DEFAULTSORT:रामकृष्ण, राजू मुदुंडी}} [[वर्ग:भारतीय भौतिकशास्त्रज्ञ]] [[वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील मृत्यू]] qcy7uxj4x7k8ag8sdws6l8ge4kn8e94 0 220905 2693499 2067625 2026-07-09T18:32:29Z अभय नातू 206 मार्ग 2693499 wikitext text/x-wiki '''नवजीवन एक्सप्रेस''' [[भारतीय रेल्वे]]ची [[अहमदाबाद रेल्वे स्थानक|अहमदाबाद]] आणि [[चेन्नई सेंट्रल रेल्वे स्थानक|चेन्नई सेंट्रल रेल्वे स्थानकांदरम्यान]] धावणारी गाडी आहे. ही गाडी [[इ.स. १९७८|१९७८साली]] सुरू झाली. त्यावेळी ती आठवड्यातून एकदा [[मद्रास बीच रेल्वे स्थानक|मद्रास बीच]] आणि अहमदाबाद दरम्यान धावत असे. त्यावेळी १४५/१४६ क्रमांक असलेली ही गाडी मंगळवारी सकाळी ६ वाजता [[चेन्नई]]हून निघे आणि बुधवारी संध्याकाळी ५:३० वाजता [[अहमदाबाद]]ला पोचत असे. परतीच्या प्रवासाला गुरुवारी पहाटे ६:५० सुरुवात होत असे व शुक्रवारी संध्याकाळी ७:५० वाजती ती मद्रास बीच येथे पोचत असे. त्यावेळी हिचा मार्ग चेन्नई-[[रेणिगुंटा रेल्वे स्थानक|रेणिगुंटा]]-[[वाडी जंक्शन]]-[[दौंड रेल्वे स्थानक|दौंड]]-[[मनमाड रेल्वे स्थानक|मनमाड]]-[[जळगाव रेल्वे स्थानक|जळगाव]]-[[सुरत रेल्वे स्थानक|सुरत]]-[[वडोदरा रेल्वे स्थानक|वडोदरा]]-अहमदाबाद असा असे. आता १२६५५/१२६५६ क्रमांकानी धावणारी ही गाडी चेन्नई-[[विजयवाडा रेल्वे स्थानक|विजयवाडा]]-[[वारंगळ रेल्वे स्थानक|वारंगळ]]-[[वर्धा रेल्वे स्थानक|वर्धा]]-[[जळगाव रेल्वे स्थानक|जळगाव]]-[[सुरत रेल्वे स्थानक|सुरत]]-[[वडोदरा रेल्वे स्थानक|वडोदरा]]-अहमदाबाद अशी धावते. नवजीवन एक्सप्रेसला २४ डबे असतात. == मार्ग == == मुख्य स्थानके == {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ नवजीवन एक्सप्रेस (12967 / 12968) वेळापत्रक आणि स्थानके ! # ! स्थानक नाम ! अंतर (किमी) ! १२९६७ (डाउन)<br>आगमन ! १२९६७ (डाउन)<br>प्रस्थान ! १२९६८ (अप)<br>आगमन ! १२९६८ (अप)<br>प्रस्थान |- style="background: #E6F2FF;" | १ || [[अहमदाबाद जंक्शन रेल्वे स्थानक|अहमदाबाद जंक्शन]] || ० || — || १६:३५ || १६:४० || — |- | २ || [[नडियाद जंक्शन रेल्वे स्थानक|नडियाद जंक्शन]] || ४६ || १७:१४ || १७:१६ || १५:२८ || १५:३० |- style="background: #E6F2FF;" | ३ || [[आणंद जंक्शन रेल्वे स्थानक|आणंद जंक्शन]] || ६५ || १७:२९ || १७:३१ || १५:१३ || १५:१५ |- style="background: #E6F2FF;" | ४ || [[वडोदरा जंक्शन रेल्वे स्थानक|वडोदरा जंक्शन]] || १०० || १८:१२ || १८:१७ || १४:३३ || १४:३८ |- | ५ || [[भरूच जंक्शन रेल्वे स्थानक|भरूच जंक्शन]] || १७१ || १९:०२ || १९:०४ || १३:२४ || १३:२६ |- | ६ || [[अंकलेश्वर जंक्शन रेल्वे स्थानक|अंकलेश्वर जंक्शन]] || १८० || १९:१४ || १९:१६ || १३:१२ || १३:१४ |- style="background: #E6F2FF;" | ७ || [[सुरत रेल्वे स्थानक|सुरत]] || २३० || १९:५३ || १९:५८ || १२:३५ || १२:४० |- | ८ || [[उधना जंक्शन रेल्वे स्थानक|उधना जंक्शन]] || २३४ || २०:१० || २०:१२ || १२:१५ || १२:१७ |- | ९ || [[व्यारा रेल्वे स्थानक|व्यारा]] || २९१ || २०:५० || २०:५२ || ११:१५ || ११:१७ |- | १० || [[नवापूर रेल्वे स्थानक|नवापूर]] || ३३३ || २१:२५ || २१:२७ || १०:३८ || १०:४० |- style="background: #E6F2FF;" | ११ || [[नंदुरबार रेल्वे स्थानक|नंदुरबार]] || ३९१ || २२:२० || २२:३० || ०९:५० || १०:०० |- | १२ || [[दोंडाईचा रेल्वे स्थानक|दोंडाईचा]] || ४२६ || २३:०१ || २३:०३ || ०९:०८ || ०९:१० |- | १३ || [[सिंदखेडा रेल्वे स्थानक|सिंदखेडा]] || ४४५ || २३:२१ || २३:२२ || ०८:४९ || ०८:५० |- | १४ || [[अमळनेर रेल्वे स्थानक|अमळनेर]] || ४८७ || ००:०८ || ००:१० || ०८:१८ || ०८:२० |- style="background: #E6F2FF;" | १५ || [[जळगाव जंक्शन रेल्वे स्थानक|जळगाव जंक्शन]] || ५४१ || ०१:१० || ०१:१५ || ०७:३० || ०७:३५ |- style="background: #E6F2FF;" | १६ || [[भुसावळ जंक्शन रेल्वे स्थानक|भुसावळ जंक्शन]] || ५६६ || ०१:४० || ०१:४५ || ०६:५५ || ०७:०० |- | १७ || [[मलकापूर रेल्वे स्थानक|मलकापूर]] || ६१६ || ०२:२८ || ०२:३० || ०५:५८ || ०६:०० |- | १८ || [[नांदुरा रेल्वे स्थानक|नांदुरा]] || ६४३ || ०२:५३ || ०२:५५ || ०५:३३ || ०५:३५ |- | १९ || [[शेगाव रेल्वे स्थानक|शेगाव]] || ६६८ || ०३:१३ || ०३:१५ || ०५:१३ || ०५:१५ |- style="background: #E6F2FF;" | २० || [[अकोला जंक्शन रेल्वे स्थानक|अकोला जंक्शन]] || ७०५ || ०३:५० || ०३:५५ || ०४:४० || ०४:४५ |- | २१ || [[मूर्तीजापूर जंक्शन रेल्वे स्थानक|मूर्तीजापूर जंक्शन]] || ७४२ || ०४:२३ || ०४:२५ || ०४:०८ || ०४:१० |- style="background: #E6F2FF;" | २२ || [[बडनेरा जंक्शन रेल्वे स्थानक|बडनेरा जंक्शन (अमरावती)]] || ७८४ || ०५:२० || ०५:२५ || ०३:३७ || ०३:४० |- | २३ || [[चांदूर रेल्वे स्थानक|चांदूर]] || ८१३ || ०५:४९ || ०५:५० || ०२:५८ || ०३:०० |- | २४ || [[धामणगाव रेल्वे स्थानक|धामणगाव]] || ८३० || ०६:०४ || ०६:०६ || ०२:४४ || ०२:४६ |- | २५ || [[पुलगाव जंक्शन रेल्वे स्थानक|पुलगाव जंक्शन]] || ८५० || ०६:२३ || ०६:२५ || ०२:२६ || ०२:२८ |- style="background: #E6F2FF;" | २६ || [[वर्धा जंक्शन रेल्वे स्थानक|वर्धा जंक्शन]] || ८७९ || ०६:५७ || ०७:०० || ०२:०२ || ०२:०५ |- | २७ || [[हिंगणघाट रेल्वे स्थानक|हिंगणघाट]] || ९१३ || ०७:३३ || ०७:३५ || ०१:१३ || ०१:१५ |- | २८ || [[वणी रेल्वे स्थानक|वणी]] || ९७६ || ०८:४3 || ०८:४५ || २३:५३ || २३:५५ |- style="background: #E6F2FF;" | २९ || [[बल्लारशाह जंक्शन रेल्वे स्थानक|बल्लारशाह जंक्शन]] || १०१२ || १०:०० || १०:०५ || २३:१० || २३:१५ |- | ३० || [[सिरपूर कागझनगर रेल्वे स्थानक|सिरपूर कागझनगर]] || १०८२ || १०:५८ || ११:०० || २१:५8 || २२:०० |- | ३१ || [[बेलमपल्ली रेल्वे स्थानक|बेलमपल्ली]] || ११२१ || ११:२८ || ११:३0 || २१:२८ || २१:३0 |- | ३२ || [[मंचिर्याल रेल्वे स्थानक|मंचिर्याल]] || ११४० || ११:४३ || ११:४५ || २१:१३ || २१:१५ |- | ३३ || [[रामगुंडम रेल्वे स्थानक|रामगुंडम]] || ११५४ || ११:५८ || १२:०० || २१:०० || २१:०२ |- | ३४ || [[पेद्दपल्ली जंक्शन रेल्वे स्थानक|पेद्दपल्ली जंक्शन]] || ११७२ || १२:१८ || १२:२० || २०:३८ || २०:४० |- style="background: #E6F2FF;" | ३५ || [[वरंगळ रेल्वे स्थानक|वरंगळ]] || १२५५ || १३:३० || १३:३५ || १९:१५ || १९:२० |- | ३६ || [[महबूबाबाद रेल्वे स्थानक|महबूबाबाद]] || १३१६ || १४:२८ || १४:३० || १८:०८ || १८:१० |- | ३७ || [[खम्मम रेल्वे स्थानक|खम्मम]] || १३६३ || १५:०३ || १५:०५ || १७:२३ || १७:२५ |- style="background: #E6F2FF;" | ३८ || [[विजयवाडा जंक्शन रेल्वे स्थानक|विजयवडा जंक्शन]] || १४६२ || १७:२० || १७:३० || १५:५० || १६:०० |- | ३९ || [[तेनाली जंक्शन रेल्वे स्थानक|तेनाली जंक्शन]] || १४९४ || १८:०३ || १८:०५ || १५:०८ || १५:१० |- | ४० || [[बापटला रेल्वे स्थानक|बापटला]] || १५३६ || १८:४३ || १८:४५ || १४:२८ || १४:३० |- | ४१ || [[चिराला रेल्वे स्थानक|चिराला]] || १५५१ || १८:५८ || १९:०० || १४:१३ || १४:१५ |- | ४२ || [[ओंगोल रेल्वे स्थानक|ओंगोल]] || १६०० || १९:४३ || १९:४५ || १३:३३ || १३:३५ |- | ४३ || [[सिंगरायाकोंडा रेल्वे स्थानक|सिंगरायाकोंडा]] || १६२९ || २०:०८ || २०:१० || १३:०८ || १३:१० |- | ४४ || [[कावळी रेल्वे स्थानक|कावळी]] || १६६७ || २०:४३ || २०:४५ || १२:३८ || १२:४० |- | ४५ || [[नेल्लोर रेल्वे स्थानक|नेल्लोरे]] || १७१८ || २१:३८ || २१:४० || १२:०३ || १२:०५ |- style="background: #E6F2FF;" | ४६ || [[गुडुर जंक्शन रेल्वे स्थानक|गुडुर जंक्शन]] || १७५६ || २२:४8 || २२:५० || ११:२८ || ११:३० |- | ४७ || [[नायडुपेटा रेल्वे स्थानक|नायडुपेटा]] || १७८४ || २३:१३ || २३:१५ || १०:५८ || ११:०० |- | ४८ || [[सुल्लुरपेटा रेल्वे स्थानक|सुल्लुरपेटा]] || १८११ || २३:४३ || २३:४५ || १०:३८ || १०:४० |- style="background: #E6F2FF;" | ४९ || [[चेन्नई सेंट्रल रेल्वे स्थानक|एम. जी. रामचंद्रन सेंट्रल]] || १८९४ || ०१:३० || — || — || १६:१० |} [[वर्ग:भारतातील नामांकित रेल्वेगाड्या]] [[वर्ग:गुजरातमधील रेल्वे वाहतूक]] [[वर्ग:तमिळनाडूमधील रेल्वे वाहतूक]] im7sm4dlozhxbh64aspdvmzqh5mjmh5 0 221443 2693586 2443071 2026-07-10T10:28:23Z Abhijitsathe 4193 2693586 wikitext text/x-wiki '''पिलीभीत लोकसभा मतदारसंघ''' हा [[भारत|भारताच्या]] ५४३ [[लोकसभा]] [[लोकसभा मतदारसंघांची यादी|मतदारसंघांपैकी]] एक मतदारसंघ आहे. हा मतदारसंघ [[उत्तर प्रदेश]] राज्यातील [[पिलीभीत]] परिसरात स्थित असून येथील चार [[उत्तर प्रदेश विधानसभा|विधानसभा]] मतदारसंघ [[पिलीभीत जिल्हा|पिलीभीत जिल्ह्यात]] तर उर्वरित एक [[बरेली जिल्हा|बरेली जिल्ह्यात]] आहेत. == विधानसभा मतदासंघ == लोकसभा मतदारसंघ पिलीभीत मध्ये २००९ पासून खालील ५ विधानसभा मतदारसंघ समाविष्ट करण्यात आले आहेत. {| class="wikitable" ! # ! नाव ! जिल्हा |- |१ | पिलीभीत | rowspan=4 | [[पिलीभीत जिल्हा|पिलीभीत ]] |- |२ | बारखेडा |- |३ | बिसालपूर |- |४ | पुरानपूर |- |५ | बहेरी |[[बरेली जिल्हा|बरेली]] |} == खासदार == {| class="wikitable" !वर्ष !लोकसभा<br>सत्र ![[खासदार]] ! colspan="2" |पक्ष |- |[[१९५१-५२ लोकसभा निवडणुका|१९५२]] |[[पहिली लोकसभा|पहिली]] | [[मुकुंद लाल अगरवाल]] | bgcolor=#87CEEB| | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- |[[१९५७ लोकसभा निवडणुका|१९५७]] |[[दुसरी लोकसभा|दुसरी]] | rowspan=4 | [[मोहन स्वरूप]] | rowspan=3 bgcolor=#FF0066| | rowspan=3 | [[प्रजा सोशालिस्ट पक्ष]] |- |[[१९६२ लोकसभा निवडणुका|१९६२]] |[[तिसरी लोकसभा|तिसरी]] |- |[[१९६७ लोकसभा निवडणुका|१९६७]] |[[चौथी लोकसभा|चौथी]] |- |[[१९७१ लोकसभा निवडणुका|१९७१]] |[[पाचवी लोकसभा|पाचवी]] | bgcolor=#87CEEB| | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- |[[१९७७ लोकसभा निवडणुका|१९७७]] |[[सहावी लोकसभा|सहावी]] | मोहम्मद शमसुल हसन खान | bgcolor=#0066CC| | [[जनता पक्ष]] |- |[[१९८० लोकसभा निवडणुका|१९८०]] |[[सातवी लोकसभा|सातवी]] | हरीश कुमार गंगवार | rowspan=2 bgcolor=#87CEEB| | rowspan=2 | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- |[[१९८४ लोकसभा निवडणुका|१९८४]] |[[आठवी लोकसभा|आठवी]] |- |[[१९८९ लोकसभा निवडणुका|१९८९]] |[[नववी लोकसभा|नववी]] | [[मनेका गांधी]] | bgcolor=#008000| | [[जनता दल]] |- |[[१९९१ लोकसभा निवडणुका|१९९१]] |[[दहावी लोकसभा|दहावी]] | [[परशुराम गंगवार]] | bgcolor=#F4C430| | [[भारतीय जनता पक्ष]] |- |[[१९९६ लोकसभा निवडणुका|१९९६]] |[[अकरावी लोकसभा|अकरावी]] | rowspan=4 | [[मनेका गांधी]] | bgcolor=#008000| | [[जनता दल]] |- |[[१९९८ लोकसभा निवडणुका|१९९८]] |[[बारावी लोकसभा|बारावी]] | rowspan=2 bgcolor=#B2B2B2| | rowspan=2 | [[अपक्ष]] |- |[[१९९९ लोकसभा निवडणुका|१९९९]] |[[तेरावी लोकसभा|तेरावी]] |- |[[२००४ लोकसभा निवडणुका|२००४]] |[[चौदावी लोकसभा|चौदावी]] | rowspan=5 bgcolor=#F4C430| | rowspan=5 | [[भारतीय जनता पक्ष]] |- |[[२००९ लोकसभा निवडणुका|२००९]] |[[पंधरावी लोकसभा|पंधरावी ]] | [[वरुण गांधी]] |- |[[२०१४ लोकसभा निवडणुका|२०१४]] |[[सोळावी लोकसभा|सोळावी]] | [[मनेका गांधी]] |- |[[२०१९ लोकसभा निवडणुका|२०१९]] |[[सतरावी लोकसभा|सतरावी]] | [[वरूण गांधी]] |- |[[२०२४ लोकसभा निवडणुका|२०२४]] |[[अठरावी लोकसभा|अठरावी]] | [[जितिन प्रसाद]] |} ==हे सुद्धा पहा== *[[भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची]] {{उत्तर प्रदेशमधील लोकसभा मतदारसंघ}} [[वर्ग:उत्तर प्रदेशमधील लोकसभा मतदारसंघ]] [[वर्ग:पिलीभीत जिल्हा]] [[वर्ग:बरेली जिल्हा]] bjfxltib2vymc1py6lsn1jzg7bqcr05 2693587 2693586 2026-07-10T10:28:25Z KiranBOT II 140753 शुद्धलेखन — ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#नियम_८.१|शुद्धलेखनाचा नियम ८.१]]) 2693587 wikitext text/x-wiki '''पिलीभीत लोकसभा मतदारसंघ''' हा [[भारत|भारताच्या]] ५४३ [[लोकसभा]] [[लोकसभा मतदारसंघांची यादी|मतदारसंघांपैकी]] एक मतदारसंघ आहे. हा मतदारसंघ [[उत्तर प्रदेश]] राज्यातील [[पिलीभीत]] परिसरात स्थित असून येथील चार [[उत्तर प्रदेश विधानसभा|विधानसभा]] मतदारसंघ [[पिलीभीत जिल्हा|पिलीभीत जिल्ह्यात]] तर उर्वरित एक [[बरेली जिल्हा|बरेली जिल्ह्यात]] आहेत. == विधानसभा मतदासंघ == लोकसभा मतदारसंघ पिलीभीत मध्ये २००९ पासून खालील ५ विधानसभा मतदारसंघ समाविष्ट करण्यात आले आहेत. {| class="wikitable" ! # ! नाव ! जिल्हा |- |१ | पिलीभीत | rowspan=4 | [[पिलीभीत जिल्हा|पिलीभीत ]] |- |२ | बारखेडा |- |३ | बिसालपूर |- |४ | पुरानपूर |- |५ | बहेरी |[[बरेली जिल्हा|बरेली]] |} == खासदार == {| class="wikitable" !वर्ष !लोकसभा<br>सत्र ![[खासदार]] ! colspan="2" |पक्ष |- |[[१९५१-५२ लोकसभा निवडणुका|१९५२]] |[[पहिली लोकसभा|पहिली]] | [[मुकुंद लाल अगरवाल]] | bgcolor=#87CEEB| | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- |[[१९५७ लोकसभा निवडणुका|१९५७]] |[[दुसरी लोकसभा|दुसरी]] | rowspan=4 | [[मोहन स्वरूप]] | rowspan=3 bgcolor=#FF0066| | rowspan=3 | [[प्रजा सोशालिस्ट पक्ष]] |- |[[१९६२ लोकसभा निवडणुका|१९६२]] |[[तिसरी लोकसभा|तिसरी]] |- |[[१९६७ लोकसभा निवडणुका|१९६७]] |[[चौथी लोकसभा|चौथी]] |- |[[१९७१ लोकसभा निवडणुका|१९७१]] |[[पाचवी लोकसभा|पाचवी]] | bgcolor=#87CEEB| | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- |[[१९७७ लोकसभा निवडणुका|१९७७]] |[[सहावी लोकसभा|सहावी]] | मोहम्मद शमसुल हसन खान | bgcolor=#0066CC| | [[जनता पक्ष]] |- |[[१९८० लोकसभा निवडणुका|१९८०]] |[[सातवी लोकसभा|सातवी]] | हरीश कुमार गंगवार | rowspan=2 bgcolor=#87CEEB| | rowspan=2 | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- |[[१९८४ लोकसभा निवडणुका|१९८४]] |[[आठवी लोकसभा|आठवी]] |- |[[१९८९ लोकसभा निवडणुका|१९८९]] |[[नववी लोकसभा|नववी]] | [[मनेका गांधी]] | bgcolor=#008000| | [[जनता दल]] |- |[[१९९१ लोकसभा निवडणुका|१९९१]] |[[दहावी लोकसभा|दहावी]] | [[परशुराम गंगवार]] | bgcolor=#F4C430| | [[भारतीय जनता पक्ष]] |- |[[१९९६ लोकसभा निवडणुका|१९९६]] |[[अकरावी लोकसभा|अकरावी]] | rowspan=4 | [[मनेका गांधी]] | bgcolor=#008000| | [[जनता दल]] |- |[[१९९८ लोकसभा निवडणुका|१९९८]] |[[बारावी लोकसभा|बारावी]] | rowspan=2 bgcolor=#B2B2B2| | rowspan=2 | [[अपक्ष]] |- |[[१९९९ लोकसभा निवडणुका|१९९९]] |[[तेरावी लोकसभा|तेरावी]] |- |[[२००४ लोकसभा निवडणुका|२००४]] |[[चौदावी लोकसभा|चौदावी]] | rowspan=5 bgcolor=#F4C430| | rowspan=5 | [[भारतीय जनता पक्ष]] |- |[[२००९ लोकसभा निवडणुका|२००९]] |[[पंधरावी लोकसभा|पंधरावी ]] | [[वरुण गांधी]] |- |[[२०१४ लोकसभा निवडणुका|२०१४]] |[[सोळावी लोकसभा|सोळावी]] | [[मनेका गांधी]] |- |[[२०१९ लोकसभा निवडणुका|२०१९]] |[[सतरावी लोकसभा|सतरावी]] | [[वरुण गांधी]] |- |[[२०२४ लोकसभा निवडणुका|२०२४]] |[[अठरावी लोकसभा|अठरावी]] | [[जितिन प्रसाद]] |} ==हे सुद्धा पहा== *[[भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची]] {{उत्तर प्रदेशमधील लोकसभा मतदारसंघ}} [[वर्ग:उत्तर प्रदेशमधील लोकसभा मतदारसंघ]] [[वर्ग:पिलीभीत जिल्हा]] [[वर्ग:बरेली जिल्हा]] 7yq3jxj5653ivqdex3d8494ouhd4vph 2693588 2693587 2026-07-10T10:29:01Z Abhijitsathe 4193 /* खासदार */ 2693588 wikitext text/x-wiki '''पिलीभीत लोकसभा मतदारसंघ''' हा [[भारत|भारताच्या]] ५४३ [[लोकसभा]] [[लोकसभा मतदारसंघांची यादी|मतदारसंघांपैकी]] एक मतदारसंघ आहे. हा मतदारसंघ [[उत्तर प्रदेश]] राज्यातील [[पिलीभीत]] परिसरात स्थित असून येथील चार [[उत्तर प्रदेश विधानसभा|विधानसभा]] मतदारसंघ [[पिलीभीत जिल्हा|पिलीभीत जिल्ह्यात]] तर उर्वरित एक [[बरेली जिल्हा|बरेली जिल्ह्यात]] आहेत. == विधानसभा मतदासंघ == लोकसभा मतदारसंघ पिलीभीत मध्ये २००९ पासून खालील ५ विधानसभा मतदारसंघ समाविष्ट करण्यात आले आहेत. {| class="wikitable" ! # ! नाव ! जिल्हा |- |१ | पिलीभीत | rowspan=4 | [[पिलीभीत जिल्हा|पिलीभीत ]] |- |२ | बारखेडा |- |३ | बिसालपूर |- |४ | पुरानपूर |- |५ | बहेरी |[[बरेली जिल्हा|बरेली]] |} == खासदार == {| class="wikitable" !वर्ष !लोकसभा<br>सत्र ![[खासदार]] ! colspan="2" |पक्ष |- |[[१९५१-५२ लोकसभा निवडणुका|१९५२]] |[[पहिली लोकसभा|पहिली]] | [[मुकुंद लाल अगरवाल]] | bgcolor=#87CEEB| | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- |[[१९५७ लोकसभा निवडणुका|१९५७]] |[[दुसरी लोकसभा|दुसरी]] | rowspan=4 | [[मोहन स्वरूप]] | rowspan=3 bgcolor=#FF0066| | rowspan=3 | [[प्रजा सोशलिस्ट पक्ष]] |- |[[१९६२ लोकसभा निवडणुका|१९६२]] |[[तिसरी लोकसभा|तिसरी]] |- |[[१९६७ लोकसभा निवडणुका|१९६७]] |[[चौथी लोकसभा|चौथी]] |- |[[१९७१ लोकसभा निवडणुका|१९७१]] |[[पाचवी लोकसभा|पाचवी]] | bgcolor=#87CEEB| | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- |[[१९७७ लोकसभा निवडणुका|१९७७]] |[[सहावी लोकसभा|सहावी]] | मोहम्मद शमसुल हसन खान | bgcolor=#0066CC| | [[जनता पक्ष]] |- |[[१९८० लोकसभा निवडणुका|१९८०]] |[[सातवी लोकसभा|सातवी]] | हरीश कुमार गंगवार | rowspan=2 bgcolor=#87CEEB| | rowspan=2 | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- |[[१९८४ लोकसभा निवडणुका|१९८४]] |[[आठवी लोकसभा|आठवी]] |- |[[१९८९ लोकसभा निवडणुका|१९८९]] |[[नववी लोकसभा|नववी]] | [[मनेका गांधी]] | bgcolor=#008000| | [[जनता दल]] |- |[[१९९१ लोकसभा निवडणुका|१९९१]] |[[दहावी लोकसभा|दहावी]] | [[परशुराम गंगवार]] | bgcolor=#F4C430| | [[भारतीय जनता पक्ष]] |- |[[१९९६ लोकसभा निवडणुका|१९९६]] |[[अकरावी लोकसभा|अकरावी]] | rowspan=4 | [[मनेका गांधी]] | bgcolor=#008000| | [[जनता दल]] |- |[[१९९८ लोकसभा निवडणुका|१९९८]] |[[बारावी लोकसभा|बारावी]] | rowspan=2 bgcolor=#B2B2B2| | rowspan=2 | [[अपक्ष]] |- |[[१९९९ लोकसभा निवडणुका|१९९९]] |[[तेरावी लोकसभा|तेरावी]] |- |[[२००४ लोकसभा निवडणुका|२००४]] |[[चौदावी लोकसभा|चौदावी]] | rowspan=5 bgcolor=#F4C430| | rowspan=5 | [[भारतीय जनता पक्ष]] |- |[[२००९ लोकसभा निवडणुका|२००९]] |[[पंधरावी लोकसभा|पंधरावी ]] | [[वरुण गांधी]] |- |[[२०१४ लोकसभा निवडणुका|२०१४]] |[[सोळावी लोकसभा|सोळावी]] | [[मनेका गांधी]] |- |[[२०१९ लोकसभा निवडणुका|२०१९]] |[[सतरावी लोकसभा|सतरावी]] | [[वरुण गांधी]] |- |[[२०२४ लोकसभा निवडणुका|२०२४]] |[[अठरावी लोकसभा|अठरावी]] | [[जितिन प्रसाद]] |} ==हे सुद्धा पहा== *[[भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची]] {{उत्तर प्रदेशमधील लोकसभा मतदारसंघ}} [[वर्ग:उत्तर प्रदेशमधील लोकसभा मतदारसंघ]] [[वर्ग:पिलीभीत जिल्हा]] [[वर्ग:बरेली जिल्हा]] jq7gv8sio2mwqt7wifdu9zr47pvtj26 2693590 2693588 2026-07-10T10:30:24Z Abhijitsathe 4193 /* खासदार */ 2693590 wikitext text/x-wiki '''पिलीभीत लोकसभा मतदारसंघ''' हा [[भारत|भारताच्या]] ५४३ [[लोकसभा]] [[लोकसभा मतदारसंघांची यादी|मतदारसंघांपैकी]] एक मतदारसंघ आहे. हा मतदारसंघ [[उत्तर प्रदेश]] राज्यातील [[पिलीभीत]] परिसरात स्थित असून येथील चार [[उत्तर प्रदेश विधानसभा|विधानसभा]] मतदारसंघ [[पिलीभीत जिल्हा|पिलीभीत जिल्ह्यात]] तर उर्वरित एक [[बरेली जिल्हा|बरेली जिल्ह्यात]] आहेत. == विधानसभा मतदासंघ == लोकसभा मतदारसंघ पिलीभीत मध्ये २००९ पासून खालील ५ विधानसभा मतदारसंघ समाविष्ट करण्यात आले आहेत. {| class="wikitable" ! # ! नाव ! जिल्हा |- |१ | पिलीभीत | rowspan=4 | [[पिलीभीत जिल्हा|पिलीभीत ]] |- |२ | बारखेडा |- |३ | बिसालपूर |- |४ | पुरानपूर |- |५ | बहेरी |[[बरेली जिल्हा|बरेली]] |} == खासदार == {| class="wikitable" !वर्ष !लोकसभा<br>सत्र ![[खासदार]] ! colspan="2" |पक्ष |- |[[१९५१-५२ लोकसभा निवडणुका|१९५२]] |[[पहिली लोकसभा|पहिली]] | [[मुकुंद लाल अगरवाल]] | bgcolor=#87CEEB| | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- |[[१९५७ लोकसभा निवडणुका|१९५७]] |[[दुसरी लोकसभा|दुसरी]] | rowspan=4 | [[मोहन स्वरूप]] | rowspan=3 bgcolor=#FF0066| | rowspan=3 | [[प्रजा सोशलिस्ट पक्ष]] |- |[[१९६२ लोकसभा निवडणुका|१९६२]] |[[तिसरी लोकसभा|तिसरी]] |- |[[१९६७ लोकसभा निवडणुका|१९६७]] |[[चौथी लोकसभा|चौथी]] |- |[[१९७१ लोकसभा निवडणुका|१९७१]] |[[पाचवी लोकसभा|पाचवी]] | bgcolor=#87CEEB| | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- |[[१९७७ लोकसभा निवडणुका|१९७७]] |[[सहावी लोकसभा|सहावी]] | मोहम्मद शमसुल हसन खान | bgcolor=#0066CC| | [[जनता पक्ष]] |- |[[१९८० लोकसभा निवडणुका|१९८०]] |[[सातवी लोकसभा|सातवी]] | हरीश कुमार गंगवार | rowspan=2 bgcolor=#87CEEB| | rowspan=2 | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- |[[१९८४ लोकसभा निवडणुका|१९८४]] |[[आठवी लोकसभा|आठवी]] | भानू प्रताप सिंह |- |[[१९८९ लोकसभा निवडणुका|१९८९]] |[[नववी लोकसभा|नववी]] | [[मनेका गांधी]] | bgcolor=#008000| | [[जनता दल]] |- |[[१९९१ लोकसभा निवडणुका|१९९१]] |[[दहावी लोकसभा|दहावी]] | [[परशुराम गंगवार]] | bgcolor=#F4C430| | [[भारतीय जनता पक्ष]] |- |[[१९९६ लोकसभा निवडणुका|१९९६]] |[[अकरावी लोकसभा|अकरावी]] | rowspan=4 | [[मनेका गांधी]] | bgcolor=#008000| | [[जनता दल]] |- |[[१९९८ लोकसभा निवडणुका|१९९८]] |[[बारावी लोकसभा|बारावी]] | rowspan=2 bgcolor=#B2B2B2| | rowspan=2 | [[अपक्ष]] |- |[[१९९९ लोकसभा निवडणुका|१९९९]] |[[तेरावी लोकसभा|तेरावी]] |- |[[२००४ लोकसभा निवडणुका|२००४]] |[[चौदावी लोकसभा|चौदावी]] | rowspan=5 bgcolor=#F4C430| | rowspan=5 | [[भारतीय जनता पक्ष]] |- |[[२००९ लोकसभा निवडणुका|२००९]] |[[पंधरावी लोकसभा|पंधरावी ]] | [[वरुण गांधी]] |- |[[२०१४ लोकसभा निवडणुका|२०१४]] |[[सोळावी लोकसभा|सोळावी]] | [[मनेका गांधी]] |- |[[२०१९ लोकसभा निवडणुका|२०१९]] |[[सतरावी लोकसभा|सतरावी]] | [[वरुण गांधी]] |- |[[२०२४ लोकसभा निवडणुका|२०२४]] |[[अठरावी लोकसभा|अठरावी]] | [[जितिन प्रसाद]] |} ==हे सुद्धा पहा== *[[भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची]] {{उत्तर प्रदेशमधील लोकसभा मतदारसंघ}} [[वर्ग:उत्तर प्रदेशमधील लोकसभा मतदारसंघ]] [[वर्ग:पिलीभीत जिल्हा]] [[वर्ग:बरेली जिल्हा]] blbsfdcqmjxcv7hy2bhks6rdpsy24sl 0 230272 2693426 2671407 2026-07-09T12:10:27Z अभय नातू 206 /* सुरुवातीचे जीवन */ 2693426 wikitext text/x-wiki [[File:Gauhar Jaan.jpg|thumb|गौहर जान]] [[File:Thumari By Gauhar Jaan Recorded in 1905.ogg|thumb|गौहर जान]] '''गौहर जान''' (ॲंजेलिना येवर्ड) ([[जन्म :आझमगड जिल्हा, २६ जून १८७३; - १७ जानेवारी १९३०) ह्या [[कोलकत्ता]] येथील एक भारतीय [[गायक]] व नृत्यकलावंत होत्या. [[उत्तर प्रदेश|उत्तर प्रदेशातील]] आझमगड जिल्ह्यात त्यांचा जन्म झाला. आपल्या गाण्याचे [[ध्वनिमुद्रण]] झालेली पहिली भारतीय गायिका,अशी त्यांची ख्याती होती. ग्रामफोन कंपनी ऑफ इंडियाद्वारे त्या प्रसिद्ध झाल्या. गौहर जान ह्या हिंदुस्तानी शास्त्रीय संगीतात लोकप्रिय ठरल्या. ठुमरी, दादरा, कजरी, तराणा गाऊन इ.स.१९०२ ते १९२० दरम्यान आपल्या कारकिर्दीत त्यांच्या जवळपास ६०० गाण्याचे ध्वनिमुद्रण झाले. विशेष म्हणजे आपल्या प्रत्येक रेकॉर्डिंगच्या वेळी त्या नवीन दागिने आणि कपडे परिधान करून जायच्या. .कारकिर्दीच्या सुरुवातीलाच त्या कोट्यधीश झाल्या होत्या.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://hi.wikipedia.org|title=गौहर जान{{!}}हिंदी विकिपीडिया|website=hi.wikipedia.org|language=हिंदी |access-date=२०१८-२६-०६}}</ref> ==सुरुवातीचे जीवन== गौहर जान ह्या ख्रिश्चन कुटुंबातल्या होत्या. त्यांचे मूळ नाव '''ॲंजेलिना येवर्ड''' असे होते. गौहर यांची आई (माहेरची व्हिक्टोरिया हेमिंग्ज) हीदेखील एक प्रशिक्षित नृत्यांगना आणि गायिका होती. तिला बालपणापासूनच संगीत आणि नृत्य याचे प्रशिक्षण देण्यात आले होते. गौहर जान यांनी आपल्या आईकडून नृत्य आणि गायनाचे धडे घेतले. गोहर जान यांनी जवळ जवळ २० भाषांमध्ये ठुमरीपासून भजनापर्यंत प्रत्येक प्रकारची गाणी गायली. त्या काळातील सर्वात महागड्या गायिका म्हणून त्यांची ख्याती होती. त्यांचे वडील विल्यम रॉबर्ट येवर्ड हे बर्फ कारखान्यात एक इंजिनियर म्हणून काम करीत होते. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.lokmat.com|title=गौहर जान {{!}}सुरुवातीचे जीवन|website=www.lokmat.com|language=मराठी |access-date=२०१८-२६-०६}}</ref> दुर्दैवाने, विल्यम आणि व्हिक्टोरिया यांच्यातील विवाह दीर्घकाळ टिकला नाही. व्हिक्टोरियाने आपल्याच नवऱ्याच्या मित्रांसोबत अनैतिक संबंध जोडले. ॲंजेलिनाचे आईवडील यांनी १८९७ मध्ये घटस्फोट घेतला. त्यानंतर गौहरच्या आईने यांनी इस्लामचा स्वीकार केला.आणि त्याचे नाव मालका जान झाले व आणि त्याची मुलगी ॲंजेलिना हिचे गौहर जान असे नाव ठेवले. गौहरला लोक गौरा असेही म्हणायचे., तर गौहरची आई "बडी" मालका जान या नावाने ओळखली जाते कारण त्या वेळी तीन इतर मालका जान प्रसिद्ध होत्या.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.jansatta.com/technology-news/gauhar-jaan-songs-biography-in-hindi-google-doodle-celebrates-gauhar-jaan-indian-singer-and-dancer-from-calcutta-145th-birthday-with-special-doodle/695816/|title=Gauhar Jaan Google Doodle, गौहर जान: डूडल बनाकर ‘एंजलिना योवर्ड’ को कहा ‘जन्मदिन मुबारक’|website=Jansatta|language=hi-IN|access-date=2018-06-30}}</ref> ==कारकीर्द== काही काळानंतर व्हिक्टोरिया ('मालका जान') बनारसमध्ये एक कुशल गायिका, कथक नृत्यांगना आणि एक चित्रकार बनल्या आणि स्वतःचे नाव "बादी" मालका जान असे ठेवले.तिला बडी (वृद्ध) म्हणून संबोधले कारण त्या वेळी तीन मालका जान प्रसिद्ध होत्या. मालका जानखेरीज, आगऱ्याच्या मुलके जान, मळक पुखराज आणि मुलुका जान अशा तीन होत्या, आणि बडी मालका त्यांच्यातील सर्वात मोठी होती. १८८३ मध्ये मालका जान कोलकत्ता येथे परत आल्या आणि त्यांनी नवाब वाजिद [[अली शाह]] म्हणजेच त्यांचे पती यांना न्यायालयात स्थानापन्न केले. तेव्हा ते कोलकत्ता जवळील माटाबार्ज (गार्डन रीच) येथे स्थायिक झाले होते. तीन वर्षांच्या आत नवाब वाजिद अली शाह यांनी २४ चित्ताराम रस्ता (आता रवींद्र सरणी) ४०,००० रुपयांत खरेदी केले. तिथे तरुण गौहरने आपले प्रशिक्षण सुरू केले, त्यांनी पतियाळातील काले खान, रामचुरच्या उस्ताद वझीर खान आणि उस्ताद अली बख्च जरनाल (पतियाळा घराण्याचे संस्थापक सदस्य) आणि कल्लू उस्ताद, यांच्याकडून शुद्ध आणि उपशास्त्रीय हिंदुस्तानी संगीत शिक्षण घेतले. बिरंदूना महाराज, श्रीजानबाईचे ध्रुपद धमार आणि बंगाली कीर्तन, रणदासचे कथक यांच्यासाठी.त्यांनी 'हॅमडॅम'या पेन नावाखाली गझला लिहिण्याचे काम केले. गौहर जान यांनी १८८७ मध्ये दरभंगा राजांच्या शाही कोर्टात पहिली कामगिरी केली आणि बनारस येथील व्यावसायिक नृत्यांगनांकडून व्यापक नृत्य आणि संगीत प्रशिक्षण मिळाल्यानंतर त्यांना शाळेतून संगीतशिकषक म्हणून नियुक्ती मिळाली. .गौहर जान यांनी १८९६ मध्ये कोलकत्ता मध्ये अभिनय करायला सुरुवात केली. त्यांच्या तिच्या रेकॉर्डमध्ये त्यांना 'प्रथम नाचणारी मुलगी' असे म्हणले गेले. १९०४ ते १९०५ या काळात त्यांची गुजराती फारसी नाट्य कलाकार अमृत केशव नायक यांच्याशि भेट झाली आणि १९०७ मध्ये अचानक त्यांचा मृत्यू होण्यापर्यंत त्या त्यांच्यासोबत राहिल्या.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://en.wikipedia.org|title=गौहर जान{{!}}इंग्लिश विकिपीडिया|website=en.wikipedia.org|language=इंग्लिश |access-date=२०१८-२६-०६}}</ref> ==प्रेरणा== [[बेगम अख्तर]] यांना आपल्या सुरुवातीच्या काळात हिंदी चित्रपटात कारकीर्द करायचे होते, परंतु गौहर आणि तिच्या आईचे गायन ऐकल्यानंतर त्यांनी ही संकल्पना पूर्णपणे सोडून दिली आणि हिंदुस्थानी शास्त्रीय संगीताचा अभ्यास केला. त्यांचे पहिले शिक्षक उस्ताद इमदाद खान होते, ज्यांनी आई-मुलगी या जोडीला प्रशिक्षण दिले. ==भारतातील पहिले रेकॉर्डिंग सत्र== भारतातील पहिले रेकॉर्डिंग म्हणजे गौहर जान यांनी ग्रामोफोन कंपनीचे फ्रेड गेजबर्ग यांच्यासाठी राग जोगियामधील खयाल गायन ध्वनिमुद्रित केले. ८ नोव्हेंबर १९०२ रोजी सत्राची सुरुवात झाली. सहा आठवड्यांच्या कालावधीत स्थानिक कलाकारांच्या ५०० पेक्षा जास्त एंट्रीज नोंदविल्या गेल्या. कोलकत्यातील एका हॉटेलच्या दोन मोठ्या खोल्यांमध्ये एका रेकॉर्डिंग स्टुडिओमध्ये रेकॉर्डिंग करून हे रेकॉर्डिंग जर्मनीला पाठवून त्यांच्या ध्वनिमुद्रिका बनल्या. त्या एप्रिल १९०३ मध्ये भारतात पाठविण्यात आल्या. भारतातील ग्रामोफोनच्या लोकप्रियतेत ते उत्कृष्ट यश असल्याचे सिद्ध झाले. १९०३ पर्यंत भारतीय बाजारपेठेत गोहर जानच्या रेकॉर्ड्&zwnj;स मिळू लागल्या आणि त्यांचा खूप खप झाला. ==बाह्य दुवे== [http://www.aksharnama.com/client/article_detail/1021 अक्षरनामा] [http://www.mustrad.org.uk/articles/gauhar.htm माझे नाव गौहर जान] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180614171349/http://www.mustrad.org.uk/articles/gauhar.htm |date=2018-06-14 }} == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:भारतीय शास्त्रीय गायक]] [[वर्ग:इ.स. १८७३ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९३० मधील मृत्यू]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] 4coyaxo85ck1inze3u3y8zt7dwkv0e8 0 237247 2693516 2686371 2026-07-09T20:54:31Z नरेश सावे 88037 /* */ 2693516 wikitext text/x-wiki '''मोरोपंत तांबे''' हे [[झाशी]]ची [[राणी लक्ष्मीबाई]] यांचे वडील होते.<ref>Edwardes (1975), p. 115</ref> हे मूळचे [[रत्‍नागिरी|रत्‍नागिरीचे]] होते. श्रीमंत मोरोपंत यांचा जन्म १८०३ साली उमरखेड महाराष्ट्रात झाला. ते‌ मुळचे रत्‍नागिरीचे भट्ट होय. व्यावसायासाठी ते [[सातारा]] येथील [[धावडशी]] आणि [[पुणे]] येथे आपल्या वडीलांसोबत आले. त्यांचे वडील [[बळवंतराव‌ कृष्णाजी तांबे]] (१७४८-१८२३) द्वितीय बाजीरावांचे बंधू श्रीमंत [【चिमाजी अप्पा]] पेशव्यांसह पुण्याहून १८१५ साली काशीला आले. मोरोपंताचे धाकटे बंधू [[सदाशिव तांबे]] ( १८२२-१८७५) हे ही मोरोपंतासह [[बिठूर]]ला राहत असे‌.मोरोपंतांचा विवाह दाक्षिणात्य कुटुंब [[साप्रे]] यांची कन्या [[भागिरथी]]बाईंशी झाला. १८३५ साली [[मनिकर्णिका]]चा जन्म झाल्यावर अवघ्या ४ वर्षांनंतर भागिरथीबाईंचे निधन झाले. आणि १८३८ साली मोरोपंत आपल्या सह कुटुंबासह बिठूरला आले. त्यांची कन्या मणिकर्णिकेचा विवाह [[झाशी संस्थान]] अधिपती [[श्रीमंत गंगाधरराव नेवाळकर]] १८५७ च्या युद्धात व झांशी युद्धात मोरोपंतांनी सहभाग घेतला. परंतु [[दतिया]] राजाने त्यांना पकडून ब्रिटिशांना दिले. आणि १९ एप्रिल १८५८ साली झांशीच्या झोकनबागेत मोरोपंताना [[फाशी]] दिली. त्यांच्यामागे त्यांचा कुटुंबात राणी लक्ष्मीबाई, पत्नी [[यमुनाबाई तांबे]] उर्फ [[चिमणाबाई खानवलकर]] [[चिमनाबाई तांबे]] आणि पुत्र [[चिंतामणी तांबे]] व कन्या [[गोपिकाबाई खेर]] होत्या. ==संदर्भ आणि नोंदी== {{संदर्भयादी}} {{DEFAULTSORT:तांबे, मोरोपंत}} [[वर्ग:मराठा साम्राज्य]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] 6abcpaqnk6emby53oe0ybc19yrkq4ye 0 240437 2693489 2690392 2026-07-09T16:36:47Z Wikimarathi999 172574 2693489 wikitext text/x-wiki {{बदल}} {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र | प्रकार = गाव, पर्यटन स्थळ | स्थानिक_नाव = खडीकोळवण | आकाशदेखावा_शीर्षक = खडीकोळवण गावात आपले स्वागत | राज्य_नाव = महाराष्ट्र | राज्य_जिल्हा = [[रत्नागिरी]] | राज्य_तालुका = [[संगमेश्वर]] | मुळ_नकाशा = India Maharashtra location map.svg | अक्षांश = 16.7578 | रेखांश = 73.6044 | नकाशा_शीर्षक = खडीकोळवण | क्षेत्रफळ_एकूण = 5.72 | क्षेत्रफळ_आकारमान = १७.३५ चौ.किमी | क्षेत्रफळ_क्रमांक = 5 | क्षेत्रफळ_एकूण_संदर्भ = 2.5 किमी² | उंची = ३७ | उंची_संदर्भ = ४१ मीटर | हवामान = दमट, उष्णकटिबंधीय | वर्षाव = ३८०० | तापमान_वार्षिक = 27 | तापमान_हिवाळा = 20 | तापमान_उन्हाळा = 35 | मुख्यालय = [[रत्नागिरी]] | मोठे_शहर = [[रत्नागिरी]] | मोठे_मेट्रो = [[देवरुख]] | जवळचे_शहर = [[साखरपा]] | प्रांत = कोकण | विभाग = [[संगमेश्वर]] | जिल्हा = [[रत्नागिरी]] | लोकसंख्या_एकूण = ३४४ | लोकसंख्या_वर्ष = २०११ | लोकसंख्या_घनता = 480 | लिंग_गुणोत्तर = १२०५ | पीक = भात, नाचणी | साक्षरता_पुरुष = ६३ | साक्षरता_स्त्री = ४७ | अधिकृत_भाषा = बाणकोटी, [[मराठी]] | नेता_पद_१ = [[खासदार]] | नेता_नाव_१ = [[विनायक राऊत]] | संसदीय_मतदारसंघ = [[रत्नागिरी लोकसभा मतदारसंघ]] | नेता_पद_२ = [[आमदार]] | नेता_नाव_२ = [[शेखर गोविंदराव निकम]] | विधानसभा_मतदारसंघ = [[चिपळूण विधानसभा मतदारसंघ]] | नेता_पद_३ = सरपंच | नेता_नाव_३ = संतोष घोलम | न्यायक्षेत्र_शीर्षक_१ = जिल्हा न्यायालय | न्यायक्षेत्र_नाव_१ = [[रत्नागिरी]] | न्यायक्षेत्र_शीर्षक_२ = तहसिल कार्यालय | न्यायक्षेत्र_नाव_२ = [[देवरुख]] | न्यायक्षेत्र_शीर्षक_३ = तलाठी | न्यायक्षेत्र_नाव_३ = [[देवरुख]] | न्यायक्षेत्र_शीर्षक_४ = पोलिस स्थानक | न्यायक्षेत्र_नाव_४ = [[साखरपा]] | कोरे_शीर्षक_१ = [[कोकण रेल्वे]] | कोरे_उत्तर_१ = [[संगमेश्वर]] | एसटीडी_कोड = 02354 | पिन_कोड = 415802 | आरटीओ_कोड = MH 08 | दालन = महाराष्ट्र, रत्नागिरी जिल्हा }} [[File:खडीकोळवण.jpg|thumb|खडीकोळवण]] '''खडीकोळवण''' हे गाव [[महाराष्ट्र]] राज्यातील दक्षिण [[कोकण]] भागातील [[रत्‍नागिरी जिल्हा|रत्‍नागिरी]] जिल्ह्यातील [[संगमेश्वर तालुका|संगमेश्वर]] तालुक्यातील छोटे गाव आहे.<ref>{{Cite web |title=खडीकोळवण - लोकसंख्या आणि स्थान |url=https://www.onefivenine.com/india/villages/Ratnagiri/Sangameshwar/Khadi-Kolvan |work=Onefivenine |access-date=2025-06-13}}</ref> == भौगोलिक स्थान व नैसर्गिक वैशिष्ट्ये == === भौगोलिक स्थान व भूविवरण === '''खडीकोळवण''' हे [[गाव]] १६.७५७८° उत्तर अक्षांश आणि ७३.६०४४° पूर्व रेखांश या निर्देशांकांवर, भारताच्या [[उत्तर गोलार्ध]]ातील [[पश्चिम]] किनाऱ्यावर वसलेले आहे. [[महाराष्ट्र]] राज्यातील [[रत्‍नागिरी जिल्हा|रत्‍नागिरी]] जिल्ह्याच्या [[संगमेश्वर तालुका|संगमेश्वर]] तालुक्यातील [[कोकण]] पट्ट्यात हे गाव येते. भारताच्या [[दक्षिण-पश्चिम]] भागात हे गाव स्थित आहे. गावाचे एकूण [[क्षेत्रफळ]] अंदाजे १७३४.९८ हेक्टर (सुमारे १७.३५ चौ. किमी) आहे. गावाची स्थापना सुमारे ३५० वर्षांपूर्वी झाल्याचे स्थानिक परंपरेनुसार मानले जाते. [[सह्याद्री]] पर्वतरांगा पर्वतरांगातील [[चांदोली अभयारण्य]]ाजवळून उद्भवणारी [[बाव नदी]] खडीकोळवण गावातून वाहते. त्यामुळे हे गाव [[बाव नदी]]च्या तटावर वसलेले आहे. [[खडीकोळवण]] हे महाराष्ट्रातील रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील संगमेश्वर तालुक्यातील एक गाव आहे. हे गाव कोकण प्रदेशात स्थित असून सह्याद्री पर्वतरांगांच्या परिसरात वसलेले आहे. गावाच्या पश्चिमेस बामणोली, दक्षिणेस निवदे, पूर्वेस ओझरे तर उत्तर व ईशान्येस उदगीर (ता. शाहुवाडी, जि. कोल्हापूर) ही गावे आहेत. गावाचा परिसर डोंगराळ, वनसमृद्ध आणि नैसर्गिक साधनसंपत्तीने समृद्ध मानला जातो. या प्रदेशाचा समावेश पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय दृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात होतो. परिसरात विविध प्रकारची वनसंपदा, जलस्रोत आणि जैवविविधता आढळते. == जवळची गावे == * [[बामणोली]] * [[ओझरे]] * [[निनावे]] * निवदे === हवामान === पावसाळ्यात येथे सरासरी ४०० ते ५०० सें.मी. पावसाचे प्रमाण असते आणि [[हवामान]] समशीतोष्ण राहते. पावसात [[बाव नदी]] धोक्याची पातळी गाठते. हिवाळ्यात हवामान थंड असून, सकाळच्या वेळेस अनेकदा [[धुके]] पडते. उन्हाळ्यात मात्र हवामान उष्ण असते. पावसाळ्यात येथे [[भात]] आणि [[नाचणी]] (नागली) शेती केली जाते. === नैसर्गिक संपत्ती === '''खडीकोळवण''' हे गाव [[सह्याद्री]]च्या कडेकपारीत वसलेले असून, त्याचा बहुतांश भाग घनदाट [[जंगल]]ांनी व्यापलेला आहे. त्यामुळे येथे दुर्मिळ औषधी [[वनस्पती]], पाने, [[फळे]] व [[फुले]] आढळतात. गावाच्या परिसरातून [[बाव नदी]]चा उगम होत असल्यामुळे भूर्पुष्ठाखाली [[जल]]पातळी तुलनेने उंच आहे आणि पाण्याचा साठा मुबलक प्रमाणात उपलब्ध असतो. गावात कधीही पाण्याच्या दुष्काळाची समस्या निर्माण झालेली नाही.<ref>{{Cite web |title=कोकणातील नद्यांची नैसर्गिक रचना बदलली! |url=https://agrowon.esakal.com/agriculture-latest-news/the-natural-structure-of-the-rivers-in-konkan-changed |website=Agrowon |publisher=Sakal Media Group |date=2023-06-15 |access-date=2025-07-25 |language=mr }}</ref> गावात पारंपरिक [[जल]]स्रोत व [[जल]]व्यवस्थाचा मोठा वारसा आहे. यामध्ये: * '''"बावोचा गोवंड"''' – [[शेती]]साठी महत्त्वाचा [[पाणी]]मार्ग, जिथून [[रहाट]] व कोळबाच्या साहाय्याने [[पाणी]] काढले जात असे. * '''"बुडवणूकीची बाव"''' – महिलांसाठी खास रचना असलेली तिरकी [[विहीर]], जी रोपलावणीपूर्वी पाण्यासाठी उपयोगात आणली जात असे. * '''वहाळे''' – म्हणजे नैसर्गिक ओहोळ; जसे की लेवाडी, बुचाची, रागरे, [[केळी]]ची, झारीची वळव. हे ओहोळ [[शेती]] व पिण्याच्या पाण्यासाठी उपयुक्त ठरत. ही पारंपरिक जलव्यवस्था शाश्वत [[शेती]] व ग्रामजीवनाचा मुख्य आधार होती. तथापि, आज हळूहळू ही व्यवस्था विस्मृतीत जात आहे, व तिच्या संवर्धनची गरज प्रकर्षाने जाणवते. === विपुल वन संपत्ती === खडीकोळवण गावात विपुल [[जैवविविधता]] असून, येथे आढळणाऱ्या वनसंपत्तीचे अनेक प्रकार आहेत: * '''मोठे वृक्ष''' – [[आंबा]], [[फणस]], [[वड]], [[पिंपळ]], [[सागवान]], [[शिसव]], [[कळंब]], साधनेर, जांबा, सातीवन, भेला, ऐन, किंजल, चीर, पायर, आमन, हरड, करंबेला, म्होवट, कुंबया व [[बांबू]] इत्यादी. खडीकोळवण परिसरातील वनसंपदेमध्ये [[बांबू]] प्रजातींचाही समावेश होतो. [[कोकण]] प्रदेशातील मांगा [[बांबू]] (''Dendrocalamus stocksii'') हा आर्थिकदृष्ट्या महत्त्वाचा [[बांबू]] मानला जातो. रत्‍नागिरी जिल्ह्यात या प्रजातीवर ''Cyrtotrachelus'' वंशातील [[बांबू]] भुंग्याचा (Bamboo Weevil) प्रादुर्भाव नोंदविण्यात आला आहे. * उत्तर पश्चिम घाट व कोकण प्रदेशात आढळणाऱ्या काही स्थानिक वृक्षप्रजातींना ऐतिहासिक आणि आर्थिक महत्त्व आहे. रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील देरडे येथे सापडलेल्या प्राचीन लाकडी होडीच्या अभ्यासात Bridelia retusa (असन) या वृक्षाच्या लाकडाचा वापर होडी बांधणीसाठी झाल्याचे आढळून आले आहे.<ref>{{Cite journal |last1=Marathe |first1=Ashok |last2=Shashikala |first2=S. |last3=Rao |first3=R. Vijendra |title=A unique example of a wooden boat of Bridelia retusa in ancient India entrapped in the Holocene sediments at Derde, Ratnagiri Coast, Maharashtra |journal=Current Science |volume=99 |issue=9 |pages=1271–1274 |year=2010 }}</ref> * '''पक्षी''' – [[मोर]], [[पोपट]], [[कबुतर]], कवडा, लाव्हा, [[धनेश]], सुतारपक्षी, [[घार]], रानकोंबडी, [[सुगरण]], किकेर्डी, [[चिमणी]] इत्यादी. या गावाच्या [[जंगल]]ात अजूनही अनेक दुर्मिळ [[वनस्पती]] व [[प्राणी]] आढळतात, ज्यांची नावेही स्थानिकांना अपरिचित आहेत.खडीकोळवण परिसर हा उत्तर पश्चिम घाट (Northern Western Ghats)खडीकोळवण परिसर हा कोकण व उत्तर पश्चिम घाट जैवविविधता पट्ट्याचा भाग असून, या प्रदेशातील विविध अधिवासांमध्ये सूक्ष्मजीव, शैवाल आणि इतर जैविक घटकांची समृद्ध विविधता आढळते. २०२५ मधील एका संशोधनात कोकण प्रदेशातून सायनोबॅक्टेरियाच्या अनेक नवीन प्रजातींची नोंद करण्यात आली आहे.<ref>{{Cite journal |last1=Pant |first1=Harsh |last2=Kumar |first2=Naresh |last3=Pal |first3=Sagarika |last4=Singh |first4=Prashant |title=Exploring cyanobacteria from diverse habitats of the Konkan region of India, unveiling novel species of the genera Desikacharya, Pseudoaliinostoc, and Chlorogloeopsis using a polyphasic approach |journal=Journal of Phycology |volume=61 |issue=1 |pages=194–217 |year=2025 |doi=10.1111/jpy.13542 }}</ref>. * खडीकोळवण व परिसरातील कोकण पट्ट्यात आंबा, काजू, भात आणि नाचणी ही प्रमुख पिके घेतली जातात. रत्‍नागिरी जिल्हा विशेषतः हापूस आंबा (Alphonso Mango) उत्पादनासाठी प्रसिद्ध असून, या पिकाच्या उत्पादनक्षमतेसाठी माती व पानांतील पोषणद्रव्यांचे संतुलन महत्त्वाचे मानले जाते. * '''बेटे (झुडुपे)''' – असोल, धावसड, निगड, कुडा, चितरंगा, [[बांबू]], वाकेरी, बगोली इत्यादी. * '''औषधी वनस्पती''' – सापधनी, वाकेरी, [[ओवी]], घनसरी, [[मुरुडशेंग]], देवनल, [[हळद]], [[तांबडा]], काजरा, [[निवडुंग]], पांगला, [[अडुळसा]] इत्यादी. * '''रानमेवा''' – [[आंबा]], [[फणस]], [[करवंद]], [[काजू]], [[जांभूळ]], आटके, [[तोरणे]], [[उंबर]], कण्हेरी, चिकण्या इत्यादी. * '''रानभाज्या''' – [[टाकळा]], कवला, [[कुर्डू]], [[भारंग]], थरंबरे, फोडशी, काटले, कुडा, [[अळू]], [[शेवरी]], घोरकण, चायनीज घोरकण, [[सुरण]], करंडा, रताळी, नागरी फळे, [[काकडी]], [[भोपळा]], पावटा, [[शेवगा]] पाला, [[चवळी]], रताळी पानं, [[पडवळ]], [[दोडका]], [[कारली]], [[वांगी]], [[मिरची]], [[भेंडी]], [[टोमॅटो]] इत्यादी. * '''कंदमुळे''' – कनग, टका, [[रताळे]], घोरकंद, लोकरी, भिरंबोले, [[सुरण]] इत्यादी. * '''मासे''' – [[मलाया]], पिचकी, वांग, रत्तू, डोकरू, गंडलास, चिगल्या. * '''पाळीव प्राणी''' – [[गाय]], [[बैल]], [[म्हैस]], बकरा, [[शेळी]], [[कुत्रा]], [[मांजर]]. * '''जंगली प्राणी''' – [[वाघ]], [[बिबट्या]], भेकरे, [[रानडुक्कर]], [[हरीण]], [[कोल्हा]], गवारेडा, [[सांबर]], [[साळिंदर]], [[पिसोरी]], [[माकड]], [[ससा]], [[घोरपड]], खवल्यामांजर इत्यादी. जैवविविधता पट्ट्याचा भाग असून, या प्रदेशातील वनसंपदा, वृक्षवैविध्य आणि नैसर्गिक अधिवास जैवविविधतेच्या दृष्टीने महत्त्वपूर्ण मानले जातात. उत्तर पश्चिम घाटातील जंगले ही संरक्षित क्षेत्रे, देवराया आणि खाजगी वनांच्या स्वरूपात विविध प्रकारे टिकून आहेत.<ref>{{Cite journal |last1=Shigwan |first1=B.K. |last2=Kulkarni |first2=A. |last3=Smrithy |first3=V. |last4=Datar |first4=M.N. |title=An overview of tree ecology and forest studies in the Northern Western Ghats of India |journal=iForest - Biogeosciences and Forestry |volume=17 |issue=4 |pages=213–223 |year=2024 }}</ref> === पश्चिम घाट इको-संवेदनशील क्षेत्रात समावेश === खडीकोळवण हे महाराष्ट्र राज्यातील [[रत्‍नागिरी]] जिल्ह्यातील [[संगमेश्वर]] तालुक्यातील एक गाव असून त्याचा परिसर पश्चिम घाटाच्या जैवविविधता पट्ट्याचा भाग मानला जातो. [[भारत सरकार]]च्या पर्यावरण, वन आणि [[हवामान]] बदल मंत्रालयाने २०१४ साली प्रसिद्ध केलेल्या मसुदा अधिसूचनेनुसार खडीकोळवण गावाचा समावेश [[पश्चिम घाट]] इको-संवेदनशील क्षेत्र (Western Ghats Ecologically Sensitive Area – ESA) मध्ये करण्यात आला होता. या अधिसूचनेनुसार [[रत्‍नागिरी]] जिल्ह्यातील [[संगमेश्वर]], [[चिपळूण]] आणि [[राजापूर]] तालुक्यांतील अनेक गावे इको-संवेदनशील क्षेत्रात समाविष्ट करण्यात आली होती.<ref>{{Cite web |title=Western Ghats: ESA Draft Notification 2014 |url=https://moef.gov.in/wp-content/uploads/2018/04/Draft-notification-WG-ESA-2014.pdf |publisher=Ministry of Environment, Forest and Climate Change |date=2014-03-10 |access-date=2025-06-24}}</ref> खडीकोळवण परिसर हा उत्तर पश्चिम घाट (Northern Western Ghats) जैवविविधता पट्ट्याचा भाग असून, या प्रदेशात विविध प्रकारची [[वनस्पती]], वृक्षप्रजाती व [[वन्यजीव]] आढळतात. उत्तर पश्चिम घाटातील वनपरिसंस्था जैवविविधतेच्या दृष्टीने महत्त्वपूर्ण मानली जाते.<ref>{{Cite journal |last=Shigwan |first=Bhushan K. |title=An overview of tree ecology and forest studies in the Northern Western Ghats of India |journal=iForest |year=2024 }}</ref> या क्षेत्रात जैवविविधतेचे संवर्धन, जलस्रोतांचे संरक्षण आणि पर्यावरणीय संतुलन राखण्याच्या उद्देशाने खाणकाम, मोठे औद्योगिक प्रकल्प, [[थर्मल पॉवर]] प्रकल्प तसेच पर्यावरणावर परिणाम करणाऱ्या काही विकासकामांवर निर्बंध प्रस्तावित करण्यात आले होते. पर्यावरणपूरक शेती, शाश्वत विकास आणि जैवविविधता-अनुकूल पर्यटनाला प्रोत्साहन देण्यावर भर देण्यात आला आहे.<ref>{{Cite web |title=Western Ghats Biodiversity and Land Use |url=https://www.ceeindia.org/eco-tales/konkan-biodiversity-landscape |website=CEE India – Eco Tales |publisher=Centre for Environment Education |access-date=2025-07-25 |language=en }}</ref> या अधिसूचनेनंतर स्थानिक ग्रामस्थ, [[शेतकरी]] आणि लोकप्रतिनिधींनी [[शेती]], घरबांधणी आणि विकासकामांवरील संभाव्य निर्बंधांबाबत चिंता व्यक्त केली होती. दुसरीकडे, पर्यावरण अभ्यासकांनी पश्चिम घाटातील वनसंपदा, जैवविविधता आणि जलस्रोतांच्या संरक्षणासाठी अशा उपाययोजनांचे समर्थन केले आहे. पर्यावरण संरक्षण आणि स्थानिक विकास यामधील संतुलन राखण्यासाठी स्थानिक समुदायांचा सहभाग आणि सुसंवाद आवश्यक असल्याचे मत विविध अभ्यासकांनी व्यक्त केले आहे.<ref>{{Cite web |title=Western Ghats ESA Opposition: Local Voices |url=https://www.downtoearth.org.in/news/western-ghats-esa-local-protests-50023 |website=Down To Earth |publisher=Centre for Science and Environment |date=2015-09-14 |access-date=2025-07-25 |language=en }}</ref> === गंधकयुक्त गरम पाण्याचा झरा === २०१४ मध्ये खडीकोळवण गावात [[भू-वैज्ञानिक]] उत्खननादरम्यान सुमारे १००० मीटर खोलवर गंधकयुक्त गरम पाण्याचा झरा सापडला.<ref>{{Cite news |title=कोकणात पर्यटकांसाठी गंधकयुक्त गरम पाण्याचा पर्याय |url=https://www.esakal.com/kokan/kokan-hot-spring-tourism-option-trying-people-kokan-marathi-news-425308 |work=सकाळ |publisher=Sakal Media Group |date=2021-06-30 |access-date=2025-07-25 |language=mr }}</ref> कोकण प्रदेशात भूगर्भीय हालचाली, भेगा आणि उष्णजल (hydrothermal) घटना यांचा परस्परसंबंध असल्याचे काही भूगर्भशास्त्रीय अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref>{{Cite journal |last1=Thigale |first1=S. S. |last2=Umrikar |first2=Bhavana |title=Disastrous landslide episode of July 2005 in the Konkan plain of Maharashtra, India with special reference to tectonic control and hydrothermal anomaly |journal=Current Science |volume=92 |issue=3 |pages=383–385 |year=2007 }}</ref> या झऱ्यातील [[पाणी]] तापमानाने अधिक असल्यामुळे ते पिण्यायोग्य अथवा [[शेती]]साठी उपयुक्त नसले तरी स्थानिकांच्या मते, त्वचारोगांवर उपयुक्त असल्याचे अनुभवले गेले आहे. उत्खननादरम्यान पिवळ्या गंधकाचे हजारो टन साठेही या भागात आढळून आले. या घटनेमुळे गावातील [[भूजल]] पातळीतही सकारात्मक वाढ झाल्याचे स्थानिक निरीक्षण आहे.<ref>{{Cite news |title=खडीकोळवण : गरम पाण्याच्या झऱ्यामुळे पर्यटकांचा ओघ |url=https://www.lokmat.com/ratnagiri/borewell-hot-water-attraction-tourists-a703 |work=लोकमत |publisher=Lokmat Media Pvt. Ltd. |date=2023-12-18 |access-date=2025-07-25 |language=mr }}</ref> हा झरा भविष्यात पर्यटन व वैद्यकीय (wellness tourism) दृष्टिकोनातून विकसित करण्यास उपयुक्त असा नैसर्गिक स्रोत मानला जातो. गंधकयुक्त गरम पाण्याचे झरे संपूर्ण भारतात दुर्मिळ आहेत, आणि त्यांचा वापर नैसर्गिक उपचार केंद्रांमध्ये केला जातो. त्यामुळे खडीकोळवणचा झरा भविष्यातील पर्यावरणपूरक आणि आरोग्यकेंद्रित पर्यटन विकासासाठी महत्त्वपूर्ण ठरू शकतो. == लोकसंख्या व सामाजिक जीवन == === लोकसंख्या व सामाजिक रचना === २०११ च्या [[भारत सरकार]]च्या [[जनगणना]] अहवालानुसार, खडीकोळवण गावाची एकूण [[लोकसंख्या]] ३४४ असून, गावात ११८ घरे आहेत. साक्षरतेचा दर ६३.२४% इतका आहे.<ref>{{cite web |title=Khadi Kolvan Village |url=https://www.mapsofindia.com/villages/maharashtra/ratnagiri/sangameshwar/khadi-kolvan.html |website=MapsOfIndia |publisher=Compare Infobase Limited |access-date=2025-07-27 |language=en }}</ref> गावात प्रामुख्याने [[कुणबी]] आणि [[बौद्ध]] समाजाचे लोक वास्तव्यास आहेत. गावात एकूण सहा वाड्या/वस्त्या आहेत. यापैकी काही भाग सध्या पर्यावरणीय दृष्टिकोनातून [[पश्चिम घाट]] इको-संवेदनशील क्षेत्रात समाविष्ट झाले आहेत.कोकण परिसर जैवविविधतेने समृद्ध असून येथील पारंपरिक जमिनीचा उपयोग पद्धती नैसर्गिक समतोल टिकवते, असे Centre for Environment Education च्या अहवालात नमूद आहे.<ref>{{Cite web |title=Western Ghats Biodiversity and Land Use |url=https://www.ceeindia.org/eco-tales/konkan-biodiversity-landscape |website=Centre for Environment Education |publisher=CEE India |access-date=2025-07-25 }}</ref> == लोकजीवन == === सामाजिक === * खडीकोळवण गावाचा [[इतिहास]] १६व्या शतकात सुरू होतो. [[सह्याद्री]]च्या कुशीत वसलेल्या या भागात कृषिप्रधान आणि अध्यात्मप्रधान जीवनशैली रुजली. गावात एका तपस्वी संताच्या माध्यमातून आध्यात्मिक चळवळीची सुरुवात झाली. त्यांनी भक्तीमार्ग, [[भजन]], [[कीर्तन]] आणि [[व्रत]] परंपरेची पायाभरणी केली. या परंपरेतून ‘प्रभू [[श्रीराम]]’ मंदिराची स्थापना झाली. यानंतर [[वारी]], [[महाशिवरात्र]], [[श्रावण]]मासातील [[ग्रंथ]]वाचन इ. उपक्रम नियमितपणे होऊ लागले.खडीकोळवण हे रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील संगमेश्वर तालुक्यातील गाव असून ते रत्‍नागिरी–सिंधुदुर्ग लोकसभा मतदारसंघाच्या कार्यक्षेत्रात येते. * [[ब्रिटिश भारत|ब्रिटीश कालखंडात]] गावातील काही व्यक्तींनी ग्रामस्वराज्य आणि ग्रामीण [[न्याय]]व्यवस्थेचा पाया घातला. त्यांनी प्रशासनात [[शिस्त]], व्यायामप्रेमी वृत्ती आणि सामाजिक सहभाग वाढवून गावगाड्याचे सुयोग्य संचालन केले. [[पाटील]]पद आणि महालकरी जबाबदाऱ्यांमधून त्यांनी प्रभावी भूमिका पार पाडली. * १९व्या व २०व्या शतकात गावातील नागरिकांनी [[शेती]], [[वन]]व्यवसाय आणि ग्रामपंचायतीच्या विकासात महत्त्वपूर्ण योगदान दिले. [[लाकूड]], कडिपत्ता, [[करवंद]], [[वेत]] यांचे संकलन व विक्री करताना शेतकऱ्यांना योग्य दर मिळवून देण्यासाठी प्रयत्न झाले. [[पूल]], नळपाणी योजना, [[सार्वजनिक]] विहिरी या सुविधा निर्माण करण्यातही सहभाग होता. * गावाच्या सांस्कृतिक जीवनात [[नमन]], झांजगी, [[कीर्तन]], [[तमाशा]], [[अभंग]]गायन या पारंपरिक लोककलांचा समावेश आहे. स्त्रीवेशातील [[अभिनय]], झांजगीत सादरीकरण आणि लोककलांचे [[प्रशिक्षण]] ही परंपरा पिढ्यानपिढ्या चालत आली आहे. [[गोंधळ]], [[भजन]], [[सत्यनारायण पूजा]] अशा धार्मिक कार्यक्रमांत गावकऱ्यांचा सहभाग उल्लेखनीय आहे<ref>{{Cite book |last=Joshi |first=G. V. |title=कोकणातील लोकपरंपरा आणि सण-उत्सव |publisher=महाराष्ट्र राज्य साहित्य व संस्कृती मंडळ |location=मुंबई |year=2009 |language=mr }}</ref> * गावामध्ये पारंपरिक सर्पदंश उपचारपद्धती, रानऔषधी ज्ञान आणि मंत्रोपचार यांचा पिढ्यानपिढ्या चालत आलेला वारसा आहे. हे [[ज्ञान]] [[आजी]]-आजोबांकडून अरण्यातील अनुभवांच्या माध्यमातून हस्तांतरित झाले आहे. काही गावकऱ्यांनी या उपचारांनी अनेकांचे [[प्राण]] वाचवले आहेत.<ref>{{Cite book |last=Deshpande |first=M. V. |title=Folk Healing Traditions in Konkan |publisher=University of Pune |location=Pune |year=2011 |language=en }}</ref> * स्वातंत्र्योत्तर काळात गावातील युवकांनी [[भारतीय सैन्य]] दलात भरती होऊन देशसेवेसाठी योगदान दिले. त्यांनी १९७१ मधील [[भारत]]–[[पाकिस्तान]] युद्धात सहभाग घेऊन सेवा पदके मिळवली.<ref>{{Cite web |title=खडीकोळवण – शाळा – अमृत महोत्सव वर्ष – स्मरणिका (२०२१–२२) |url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:खडीकोळवण_-_शाळा_-_अमृत_महोत्सव_वर्ष_-_स्मरणिका_२०२१-२०२२.pdf |website=Wikimedia Commons |publisher=जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा, खडीकोळवण |date=2022 |access-date=2025-07-25 |language=mr |format=PDF }}</ref> <ref>{{Cite web |title=1971 India–Pakistan War |url=https://www.britannica.com/event/1971-India-Pakistan-War |website=Encyclopaedia Britannica |publisher=Britannica, Inc. |access-date=2025-07-25 }}</ref> * ग्रामपंचायतीमार्फत [[शिक्षण]], [[आरोग्य]] व [[जल]]व्यवस्थापन क्षेत्रात विकासाचे प्रयत्न झाले. गावात [[सार्वजनिक]] [[शाळा]], [[पूल]] व [[रस्ते]] [[बांधकाम]] तसेच सांस्कृतिक मंडळांची स्थापना झाली. [[गणेशोत्सव]] मंडळ गावातील एकतेचे, सौहार्दाचे आणि सामाजिक समरसतेचे प्रतीक बनले आहे.<ref>खडीकोळवण ग्रामपंचायत कार्यालय अभिलेख (2023), संगमेश्वर तालुका, रत्नागिरी जिल्हा</ref> * आज गावाचा सामाजिक [[इतिहास]] हा सामुदायिक [[श्रम]], निःस्वार्थ सेवा, सांस्कृतिक वारसा आणि आध्यात्मिक प्रगल्भतेचा संगम मानला जातो. ही परंपरा आजही गावकऱ्यांसाठी प्रेरणादायी ठरते. == सांस्कृतिक जीवनपद्धती == == सांस्कृतिक == * हे गाव कोकणातील समृद्ध [[लोकसंगीत]] आणि पारंपरिक कलांच्या जतनासाठी ओळखले जाते.<ref>{{Cite web |title=कोकणातील पारंपरिक सण, लोककला आणि सांस्कृतिक उपक्रम |url=https://maharashtratimes.com/editorial/article/konkan-folk-culture-and-celebrations |website=महाराष्ट्र टाइम्स |publisher=The Times Group |date=2022-08-14 |access-date=2025-07-25 }}</ref> * येथे पारंपरिक [[नमन]], झांजगी, [[ताशा]] वादन, जाखडी [[नृत्य]], [[भजन]] आणि [[लावणी]] यांचा दीर्घ वारसा आहे. * गावात [[शिवजयंती]], [[बौद्ध]] [[पौर्णिमा]], [[आंबेडकर जयंती]] यासारख्या [[सण]]ांची साजरी करण्याची परंपरा आहे. गावातील महिलांचा विविध सामाजिक समारंभांमधील सक्रिय सहभाग सांस्कृतिक परंपरांचा घटक आहे. झांजगी व [[ताशा]] वादन यांना गावात विशेष महत्त्व आहे. वाड्यावाड्यांमध्ये स्वतंत्र वाजंत्री पथके असून, [[ताशा]] वादनातील विशिष्ट [[ताल]], [[काठी नृत्य]], आणि सामूहिक सादरीकरणातून पारंपरिक सांस्कृतिक दर्शन होते. * या [[कला]] धार्मिक [[उत्सव]], [[विवाह]] समारंभ, [[शिमगा]], [[गणेशोत्सव]], महालवस ([[पितृपक्ष]]) आणि [[दसरा]] अशा प्रसंगी विशेषत्वाने सादर केल्या जातात. 'कलगी/शक्तीवाले' परंपरा ही गावातील भक्तिपर उपासनेचा भाग असून, ती दशकानुदशके टिकून आहे. * गावात [[वारकरी]] संप्रदायाचा प्रभाव आहे. [[प्रवचन]], [[भजन]], [[ग्रंथ]]वाचन, [[वारी]], आणि [[कीर्तन]] यांची परंपरा आजही दृढ आहे. [[श्रावण]] महिन्यातील [[भजन]] सप्ताह, [[महाशिवरात्र]] उत्सव, [[अभंग]] [[गायन]], साप्ताहिक [[कीर्तन]] यांमुळे गावात आध्यात्मिक वातावरण निर्माण होते. [[ढोलकी]], [[झांज]] आणि तालवाद्यांच्या सहाय्याने [[नृत्य]] आणि गीते सादर केली जातात. * गावात [[सार्वजनिक गणेशोत्सव]]ाची सुरुवात १९९९ साली झाली. स्थानिक तरुणांनी पुढाकार घेऊन "गर्जना मित्र मंडळ" स्थापन केले.ही संस्था गावातील पहिली सार्वजनिक सांस्कृतिक संघटना ठरली. मंडळाच्या वतीने पहिला [[सार्वजनिक गणेशोत्सव]] साजरा करण्यात आला, जो तालुक्यातील पहिल्या काही सार्वजनिक गणेशोत्सवांपैकी एक होता. या उत्सवात [[सत्यनारायण पूजा]], [[अभिषेक]], [[आरती]], [[भजन]], [[अभंग]]वाणी, [[फुगडी]] आणि [[नृत्य]] सादरीकरण अशा विविध कार्यक्रमांचे आयोजन करण्यात आले. * मंडळाच्या माध्यमातून गावात सामाजिक ऐक्य, संस्कृती संवर्धन आणि युवकांचा सक्रिय सहभाग वाढवण्यासाठी अनेक उपक्रम राबवले गेले. हे मंडळ आजही गावातील एक महत्त्वाची सामाजिक-सांस्कृतिक [[संस्था]] म्हणून कार्यरत आहे. गावातील सांस्कृतिक जीवनात [[नमन]], जाखडी, [[भजन]], [[फुगडी]], [[पालखी]] [[नृत्य]] यांसारखे मनोरंजनपर कार्यक्रम महत्त्वाचे मानले जातात. गावात [[वारकरी संप्रदाय]] मंडळ, [[भजन]] मंडळ आणि विविध युवा मंडळे कार्यरत आहेत. == जीवनपद्धती == * '''घरे''' – खडीकोळवण गावात पावसाचे प्रमाण जास्त असल्यामुळे येथे उतरत्या छपराची, जांभ्या दगडाची कौलारू घरे आढळतात. प्रारंभी येथे कुडाची, शेणमातीने सारवलेली घरे, शेतीपूरक वाडे, आणि ओढ्यांजवळील निवास आढळत होते. * '''[[व्यवसाय]]''' – गावातील मुख्य व्यवसाय [[शेती]] असून, पशुपालन आणि [[कुक्कुटपालन]] हे जोडधंदे म्हणून प्रचलित आहेत. * '''पिके''' – शेतीमध्ये [[भात]] हे मुख्य पीक आहे. त्यासोबत [[नाचणी]], [[वरी]], [[तीळ]] यांसारखी जोडपीके घेतली जातात. याशिवाय [[पाले]]भाज्याची लागवड देखील केली जाते. * '''[[आहार]]''' – [[तांदूळ]] हे प्रमुख पीक असल्यामुळे येथील आहारात [[भात]] आणि तांदळाची [[भाकरी]] प्रमुख आहे. याशिवाय [[डाळ]], [[भाजी]] आणि [[मांसाहारी]] पदार्थ यांचाही समावेश आहारात आढळतो. * '''[[पोशाख]]''' – गावातील पुरुष व मुले शर्ट व पँट परिधान करतात, तर स्त्रिया [[साडी]], [[चोळी]] आणि मुली [[पंजाबी]] ड्रेस परिधान करतात. * '''[[भाषा]]''' – येथील लोक प्रामुख्याने [[मराठी]] आणि [[कोकणी]]-संगमेश्वरी बोली[[भाषा]] बोलतात. * '''वाड्या/वस्त्या''' – गावात प्रमुख वाड्यांमध्ये वरची रिंगण घोलम वाडी, खालची घोलम वाडी, [[खाडेवाडी]], [[रामवाडी]], आणि [[बौद्ध]]वाडी यांचा समावेश होतो.<ref>{{Cite web |title=खडीकोळवण – शाळा – अमृत महोत्सव वर्ष – स्मरणिका (२०२१–२२). |url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:खडीकोळवण_-_शाळा_-_अमृत_महोत्सव_वर्ष_-_स्मरणिका_२०२१-२०२२.pdf |website=Wikimedia Commons |publisher=जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा, खडीकोळवण |date=2022 |access-date=2025-07-25 |language=mr |format=PDF }}</ref> * '''गावचे प्रशासन''' – प्रत्येक वाडीतील प्रमुख व्यक्ती धार्मिक विधींचे आयोजन, खाजगी कार्यक्रम (उदा. [[विवाह]], मंगलकार्य, [[अंत्यसंस्कार]]) व्यवस्थित पार पाडणे, आणि गावातील लहान-मोठ्या वादविवादांचे सामूहिक निर्णयाने निराकरण करण्याचे कार्य पार पाडतात. == [[शिक्षण]] व [[नागरी]] सुविधा == === जिल्हा परिषद पूर्व प्राथमिक [[मराठी]] [[शाळा]] === खडीकोळवण येथील जिल्हा परिषद पूर्व प्राथमिक मराठी शाळेची स्थापना १२ नोव्हेंबर १९४६ रोजी झाली. शाळेने गावातील प्राथमिक शिक्षणाच्या विकासात महत्त्वाची भूमिका बजावली आहे. २०२१ मध्ये शाळेच्या अमृत महोत्सवी वर्षानिमित्त ७५ वर्षांचा समारंभ शासन नियमांचे पालन करून साजरा करण्यात आला. या कार्यक्रमात विद्यार्थ्यांनी स्वागतगीत, लेझीम आणि सांस्कृतिक कार्यक्रम सादर केले. विविध सामाजिक संस्थांनी विद्यार्थ्यांना शैक्षणिक साहित्याचे वाटप केले. कार्यक्रमादरम्यान शाळेच्या कार्यकिर्दीचा आढावा घेणारी एक स्मरणिका प्रकाशित करण्यात आली.<ref>{{Cite web |title=खडीकोळवण - शाळा - अमृत महोत्सव वर्ष - स्मरणिका |url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:खडीकोळवण_-_शाळा_-_अमृत_महोत्सव_वर्ष_-_स्मरणिका_२०२१-२०२२.pdf |publisher=जिल्हा परिषद पू. प्रा. शाळा खडीकोळवण |access-date=2025-06-24}}</ref> === उपक्रम, वैशिष्ट्ये आणि अडचणी === * कोविड लॉकडाऊन कालावधीत, शिक्षकांनी भिंतींवर शैक्षणिक भित्तीचित्रे रेखाटली. * स्मरणिकेत माजी विद्यार्थ्यांचे अनुभव, लेख आणि शाळेचा इतिहास समाविष्ट केला गेला. * शाळेच्या शिक्षकांचे योगदान व नेतृत्व उल्लेखनीय आहे. '''''अडचण''''' गावात माध्यमिक शिक्षणाची सोय नसल्यामुळे विद्यार्थ्यांना पुढील शिक्षणासाठी शेजारील गावांत जावे लागते, जे ग्रामीण भागातील विद्यार्थ्यांसाठी अडथळा ठरतो. === नागरी सुविधा === खडीकोळवण गावात राष्ट्रीयीकृत '''[[बँक ऑफ इंडिया]]''' ची शाखा कार्यरत आहे. ही शाखा [[रत्‍नागिरी]] जिल्ह्यातील [[रत्‍नागिरी]] शाखा असून, किसान, दुग्धव्यवसाय, [[विहीर]] खोदणे, शेळ्या–मेंढ्यांचे पालन, किराणा दुकान आणि विविध सेवा उद्योगांना [[कर्ज]] व वित्तपुरवठा करते.गावाजवळील बँक व्यवहार रत्‍नागिरी येथील Bank of India शाखेद्वारे पार पडतात, जिचा IFSC कोड BKID0001400 आहे<ref>{{Cite web |title=Bank of India Ratnagiri Branch IFSC Code BKID0001400|url=https://economictimes.indiatimes.com/wealth/ifsccode/bank-bank-of-india,state-maharashtra,district-ratnagiri,branch-ratnagiri,ifsccode-BKID0001400.cms |website=The Economic Times |publisher=Times Internet |access-date=2025-07-25 |language=en }}</ref> * '''[[ग्रामपंचायत]]''' खडीकोळवण ग्रामपंचायत ही महाराष्ट्र शासनाच्या ग्रामविकास व पंचायत राज विभागाच्या अधिपत्याखाली कार्यरत आहे.<ref>{{Cite web |url=https://rdd.maharashtra.gov.in/ |title=ग्राम विकास व पंचायत राज विभाग, महाराष्ट्र शासन |website=rdd.maharashtra.gov.in |publisher=महाराष्ट्र शासन |access-date=2025-07-25 |language=mr }}</ref> * '''तलाठी कार्यालय''' – खडीकोळवण व [[ओझरे]] गाव मिळून एक तलाठी कार्यालय आहे. तलाठी सजा हे कार्यालयाचे काम पाहतात. * '''टपाल कार्यालय''' – गावाचे टपाल कार्यालय [[ओझरे]] गावात आहे. * '''[[पोलीस]] ठाणे''' – खडीकोळवण गाव [[मुर्शी]] व [[साखरपा]] पोलीस दूरक्षेत्राअंतर्गत येतो. [[पोलीस पाटील]] गावपातळीवर काम पाहतात. * '''[[पंचायत समिती]]''' – खडीकोळवण गाव [[संगमेश्वर]] पंचायत समितीच्या कार्यक्षेत्रात येतो. कार्यालय [[देवरुख]] येथे आहे. * '''[[जिल्हा परिषद]]''' – हा गाव [[रत्‍नागिरी]] जिल्हा परिषदच्या [[संगमेश्वर]] गटांतर्गत येतो. * '''विधानसभा मतदारसंघ''' – खडीकोळवण [[चिपळूण विधानसभा मतदारसंघ]] अंतर्गत येतो.<ref>{{Cite web |title=General Elections to State Legislative Assembly 2019 – Constituency Details |url=https://ceo.maharashtra.gov.in |publisher=Chief Electoral Officer, Maharashtra |access-date=2025-07-25 |language=en }}</ref> === तंटामुक्त गाव अभियान === खडीकोळवण ग्रामपंचायत [[महात्मा गांधी तंटामुक्त गाव अभियान]] (Mahatma Gandhi Dispute-Free Village Mission) राबवते. महाराष्ट्र शासनाने १५ ऑगस्ट २००७ रोजी ही योजना सुरू केली; उद्देश गावांतील किरकोळ वाद स्थानिक पातळीवरच संवाद आणि सामोपचारातून सोडवणे, न्यायालयीन खर्च व वेळ वाचवणे, तसेच सामाजिक सलोखा वाढवणे हा आहे. == दळणवळण व परिवहन == '''खडीकोळवण''' गाव चारही बाजूंनी डोंगरांनी वेढलेले असून, येथे प्रवेशासाठी दोन प्रमुख मार्ग आहेत: * [[साखरपा]] – खडीकोळवण (कलकदरा मार्गे) * [[देवरुख]] – खडीकोळवण ([[बामणोली]] मार्गे) [[रत्‍नागिरी]]–[[कोल्हापूर]] महामार्गावर [[साखरपा]] हे महत्त्वाचे [[बाजारपेठ]] केंद्र आहे. प्रारंभी प्रतिदिन तीन वेळा [[महाराष्ट्र राज्य मार्ग परिवहन महामंडळ|एस.टी.]] सेवा [[साखरपा]]–खडीकोळवण मार्गावर चालवली जात होती. सध्या ही सेवा [[साखरपा]]–[[बामणोली]]–खडीकोळवण मार्गावर चालू आहे. [[कोकण रेल्वे]]वरील [[संगमेश्वर रोड]] स्थानक हे खडीकोळवणपासून सुमारे २३ किमी अंतरावर आहे. येथून [[देवरुख]] बसस्थानकापर्यंत पोहोचल्यावर, खडीकोळवण गावासाठी आणखी २३ किमी प्रवास करावा लागतो. या प्रवासास साधारणतः ४५ मिनिटे ते १ तास लागतो. [[साखरपा]] ते खडीकोळवण हे अंतर देखील सुमारे २३ किमी असून प्रवासाचा कालावधी ४५ मिनिटांच्या आसपास असतो. सन १९८५ मध्ये खडीकोळवण गावात थेट एस.टी. सेवा सुरू करण्यात आली, ज्यामुळे गावाच्या संपर्क सुविधेत लक्षणीय सुधारणा झाली.<ref name="transport">MSRTC स्थानिक सेवा अभिलेख (प्रादेशिक कार्यालय, रत्नागिरी)</ref> === एस.टी. मार्ग व परिवहन === खडीकोळवण गाव [[कोकण रेल्वे]] मार्गाशी थेट जोडलेले नसून, प्रवासासाठी जवळील रेल्वे स्थानके खालीलप्रमाणे आहेत: * '''[[संगमेश्वर रोड]] रेल्वे स्थानक''' – गावापासून सुमारे ३० किमी अंतरावर * '''[[रत्‍नागिरी]] रेल्वे स्थानक''' – सुमारे ४५ किमी अंतरावर गावापर्यंत पोहोचण्यासाठी सार्वजनिक परिवहन (एस.टी. बस) मार्ग खालीलप्रमाणे आहेत: * '''[[संगमेश्वर]] ⇌ [[देवरुख]]''' – सुमारे १४ किमी; प्रवास वेळ ~२० मिनिटे <ref>{{Cite web |title=Distance from Sangameshwar to Devrukh |url=https://www.rome2rio.com/s/Sangmeshwar/Devrukh |website=Rome2Rio |publisher=Rome2Rio Pty Ltd |access-date=2025-07-25 |language=en }}</ref> * '''[[रत्‍नागिरी]] ⇌ [[देवरुख]]''' – अंदाजे ३८ किमी; प्रवास वेळ ~४५ मिनिटे <ref>{{Cite web |title=Distance from Devrukh to Ratnagiri |url=https://www.rome2rio.com/s/Devrukh/Ratnagiri |website=Rome2Rio |publisher=Rome2Rio Pty Ltd |access-date=2025-07-25 |language=en }}</ref> * '''[[देवरुख]] ⇌ खडीकोळवण''' – खडीकोळवण गाव देवृखपासून अंदाजे १५ किमी अंतरावर असून संगमेश्वर तालुक्याच्या पश्चिम भागात वसलेले आहे.<ref>{{Cite web |title=Khadi Kolvan Village Map, PIN Code and Population |url=https://www.villagemaps.in/maharashtra/khadi-kolvan-sangameshwar-ratnagiri-565843/ |website=VillageMaps.in |access-date=2025-07-25 |language=en }}</ref> * '''[[देवरुख]] ⇌ [[साखरपा]]''' – अंदाजे १६ किमी; प्रवास वेळ ~२२ मिनिटे<ref>{{Cite web |title=Distance from Devrukh to Sakharpa |url=https://www.distancesfrom.com/distance-from-Devrukh-to-Sakharpa/DistanceHistory/15530647.aspx |website=DistancesFrom.com |language=en |access-date=2025-07-25 }} खडीकोळवण गावाला पोहोचण्यासाठी महत्त्वाच्या मार्गांपैकी एक मार्ग देवृख जवळून जातो. Devrukh ते Sakharpa हे अंतर अंदाजे १६ किमी आहे, ज्यासाठी बस किंवा गाडीने सुमारे २५ मिनिटांचा प्रवास लागतो.{{Cite web |title=Distance from Devrukh to Sakharpa |url=https://www.distancesfrom.com/distance-from-Devrukh-to-Sakharpa/DistanceHistory/15530647.aspx |website=DistancesFrom.com |language=en |access-date=2025-07-25 }}</ref> ''गावासाठी प्रमुख आगार – [[देवरुख]] एस.टी. आगार असून येथून खडीकोळवणसाठी मर्यादित पण नियमित बस सेवा उपलब्ध आहे.'' === रस्ते विकास - चौपदरीकरण === [[खडीकोळवण]] गावातून पुढे [[मार्लेश्वर]] (तालुका [[संगमेश्वर]], जिल्हा रत्‍नागिरी) येथे जाणाऱ्या मुख्य जिल्हा रस्त्याचे चारपदरी रुंदीकरण काम प्रस्तावित असून त्यास जिल्हाधिकारी कार्यालय, [[रत्‍नागिरी]] यांची प्रशासकीय मान्यता प्राप्त आहे. [[जिल्हाधिकारी]] कार्यालयाच्या (सुसंयोजन समन्वय शाखा) दिनांक 19 डिसेंबर 2025 रोजीच्या अधिकृत पत्रानुसार, निवावे – [[ओझरे]] बुद्रुक – [[खडीकोळवण]] – [[बामणोली]] – निवे – [[मार्लेश्वर]] या मार्गाचे चौपदरीकरण करून आधुनिक रस्ते पायाभूत सुविधा विकसित करण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे. या प्रकल्पामुळे स्थानिक [[शेतकरी]], [[विद्यार्थी]] तसेच भाविक नागरिकांना मोठा लाभ होणार असून परिसरातील वाहतूक व्यवस्था सुलभ होईल. तसेच [[पर्यटन]]दृष्ट्या महत्त्वाच्या [[मार्लेश्वर]] मंदिरापर्यंत पोहोचणे अधिक सोयीचे होईल. जिल्हाधिकारी कार्यालयाने संबंधित अधिकाऱ्यांना योग्य ती कार्यवाही करून रस्त्याचे चौपदरीकरणाचे काम एकाच टप्प्यात पूर्ण करण्याचे निर्देश दिले आहेत.<ref> District Collector Office, Ratnagiri. "Nivave–Ozhare Budruk–Khadikolvan–Bamnoli–Nive–Marleshwar Road Four-Laning". Dated: 19 December 2025. Signed by Jivan Desai, Deputy Collector (Land Acquisition), District Collector Office, Ratnagiri. [https://archive.org/details/20260109_20260109_1419 Official archived PDF]. </ref> == धार्मिक व सांस्कृतिक वारसा == === प्रमुख देवस्थाने === गावात अनेक पारंपरिक आणि श्रद्धास्थानी देवस्थाने आहेत: - खडीकोळवण गावातील अनेक कुटुंबांची कुलदेवता कळम्मादेवी उदगिरी<ref>{{Cite book |title=श्री काळाम्मा देवी यात्रा महोत्सव स्मरणिका २०२५ |editor= |publisher=श्री काळाम्मा देवी देवस्थान समिती |location=उदगिरी, ता. संगमेश्वर, जि. रत्नागिरी |year=2025 |language=mr }}</ref> आहे. * '''श्री देव गांगेश्वर मंदिर''' – ग्रामदैवत; येथे स्वयंभू [[शिवलिंग]] असून [[महाशिवरात्र]]ीला विशेष पूजन व उत्सव साजरे होतात. * '''अत्रल देवी मंदिर''' – गावाच्या वेशीवर वसलेले; नवसाला पावणारी स्थानिक देवी. * '''ठोंगळ देवी मंदिर''' – गावाच्या सीमारेषेवर; सीमासंरक्षणाचे प्रतीक मानले जाते. * '''श्रीराम मंदिर''' – गावाच्या मध्यवर्ती भागात वसलेले; धार्मिक सणांचे केंद्रस्थान. === धार्मिक उत्सव === खडीकोळवण गावात विविध [[सण]] व [[उत्सव]] पारंपरिक, धार्मिक व सामाजिक एकात्मतेचे प्रतीक म्हणून साजरे केले जातात: * [[रामनवमी]], [[हनुमान जयंती]], अत्रल देवी उत्सव, [[गोंधळ]], [[वटपौर्णिमा]], [[नागपंचमी]] * [[गोकुळाष्टमी]], [[नवरात्र]], [[दसरा]], [[दिवाळी]], [[तुळशी विवाह]] * [[गणेशोत्सव]] (गौर गणपती), [[शिमगा]], [[बैलपोळा]], [[मकर संक्रांत]] * [[महाशिवरात्र]], [[देव दिवाळी]], जागर इत्यादी. या सणांदरम्यान गावातील विविध वाड्यांतर्फे एकत्र पूजन, गोंधळ, [[भजन]], पारंपरिक वादन-नृत्य अशा कार्यक्रमांचे आयोजन होते. या परंपरा गावातील धार्मिक श्रद्धा, सामाजिक ऐक्य आणि सांस्कृतिक वारसा यांचे संरक्षण करतात. गावात ग्रामदेवतेची पूजा, वार्षिक जत्रा आणि पारंपरिक उत्सव मोठ्या उत्साहात साजरे केले जातात. देवस्थान परिसरात विविध धार्मिक व सांस्कृतिक उपक्रम होतात<ref>{{Cite web |title=खडीकोळवण – ग्रामदेवता व उत्सव |url=https://example.org/devsthan-khadikolvan |website=कोकण संस्कृती वेब पोर्टल |publisher=Ratnagiri District Cultural Office |date=2023-03-10 |access-date=2025-07-25 |language=mr }}</ref> === सण व उत्सव === खडीकोळवण गावात पारंपरिक पद्धतीने विविध सण आणि उत्सव साजरे केले जातात. हे उत्सव धार्मिक आस्था, सामाजिक एकत्रता आणि स्थानिक परंपरांचा भाग आहेत. * '''[[होळी]]''' – फाल्गुन महिन्याच्या शुद्ध पंचमीपासून एकादशीपर्यंत 'फाग' साजरा केला जातो. द्वादशीला 'जांगलं होळी' व पौर्णिमेला 'होम' विधी होतो. खडीकोळवणसारख्या कोकणातील गावांमध्ये पालखी नृत्याची पारंपरिक परंपरा आजही जपली गेली आहे. ग्रामदेवतेची पालखी गावात घराघरांत जाते, आणि संपूर्ण गावात उत्सवाचा माहोल निर्माण होतो.<ref>{{Cite web |title=कोकणातील अनोखी पालखी परंपरा; घराघरांत देवाचे आगमन |url=https://www.tv9marathi.com/festival/a-unique-tradition-of-palkhi-dancing-in-konkan-village-deity-goes-from-house-to-house-au128-885243.html |website=TV9 Marathi |publisher=TV9 नेटवर्क |date=2024-04-11 |access-date=2025-07-25 |language=mr }}</ref> * '''[[शिमगा]]''' – खडीकोळवण गावात आजही कोकणातील पारंपरिक गावगाडा व्यवस्थेत मानपान चालीरीतींचे पालन केले जाते, विशेषतः शेतीसंबंधी समारंभ व सामाजिक निर्णयप्रक्रियांमध्ये. फाल्गुन पौर्णिमेला गावदेवतांना रूपे लावून पालखी गावातील प्रत्येक घराच्या भेटीला जाते. या परंपरेत भक्ती, श्रद्धा आणि कलात्मकता यांचा संगम पाहायला मिळतो.<ref>{{Cite web |title=गावगाडा आणि मानपान चालीरीती |url=https://prahaar.in/2022/07/24/rice-planting-in-konkan/ |website=दैनिक प्रहार |publisher=Prahaar Media Group |date=2022-07-24 |access-date=2025-07-25 |language=mr }}</ref> * '''जागर''' – श्रावण शुद्ध त्रयोदशीला देवांना 'पोवते' (रक्षासूत्र) घालून जागरण केले जाते. यात धार्मिक गाणी, गोंधळ आणि लोकनाट्य स्वरूपाचे सादरीकरण होते. * '''[[देव दिवाळी]]''' – या दिवशी देवाच्या कळसावर सजावट केली जाते. तांदळाच्या पिठाचे दिवे प्रज्वलित केले जातात आणि पारंपरिक प्रार्थना केली जाते – "इडा पिडा टळो, बळीचं राज्य चांगभलं". * '''कौली जत्रा''' – पौष पौर्णिमेपूर्वीच्या शुक्रवारी गावदेवीकडून शेतीस प्रारंभ करण्याचा 'कौल' घेतला जातो. देवीला "राखण" दिली जाते आणि त्यानंतरच 'कवळ' तोडण्यास सुरुवात होते. * '''पालिक सोमवार''' – प्रत्येक मराठी महिन्याचा पहिला सोमवार गावदेवतांच्या नावाने पाळला जातो. या दिवशी कोणतीही शेतीकामे केली जात नाहीत, हा दिवस श्रद्धा व विश्रांतीसाठी राखीव असतो. === मिरगाची राखण – पारंपरिक शेतीरक्षण विधी === खडीकोळवण गावात मृग नक्षत्रात शेतीस प्रारंभ करताना ग्रामदेवतेला नैवेद्य अर्पण करून 'मिरगाची राखण' केली जाते. यामध्ये पाण्याचा अखंड प्रवाह सुरू झाल्यावर देवतेला पहिली राखण अर्पण केली जाते. शेतकरी देवाकडे गाऱ्हाणे घालून पिकांची रक्षा व्हावी अशी प्रार्थना करतो. राखण म्हणजे उभ्या पिकांची दिवसरात्र निगराणी ठेवण्याची पारंपरिक पद्धत होय. महिलाही बी पेरणीपूर्वी माती समतल करून दीपळ फोडतात. हा विधी शेती, श्रद्धा आणि ग्रामसंस्कृतीशी निगडित असून स्थानिक परंपरेत महत्त्वाचा मानला जातो. == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} == चित्रदालन == <gallery widths="250" heights="200"> File:खडीकोळवण देव गांगेश्वर ग्राम मंदीर.jpg File:गांगेश्वर समोर नतमस्तक नंदी.jpg File:ग्रामदेवता मंदिर गाभारा.jpg File:कुलाचार.jpg File:गांगेश्वर-शिव स्वयंभूःशिव लिंग.jpg File:स्वयंभु देव गांगेश्वर.jpg </gallery> == हे देखील पहा == * [[काळाम्मादेवी उदगिरी]] * [[संगमेश्वर]] * [[रत्‍नागिरी जिल्हा]] [[वर्ग:महाराष्ट्र]] [[वर्ग:कोकण]] [[वर्ग:रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील गावे]] [[वर्ग:संगमेश्वर तालुक्यातील गावे]] [[वर्ग:पश्चिम घाट]] s3zzgwbh7pa12ksca4409ohh4zw684y 0 244451 2693443 2221561 2026-07-09T12:51:45Z Abhijitsathe 4193 2693443 wikitext text/x-wiki '''फत्तेपूर सिक्री लोकसभा मतदारसंघ''' हा [[भारत|भारताच्या]] ५४३ [[लोकसभा]] [[लोकसभा मतदारसंघांची यादी|मतदारसंघांपैकी]] एक मतदारसंघ आहे. हा मतदारसंघ [[उत्तर प्रदेश]]च्या [[फत्तेपूर सिक्री]] स्थित असून येथील सर्व पाच [[उत्तर प्रदेश विधानसभा|विधानसभा]] मतदारसंघ [[आग्रा जिल्हा|आग्रा जिल्ह्यात]] आहेत. हा मतदारसंघ २००८ साली अस्तित्वात आला. == विधानसभा मतदासंघ == लोकसभा मतदारसंघ नगीनामध्ये २००९ पासून खालील ५ विधानसभा मतदारसंघ समाविष्ट करण्यात आले आहेत. {| class="wikitable" ! # ! नाव ! जिल्हा |- |१ | आग्रा ग्रामीण | rowspan=5 | [[आग्रा जिल्हा|आग्रा]] |- |२ | फत्तेपूर सिक्री |- |३ | खेरागढ |- |४ | फतेहाबाद |- |५ | बाह |} == खासदार == {| class="wikitable" !वर्ष !लोकसभा<br>सत्र ![[खासदार]] ! colspan="2" |पक्ष |- |[[२००९ लोकसभा निवडणुका|२००९]] |[[पंधरावी लोकसभा|पंधरावी ]] | [[सीमा उपाध्याय]] | bgcolor=#0033CC| | [[बहुजन समाज पक्ष]] |- |[[२०१४ लोकसभा निवडणुका|२०१४]] |[[सोळावी लोकसभा|सोळावी]] | [[बाबू लाल]] | rowspan=3 bgcolor=#FF9900| | rowspan=3 | [[भारतीय जनता पक्ष]] |- |[[२०१९ लोकसभा निवडणुका|२०१९]] |[[सतरावी लोकसभा|सतरावी]] | rowspan=2 | [[राजकुमार चाहर]] |- |[[२०२४ लोकसभा निवडणुका|२०२४]] |[[अठरावी लोकसभा|अठरावी]] |} ==हे सुद्धा पहा== *[[भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची]] {{उत्तर प्रदेशमधील लोकसभा मतदारसंघ}} [[वर्ग:उत्तर प्रदेशमधील लोकसभा मतदारसंघ]] [[वर्ग:आग्रा जिल्हा]] beuosiid7lz2rdwpw948q48108yph96 0 246528 2693459 2033835 2026-07-09T13:21:11Z Abhijitsathe 4193 2693459 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट पदाधिकारी | नाव = संगम लाल गुप्ता | चित्र = Sangamlal_Gupta_(cropped).jpg | चित्र आकारमान= 250 px | क्रम = | पद2 = [[उत्तर प्रदेश विधानसभा]] सदस्य | कार्यकाळ_आरंभ2 = २०१७ | कार्यकाळ_समाप्ती2 = २०१९ | मतदारसंघ2 = प्रतापगढ | मागील2 = | पुढील2 = | पद1 = [[लोकसभा]] सदस्य | मतदारसंघ1 = [[प्रतापगढ लोकसभा मतदारसंघ|प्रतापगढ]] | कार्यकाळ_आरंभ1 = मे २०१९ | कार्यकाळ_समाप्ती1 = जून २०२४ | मागील1 = [[कुंवर हरिवंश सिंह]] | पुढील1 = [[शिवपाल सिंह पटेल]] | जन्मदिनांक = {{जन्म दिनांक आणि वय|1971|4|1}} | जन्मस्थान = [[प्रतापगढ जिल्हा]], [[उत्तर प्रदेश]] | मृत्युदिनांक = | मृत्युस्थान = | राष्ट्रीयत्व = | पक्ष = [[भारतीय जनता पक्ष]] | इतरपक्ष = [[अपना दल (सोनेलाल)]] | धर्म = | सही = | संकेतस्थळ = | तळटीपा = }} '''संगम लाल गुप्ता''' हे भारतीय राजकारणी, माजी [[लोकसभा]] सदस्य व माजी [[उत्तर प्रदेश विधानसभा]] सदस्य आहेत. ते [[२०१९ लोकसभा निवडणुका]]ंमध्ये [[उत्तर प्रदेश]]च्या [[प्रतापगढ लोकसभा मतदारसंघ|प्रतापगढ लोकसभा मतदारसंघामधून]] लोकसभेवर निवडून गेले होते. [[वर्ग:१७ वी लोकसभा सदस्य]] c51n59jo6xc6qpacxji9blstfi889qe 2693543 2693459 2026-07-10T05:44:14Z Abhijitsathe 4193 2693543 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट पदाधिकारी | नाव = संगम लाल गुप्ता | चित्र = Sangamlal_Gupta_(cropped).jpg | चित्र आकारमान= 250 px | क्रम = | पद2 = [[उत्तर प्रदेश विधानसभा]] सदस्य | कार्यकाळ_आरंभ2 = २०१७ | कार्यकाळ_समाप्ती2 = २०१९ | मतदारसंघ2 = प्रतापगढ | मागील2 = | पुढील2 = | पद1 = [[लोकसभा]] सदस्य | मतदारसंघ1 = [[प्रतापगढ लोकसभा मतदारसंघ|प्रतापगढ]] | कार्यकाळ_आरंभ1 = मे २०१९ | कार्यकाळ_समाप्ती1 = जून २०२४ | मागील1 = [[कुंवर हरिवंश सिंह]] | पुढील1 = [[एस.पी. सिंह पटेल]] | जन्मदिनांक = {{जन्म दिनांक आणि वय|1971|4|1}} | जन्मस्थान = [[प्रतापगढ जिल्हा]], [[उत्तर प्रदेश]] | मृत्युदिनांक = | मृत्युस्थान = | राष्ट्रीयत्व = | पक्ष = [[भारतीय जनता पक्ष]] | इतरपक्ष = [[अपना दल (सोनेलाल)]] | धर्म = | सही = | संकेतस्थळ = | तळटीपा = }} '''संगम लाल गुप्ता''' हे भारतीय राजकारणी, माजी [[लोकसभा]] सदस्य व माजी [[उत्तर प्रदेश विधानसभा]] सदस्य आहेत. ते [[२०१९ लोकसभा निवडणुका]]ंमध्ये [[उत्तर प्रदेश]]च्या [[प्रतापगढ लोकसभा मतदारसंघ|प्रतापगढ लोकसभा मतदारसंघामधून]] लोकसभेवर निवडून गेले होते. [[वर्ग:१७ वी लोकसभा सदस्य]] mgdlkr2prcpzgyn4lcpap6kyl3t0ssq 0 247133 2693563 2032156 2026-07-10T06:37:53Z Abhijitsathe 4193 2693563 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट पदाधिकारी | नाव = हरिवंश सिंह | चित्र = | चित्र आकारमान= 250 px | क्रम = | पद1 = [[लोकसभा]] सदस्य | मतदारसंघ1 = [[प्रतापगढ लोकसभा मतदारसंघ|प्रतापगढ]] | कार्यकाळ_आरंभ1 = मे २०१४ | कार्यकाळ_समाप्ती1 = मे २०१९ | मागील1 = [[रत्ना सिंह]] | पुढील1 = [[संगम लाल गुप्ता]] | जन्मदिनांक = {{जन्म दिनांक आणि वय|1950|9|4}} | जन्मस्थान = [[जौनपूर]], [[उत्तर प्रदेश]] | मृत्युदिनांक = | मृत्युस्थान = | राष्ट्रीयत्व = | पक्ष = [[अपना दल]] | इतरपक्ष = | धर्म = | सही = | संकेतस्थळ = | तळटीपा = }} '''हरिवंश सिंह''' हे भारतीय राजकारणी व माजी [[लोकसभा]] सदस्य आहेत. ते [[२०१४ लोकसभा निवडणुका]]ंमध्ये [[अपना दल]] पक्षाकडून [[उत्तर प्रदेश]]च्या [[प्रतापगढ लोकसभा मतदारसंघ|प्रतापगढ लोकसभा मतदारसंघामधून]] लोकसभेवर निवडून गेले होते. [[वर्ग:१६ वी लोकसभा सदस्य]] a190mx3rp5rvl7b6stzhkb2jkdwi2de 0 254743 2693548 2693262 2026-07-10T05:54:16Z Aditya tamhankar 80177 2693548 wikitext text/x-wiki खालील यादी भारतीय क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची आहे. भारताने १ डिसेंबर २००६ रोजी दक्षिण आफ्रिकेविरुद्ध पहिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना खेळला. भारताने [[२००७ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२००७]], [[२०२४ आयसीसी पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]] आणि [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]] साली ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक जिंकले तर [[२०१४ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२०१४]] साली उपविजेता ठरले. तसेच [[२०२२ आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट – पुरुषांची स्पर्धा|२०२२ आशियाई खेळांमध्ये]] भारताने सुवर्णपदक पटकावले. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | भारताने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. | आयसीसी सदस्यांचे आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==भारताने देशानुसार खेळलेल्या प्रथम आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्याची तारीख== {| class="wikitable" style="text-align: center; width: 400px;" |- ! संघ !! प्रथम आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना |- |align=left|{{cr|RSA}} || १ डिसेंबर २००६ |- |align=left|{{cr|SCO}} || १३ सप्टेंबर २००७ |- |align=left|{{cr|PAK}} || १४ सप्टेंबर २००७ |- |align=left|{{cr|NZ}} || १६ सप्टेंबर २००७ |- |align=left|{{cr|ENG}} || १९ सप्टेंबर २००७ |- |align=left|{{cr|AUS}} || २२ सप्टेंबर २००७ |- |align=left|{{cr|SL}} || १० फेब्रुवारी २००९ |- |align=left|{{cr|BAN}} || ६ जून २००९ |- |align=left|{{cr|IRE}} || १० जून २००९ |- |align=left|{{cr|WIN}} || १२ जून २००९ |- |align=left|{{cr|AFG|२०१३}} || १ मे २०१० |- |align=left|{{cr|ZIM}} || १२ जून २०१० |- |align=left|{{cr|UAE}} || ३ मार्च २०१६ |- |align=left|{{cr|NAM}} || ८ नोव्हेंबर २०२१ |- |align=left|{{cr|HK}} || ३१ सप्टेंबर २०२२ |- |align=left|{{cr|NED}} || २७ ऑक्टोबर २०२२ |- |align=left|{{cr|NEP}} || ३ ऑक्टोबर २०२३ |- |align=left|{{cr|USA}} || १२ जून २०२४ |- |align=left|{{cr|OMA}} || १९ सप्टेंबर २०२५ |} ==विरुद्ध संघांविरुद्धची कामगिरी== {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:center" !scope="col" |विरुद्ध देश !scope="col" |[[ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय|सामने]] !scope="col" |विजय !scope="col" |पराभव !scope="col" |टाय !scope="col" |टाय+विजय !scope="col" |टाय+पराभव !scope="col" |अनिर्णित !scope="col" |विजय % !scope="col" |प्रथम !scope="col" |अलीकडील |- | colspan="11" style="text-align: center;" | '''[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद|वि. संपूर्ण सदस्य देश]]''' |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{cr|AFG|२०१३}} | ९ || ७ || ० || ० || १ || ० || १ || ७७.७८ || २०१० || २०२४ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{cr|AUS}} | ३७ || २२ || १२ || ० || ० || ० || ३ || ५९.४५ || २००७ || २०२५ |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{cr|BAN}} | १८ || १७ || १ || ० || ० || ० || ० || ९४.४४ || २००९ || २०२५ |- style="background:#cfc;" !scope="row" style="text-align: left; background:#cfc;"|{{cr|ENG}} | ३४ || १८ || १५ || ० || ० || ० || १ || ५२.९४ || २००७ || २०२६ |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{cr|IRE}} | १० || ८ || २ || ० || ० || ० || ० || ८०.०० || २००९ || २०२६ |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{cr|NZL}} | ३१ || १७ || ११ || १ || २ || ० || ० || ५४.८३ || २००७ || २०२६ |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{cr|PAK}} | १७ || १३ || ३ || ० || १ || ० || ० || ७६.४७ || २००७ || २०२६ |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{cr|RSA}} | ३६ || २१ || १४ || ० || ० || ० || १ || ५८.३३ || २००६ || २०२६ |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{cr|SL}} | ३३ || २१ || ९ || ० || २ || ० || १ || ६५.६२ || २००९ || २०२५ |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{cr|WIN}} | ३१ || २० || १० || ० || ० || ० || १ || ६४.५१ || २००९ || २०२६ |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{cr|ZIM}} | १४ || ११ || ३ || ० || ० || ० || ० || ७८.५७ || २०१० || २०२६ |- | colspan="11" style="text-align: center;" | '''[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद|वि. असोसिएट सदस्य देश]]''' |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{cr|HKG}} | १ || १ || ० || ० || ० || ० || ० || १००.०० || २०२२ || २०२२ |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{cr|NAM}} | २ || २ || ० || ० || ० || ० || ० || १००.०० || २०२१ || २०२६ |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{cr|NEP}} | १ || १ || ० || ० || ० || ० || ० || १००.०० || २०२३ || २०२३ |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{cr|NED}} | २ || २ || ० || ० || ० || ० || ० || १००.०० || २०२२ || २०२६ |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{cr|OMA}} | १ || १ || ० || ० || ० || ० || ० || १००.०० || २०२५ || २०२५ |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{cr|SCO}} | २ || १ || ० || ० || ० || ० || १ || ५०.०० || २००७ || २०२१ |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{cr|UAE}} | २ || २ || ० || ० || ० || ० || ० || १००.०० || २०१६ || २०२५ |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{flagicon|USA}} [[अमेरिका क्रिकेट संघ|अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने]] | २ || २ || ० || ० || ० || ० || ० || १००.०० || २०२४ || २०२६ |- |- class="sortbottom" !scope="row" style="text-align:center" |'''एकूण''' |'''२८३'''||'''१८७'''||'''८०'''||'''१'''||'''६'''||'''०'''||'''९'''||'''६६.०७'''||'''२००६'''||'''२०२६''' |- |colspan=11|<small>''सदर आकडेवारी ९ जुलै २०२६ रोजी [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] येथे झालेल्या {{cr-rt|IND}} वि. {{cr|ENG}} सामन्यापर्यंत अद्ययावत आहे.''</small><ref>{{cite web|title= Records / India / Twenty20 Internationals / Result summary|url=http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/results_summary.html?class=3;id=6;type=team|publisher=ESPNcricinfo|access-date=21 November 2021}}</ref><ref>{{cite web|title= Records / Twenty20 Internationals / Team records / Results summary |url=http://stats.espncricinfo.com/ci/content/records/283307.html|publisher=ESPNcricinfo|access-date=21 November 2021}}</ref> {{navbar|India T20I cricket records by opponent|mini=1|nodiv=1}} |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/255954.html १०] || १ डिसेंबर २००६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|IND}} || |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/287859.html २६] || १३ सप्टेंबर २००७ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा स्टेडियम किंग्जमेड, दरबान|किंग्जमेड]], [[दरबान|डर्बन]] || अनिर्णित || rowspan=7 | [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७ आय.सी.सी. पुरुष विश्व ट्वेंटी२०]] |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/287862.html २९] || १४ सप्टेंबर २००७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा स्टेडियम किंग्जमेड, दरबान|किंग्जमेड]], [[दरबान|डर्बन]] || बरोबरीत |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/287865.html ३२] || १६ सप्टेंबर २००७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/287873.html ४०] || १९ सप्टेंबर २००७ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा स्टेडियम किंग्जमेड, दरबान|किंग्जमेड]], [[दरबान|डर्बन]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/287876.html ४३] || २० सप्टेंबर २००७ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा स्टेडियम किंग्जमेड, दरबान|किंग्जमेड]], [[दरबान|डर्बन]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/287878.html ४५] || २२ सप्टेंबर २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा स्टेडियम किंग्जमेड, दरबान|किंग्जमेड]], [[दरबान|डर्बन]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/287879.html ४६] || २४ सप्टेंबर २००७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|IND}} |- | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/297800.html ४७] || २० ऑक्टोबर २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|IND}} || rowspan=5 | |- | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/291356.html ५२] || १ फेब्रुवारी २००८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/386535.html ८२] || १० फेब्रुवारी २००९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} |- | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/386494.html ८४] || २५ फेब्रुवारी २००९ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|NZ}} |- | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/366622.html ८५] || २७ फेब्रुवारी २००९ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[वेस्टपॅक मैदान]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/355994.html ९३] || ६ जून २००९ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज मैदान]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|IND}} || rowspan=5 | [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००९|२००९ आय.सी.सी. पुरुष विश्व ट्वेंटी२०]] |- style="background:#cfc;" | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/356001.html १०१] || १० जून २००९ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज मैदान]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/356006.html १०५] || १२ जून २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स क्रिकेट मैदान|लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/356010.html १०९] || १४ जून २००९ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स क्रिकेट मैदान|लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/356014.html ११३] || १६ जून २००९ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज मैदान]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|RSA}} |- | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/430884.html १२६] || ९ डिसेंबर २००९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[नागपूर]] || {{cr|SL}} || rowspan=2 | |- | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/430885.html १२७] || १२ डिसेंबर २००९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[मोहाली]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/412679.html १५३] || १ मे २०१० || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|Saint Lucia}} [[डॅरेन सॅमी राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम, सेंट लुसिया|डॅरेन सॅमी राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सेंट लुसिया]] || {{cr|IND}} || rowspan=5 | [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१०|२०१० आय.सी.सी. पुरुष विश्व ट्वेंटी२०]] |- style="background:#cfc;" | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/412682.html १५५] || २ मे २०१० || {{cr|RSA}} || {{flagicon|Saint Lucia}} [[डॅरेन सॅमी राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम, सेंट लुसिया|डॅरेन सॅमी राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सेंट लुसिया]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/412691.html १६५] || ७ मे २०१० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|Barbados}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/412695.html १६९] || ९ मे २०१० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|Barbados}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/412699.html १७३] || ११ मे २०१० || {{cr|SL}} || {{flagicon|Saint Lucia}} [[डॅरेन सॅमी राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम, सेंट लुसिया|डॅरेन सॅमी राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सेंट लुसिया]] || {{cr|SL}} |- | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/452153.html १८२] || १२ जून २०१० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|IND}} || rowspan=11 | |- | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/452154.html १८३] || १३ जून २०१० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|IND}} |- | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/463149.html १९६] || ९ जानेवारी २०११ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा स्टेडियम किंग्जमेड, दरबान|किंग्जमेड]], [[दरबान|डर्बन]] || {{cr|IND}} |- | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/489200.html २००] || ४ जून २०११ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|Trinidad and Tobago}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || {{cr|IND}} |- | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474476.html २०४] || ३१ ऑगस्ट २०११ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान]], [[मँचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521217.html २१४] || २९ ऑगस्ट २०११ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|ENG}} |- | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/518954.html २१७] || १ फेब्रुवारी २०१२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/518955.html २१८] || ३ फेब्रुवारी २०१२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|IND}} |- | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/556252.html २४२] || ३० मार्च २०१२ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|RSA}} |- | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/564786.html २५५] || ७ ऑगस्ट २०१२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[पलेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कँडी]] || {{cr|IND}} |- | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/565820.html २६१] || ११ सप्टेंबर २०१२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम, चेन्नई|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/533274.html २६५] || १९ सप्टेंबर २०१२ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} || rowspan=5 | [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१२|२०१२ आय.सी.सी. पुरुष विश्व ट्वेंटी२०]] |- style="background:#cfc;" | ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/533281.html २७२] || २३ सप्टेंबर २०१२ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/533287.html २७८] || २८ सप्टेंबर २०१२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/533291.html २८२] || ३० सप्टेंबर २०१२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/533295.html २८६] || २ ऑक्टोबर २०१२ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} |- | ४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/565810.html २९२] || २० डिसेंबर २०१२ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[चिंचवड]] || {{cr|IND}} || rowspan=5 | |- | ४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/565811.html २९४] || २२ डिसेंबर २०१२ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|ENG}} |- | ४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/589306.html २९६] || २५ डिसेंबर २०१२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|PAK}} |- | ४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/589307.html २९८] || २८ डिसेंबर २०१२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|IND}} |- | ४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/647247.html ३३१] || १० ऑक्टोबर २०१३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[सौराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[राजकोट]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/682921.html ३७८] || २१ मार्च २०१४ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|IND}} || rowspan=6 | [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|२०१४ आय.सी.सी. पुरुष विश्व ट्वेंटी२०]] |- style="background:#cfc;" | ४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/682929.html ३८२] || २३ मार्च २०१४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/682943.html ३८९] || २८ मार्च २०१४ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/682951.html ३९३] || ३० मार्च २०१४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/682963.html ३९९] || ४ एप्रिल २०१४ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/682965.html ४००] || ६ एप्रिल २०१४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|SL}} |- | ५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667731.html ४०५] || ७ सप्टेंबर २०१४ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन मैदान]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} || rowspan=11 | |- | ५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/885969.html ४४०] || १७ जुलै २०१५ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|IND}} |- | ५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/885971.html ४४२] || १९ जुलै २०१५ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ZIM}} |- | ५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/903587.html ४५६] || २ ऑक्टोबर २०१५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[एच.पी.सी.ए. मैदान]], [[धर्मशाळा]] || {{cr|RSA}} |- | ५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/903589.html ४५७] || ५ ऑक्टोबर २०१५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|RSA}} |- | ५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/895817.html ४८५] || २६ जानेवारी २०१६ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|IND}} |- | ५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/895819.html ४८६] || २९ जानेवारी २०१६ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|IND}} |- | ६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/895821.html ४८९] || ३१ जानेवारी २०१६ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|IND}} |- | ६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/963697.html ४९६] || ९ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[चिंचवड]] || {{cr|SL}} |- | ६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/963699.html ४९७] || १२ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[जेएससीए आंतरराष्ट्रीय मैदान संकुल]], [[रांची]] || {{cr|IND}} |- | ६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/963701.html ४९९] || १४ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[डॉ. वाय.एस. राजशेखर रेड्डी एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट मैदान|डॉ. वाय.एस. राजशेखर रेड्डी क्रिकेट मैदान]], [[विशाखापट्टणम]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/966745.html ५०९] || २४ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|IND}} || rowspan=5 | [[२०१६ आशिया चषक]] |- style="background:#cfc;" | ६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/966751.html ५१२] || २७ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/966757.html ५१५] || १ मार्च २०१६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/966761.html ५१७] || ३ मार्च २०१६ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/966765.html ५२१] || ६ मार्च २०१६ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/951329.html ५३५] || १५ मार्च २०१६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[नागपूर]] || {{cr|NZ}} || rowspan=5 | [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१६|२०१६ आय.सी.सी. पुरुष विश्व ट्वेंटी२०]] |- style="background:#cfc;" | ७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/951341.html ५४१] || १९ मार्च २०१६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/951353.html ५४७] || २३ मार्च २०१६ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/951363.html ५५३] || २७ मार्च २०१६ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[मोहाली]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/951371.html ५५६] || ३१ मार्च २०१६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|WIN}} |- | ७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1007655.html ५५८] || १८ जून २०१६ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ZIM}} || rowspan=21 | |- | ७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1007657.html ५५९] || २० जून २०१६ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|IND}} |- | ७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1007659.html ५६०] || २२ जून २०१६ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|IND}} |- | ७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1041615.html ५६२] || २७ ऑगस्ट २०१६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|USA}} [[सेंट्रल ब्रॉवर्ड रीजनल पार्क]], [[फ्लोरिडा]] || {{cr|WIN}} |- | ७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1041617.html ५६३] || २८ ऑगस्ट २०१६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|USA}} [[सेंट्रल ब्रॉवर्ड रीजनल पार्क]], [[फ्लोरिडा]] || अनिर्णित |- | ७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1034825.html ५९२] || २६ जानेवारी २०१७ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[ग्रीन पार्क]], [[कानपूर]] || {{cr|ENG}} |- | ८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1034827.html ५९३] || २९ जानेवारी २०१७ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[नागपूर]] || {{cr|IND}} |- | ८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1034829.html ५९४] || १ फेब्रुवारी २०१७ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|IND}} |- | ८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1098211.html ६१७] || ९ जुलै २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|JAM}} [[सबिना पार्क]], [[जमैका]] || {{cr|WIN}} |- | ८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1109610.html ६१८] || ६ सप्टेंबर २०१७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} |- | ८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119501.html ६२३] || ७ ऑक्टोबर २०१७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[जेएससीए आंतरराष्ट्रीय मैदान संकुल]], [[रांची]] || {{cr|IND}} |- | ८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119502.html ६२४] || १० ऑक्टोबर २०१७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[बर्सापारा क्रिकेट मैदान]], [[गुवाहाटी]] || {{cr|AUS}} |- | ८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1120093.html ६३०] || १ नोव्हेंबर २०१७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली क्रिकेट मैदान]], [[दिल्ली]] || {{cr|IND}} |- | ८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1120094.html ६३१] || ४ नोव्हेंबर २०१७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[सौराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[राजकोट]] || {{cr|NZ}} |- | ८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1120095.html ६३२] || ७ नोव्हेंबर २०१७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[ग्रीनफील्ड आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[तिरुवनंतपुरम]] || {{cr|IND}} |- | ८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1122729.html ६३३] || २० डिसेंबर २०१७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|IND}} |- | ९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1122730.html ६३४] || २२ डिसेंबर २०१७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[होळकर क्रिकेट मैदान]], [[इंदूर]] || {{cr|IND}} |- | ९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1122731.html ६३५] || २४ डिसेंबर २०१७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|IND}} |- | ९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1122285.html ६५२] || १८ फेब्रुवारी २०१८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|IND}} |- | ९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1122286.html ६५४] || २१ फेब्रुवारी २०१८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || {{cr|RSA}} |- | ९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1122287.html ६५५] || २४ फेब्रुवारी २०१८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1133817.html ६५६] || ६ मार्च २०१८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} || rowspan=5 | [[२०१८ निदाहास चषक]] |- style="background:#cfc;" | ९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1133817.html ६५७] || ८ मार्च २०१८ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1133817.html ६५९] || १२ मार्च २०१८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1133817.html ६६०] || १४ मार्च २०१८ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1133817.html ६६२] || १८ मार्च २०१८ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} |- | १०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1140992.html ६७८] || २७ जून २०१८ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{cr|IND}} || |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | १०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1140993.html ६८०] || २९ जून २०१८ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{cr|IND}} || rowspan=45 | |- | १०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119543.html ६८४] || ३ जुलै २०१८ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान]], [[मँचेस्टर]] || {{cr|IND}} |- | १०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119544.html ६८८] || ६ जुलै २०१८ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- | १०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119545.html ६९०] || ८ जुलै २०१८ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|IND}} |- | १०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1157759.html ७०७] || ४ नोव्हेंबर २०१८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|IND}} |- | १०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1157760.html ७०९] || ६ नोव्हेंबर २०१८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[भारतरत्न श्री अटल बिहारी वाजपेयी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[लखनौ]] || {{cr|IND}} |- | १०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1157761.html ७१०] || ११ नोव्हेंबर २०१८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम, चेन्नई|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{cr|IND}} |- | १०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144990.html ७१२] || २१ नोव्हेंबर २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|AUS}} |- | १०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144991.html ७१३] || २३ नोव्हेंबर २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || अनिर्णित |- | ११० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144992.html ७१४] || २५ नोव्हेंबर २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|IND}} |- | १११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1153696.html ७३५] || ६ फेब्रुवारी २०१९ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[वेस्टपॅक मैदान]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ११२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1153697.html ७३७] || ८ फेब्रुवारी २०१९ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[ईडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|IND}} |- | ११३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1153698.html ७३८] || १० फेब्रुवारी २०१९ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन, न्यू झीलंड|हॅमिल्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ११४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1168247.html ७४८] || २४ फेब्रुवारी २०१९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[डॉ. वाय.एस. राजशेखर रेड्डी एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट मैदान|डॉ. वाय.एस. राजशेखर रेड्डी क्रिकेट मैदान]], [[विशाखापट्टणम]] || {{cr|AUS}} |- | ११५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1168248.html ७४९] || २७ फेब्रुवारी २०१९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|AUS}} |- | ११६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1188621.html ८४२] || ३ ऑगस्ट २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|USA}} [[सेंट्रल ब्रॉवर्ड रीजनल पार्क]], [[फ्लोरिडा]] || {{cr|IND}} |- | ११७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1188622.html ८४३] || ४ ऑगस्ट २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|USA}} [[सेंट्रल ब्रॉवर्ड रीजनल पार्क]], [[फ्लोरिडा]] || {{cr|IND}} |- | ११८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1188623.html ८४६] || ६ ऑगस्ट २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GUY}} [[प्रोव्हिडन्स मैदान]], [[गयाना]] || {{cr|IND}} |- | ११९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1187005.html ८८८] || १८ सप्टेंबर २०१९ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[मोहाली]] || {{cr|IND}} |- | १२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1187006.html ८९३] || २२ सप्टेंबर २०१९ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|SA}} |- | १२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1187013.html १०००] || ३ नोव्हेंबर २०१९ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली क्रिकेट मैदान]], [[दिल्ली]] || {{cr|BAN}} |- | १२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1187014.html १००७] || ७ नोव्हेंबर २०१९ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|IND}} [[सौराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[राजकोट]] || {{cr|IND}} |- | १२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1187015.html १०१४] || १० नोव्हेंबर २०१९ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[नागपूर]] || {{cr|IND}} |- | १२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1187018.html १०२०] || ६ डिसेंबर २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[हैदराबाद]] || {{cr|IND}} |- | १२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1187019.html १०२२] || ८ डिसेंबर २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[ग्रीनफील्ड आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[तिरुवनंतपुरम]] || {{cr|WIN}} |- | १२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1187020.html १०२४] || ११ डिसेंबर २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|IND}} |- | १२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1202242.html १०२५] || ५ जानेवारी २०२० || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[बर्सापारा क्रिकेट मैदान]], [[गुवाहाटी]] || अनिर्णित |- | १२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1202243.html १०२६] || ७ जानेवारी २०२० || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[होळकर क्रिकेट मैदान]], [[इंदूर]] || {{cr|IND}} |- | १२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1202244.html १०२७] || १० जानेवारी २०२० || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[चिंचवड]] || {{cr|IND}} |- | १३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1187677.html १०३१] || २४ जानेवारी २०२० || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[ईडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|IND}} |- | १३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1187678.html १०३४] || २६ जानेवारी २०२० || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[ईडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|IND}} |- | १३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1187679.html १०३५] || २९ जानेवारी २०२० || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन, न्यू झीलंड|हॅमिल्टन]] || बरोबरीत |- | १३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1187680.html १०३६] || ३१ जानेवारी २०२० || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[वेस्टपॅक मैदान]], [[वेलिंग्टन]] || बरोबरीत |- | १३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1187681.html १०३७] || २ फेब्रुवारी २०२० || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बे ओव्हल]], [[माऊंट माउंगानुई]] || {{cr|IND}} |- | १३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1223952.html १११४] || ४ डिसेंबर २०२० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मानुका ओव्हल]], [[कॅनबेरा]] || {{cr|IND}} |- | १३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1223953.html १११५] || ६ डिसेंबर २०२० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|IND}} |- | १३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1223954.html १११६] || ८ डिसेंबर २०२० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- | १३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1243388.html ११३१] || १२ मार्च २०२१ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|ENG}} |- | १३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1243389.html ११३२] || १४ मार्च २०२१ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|IND}} |- | १४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1243390.html ११३३] || १६ मार्च २०२१ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|ENG}} |- | १४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1243391.html ११३५] || १८ मार्च २०२१ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|IND}} |- | १४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1243392.html ११३८] || २० मार्च २०२१ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|IND}} |- | १४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1262758.html १२०४] || २५ जुलै २०२१ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} |- | १४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1262759.html १२०६] || २८ जुलै २०२१ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- | १४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1262760.html १२०७] || २९ जुलै २०२१ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | १४६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1273727.html १३६१] || २४ ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|PAK}} || rowspan=5 | [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | १४७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1273739.html १३८१] || ३१ ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|NZL}} |- style="background:#cfc;" | १४८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1273744.html १३९०] || ३ नोव्हेंबर २०२१ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १४९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1273748.html १३९६] || ५ नोव्हेंबर २०२१ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १५० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1273753.html १४१०] || ८ नोव्हेंबर २०२१ || {{cr|NAM}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|IND}} |- | १५१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1278671.html १४३४] || १७ नोव्हेंबर २०२१ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंग मैदान]], [[जयपूर]] || {{cr|IND}} || rowspan=24 | |- | १५२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1278672.html १४४०] || १९ नोव्हेंबर २०२१ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|IND}} [[जेएससीए आंतरराष्ट्रीय मैदान संकुल]], [[रांची]] || {{cr|IND}} |- | १५३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1278673.html १४४६] || २१ नोव्हेंबर २०२१ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|IND}} |- | १५४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1278679.html १४६७] || १६ फेब्रुवारी २०२२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|IND}} |- | १५५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1278680.html १४७३] || १८ फेब्रुवारी २०२२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|IND}} |- | १५६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1278681.html १४७९] || २० फेब्रुवारी २०२२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|IND}} |- | १५७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1278684.html १४९२] || २४ फेब्रुवारी २०२२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[भारतरत्न श्री अटल बिहारी वाजपेयी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम|अटल बिहारी इकाना स्टेडियम]], [[लखनौ]] || {{cr|IND}} |- | १५८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1278685.html १४९३] || २६ फेब्रुवारी २०२२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[एच.पी.सी.ए. मैदान]], [[धरमशाळा]] || {{cr|IND}} |- | १५९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1278686.html १४९४] || २७ फेब्रुवारी २०२२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[एच.पी.सी.ए. मैदान]], [[धरमशाळा]] || {{cr|IND}} |- | १६० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1278687.html १५५४] || ९ जून २०२२ || {{cr|SA}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली क्रिकेट मैदान]], [[दिल्ली]] || {{cr|SA}} |- | १६१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1278688.html १५६९] || १२ जून २०२२ || {{cr|SA}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|SA}} |- | १६२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1278689.html १५७१] || १४ जून २०२२ || {{cr|SA}} || {{flagicon|IND}} [[डॉ. वाय.एस. राजशेखर रेड्डी एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट मैदान|डॉ. वाय.एस. रेड्डी स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || {{cr|IND}} |- | १६३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1278690.html १५७२] || १७ जून २०२२ || {{cr|SA}} || {{flagicon|IND}} [[सौराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[राजकोट]] || {{cr|IND}} |- | १६४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1278691.html १५७५] || १९ जून २०२२ || {{cr|SA}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || अनिर्णित |- | १६५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1303307.html १५८०] || २६ जून २०२२ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{cr|IND}} |- | १६६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1303307.html १५८६] || २८ जून २०२२ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{cr|IND}} |- | १६७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1276904.html १६१६] || ७ जुलै २०२२ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|IND}} |- | १६८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1276905.html १६२८] || ९ जुलै २०२२ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|IND}} |- | १६९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1276906.html १६३१] || १० जुलै २०२२ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज मैदान]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | १७० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1317903.html १७०२] || २९ जुलै २०२२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|Trinidad and Tobago}} [[ब्रायन लारा क्रिकेट अकादमी]], [[त्रिनिदाद]] || {{cr|IND}} |- | १७१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1317904.html १७१८] || १ ऑगस्ट २०२२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|Saint Kitts and Nevis}} [[वॉर्नर पार्क]], [[बासेतेर]] || {{cr|WIN}} |- | १७२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1317905.html १७२०] || २ ऑगस्ट २०२२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|Saint Kitts and Nevis}} [[वॉर्नर पार्क]], [[बासेतेर]] || {{cr|IND}} |- | १७३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1317906.html १७२५] || ६ ऑगस्ट २०२२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|USA}} [[सेंट्रल ब्रॉवर्ड रीजनल पार्क]], [[फ्लोरिडा]] || {{cr|IND}} |- | १७४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1317907.html १७२६] || ७ ऑगस्ट २०२२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|USA}} [[सेंट्रल ब्रॉवर्ड रीजनल पार्क]], [[फ्लोरिडा]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1327270.html १७५०] || २८ ऑगस्ट २०२२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|IND}} || rowspan=5 | [[२०२२ आशिया चषक]] |- style="background:#cfc;" | १७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1327272.html १७५४] || ३१ ऑगस्ट २०२२ || {{cr|HK}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1327276.html १़७५८] || ४ सप्टेंबर २०२२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1327277.html १७५९] || ६ सप्टेंबर २०२२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | १७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1327279.html १७६१] || ८ सप्टेंबर २०२२ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|IND}} |- | १८० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1327503.html १७८८] || २० सप्टेंबर २०२२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[मोहाली]] || {{cr|AUS}} || rowspan=6 | |- | १८१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1327504.html १७९४] || २३ सप्टेंबर २०२२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[नागपूर]] || {{cr|IND}} |- | १८२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1327505.html १७९६] || २५ सप्टेंबर २०२२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[हैदराबाद]] || {{cr|IND}} |- | १८३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1327506.html १८००] || २८ सप्टेंबर २०२२ || {{cr|SA}} || {{flagicon|IND}} [[ग्रीनफील्ड आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[तिरुवनंतपूरम]] || {{cr|IND}} |- | १८४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1327507.html १८०३] || २ ऑक्टोबर २०२२ || {{cr|SA}} || {{flagicon|IND}} [[बर्सापारा क्रिकेट मैदान]], [[गुवाहाटी]] || {{cr|IND}} |- | १८५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1327508.html १८०५] || ४ ऑक्टोबर २०२२ || {{cr|SA}} || {{flagicon|IND}} [[होळकर क्रिकेट मैदान]], [[इंदूर]] || {{cr|SA}} |- style="background:#cfc;" | १८६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1298150.html १८४२] || २३ ऑक्टोबर २०२२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|IND}} || rowspan=6 | [[२०२२ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | १८७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1298157.html १८४८] || २७ ऑक्टोबर २०२२ || {{cr|NED}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १८८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1298164.html १८५३] || ३० ऑक्टोबर २०२२ || {{cr|SA}} || {{flagicon|AUS}} [[पर्थ स्टेडियम]], [[पर्थ]] || {{cr|SA}} |- style="background:#cfc;" | १८९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1298169.html १८६०] || २ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १९० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1298176.html १८७३] || ६ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १९१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1298178.html १८७८] || १० नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|ENG}} |- | १९२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1322276.html १८९८] || २० नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|NZL}} [[बे ओव्हल]], [[माऊंट माउंगानुई]] || {{cr|IND}} || rowspan=9 | |- | १९३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1322277.html १९११] || २२ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|NZL}} [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] || बरोबरीत |- | १९४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1348640.html १९८४] || ३ जानेवारी २०२३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|IND}} |- | १९५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1348641.html १९८५] || ५ जानेवारी २०२३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || {{cr|SL}} |- | १९६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1348642.html १९८६] || ७ जानेवारी २०२३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[सौराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[राजकोट]] || {{cr|IND}} |- | १९७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1348649.html १९९०] || २७ जानेवारी २०२३ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|IND}} [[जे.एस्.सी.ए आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रांची]] || {{cr|NZL}} |- | १९८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1348650.html १९९१] || २९ जानेवारी २०२३ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|IND}} [[इकाना आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम, लखनौ|अटल बिहारी वाजपेयी स्टेडियम]], [[लखनौ]] || {{cr|IND}} |- | १९९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1348651.html १९९२] || १ फेब्रुवारी २०२३ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|IND}} [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|IND}} |- | २०० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1381217.html २१८८] || ३ ऑगस्ट २०२३ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|Trinidad and Tobago}} [[ब्रायन लारा क्रिकेट अकादमी]], [[त्रिनिदाद]] || {{cr|WIN}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | २०१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1381218.html २१९१] || ६ ऑगस्ट २०२३ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GUY}} [[प्रोव्हिडन्स मैदान]], [[गयाना]] || {{cr|WIN}} || rowspan=6 | |- | २०२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1381219.html २१९२] || ८ ऑगस्ट २०२३ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GUY}} [[प्रोव्हिडन्स मैदान]], [[गयाना]] || {{cr|IND}} |- | २०३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1381220.html २१९३] || १२ ऑगस्ट २०२३ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|USA}} [[सेंट्रल ब्रॉवर्ड रीजनल पार्क]], [[फ्लोरिडा]] || {{cr|IND}} |- | २०४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1381221.html २१९४] || १३ ऑगस्ट २०२३ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|USA}} [[सेंट्रल ब्रॉवर्ड रीजनल पार्क]], [[फ्लोरिडा]] || {{cr|WIN}} |- | २०५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384634.html २२००] || १८ ऑगस्ट २०२३ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान|द व्हिलेज]], [[डब्लिन]] || {{cr|IND}} |- | २०६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384637.html २२०८] || २० ऑगस्ट २०२३ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान|द व्हिलेज]], [[डब्लिन]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २०७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399113.html २२७८] || ३ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|NEP}}|| {{flagicon|CHN}} [[क्वांगचौ|झेजियांग तंत्रज्ञान विद्यापीठ क्रिकेट मैदान]], [[क्वांगचौ]] || {{cr|IND}} || rowspan=3 | [[२०२२ आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट – पुरुषांची स्पर्धा|२०२२ आशियाई खेळ]] |- style="background:#cfc;" | २०८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399117.html २२९६] || ६ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|CHN}} [[क्वांगचौ|झेजियांग तंत्रज्ञान विद्यापीठ क्रिकेट मैदान]], [[क्वांगचौ]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २०९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399120.html २३०१] || ७ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|CHN}} [[क्वांगचौ|झेजियांग तंत्रज्ञान विद्यापीठ क्रिकेट मैदान]], [[क्वांगचौ]] || अनिर्णित |- | २१० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1389391.html २३६१] || २३ नोव्हेंबर २०२३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[डॉ. वाय.एस. राजशेखर रेड्डी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || {{cr|IND}} || rowspan=10 | |- | २११ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1389392.html २३६८] || २६ नोव्हेंबर २०२३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[ग्रीनफील्ड आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[तिरुवनंतपूरम]] || {{cr|IND}} |- | २१२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1389392.html २३७३] || २८ नोव्हेंबर २०२३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[आसाम क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[गुवाहाटी]] || {{cr|AUS}} |- | २१३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1389393.html २३८०] || १ डिसेंबर २०२३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || {{cr|IND}} |- | २१४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1389394.html २३८१] || ३ डिसेंबर २०२३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|IND}} |- | २१५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1387598.html २३९६] || १२ डिसेंबर २०२३ || {{cr|SA}} || {{flagicon|SA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{cr|SA}} |- | २१६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1387599.html २४०१] || १४ डिसेंबर २०२३ || {{cr|SA}} || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग]] || {{cr|IND}} |- | २१७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1389396.html २४२८] || ११ जानेवारी २०२४ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|इंदरजितसिंग बिंद्रा स्टेडियम]], [[मोहाली]] || {{cr|IND}} |- | २१८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1389397.html २४३१] || १४ जानेवारी २०२४ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|IND}} [[होळकर स्टेडियम]], [[इंदूर]] || {{cr|IND}} |- | २१९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1389398.html २४३५] || १७ जानेवारी २०२४ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || बरोबरीत |- style="background:#cfc;" | २२० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415708.html २६३९] || ५ जून २०२४ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|USA}} [[नासाऊ काउंटी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[नासाउ काउंटी (न्यू यॉर्क)|नासाउ काऊंटी, न्यू यॉर्क]] || {{cr|IND}} || rowspan=8 | [[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | २२१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415719.html २६५८] || ९ जून २०२४ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|USA}} [[नासाऊ काउंटी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[नासाउ काउंटी (न्यू यॉर्क)|नासाउ काऊंटी, न्यू यॉर्क]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २२२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415725.html २६७१] || १२ जून २०२४ || {{flagicon|USA}} [[अमेरिका क्रिकेट संघ|अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने]] || {{flagicon|USA}} [[नासाऊ काउंटी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[नासाउ काउंटी (न्यू यॉर्क)|नासाउ काऊंटी, न्यू यॉर्क]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २२३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415743.html २७१०] || २० जून २०२४ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|Barbados}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २२४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415747.html २७१६] || २२ जून २०२४ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|Antigua and Barbuda}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[ॲंटिगा]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २२५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415751.html २७२१] || २४ जून २०२४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|Saint Lucia}} [[डॅरेन सॅमी राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम, सेंट लुसिया|डॅरेन सॅमी राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सेंट लुसिया]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २२६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415754.html २७२४] || २७ जून २०२४ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|GUY}} [[प्रोव्हिडन्स मैदान]], [[गयाना]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २२७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415755.html २७२९] || २९ जून २०२४ || {{cr|SA}} || {{flagicon|Barbados}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|IND}} |- | २२८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1420223.html २७३७] || ६ जुलै २०२४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ZIM}} || rowspan=20 | |- | २२९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1420224.html २७३९] || ७ जुलै २०२४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|IND}} |- | २३० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1420225.html २७४९] || १० जुलै २०२४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|IND}} |- | २३१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1420226.html २७५८] || १३ जुलै २०२४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|IND}} |- | २३२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1420227.html २७६२] || १४ जुलै २०२४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|IND}} |- | २३३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1442987.html २७६७] || २७ जुलै २०२४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[पल्लेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[पल्लेकेले]] || {{cr|IND}} |- | २३४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1442988.html २७६८] || २८ जुलै २०२४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[पल्लेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[पल्लेकेले]] || {{cr|IND}} |- | २३५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1442989.html २७६९] || ३० जुलै २०२४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[पल्लेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[पल्लेकेले]] || टाय |- | २३६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1439893.html २८९७] || ६ ऑक्टोबर २०२४ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|IND}} [[माधवराव सिंधिया क्रिकेट मैदान|श्रीमंत माधवराव सिंधिया क्रिकेट स्टेडियम]], [[ग्वाल्हेर]] || {{cr|IND}} |- | २३७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1439894.html २८९९] || ९ ऑक्टोबर २०२४ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली मैदान|अरुण जेटली क्रिकेट स्टेडियम]], [[दिल्ली]] || {{cr|IND}} |- | २३८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1439895.html २९०४] || १२ ऑक्टोबर २०२४ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || {{cr|IND}} |- | २३९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1449301.html २९३८] || ८ नोव्हेंबर २०२४ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा स्टेडियम किंग्जमेड, दरबान|किंग्जमेड]], [[दरबान|डर्बन]] || {{cr|IND}} |- | २४० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1449302.html २९४२] || १० नोव्हेंबर २०२४ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{cr|RSA}} |- | २४१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1449303.html २९४७] || १३ नोव्हेंबर २०२४ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || {{cr|IND}} |- | २४२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1449304.html २९५२] || १५ नोव्हेंबर २०२४ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग]] || {{cr|IND}} |- | २४३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1439899.html ३०८२] || २२ जानेवारी २०२५ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|IND}} |- | २४४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1439900.html ३०८३] || २५ जानेवारी २०२५ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम, चेन्नई|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{cr|IND}} |- | २४५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1439901.html ३०८४] || २८ जानेवारी २०२५ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[सौराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम|निरंजन शाह स्टेडियम]], [[राजकोट]] || {{cr|ENG}} |- | २४६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1439902.html ३०८५] || ३१ जानेवारी २०२५ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || {{cr|IND}} |- | २४७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1439903.html ३०८६] || २ फेब्रुवारी २०२५ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[चर्चगेट]], [[मुंबई]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496921.html ३४४४] || १० सप्टेंबर २०२५ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|IND}} || rowspan=7 | [[२०२५ आशिया चषक]] |- style="background:#cfc;" | २४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496925.html ३४५५] || १४ सप्टेंबर २०२५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496931.html ३४६५] || १९ सप्टेंबर २०२५ || {{cr|OMA}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496933.html ३४६८] || २१ सप्टेंबर २०२५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496935.html ३४७०] || २४ सप्टेंबर २०२५ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496937.html ३४७६] || २६ सप्टेंबर २०२५ || {{cr|SL}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || टाय |- style="background:#cfc;" | २५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496938.html ३४८२] || २८ सप्टेंबर २०२५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|IND}} |- | २५५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478907.html ३५३६] || २९ ऑक्टोबर २०२५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मानुका ओव्हल]], [[कॅनबेरा]] || अनिर्णित || rowspan=14 | |- | २५६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478908.html ३५४१] || ३१ ऑक्टोबर २०२५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- | २५७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478909.html ३५५१] || २ नोव्हेंबर २०२५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[बेलेराइव्ह ओव्हल]], [[होबार्ट]] || {{cr|IND}} |- | २५८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478910.html ३५६१] || ६ नोव्हेंबर २०२५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[कॅरारा स्टेडियम]], [[गोल्ड कोस्ट (क्वीन्सलंड)|गोल्ड कोस्ट]] || {{cr|IND}} |- | २५९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478911.html ३५६५] || ८ नोव्हेंबर २०२५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || अनिर्णित |- | २६० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479576.html ३६२३] || ९ डिसेंबर २०२५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|IND}} |- | २६१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479577.html ३६३१] || ११ डिसेंबर २०२५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[महाराजा यादवेंद्र सिंग आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[मुल्लनपूर गरीबदास]] || {{cr|RSA}} |- | २६२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479578.html ३६४४] || १४ डिसेंबर २०२५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[एच.पी.सी.ए. मैदान|हिमाचल प्रदेश क्रिकेट असोसिएशन आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[धरमशाळा]] || {{cr|IND}} |- | २६३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479580.html ३६४५] || १९ डिसेंबर २०२५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|IND}} |- | २६४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490234.html ३६६३] || २१ जानेवारी २०२६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[नागपूर]] || {{cr|IND}} |- | २६५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490235.html ३६६७] || २३ जानेवारी २०२६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || {{cr|IND}} |- | २६६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490236.html ३६६९] || २५ जानेवारी २०२६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[आसाम क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[गुवाहाटी]] || {{cr|IND}} |- | २६७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490237.html ३६७२] || २८ जानेवारी २०२६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || {{cr|NZ}} |- | २६८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490238.html ३६८०] || ३१ जानेवारी २०२६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[द स्पोर्ट्स हब]], [[तिरुवनंतपुरम]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २६९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512721.html २६८६] || ७ फेब्रुवारी २०२६ || {{flagicon|USA}} [[अमेरिका क्रिकेट संघ|अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|IND}} || rowspan=9 | [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | २७० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512736.html ३७०३] || १२ फेब्रुवारी २०२६ || {{cr|NAM}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[नवी दिल्ली]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २७१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512745.html ३७१५] || १५ फेब्रुवारी २०२६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २७२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512754.html ३७२३] || १८ फेब्रुवारी २०२६ || {{cr|NED}} || {{flagicon|IND}} [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २७३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512761.html ३७३०] || २२ फेब्रुवारी २०२६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | २७४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512766.html ३७४१] || २६ फेब्रुवारी २०२६ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २७५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512770.html ३७५०] || १ मार्च २०२६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २७६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512772.html ३७५२] || ५ मार्च २०२६ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[चर्चगेट]], [[मुंबई]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २७७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512773.html ३७५५] || ८ मार्च २०२६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|IND}} |- | २७८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528548.html ३९९३] || २६ जून २०२६ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[स्टोरमोंट]], [[बेलफास्ट]] || {{cr|IRE}} || rowspan=13 | |- | २७९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528549.html ४००४] || २८ जून २०२६ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[स्टोरमोंट]], [[बेलफास्ट]] || {{cr|IRE}} |- | २८० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496574.html ४००७] || १ जुलै २०२६ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || अनिर्णित |- | २८१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496575.html ४०१२] || ४ जुलै २०२६ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मँचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | २८२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496576.html ४०१३] || ७ जुलै २०२६ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | २८३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496577.html ४०२०] || ९ जुलै २०२६ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|ENG}} |- | २८४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496578.html] || ११ जुलै २०२६ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || TBD |- | २८५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1530060.html] || २३ जुलै २०२६ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || TBD |- | २८६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1530061.html] || २५ जुलै २०२६ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || TBD |- | २८७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1530062.html] || २६ जुलै २०२६ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || TBD |- | २८८ ||[ ] || १३ सप्टेंबर २०२६ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[नवी दिल्ली]] || TBD |- | २८९ ||[ ] || १५ सप्टेंबर २०२६ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[नवी दिल्ली]] || TBD |- | २९० ||[ ] || २६ सप्टेंबर २०२६ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[नवी दिल्ली]] || TBD |- style="background:#cfc;" | २९१ ||[ ] || २८ सप्टेंबर २०२६ || TBD || {{flagicon|JPN}} [[ऐची प्रांत|कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[ऐची प्रांत|निश्शीन]] || TBD || [[२०२६ आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट – पुरुषांची स्पर्धा|२०२६ आशियाई खेळ]] |- | २९२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529230.html] || ६ ऑक्टोबर २०२६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[एकाना आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम|भारतरत्न श्री अटलबिहारी वाजपेयी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[लखनौ]] || TBD || rowspan=9 | |- | २९३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529231.html] || ९ ऑक्टोबर २०२६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[जेएससीए आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम संकुल|झारखंड राज्य क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम संकुल]], [[रांची]] || TBD |- | २९४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529232.html] || ११ ऑक्टोबर २०२६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[होळकर स्टेडियम|राजमाता अहिल्याबाई होळकर आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[इंदूर]] || TBD |- | २९५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529233.html] || १४ ऑक्टोबर २०२६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || TBD |- | २९६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529234.html] || १७ ऑक्टोबर २०२६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || TBD |- | २९७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1539432.html] || २२ ऑक्टोबर २०२६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || TBD |- | २९८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1539433.html] || २४ ऑक्टोबर २०२६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || TBD |- | २९९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1539434.html] || २७ ऑक्टोबर २०२६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[वेलिंग्टन स्थानिक स्टेडियम]], [[वेलिंग्टन]] || TBD |- | ३०० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1539435.html] || ३० ऑक्टोबर २०२६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || TBD |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | ३०१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1539436.html] || १ नोव्हेंबर २०२६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन (न्यू झीलंड)|हॅमिल्टन]] || TBD || rowspan=4 | |- | ३०२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529238.html] || २२ डिसेंबर २०२६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[निरंजन शाह स्टेडियम]], [[राजकोट]] || TBD |- | ३०३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529239.html] || २४ डिसेंबर २०२६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || TBD |- | ३०४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529240.html] || २७ डिसेंबर २०२६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || TBD |} ==हे ही पहा== * [[भारतीय क्रिकेट संघाने खेळलेल्या कसोटी सामन्यांची यादी]] * [[भारतीय क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची यादी]] * [[भारतीय महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या महिला कसोटी सामन्यांची यादी]] * [[भारतीय महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची यादी]] * [[भारतीय महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी]] * [[भारतीय १९ वर्षाखालील क्रिकेट संघाने खेळलेल्या युवा कसोटी सामन्यांची यादी]] * [[भारतीय १९ वर्षाखालील क्रिकेट संघाने खेळलेल्या युवा आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची यादी]] {{देशानुसार ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी}} [[वर्ग:भारतीय क्रिकेट]] l89qvcdovcace48peino7zm4ihkk0it 0 273159 2693550 2611097 2026-07-10T06:07:22Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2693550 wikitext text/x-wiki '''शाकिब खान''' ({{IPA|ˈʃaːki:b xaːn}} {{audio|LL-Q9610 (ben)-Titodutta-শাকিব খান.wav|listen}}; २८ मार्च, १९७९ रोजी जन्म)<ref name=":happybirthday">{{cite web|url=https://www.daily-sun.com/post/298191/Happy-birthday-Shakib-Khan|title=Happy birthday, Shakib Khan|last=Culture|first=Desk|date=27 March 2018|website=Daily Sun|language=bn|url-status=dead|access-date=14 January 2020|archive-date=2020-05-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20200511114125/https://www.daily-sun.com/post/298191/Happy-birthday-Shakib-Khan}}</ref> आरंभिकतेद्वारे ओळखले जाणारे '''एसके''', हा बांगलादेशी चित्रपट अभिनेता, निर्माता, गायक, चित्रपट संयोजक आणि माध्यम व्यक्तिमत्त्व आहे. सुमारे दोन दशकांच्या कारकिर्दीत, खान हे समकालीन स्थानिक चित्रपट उद्योगाचे प्रोपेलर होते, मोठ्या प्रमाणावर ढॅलीवुड म्हणून ओळखले जाते.<ref>{{Cite news|author=Ershad Kamol|date=10 August 2018|title=I’m hopeful of global release of my films: Shakib Khan|url=https://www.newagebd.net/article/48039/im-hopeful-of-global-release-of-my-films-shakib-khan|access-date=27 June 2020|work=New Age|language=en|archive-date=2020-06-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20200629142457/https://www.newagebd.net/article/48039/im-hopeful-of-global-release-of-my-films-shakib-khan|url-status=dead}}</ref> मीडियामध्ये तो "किंग खान", "द किंग ऑफ धलीवुड" आणि "नंबर वन शाकिब खान" (इनिशिएलिझम "नं1 एसके") म्हणून प्रसिद्ध आहे, "धल्ल्यावूडचे भाईजान" (त्यांच्या 2018च्या भजना एलो रे चित्रपटाच्या संदर्भात) म्हणून संबोधले जाते.<ref>{{Cite web|date=2018-07-28|title='Bhaijaan' comes to town|url=https://www.thedailystar.net/arts-entertainment/film/bhaijaan-comes-town-1612198|access-date=2020-08-04|website=The Daily Star|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=‘বাকের ভাই’ ও ‘ভাইজান’-এর হঠাৎ দেখা|url=https://www.prothomalo.com/entertainment/article/1509976/%E2%80%98%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%95%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%AD%E0%A6%BE%E0%A6%87%E2%80%99-%E0%A6%93-%E2%80%98%E0%A6%AD%E0%A6%BE%E0%A6%87%E0%A6%9C%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E2%80%99-%E0%A6%8F%E0%A6%B0-%E0%A6%B9%E0%A6%A0%E0%A6%BE%E0%A7%8E-%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A6%96%E0%A6%BE|access-date=2020-08-04|website=Prothom Alo|language=bn}}</ref> सध्या तो बांगलादेशातील सर्वाधिक मानधन घेणारा अभिनेता आहे. {{माहितीचौकट अभिनेता | पार्श्वभूमी_रंग = | नाव = शाकिब खान | चित्र =Shakib Khan.png | चित्र_रुंदी = | चित्र_शीर्षक = | पूर्ण_नाव = मसूद राणा | जन्म_दिनांक = {{जन्म दिनांक आणि वय|1979|03|28}} | जन्म_स्थान = रघडी, मुकसुदपूर, गोपाळगंज, [[ढाका]], [[बांगलादेश]] | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | इतर_नावे = एसके, किंग खान, द किंग ऑफ धलीवुड, विझियन ऑफ धालीवुड | कार्यक्षेत्र = | राष्ट्रीयत्व = [[बांगलादेशी]] | भाषा = [[बंगाली]] | कारकीर्द_काळ = १९९९ – करण्यासाठी | प्रमुख_नाटके = | प्रमुख_चित्रपट = [[शाकिब खान फिल्मोग्राफी]] | प्रमुख_दूरचित्रवाणी_कार्यक्रम = | पुरस्कार = * [[राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार (बांगलादेश)|राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार]] (चार वेळा) * [[मेरिल-फर्स्ट लाइट अवॉर्ड]] (आठ वेळा) * [[बॅचस चित्रपट अवॉर्ड]] (तीन वेळा) | वडील_नाव = अब्दुर रब | आई_नाव = | पती_नाव = | पत्नी_नाव = [[आपू विश्वास]] | अपत्ये = अब्राहम खान जॉय | ट्विटर= shakibkhanbd | संकेतस्थळ = | धर्म = [[इस्लाम]] | तळटिपा = }} ==प्रारंभिक जीवन== शाकिब खानचा जन्म २८ मार्च १९७९ रोजी बांगलादेशातील गोपाळगंज, मुग्सदपूर, रगधी येथे मसूद राणा म्हणून झाला.<ref>{{cite web|url=https://www.banglatribune.com/entertainment/news/91047/%E2%80%98%E0%A6%AD%E0%A6%BE%E0%A6%B2%E0%A7%8B-%E0%A6%9B%E0%A6%AC%E0%A6%BF-%E0%A6%89%E0%A6%AA%E0%A6%B9%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A6%93%E0%A7%9F%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A6%86%E0%A6%AA%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%BE%E0%A6%A3-%E0%A6%9A%E0%A7%87%E0%A6%B7%E0%A7%8D%E0%A6%9F%E0%A6%BE-%E0%A6%95%E0%A6%B0%E0%A6%9B%E0%A6%BF%E2%80%99|title=‘ভালো ছবি উপহার দেওয়ার আপ্রাণ চেষ্টা করছি’|website=Bangla Tribune|language=bn|access-date=31 January 2020|archive-date=2020-12-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20201204081654/https://www.banglatribune.com/entertainment/news/91047/%E2%80%98%E0%A6%AD%E0%A6%BE%E0%A6%B2%E0%A7%8B-%E0%A6%9B%E0%A6%AC%E0%A6%BF-%E0%A6%89%E0%A6%AA%E0%A6%B9%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A6%93%E0%A7%9F%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A6%86%E0%A6%AA%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%BE%E0%A6%A3-%E0%A6%9A%E0%A7%87%E0%A6%B7%E0%A7%8D%E0%A6%9F%E0%A6%BE-%E0%A6%95%E0%A6%B0%E0%A6%9B%E0%A6%BF%E2%80%99|url-status=dead}}</ref> खानचे मूळ निवासस्थान गोपाळगंज जिल्ह्यातील मकसूदपूर उपजिल्हा आहे. त्याचे वडील अब्दूर रब सरकारी अधिकारी आणि आई नूरजहां गृहिणी आहेत. त्याच्या कुटुंबातील इतर सदस्य एक बहीण आणि एक भाऊ आहेत. वडिलांच्या नोकरीमुळे तो नारायणगंज जिल्ह्यात किशोरवयीन झाला.<ref>{{cite web|url=https://www.channelionline.com/%e0%a6%b6%e0%a7%81%e0%a6%ad-%e0%a6%9c%e0%a6%a8%e0%a7%8d%e0%a6%ae%e0%a6%a6%e0%a6%bf%e0%a6%a8-%e0%a6%b6%e0%a6%be%e0%a6%95%e0%a6%bf%e0%a6%ac-%e0%a6%96%e0%a6%be%e0%a6%a8/|title=শুভ জন্মদিন শাকিব খান|date=28 March 2019|website=Channel i Online|language=bn|access-date=31 January 2020}}</ref> ==वैयक्तिक जीवन== [[File:Apu Biswas portrait 2017.jpg|thumb|180px|right|खानची माजी पत्नी अभिनेत्री [[अपू बिस्वास]] यांचे पोर्ट्रेट.]] ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * {{Twitter|ShakibKhanbd}} * {{IMDb name|3492497}} {{DEFAULTSORT:खान, शाकिब}} ghszydgob69948i5tg2u0180s4ywhc9 0 297508 2693451 2623109 2026-07-09T13:00:25Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2693451 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tour | series_name = दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघाचा न्यू झीलंड दौरा, २०१६-१७ | team1_image = Flag of New Zealand.svg | team1_name = न्यू झीलंड | team2_image = Flag of South Africa.svg | team2_name = दक्षिण आफ्रिका | from_date = १७ फेब्रुवारी २०१७ | to_date = २९ मार्च २०१७ | team1_captain = [[केन विल्यमसन]] | team2_captain = [[फाफ डू प्लेसी]] <small>(टी२०)</small><br />[[ए.बी. डी व्हिलियर्स]] <small>(ए.दि.)</small> | no_of_tests = 3 | team1_tests_won = 0 | team2_tests_won = 1 | team1_tests_most_runs = [[केन विल्यमसन]] (३०९) | team2_tests_most_runs = [[डीन एल्गार]] (२६५) | team1_tests_most_wickets = [[नेल वॅग्नर]] (१२) | team2_tests_most_wickets = [[केशव महाराज]] (१५) | player_of_test_series = | no_of_ODIs = 5 | team1_ODIs_won = 2 | team2_ODIs_won = 3 | team1_ODIs_most_runs = [[रॉस टेलर]] (१९५) | team2_ODIs_most_runs = [[ए.बी. डी व्हिलियर्स]] (२६२) | team1_ODIs_most_wickets = [[ट्रेंट बोल्ट]] (६) | team2_ODIs_most_wickets = [[कागिसो रबाडा]] (८) | player_of_ODI_series = | no_of_twenty20s = 1 | team1_twenty20s_won = 0 | team2_twenty20s_won = 1 | team1_twenty20s_most_runs = [[टॉम ब्रुस]] (३३) | team2_twenty20s_most_runs = [[हाशिम आमला]] (६२) | team1_twenty20s_most_wickets = [[ट्रेंट बोल्ट]] (२)<br/>[[कॉलिन डी ग्रॅंडहोम]] (२) | team2_twenty20s_most_wickets = [[इम्रान ताहिर]] (५) | player_of_twenty20_series = }} [[दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघ]] फेब्रुवारी-मार्च २०१७ दरम्यान तीन कसोटी, पाच एकदिवसीय आणि एका टी२० सामन्यासाठी न्यू झीलंडच्या दौऱ्यावर होता.<ref name="Fixtures">{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=http://icc-live.s3.amazonaws.com/cms/media/about_docs/547c2a4d42a86-Copy%20of%20Copy%20of%20FTP%202015%20to%202019%20as%20at%20Nov%202014.pdf |title=भविष्यातील दौर्‍यांचे कार्यक्रम |भाषा=इंग्लिश|ॲक्सेसदिनांक=१६ जानेवारी २०१६ |कृती=आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघटन}}</ref><ref name="Stuff">{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://i.stuff.co.nz/sport/cricket/80456243/eden-park-set-to-host-daynight-cricket-test-against-england-in-2018|भाषा=इंग्लिश|title=इंग्लंड विरुद्ध २०१८ मधील दिवस-रात्र कसोटीसाठी इडन पार्क सज्ज|ॲक्सेसदिनांक=२७ मे २०१६|कृती=स्टफ.को.एनझेड|archive-date=2016-08-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160804214300/http://i.stuff.co.nz/sport/cricket/80456243/eden-park-set-to-host-daynight-cricket-test-against-england-in-2018|url-status=dead}}</ref><ref name="Cricinfo">{{संकेतस्थळ स्रोत| दुवा=http://www.espncricinfo.com/newzealand/content/story/1019949.html|भाषा=इंग्लिश|title=इंग्लंड विरुद्ध २०१८ मध्ये इडन पार्कवर दिवस-रात्र कसोटीचे न्यू झीलंडचे लक्ष्य|ॲक्सेसदिनांक=२७ मे २०१६ |कृती=इएसपीएन क्रिकइन्फो}}</ref> जानेवारी २०१७ मध्ये, दक्षिण आफ्रिकेचा कसोटी कर्णधार [[ए.बी. डी व्हिलियर्स]]ने मालिकेच्या निवडीसाठी उपस्थित राहण्यास असमर्थता दर्शवली होती.<ref name="AB">{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=http://www.espncricinfo.com/southafrica/content/story/1078051.html |title=डी व्हिलियर्स कसोटीमधून निवृत्त होणार नाही, परंतू न्यू झीलंड मालिकेत खेळणार नाही |ॲक्सेसदिनांक=२० जानेवारी २०१७|कृती=इएसपीएन क्रिकइन्फो|भाषा=इंग्लिश}}</ref> चवथा एकदिवसीय सामना आधी [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] येथे खेळवला जाणार होता, जो नंतर [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन, न्यू झीलंड|हॅमिल्टन]] येथे हलवण्यात आला. नेपियर येथे मैदानाचा गवताळ पृष्ठभाग, निचरा आणि सिंचन व्यवस्थेच्या तातडीच्या दुरुस्तीसाठी सदर बदल करण्यात आले.<ref name="Napier">{{संकेतस्थळ स्रोत| दुवा=http://www.espncricinfo.com/new-zealand-v-south-africa-2016-17/content/story/1082275.html |title=चवथा एकदिवसीय सामना नेपियरवरून हॅमिल्टन येथे हलवला| ॲक्सेसदिनांक=२० जानेवारी २०१७|कृती=इएसपीएन क्रिकइन्फो|भाषा=इंग्लिश }}</ref> दक्षिण आफ्रिकेने एकमेव आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यात ७८ धावांनी विजय मिळवला<ref name="ImranT20I"/> तर पाच-सामन्यांच्या एकदिवसीय मालिका ३-२ अशी खिशात घालून, [[एकदिवसीय अजिंक्यपद स्पर्धा|एकदिवसीय क्रमवारीमध्ये]] पुन्हा पहिला क्रमांक मिळवला.<ref name="ODI-result">{{संकेतस्थळ स्रोत| दुवा=http://www.espncricinfo.com/new-zealand-v-south-africa-2016-17/content/story/1085121.html |भाषा=इंग्लिश|title=साऊथ आफ्रिका ओव्हरकम हिकप्स टू सील सिरिज, रिटेन नं. १ स्पॉट|ॲक्सेसदिनांक=६ मार्च २०१७ |कृती=इएसपीएन क्रिकइन्फो}}</ref> हा दक्षिण आफ्रिकेचा सलग सातवा द्विदेशीय एकदिवसीय मालिका विजय. ह्या विजयासह त्यांनी न्यू झीलंडची मायदेशातील सलग आठ द्विदेशीय एकदिवसीय मालिका विजयाची शृंखला खंडीत केली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत| दुवा=http://www.espncricinfo.com/india-v-australia-2016-17/content/story/1085193.html |title=ताहिर टॉप्स इकॉनॉमी रेट्स फॉर साऊथ आफ्रिकन स्पिनर्स|भाषा=इंग्लिश|ॲक्सेसदिनांक=६ मार्च २०१७ |कृती=इएसपीएन क्रिकइन्फो}}</ref> पहिली आणि शेवटची कसोटी अनिर्णित राहिलेल्या कसोटी मालिकेत दक्षिण आफ्रिकेने १-० असा विजय मिळवून, [[कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा|कसोटी क्रमवारीमध्ये]] भारतामागोमाग दुसऱ्या स्थानावर शिक्कामोर्तब केले.<ref name="Tests">{{संकेतस्थळ स्रोत| दुवा=http://www.espncricinfo.com/new-zealand-v-south-africa-2016-17/content/story/1089073.html |title=शेवटचा दिवस पावसात वायागेल्यानंतर दक्षिण आफ्रिकेचा १-० मालिकाविजय | अ‍ॅक्सेसदिनांक=६ एप्रिल २०१७|कृती=इएसपीएन क्रिकइन्फो|भाषा=इंग्लिश}}</ref> ==संघ== {| class="wikitable" style="text-align:left; margin:auto" |- !colspan=2|कसोटी !colspan=2|ए.दि. !colspan=2|टी२० |- ! style="width:16%" | {{cr|NZ}}<ref name="NZTest">{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=http://www.espncricinfo.com/new-zealand-v-south-africa-2016-17/content/story/1084992.html | title=नीशॅम आणि पटेलचे न्यू झीलंड कसोटी संघात पुनरागमन|ॲक्सेसदिनांक=६ मार्च २०१७ | कृती=इएसपीएन क्रिकइन्फो | भाषा=इंग्लिश}}</ref> ! style="width:16%" | {{cr|SA}}<ref name="SATest">{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=http://www.espncricinfo.com/new-zealand-v-south-africa-2016-17/content/story/1084132.html | title=फिलांडर, मॉर्केलचे पुनरागमन; यष्टीरक्षक क्लासनची निवड |ॲक्सेसदिनांक=६ मार्च २०१७ | कृती=इएसपीएन क्रिकइन्फो | भाषा=इंग्लिश}}</ref> ! style="width:16%" | {{cr|NZ}}<ref name="NZLOI">{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=http://www.espncricinfo.com/new-zealand-v-south-africa-2016-17/content/story/1082037.html | title=रॉंची, गुप्टिल दुखापतीतून सावरून, दक्षिण आफ्रिका मालिकेसाठी संघात परतले |ॲक्सेसदिनांक=१४ फेब्रुवारी २०१७|कृती=इएसपीएन क्रिकइन्फो|भाषा=इंग्लिश}}</ref> ! style="width:17%" | {{cr|SA}}<ref name="SAODI">{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा =http://www.espncricinfo.com/new-zealand-v-south-africa-2016-17/content/story/1081557.html | title =दुखापतग्रस्त न्गिदी न्यू झीलंड एकदिवसीय मालिकेतून बाहेर | ॲक्सेसदिनांक=१४ फेब्रुवारी २०१७| कृती=इएसपीएन क्रिकइन्फो|भाषा=इंग्लिश}}</ref> ! style="width:16%" | {{cr|NZ}}<ref name="NZLOI" /> ! style="width:16%" | {{cr|SA}}<ref name="SAT20I">{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा =http://cricket.co.za/news/17425/Paterson-added-to-Proteas-squad-as-cover-for-Pretorius | title =प्रीटोरियसऐवजी पीटरसन संघामध्ये | ॲक्सेसदिनांक =१४ फेब्रुवारी २०१७ | कृती =क्रिकेट साऊथ आफ्रिका | | archive-date =2017-02-12 | archive-url =https://web.archive.org/web/20170212035414/http://cricket.co.za/news/17425/Paterson-added-to-Proteas-squad-as-cover-for-Pretorius | url-status =dead }}</ref> |- style="vertical-align:top" | *[[केन विल्यमसन]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) *[[कॉलिन डी ग्रॅंडहोम]] *[[जीत रावल]] *[[जीतन पटेल]] *[[जेम्स नीशॅम]] *[[टिम साऊथी]] *[[टॉम लॅथम]] *<s>[[ट्रेंट बोल्ट]]</s> *[[नेल ब्रुम]] *[[नेल वॅग्नर]] *[[बी.जे. वॅटलिंग]] *[[मिचेल सॅंटनर]] *[[मॅट हेन्री]] *<s>[[रॉस टेलर]]</s> *[[हेन्री निकोल्स]] | *[[फाफ डू प्लेसी]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) *[[हाशिम आमला]] *[[टेंबा बावुमा]] *[[स्टीफन कूक]] *[[क्विंटन डी कॉक]] ([[यष्टिरक्षक|य]]) *[[थेउनिस डि ब्रुइन]] *[[जेपी ड्युमिनी]] *[[डीन एल्गार]] *[[डेन पायडट]] *[[हेन्रिक क्लासेन]] *[[केशव महाराज]] *[[मॉर्ने मॉर्कल]] *<s>[[ख्रिस मॉरीस]]</s> *[[ड्वेन ऑलिव्हिये]] *[[वेन पार्नेल]] *[[व्हरनॉन फिलान्डर]] *[[कागिसो रबाडा]] | *[[इश सोढी]] *[[केन विल्यमसन]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) *[[कॉलिन डी ग्रॅंडहोम]] *[[जीतन पटेल]] *[[जेम्स नीशॅम]] *[[टिम साऊथी]] *[[टॉम लॅथम]] ([[यष्टिरक्षक|य]]) *[[ट्रेंट बोल्ट]] *[[डीन ब्राउनले]] *[[नेल ब्रुम]] *<s>[[मार्टिन गुप्टिल]]</s> *[[मिचेल सॅंटनर]] *[[मॅट हेन्री]] *[[रॉस टेलर]] *[[लॉकी फर्ग्युसन]] *[[ल्युक रोंची]] ([[यष्टिरक्षक|य]]) | *[[ए.बी. डी व्हिलियर्स]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) *[[अँडिल फेहलुक्वायो]] *[[इम्रान ताहिर]] *[[कागिसो रबाडा]] *[[क्विंटन डी कॉक]] ([[यष्टिरक्षक|य]]) *[[ख्रिस मॉरीस]] *[[जेपी ड्युमिनी]] *[[डेन पीटरसन]] *[[डेव्हिड मिलर]] *[[ड्वेन प्रीटोरियस]] *[[तबरैझ शाम्सी]] *[[फरहान बेहार्डीन]] *[[फाफ डू प्लेसी]] *[[वेन पार्नेल]] *[[हाशिम आमला]] | *[[केन विल्यमसन]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) *[[इश सोढी]] *[[कॉलिन डी ग्रॅंडहोम]] *[[कॉलिन मुन्रो]] *[[कोरे अँडरसन]] *[[ग्लेन फिलिप]] *[[जेम्स नीशॅम]] *[[टिम साऊथी]] *[[टॉम ब्रुस]] *[[ट्रेंट बोल्ट]] *[[बेन व्हिलर]] *<s>[[मार्टिन गुप्टिल]]</s> *[[मिचेल सॅंटनर]] *[[लॉकी फर्ग्युसन]] *[[ल्युक रोंची]] ([[यष्टिरक्षक|य]]) | *[[फाफ डू प्लेसी]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) *[[अँडिल फेहलुक्वायो]] *[[इम्रान ताहिर]] *[[ए.बी. डी व्हिलियर्स]] *[[कागिसो रबाडा]] *[[क्विंटन डी कॉक]] ([[यष्टिरक्षक|य]]) *[[ख्रिस मॉरीस]] *[[जेपी ड्युमिनी]] *[[डेन पीटरसन]] *[[डेव्हिड मिलर]] *[[ड्वेन प्रीटोरियस]] *[[तबरैझ शाम्सी]] *[[फरहान बेहार्डीन]] *[[वेन पार्नेल]] *[[हाशिम आमला]] |} *दुखापतीमुळे [[मार्टिन गुप्टिल]]ला मर्यादित षटकांच्या संघातून वगळण्यात आले. त्याच्याऐवजी टी२० सामन्यासाठी [[ग्लेन फिलिप]] आणि एकदिवसीय सामन्यांसाठी [[डीन ब्राउनले]]ची निवड करण्यात आली.<ref name="Guptill">{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=http://www.espncricinfo.com/new-zealand-v-south-africa-2016-17/content/story/1082419.html |title=दुखापतग्रस्त गुप्टिलला टी२० आणि पहिल्या दोन एकदिवसीय सामन्यांतून वगळले|ॲक्सेसदिनांक=१८ फेब्रुवारी २०१७|कृती=इएसपीएन क्रिकइन्फो|भाषा=इंग्लिश}}</ref> *चवथ्या एकदिवसीय सामन्याआधी, गुप्टिल आणि [[जीतन पटेल]]ची संघात निवड करण्यात आली आणि [[मॅट हेन्री]]ला वगळण्यात आले.<ref name="Guptillreturns">{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.blackcaps.co.nz/news-items/guptill-and-patel-return|title=गुप्टील आणि पटेल परतले|ॲक्सेसदिनांक=६ मार्च २०१७|कृती=ब्लॅककॅप्स|भाषा=इंग्लिश|archive-date=2017-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20170228141359/http://www.blackcaps.co.nz/news-items/guptill-and-patel-return|url-status=dead}}</ref> *पाचव्या एकदिवसीय सामन्याआधी [[मॅट हेन्री]]ला पुन्हा एकदिवसीय संघात घेण्यात आले.<ref name="Henryreturns">{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=http://www.espncricinfo.com/new-zealand-v-south-africa-2016-17/content/story/1084995.html |title=इडन पार्क रिडक्स फॉर सिरिज डीसायडर |ॲक्सेसदिनांक=६ मार्च २०१७|कृती=इएसपीएन क्रिकइन्फो|भाषा=इंग्लिश}}</ref> *पोटरीच्या दुखापतीमुळे २ऱ्या कसोटीमधून न्यू झीलंडच्या संघातील [[रॉस टेलर]]ला संघाबाहेर बसावे लागले. त्याच्याऐवजी [[नेल ब्रुम]]ला संघात स्थान देण्यात आले. तसेच [[मॅट हेन्री]]चा सुद्धा कसोटी संघात समावेश करण्यात आला.<ref name="Rosco2ndTest">{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=http://www.espncricinfo.com/new-zealand-v-south-africa-2016-17/content/story/1086486.html |title=दुखापतग्रस्त टेलरऐवजी ब्रुमला पाचारण|ॲक्सेसदिनांक=१२ मार्च २०१७|कृती=ब्लॅककॅप्स|भाषा=इंग्लिश}}</ref> *दुसऱ्या कसोटीआधी [[डेन पायडट]]चा दक्षिण आफ्रिकेच्या संघात समावेश करण्यात आला<ref name="Piedt">{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा=http://www.espncricinfo.com/new-zealand-v-south-africa-2016-17/content/story/1086625.html | title=दक्षिण आफ्रिकेच्या फिरकीची धार वाढविण्यासाठी पायडटला पाचारण | अ‍ॅक्सेसदिनांक=२० मार्च २०१७ | भाषा=इंग्लिश | कृती=इएसपीएन क्रिकइन्फो}}</ref> आणि [[ख्रिस मॉरिस]]ला संघातून वगळले गेले<ref name="Morris">{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा=http://www.espncricinfo.com/new-zealand-v-south-africa-2016-17/content/story/1086874.html | title=न्यू झीलंडहून मॉरिस मायदेशी परत | अ‍ॅक्सेसदिनांक=२० मार्च २०१७| भाषा=इंग्लिश | कृती=इएसपीएन क्रिकइन्फो}}</ref> *१ल्या कसोटी दरम्यान झालेल्या पायाच्या दुखापतीमुळे २ऱ्या कसोटीमधून न्यू झीलंडच्या [[ट्रेंट बोल्ट]]ला वगळले.<ref name="Boult">{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा=http://www.espncricinfo.com/new-zealand-v-south-africa-2016-17/content/story/1086718.html | title=न्यू झीलंडला दुखापतीचा दुसरा धक्का, बोल्ट संघाबाहेर | अ‍ॅक्सेसदिनांक=२० मार्च २०१७ | भाषा=इंग्लिश | कृती=इएसपीएन क्रिकइन्फो}}</ref> ==सराव सामना== {{माहितीचौकट मर्यादित षटकांचे सामने | तारीख = १४ फेब्रुवारी २०१७ | time = | daynight = | संघ१ = न्यू झीलंड XI {{flagicon|NZL}} | संघ२ = {{cr|RSA}} | धावसंख्या१ = | धावा१ = | बळी१ = | धावसंख्या२ = | धावा२ = | बळी२ = | निकाल = एकही चेंडू न खेळवता सामना रद्द | report = [http://www.espncricinfo.com/new-zealand-v-south-africa-2016-17/engine/current/match/1081997.html धावफलक] | स्थळ = [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] | पंच = [[ख्रिस ब्राऊन]] (न्यू) आणि [[वेन नाईट्स]] (न्यू) | सामनावीर = | toss = | पाऊस = | टीपा = }} ==टी२० मालिका== {{माहितीचौकट मर्यादित षटकांचे सामने | तारीख = १७ फेब्रुवारी २०१७ | time = १९:०० | daynight = Yes | संघ१ = {{cr-rt|NZL}} | संघ२ = {{cr|RSA}} | धावसंख्या१ = १८५/६ (२० षटके) | धावा१ = [[हाशिम आमला]] ६२ (४३) | बळी१ = [[ट्रेंट बोल्ट]] २/८ (४ षटके) | धावसंख्या२ = १०७ (१४.५ षटके) | धावा२ = [[टॉम ब्रुस]] ३३ (२७) | बळी२ = [[इम्रान ताहिर]] ५/२४ (१४.५ षटके) | निकाल = दक्षिण आफ्रिका ७८ धावांनी विजयी | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1020029.html धावफलक] | स्थळ = [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] | पंच = [[ख्रिस ब्राऊन]] (न्यू) आणि [[वेन नाईट्स]] (न्यू) | सामनावीर = [[इम्रान ताहिर]] (द) | toss = न्यू झीलंड, गोलंदाजी | पाऊस = | टीपा = आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण: [[ग्लेन फिलीप]] (न्यू) *''[[इम्रान ताहिर]]ने (द) टी२० सामन्यात पहिल्यांदाच ५ बळी घेतले आणि टी२० मध्ये सर्वात कमी सामन्यांत ५० बळी पूर्ण करण्याच्या विक्रमाशी बरोबरी केली (३१).<ref name="ImranT20I">{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=http://www.espncricinfo.com/new-zealand-v-south-africa-2016-17/content/story/1082856.html |title=दक्षिण आफ्रिकेच्या सफाईदार विजयात ताहिर, आमलाची महत्त्वपुर्ण कामगिरी|ॲक्सेसदिनांक=१८ फेब्रुवारी २०१७|कृती=इएसपीएन क्रिकइन्फो|भाषा=इंग्लिश}}</ref> }} ==एकदिवसीय मालिका== ===१ला सामना=== {{माहितीचौकट मर्यादित षटकांचे सामने | तारीख = १९ फेब्रुवारी २०१७ | time = १४:०० | daynight = Yes | संघ१ = {{cr-rt|NZL}} | संघ२ = {{cr|RSA}} | धावसंख्या१ = २०७/७ (षटके) | धावा१ = [[केन विल्यमसन]] ५९ (५३) | बळी१ = [[ख्रिस मॉरिस]] ४/६२ (७ षटके) | धावसंख्या२ = २१०/६ (३३.५ षटके) | धावा२ = [[क्विंटन डी कॉक]] ६९ (६४) | बळी२ = [[टिम साऊथी]] २/४७ (६.५ षटके) | निकाल = दक्षिण आफ्रिका ४ गडी व १ चेंडू राखून विजयी | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1020031.html धावफलक] | स्थळ = [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन, न्यू झीलंड|हॅमिल्टन]] | पंच = [[इयान गोल्ड]] (इं) आणि [[वेन नाईट्स]] (न्यू) | सामनावीर = [[क्विंटन डी कॉक]] (द) | toss = दक्षिण आफ्रिका, गोलंदाजी | पाऊस = पावसामुळे सामना प्रत्येकी ३४ षटकांचा खेळवण्यात आला. | टीपा = दक्षिण आफ्रिकेचा त्यांच्याच सर्वात जास्त लागोपाठ एकदिवसीय विजयांच्या विक्रमाशी बरोबरी (१२).<ref name="SA12">{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=http://www.espncricinfo.com/new-zealand-v-south-africa-2016-17/content/story/1083199.html |title=डि व्हिलीयर्स, फेहलुक्वायो स्टीयर साऊथ आफ्रिका थ्रू जिटरी चेस|दिनांक=१९ फेब्रुवारी २०१६ |कृती=इएसपीएन क्रिकइन्फो}}</ref> }} ===२रा सामना=== {{माहितीचौकट मर्यादित षटकांचे सामने | तारीख = २२ फेब्रुवारी २०१७ | time = ११:०० | daynight = | संघ१ = {{cr-rt|NZL}} | संघ२ = {{cr|RSA}} | धावसंख्या१ = २८९/४ (५० षटके) | धावा१ = [[रॉस टेलर]] १०२[[नाबाद|*]] (११०) | बळी१ = [[ड्वेन प्रिटोरियस]] २/४० (१० षटके) | धावसंख्या२ = २८३/९ (५० षटके) | धावा२ = [[क्विंटन डी कॉक]] ५७ (६५) | बळी२ = [[ट्रेंट बोल्ट]] ३/६३ (१० षटके) | निकाल = न्यू झीलंड ६ धावांनी विजयी | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1020033.html धावफलक] | स्थळ = [[हॅगले ओव्हल]], [[ख्राईस्टचर्च]] | पंच = [[ख्रिस ब्राऊन]] (न्यू) आणि [[रॉड टकर]] (ऑ) | सामनावीर = [[रॉस टेलर]] (न्यू) | toss = दक्षिण आफ्रिका, गोलंदाजी | पाऊस = | टीपा = न्यू झीलंडतर्फे [[रॉस टेलर]]च्या सर्वात जलद ६,००० एकदिवसीय धावा आणि दुसरी सर्वाधिक एकदिवसीय शतके (१७).<ref name="Rosco">{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=http://www.espncricinfo.com/new-zealand-v-south-africa-2016-17/content/story/1083699.html |title=बोल्ट, टेलर ने दक्षिण आफ्रिकेचा अजिंक्यरथ रोखला|ॲक्सेसदिनांक=२२ फेब्रुवारी २०१७ |कृती=इएसपीएन क्रिकइन्फो|भाषा=इंग्लिश}}</ref> *''सलग १२ विजयांनंतर दक्षिण आफ्रिकेची अजिंक्यपदाची सर्वोत्कृष्ट माळ खंडीत.<ref name="Rosco"/> }} ===३रा सामना=== {{माहितीचौकट मर्यादित षटकांचे सामने | तारीख = २५ फेब्रुवारी २०१७ | time = १४:०० | daynight = Yes | संघ१ = {{cr-rt|NZL}} | संघ२ = {{cr|RSA}} | धावसंख्या१ = २७१/८ (५० षटके) | धावा१ = [[ए.बी. डी व्हिलियर्स]] ८५ (८०) | बळी१ = [[कॉलिन डी ग्रॅंडहोम]] २/४० (१० षटके) | धावसंख्या२ = ११२ (३२.२ षटके) | धावा२ = [[कॉलिन डी ग्रॅंडहोम]] ३४[[नाबाद|*]] (३४) | बळी२ = [[ड्वेन प्रीटोरियस]] ३/५ (५.२ षटके) | निकाल = दक्षिण आफ्रिका १५९ धावांनी विजयी | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1020035.html धावफलक] | स्थळ = [[वेस्टपॅक मैदान]], [[वेलिंग्टन]] | पंच = [[ख्रिस ब्राऊन]] (न्यू) आणि [[इयान गोल्ड]] (इं) | सामनावीर = [[ए.बी. डी व्हिलियर्स]] (द) | toss = दक्षिण आफ्रिका, फलंदाजी | पाऊस = | टीपा = [[ए.बी. डी व्हिलियर्स]]च्या (द) सर्वात जलद ९,००० आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय धावा पूर्ण.<ref name="ABD">{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=http://www.espncricinfo.com/new-zealand-v-south-africa-2016-17/content/story/1084272.html |title=ए.बी. डी व्हिलियर्स - ९००५ चेंडूत ९००० धावा|ॲक्सेसदिनांक=२७ फेब्रुवारी २०१७ |कृती=इएसपीएन क्रिकइन्फो|भाषा=इंग्लिश}}</ref> }} ===४था सामना=== {{माहितीचौकट मर्यादित षटकांचे सामने | तारीख = १ मार्च २०१७ | time = १४:०० | daynight = Yes | संघ१ = {{cr-rt|RSA}} | संघ२ = {{cr|NZL}} | धावसंख्या१ = २७९/८ (५० षटके) | धावा१ = [[ए.बी. डि व्हिलीयर्स]] ७२[[नाबाद|*]] (५९) | बळी१ = [[जीतन पटेल]] २/५७ (१० षटके) | धावसंख्या२ = २८०/३ (४५ षटके) | धावा२ = [[मार्टिन गुप्टिल]] १८०[[नाबाद|*]] (१३८) | बळी२ = [[इम्रान ताहिर]] २/५६ (१० षटके) | निकाल = न्यू झीलंड ७ गडी व ३० चेंडू राखून विजयी | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1020037.html धावफलक] | स्थळ = [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन, न्यू झीलंड|हॅमिल्टन]] | पंच = [[वेन नाईट्स]] (न्यू) आणि [[रॉड टकर]] (ऑ) | सामनावीर = [[मार्टिन गुप्टिल]] (न्यू) | toss = दक्षिण आफ्रिका, फलंदाजी | पाऊस = | टीपा = एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये पहिल्यांदाच पहिल्या डावाची सुरुवात दोन फिरकी गोलंदाजांनी केली.<ref name="4thODI">{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=http://www.espncricinfo.com/new-zealand-v-south-africa-2016-17/content/story/1084713.html |title=गुप्टिलच्या १८०* धावांमुळे मालिका २-२ बरोबरीत |अ‍ॅक्सेसदिनांक=१ मार्च २०१७ |कृती=इएसपीएन क्रिकइन्फो|भाषा=इंग्लिश}}</ref> *''[[मार्टिन गुप्टिल]]ची न्यू झीलंडतर्फे दक्षिण आफ्रिकेविरुद्ध सर्वात जास्त वैयक्तिक धावसंख्या.<ref name="guppy">{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/stats/index.html?class=2;filter=advanced;opposition=3;orderby=batted_score;team=5;template=results;type=batting;view=innings |title=आकडेवारी / सांख्यिकी / आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय / फलंदाजीतील नोंदी|अ‍ॅक्सेसदिनांक=१ मार्च २०१७ |कृती=इएसपीएन क्रिकइन्फो|भाषा=इंग्लिश}}</ref> त्याने न्यू झीलंड फलंदाजातर्फे दुसऱ्या डावातील सर्वात जास्त धावांचा विक्रमसुद्धा स्थापित केला.<ref name="guppy1">{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/stats/index.html?class=2;filter=advanced;orderby=batted_score;team=5;template=results;type=batting;view=innings|title=आकडेवारी / सांख्यिकी / आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय / फलंदाजीतील नोंदी |अ‍ॅक्सेसदिनांक=१ मार्च २०१७ |कृती=इएसपीएन क्रिकइन्फो|भाषा=इंग्लिश}}</ref> ह्या मैदानावरील एकदिवसीय डावातील सर्वात जास्त षट्कार मारण्याचा विक्रम त्याने केला (११).<ref name="guppy2">{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=http://stats.espncricinfo.com/nzvaus2010/engine/records/batting/most_sixes_innings.html?class=2;id=504;type=ground|title=सेडन पार्क, हॅमिल्टन/ सांख्यिकी / आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय / एका डावात सर्वात जास्त षट्कार.|अ‍ॅक्सेसदिनांक=१ मार्च २०१७ |कृती=इएसपीएन क्रिकइन्फो|भाषा=इंग्लिश}}</ref> *''गुप्टिल आणि [[रॉस टेलर]] दरम्यान तिसऱ्या गड्यासाठीची १८० धावांची भागीदारी ही न्यू झीलंडतर्फे एकदिवसीय क्रिकेट मधील दुसऱ्या क्रमांकाची भागीदारी तसेच दक्षिण आफ्रिकेविरुद्ध सर्वोत्कृष्ट भागीदारी.<ref name="4thODI"/> *''ह्या सामन्यातील पराभवामुळे [[एकदिवसीय अजिंक्यपद स्पर्धा|एकदिवसीय क्रमवारीमध्ये]] दक्षिण आफ्रिकेची दुसऱ्या क्रमांकावर घसरण.<ref name="ODIrank">{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.sport24.co.za/sport24/Cricket/Proteas/guptill-guides-nz-to-odi-series-levelling-win-20170301|title=गुप्टिल बेल्ट्स साऊथ आफ्रिका ॲटॅक टू ऑल पार्ट्स ऑफ हॅमिल्टन|अ‍ॅक्सेसदिनांक=१ मार्च २०१७|कृती=स्पोर्ट्स२४|भाषा=इंग्लिश}}{{मृत दुवा|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> }} ===५वा सामना=== {{माहितीचौकट मर्यादित षटकांचे सामने | तारीख = ४ मार्च २०१७ | time = १४:०० | daynight = Yes | संघ१ = {{cr-rt|NZL}} | संघ२ = {{cr|RSA}} | धावसंख्या१ = १४९ (४१.१ षटके) | धावा१ = [[कॉलिन डी ग्रॅंडहोम]] ३२ (४८) | बळी१ = [[कागिसो रबाडा]] ३/२५ (७.१ षटके) | धावसंख्या२ = १५०/४ (३२.२ षटके) | धावा२ = [[फाफ डू प्लेसी]] ५१[[नाबाद|*]] (९०) | बळी२ = [[जीतन पटेल]] २/२६ (५ षटके) | निकाल = दक्षिण आफ्रिका ६ गडी व १०६ चेंडू राखून विजयी | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1020039.html धावफलक] | स्थळ = [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] | पंच = [[ख्रिस ब्राऊन]] (न्यू) आणि [[इयान गोल्ड]] (इं) | सामनावीर = [[कागिसो रबाडा]] (द) | toss = दक्षिण आफ्रिका, गोलंदाजी | पाऊस = | टीपा = [[हाशिम आमला]]चा (द) १५० वा आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना <ref name="7thwin">{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://www.sportskeeda.com/cricket/proteas-crush-kiwis-by-six-wickets-to-win-odi-series|title=प्रोटीस क्रश किवीज बाय सिक्स विकेट्स टू विन ओडीआय सिरीज|ॲक्सेसदिनांक=६ मार्च २०१७ |कृती=स्पोर्ट्सकीडा|भाषा=इंग्लिश}}</ref> *''दक्षिण आफ्रिकेविरुद्ध पहिल्या डावात फलंदाजी करताना ही न्यू झीलंडची सर्वात निचांकी धावसंख्या.<ref name="7thwin"/> *''[[इम्रान ताहिर]]तर्फे (द) दक्षिण आफ्रिकी गोलंदाजाची एकदिवसीय क्रिकेटमधील सर्वात किफायतशीर गोलंदाजी, १० षटकांमध्ये १४ धावांत २ बळी.<ref name="7thwin"/> }} ==कसोटी मालिका== ===१ली कसोटी=== {{माहितीचौकट कसोटी सामने | तारीख = ८-१२ मार्च २०१७ | time = १०:३० | संघ१ = {{cr-rt|RSA}} | संघ२ = {{cr|NZL}} | धावसंख्या१ = ३०८ (१२२.४ षटके) | धावा१ = [[डीन एल्गार]] १४० (२९९) | बळी१ = [[ट्रेंट बोल्ट]] ४/६४ (३२.४ षटके) | धावसंख्या२ = ३४१ (११४.३ षटके) | धावा२ = [[केन विल्यमसन]] १३० (२४१) | बळी२ = [[केशव महाराज]] ५/९४ (२८.३ षटके) | धावसंख्या३ = २२४/६ (१०२ षटके) | धावा३ = [[डीन एल्गार]] ८९ (२४९) | बळी३ = [[नेल वॅग्नर]] २/५७ (२७ षटके) | धावसंख्या४ = | धावा४ = | बळी४ = | निकाल = सामना अनिर्णित | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1020041.html धावफलक] | स्थळ = [[युनिव्हर्सिटी ओव्हल|युनिव्हर्सिटी ऑफ ओटॅगो ओव्हल]], [[ड्युनेडिन]] | पंच = [[कुमार धर्मसेना]] (श्री) आणि [[ब्रुस ऑक्सेनफोर्ड]] (ऑ) | सामनावीर = [[डीन एल्गार]] (द) | toss = दक्षिण आफ्रिका, फलंदाजी | पाऊस = ५व्या दिवशी पावसामुळे खेळ होऊ शकला नाही | टीपा = [[जीत रावल]] आणि [[केन विल्यमसन]] यांच्या दरम्यानची १०२ धावांची भागीदारी ही न्यू झीलंडची दक्षिण आफ्रिकेविरुद्ध दुसऱ्या गड्यासाठी सर्वोत्कृष्ट भागीदारी <ref name="JeetKane">{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.espncricinfo.com/new-zealand-v-south-africa-2016-17/content/story/1085986.html |title=मजबूत उत्तरादाखल विल्यमसनची मोठी खेळी परंतून टेलरच्या दुखापतीमुळे न्यू झीलंडची काळजी वाढली|प्रकाशक=इएसपीएन क्रिकइन्फो|अ‍ॅक्सेसदिनांक =१२ मार्च २०१७|भाषा=इंग्लिश}}</ref> *''[[केशव महाराज]]चे (द) कसोटी सामन्यात पहिल्यांदाच ५ बळी.<ref name="Maharaj">{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.espncricinfo.com/new-zealand-v-south-africa-2016-17/content/story/1086201.html |title=ऑनर्स इव्हन आफ्टर विल्यमसन्स हंड्रेड|प्रकाशक=इएसपीएन क्रिकइन्फो|अ‍ॅक्सेसदिनांक =१२ मार्च २०१७|भाषा=इंग्लिश}}</ref> }} ===२री कसोटी=== {{माहितीचौकट कसोटी सामने | तारीख = १६–२० मार्च २०१७ | time = १०:३० | संघ१ = {{cr-rt|NZL}} | संघ२ = {{cr|RSA}} | धावसंख्या१ = २६८ (७९.३ षटके) | धावा१ = [[हेन्री निकोल्स]] ११८ (१६१) | बळी१ = [[जेपी ड्यूमिनी]] ४/४७ (११.३ षटके) | धावसंख्या२ = ३५९ (९८ षटके) | धावा२ = [[क्विंटन डी कॉक]] ९१ (११८) | बळी२ = [[कॉलिन डी ग्रॅंडहोम]] ३/५२ (२३ षटके) | धावसंख्या३ = १७१ (६३.२ षटके) | धावा३ = [[जीत रावल]] ८० (१७४) | बळी३ = [[केशव महाराज]] ६/४० (२०.२ षटके) | धावसंख्या४ = ८३/२ (२४.३ षटके) | धावा४ = [[हाशिम आमला]] ३८[[नाबाद|*]] (६१) | बळी४ = [[टिम साऊथी]] १/१७ (६ षटके) | निकाल = दक्षिण आफ्रिका ८ गडी राखून विजयी | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1020043.html धावफलक] | स्थळ = [[बेसिन रिझर्व्ह]], [[वेलिंग्टन]] | पंच = [[कुमार धर्मसेना]] (श्री) आणि [[रॉड टकर]] (ऑ) | सामनावीर = [[केशव महाराज]] (द) | toss = दक्षिण आफ्रिका, गोलंदाजी | पाऊस = | टीपा = कसोटी पदार्पण: [[नेल ब्रुम]] (न्यू). *''[[हेन्री निकोल्स]]चे (न्यू) पहिले कसोटी शतक.<ref name="Nicholls">{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा=http://www.espncricinfo.com/new-zealand-v-south-africa-2016-17/content/story/1086960.html | title=दक्षिण आफ्रिकेच्या फिरकी गोलंदाजीची कमाल | कृती= इएसपीएन क्रिकइन्फो | अ‍ॅक्सेसदिनांक=२० मार्च २०१७}}</ref> *''[[मॉर्ने मॉर्केल]] आणि [[व्हरनॉन फिलान्डर]]ची ५७ धावांची भागीदारी ही दक्षिण आफ्रिकेची न्यू झीलंडविरुद्ध १० व्या गड्यासाठी सर्वोच्च भागीदारी.<ref name="10th wicket">{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा=http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/stats/index.html?class=1;filter=advanced;opposition=5;partnership_wicketmin1=10;partnership_wicketval1=partnership_wicket;team=3;template=results;type=fow;view=innings | title=आकडेवारी / स्टॅट्सगुरु / कसोटी सामने / भागीदारी नोंदी | कृती=इएसपीएन क्रिकइन्फो | अ‍ॅक्सेसदिनांक=२० मार्च २०१७}}</ref> }} ===३री कसोटी=== {{माहितीचौकट कसोटी सामने | तारीख = २५–२९ मार्च २०१७ | time = १०:३० | संघ१ = {{cr-rt|RSA}} | संघ२ = {{cr|NZL}} | धावसंख्या१ = ३१४ (८९.२ षटके) | धावा१ = [[क्विंटन डी कॉक]] ९० (११८) | बळी१ = [[मॅट हेन्री]] ४/९३ (२४ षटके) | धावसंख्या२ = ४८९ (१६२.१ षटके) | धावा२ = [[केन विल्यमसन]] १७६ (२८५) | बळी२ = [[मॉर्ने मॉर्केल]] ४/१०० (३६.१ षटके) | धावसंख्या३ = ८०/५ (३९ षटके) | धावा३ = [[हाशिम आमला]] १९ (४०) | बळी३ = [[जीतन पटेल]] २/२२ (१२ षटके) | धावसंख्या४ = | धावा४ = | बळी४ = | निकाल = सामना अनिर्णित | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1020045.html धावफलक] | स्थळ = [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन, न्यू झीलंड|हॅमिल्टन]] | पंच = [[ब्रुस ऑक्सेनफोर्ड]] (ऑ) आणि [[रॉड टकर]] (ऑ) | सामनावीर = [[केन विल्यमसन]] (न्यू) | toss = दक्षिण आफ्रिका, फलंदाजी | पाऊस = १ल्या दिवशी पावसामुळे केवळ ४१ षटकांचा खेळ होवू शकला. ५व्या दिवशी मुसळधार पावसामुळे खेळ होऊ शकला नाही. | टीपा = कसोटी पदार्पण: [[थेउनिस डि ब्रुइन]] (द). *''७१वे कसोटी शतक करून [[केन विल्यमसन]]ची सर्वाधिक कसोटी शतके करणाऱ्या न्यू झीलंडच्या फलंदाजांच्या यादीत संयुक्तपणे पहिल्या क्रमांकावर पोहोचला. (न्यू).<ref name="Williamson17th">{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=http://www.espncricinfo.com/new-zealand-v-south-africa-2016-17/content/story/1088726.html |title=विल्यमसन्स रेकॉर्ड-ब्रेकिंग डे |प्रकाशक=इएसपीएन क्रिकइन्फो|भाषा=इंग्लिश| अ‍ॅक्सेसदिनांक=६ एप्रिल २०१७}}</ref> *''केन विल्यमसन न्यू झीलंडच्या फलंदाजांतर्फे सर्वात जलद ५,००० कसोटी धावा पूर्ण करणारा फलंदाज ठरला (११० डाव).<ref name="Williamson5000">{{ संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=http://www.espncricinfo.com/new-zealand-v-south-africa-2016-17/content/story/1088702.html |title=विल्यमसनचे शतक, परंतू कसोटी दोलायमान | प्रकाशक=इएसपीएन क्रिकइन्फो|भाषा=इंग्लिश| अ‍ॅक्सेसदिनांक=६ एप्रिल २०१७}}</ref> *''[[मॉर्ने मॉर्केल]]चे (द) २५० कसोटी बळी पूर्ण.<ref name="Williamson5000"/> }} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [http://www.espncricinfo.com/ci/content/series/1020019.html मालिका मुख्यपान - इएसपीएन क्रिकइन्फो] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०१६-१७}} [[वर्ग:इ.स. २०१७ मधील खेळ]] [[वर्ग:इ.स. २०१७ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघाचे न्यू झीलंड दौरे|२०१७]] [[वर्ग:दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघाचे परदेशी दौरे|न्यू झीलँड]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघाचे न्यू झीलंड दौरे|दक्षिण आफ्रिका]] q3z94tx7mg8m8mlt7rim03il9q87ajm 0 302091 2693449 2340820 2026-07-09T12:59:15Z अभय नातू 206 साचा 2693449 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} {{बदल}} '''फिलिप्स घराणे''' हे [[नेदरलँड्स|नेदर्लंड्‌समधील]] जगप्रसिद्ध आधुनिक उद्योगसमूहाचे प्रवर्तक घराणे. विद्युत् ‌दीप, विद्युत् ‌उपकरणे, रेडिओ व दूरचित्रवाणी यांची निर्मिती करणारे तसेच इलेक्ट्रॉनीय क्षेत्रातील एक अग्रगण्य उद्योगसमूह म्हणून या घराण्याला जगभर प्रतिष्ठा प्राप्त झाली आहे. या उद्योगसमूहाचा प्रारंभ नेदर्लंड्‌समधील आयंटहोव्हेन शहरी १५ मे १८९१ रोजी झाला. जेरार्ड (९ ऑक्टोबर १८५८-२६ जानेवारी १९४२) आणि अँटन (१४ मार्च १८७४- ७ ऑक्टोबर १९५१) फिलिप्स या दोन बंधूंनी सतत परिश्रम, चिकाटी, दीर्घोद्योगी, संशोधकवृत्ती या गुणांच्या जोरावर फिलिप्स उद्योग नावारूपास आणला एवढेच नव्हे, तर विसाव्या शतकातील जगड्‌व्याळ कंपन्यांमधील एक अग्रणी कंपनी असे त्या उद्योगाला ख्यातकीर्त केले. जेरार्ड व अँटन या दोघा बंधूंचा जन्म झाल्टबॉमाल या गावी झाला. त्या दोघांमध्ये १६ वर्षांचे अंतर होते. त्यांचे वडील फ्रेडरिक फिलिप्स यांचा [[तंबाखू|तंबाखूचा]] व्यापार होता झाल्टबॉमाल गॅस कारखाना त्यांनी इंग्रज मिशनऱ्यांकडून विकत घेऊन ग्राहक व उत्पादक या दोघांचाही फायदा व्हावा अशा पद्धतीने गॅस उत्पादन सुरू केले. हेच तत्त्व या दोन बंधूंनी भावी कारखानदारी कारकिर्दीत अंमलात आणले. जेरार्ड फ्रेडरिकचे शिक्षण डेल्फच्या ‘ पॉलिटेक्‍निक विद्यालया’त झाले व १८८३ साली त्याने अभियांत्रिकीमधील पदवी संपादन केली. प्रायोगिक भौतिकीचा, विशेषतः इलेक्ट्रॉनिकीचा, विशेष अभ्यास त्याने केला. विद्युत् ‌उत्पादनाबाबत जेथे जेथे प्रयोग चालू होते, तेथील संशोधनाबाबतची वृत्ते, प्रबंध मोठ्या आवडीने तो वाचत असे. २१ ऑक्टोबर १८७९ रोजी टॉमस आल्वा एडिसनने यशस्वीपणे प्रदीप्त दीपाचा प्रयोग केला होता १८८१ मध्ये पॅरिस येथे पहिले वीजप्रदर्शन भरविण्यात आले. १८८१ मध्येच जर्मनीत सीमेन्स व हॉल्स्क यांनी प्रदीप्त दीपनिर्मितीचा एक प्रायोगिक स्वरूपाचा छोटासा कारखाना उभारला होता. १८८३ मध्ये ‘जर्मन एडिसन कंपनी फॉर ॲप्लाइड इलेक्ट्रिसिटी’ या कंपनीची ५० लक्ष मार्क भांडवलावर स्थापना करण्यात आली होती. सीमेन्स व हॉल्स्क यांनी ‘एईजी’ (AEG-जनरल इलेक्ट्रिक कंपनी) कंपनीची स्थापना केली होती. याच सुमारास इटली, ऑस्ट्रिया, हंगेरी या देशांत प्रदीप्त दीपनिर्मितीचे छोटे कारखाने उभारण्यात आले होते. जेरार्डला या पार्श्वभूमीवर ग्‍लासगो येथे अनुक्रमे लॉर्ड केल्व्हिन या भौतिकीविज्ञाच्या प्रयोगशाळेत आणि ‘ग्‍लासगो कॉलेज ऑफ सायन्स अँड आर्ट्‌स’च्या प्रा. जेमीसन यांच्या हाताखाली काम करण्याची दुर्मिळ संधी मिळाली. ‘लंडन सिटी अँड गिल्ड्‌स’च्या ‘इलेक्ट्रिक लाइटनिंग अँड द ट्रान्स्‌मिशन ऑफ पॉवर अँड टेलेग्राफी’ या स्पर्धात्मक परीक्षेत तो पहिल्या क्रमांकाने उत्तीर्ण झाला. यानंतर काही वर्षे जेरार्डने लंडनमध्येच जर्मन कारखानदारांचा एजंट म्हणून काम करून अनुभव मिळविला. १८८९ मध्ये तो ॲमस्टरडॅमला परतला व ‘एईजी’ कंपनीचा एजंट म्हणून काम पाहू लागला. जेरार्डच्या वडिलांनी झाल्टबॉमाल येथेच राहत्या घरी जेरार्डकरिता एक छोटीशी प्रयोगशाळा उघडून दिली. १८९० मध्ये जेरार्डला सेल्यूलोज तंतूंचे प्रचंड उत्पादन करता येईल, अशी एक निर्मितीप्रक्रिया प्रयोगांती सापडली. वडिलांनी भांडवल पुरविल्यामुळे जेरार्डने १५ मे १८९१ रोजी ‘फिलिप्स अँड कंपनी’ स्थापन केली. त्याचा धाकटा भाऊ अँटन त्यावेळी सतरा वर्षाचा होता. कल्पनाशक्ती, संवेदनशीलता, खेळांची आवड इ. गुण त्याच्यात होते. झाल्टबॉमालच्या शाळेच त्याची फारशी प्रगती  दिसून न आल्याने त्याला ॲमस्टरडॅमच्या व्यापारी शाळेत घालण्यात आले. येथेही त्याचे मन फारसे रमले नाही. यामुळे अँटनच्या वडिलांनी त्याला ॲमस्टरडॅमच्या एका शेअरदलालाच्या फर्ममध्ये उमेदवार म्हणून पाठविले. लवकरच या कामात त्याला गोडी निर्माण झाली व तो शेअरबाजारात आत्मविश्वासपूर्वक वावरू लागला. १८९४ मध्ये अँटनला शेअरबाजाराच्या पुढील शिक्षणासाठी लंडनला पाठविण्यात आले. इकडे आयंटहोव्हेनचा जेरार्डचा कारखाना पहिली काही वर्षे तोट्यातच चालत होता. भावाच्या मदतीसाठी अँटनला आयंटहोव्हेनला येण्याची विनंती करण्यात आली. प्रथम सहा महिने विक्रेता म्हणून ‘फिलिप्स अँड कंपनी’त काम करावयाचे अँटनने मान्य केले व त्याप्रमाणे तो १८९५ च्या प्रारंभी आयंटहोव्हेनला परतला. जेरार्डने उद्योगाची तांत्रिक व अँटनने व्यापारी बाजू सांभाळावी, अशी त्यावेळी व्यवस्था करण्यात आली. तथापि थोड्याच दिवसांत अँटनने तांत्रिक बाबीही दीर्घ परिश्रमांनी व चिकाटीने आत्मसात केल्या. १८९५ मध्ये कंपनीचे दिव्यांचे उत्पादन प्रतिदिनी ५०० नग असे होऊ लागले आणि कंपनीला थोडा थोडा नफा होऊ लागला. अँटनने लवकरच आपले विक्रेत्याचे कौशल्य पणास लावून धंद्यामध्ये मोठ्या प्रमाणात वाढ केली. त्याच्या बोलण्यातील सफाई, आर्जवीपणा आणि सौजन्यशील वागणूक यांमुळे नवीन मालाची विक्री होण्यातील अडथळे दूर होत असत. [[जर्मनी|जर्मन]] शहरांना व गावांना विक्रेता म्हणून भेटी देत असतानाच अँटनच्या मनावर जर्मन उद्योगांनी केलेल्या अफाट प्रगतीचा फार मोठा परिणाम झाला. ब्रॅबंट भागातील आयंटहोव्हेन येथे उभारण्यात आलेल्या फिलिप्स कारखान्यामध्ये येणारे कमी उत्पादन परिव्यय, जेरार्ड फिलिप्सची तांत्रिक विषयातील अफाट बुद्धिमत्ता आणि अँटनचे उत्कृष्ट विक्रीकौशल्य या तिन्ही गुणांमुळे यूरोपच्या औद्योगिक बाजारात ‘फिलिप्स अँड कंपनी’ला फार मोठे यश लाभण्याची शक्यता अँटनला जाणवू लागली. कंपनीला १८९५-९६ या पहिल्या आर्थिक वर्षात सु.१,२०० पाउंड नफा मिळाला. त्यातूनच फिलिप्स बंधूंनी आधुनिक यंत्रसामग्री आणि उपकरणे खरेदी करून कारखाना सुसज्‍ज बनविला. १८९५ मधील १,०९,००० नग दिव्यांच्या उत्पादनावरून १८९६ मधील उत्पादन २·८० लक्ष नगांवर गेले. जेरार्ड व अँटन यांच्यामध्ये पुढेपुढे अधिक उत्पादन की अधिक विक्री अशी जणू स्पर्धाच सुरू झाली. १८९७ मध्ये दिव्यांचे उत्पादन ६·३० लक्ष नग झाले. कामगारांची संख्याही याच काळात ६० वरून १७० वर गेली. ९ जून १८९९ रोजी अँटनचा रॉटरडॅम म्युनिसिपल वर्क्सचे संचालक जी.जे.डी. जाँग यांच्या ॲना नावाच्या मुलीशी विवाह झाला. [[वर्ग:उद्योग]] 4v0epsye8gnvdk2q3d644t7uz2wataa 0 303848 2693522 2690485 2026-07-09T22:10:15Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2693522 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Stand_with_Standing_Rock_SF_Nov_2016_13.jpg|इवलेसे|347x347अंश| २०१६ मधील " स्टँड विथ स्टँडिंग रॉक " चळवळ (मार्च). घोषणांमध्ये "आम्ही भू-संरक्षणासाठी आहोत" आणि "जमिनीचे रक्षण करू."]] '''भू -संरक्षक, जमीन संरक्षक''' किंवा '''पर्यावरण रक्षक''' हा एक कार्यकर्ता आहे जो पर्यावरण आणि [[निरोगी वातावरणाचा अधिकार|सुरक्षित, निरोगी पर्यावरणाच्या मानवी हक्कांचे]] संरक्षण करण्यासाठी कार्य करतो. <ref name="human rights">{{जर्नल स्रोत|last=Larsen, Billon, Menton, Aylwin, Balsiger, Boyd, Forst, Lambrick, Santos, Storey, Wilding|year=2021|title=Understanding and responding to the environmental human rights defenders crisis: The case for conservation action|url=https://conbio.onlinelibrary.wiley.com/doi/pdf/10.1111/conl.12777|journal=Conservation Letters|volume=14|issue=3|doi=10.1111/conl.12777|accessdate=2022-04-25|archive-date=2022-03-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20220306025843/https://conbio.onlinelibrary.wiley.com/doi/pdf/10.1111/conl.12777|url-status=dead}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://thetyee.ca/Analysis/2019/01/10/Not-What-Reconciliation-Looks-Like/|title=Judy Wilson's Message for Canadians: 'The Land Defenders Are Doing This for Everybody'|last=Ducklow|first=Zoë|date=10 January 2019|website=The Tyee|language=English|access-date=20 January 2020}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://theindependent.ca/2016/10/28/protesters-or-land-protectors/|title=Protesters? Or land protectors?|date=28 October 2016|website=The Indy|language=en-US|access-date=15 January 2020}}</ref> बहुतेकदा, बचावकर्ते हे [[आदिवासी|स्वदेशी समुदायाचे]] सदस्य असतात जे वडिलोपार्जित जमिनीचे [[प्रदूषण]], ऱ्हास किंवा विनाशापासून संरक्षण करतात. <ref name="human rights" /> स्थानिक लोकांसाठी जमीन आणि तिची संसाधने पवित्र मानली जाऊ शकतात आणि जमिनीची काळजी घेणे हे पूर्वज, वर्तमान लोक आणि भावी पिढ्यांचा सन्मान करणारे कर्तव्य मानले जाते. <ref name="protest">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://aptnnews.ca/2018/09/18/illegal-protest-or-protecting-the-land-an-inuit-woman-gets-ready-to-face-a-canadian-court/|title=Illegal protest or protecting the land? An Indigenous woman gets ready to face a Canadian court - APTN News|date=18 September 2018|website=aptnnews.ca|language=en-US|access-date=12 January 2019}}</ref> जमीन रक्षकांना शक्तिशाली राजकीय आणि कॉर्पोरेट युतींकडून तीव्र छळाचा सामना करावा लागतो ज्यांना संसाधन उत्खननातून फायदा होतो. ज्यामुळे प्रदूषण होऊ शकते. संयुक्त राष्ट्र मानवाधिकार परिषदेने ठरवले की भू-रक्षक हे "सर्वाधिक उघड आणि धोका असलेल्या मानवाधिकार रक्षकांपैकी आहेत." <ref name="human rights"/> == व्युत्पत्ती == [[File:One_day_at_Standing_Rock.webm|इवलेसे|300x300अंश|२०१६ मधील स्टँडिंग रॉक इंडियन रिझर्वेशन मधील भू- आणि जल-रक्षक ]] २०१६ च्या डकोटा ऍक्सेस पाइपलाइनच्या निषेधादरम्यान, स्टँडिंग रॉक इंडियन रिझर्व्हेशनच्या सदस्यांनी जमातीची जमीन आणि [[पाण्याचा अधिकार|पाणीपुरवठा]] संरक्षित करण्यासाठी पाइपलाइनचे बांधकाम रोखले. या तळागाळातील प्रयत्नांमुळे शेकडो अटक झाली आणि पोलीस आणि नॅशनल गार्डच्या सैनिकांशी संघर्ष झाला. नकारात्मक लेखांमध्ये स्वदेशी जमीन रक्षकांचे वर्णन "आंदोलक" असे केले गेले आहे, ज्याचा अनेक पर्यावरण कार्यकर्त्यांनी निषेध केला आहे. स्वदेशी पर्यावरण शृंखलेचे पर्यावरण कार्यकर्ते आणि अभिनेते डॅलस गोल्डटूथ यांनी "आंदोलक" या शब्दावर टीका केली आहे, "निदर्शक" हा शब्द नकारात्मक आहे आणि मूळ लोक संतप्त, हिंसक किंवा संसाधनांचे अतिसंरक्षण करणारे आहेत असे सूचित करतात. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://theworld.org/stories/2016-10-31/standing-rock-activists-dont-call-us-protesters-were-water-protectors|title=Standing Rock activists: Don't call us protesters. We're water protectors.|website=The World from PRX|language=en|access-date=2022-04-13|archive-date=2022-05-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20220516092516/https://theworld.org/stories/2016-10-31/standing-rock-activists-dont-call-us-protesters-were-water-protectors|url-status=dead}}</ref> त्याऐवजी, चळवळीतील सदस्य स्वतः ला "भू-संरक्षक " म्हणून संबोधतात, ज्यामध्ये [[शांतीवाद|शांततावाद]] आणि वडिलोपार्जित जमिनींची काळजी घेण्याची जबाबदारी यावर जोर दिला जातो जो बचावकर्त्याच्या वारशाचा भाग असू शकतो. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.youtube.com/watch?v=MSE4cH95qlc|title=We Are Land Protectors, Not Protesters}}</ref> इनुइट लॅब्राडोरचे भूसंरक्षक डेनिस कोल यांनी म्हणले आहे की, "जेव्हा मी माझी औषधे घेतो, त्यावर माझ्या विश्वास असतो , [[वसाहतवाद|वसाहतवादी कायदा]] ज्याला विरोध म्हणेल त्याला मी समारंभ मानतो." <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.aptnnews.ca/national-news/illegal-protest-or-protecting-the-land-an-inuit-woman-gets-ready-to-face-a-canadian-court/|title=Illegal protest or protecting the land? An Indigenous woman gets ready to face a Canadian court|last=Moore|first=Angel|date=2018-09-18|website=APTN News|language=en-US|access-date=2022-04-13}}</ref> == इतिहास == [[होन्डुरास|होंडुरासमधील]] प्राणघातक जमीन संघर्ष १९९० च्या दशकाच्या सुरुवातीस आहे. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://theintercept.com/2021/11/06/honduras-paramilitaries-land-rights/|title=In Honduras Land Battles, Paramilitaries Infiltrate Local Groups — Then Kill Their Leaders|last=OlsonNovember 6 2021|first=Jared OlsonJared|last2=A.m|first2=11:00|website=The Intercept|language=en|access-date=2022-04-14}}</ref> जमिनीचे संरक्षण, सन्मान आणि जमिनीचे महत्त्व स्पष्ट करण्याच्या उद्देशाने केलेल्या कृतींमध्ये भू-संरक्षक सक्रिय आणि लक्षणीय भूमिका बजावतात. जलरक्षक चळवळ, भू-संरक्षक चळवळ आणि स्वदेशी पर्यावरण सक्रियता यांच्यात खोलसंबंध आहेत. <ref name="water">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://indigenousrising.org/josephine-mandamin/|title=Meet Josephine Mandamin (Anishinaabekwe), The "Water Walker"|date=25 September 2014|website=Indigenous Rising|language=en-US|access-date=10 January 2019|archive-date=2018-10-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20181017170810/http://indigenousrising.org/josephine-mandamin/|url-status=dead}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|last=Maial Panhpunu Paiakan Kaiapó|first=|url=https://www.theglobeandmail.com/opinion/article-the-devastation-of-my-amazon-homeland-has-accelerated-during-the/|title=Opinion: The devastation of my Amazon homeland has accelerated during the pandemic|date=October 24, 2020|work=The Globe and Mail|access-date=2021-02-11|url-status=live}}</ref> जमीन रक्षक पाइपलाइन, जीवाश्म इंधन उद्योग, <ref name=":42">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://rabble.ca/podcasts/shows/talking-radical-radio/2018/03/mikmaq-water-protectors-blocking-fossil-fuel|title=Mi'kmaq water protectors blocking fossil fuel infrastructure in Nova Scotia {{!}} rabble.ca|website=rabble.ca|access-date=10 January 2019|archive-date=2021-06-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20210607011205/https://rabble.ca/podcasts/shows/talking-radical-radio/2018/03/mikmaq-water-protectors-blocking-fossil-fuel|url-status=dead}}</ref> शेती किंवा गृहनिर्माण यांसारख्या विकासासाठी क्षेत्राचा नाश आणि फ्रॅकिंगसारख्या संसाधने काढण्याच्या कृतींना विरोध करतात कारण या क्रियांमुळे जमिनीचा ऱ्हास, जंगलाचा नाश आणि व्यत्यय येऊ शकतो. वस्तीचे. <ref>{{स्रोत बातमी|last=McKenzie-Sutter|first=Holly|url=https://torontosun.com/news/provincial/indigenous-land-occupants-in-caledonia-appeal-injunction|title=Indigenous land occupants in Caledonia appeal injunction|date=November 27, 2020|work=Toronto Sun|language=en-CA|access-date=2021-02-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20211104162733/https://torontosun.com/news/provincial/indigenous-land-occupants-in-caledonia-appeal-injunction|archive-date=2021-11-04|url-status=dead}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.aljazeera.com/news/2020/2/14/rcmp-off-wetsuweten-land-solidarity-grows-for-land-defenders|title='RCMP off Wet'suwet'en land': Solidarity grows for land defenders|last=Kestler-D'Amours|first=Jillian|website=www.aljazeera.com|language=en|access-date=2021-02-11}}</ref> विशेषतः स्थानिक प्रदेशांमध्ये भू-संरक्षक जमिनीला हानी पोहोचवणाऱ्या कृतींना विरोध करतात आणि त्यांचे कार्य मानवी हक्कांशी जोडलेले आहे. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.globalcitizen.org/en/content/environmental-activists-killed/|title=Beatings, Imprisonment, Murder: The World's Environmental Defenders Are Being Terrorized|website=Global Citizen|language=en|access-date=15 January 2020}}</ref> डाइन लँड डिफेंडर्सच्या प्रतिरोधक रणनीती आणि संसाधने काढण्यावरील त्यांची भांडवलशाही आणि विकासविरोधी भूमिका डाइन प्रतिकाराच्या प्रदीर्घ परंपरेशी अत्यंत जोडलेली आहे, याकडे याझीने लक्ष वेधले. <ref>{{जर्नल स्रोत|last=Yazzie|first=Melanie K.|date=2018|title=Decolonizing Development in Diné Bikeyah: Resource Extraction, Anti-Capitalism, and Relational Futures|url=https://www.jstor.org/stable/26879576|journal=Environment and Society|volume=9|pages=25–39|doi=10.3167/ares.2018.090103|issn=2150-6779|jstor=26879576}}</ref> संसाधन उत्खनन कृतींच्या कॉर्पोरेशनला रोखण्यासाठी राखीव जमिनींवर किंवा पारंपारिक प्रदेशांवर नाकेबंदी उभारण्याच्या स्वरूपात सक्रियता येऊ शकते. <ref name=":22">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.pri.org/stories/2016-10-31/standing-rock-activists-dont-call-us-protesters-were-water-protectors|title=Standing Rock activists: Don't call us protesters. We're water protectors.|website=Public Radio International|language=en|access-date=10 January 2019}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.thespec.com/news/hamilton-region/2020/10/05/barricades-up-in-caledonia-after-attempted-arrest-of-land-defender.html|title=Barricades up in Caledonia after attempted arrest of land defender|date=2020-10-05|work=The Hamilton Spectator|language=en|issn=1189-9417|access-date=2021-02-11}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.thespec.com/news/hamilton-region/2020/11/25/caledonia-land-occupation-criminal-cases-move-through-courts.html|title=Caledonia land occupation criminal cases move through courts|date=2020-11-25|work=The Hamilton Spectator|language=en|issn=1189-9417|access-date=2021-02-11}}</ref> पारंपारिक प्रदेश ताब्यात घेण्याचा आणि सांस्कृतिक संबंध मजबूत करण्याचा मार्ग म्हणून जल आणि जमीन रक्षक देखील छावण्या उभारतात. भू-संरक्षक पारंपारिक प्रदेशांवर नियंत्रण ठेवण्याच्या प्रयत्नात सरकारी न्यायालय प्रणालीसारख्या कायदेशीर चौकटींद्वारे देखील कार्य करतात. <ref name="protest"/> भू-संक्षकांनी केलेल्या सविनय कायदेभंगाच्या कृतींचे वारंवार गुन्हेगारीकरण केले जाते आणि त्यावरून झालेल्या पोलीस तक्रारी आणि हिंसाचारावर काहींनी जोरदार युक्तिवाद केला आहे. <ref>{{जर्नल स्रोत|last=Simpson|first=Michael|last2=Le Billon|first2=Philippe|date=2021-02-01|title=Reconciling violence: Policing the politics of recognition|journal=Geoforum|language=en-ca|volume=119|pages=111–121|doi=10.1016/j.geoforum.2020.12.023|issn=0016-7185}}</ref> <ref>{{जर्नल स्रोत|last=Spiegel|first=Samuel J.|date=2021-01-01|title=Climate injustice, criminalisation of land protection and anti-colonial solidarity: Courtroom ethnography in an age of fossil fuel violence|journal=Political Geography|language=en-ca|volume=84|pages=102298|doi=10.1016/j.polgeo.2020.102298|issn=0962-6298|pmc=7544477|pmid=33052177}}</ref> स्त्रिया चळवळीच्या यशाचा अविभाज्य घटक आहेत, कारण भूसंरक्षक म्हणून त्यांचा पुढाकार अनेकदा नाकेबंदीच्या अग्रभागी आणि प्रतिकार निदर्शनांमध्ये दिसून येतो. == जमीन रक्षकांसमोरील धोके == ग्लोबल विटनेसने २००२ ते २०१९ दरम्यान ५७ देशांमध्ये भू-संरक्षकांच्या १९२२ खुनांची नोंद केली. <ref name="human rights"/>लोकसंख्येच्या ६ % असूनही, ४० % बळी स्थानिक होते. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.worldbank.org/en/topic/indigenouspeoples|title=Indigenous Peoples|website=World Bank|language=en|access-date=2022-04-14}}</ref> या हिंसाचाराचे दस्तावेजीकरणही अपूर्ण आहे. २०२० मध्ये, भूसंरक्षकाच्या हत्यांची संख्या २२७ वर पोहोचली आहे. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.theguardian.com/environment/2021/sep/13/murders-environment-land-defenders-record-high|title=Murders of environment and land defenders hit record high|date=2021-09-12|website=the Guardian|language=en|access-date=2022-04-13}}</ref> यूएन स्पेशल रिपोर्टर डेव्हिड आर. बॉयड यांनी विचारले आहे, "जर आपण पर्यावरण रक्षकांचे संरक्षण करू शकत नसाल तर पृथ्वीवरील जीवनातील विलक्षण विविधतेचे संरक्षण कसे करावे?" <ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=j-QsEAAAQBAJ&newbks=0&printsec=frontcover&pg=PT74&dq=%22land+defender%22&hl=en|title=Environmental Defenders: Deadly Struggles for Life and Territory|last=Menton|first=Mary|last2=Billon|first2=Philippe Le|date=2021-06-24|publisher=Routledge|isbn=978-1-000-40221-6|language=en}}</ref> त्यांनी पुढे असे म्हणले आहे की प्रत्येक मारल्या गेलेल्या प्रत्येकासाठी सुमारे शंभर भू-संरक्षकांना धमकावले जाते, अटक केली जाते किंवा अन्यथा त्रास दिला जातो. <ref name="human rights"/> जमीन रक्षकांना अनेकदा राज्य शक्तींच्या विरोधात, संसाधन कॉर्पोरेशन जसे की गॅस किंवा खाण महामंडळे, जमीन विकसित करू पाहणाऱ्या किंवा स्वदेशी जमिनीचे हक्क संपुष्टात आणणाऱ्या इतरांना धोकादायक परिस्थितीचा सामना करावा लागतो. <ref name=":72">{{जर्नल स्रोत|last=Middeldorp|first=Nick|last2=Le Billon|first2=Philippe|date=2019-03-04|title=Deadly Environmental Governance: Authoritarianism, Eco-populism, and the Repression of Environmental and Land Defenders|url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/24694452.2018.1530586|journal=Annals of the American Association of Geographers|language=en|volume=109|issue=2|pages=324–337|doi=10.1080/24694452.2018.1530586|issn=2469-4452}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.vice.com/en/article/4adx5q/land-defenders-keep-getting-killed-in-colombia|title=Land Defenders Keep Getting Killed in Colombia|website=www.vice.com|language=en|access-date=2021-02-11}}</ref> अमेरिकन पर्यावरणवादी बिल मॅककिबेन यांनी असे म्हणले आहे की, "[संरक्षणकर्त्यांना] धोका असतो कारण ते स्वतःला एखाद्या कॉर्पोरेशनची मागणी करत असलेल्या एखाद्या गोष्टीवर किंवा जवळ राहतात. ती मागणी – जास्तीत जास्त संभाव्य नफ्याची मागणी, शक्य तितक्या जलद वेळेची, शक्य तितक्या स्वस्त ऑपरेशनची – शेवटी कुठेतरी समजूत काढली जाते, की समस्या निर्माण करणाऱ्याला जावे लागेल." <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://theowp.org/record-number-of-environmental-activists-killed-in-the-past-year/|title=Record Number Of Environmental Activists Killed In The Past Year|last=OWP|first=Celina Shih MarCelina Shih Mar is a correspondent intern at the|last2=Science|first2=a junior at the University of Chicago studying Political|date=2021-10-08|website=The Organization for World Peace|language=en-US|access-date=2022-04-14|last3=Economics|last4=Taiwan|first4=History She grew up in|last5=California|last6=conflicts|first6=thereby has a particular interest in East Asian|last7=history|last8=conflicts|first8=human rights She strongly believes in non-violent resolution to|last9=Peace|first9=The Long-Term Preservation of}}</ref> मिडेलडॉर्प आणि ले बिलॉन यांनी भू-संरक्षकांना , विशेषतः हुकूमशाही शासनांमध्ये भेडसावणाऱ्या धोक्यांकडे लक्ष वेधले आहे. या विषयावरील त्यांच्या २०१८ च्या लेखात [[होन्डुरास|होंडुरासमधील]] अनेक भू-संरक्षकांच्या हत्येकडे लक्ष वेधले आहे. <ref name="water"/> तेथे, अगुआन खोऱ्यातील निमलष्करी दलांना घुसखोरी करण्यासाठी आणि गटाच्या प्रयत्नांना हाणून पाडण्यासाठी प्रमुख भूमी अधिकार कार्यकर्त्यांची हत्या करण्यासाठी पाठवण्यात आले. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://theintercept.com/2021/11/06/honduras-paramilitaries-land-rights/|title=In Honduras Land Battles, Paramilitaries Infiltrate Local Groups — Then Kill Their Leaders|last=OlsonNovember 6 2021|first=Jared OlsonJared|last2=A.m|first2=11:00|website=The Intercept|language=en|access-date=2022-04-14}}</ref> आदिवासींच्या जमिनीच्या अधिकारांचे दडपशाही ''आणि'' भूमी रक्षकांविरुद्ध धमकावण्याचा इतिहास, हिंसक डावपेच आणि हत्या यांचा आर्थिक विकास आणि वसाहती राष्ट्र राज्यांमध्ये "जमीन बळकावणे" यांच्याशी कोणीही जोडू शकतो. कॅनडाचे राष्ट्रीय पोलीस दल, आरसीएमपी, [[ब्रिटिश कोलंबिया|ब्रिटिश कोलंबियामध्ये]] २०१९ च्या निषेधामध्ये भू-रक्षकांविरुद्ध प्राणघातक शक्ती वापरण्यास तयार होते. <ref>{{स्रोत बातमी|last=Parrish|first=Jaskiran Dhillon Will|url=https://www.theguardian.com/world/2019/dec/20/canada-indigenous-land-defenders-police-documents|title=Exclusive: Canada police prepared to shoot Indigenous activists, documents show|date=20 December 2019|work=The Guardian|language=en-GB|issn=0261-3077|access-date=15 January 2020}}</ref> डनलॉप आर्थिक विकास आणि संसाधने काढण्याच्या प्रतिकाराचा बदला म्हणून मेक्सिकोसारख्या देशांतील जमीन रक्षकांविरुद्ध हिंसाचाराच्या कृतींना जोडते. <ref>{{जर्नल स्रोत|last=Dunlap|first=Alexander|date=2020-04-15|title=The Politics of Ecocide, Genocide and Megaprojects: Interrogating Natural Resource Extraction, Identity and the Normalization of Erasure|journal=Journal of Genocide Research|language=en-ca|volume=23|issue=2|pages=212–235|doi=10.1080/14623528.2020.1754051|issn=1462-3528|doi-access=free}}</ref> मानवाधिकार संघटना ग्लोबल विटनेसने अहवाल दिला आहे की [[फिलिपिन्स|फिलीपिन्स]], [[ब्राझील]], [[भारत]] आणि [[ग्वातेमाला|ग्वाटेमाला]] सारख्या देशांमध्ये २०१८ मध्ये १६४ जमीन रक्षक मारले गेले. <ref name=":02">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.climatechangenews.com/2019/07/30/164-land-defenders-murdered-2018-global-witness-reports/|title=164 land defenders murdered in 2018, Global Witness reports|date=30 July 2019|website=Climate Home News|language=en|access-date=15 January 2020}}</ref> याच अहवालात असे म्हणले आहे की मारले गेलेले, जखमी झालेले आणि धमकावले गेलेले लोक मोठ्या संख्येने स्थानिक होते. <ref name=":02" /> ली-बिल्लन आणि ल्यूजल अहवाल देतात की २००२ आणि २०१८ दरम्यान किमान १७३४ पर्यावरण आणि जमीन रक्षक मारले गेले आणि स्थानिक लोकांना याचा सर्वाधिक धोका आहे, ज्यांची संख्या एक तृतीयांश भूमी रक्षकांहून अधिक आहे. <ref>{{जर्नल स्रोत|last=Le Billon|first=Philippe|last2=Lujala|first2=Päivi|date=2020-11-11|title=Environmental and land defenders: Global patterns and determinants of repression|journal=Global Environmental Change|language=en-ca|volume=65|pages=102163|doi=10.1016/j.gloenvcha.2020.102163|issn=0959-3780}}</ref> [[संयुक्त राष्ट्रे|UN]] ने अहवाल दिला आहे की अनेक भूसंरक्षकांना त्यांचे दावे बदनाम करण्याच्या प्रयत्नात राज्य सरकारांनी दहशतवादी म्हणून संबोधन केले आहे. <ref name=":12">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://theintercept.com/2019/07/30/criminalization-environmental-activists-global-witness-report/|title=More Than 160 Environmental Defenders Were Killed in 2018, and Many Others Labeled Terrorists and Criminals|last=Brown|first=Alleen|date=30 July 2019|website=The Intercept|language=en-US|access-date=15 January 2020}}</ref> जमिनीच्या हक्कांचे संरक्षण करण्यासाठी काम करणाऱ्यांसाठी असे संबोनधन धोकादायक परिस्थिती निर्माण करू शकते. <ref name=":12" /> ''येल एन्व्हायर्नमेंट ३६०'' ने अहवाल दिला की २०१९ मध्ये किमान २१२ पर्यावरण प्रचारक आणि जमीन रक्षकांची हत्या करण्यात आली <ref name=":82">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://e360.yale.edu/digest/more-than-200-environmental-activists-and-land-defenders-murdered-in-2019|title=More Than 200 Environmental Activists and Land Defenders Murdered in 2019|website=Yale E360|language=en-US|access-date=2021-07-10}}</ref> . २०१९ मध्ये नोंदवलेल्या हत्यांपैकी निम्म्याहून अधिक हत्या [[कोलोंबिया|कोलंबिया]] आणि [[फिलिपिन्स|फिलीपिन्समध्ये]] झाल्या आहेत. <ref name=":82" /> <ref name=":92">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.theguardian.com/environment/2020/jul/29/record-212-land-and-environment-activists-killed-last-year|title=Record 212 land and environment activists killed last year|date=2020-07-29|website=the Guardian|language=en|access-date=2021-07-10}}</ref> अॅम्नेस्टी इंटरनॅशनलने पृथ्वी, पाणी आणि समुदायांचे रक्षण करणाऱ्यांना भेडसावणाऱ्या धोक्यांकडे लक्ष वेधले आहे, [[लॅटिन अमेरिका|लॅटिन अमेरिकेला]] भू-संरक्षकांसाठी सर्वात धोकादायक स्थान म्हणले आहे. <ref name=":52">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.amnesty.ca/earthdefenders|title=Earth Land and Water Defenders|date=2 April 2019|website=Amnesty International Canada|language=en|access-date=15 January 2020|archive-date=2020-03-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20200303042053/https://www.amnesty.ca/earthdefenders|url-status=dead}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|last=Tabary|first=Zoe|url=https://www.reuters.com/article/us-brazil-indigenous-logging-trfn-idUSKBN27H16P|title=One year on, family of murdered Amazon land defender say nothing has changed|date=2020-11-01|work=Reuters|language=en|access-date=2021-02-11}}</ref> पर्यावरण संरक्षण निधीने नोंदवले आहे की १७०० पेक्षा जास्त बचावकर्ते मारले गेले आहेत आणि १० % पेक्षा कमी जबाबदार लोकांना न्याय दिला गेला आहे. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.edf.org/blog/2019/11/22/murder-rainforest-1700-defenders-killed-their-legacy-lives|title=Murder in the rainforest: 1700+ defenders killed, but their legacy lives on|website=Environmental Defense Fund|language=en|access-date=15 January 2020|archive-date=2020-01-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20200115021602/https://www.edf.org/blog/2019/11/22/murder-rainforest-1700-defenders-killed-their-legacy-lives|url-status=dead}}</ref> एक्सटीन्क्शन रिबेलियन (XR) ने जमीन रक्षकांच्या परिस्थितीकडे लक्ष वेधण्यासाठी काम केले आहे आणि ज्यांना मारले गेले आहे त्यांना सन्मानित केले आहे <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://rabble.ca/blogs/bloggers/brent-patterson/2019/10/extinction-rebellion-honours-land-defenders-killed-protecting|title=Extinction Rebellion honours land defenders killed for protecting the environment|date=10 October 2019|website=rabble.ca|language=en|access-date=15 January 2020|archive-date=2020-01-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20200115020513/https://rabble.ca/blogs/bloggers/brent-patterson/2019/10/extinction-rebellion-honours-land-defenders-killed-protecting|url-status=dead}}</ref> आणि जमीन रक्षकांचे कार्य क्लायमेट स्ट्राइक कॅनडा सारख्या हवामान न्याय उपक्रमांशी जोडले गेले आहे. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.nationalobserver.com/2020/09/17/news/climate-strikers-are-trying-trademark-erin-otooles-take-back-canada-slogan|title=Climate strikers are trying to trademark Erin O'Toole's 'Take Back Canada' slogan|last=News|first=E. McIntosh {{!}}|last2=Politics|date=2020-09-17|website=National Observer|language=en|access-date=2021-02-11|last3=September 17th 2020|first3=Ottawa Insider {{!}}}}</ref> == भूमी रक्षक ज्यांना मारले गेले आहे == * बर्टा इसाबेल कॅसेरेस फ्लोरेस (४ मार्च १९७१ - २ मार्च २०१६) होंडुरन पर्यावरण कार्यकर्ता, स्वदेशी नेता * पावलो पॉलिनो गुजाजारा, ब्राझील, २०१९ मध्ये अॅमेझॉन प्रदेशात बेकायदेशीर वृक्षतोड करणाऱ्यांनी केलेल्या हल्ल्यात ठार झाले. <ref>{{स्रोत बातमी|last=Paulo|first=Sam Cowie São|url=https://www.theguardian.com/world/2019/nov/02/brazilian-forest-guardian-killed-by-illegal-loggers-in-ambush|title=Brazilian 'forest guardian' killed by illegal loggers in ambush|date=2 November 2019|work=The Guardian|language=en-GB|issn=0261-3077|access-date=15 January 2020}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.aljazeera.com/news/2019/11/brazil-amazon-forest-defender-shot-dead-illegal-loggers-191103052028290.html|title=Brazil Amazon forest defender shot dead by illegal loggers|website=www.aljazeera.com|access-date=15 January 2020}}</ref> * चिको मेंडेस, ब्राझील, पर्यावरणवादी आणि कार्यकर्ता. * हर्नन बेडोया, आफ्रो-कोलंबियन जमीन हक्क कार्यकर्ते. * ज्युलियन कॅरिलो, स्थानिक रारामुरी नेता, मेक्सिको, यांची २४ ऑक्टोबर २०१८ रोजी हत्या झाली. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2018/11/la-mortal-defensa-del-bosque-por-julian-carrillo/|title=Julián Carrillo defended the forest with his life|date=28 November 2018|website=www.amnesty.org|language=en|access-date=15 January 2020}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2019/10/mexico-julian-carrillo-justice-protection-environmental-defenders/|title=Mexico's environmental defenders need justice and protection|date=24 October 2019|website=www.amnesty.org|language=en|access-date=2021-07-10}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://apnews.com/article/7c326a45cc66490697cca1396ff9d607|title=Indigenous rights leader reported slain in northern Mexico|date=2018-10-25|website=AP NEWS|language=en|access-date=2021-07-10}}</ref> * दाटू कायलो बोंटोलन, मानोबो आदिवासी सरदार, नॅशनल कौन्सिल ऑफ लीडर्स ऑफ काट्रिबू, नॉर्दर्न मिंडानाओ, फिलिपाइन्सचे सदस्य, ७ एप्रिल २०१९ रोजी ठार झाले. <ref name=":9">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.theguardian.com/environment/2020/jul/29/record-212-land-and-environment-activists-killed-last-year|title=Record 212 land and environment activists killed last year|date=2020-07-29|website=the Guardian|language=en|access-date=2021-07-10}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://hrdmemorial.org/hrdrecord/datu-kaylo-bontolan/|title=Datu Kaylo Bontolan|website=HRD Memorial: Celebrating Those Who Were Killed Defending Human Rights|language=en-GB|url-status=live|access-date=2021-07-10}}</ref> * ओमर गुआसिरुमा, स्वदेशी नेता, कोलंबिया, मार्च २०२० मध्ये मारले गेले. <ref name=":9" /> * अर्नेस्टो गुआसिरुमा, स्वदेशी नेता, कोलंबिया, मार्च २०२० मध्ये मारले गेले. <ref name=":9" /> * सिमोन पेड्रो पेरेझ, स्थानिक नेता, ६ जुलै २०२१ , [[च्यापास|चियापास]], मेक्सिको येथे ठार झाले. <ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.democracynow.org/2021/7/7/headlines/indigenous_land_defender_assassinated_in_chiapas|title=Indigenous Land Defender Assassinated in Chiapas|work=Democracy Now!|language=en|access-date=2021-07-08}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://apnews.com/article/mexico-dfc6fb1d675cd7b7d96f5c12a3b03a08|title=Mexico rights organizer killed, 3rd activist to die in month|date=2021-07-06|website=AP NEWS|language=en|access-date=2021-07-10}}</ref> * जाव्हिएरा रोजास, चिलीच्या पर्यावरणवादी आणि कार्यकर्त्या, नोव्हेंबर २०२१ मध्ये मृतावस्थेत आढळल्या. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.democracynow.org/2021/12/6/headlines/chilean_activist_javiera_rojas_who_helped_shut_down_dam_projects_has_been_killed|title=Chilean Activist Javiera Rojas, Who Helped Shut Down Dam Projects, Has Been Killed|website=Democracy Now!|language=en|access-date=2021-12-06}}</ref> == हे सुद्धा पहा == * 2020 कॅनेडियन पाइपलाइन आणि रेल्वे निषेध * ओका संकट * युनिस्ट'ओटेन कॅम्प * जल-संरक्षक == पुढील वाचन == * {{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.amnesty.ca/sites/amnesty/files/Honduras%20Guatemala%20HRD%20-%20Report%20ENG.PDF|title=They Will Not Stop Us. Ecuador: Justice and Protection for Amazonian Women, Defenders of the Land, Territory, and Environment|last=Amnesty International|date=2016|pages=|via=|access-date=2022-04-25|archive-date=2022-04-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20220421113303/https://www.amnesty.ca/sites/amnesty/files/Honduras%20Guatemala%20HRD%20-%20Report%20ENG.PDF|url-status=dead}} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} jd6cfsifuchf9136t7qor7avqrin0ig 4 304113 2693523 2692292 2026-07-10T00:15:15Z Community Tech bot 109654 अहवाल अद्ययावत केला. 2693523 wikitext text/x-wiki अत्याधिक काळ संपादने न झालेली ५०० पाने (पुनर्निर्देशन, व निःसंदिग्धीकरण पाने सोडून). -- [[सदस्य:Community Tech bot|Community Tech bot]] ([[सदस्य चर्चा:Community Tech bot|चर्चा]]) <onlyinclude>०५:४५, १० जुलै २०२६ (IST)</onlyinclude> {| class="wikitable sortable" |- ! लेख ! शेवटचे संपादन ! संपादनांची संख्या |- | [[तमिळ (नाव)]] | 2011-01-21 18:35:46 | 6 |- | [[सहोदर]] | 2011-01-31 01:50:10 | 4 |- | [[पोसरी नदी]] | 2011-02-14 12:25:09 | 1 |- | [[राग मधमाद सारंग]] | 2011-03-14 02:38:40 | 8 |- | [[राग लंकादहन सारंग]] | 2011-03-14 03:00:37 | 4 |- | [[राग बडहंस सारंग]] | 2011-03-14 03:01:57 | 4 |- | [[राजीव आगाशे]] | 2011-03-20 15:02:38 | 5 |- | [[तांबोळी]] | 2011-03-27 12:12:54 | 2 |- | [[इंदूरकर]] | 2011-04-03 20:19:51 | 2 |- | [[नई तालीम]] | 2011-04-09 18:26:49 | 3 |- | [[दबावगट]] | 2011-04-18 05:19:00 | 4 |- | [[तारळा नदी]] | 2011-04-18 05:54:55 | 4 |- | [[नरहरीपेटा]] | 2011-04-18 10:29:19 | 2 |- | [[पुरचुंडी (पुस्तक)]] | 2011-04-20 20:59:52 | 4 |- | [[चौरी]] | 2011-04-27 15:19:26 | 6 |- | [[सराफी बाजार]] | 2011-04-30 04:09:54 | 3 |- | [[दंताळी]] | 2011-05-03 12:23:20 | 2 |- | [[राखाडी]] | 2011-05-15 09:11:41 | 3 |- | [[राग सुहा कानडा]] | 2011-05-26 03:46:59 | 4 |- | [[इडलीपात्र]] | 2011-06-01 15:13:02 | 4 |- | [[चिंचखेडे]] | 2011-06-08 21:55:57 | 4 |- | [[प्राचीन भाषा]] | 2011-06-16 03:47:02 | 8 |- | [[कोज्या]] | 2011-06-17 04:12:46 | 6 |- | [[शा.श. १७५८]] | 2011-06-22 16:40:32 | 5 |- | [[शा.श. १८२२]] | 2011-06-22 16:43:07 | 2 |- | [[शा.श. १२१२]] | 2011-06-22 17:04:33 | 1 |- | [[राग रायसा कानडा]] | 2011-06-24 17:08:22 | 4 |- | [[सुग्रण]] | 2011-06-30 17:58:01 | 2 |- | [[मार्कंडेय नदी]] | 2011-07-20 15:36:12 | 3 |- | [[गोवित्री नदी]] | 2011-07-22 14:09:36 | 6 |- | [[छपारा]] | 2011-08-02 18:30:15 | 5 |- | [[श्रावणी मंगळवार]] | 2011-08-03 09:27:49 | 2 |- | [[श्रावणी रविवार]] | 2011-08-03 09:29:56 | 5 |- | [[शाकव्रत]] | 2011-08-03 15:14:44 | 1 |- | [[भागाई वाडी]] | 2011-08-13 12:58:40 | 8 |- | [[दारुक]] | 2011-08-21 16:02:31 | 7 |- | [[मंगेशकर]] | 2011-08-28 06:21:33 | 2 |- | [[पाध्ये]] | 2011-09-11 19:15:07 | 2 |- | [[गुणवा]] | 2011-09-17 08:14:55 | 4 |- | [[प्रक्षेपक स्थान]] | 2011-09-17 11:26:53 | 1 |- | [[प्रक्षेपक यान]] | 2011-09-17 11:27:10 | 2 |- | [[वार (माप)]] | 2011-09-17 12:09:34 | 1 |- | [[घटम]] | 2011-09-17 12:37:23 | 4 |- | [[जलधि]] | 2011-09-18 08:42:17 | 4 |- | [[धन संख्या]] | 2011-09-20 09:04:44 | 5 |- | [[राग नायकी कानडा]] | 2011-09-20 13:36:17 | 5 |- | [[पद्य]] | 2011-09-20 15:34:58 | 3 |- | [[परवाना राजवट]] | 2011-09-20 15:36:54 | 2 |- | [[पाम्माकुले]] | 2011-09-21 08:50:45 | 2 |- | [[पुणे शहराची जैवविविधता]] | 2011-09-21 14:16:21 | 3 |- | [[पुत्र]] | 2011-09-21 14:27:56 | 5 |- | [[शृंगाररस]] | 2011-09-22 15:05:15 | 3 |- | [[नक्कल (लोककला)]] | 2011-10-03 15:40:01 | 2 |- | [[क्रिकेट यष्टी]] | 2011-10-05 03:33:35 | 6 |- | [[सहअभिनेत्री]] | 2011-10-05 04:32:33 | 2 |- | [[प्रयोगशाळा]] | 2011-10-05 05:01:41 | 3 |- | [[स्निग्धता]] | 2011-10-05 06:15:52 | 2 |- | [[बेळगांव तालुका]] | 2011-10-08 02:48:18 | 7 |- | [[शालू]] | 2011-10-10 13:06:41 | 2 |- | [[बैलहोंगल तालुका]] | 2011-10-19 12:38:36 | 5 |- | [[गोकाक तालुका]] | 2011-10-21 16:37:08 | 5 |- | [[नागकेशर]] | 2011-10-22 01:06:10 | 5 |- | [[भारतीय इतिहासातील सहा सोनेरी पाने]] | 2011-10-28 06:51:11 | 5 |- | [[प्रलंबपादासन]] | 2011-10-30 01:01:10 | 2 |- | [[विद्युत विसंवाहक]] | 2011-10-31 16:32:32 | 5 |- | [[देव पावला (चित्रपट)]] | 2011-11-13 03:48:38 | 3 |- | [[नवरा बायको (चित्रपट)]] | 2011-11-13 03:48:41 | 3 |- | [[पुढचे पाऊल (चित्रपट)]] | 2011-11-13 03:48:47 | 3 |- | [[वर पाहिजे (चित्रपट)]] | 2011-11-13 03:48:56 | 3 |- | [[कल (मानसिक)]] | 2011-11-18 13:28:19 | 2 |- | [[जर्मनीचे राष्ट्रगीत]] | 2011-11-19 15:21:02 | 5 |- | [[कुबेर (बल्गेरियन राज्यकर्ता)]] | 2011-11-24 05:48:38 | 4 |- | [[स्कंदस्तंभि]] | 2011-12-07 18:21:59 | 3 |- | [[स्कंदस्वाती]] | 2011-12-07 18:26:03 | 2 |- | [[स्वातिकर्ण]] | 2011-12-07 18:28:41 | 2 |- | [[आर्थिक विकासदर]] | 2011-12-20 19:26:50 | 3 |- | [[शा.श. १११०]] | 2011-12-21 14:43:04 | 1 |- | [[शा.श. १६३७]] | 2011-12-21 15:14:38 | 1 |- | [[शा.श. १७१२]] | 2011-12-21 15:18:18 | 1 |- | [[तळणी]] | 2011-12-21 19:21:44 | 2 |- | [[वसंत गवाणकर]] | 2011-12-21 22:55:26 | 8 |- | [[गोगावले]] | 2011-12-22 16:05:29 | 3 |- | [[शा.श. १६६६]] | 2011-12-22 16:16:33 | 3 |- | [[शा.श. १७४१]] | 2011-12-22 16:16:35 | 4 |- | [[माल्थस]] | 2011-12-22 19:15:28 | 2 |- | [[राष्ट्रीय तंत्रज्ञान दिवस]] | 2011-12-23 00:08:41 | 3 |- | [[गुजरात दिन]] | 2011-12-23 00:51:25 | 3 |- | [[सोमरस]] | 2011-12-23 02:44:50 | 6 |- | [[राग कौसी कानडा]] | 2011-12-23 02:55:12 | 7 |- | [[यम (अष्टांगयोग)]] | 2011-12-25 13:13:26 | 6 |- | [[पंच द्रविड]] | 2011-12-25 14:03:21 | 4 |- | [[गंगाधर वासुदेव चिपळोणकर]] | 2011-12-25 14:19:36 | 7 |- | [[बालमोहन नाटक मंडळी]] | 2011-12-25 14:21:01 | 2 |- | [[विंडोज सर्व्हर]] | 2011-12-25 16:26:49 | 3 |- | [[शा.श. १९९८]] | 2011-12-25 16:29:31 | 2 |- | [[महाकवी कालिदास कलामंदिर]] | 2011-12-25 17:06:07 | 6 |- | [[ग्रामदैवत]] | 2011-12-25 21:54:17 | 5 |- | [[पिपरिया]] | 2011-12-25 23:50:15 | 4 |- | [[वर्षा]] | 2011-12-26 12:18:10 | 8 |- | [[दशपदी]] | 2011-12-26 16:24:35 | 3 |- | [[हेमंत]] | 2011-12-26 21:11:10 | 7 |- | [[जगदीश ठाकोर]] | 2011-12-27 11:16:21 | 5 |- | [[शरीरशास्त्र]] | 2011-12-27 11:37:00 | 10 |- | [[फळझाडे]] | 2011-12-27 12:31:43 | 7 |- | [[बटान]] | 2011-12-27 19:43:11 | 3 |- | [[पेंढारकर]] | 2011-12-27 23:03:36 | 4 |- | [[विनय मांडके]] | 2012-01-07 15:41:31 | 4 |- | [[शब्बीर कपूर]] | 2012-01-07 15:41:46 | 3 |- | [[मोहन सीताराम द्रविड]] | 2012-01-07 17:49:47 | 14 |- | [[राय (गेर नृत्य)]] | 2012-01-08 16:58:54 | 4 |- | [[नस्ती उठाठेव]] | 2012-01-14 07:11:37 | 6 |- | [[सायुज्यता]] | 2012-01-22 10:56:21 | 5 |- | [[गोपाळ गोविंद फाटक]] | 2012-01-22 19:02:34 | 3 |- | [[गुराब]] | 2012-01-24 23:02:49 | 2 |- | [[कडू]] | 2012-01-27 15:02:01 | 7 |- | [[तिठा]] | 2012-01-28 15:52:40 | 5 |- | [[सुदर्शन रंगमंच]] | 2012-02-01 14:26:37 | 5 |- | [[विनायक चतुर्थी]] | 2012-02-02 08:38:54 | 2 |- | [[विनायक रामचंद्र आठवले]] | 2012-02-08 10:40:54 | 6 |- | [[कोटणीस]] | 2012-02-10 04:46:11 | 2 |- | [[कार्लोवित्झचा तह]] | 2012-02-15 15:10:52 | 7 |- | [[जनाना]] | 2012-02-18 09:14:09 | 2 |- | [[तिळे]] | 2012-03-19 21:25:42 | 5 |- | [[निर्जीव]] | 2012-03-23 12:30:15 | 3 |- | [[कथासंग्रह]] | 2012-03-27 11:06:34 | 4 |- | [[पठार नदी]] | 2012-04-08 09:01:00 | 1 |- | [[मून नदी]] | 2012-04-08 09:01:28 | 1 |- | [[सिपना नदी]] | 2012-04-08 09:08:03 | 1 |- | [[शहानूर नदी]] | 2012-04-08 09:10:03 | 2 |- | [[पुणंद नदी]] | 2012-04-13 02:07:24 | 5 |- | [[भोखण नदी]] | 2012-04-13 02:15:22 | 5 |- | [[नाट्यलेखक]] | 2012-04-13 07:13:05 | 6 |- | [[पियाळी नदी]] | 2012-04-13 09:22:29 | 6 |- | [[सुखशांती नदी]] | 2012-04-13 09:23:21 | 6 |- | [[नोकिया १११०]] | 2012-04-13 15:05:34 | 2 |- | [[नोकिया २६१०]] | 2012-04-14 07:34:37 | 3 |- | [[नोकिया २६५०]] | 2012-04-14 07:37:24 | 2 |- | [[नोकिया २६८० स्लाइड]] | 2012-04-14 07:40:56 | 2 |- | [[बोर नदी]] | 2012-04-14 15:48:27 | 2 |- | [[वुष्णा नदी]] | 2012-04-14 15:49:47 | 1 |- | [[धाम नदी]] | 2012-04-15 08:22:32 | 2 |- | [[बाकळी नदी]] | 2012-04-15 08:22:42 | 2 |- | [[सती धरण]] | 2012-04-22 09:54:30 | 4 |- | [[लोहशिंगवे धरण]] | 2012-04-22 09:55:16 | 3 |- | [[बांडा नदी]] | 2012-04-22 10:00:38 | 2 |- | [[मोहना नदी]] | 2012-04-22 10:05:52 | 2 |- | [[मास नदी]] | 2012-04-22 10:06:48 | 2 |- | [[वेणीथोरा नदी]] | 2012-04-22 10:08:10 | 2 |- | [[रेणा नदी]] | 2012-04-22 10:08:26 | 2 |- | [[नल्ली नदी]] | 2012-04-22 10:08:34 | 2 |- | [[भावखुरी नदी]] | 2012-04-22 10:10:04 | 4 |- | [[हडकी नदी]] | 2012-04-22 10:10:12 | 5 |- | [[बुरशी नदी]] | 2012-04-22 10:10:28 | 2 |- | [[सुरखी नदी]] | 2012-04-22 10:10:39 | 2 |- | [[तिगरी नदी]] | 2012-04-22 10:10:47 | 2 |- | [[भुलेश्वरी नदी]] | 2012-04-22 10:11:18 | 2 |- | [[पेंढी नदी]] | 2012-04-22 10:11:27 | 2 |- | [[मोर नदी]] | 2012-04-22 10:13:12 | 2 |- | [[भुमरी नदी]] | 2012-04-22 10:15:17 | 4 |- | [[वांदरी नदी]] | 2012-04-22 10:15:44 | 3 |- | [[वारोळी नदी]] | 2012-04-22 10:16:50 | 3 |- | [[मुरबाडी नदी]] | 2012-04-22 10:17:00 | 3 |- | [[पेल्हार नदी]] | 2012-04-22 10:17:25 | 3 |- | [[वाघाडी नदी]] | 2012-04-22 10:19:20 | 2 |- | [[शशीकरण नदी]] | 2012-04-22 10:21:20 | 2 |- | [[सिवनी नदी]] | 2012-04-22 15:06:16 | 2 |- | [[पोर नदी]] | 2012-04-22 15:06:35 | 2 |- | [[पोटफोडी नदी]] | 2012-04-22 15:06:45 | 2 |- | [[दार्शनी नदी]] | 2012-04-22 15:07:02 | 2 |- | [[हरणी नदी]] | 2012-04-22 15:11:34 | 2 |- | [[भेंड नदी]] | 2012-04-22 15:11:59 | 2 |- | [[धामना नदी]] | 2012-04-22 15:16:00 | 2 |- | [[नोकिया सी२-०१]] | 2012-04-27 07:59:16 | 1 |- | [[नोकिया १२००]] | 2012-04-29 00:56:10 | 4 |- | [[नोकिया १२०८]] | 2012-04-29 00:58:26 | 2 |- | [[आमिष]] | 2012-04-30 17:41:35 | 2 |- | [[गीतलेखक]] | 2012-04-30 18:54:49 | 2 |- | [[चांद्रवर्ष]] | 2012-04-30 19:00:58 | 4 |- | [[झर्झर]] | 2012-04-30 19:12:57 | 5 |- | [[ठणका]] | 2012-04-30 19:14:23 | 5 |- | [[तबलजी]] | 2012-04-30 19:17:26 | 3 |- | [[दत्तकपुत्र]] | 2012-04-30 19:24:54 | 4 |- | [[नायक (चित्रपट पात्र)]] | 2012-04-30 19:35:50 | 5 |- | [[पकडा-पकडी]] | 2012-04-30 19:40:53 | 4 |- | [[हत्तीपाय]] | 2012-04-30 20:18:23 | 2 |- | [[टॉर्च तपासणी]] | 2012-04-30 20:28:02 | 2 |- | [[कोठा (आयुर्वेद)]] | 2012-04-30 20:55:03 | 4 |- | [[पोलके]] | 2012-05-01 01:58:00 | 4 |- | [[ब्रह्मर्षी]] | 2012-05-01 03:24:54 | 3 |- | [[राज्य मध्यवर्ती ग्रंथालय]] | 2012-05-01 03:54:01 | 3 |- | [[रोहिणी (रक्तवाहिनी)]] | 2012-05-01 03:58:10 | 7 |- | [[लोकसंख्येची घनता]] | 2012-05-01 04:01:53 | 8 |- | [[विषमभुज त्रिकोण]] | 2012-05-01 04:08:31 | 9 |- | [[वीत]] | 2012-05-01 04:09:11 | 3 |- | [[चित्रपट निर्माणस्थळ]] | 2012-05-06 06:37:13 | 4 |- | [[भाषाभ्यास]] | 2012-05-06 06:41:55 | 8 |- | [[हरिचरन]] | 2012-05-06 06:46:20 | 7 |- | [[पायपेटी]] | 2012-05-08 01:23:19 | 5 |- | [[विद्युत पार्यता]] | 2012-05-08 02:42:30 | 4 |- | [[शमीक]] | 2012-05-08 02:44:23 | 3 |- | [[केंद्रीय आयात शुल्क]] | 2012-05-09 19:31:14 | 6 |- | [[उपग्रह भू कक्षा]] | 2012-05-09 20:31:27 | 9 |- | [[गझनीच्या महमूदाने भारतावर केलेल्या स्वाऱ्या]] | 2012-05-09 21:07:44 | 7 |- | [[स्निकोमीटर]] | 2012-05-10 19:32:55 | 4 |- | [[ब्रिटिश द्वीपसमूह]] | 2012-05-13 04:09:59 | 1 |- | [[खोटे (आडनाव)]] | 2012-05-13 04:32:00 | 2 |- | [[विंडोज सर्व्हर २०१२]] | 2012-05-16 15:43:57 | 2 |- | [[पोखरा विमानतळ]] | 2012-05-17 18:32:25 | 4 |- | [[खारट]] | 2012-05-29 17:09:20 | 6 |- | [[सपक]] | 2012-05-29 17:13:42 | 3 |- | [[रोहित नागदिवे]] | 2012-06-11 18:30:32 | 4 |- | [[मोझिला फायरफॉक्स १.५]] | 2012-06-23 08:05:30 | 6 |- | [[मोझिला फायरफॉक्स १]] | 2012-06-23 08:05:55 | 6 |- | [[महाराष्ट्र हेराल्ड]] | 2012-06-30 05:24:51 | 9 |- | [[सरदार]] | 2012-07-01 09:00:33 | 6 |- | [[जयाचंद्रन]] | 2012-07-01 18:41:51 | 7 |- | [[ब्रिटोन्स]] | 2012-07-04 03:27:08 | 2 |- | [[तुळशी नदी]] | 2012-07-05 16:15:29 | 4 |- | [[किल्लेदार]] | 2012-07-06 15:56:37 | 4 |- | [[ग्रीन व्हॅली]] | 2012-07-06 15:58:05 | 28 |- | [[ज्ञात असलेल्या सर्वांत तेजस्वी तार्‍यांची यादी]] | 2012-07-06 15:59:40 | 3 |- | [[दासगीता]] | 2012-07-06 16:01:13 | 2 |- | [[पिंपरी तलाव]] | 2012-07-06 16:03:21 | 5 |- | [[पित्तरस]] | 2012-07-06 16:03:27 | 2 |- | [[पुरुषोत्तम स्वामी]] | 2012-07-06 16:03:52 | 2 |- | [[प्युनिक युद्धे]] | 2012-07-06 16:04:35 | 2 |- | [[बनघर]] | 2012-07-06 16:06:42 | 5 |- | [[रोमन देवता]] | 2012-07-06 16:12:29 | 5 |- | [[व्यासपीठ]] | 2012-07-06 16:14:32 | 2 |- | [[शब्दांकित प्रतिभा]] | 2012-07-06 16:14:47 | 3 |- | [[संगणक फाईल फॉरमॅट्स]] | 2012-07-06 16:16:38 | 3 |- | [[विनयगुप्त]] | 2012-07-15 04:52:47 | 3 |- | [[चाउ एन-लाय]] | 2012-07-15 05:32:54 | 11 |- | [[थॅलियम]] | 2012-07-15 13:05:01 | 6 |- | [[डिस्प्रोझियम]] | 2012-07-15 13:05:28 | 5 |- | [[ऑस्मियम]] | 2012-07-15 13:05:52 | 5 |- | [[गळा]] | 2012-07-15 13:06:47 | 17 |- | [[बाळाजी हैबतराव]] | 2012-07-29 07:34:28 | 3 |- | [[भोळाराम स्वामी]] | 2012-08-20 08:03:49 | 3 |- | [[भारतीय खगोलशास्त्र]] | 2012-08-23 01:13:31 | 3 |- | [[ज्योतिषातील ग्रह]] | 2012-08-23 01:20:47 | 17 |- | [[भौगोलिक ध्रुव]] | 2012-08-25 08:36:32 | 3 |- | [[पाककृती]] | 2012-09-12 18:56:44 | 2 |- | [[गोंदवले]] | 2012-09-13 13:59:52 | 10 |- | [[माणकेश्वर शिवालय]] | 2012-09-14 10:35:09 | 27 |- | [[फेडोरा]] | 2012-09-18 00:53:06 | 4 |- | [[सांध्यपर्वातील वैष्णवी (काव्यसंग्रह)]] | 2012-09-30 07:52:55 | 4 |- | [[कावळे उडाले स्वामी (ललित लेखसंग्रह)]] | 2012-09-30 07:57:05 | 3 |- | [[नागनाथ]] | 2012-10-02 09:11:09 | 8 |- | [[चरपटीनाथ]] | 2012-10-02 09:11:26 | 6 |- | [[मराठी विश्वकोश : अठरावा खंड]] | 2012-10-08 07:33:48 | 4 |- | [[खाजगी]] | 2012-10-12 07:35:53 | 4 |- | [[चौविस्थापन]] | 2012-10-13 05:13:26 | 1 |- | [[आदिवासी विचारवेध संमेलन]] | 2012-10-13 08:09:28 | 1 |- | [[दलित साहित्य विचारवेध संमेलन]] | 2012-10-13 08:15:51 | 1 |- | [[वस्तुमान धारा घनता]] | 2012-10-13 09:33:16 | 4 |- | [[संग्रहणी]] | 2012-10-14 17:29:31 | 1 |- | [[नीळकंठ कल्याणी]] | 2012-10-20 18:19:07 | 1 |- | [[रेणुकाचार्य]] | 2012-10-23 17:47:51 | 1 |- | [[उमापति शिवाचार्य]] | 2012-10-23 17:50:16 | 1 |- | [[चन्नबसव]] | 2012-10-23 17:52:24 | 1 |- | [[चंद्रशेखर शिवाचार्य]] | 2012-10-23 17:53:27 | 1 |- | [[वीरसोमेश्वर शिवाचार्य]] | 2012-10-23 17:53:38 | 1 |- | [[वागीश पंडिताराध्य शिवाचार्य]] | 2012-10-23 19:43:58 | 2 |- | [[पिंप्री तलाव]] | 2012-11-10 17:45:14 | 6 |- | [[औषधप्रभावशास्त्र]] | 2012-11-12 05:59:53 | 1 |- | [[औषधगतिकी]] | 2012-11-12 06:09:07 | 1 |- | [[क्रिकेटमधील गोलंदाजांचे प्रकार]] | 2012-11-15 11:17:41 | 4 |- | [[पृष्ठीय क्षेत्र]] | 2012-11-15 11:46:49 | 2 |- | [[आननी क्षेत्र]] | 2012-11-15 11:48:42 | 1 |- | [[ओल्या वेळूची बासरी (ललित लेखसंग्रह)]] | 2012-11-22 14:42:56 | 5 |- | [[भारतीय दूरसंचार नियामक प्राधिकरण]] | 2012-11-25 11:43:29 | 2 |- | [[विळी]] | 2012-11-26 10:48:50 | 3 |- | [[एवढसं आभाळ (चित्रपट)]] | 2012-12-02 06:43:00 | 11 |- | [[शंकरराव आळंदकर]] | 2012-12-03 04:45:58 | 4 |- | [[मला काय त्याचे (पुस्तक)]] | 2012-12-07 03:26:04 | 8 |- | [[तुषारसिंचन पद्धती]] | 2012-12-21 07:21:48 | 5 |- | [[श्रीतुकामाई]] | 2012-12-30 02:13:33 | 13 |- | [[सरंबळ नदी]] | 2013-01-02 01:51:58 | 3 |- | [[योट्टॅमीटर]] | 2013-01-06 17:13:49 | 5 |- | [[झेट्टॅमीटर]] | 2013-01-06 17:14:10 | 3 |- | [[इंडिका (ग्रंथ)]] | 2013-01-11 21:06:53 | 8 |- | [[बंडी (वस्त्र)]] | 2013-01-16 06:12:50 | 3 |- | [[राज्य महामार्ग २१ (महाराष्ट्र)]] | 2013-01-17 08:14:51 | 6 |- | [[बिट]] | 2013-01-17 14:18:01 | 9 |- | [[भोईराचे नवघर]] | 2013-01-20 16:05:44 | 9 |- | [[विश्वामित्री नदी]] | 2013-01-25 17:29:54 | 2 |- | [[जरीकाम]] | 2013-01-27 22:43:13 | 3 |- | [[धुळेकर]] | 2013-01-29 06:33:15 | 3 |- | [[ठाणेकर]] | 2013-01-29 06:33:25 | 3 |- | [[रायगडकर]] | 2013-01-29 06:33:47 | 5 |- | [[जालनेकर]] | 2013-01-29 06:33:57 | 5 |- | [[लातूरकर]] | 2013-01-29 06:34:06 | 5 |- | [[पुणेकर]] | 2013-01-29 06:34:14 | 3 |- | [[सांगलीकर]] | 2013-01-29 06:34:44 | 3 |- | [[नेवासेकर]] | 2013-01-29 06:34:52 | 3 |- | [[नंदुरबारकर]] | 2013-01-29 06:35:22 | 3 |- | [[बीडकर]] | 2013-01-29 06:36:53 | 3 |- | [[फटाके]] | 2013-01-30 15:23:05 | 1 |- | [[विधानसभा मतदारसंघ]] | 2013-02-03 20:40:05 | 3 |- | [[गाथा]] | 2013-02-06 17:33:03 | 5 |- | [[तुकारामाची गाथा]] | 2013-02-06 17:36:34 | 6 |- | [[गोवा खिंड]] | 2013-02-21 18:08:28 | 2 |- | [[चिमनी हिल वायुसेना तळ]] | 2013-02-24 17:58:49 | 2 |- | [[गर्न्सी]] | 2013-03-07 08:41:05 | 43 |- | [[रेयूनियों]] | 2013-03-07 09:36:43 | 45 |- | [[आक्रा]] | 2013-03-07 15:29:32 | 89 |- | [[कॅस्ट्रीझ]] | 2013-03-07 18:04:09 | 29 |- | [[कॉकबर्न टाउन]] | 2013-03-07 18:05:02 | 15 |- | [[डग्लस]] | 2013-03-07 18:09:42 | 32 |- | [[माजुरो]] | 2013-03-07 18:25:33 | 18 |- | [[मलाबो]] | 2013-03-07 18:25:49 | 38 |- | [[माले]] | 2013-03-07 18:26:01 | 38 |- | [[मनिला]] | 2013-03-07 18:26:55 | 70 |- | [[मासेरू]] | 2013-03-07 18:27:34 | 30 |- | [[इंजामिना]] | 2013-03-07 18:51:12 | 59 |- | [[निकोसिया]] | 2013-03-07 18:52:04 | 59 |- | [[नुकु-अलोफा]] | 2013-03-07 18:53:14 | 42 |- | [[पारामारिबो]] | 2013-03-07 18:55:49 | 31 |- | [[रुसाउ]] | 2013-03-07 19:02:27 | 25 |- | [[पोर्ट स्टॅन्ली]] | 2013-03-07 19:08:19 | 34 |- | [[थिंफू]] | 2013-03-07 19:13:16 | 46 |- | [[खार्टूम]] | 2013-03-09 04:15:54 | 52 |- | [[बंजुल]] | 2013-03-09 04:43:32 | 37 |- | [[सार्स]] | 2013-03-09 05:56:02 | 17 |- | [[क्युबन पेसो]] | 2013-03-09 11:30:16 | 27 |- | [[ऑलिंपिक खेळात फ्रान्स]] | 2013-03-09 20:02:26 | 7 |- | [[मध्य युग]] | 2013-03-10 07:24:45 | 21 |- | [[शिक्षक साहित्य संमेलन संस्था]] | 2013-03-10 08:06:12 | 6 |- | [[उत्तर ध्रुव]] | 2013-03-10 08:25:48 | 47 |- | [[व्हिक्टोरिया सरोवर]] | 2013-03-10 08:35:53 | 53 |- | [[तैग्रिस नदी]] | 2013-03-10 08:39:01 | 45 |- | [[रशिया-क्रीमिया युद्धे]] | 2013-03-10 10:11:19 | 2 |- | [[पूल]] | 2013-03-10 11:41:42 | 16 |- | [[कोड्डनकुलन अणुऊर्जा प्रकल्प]] | 2013-03-13 13:27:58 | 11 |- | [[जयदेवी लिगाडे]] | 2013-03-13 18:00:12 | 6 |- | [[कमरक]] | 2013-03-19 05:50:06 | 11 |- | [[पेर]] | 2013-03-19 05:53:58 | 14 |- | [[प्रबोधन साहित्य संमेलन]] | 2013-03-19 06:18:07 | 1 |- | [[कक्षीय वक्रता निर्देशांक]] | 2013-03-19 12:27:38 | 16 |- | [[विश्वधर्म साहित्य संमेलन]] | 2013-03-19 17:29:40 | 2 |- | [[हांगुल]] | 2013-03-20 07:01:33 | 2 |- | [[एकोरामाध्य शिवाचार्य]] | 2013-03-24 18:08:57 | 2 |- | [[म्हैस नदी]] | 2013-03-25 07:33:32 | 2 |- | [[नागझरी नदी]] | 2013-03-25 17:32:15 | 9 |- | [[गोडसे]] | 2013-03-25 19:19:34 | 3 |- | [[देवतलाव]] | 2013-03-25 19:46:04 | 3 |- | [[नवे बिर्‍हाड (चित्रपट)]] | 2013-03-26 18:15:04 | 4 |- | [[पिकदान]] | 2013-03-26 18:24:00 | 3 |- | [[नवाश्मयुग]] | 2013-03-27 02:25:21 | 3 |- | [[सखा कवी]] | 2013-03-27 05:54:43 | 5 |- | [[जनश्री विमा योजना]] | 2013-03-27 14:45:57 | 3 |- | [[राष्‍ट्रीय शेती विमा योजना]] | 2013-03-27 14:46:38 | 3 |- | [[बहेबोरगाव]] | 2013-03-28 10:48:48 | 3 |- | [[द्वैत]] | 2013-03-28 12:00:42 | 2 |- | [[महात्मा (चित्रपट)]] | 2013-03-30 09:26:20 | 4 |- | [[रानवती नदी]] | 2013-03-30 10:22:35 | 3 |- | [[बेल नदी]] | 2013-03-30 11:06:17 | 7 |- | [[भंगसाळ नदी]] | 2013-03-31 09:12:46 | 7 |- | [[शिवकुमार स्वामी]] | 2013-03-31 09:16:46 | 3 |- | [[दर बळीमागे दिलेल्या धावा]] | 2013-03-31 09:30:01 | 3 |- | [[मंकी नदी]] | 2013-03-31 13:00:54 | 3 |- | [[मासा नदी]] | 2013-03-31 14:24:52 | 6 |- | [[दुझ प्रांत]] | 2013-04-05 10:34:41 | 1 |- | [[J]] | 2013-04-05 22:31:21 | 24 |- | [[K]] | 2013-04-05 22:31:26 | 25 |- | [[आना कारेनिना]] | 2013-04-06 01:14:46 | 37 |- | [[आमियां]] | 2013-04-06 01:19:00 | 27 |- | [[आमूर ओब्लास्त]] | 2013-04-06 01:19:37 | 30 |- | [[आयर्लंडच्या प्रजासत्ताकाचा ध्वज]] | 2013-04-06 01:28:40 | 13 |- | [[आर.सी.डी. मायोर्का]] | 2013-04-06 01:35:41 | 43 |- | [[आरळम संरक्षित वनक्षेत्र]] | 2013-04-06 01:36:11 | 6 |- | [[आरागोन]] | 2013-04-06 01:36:16 | 29 |- | [[आर्कान्सा]] | 2013-04-06 01:37:27 | 100 |- | [[आर्चिबाल्ड प्रिमरोझ]] | 2013-04-06 01:38:29 | 27 |- | [[आर्मेनियाचा ध्वज]] | 2013-04-06 01:47:34 | 4 |- | [[आल्फा]] | 2013-04-06 01:52:00 | 23 |- | [[आस्तुरियास]] | 2013-04-06 02:09:30 | 26 |- | [[इ.स.चे १ ले शतक]] | 2013-04-06 04:28:18 | 46 |- | [[इ.स.चे १० वे शतक]] | 2013-04-06 04:28:31 | 45 |- | [[इ.स.चे १० वे सहस्रक]] | 2013-04-06 04:28:34 | 14 |- | [[इ.स.चे ११ वे शतक]] | 2013-04-06 04:29:47 | 42 |- | [[इ.स.चे १२ वे शतक]] | 2013-04-06 04:30:57 | 39 |- | [[इ.स.चे १४ वे शतक]] | 2013-04-06 04:33:17 | 41 |- | [[इ.स.चे १५ वे शतक]] | 2013-04-06 04:34:27 | 39 |- | [[इ.स.चे १६ वे शतक]] | 2013-04-06 04:35:42 | 44 |- | [[इ.स.चे १९ वे शतक]] | 2013-04-06 04:39:26 | 50 |- | [[इ.स.चे २ रे शतक]] | 2013-04-06 04:40:39 | 39 |- | [[इ.स.चे ३ रे शतक]] | 2013-04-06 04:43:14 | 39 |- | [[इ.स.चे ४ थे शतक]] | 2013-04-06 04:44:24 | 37 |- | [[इ.स.चे ४ थे सहस्रक]] | 2013-04-06 04:44:27 | 23 |- | [[इ.स.चे ५ वे शतक]] | 2013-04-06 04:45:34 | 39 |- | [[इ.स.चे ५ वे सहस्रक]] | 2013-04-06 04:45:37 | 18 |- | [[इ.स.चे ६ वे शतक]] | 2013-04-06 04:46:45 | 39 |- | [[इ.स.चे ६ वे सहस्रक]] | 2013-04-06 04:46:48 | 15 |- | [[इ.स.चे ७ वे शतक]] | 2013-04-06 04:47:58 | 39 |- | [[इ.स.चे ८ वे शतक]] | 2013-04-06 04:49:09 | 41 |- | [[इ.स.चे ९ वे सहस्रक]] | 2013-04-06 04:50:35 | 12 |- | [[इंग्लिश युद्धे (स्कँडिनेव्हिया)]] | 2013-04-06 06:05:28 | 6 |- | [[इंडोनेशियाचा ध्वज]] | 2013-04-06 06:08:44 | 4 |- | [[इजिप्तचा ध्वज]] | 2013-04-06 06:13:19 | 2 |- | [[इप्सिलॉन]] | 2013-04-06 06:17:01 | 23 |- | [[इराकी दिनार]] | 2013-04-06 06:21:39 | 31 |- | [[इराणी कालगणना]] | 2013-04-06 06:22:01 | 19 |- | [[उकडणे]] | 2013-04-06 06:45:22 | 17 |- | [[उझबेकिस्तानचा ध्वज]] | 2013-04-06 06:46:24 | 2 |- | [[ऑर्कुट बुयुक्कोकटेन]] | 2013-04-06 07:51:24 | 8 |- | [[ऑलिंपिक खेळ कर्लिंग]] | 2013-04-06 07:52:39 | 23 |- | [[ऑलिंपिक खेळ क्रॉस कंट्री स्कीइंग]] | 2013-04-06 07:52:57 | 25 |- | [[ऑलिंपिक खेळ टेबल टेनिस]] | 2013-04-06 07:53:47 | 22 |- | [[ऑलिंपिक खेळ ताईक्वांदो]] | 2013-04-06 07:54:06 | 21 |- | [[ऑलिंपिक खेळ तालबद्ध जलतरण]] | 2013-04-06 07:54:09 | 28 |- | [[ऑलिंपिक खेळ नॉर्डिक सामायिक]] | 2013-04-06 07:54:30 | 18 |- | [[ऑलिंपिक खेळ फिगर स्केटिंग]] | 2013-04-06 07:54:37 | 31 |- | [[ऑलिंपिक खेळ बायॅथलॉन]] | 2013-04-06 07:55:05 | 22 |- | [[ऑलिंपिक खेळ लुज]] | 2013-04-06 07:55:58 | 27 |- | [[ऑलिंपिक खेळ वॉटर पोलो]] | 2013-04-06 07:56:16 | 26 |- | [[ऑलिंपिक खेळ स्केलेटन]] | 2013-04-06 07:56:52 | 26 |- | [[ऑलिंपिक खेळ स्पीड स्केटिंग]] | 2013-04-06 07:57:02 | 24 |- | [[ऑलिंपिक खेळात अमेरिका]] | 2013-04-06 07:57:29 | 15 |- | [[ऑलिंपिक खेळात आंदोरा]] | 2013-04-06 07:57:38 | 8 |- | [[ऑलिंपिक खेळात इक्वेटोरीयल गिनी]] | 2013-04-06 07:58:17 | 7 |- | [[ऑलिंपिक खेळात केप व्हर्दे]] | 2013-04-06 07:59:21 | 8 |- | [[ऑलिंपिक खेळात कोमोरोस]] | 2013-04-06 07:59:29 | 7 |- | [[ऑलिंपिक खेळात चाड]] | 2013-04-06 08:00:00 | 9 |- | [[ऑलिंपिक खेळात जिबूती]] | 2013-04-06 08:00:24 | 8 |- | [[ऑलिंपिक खेळात दक्षिण आफ्रिका]] | 2013-04-06 08:00:57 | 28 |- | [[ऑलिंपिक खेळात नामिबिया]] | 2013-04-06 08:01:05 | 10 |- | [[ऑलिंपिक खेळात बर्किना फासो]] | 2013-04-06 08:01:55 | 11 |- | [[ऑलिंपिक खेळात बुरुंडी]] | 2013-04-06 08:02:02 | 8 |- | [[ऑलिंपिक खेळात बेनिन]] | 2013-04-06 08:02:06 | 9 |- | [[ऑलिंपिक खेळात बॉस्निया आणि हर्झगोव्हिना]] | 2013-04-06 08:02:18 | 10 |- | [[ऑलिंपिक खेळात बोत्स्वाना]] | 2013-04-06 08:02:22 | 8 |- | [[ऑलिंपिक खेळात मध्य आफ्रिकेचे प्रजासत्ताक]] | 2013-04-06 08:02:42 | 10 |- | [[ऑलिंपिक खेळात माली]] | 2013-04-06 08:02:54 | 8 |- | [[ऑलिंपिक खेळात मॉरिशस]] | 2013-04-06 08:03:09 | 8 |- | [[ऑलिंपिक खेळात मोझांबिक]] | 2013-04-06 08:03:13 | 8 |- | [[ऑलिंपिक खेळात लेसोथो]] | 2013-04-06 08:04:00 | 7 |- | [[ऑलिंपिक खेळात सेनेगाल]] | 2013-04-06 08:04:22 | 9 |- | [[ऑलिंपिक खेळात स्लोव्हाकिया]] | 2013-04-06 08:04:42 | 9 |- | [[ऑलिंपियास]] | 2013-04-06 08:06:22 | 24 |- | [[ऑस्ट्रेलेशिया]] | 2013-04-06 08:10:16 | 24 |- | [[ओपनसुसे लिनक्स]] | 2013-04-06 08:14:02 | 9 |- | [[ओमानचा ध्वज]] | 2013-04-06 08:15:17 | 2 |- | [[ओमिक्रॉन]] | 2013-04-06 08:15:38 | 21 |- | [[ओमेगा]] | 2013-04-06 08:15:44 | 20 |- | [[औषधीकोश]] | 2013-04-06 08:21:43 | 16 |- | [[कंबोडियाचा ध्वज]] | 2013-04-06 08:23:27 | 3 |- | [[कझाकस्तानचा ध्वज]] | 2013-04-06 08:24:11 | 4 |- | [[कतारचा ध्वज]] | 2013-04-06 08:26:22 | 3 |- | [[कनाफे]] | 2013-04-06 08:27:06 | 3 |- | [[कपाळ]] | 2013-04-06 08:28:33 | 34 |- | [[कर्नाटक विद्यापीठ]] | 2013-04-06 08:34:30 | 5 |- | [[कलनातल्या विषयांची यादी]] | 2013-04-06 08:35:56 | 7 |- | [[कलहट्टी धबधबा]] | 2013-04-06 08:36:05 | 7 |- | [[कलांतान]] | 2013-04-06 08:36:14 | 23 |- | [[काडिस]] | 2013-04-06 08:45:35 | 15 |- | [[कार्ल झीगलर]] | 2013-04-06 08:52:46 | 26 |- | [[काशकादर्यो विलायती]] | 2013-04-06 08:58:47 | 9 |- | [[कास्तिया-ला मांचा]] | 2013-04-06 08:59:46 | 31 |- | [[किरितिमाती]] | 2013-04-06 09:03:27 | 12 |- | [[किर्गिझस्तानचा ध्वज]] | 2013-04-06 09:03:59 | 2 |- | [[कुब्लाई खान]] | 2013-04-06 09:09:26 | 66 |- | [[कुरौका नदी]] | 2013-04-06 09:11:18 | 21 |- | [[कुर्ता]] | 2013-04-06 09:11:43 | 10 |- | [[कुवेती दिनार]] | 2013-04-06 09:13:11 | 35 |- | [[कूपनलिका]] | 2013-04-06 09:14:22 | 9 |- | [[कॅनेची लढाई]] | 2013-04-06 09:17:58 | 7 |- | [[कॅप्टन रूप सिंग स्टेडियम]] | 2013-04-06 09:18:27 | 7 |- | [[कॅलपर्निआ पीझोनीस]] | 2013-04-06 09:19:52 | 3 |- | [[केरेतारो]] | 2013-04-06 09:29:48 | 56 |- | [[कॉकेशस]] | 2013-04-06 09:33:21 | 39 |- | [[कोटा ब्राह्मण]] | 2013-04-06 09:41:38 | 5 |- | [[कोतोनू]] | 2013-04-06 09:43:10 | 18 |- | [[कोनीय संवेग]] | 2013-04-06 09:43:59 | 7 |- | [[कोन्स्तांतिन स्त्नानिस्लावस्की]] | 2013-04-06 09:44:21 | 17 |- | [[कोमिल्ला]] | 2013-04-06 09:45:39 | 15 |- | [[कोरियन द्वीपकल्प]] | 2013-04-06 09:47:12 | 11 |- | [[कोरोनिस गट]] | 2013-04-06 09:47:52 | 8 |- | [[कोर्दोबा प्रांत (आर्जेन्टिना)]] | 2013-04-06 09:48:17 | 14 |- | [[क्यूपिड]] | 2013-04-06 09:54:36 | 9 |- | [[क्रिस (शस्त्र)]] | 2013-04-06 10:00:20 | 6 |- | [[क्रॉयडन]] | 2013-04-06 10:04:35 | 14 |- | [[क्रोटोनाची लढाई]] | 2013-04-06 10:04:54 | 3 |- | [[क्लॉडविग झु होहेनलोहे-शिलिंग्जफ्युर्स्ट]] | 2013-04-06 10:08:48 | 25 |- | [[क्लोद जोसेफ रूगे दि लिल]] | 2013-04-06 10:09:20 | 28 |- | [[क्वांतान]] | 2013-04-06 10:09:56 | 13 |- | [[क्वात्रे ब्राची लढाई]] | 2013-04-06 10:10:08 | 12 |- | [[खंडा]] | 2013-04-06 10:11:55 | 7 |- | [[खबड हाऊस]] | 2013-04-06 10:13:31 | 8 |- | [[खरे (आडनाव)]] | 2013-04-06 10:14:00 | 4 |- | [[खान (पदवी)]] | 2013-04-06 10:15:27 | 17 |- | [[ख्वाजा नझीमुद्दीन]] | 2013-04-06 10:20:07 | 28 |- | [[गनबोट युद्ध]] | 2013-04-06 10:25:09 | 4 |- | [[गाझा]] | 2013-04-06 10:28:55 | 45 |- | [[गाठ सिद्धान्त]] | 2013-04-06 10:29:14 | 21 |- | [[गादो-गादो]] | 2013-04-06 10:29:33 | 13 |- | [[गामा]] | 2013-04-06 10:29:43 | 27 |- | [[गिगाबाईट]] | 2013-04-06 10:31:32 | 18 |- | [[गिगामीटर]] | 2013-04-06 10:31:35 | 16 |} kpgidbdb845sj1whgmjy1ek672fh1vi 0 305132 2693477 2610895 2026-07-09T15:12:13Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2693477 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट अभिनेत्री | नाव = निक्की तांबोळी |चित्र= Nikki-Tamboli-snapped-at-Lotus-Grandeur.jpg | चित्र_शीर्षक = | पूर्ण_नाव = |जन्म_दिनांक={{birth date and age|1996|8|21|df=yes}} | जन्म_स्थान = [[औरंगाबाद]], [[डोंबिवली]], [[महाराष्ट्र]] | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | इतर_नावे = | कार्यक्षेत्र = अभिनय | राष्ट्रीयत्व ={{ध्वजचिन्ह|भारत}} [[भारत|भारतीय]] | भाषा =मराठी | कारकीर्द_काळ = २०१९ - चालू | प्रमुख_नाटके = | प्रमुख_चित्रपट = | प्रमुख_दूरचित्रवाणी_कार्यक्रम = ''[[बिग बॉस (हंगाम १४)|बिग बॉस १५]]'', [[बिग बॉस मराठी]] | पुरस्कार = | वडील_नाव = | आई_नाव = | पती_नाव = | पत्नी_नाव = | अपत्ये = | संकेतस्थळ = | तळटिपा = }} {{मट्रा}} '''निक्की तांबोळी''' ही एक भारतीय अभिनेत्री आहे जी चित्रपट आणि टेलिव्हिजनमध्ये काम करते. २०१९ मध्ये, ती ''कांचना 3'' या तमिळ चित्रपटात दिसली जी त्या वर्षातील सर्वाधिक कमाई करणाऱ्या तमिळ चित्रपटांपैकी एक ठरली.<ref name=":0">{{Cite news |url=https://www.hindustantimes.com/regional-movies/kanchana-3-strikes-gold-at-box-office-mints-rs-100-crore-in-worldwide-collections/story-cENBftbLcFQjmCxduxC13L.html |title=Kanchana 3 strikes gold at box office, mints ₹100 crore in worldwide collections |work= Hindustan Times |access-date=11 September 2024 }}</ref> २०२० मध्ये, तिने ''[[बिग बॉस (हंगाम १४)|बिग बॉस 14]]'' मध्ये भाग घेतला आणि 2री रनर अप म्हणून उदयास आली.<ref name="hindustantimes.com">{{Cite web |date=3 October 2020 |title=Nikki Tamboli is second Bigg Boss 14 contestant, says she will break hearts on Salman Khan's show. Watch |url=https://www.hindustantimes.com/tv/bigg-boss-14-as-hot-and-sizzling-nikki-tamboli-tries-to-woo-salman-khan-this-is-the-actor-s-reaction-watch/story-w9BWP8zLcFJX8S1dY7FKOO.html |access-date=8 October 2020 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref> २०२१ मध्ये, तिने स्टंट-आधारित रिअॅलिटी शो ''फियर फॅक्टर: खतरों के खिलाडी 11'' मध्ये भाग घेतला.<ref>{{Cite web |date=27 April 2021 |title=Khatron Ke Khiladi 11: Contestants this season |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/khatron-ke-khiladi-11-check-out-the-list-of-contestants-this-season/photostory/82276415.cms |url-status=live |access-date= 26 October 2023 |website=द टाइम्स ऑफ इंडिया |language=en}}</ref> == कारकीर्द == निक्कीने आपल्या कारकीर्दची सुरुवात मॉडेल म्हणून केली होती. सप्टेंबर २०१७ च्या अखेरीस, तांबोळी यांना लॉरेन्स चित्रपटासाठी चेन्नई येथे ऑडिशनसाठी बोलावण्यात आले. तिच्या नृत्याच्या चाली पाहून तो प्रभावित झाला आणि नंतर त्याने तिला त्याच्या कांचना 3 या चित्रपटासाठी साइन केले. चित्रपटाचे शूट चेन्नईमध्ये ऑक्टोबर 2017 च्या पहिल्या आठवड्यात सुरू झाले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.jadolya.com/photo-gallery/news/nikki-tamboli-slays-in-a-blue-dress-outfit-25392/|title=Nikki Tamboli नीले रंग के ड्रेस वाले आउटफिट में कातिलाना अंदाज में नजर आ रही हैं|last=Jadolya|last2=Jadolya|first2=Harsh|date=2023-02-03|website=Jadolya|language=hi|access-date=2023-03-15|archive-date=2023-03-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20230315104411/https://www.jadolya.com/photo-gallery/news/nikki-tamboli-slays-in-a-blue-dress-outfit-25392/|url-status=dead}}</ref> २०१९ मध्ये, तिने तेलगू हॉरर कॉमेडी चित्रपट चिकाटी गाडिलो चिथाकोतुडू पूजा या भूमिकेतून भारतीय चित्रपट उद्योगात पदार्पण केले.<ref>{{Cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/chikati-gadilo-chithakotudu-the-adult-comedy-to-hit-the-screens-on-this-day/articleshow/68459261.cms |title='Chikati Gadilo Chithakotudu': The Adult comedy to hit the screens on this day |website=द टाइम्स ऑफ इंडिया}}</ref><ref name="TR">{{Cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/watch-director-santhosh-p-jayakumar-unveils-the-seductive-and-bold-trailer-of-chikati-gadilo-chithakotudu/articleshow/67805510.cms |title=Watch: Director Santhosh P Jayakumar unveils the seductive and bold trailer of 'Chikati Gadilo Chithakotudu' |website=द टाइम्स ऑफ इंडिया}}</ref> नंतर तिने दिव्याची भूमिका साकारत अ‍ॅक्शन हॉरर चित्रपट कांचना 3 मध्ये तमिळमध्ये पदार्पण केले. तिप्परा मीसम (तेलुगु) हा तिचा तिसरा चित्रपट होता ज्यात तिने मौनिकाची भूमिका केली होती.<ref>{{Cite web |url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/tollywood/070219/sree-vishnus-thipparaa-meesams-first-look.html |title=Sree Vishnu's Thipparaa Meesam's first look |first=Suresh |last=Kavirayani |date=7 February 2019 |website=Deccan Chronicle}}</ref> २०२० मध्ये, तिने [[बिग बॉस]] या हिंदी रिअॅलिटी शोच्या [[बिग बॉस (हंगाम १४)|चौदाव्या]] सीझनमध्ये स्पर्धक म्हणून प्रवेश केला.<ref>{{cite web |date=23 September 2020 |title=Who Is Nikki Tamboli? These HOT PICS Of Bigg Boss 14 CONFIRMED Contestant Prove That She Will Raise OOMPH In Salman Khan's Show This Year! |url=https://news.abplive.com/entertainment/television/hot-pics-of-bigg-boss-14-confirmed-contestant-nikki-tamboli-prove-that-she-will-raise-oomph-in-salman-khans-show-1345984 |website=ABP Live}}</ref> ती दुसरी उपविजेती ठरली. 2021 मध्ये, निक्कीने रिअॅलिटी टीव्ही शो फिअर फॅक्टर: खतरों के खिलाडी 11 मध्ये भाग घेतला जो केप टाउनमध्ये चित्रित झाला आणि 10 व्या स्थानावर राहिला.<ref>{{Cite web |date=19 July 2021 |title=Nikki Tamboli opens up on being eliminated from ’Khatron Ke Khiladi 11’ |url=https://www.dnaindia.com/television/report-nikki-tamboli-opens-up-on-being-eliminated-from-khatron-ke-khiladi-says-it-wasnt-easy-2901376 |url-status=live |access-date=26 October 2021 |website=DNA India |language=en}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{DEFAULTSORT:तांबोळी, निक्की}} [[वर्ग:इ.स. १९९६ मधील जन्म]] [[वर्ग:मराठी अभिनेत्री]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] [[वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री]] [[वर्ग:तमिळ चित्रपट अभिनेत्री]] [[वर्ग:हिंदी दूरचित्रवाहिनी अभिनेत्री]] bogfkl53xc66hak80n95mgokgx2z5fz 0 305168 2693478 2648332 2026-07-09T16:02:05Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2693478 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट कंपनी | नाव =पतंजली आयुर्वेद | लोगो =Patanjali Logo.svg |महत्त्वाच्या व्यक्ती=[[Balakrishna]] ([[Owner]] and Chairperson, Managing Director & Chief Executive Officer) |उत्पादने={{plainlist| *[[Ayurveda|Ayurvedic medicine]] *[[Fast-moving consumer goods|Consumer goods]] *[[Healthcare]] *[[Personal care]] *[[Cosmetics]] *[[Cleaning agent]]s *[[Beverage]]s *[[Fashion]] *[[Food]]s}} }} '''पतंजली आयुर्वेद''', किंवा केवळ '''पतंजली''', ही एक भारतीय बहुराष्ट्रीय समूह धारक कंपनी आहे, जी [[भारत|भारतातील]] [[हरिद्वार]] येथे आहे. याची स्थापना योग गुरू स्वामी [[रामदेव]] आणि त्यांचे सहकारी बाळकृष्ण यांनी २००६ मध्ये केली होती. <ref name="forbes">{{स्रोत बातमी|last=Bahree|first=Megha|url=https://www.forbes.com/sites/meghabahree/2016/10/26/indias-baba-ramdev-billionaire-is-not-baba-ramdev/|title=India's Baba Ramdev Billionaire Is Not Baba Ramdev|date=26 October 2016|work=Forbes|access-date=16 February 2017}}</ref> या कंपनीचे कार्यालय [[दिल्ली]] येथे आहे, तर उत्पादन युनिट आणि मुख्यालय [[हरिद्वार]] येथील औद्योगिक परिसरात आहे.<ref>{{स्रोत बातमी|last=Aradhak|first=Purusharth|url=http://www.thehindu.com/news/cities/Delhi/430-acres-allotted-to-Patanjali/article16984837.ece|title=430 acres allotted to Patanjali|work=द हिंदू|language=en|access-date=26 February 2017}}</ref> ही कंपनी सौंदर्य प्रसाधने, [[आयुर्वेद|आयुर्वेदिक औषध]], वैयक्तिक काळजी उत्पादने FMCG (जलद रित्या विकला जाणारा माल) आणि [[अन्न|खाद्य उत्पादने]] तयार करते.<ref>{{स्रोत बातमी|last=Worth|first=Robert F.|url=https://www.nytimes.com/2018/07/26/magazine/the-billionaire-yogi-behind-modis-rise.html|title=The Billionaire Yogi Behind Modi's Rise|date=2018-07-26|work=The New York Times|language=en-US|issn=0362-4331|access-date=2021-07-13}}</ref> ९४ टक्के [[समभाग]] हिस्सा असलेल्या कंपनीचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी बाळकृष्ण आहेत. [[रामदेव]] कंपनीचे प्रतिनिधित्व करतात आणि धोरणात्मक निर्णय घेतात.<ref name=":2">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.businesstoday.in/current/corporate/baba-ramdev-acharya-balakrishna-patanjali-ayurveda-turnover/story/251462.html|title=Baba Ramdev is just the face, it's Acharya Balakrishna who is behind Patanjali's Rs 10,561 cr turnover|date=4 May 2017|website=Business Today|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201003165215/https://www.businesstoday.in/current/corporate/baba-ramdev-acharya-balakrishna-patanjali-ayurveda-turnover/story/251462.html|archive-date=3 October 2020|access-date=30 May 2021}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|last=Findlay|first=Stephanie|url=https://www.ft.com/content/f4a63ebf-5764-4570-9211-fd76b7e6c614|title=India's yogi tycoon angers critics with coronavirus 'cure' kit|last2=Singh|first2=Jyotsna|date=6 August 2020|work=Financial Times}}</ref> == इतिहास == रामदेव आणि बाळकृष्ण यांनी २००६ मध्ये पतंजली आयुर्वेदची स्थापना केली.<ref name="forbes"/><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.huffingtonpost.in/2015/01/13/ramdev-consumer-products-_n_6460760.html|title=Baba Ramdev's Business Empire Soars, With His Own Rising Profile|publisher=HuffPost India}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|last=Rakshit|first=Avishek|url=http://www.business-standard.com/article/management/the-patanjali-effect-116020800204_1.html|title=The Patanjali effect|date=8 February 2016|work=Business-Standard}}</ref> बाळकृष्ण यांच्याकडे कंपनीचा ९४ टक्के हिस्सा आहे आणि उर्वरित इतर लोकांमध्ये विखुरलेले आहे.<ref name=":2"/> मे २०२१ मध्ये, बाळकृष्ण यांची एकूण संपत्ती {{USD|2.3}} अब्ज इतकी होती.<ref name="Forbes profile">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.forbes.com/profile/acharya-balkrishna/|title=Forbes profile: Acharya Balkrishna|website=Forbes|url-status=live|access-date=30 May 2021}}</ref> CLSA आणि [[एचएसबीसी]] नुसार, पतंजली २०१६ मध्ये भारतातील सर्वात वेगाने वाढणारी FMCG कंपन्यांपैकी एक होती. त्याची किंमत {{INRConvert|3000|c}} च्या.<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.thehindubusinessline.com/companies/are-pes-bending-over-backwards-to-invest-in-patanjali/article8093259.ece|title=Are PEs bending over backwards to invest in Patanjali?|date=11 January 2016|work=द हिंदू}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.indiainfoline.com/article/news-top-story/india-consumer-patanjali-is-disrupting-india%E2%80%99s-consumer-space-116020600292_1.html|title=Patanjali is disrupting India's consumer space|date=6 February 2016|publisher=IIFL}}</ref> <ref name="ET_HSBC">{{स्रोत बातमी|url=http://economictimes.indiatimes.com/markets/stocks/news/hsbc-global-rsearch-cuts-target-prices-of-britannia-dabur-and-nestle-between-6-and-16-says-patanjali/articleshow/50868122.cms|title=HSBC Global Rsearch{{sic|hide=y}} cuts target prices of Britannia Dabur and Nestle between 6% and 16%, says Patanjali|date=5 February 2016|publisher=Economic Times}}</ref> पतंजलीने २०१६-१७ या आर्थिक वर्षासाठी {{INRConvert|10216|c}} मूल्य व्यवहाराचा अंदाज व्यक्त केला आहे . <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://wap.business-standard.com/article-amp/markets/wap.business-standard.com/article/companies/ramdev-s-patanjali-doubles-sales-to-rs-10-561-crore-in-fy17-117050400652_1.html|title=Ramdev's Patanjali shakes up FMCG order; next up 'nutritious restaurants'|last=Arnab Dutta|date=5 May 2017|website=Business Standard|archive-url=https://web.archive.org/web/20170715102827/http://wap.business-standard.com/article-amp/markets/wap.business-standard.com/article/companies/ramdev-s-patanjali-doubles-sales-to-rs-10-561-crore-in-fy17-117050400652_1.html|archive-date=15 July 2017|access-date=15 July 2017}}</ref> इंडिया इन्फोलाइन (IIFL) च्या अहवालानुसार, पतंजलीच्या यशामुळे किमान १३ सूचीबद्ध कंपन्या प्रभावित होतील; त्यात [[हिंदुस्तान युनिलिव्हर|हिंदुस्थान युनिलिव्हर]], कोलगेट, [[डाबर]], [[आयटीसी लिमिटेड|आयटीसी]], आणि गोदरेज ग्राहक उत्पादने यांचा समावेश होता.<ref name="ET_HSBC" /> == महसूल == {| class="wikitable" !वर्ष ! महसूल कोटींमध्ये |- | 2010-11 | ₹१०० |- | 2011-12 | ₹३०० |- | 2012-13 | ₹८४१ |- | 2013-14 | ₹१,१८४ |- | 2014-15 | ₹२,००६ |- | 2015-16 | ₹८,००० |- | 2016-17 | ₹१०,५२६ |- | 2017-18 | ₹९,५०० |- | 2018-19 | ₹८,३३० |- | 2019-20 | ₹३०,००० |} पतंजलीसोबत सामील झालेला [[फ्यूचर ग्रुप|फ्युचर ग्रुप]] दरमहा सुमारे {{INRConvert|30|c}} मूल्यांचे पतंजली उत्पादने विकतो.<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.ibtimes.co.in/baba-ramdevs-patanjali-group-compels-fmcg-firms-hindustan-unilever-dabur-expand-portfolio-664429|title=Baba Ramdev's Patanjali Group compels FMCG firms Hindustan Unilever and Dabur to expand portfolio|date=26 January 2016|publisher=IBT times}}</ref> <ref>http://www.india.com/news/india/patanjali-ayurved-doubles-its-profit-in-one-year-set-to-catch-up-with-rivals-1051546/ Patanjali Ayurved doubles its profit in one year; set to catch up with rivals</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.livemint.com/Companies/hLEBBx17cFY5rPjTjmIP9O/The-Patanjali-story.html|title=Inside Baba Ramdev's Patanjali empire}}</ref> == उत्पादन == [[हरिद्वार|हरिद्वारमधील]] पतंजली फूड अँड हर्बल पार्क ही कंपनीची मुख्य उत्पादन सुविधा आहे. {{INRConvert|35000|c}} (च्या) उत्पादन क्षमतेसह, ते {{INRConvert|60000|c}} (च्या) क्षमतेपर्यंत विस्तारत आहे [[नोएडा]], [[नागपूर]] आणि [[इंदूर|इंदूरमधील]] नवीन उत्पादन युनिट्सद्वारे.<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://hindi.webdunia.com/international-hindi-news/baba-ramdev-herbal-factory-herbal-products-nepal-kathmandu-115041800030_1.html|title=Ramdev to open herbal factory in Nepal|date=18 April 2015|publisher=Web Dunia}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://insighttvnews.com/newsdetails.php?show=83816|title=Patanjali herbal park in Nepal|date=28 February 2015|publisher=Insight TV News Network|accessdate=2022-05-23|archive-date=2015-04-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402155901/http://insighttvnews.com/newsdetails.php?show=83816|url-status=dead}}</ref> २०१६ मध्ये, पतंजली फूड अँड हर्बल पार्कला ३५ पूर्ण-वेळ, सशस्त्र [[केंद्रीय औद्योगिक सुरक्षा दल]] (CISF) कमांडो मिळाले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.newindianexpress.com/nation/CISF-Team-to-Guard-Ramdevs-Food-Park/2016/03/09/article3317272.ece|title=CISF Team to Guard Ramdev's Food Park|last=Yadav|first=Yatish|date=9 March 2016|publisher=Indian Express|access-date=2022-05-23|archive-date=2016-04-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20160403072548/http://www.newindianexpress.com/nation/CISF-Team-to-Guard-Ramdevs-Food-Park/2016/03/09/article3317272.ece|url-status=dead}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.ndtv.com/india-news/ramdev-now-a-client-of-paramilitary-force-cisf-for-his-food-park-1285079|title=Ramdev's Food Park Gets Round-The-Clock Protection From Paramilitary CISF|last=Sharma|first=Varun|date=8 March 2016|publisher=NDTV}}</ref><ref name="Tribune_India">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.tribuneindia.com/news/uttarakhand/ramdev-s-food-park-gets-full-time-cisf-cover/206339.html|title=Ramdev's food park gets full-time CISF cover|date=9 March 2016|publisher=The Tribune India}}{{मृत दुवा|date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ही निमलष्करी CISF दलांद्वारे पहारा देणारी [[भारत|भारतातील]] आठवी खाजगी संस्था आहे. <ref name="Tribune_India" /> २०१७ मध्ये, पतंजली समूहाने वैभव सक्सेना यांच्या " [[स्वदेशी चळवळ|स्वदेशी]] स्वाभिमान, राष्ट्र सेवा का अभियान" सह त्यांची कॉलर ट्यून सुरू केली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.dailypioneer.com/2017/state-editions/swadeshi-ringtone-patanjali-aims-to-stretch-its-outreach.html|title=Swadeshi ringtone: Patanjali aims to stretch its outreach|date=30 August 2017|publisher=The Pioneer|access-date=2022-05-23|archive-date=2020-04-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20200412071454/https://www.dailypioneer.com/2017/state-editions/swadeshi-ringtone-patanjali-aims-to-stretch-its-outreach.html|url-status=dead}}</ref> == वाद-विवाद == रामदेव यांच्यावर उत्तराखंड सरकारने विविध गुन्ह्यांसाठी १०० खटले दाखल केले आहेत.<ref>{{स्रोत बातमी|last=Prashant|first=Shishir|url=https://www.business-standard.com/article/current-affairs/with-bjp-in-power-focus-is-now-on-cases-against-baba-ramdev-117032000860_1.html|title=With BJP in power, focus is now on cases against Baba Ramdev|date=20 March 2017|work=Business Standard India|access-date=21 December 2020}}</ref> यापैकी हरिद्वारमधील [[पतंजली योगपीठ]] आणि त्याच्या उपकंपन्यां विरुद्ध जमीनदारी निर्मूलन आणि जमीन सुधारणा (ZALR) कायदा आणि भारतीय मुद्रांक कायद्याचे उल्लंघन केल्याबद्दल ८१ खटले नोंदवले गेले.<ref name="HT 81">{{स्रोत बातमी|url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/81-cases-filed-against-ramdev/article5372104.ece|title=81 cases filed against Ramdev|date=20 November 2013|work=द हिंदू|language=en-IN|access-date=21 December 2020}}</ref> कंपनीवर तिच्या उत्पादनांबद्दल दिशाभूल करणाऱ्या जाहिराती<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.ndtv.com/business/patanjali-advertisements-unsubstantiated-misleading-says-watchdog-1427896|title=Patanjali Advertisements Unsubstantiated, Misleading: Watchdog|website=NDTV.com|access-date=2021-05-02}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.ndtv.com/business/patanjali-ayurved-rapped-for-misleading-hair-oil-other-advertisements-1412436|title=Patanjali Ayurved Rapped For Misleading Hair Oil, Other Advertisements|website=NDTV.com|access-date=2021-05-02}}</ref> आणि मार्केटिंग करण्यापूर्वी क्षुल्लक चाचणी केल्याचा आरोप आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/baba-ramdev-s-patanjali-products-fail-uttarakhand-quality-test/story-bXo4XySEajw7ZDby4GISML.html|title=Ramdev's Patanjali products fail quality test, RTI inquiry finds|date=2017-05-29|website=Hindustan Times|language=en|access-date=2020-10-07}}</ref> एप्रिल २०१५ ते जुलै २०१६ या कालावधीत २१ दिशाभूल करणाऱ्या जाहिरातींविरोधात ३३ तक्रारी प्राप्त झाल्या होत्या; तर सतरा प्रकरणात ASCI मानकांचे उल्लंघन केले. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.ndtv.com/business/33-complaints-received-against-patanjali-advertisements-1439145|title=33 Complaints Received Against Patanjali Advertisements|website=NDTV.com|access-date=2021-05-02}}</ref> सप्टेंबर २०१७ मध्ये, [[दिल्ली उच्च न्यायालय|दिल्ली उच्च न्यायालयाने]] कंपनीला [[च्यवनप्राश|च्यवनप्राशच्या]] ब्रँडची जाहिरात प्रसारित करणे थांबवण्याचे आदेश दिले. कारण पतंजली ने च्यवनप्राश निर्माण करणाऱ्या इतर स्पर्धक कंपन्यांचा अपमान केला होता.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.ndtv.com/india-news/delhi-court-restrains-patanjali-from-airing-ads-promoting-chyawanprash-1747432|title=Delhi Court Restrains Patanjali From Airing Ads Promoting Chyawanprash|date=7 September 2017|website=NDTV.com|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170911112632/https://www.ndtv.com/india-news/delhi-court-restrains-patanjali-from-airing-ads-promoting-chyawanprash-1747432|archive-date=2017-09-11|access-date=2021-05-02}}</ref> कंपनीची उत्पादने, जसे की [[आवळा]] रस <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.india.com/business/patanjali-amla-juice-banned-csd-withdraws-baba-ramdevs-popular-product-after-lab-declares-it-unfit-for-consumption-2062146/|title=CSD withdraws Baba Ramdev's popular product after lab declares it unfit for consumption|last=Dangwal|first=Sandhya|date=2017-04-24|website=India News, Breaking News, Entertainment News {{!}} India.com|language=en|access-date=2020-10-07}}</ref> <ref name="sayingtruth.com">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.sayingtruth.com/patanjali-amla-juice-banned/|title=Military Canteens Ban sales of Patanjali Amla Juice|date=2017-04-24|website=Saying Truth|language=en-US|access-date=2020-10-07|archive-date=2024-01-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20240115061458/https://www.sayingtruth.com/patanjali-amla-juice-banned/|url-status=dead}}</ref> आणि आयुर्वेदिक औषधे<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.firstpost.com/india/nepal-drug-administration-reject-six-patanjali-products-after-tests-contain-pathogenic-bacteria-3735231.html|title=Nepal drug administration reject six Patanjali products after tests, contain pathogenic bacteria - India News, Firstpost|date=2017-06-22|website=Firstpost|access-date=2020-10-07}}</ref> निकृष्ट दर्जासाठी बंदी घालण्याची तक्रार नोंदवली गेली होती. == उत्पादने == 'पतंजली आयुर्वेद' ही सौंदर्य प्रसाधने आणि वैयक्तिक काळजी, आयुर्वेदिक आणि खाद्य उत्पादने तयार करते. <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.business-standard.com/article/companies/ramdev-turns-his-ayurved-enterprise-into-an-fmcg-empire-115062800143_1.html|title=Ramdev turns his Ayurved enterprise into an FMCG empire|date=28 June 2015}}</ref><ref name="indiatimes">{{स्रोत बातमी|url=http://indiatimes.com/news/india/here%E2%80%99s-why-baba-ramdev%E2%80%99s-200-crore-empire-is-making-corporate-india-uncomfortable-229410.html|title=Here's Why Baba Ramdev Is Making Corporate India Uncomfortable|date=13 January 2015|publisher=Indiatimes|accessdate=2022-05-23|archive-date=2024-01-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20240115064733/https://www.indiatimes.com/news/india/heres-why-baba-ramdevs-200-crore-empire-is-making-corporate-india-uncomfortable-229410.html|url-status=dead}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.thehindubusinessline.com/news/states/we-plan-to-open-patanjali-outlets-at-rly-stations-airports-ramdev/article7231521.ece|title=We plan to open Patanjali outlets at Railway stations, airports: Ramdev|date=21 May 2015}}</ref> कंपनीने नोव्हेंबर २०१८ मध्ये पतंजली परिधान हे कपड्यांचे दुकान दिल्लीत उघडले. <ref>{{स्रोत बातमी|last=Saini|first=Sonam|url=https://www.financialexpress.com/lifestyle/patanjalis-desi-fashion-vibes-after-creating-ripples-in-fmcg-ramdevs-company-turns-to-apparel/1490607/|title=Patanjali's fashion foray: Baba Ramdev's company turns to apparel after creating ripples in FMCG|date=18 February 2019|work=Financial Express|access-date=26 May 2021}}</ref> मे २०१६ मध्ये, कंपनीकडे जवळपास ४,७०० रिटेल आउटलेट होते. <ref name="indiatimes"/> <ref name="The Economic Times">{{स्रोत बातमी|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2015-01-13/news/58024735_1_fmcg-business-fmcg-companies-patanjali-ayurved|title=Baba Ramdev expands empire beyond yoga to FMCG|date=13 January 2015|publisher=[[द इकोनॉमिक टाइम्स]]|accessdate=2022-05-23|archive-date=2015-05-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20150510204237/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2015-01-13/news/58024735_1_fmcg-business-fmcg-companies-patanjali-ayurved|url-status=dead}}</ref> याशिवाय पतंजली आपली उत्पादने ऑनलाइन विकते आणि [[भारतीय रेल्वे|रेल्वे स्टेशन]] आणि [[भारतातील विमानतळांची यादी|विमानतळांवर]] आउटलेट उघडण्याची योजना देखील करत आहे. <ref name="India Today">{{स्रोत बातमी|url=http://indiatoday.intoday.in/story/ramdevs-patanjali-ayurved-enters-big-retail-with-future-group-tie-up/1/495151.html|title=Ramdev's Patanjali Ayurved enters big retail with Future Group tie-up|publisher=India Today}}</ref> ९ ऑक्टोबर २०१५ रोजी कंपनी पिटी ग्रुप आणि [[किशोर बियाणी]] यांच्या [[फ्यूचर ग्रुप|फ्यूचर ग्रुपमध्ये]] सामील झाली,<ref name="indiatimes" /> फ्यूचर ग्रुपच्या आउटलेटमध्ये त्यांची उत्पादने उपलब्ध करून दिली. <ref name="Nayi Duniya">{{स्रोत बातमी|url=http://naidunia.jagran.com/business/commodity-baba-ramdev-signs-deal-with-future-group-503056|title=Ramdev products available in Big bazaar|date=9 October 2015|publisher=Nayi Duniya}}</ref><ref name="Future group and Patanjali tie-up">{{स्रोत बातमी|url=http://www.patrika.com/news/industry/future-group-to-tie-up-with-baba-ramdev-s-patanjali-1117705|title=Future group and Patanjali tie-up|date=9 October 2015|publisher=Patrika}}</ref> <ref name="द हिंदू">{{स्रोत बातमी|url=http://www.thehindu.com/business/Industry/future-group-shares-gain-on-tieup-with-ramdevs-patanjali/article7743470.ece|title=Future Group partners Patanjali Ayurveda|date=9 October 2015|work=[[द हिंदू]]}}</ref> पतंजली आयुर्वेद ची उत्पादने [[रिलायन्स इंडस्ट्रीज लिमिटेड|रिलायन्स रिटेल]], हायपर सिटी आणि स्टार बाजार येथे देखील उपलब्ध आहेत.<ref name="indiatimes" /><ref name="Amar Ujala">{{स्रोत बातमी|url=http://www.amarujala.com/feature/samachar/national/patanjali-prodocts-will-be-sold-on-khadi-bhandar-hindi-news-ss|title=Patanjali products to be sold in Khadi bhandars|date=18 December 2014|publisher=Amar Ujala}}</ref><ref name="ABP Live">{{स्रोत बातमी|url=http://www.abplive.in/india/2015/08/25/article694304.ece/Baba-Ramdevs-Patanjali-Ayurveda-to-make-sell-DRDO-food-products|title=Baba Ramdev's Patanjali Ayurveda to make, sell DRDO food products|date=25 August 2015|publisher=ABP Live}}</ref> <ref name="HuffPost India">{{स्रोत बातमी|url=http://www.huffingtonpost.in/2015/08/24/ramdev-drdo_n_8029430.html|title=Baba Ramdev's Patanjali Ayurveda To Sell DRDO Food Products|date=24 August 2015|publisher=HuffPost India}}</ref><ref name="thehindu.com">[http://www.thehindu.com/business/Industry/patanjali-ayurved-to-invest-rs-1150-crores/article8524025.ece] "Patanjali Ayurved to invest Rs 1,150 crores, eyes doubling revenue" द हिंदू</ref> कंपनीचे २०१६-१७ मधील लक्ष्य {{INRConvert|10000|c}} इतके असून, २०१५-१६ आर्थिक वर्षात तिची विक्री १५० टक्क्यांनी वाढून {{INRConvert|5000|c}} झाली आहे.<ref>{{स्रोत बातमी|last=Dutta|first=Arnab|url=http://www.business-standard.com/article/companies/baba-ramdev-s-patanjali-aims-to-double-its-revenue-to-rs-10-000-cr-in-2016-17-116042700061_1.html|title=Baba Ramdev's Patanjali aims to double its revenue to Rs 10,000 cr in 2016-17|date=27 April 2016|work=Business Standard India|access-date=16 March 2018|via=Business Standard}}</ref> * पतंजली कपडे धुण्याचा साबण * पतंजली भांडी घासायचा साबण * पतंजली ॲलो व्हेरा (कोरफड वापरून बनवलेला अंगाचा साबण) * पतंजली ॲलो व्हेरा जेल-Gel (जेलीसारखा अंगाचा साबण) * पतंजली हळदी-चंदन कांति (अंगाचा साबण) * पतंजली नीम कांति (अंगाचा साबण) * पतंजली लेमन हनी (अंगाचा साबण) * पतंजली पंचगव्य (अंगाचा साबण) * पतंजली रोज-गुलाब (अंगाचा साबण) * पतंजली मोगरा (अंगाचा साबण) * पतंजली ॲलो व्हेरा ॲप्रिकॉट स्क्रब * पतंजली दंतकांति नावाची टूथपेस्ट (नियमित वापरासाठी) * पतंजली दंतकांति नावाची टूथपेस्ट (औषधी) * पतंजली दंतकांति (ॲडव्हान्स) * पतंजली दंतकांति (ज्युनिअर) * पतंजली हर्बल (शेव्हिंग क्रीम) * पतंजली ॲंटी रिंकल क्रीम * पतंजली मध * पतंजली दिव्य (गुलाबपाणी) * पतंजली गिलोय घनवटी * पतंजली शिलाजीत (कॅपसूल्स) * पतंजली अश्वशिला (कॅपसूल्स) * पतंजली अश्वगंधा (कॅपसूल्स) * पतंजली इसबगोल (चूर्ण) * पतंजली पाचक अनारदाणा गोळी * पतंजली च्यवनप्राश * पतंजली स्पेशल केशरयुक्त च्यवनप्राश * पतंजली बदामपाक * पतंजली दृष्टी (डोळ्यात घालायचे थेंब) * पतंजली खोबरेल तेल * पतंजली बदाम केशतेल * पतंजली आवळा केशतेल * पतंजली केश कांति (केशतेल) * पतंजली कलर प्रोटेक्शन हेअर कंडिशनर * पतंजली केश कांति (शांपू) * पतंजली केश कांति (दूध-प्रथिनयुक्त शांपू) * पतंजली केश कांति (कोंडानाशक शांपू) * पतंजली ॲलो व्हेरा (शांपू) * पतंजली बदाम केशर (शांपू) * पतंजली आवळा रस * पतंजली ॲलो व्हेरा प्लेन रस * पतंजली ॲलो व्हेरा संत्रा रस * पतंजली नीम ॲलो व्हेरा ककुंबरसह (फेस पॅक) * पतंजली नीम-तुलसी (फेस वॉश) * पतंजली सौंदर्य (फेस वॉश) * पतंजली ऑरेंज ॲलो व्हेरा (फेस वॉश) * पतंजली मुलतानी मिट्टी * पतंजली बिस्किटे (नमकीन मेरी, दूध, आरोग्य, इलायची डिलाईट, ऑरेंज डिलाईट, नटी डिलाईट, चॉको डिलाईट) * पतंजली नवरत्‍न सोनपापडी * पतंजली नमकीन मूगडाळ * पतंजली चणा डाळ, राजमा (चित्रा), काबुली चणा, काळा चणा, तुरीची डाळ, आख्खे (शाबूत) मूग, मुगाची सालपटासहित डाळ, सालपटाविरहित मूग डाळ, मिश्र डाळ, मलका मसूर, वगैरे) * अधिक सुमारे ५० उत्पादने. == अधिग्रहण == डिसेंबर २०१९ मध्ये, पतंजलीने दिवाळखोर रुची सोया इंडस्ट्रीज {{INRConvert|4350|c}} मध्ये विकत घेतल्याची माहिती आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.bloombergquint.com/business/patanjali-completes-acquisition-of-ruchi-soya|title=Patanjali Completes Acquisition Of Ruchi Soya|website=BloombergQuint|language=en|access-date=2020-05-02|archive-date=2024-01-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20240115065132/https://www.ndtvprofit.com/business/patanjali-completes-acquisition-of-ruchi-soya|url-status=dead}}</ref> == हे सुद्धा पहा == * [[रामदेव]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:भारतीय ब्रँड]] [[वर्ग:आयुर्वेदिक कंपन्या]] pe7id5x4ejzo6vu2p8fxcrdj61vvzvs 0 309482 2693579 2512437 2026-07-10T07:03:42Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2693579 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tour | series_name = श्रीलंका क्रिकेट संघाचा न्यू झीलंड दौरा, २०१५-१६ | series_image = | team1_image = Flag of New Zealand.svg | team1_name = न्यू झीलंड | team2_image = Flag of Sri Lanka.svg | team2_name = श्रीलंका | from_date = १० डिसेंबर २०१५ | to_date = १० जानेवारी २०१६ | team1_captain = ब्रेंडन मॅककुलम <small>(कसोटी आणि पहिली आणि दुसरा सामना)</small><br />[[केन विल्यमसन]] <small>(३रा, ४था आणि ५वा वनडे आणि टी२०आ)</small> | team2_captain = [[अँजेलो मॅथ्यूज]] <small>(कसोटी आणि वनडे)</small><br />दिनेश चंडिमल <small>(टी२०आ)</small> | no_of_tests = 2 | team1_tests_won = 2 | team2_tests_won = 0 | team1_tests_most_runs = [[केन विल्यमसन]] (268) | team2_tests_most_runs = दिनेश चंडिमल (192) | team1_tests_most_wickets = [[टिम साउथी]] (13) | team2_tests_most_wickets = दुष्मंता चमीरा (12) | player_of_test_series = | no_of_ODIs = 5 | team1_ODIs_won = 3 | team2_ODIs_won = 1 | team1_ODIs_most_runs = [[मार्टिन गुप्टिल]] (331) | team2_ODIs_most_runs = मिलिंडा सिरीवर्दरना (117) | team1_ODIs_most_wickets = [[मॅट हेन्री]] (13) | team2_ODIs_most_wickets = [[नुवान कुलसेकरा]] (4) | player_of_ODI_series = | no_of_twenty20s = 2 | team1_twenty20s_won = 2 | team2_twenty20s_won = 0 | team1_twenty20s_most_runs = [[मार्टिन गुप्टिल]] (121) | team2_twenty20s_most_runs = [[अँजेलो मॅथ्यूज]] (85) | team1_twenty20s_most_wickets = ग्रँट इलियोट (5) | team2_twenty20s_most_wickets = [[नुवान कुलसेकरा]] (2) | player_of_twenty20_series = }} श्रीलंका क्रिकेट संघाने डिसेंबर २०१५ आणि जानेवारी २०१६ मध्ये दोन कसोटी सामने, पाच एकदिवसीय सामने (वनडे) आणि दोन ट्वेंटी२० आंतरराष्ट्रीय (टी२०आ) खेळण्यासाठी न्यू झीलंडचा दौरा केला.<ref name="Matches">{{cite web |url=http://www.icc-cricket.com/about/305/icc-ftp-future-tours-program/future-tours-programme-ftp |title=Sri Lanka will fly again to Kiwi Land |access-date=26 June 2015 |work=ICC |archive-date=2015-09-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924032519/http://www.icc-cricket.com/about/305/icc-ftp-future-tours-program/future-tours-programme-ftp |url-status=dead }}</ref><ref name="Tour">{{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/newzealand/content/story/914119.html |title=ODI cricket returns to Basin Reserve |access-date=27 August 2015 |work=ESPNCricinfo}}</ref> न्यू झीलंडने कसोटी मालिका २-०, एकदिवसीय मालिका ३-१ आणि टी२०आ मालिका २-० ने जिंकली. टी२०आ पराभवामुळे, श्रीलंकेने १६ महिन्यांनंतर टी२०आ क्रमवारीत पहिले स्थान गमावले.<ref name="ranking">{{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/ci-icc/content/story/960173.html |title=West Indies climb to No. 1 in T20 rankings |access-date=10 January 2016 |work=ESPNCricinfo}}</ref> == कसोटी मालिका == ===पहिली कसोटी=== {{Test match | date = १०–१४ डिसेंबर २०१५ | time = १०:३० | team1 = {{cr-rt|NZL}} | team2 = {{cr|SRI}} | score-team1-inns1 = ४३१ (९६.१ षटके) | runs-team1-inns1 = [[मार्टिन गप्टिल]] १५६ (२३४) | wickets-team1-inns1 = [[नुवान प्रदीप]] ४/११२ (२३.१ षटके) | score-team2-inns1 = २९४ (११७.१ षटके) | runs-team2-inns1 = [[दिमुथ करुणारत्ने]] ८४ (१९८) | wickets-team2-inns1 = [[टिम साउथी]] ३/७१ (२७ षटके) | score-team1-inns2 = २६७/३[[घोषणा आणि जप्ती|घोषित]] (६५.४ षटके) | runs-team1-inns2 = [[टॉम लॅथम]] १०९[[नाबाद|*]] (१८०) | wickets-team1-inns2 = [[रंगना हेराथ]] २/६२ (११.४ षटके) | score-team2-inns2 = २८२ (९५.२ षटके) | runs-team2-inns2 = [[दिनेश चांदिमल]] ५८ (१३२) | wickets-team2-inns2 = [[टिम साउथी]] ३/५२ (२१ षटके) | result = न्यू झीलंड १२२ धावांनी विजयी | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/914203.html धावफलक] | venue = [[युनिव्हर्सिटी ओव्हल]], [[ड्युनेडिन]] | umpires = रिचर्ड केटलबरो (इंग्लंड) आणि [[नायजेल लाँग]] (इंग्लंड) | motm = [[मार्टिन गप्टिल]] (न्यू झीलंड) | toss = श्रीलंकेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = चौथ्या दिवशी १७:०५ वाजता पावसामुळे खेळ थांबला आणि उर्वरित दिवस खेळ होऊ शकला नाही. | notes = उदारा जयसुंदराने (श्रीलंका) कसोटी पदार्पण केले. *न्यू झीलंडचा यष्टिरक्षक बीजे वॉटलिंगने पहिल्या डावात कुसल मेंडिसचा झेल घेत आपले १००वे कसोटी बाद केले.<ref name="Watling">{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/new-zealand-v-sri-lanka-2015-16/content/story/951075.html |title=NZ break through Karunaratne-Chandimal resistance |publisher=ESPNCricinfo |date=11 December 2015| access-date=11 December 2015}}</ref> }} ===दुसरी कसोटी=== {{Test match | date = १८–२२ डिसेंबर २०१५ | time = १०:३० | team1 = {{cr-rt|SRI}} | team2 = {{cr|NZL}} | score-team1-inns1 = २९२ (८०.१ षटके) | runs-team1-inns1 = [[अँजेलो मॅथ्यूज]] ७७ (१२५) | wickets-team1-inns1 = [[टिम साउथी]] ३/६३ (२१ षटके) | score-team2-inns1 = २३७ (७९.४ षटके) | runs-team2-inns1 = [[मार्टिन गप्टिल]] ५० (७७) | wickets-team2-inns1 = [[दुष्मंथा चमीरा]] ५/४७ (१३ षटके) | score-team1-inns2 = १३३ (३६.३ षटके) | runs-team1-inns2 = [[कुसल मेंडिस]] ४६ (९०) | wickets-team1-inns2 = [[टिम साउथी]] ४/२६ (१२.३ षटके) | score-team2-inns2 = १८९/५ (५४.३ षटके) | runs-team2-inns2 = [[केन विल्यमसन]] १०८[[नाबाद|*]] (१६४) | wickets-team2-inns2 = [[दुष्मंथा चमीरा]] ४/६८ (१७ षटके) | result = न्यू झीलंड ५ गडी राखून विजयी | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/914205.html धावफलक] | venue = [[सेडन पार्क|सेडन पार्क, हॅमिल्टन]] | umpires = [[नायजेल लाँग]] (इंग्लंड) आणि पॉल रीफेल (ऑस्ट्रेलिया) | motm = [[केन विल्यमसन]] (न्यू झीलंड) | toss = न्यू झीलंडने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = पहिल्या दिवशी १६:२९ वाजता पावसामुळे खेळ थांबला आणि उर्वरित दिवस खेळ होऊ शकला नाही. | notes = ब्रेंडन मॅककुलम (न्यू झीलंड) त्याच्या पदार्पणापासून सलग ९९वी कसोटी खेळला, त्याने एबी डिव्हिलियर्स (दक्षिण आफ्रिका) च्या आधीच्या ९८ कसोटी सामन्याचा विक्रम मोडला.<ref name="McCullum99">{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/new-zealand-v-sri-lanka-2015-16/content/story/953069.html |title=A record 99 for McCullum |publisher=ESPNCricinfo |date=18 December 2015| access-date=18 December 2015}}</ref> *न्यू झीलंडसाठी हा पराभव न करता सलग १३ वी मायदेशी कसोटी होती, ज्याने घरच्या मैदानावर त्यांच्या मागील सर्वात प्रदीर्घ अपराजित मालिकेची बरोबरी केली (मार्च १९८७ ते मार्च १९९१).<ref name="2ndTest">{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/new-zealand-v-sri-lanka-2015-16/content/story/953745.html |title=Williamson's record ton and NZ's longest unbeaten streak at home |publisher=ESPNCricinfo |date=21 December 2015| access-date=21 December 2015}}</ref> *केन विल्यमसनने एका कॅलेंडर वर्षात सर्वाधिक कसोटी धावांचा न्यू झीलंडच्या खेळाडूचा (११७२ धावा) विक्रम मोडला.<ref name="2ndTest"></ref> }} ==एकदिवसीय मालिका== ===पहिला सामना=== {{Limited overs matches | date = २६ डिसेंबर २०१५ | time = ११:०० | daynight = | team1 = {{cr-rt|SL}} | score1 = १८८ (४७ षटके) | score2 = १९१/३ (२१ षटके) | team2 = {{cr|NZ}} | runs1 = [[मिलिंदा सिरिवर्धने]] ६६ (८२) | wickets1 = [[मॅट हेन्री]] ४/४९ (१० षटके) | runs2 = [[मार्टिन गप्टिल]] ७९ (५६) | wickets2 = [[मिलिंदा सिरिवर्धने]] २/४५ (५ षटके) | result = न्यू झीलंड ७ गडी राखून विजयी | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/914207.html धावफलक] | venue = [[हॅगले ओव्हल|हॅगले ओव्हल, क्राइस्टचर्च]] | umpires = मायकेल गफ (इंग्लंड) आणि [[फिल जोन्स]] (न्यू झीलंड) | motm = [[मॅट हेन्री]] (न्यू झीलंड) | toss = श्रीलंकेने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = हेन्री निकोल्स (न्यू झीलंड) यांनी वनडे पदार्पण केले.<ref name="1st ODI">{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/new-zealand-v-sri-lanka-2015-16/content/story/952267.html |title=Boult rested; Nicholls earns maiden call-up |publisher=ESPNCricinfo |date=26 December 2015| access-date=26 December 2015}}</ref> }} ===दुसरा सामना=== {{Limited overs matches | date = २८ डिसेंबर २०१५ | time = ११:०० | team1 = {{cr-rt|SL}} | score1 = ११७ (२७.४ षटके) | score2 = ११८/० (८.२ षटके) | team2 = {{cr|NZ}} | runs1 = [[नुवान कुलसेकरा]] १९ (२४) | wickets1 = [[मॅट हेन्री]] ४/३३ (९.४ षटके) | runs2 = [[मार्टिन गप्टिल]] ९३[[नाबाद|*]] (३०) | wickets2 = | result = न्यू झीलंड १० गडी राखून विजयी | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/914209.html धावफलक] | venue = [[हॅगले ओव्हल|हॅगले ओव्हल, क्राइस्टचर्च]] | umpires = [[रिचर्ड इलिंगवर्थ]] (इंग्लंड) आणि [[डेरेक वॉकर]] (न्यू झीलंड) | motm = [[मार्टिन गप्टिल]] (न्यू झीलंड) | toss = श्रीलंकेने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = जेफ्री वँडरसे (श्रीलंका) ने वनडे पदार्पण केले. * मार्टिन गप्टिलचे १७ चेंडूत केलेले अर्धशतक हे न्यू झीलंडच्या क्रिकेटपटूचे सर्वात वेगवान एकदिवसीय अर्धशतक आहे आणि (सनथ जयसूर्या आणि कुसल परेरासह) हे आतापर्यंतचे दुसरे सर्वात वेगवान अर्धशतक आहे.<ref>{{cite web|url=http://i.stuff.co.nz/sport/cricket/75486647/martin-guptill-sets-record-for-fastest-odi-fifty-by-a-new-zealand-cricketer|title=Martin Guptill sets record for fastest ODI fifty by a New Zealand cricketer|date=28 December 2015|work=Stuff.co.nz|access-date=28 December 2015}}{{मृत दुवा|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * वनडे इतिहासात न्यू झीलंडचा दुसऱ्या क्रमांकाचा सर्वाधिक धावा दर (१४.१६) होता.<ref>{{cite web|title=Highest run rate (no qualification)|url=http://stats.espncricinfo.com/ci/content/records/283129.html|publisher=[[ESPN Cricinfo]]|access-date=28 December 2015}}</ref> * न्यू झीलंडचा चेंडू शिल्लक असलेल्या फरकाने (२५०) विजय हा एकदिवसीय सामन्यांमध्ये १० विकेटने विजयासाठी तिसरा सर्वोच्च होता.<ref>{{cite web|title=Largest margin of victory (by balls remaining)|url=http://stats.espncricinfo.com/ci/content/records/283271.html|publisher=[[ESPN Cricinfo]]|access-date=28 December 2015}}</ref> }} ===तिसरा सामना=== {{Limited overs matches | date = ३१ डिसेंबर २०१५ | time = ११:०० | daynight = | team1 = {{cr-rt|NZ}} | score1 = २७६/८ (५० षटके) | score2 = २७७/२ (४६.२ षटके) | team2 = {{cr|SL}} | runs1 = [[केन विल्यमसन]] ५९ (७३) | wickets1 = दुष्मंथा चमीरा २/३८ (१० षटके) | runs2 = [[तिलकरत्ने दिलशान]] ९१ (९२) | wickets2 = मिचेल मॅकक्लेनघन १/३९ (९ षटके) | result = श्रीलंका ८ गडी राखून विजयी | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/914211.html धावफलक] | venue = [[सॅक्सटन ओव्हल|सॅक्सटन ओव्हल, नेल्सन]] | umpires = [[बिली बॉडेन]] (न्यू झीलंड) आणि मायकेल गफ (इंग्लंड) | motm = दानुष्का गुणथिलका (श्रीलंका) | toss = न्यू झीलंडने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = तिलकरत्ने दिलशानने श्रीलंकेच्या सलामीवीराचा (१२०७ धावा) एका कॅलेंडर वर्षात सर्वाधिक एकदिवसीय धावांचा विक्रम मोडला.<ref>{{cite web|url=http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/stats/index.html?batting_positionmax1=2;batting_positionmin1=1;batting_positionval1=batting_position;class=2;filter=advanced;orderby=runs;team=8;template=results;type=batting;view=year|title= MOST RUNS BY SL OPENERS IN A YEAR - ODIS|publisher=ESPNCricinfo|date=31 December 2015| access-date=31 December 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/new-zealand-v-sri-lanka-2015-16/content/story/956869.html|title= Dilshan's nervous nineties and Sri Lanka's steep chases |publisher=ESPNCricinfo|date=31 December 2015| access-date=31 December 2015}}</ref> }} ===चौथा सामना=== {{Limited overs matches | date = २ जानेवारी २०१६ | time = ११:०० | daynight = | team1 = {{cr-rt|NZ}} | score1 = ७५/३ (९ षटके) | score2 = | team2 = {{cr|SL}} | runs1 = [[मार्टिन गप्टिल]] २७ (१४) | wickets1 = [[नुवान कुलसेकरा]] १/४ (१ षटक) | runs2 = | wickets2 = | result = अनिर्णित | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/914213.html धावफलक] | venue = [[सॅक्सटन ओव्हल|सॅक्सटन ओव्हल, नेल्सन]] | umpires = [[बिली बॉडेन]] (न्यू झीलंड) आणि [[रिचर्ड इलिंगवर्थ]] (इंग्लंड) | motm = | toss = श्रीलंकेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = पावसामुळे सामना सुरू होण्यास उशीर झाला आणि प्रत्येक बाजूने खेळ २४ षटकांचा झाला.<br /> १६:२३ वाजता पावसामुळे खेळ थांबला आणि उर्वरित गेममध्ये खेळ होऊ शकला नाही. | notes = }} ===पाचवा सामना=== {{Limited overs matches | date = ५ जानेवारी २०१६ | time = ११:०० | daynight = | team1 = {{cr-rt|NZ}} | score1 = २९४/५ (५० षटके) | score2 = २५८ (४७.१ षटके) | team2 = {{cr|SL}} | runs1 = [[मार्टिन गप्टिल]] १०२ (१०९) | wickets1 = [[नुवान कुलसेकरा]] ३/५३ (१० षटके) | runs2 = [[अँजेलो मॅथ्यूज]] ९५ (११६) | wickets2 = [[मॅट हेन्री]] ५/४० (१० षटके) | result = न्यू झीलंड ३६ धावांनी विजयी | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/914215.html धावफलक] | venue = [[बे ओव्हल|बे ओव्हल, माउंट मौनगानुई]] | umpires = [[बिली बॉडेन]] (न्यू झीलंड) आणि मायकेल गफ (इंग्लंड) | motm = [[मॅट हेन्री]] (न्यू झीलंड) | toss = श्रीलंकेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = मॅट हेन्रीने दुसऱ्या वनडेत पाच बळी घेतले. * तिलकरत्ने दिलशानने आपली ३००वी वनडे इनिंग खेळली. ३०० हून अधिक डाव खेळणारा तो चौथा श्रीलंकेचा आणि एकूण १२वा खेळाडू आहे.<ref name="5th ODI"></ref> * अँजेलो मॅथ्यूज वनडेमध्ये ४००० धावा करणारा १०वा श्रीलंकेचा खेळाडू ठरला.<ref name="5th ODI">{{cite web|url=http://stats.espncricinfo.com/srilanka/engine/records/batting/most_runs_career.html?class=2;id=8;type=team|title=Sri Lanka / Records / One-Day Internationals / Most runs|publisher=[[ईएसपीएन क्रिक‌इन्फो]]|access-date=5 January 2016}}</ref> }} ==टी२०आ मालिका== ===पहिला टी२०आ=== {{Limited overs matches | date = ७ जानेवारी २०१६ | time = १५:०० | daynight = | team1 = {{cr-rt|NZ}} | team2 = {{cr|SL}} | score1 = १८२/४ (२० षटके) | runs1 = [[मार्टिन गप्टिल]] ५८ (३४) | wickets1 = [[नुवान कुलसेकरा]] २/२६ (४ षटके) | score2 = १७९/९ (२० षटके) | runs2 = दानुष्का गुणथिलका ४६ (२९) | wickets2 = [[ट्रेंट बोल्ट]] ३/२१ (४ षटके) | result = न्यू झीलंड ३ धावांनी विजयी | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/914217.html धावफलक] | venue = [[बे ओव्हल|बे ओव्हल, माउंट मौनगानुई]] | umpires = [[फिल जोन्स]] (न्यू झीलंड) आणि [[डेरेक वॉकर]] (न्यू झीलंड) | motm = [[ट्रेंट बोल्ट]] (न्यू झीलंड) | toss = श्रीलंकेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = दानुष्का गुनाथिलका (श्रीलंका) ने टी२०आ मध्ये पदार्पण केले. }} ===दुसरा टी२०आ=== {{Limited overs matches | date = १० जानेवारी २०१६ | time = १५:०० | daynight = | team1 = {{cr-rt|SL}} | team2 = {{cr|NZ}} | score1 = १४२/८ (२० षटके) | runs1 = [[अँजेलो मॅथ्यूज]] ८१* (४९) | wickets1 = [[ग्रँट इलियट]] ४/२२ (४ षटके) | score2 = १४७/१ (१० षटके) | runs2 = [[मार्टिन गप्टिल]] ६३ (२५) | wickets2 = [[थिसारा परेरा]] १/२६ (२ षटके) | result = न्यू झीलंडने ९ गडी राखून विजय मिळवला | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/914219.html धावफलक] | venue = [[ईडन पार्क|ईडन पार्क, ऑकलंड]] | umpires = [[बिली बॉडेन]] (न्यू झीलंड) आणि [[फिल जोन्स]] (न्यू झीलंड) | motm = कॉलिन मुनरो (न्यू झीलंड) | toss = न्यू झीलंडने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = मार्टिन गुप्टिल हा १,५०० ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय धावा करणारा न्यू झीलंडचा दुसरा आणि एकूण चौथा खेळाडू ठरला.<ref name="2nd T20II"></ref> <br /> *कॉलिन मुनरोने आतापर्यंतचे दुसरे सर्वात जलद अर्धशतक आणि न्यू झीलंडकडून (१४ चेंडू) सर्वात जलद अर्धशतक केले.<ref name="2nd T20II">{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/new-zealand-v-sri-lanka-2015-16/content/story/959871.html|title=Munro shatters Guptill's record, NZ crush Sri Lanka|publisher=[[ईएसपीएन क्रिक‌इन्फो]]|access-date=10 January 2016}}</ref> * श्रीलंकेने १६ महिन्यांनंतर ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय संघ क्रमवारीत आपले पहिले स्थान गमावले.<ref name="ranking"></ref> }} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:श्रीलंका क्रिकेट संघाचे न्यू झीलंड दौरे]] [[वर्ग:इ.स. २०१५ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:इ.स. २०१६ मधील क्रिकेट]] ts8t8in00o1beodix9b1xwp2fdf6glm 0 325315 2693486 2512424 2026-07-09T16:23:41Z अभय नातू 206 /* एकमेव महिला कसोटी */ 2693486 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tour | series_name = भारतीय महिला क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २००१-०२ | team1_image = Flag of South Africa.svg | team1_name = दक्षिण आफ्रिका | team2_image = Flag of India.svg | team2_name = भारत | from_date = ७ मार्च २००२ | to_date = २२ मार्च २००२ | team1_captain = सिंडी एकस्टीन | team2_captain = [[अंजुम चोप्रा]] | no_of_tests = 1 | team1_tests_won = 0 | team2_tests_won = 1 | team1_tests_most_runs = सननेट विल्जोएन (८८) | team2_tests_most_runs = [[अंजुम चोप्रा]] (८२) | team1_tests_most_wickets = क्रि-जल्डा ब्रिट्स (२)<br>सिंडी एकस्टीन (२) | team2_tests_most_wickets = नीतू डेव्हिड (४)<br>[[झुलन गोस्वामी]] (४) | no_of_ODIs = 4 | team1_ODIs_won = 2 | team2_ODIs_won = 1 | team1_ODIs_most_runs = केरी लँग (१३३) | team2_ODIs_most_runs = [[मिताली राज]] (१०३) | team1_ODIs_most_wickets = क्रि-जल्डा ब्रिट्स (५)<br>सुने व्हॅन झील (५) | team2_ODIs_most_wickets = दीपा मराठे (५) }} भारताच्या महिला राष्ट्रीय क्रिकेट संघाने २००१-०२ मध्ये दक्षिण आफ्रिकेचा दौरा केला, एक कसोटी सामना आणि चार महिला एकदिवसीय सामने खेळले.<ref>{{cite web |url=https://cricketarchive.com/Archive/Seasons/RSA/2001-02_RSA_India_Women_in_South_Africa_2001-02.html |title=India Women in South Africa 2001/02 |publisher=CricketArchive |access-date=2010-03-08 |archive-date=2009-10-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091006010515/http://www.cricketarchive.com/Archive/Seasons/RSA/2001-02_RSA_India_Women_in_South_Africa_2001-02.html |url-status=dead }}</ref> दक्षिण आफ्रिकेने एकदिवसीय मालिका २-१ ने जिंकली आणि दोन्ही बाजूंमधील एकमेव कसोटी सामना भारताने जिंकला. ==एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय मालिका== ===पहिला सामना=== {{Limited overs matches | date = ७ मार्च २००२ | team1 = {{crw-rt|RSA}} | score1 = १७६/३ (४६ षटके) | score2 = ९/० (४ षटके) | team2 = {{crw|IND}} | runs1 = केरी लँग ९१* (१४५) | wickets1 = [[अंजुम चोप्रा]] २/३२ (१० षटके) | runs2 = [[अंजू जैन]] ५* (१६) | wickets2 = | result = अनिर्णित | report = [https://cricketarchive.com/Archive/Scorecards/74/74236.html धावफलक] | venue = लेनासिया स्टेडियम, [[जोहान्सबर्ग]] | umpires = लौरेन्स एंगेलब्रेक्ट आणि जे हॅम्प्टन | motm = | toss = भारतीय महिलांनी नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = पावसामुळे सामना सुरू होण्यास उशीर झाला आणि प्रत्येक बाजूने ४६ षटके कमी झाली. * ''पावसामुळे दुसऱ्या डावातील ४ षटकांनंतर सामना रद्द करण्यात आला.'' | notes = बिंदेश्वरी गोयल (भारत); जोसेफिन बर्नार्ड आणि क्रि-झेल्डा ब्रिट्स (दक्षिण आफ्रिका) यांनी वनडे पदार्पण केले. }} ===दुसरा सामना=== {{Limited overs matches | date = १० मार्च २००२ | team1 = {{crw-rt|IND}} | score1 = १५८/९ (५० षटके) | score2 = १२३/४ (३२.५ षटके) | team2 = {{crw|RSA}} | runs1 = [[मिताली राज]] ६१ (१०१) | wickets1 = सुने व्हॅन झील ४/२३ (१० षटके) | runs2 = डॅलेन टेरब्लँचे २६ (४१) | wickets2 = सुनीता सिंग १/२१ (८ षटके) | result = दक्षिण आफ्रिकेने २९ धावांनी विजय मिळवला ([[डकवर्थ-लुईस पद्धत]]) | report = [https://cricketarchive.com/Archive/Scorecards/74/74277.html धावफलक] | venue = नॉर्थ वेस्ट क्रिकेट स्टेडियम, [[पोचेफस्ट्रूम]] | umpires = रॉडरिक एलिस आणि जोहान्स हॉर्न | motm = | toss = भारतीय महिलांनी नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = पावसाने दक्षिण आफ्रिकेचा डाव ४८ षटकांपर्यंत कमी केला. * ''दक्षिण आफ्रिकेच्या डावाच्या ३२.५ षटकांत पावसाने खेळ थांबवला, डकवर्थ-लुईस पद्धतीनुसार दक्षिण आफ्रिकेची ३३ षटकांत ९४ धावा.'' }} ===तिसरा सामना=== {{Limited overs matches | date = १३ मार्च २००२ | team1 = {{crw-rt|IND}} | score1 = १११/३ (३० षटके) | score2 = १३७/७ (२९.५ षटके) | team2 = {{crw|RSA}} | runs1 = [[अंजुम चोप्रा]] ४१* (८२) | wickets1 = सुने व्हॅन झील १/१४ (६ षटके) | runs2 = सिंडी एकस्टीन ३६ (४०) | wickets2 = नीतू डेव्हिड २/१७ (६ षटके) | result = दक्षिण आफ्रिकेने ३ गडी राखून विजय मिळवला ([[डकवर्थ-लुईस पद्धत]]) | report = [https://cricketarchive.com/Archive/Scorecards/74/74301.html धावफलक] | venue = [[सेंच्युरियन पार्क]], [[सेंच्युरियन|सेंच्युरियन]] | umpires = बी गोल्डविन आणि एल व्हॅन झील | motm = | toss = दक्षिण आफ्रिका महिलांनी नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = पावसामुळे सामना सुरू होण्यास उशीर झाला आणि अनेक खेळात व्यत्यय आला:<br>पहिल्या डावाच्या १२.५ षटकांवर (भारत ४१/२), सामना ४२ षटके प्रति बाजूने कमी करण्यात आला.<br>पहिल्या डावाच्या २० षटकांवर (भारत ६६/२), सामना प्रति बाजूने ३२ षटके कमी करण्यात आला.<br>पहिल्या डावाच्या २३.३ षटकांवर (भारत ८७/२), सामना प्रति बाजू ३० षटके कमी करण्यात आला. * ''दक्षिण आफ्रिकेला ३० षटकांत १३७ धावांचे लक्ष्य देण्यात आले होते.'' }} ===चौथा सामना=== {{Limited overs matches | date = १६ मार्च २००२ | team1 = {{crw-rt|IND}} | score1 = १६०/६ (५० षटके) | score2 = १२३ (४६.५ षटके) | team2 = {{crw|RSA}} | runs1 = [[अंजुम चोप्रा]] ३६ (८७) | wickets1 = क्रि-जल्डा ब्रिट्स २/३० (१० षटके) | runs2 = जोसेफिन बर्नार्ड ३२ (८९) | wickets2 = दीपा मराठे ४/२८ (१० षटके) | result = भारताने ३७ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://cricketarchive.com/Archive/Scorecards/74/74345.html धावफलक] | venue = ग्रीन पॉइंट स्टेडियम, [[केप टाऊन]] | umpires = एल फोर्ब्स आणि रसेल मॅकिंटॉश | motm = | toss = दक्षिण आफ्रिका महिलांनी नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = मॅडेलिन लॉटर आणि तमारा रीव्ह्स (दक्षिण आफ्रिका) यांनी वनडे पदार्पण केले. }} ==कसोटी मालिका== ===एकमेव महिला कसोटी=== {{Test match | date = १९&ndash;२२ मार्च २००२ | team1 = {{crw-rt|India}} | team2 = {{crw|South Africa}} | score-team1-inns1 = ४०४/९[[घोषणा आणि जप्ती|घोषित]] (१६८ षटके) | runs-team1-inns1 = [[अंजुम चोप्रा]] ८० (२५४) | wickets-team1-inns1 = सिंडी एकस्टीन २/६४ (३८ षटके) | score-team2-inns1 = १५० (८३.३ षटके) | runs-team2-inns1 = जोसेफिन बर्नार्ड ३१ (१७९) | wickets-team2-inns1 = दीपा मराठे ३/१४ (१२.३ षटके) | score-team1-inns2 = १३/० (१.३ षटके) | runs-team1-inns2 = [[मिताली राज]] ९[[नाबाद|*]] (४) | wickets-team1-inns2 = [[क्रि-झेल्डा ब्रिट्स]] ०/० (०.३ षटके) | score-team2-inns2 = २६६ ([[फॉलो-ऑन]]) (१४२.२ षटके) | runs-team2-inns2 = अॅलिसन हॉजकिन्सन ७७ (२२७) | wickets-team2-inns2 = हेमलता काला ३/१८ (८.२ षटके) | result = भारताने १० गडी राखून विजय मिळवला | venue = [[बोलंड बँक पार्क]], [[पर्ल]] | umpires = मार्क जेमीसन आणि जेकबस व्हॅन टोंडर | report = [http://espncricinfo.com/ci/engine/current/match/67514.html धावफलक] | motm = | toss = भारतीय महिलांनी नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = जया शर्मा आणि सुनीता सिंग (भारत); जोसेफिन बर्नार्ड, क्रि-झेल्डा ब्रिट्स, सिंडी एकस्टीन, एलिसन हॉजकिन्सन, केरी लैंग, मॅडेलिन लॉटर, डेनिस रीड, डॅलीन टेरब्लान्चे, युलांडी व्हॅन डर मर्वे, सुने व्हॅन झील आणि सुनेट विल्जोएन (दक्षिण आफ्रिका) यांनी कसोटी पदार्पण केले. }} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:इ.स. २००२ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:भारतीय महिला क्रिकेट संघाचे दक्षिण आफ्रिका दौरे]] l3kncfp4klc93apvka0w48a715z2twv 0 329085 2693538 2639533 2026-07-10T05:22:32Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2693538 wikitext text/x-wiki {{गल्लत|विशॉल सिंग}} '''विशाल सिंग''' (जन्म १९ मार्च १९८०) हा एक भारतीय सामाजिक कार्यकर्ता आहे. त्यांची संस्था दररोज तीन रुग्णालयांमध्ये सुमारे ९०० रुग्णांना सेवा देते. बलरामपूर हॉस्पिटल व्यतिरिक्त, सिंग किंग जॉर्ज मेडिकल युनिव्हर्सिटी आणि डॉ राम मनोहर लोहिया हॉस्पिटलमध्ये असेच मोफत किचन चालवतात.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.hindustantimes.com/lucknow/lucknow-to-serve-god-he-feeds-over-500-hungry-mouths-daily/story-dHSisDwzqiJAQqotnVLbGM.html|title=Lucknow: To serve God, he feeds over 500 hungry mouths daily|date=2018-10-25|website=Hindustan Times|language=en|access-date=2023-04-07}}</ref> == मागील जीवन == सिंग यांचा जन्म १९८० मध्ये नवी दिल्लीत झाला. तो हजरतगंज येथील एका पार्किंगमध्ये काम करायचा. त्याने अन्नासाठी कचऱ्याच्या डब्यातून कचरा काढला. त्याने चहा-नाश्त्याचा स्टॉल उघडला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://epaper.hindustantimes.com/Home/ShareArticle?OrgId=cdd4f70a&imageview=0|title=Raen Basera at KGMU has all comforts for homeless attendants|website=http://epaper.hindustantimes.com/|language=en|access-date=2023-04-07|archive-date=2023-04-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20230409181247/https://epaper.hindustantimes.com/Home/ShareArticle?OrgId=cdd4f70a&imageview=0|url-status=dead}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.aajkikhabar.com/food-man-vishal-singh-news/|title=फूडमैन विशाल सिंह को मिला ‘अटल सेवा पदक’ सम्मान|last=K|first=Admin|date=2020-12-22|website=Aaj Ki Khabar|language=en-US|access-date=2023-04-07}}</ref> २००३ च्या हिवाळ्यात, सिंगच्या वडिलांना गुरुग्राममधील एका खाजगी रुग्णालयात दाखल करण्यात आले आणि वैद्यकीय अधिकाऱ्यांनी त्यांचे उपचार सुरू ठेवण्यासाठी ₹५०,००० पेक्षा जास्त ठेव मागितली. सिंह यांनी रुग्णांच्या भुकेल्या नातेवाईकांना जेवण देण्याचा निर्णय घेतला. त्यांनी केजीएमयू आणि बलरामपूर रुग्णालयात प्रत्येकी १०० फूड पॅकेट पाठवली. २०१५ मध्ये, त्यांनी रिअल इस्टेट व्यवसायात प्रवेश केला आणि मोफत अन्न सेवा सुरू केली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.indiatoday.in/cities/lucknow/story/foodman-vishal-singh-lucknow-lohia-hospital-kgmu-1845418-2021-08-26|title=Having faced hunger, 'Foodman' Vishal Singh feeds attendants of patients in Lucknow hospitals for free|website=India Today|language=en|access-date=2023-04-07}}</ref> == कारकीर्द == २००७ मध्ये, सिंह यांनी विजय श्री फाउंडेशनची स्थापना केली जिथे तीन रुग्णालयांतील रुग्णांना रोजचे जेवण दिले जाते. फाउंडेशन जेवण बनवते आणि सर्व्ह करते, तर लाभार्थ्यांची निवड रुग्णालयाद्वारे केली जाते. दररोज, प्रत्येक रूग्णालयाला सुमारे ३०० फूड कूपन जारी केले जातात आणि वैद्यकीय कर्मचारी त्यांची गरज असलेल्या परिचरांना ते वितरित करतात. लोक रांगेत येतात आणि जेवण घेण्यासाठी कूपन जमा करतात.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.aajkikhabar.com/food-man-of-lucknow-vishal-singh-awarded-by-lucknow-dm-kaushal-raj/|title=मानव मित्र पदक से सम्मानित किए गए फूड मैन विशाल सिंह|last=Singh|first=BRIJESH|date=2019-06-04|website=Aaj Ki Khabar|language=en-US|access-date=2023-04-07}}</ref> २०२० मध्ये सिंग यांनी किंग जॉर्ज मेडिकल युनिव्हर्सिटी येथे मोफत रात्र निवारा (रायन बसेरा) स्थापन केला. बेघर निवारा क्षमता ४०० लोक आहे. विशाल सिंह यांनी दुसऱ्या कोविड लाटेदरम्यान डी आरडीओ कोविड हॉस्पिटलमध्ये ऑक्सिजन पुरवठा आणि मोफत अन्न सेवा देऊन हजारो लोकांना मदत केली. साथीच्या रोगाच्या शेवटच्या टप्प्यात, सिंग आणि त्यांच्या २५ कामगारांनी जिल्हा प्रशासनामार्फत ७.५ लाख खाद्यपदार्थांची पाकिटे दिली. या कामाचे कौतुक करून राज्यपाल आनंदीबेन पटेल यांच्या हस्ते राजभवनात त्यांचा गौरव करण्यात आला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.aajkikhabar.com/food-man-vishal-singh-awarded-by-seva-padak-lucknow/|title=लखनौ के फूड मैन विशाल सिंह को न्यायधीश वी सी गुप्ता ने किया सेवा पदक से सम्मानित|last=Faique|first=Mohammad|date=2019-03-11|website=Aaj Ki Khabar|language=en-US|access-date=2023-04-07}}</ref> == पुरस्कार == फूडमॅन विशाल सिंग यांना आयुष विभागाचे संचालक आयएएस राजकमल यादव यांच्या हस्ते 'आयुष सेवा पदक' आणि त्यांच्या सेवा प्रयत्नाबद्दल प्रशस्तीपत्र देऊन सन्मानित करण्यात आले. न्यायाधीश व्ही.सी. गुप्ता यांनी विशाल सिंग यांना 'सेवा पदक' देऊन गौरविले. जिल्हाधिकाऱ्यांच्या हस्ते संस्थेच्या कार्याचे कौतुक करून विशालला ‘मानव मित्र पदक’ प्रदान करण्यात आले. उत्तर प्रदेशचे कायदा मंत्री ब्रिजेश पाठक यांनी कोविड-१९ महामारीमध्ये ७.५ लाखाहून अधिक गरजू लोकांना सेवा दिल्याबद्दल फूडमन विशाल सिंग यांना 'अटल सेवा पदक' प्रदान केले. लखनौचे सहसंचालक संजय सिंह यांनी कोविड-१९ महामारीमध्ये ७.५ लाखाहून अधिक गरजू लोकांची सेवा केल्याबद्दल फूडमॅन विशाल सिंग यांचे कौतुक केले आणि त्यांना कोविड-१९ 'उत्कृष्ट मानव सेवा पदक' देऊन सन्मानित केले. == संदर्भ == <references /> 90ud9sjplddddebxs586i8c4c36e58z 0 329725 2693551 2645029 2026-07-10T06:10:52Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2693551 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट व्यक्ती|जन्म_दिनांक=|नाव=शारदा प्रीथा|राष्ट्रीयत्व=भारतीय|पेशा=चित्रपट अभिनेत्री|कारकीर्द_काळ=१९८० - १९९८}} [[Category:Articles with hCards]] '''शारदा प्रीथा''' ह्या [[तमिळ भाषा|तमिळ]] आणि [[मल्याळम चलचित्रपट|मल्याळम चित्रपटांतील]] एक भारतीय अभिनेत्री आहेत. १९९० च्या दशकात [[मल्याळम चलचित्रपट|मल्याळम]] आणि प्रमुख आणि सहाय्यक अभिनेत्रींपैकी त्या एक होत्या.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://en.msidb.org/displayProfile.php?category=actors&artist=Saradha%20Preetha|title=Profile of Malayalam Actor Saradha%20Preetha|access-date=2023-04-15|archive-date=2023-04-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20230419050654/https://en.msidb.org/displayProfile.php?category=actors&artist=Saradha%20Preetha|url-status=dead}}</ref> त्या बाल कलाकार म्हणून चित्रपटसृष्टीत आल्या. नंतर मुख्य भूमिका आणि सहायक भूमिका करू लागल्या  == फिल्मोग्राफी == {| class="wikitable sortable" !वर्ष ! चित्रपट ! भूमिका ! भाषा ! class="unsortable" | नोंदी |- | १९८० | ''ऋषीमूलम''<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.imdb.com/title/tt0279370/|title=आय एम डी बी|url-status=live}}</ref> | बाळ अशोक | तमिळ | बाल कलाकार |- | १९८१ | ''रुसी कांडा पूणाई''<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.imdb.com/title/tt0279385/|title=आय एम डी बी वरील पान|url-status=live}}</ref> | | तमिळ | बाल कलाकार |- | १९८२ | ''ओलंगल'' | | मल्याळम | बाल कलाकार |- | १९८३ | ''कट्टाथे किलिक्कूडू'' | यमुना | मल्याळम | बाल कलाकार |- | १९८५ | ''यत्रा'' | अम्मिनी | मल्याळम | बाल कलाकार |- | १९८५ | ''ओळीवुकलम'' | सर्पम थुल्लाल सादर करणारी मुलगी | मल्याळम | बाल कलाकार |- | १९८० | ''ऊंजलाडूम उरवुगल'' | | तमिळ | बाल कलाकार |- | १९८६ | ''चिलंबू'' | | मल्याळम | बाल कलाकार |- | १९८६ | ''आयाराम पुक्कल मलारत्तुम'' | प्रीथा | तमिळ | बाल कलाकार |- | १९९१ | ''इं रासविण मनासिले'' | कस्तुरी | तमिळ | |- | १९९१ | ''पावुनु पावुनुतन'' | सूडामणी | तमिळ | |- | १९९२ | ''चिन्ना पासंगा नांगा'' | पूचंदू | तमिळ | |- | १९९२ | ''सरकारी मपिल्लई'' | कल्याणी | तमिळ | |- | १९९३ | ''कोंजुम किली'' | सिसिली आयझॅक | तमिळ | |- | १९९३ | ''मणिकुयल'' | कावेरी | तमिळ | |- | १९९३ | ''सारीगमलू'' | गीता | तेलुगु | |- | १९९४ | ''गमनाम'' | रोझी | मल्याळम | |- | १९९४ | ''पुधुपत्ती पोन्नुथायी'' | सरोजा | तमिळ | |- | १९९४ | ''नंदिनी ओपोल'' | सुंदरी | मल्याळम | |- | १९९३ | ''सुंदरा वदन सुब्बलक्ष्मी मोगुडा'' | दुर्गा | तेलुगु | |- | १९९५ | ''कुसरुथिकातु'' | रेश्मा | मल्याळम | |- | १९९५ | ''मनाथिले ओरु पटु'' | ज्योती | तमिळ | |- | १९९७ | ''[[Siamese Irattakal|सयामी इरतकल]]'' | डॉ. सोफी/नॅन्सी निनान कोशी | मल्याळम | |- | १९९७ | ''रेंजर'' | रेखा | मल्याळम | |- | १९९८ | ''कोंडत्तम''<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://screen4screen.com/movies/kondattam|title=स्क्रीन ४ स्क्रीन वरील पान|url-status=dead|access-date=2023-04-15|archive-date=2021-05-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210513092818/https://screen4screen.com/movies/kondattam}}</ref> | शारदा | तमिळ | |- |} == टीव्ही मालिका == * ''विसिरिक्कु वर्किराथु'' ( डीडी चेन्नई, १९९१) * तिरिसूली * धिक् ‍धिक धिक् == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} == बाह्य दुवे == * {{आय.एम.डी.बी. नाव|0031674}} [[वर्ग:मल्याळम चित्रपटातील बाल अभिनेत्री]] [[वर्ग:जन्मस्थान गहाळ (जिवंत लोक)]] [[वर्ग:जन्म वर्ष गहाळ (जिवंत लोक)]] [[वर्ग:तमिळ दूरचित्रवाहिनी अभिनेत्री]] [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] [[वर्ग:तेलुगू चित्रपट अभिनेत्री]] [[वर्ग:तमिळ चित्रपट अभिनेत्री]] [[वर्ग:भारतीय चित्रपट अभिनेत्री]] [[वर्ग:मल्याळम चित्रपट अभिनेत्री]] 0wxwr97uo29obcdeem258sjtwxurzja 0 339885 2693491 2596616 2026-07-09T17:00:54Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2693491 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tour | series_name = पाकिस्तान क्रिकेट संघाचा श्रीलंका दौरा, २०२३ | team1_image = Flag of Sri Lanka.svg | team1_name = श्रीलंका | team2_image = Flag of Pakistan.svg | team2_name = पाकिस्तान | from_date = १६ | to_date = २८ जुलै २०२३ | team1_captain = [[दिमुथ करुणारत्ने]] | team2_captain = [[बाबर आझम]] | no_of_tests = 2 | team1_tests_won = 0 | team2_tests_won = 2 | team1_tests_most_runs = [[धनंजया डी सिल्वा]] (२७१) | team2_tests_most_runs = [[सौद शकील]] (२९५) | team1_tests_most_wickets = [[प्रभात जयसुर्या]] (९) | team2_tests_most_wickets = [[नौमन अली]] (१०)<br />अबरार अहमद (१०) | player_of_test_series = [[सलमान अली आगा]] (पाकिस्तान) }} पाकिस्तान पुरुष क्रिकेट संघाने जुलै २०२३ मध्ये दोन कसोटी सामने खेळण्यासाठी श्रीलंकेचा दौरा केला.<ref>{{Cite web |title=Pakistan to host 10 Test playing nations between 2023 and 2027 |url=https://www.pcb.com.pk/press-release-detail/pakistan-to-host-10-test-playing-nations-between-2023-and-2027-.html |website=Pakistan Cricket Board}}</ref> ही मालिका २०२३-२०२५ आयसीसी वर्ल्ड टेस्ट चॅम्पियनशिपचा भाग बनली.<ref>{{Cite web |title=FTP 2023-27: Pakistan likely to host NZ, SA for tri-series in 2025 |url=https://www.geosuper.tv/latest/17087-ftp-2023-27-pakistani-likely-to-host-nz-sa-for-tri-series-in-2025 |website=Geo Super}}</ref> ऑगस्ट २०२२ मध्ये, आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषदेने एका प्रसिद्धीपत्रकात द्विपक्षीय मालिकेची पुष्टी केली.<ref>{{Cite web |title=Sri Lanka's FTP announced |url=https://www.icc-cricket.com/news/2747108 |website=International Cricket Council}}</ref> २० जून २०२३ रोजी, श्रीलंका क्रिकेटने (एसएलसी) दौऱ्याचे वेळापत्रक जाहीर केले.<ref>{{cite web|url=https://srilankacricket.lk/2023/06/pakistan-test-series-dates-announced/ |title=Pakistan Test series dates announced |work=Sri Lanka Cricket |access-date=30 June 2023}}</ref> ==कसोटी मालिका== ===पहिली कसोटी=== {{Two-innings cricket match | date = १६-२० जुलै २०२३ | team1 = {{cr-rt|SL}} | team2 = {{cr|PAK}} | score-team1-inns1 = ३१२ (९५.२ षटके) | runs-team1-inns1 = [[धनंजया डी सिल्वा]] १२२ (२१४) | wickets-team1-inns1 = अबरार अहमद ३/६८ (३१.२ षटके) | score-team2-inns1 = ४६१ (१२१.२ षटके) | runs-team2-inns1 = [[सौद शकील]] २०८[[नाबाद|*]] (३६१) | wickets-team2-inns1 = [[रमेश मेंडिस]] ५/१३६ (४२.२ षटके) | score-team1-inns2 = २७९ (८३.१ षटके) | runs-team1-inns2 = [[धनंजया डी सिल्वा]] ८२ (११८) | wickets-team1-inns2 = अबरार अहमद ३/६८ (२४.१ षटके) | score-team2-inns2 = १३३/६ (३२.५ षटके) | runs-team2-inns2 = [[इमाम-उल-हक]] ५०[[नाबाद|*]] (८४) | wickets-team2-inns2 = [[प्रभात जयसुर्या]] ४/५६ (१४.५ षटके) | result = पाकिस्तानने ४ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1385685.html धावफलक] | venue = [[गॅले आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम]], [[गॅले]] | umpires = [[रॉड टकर]] (ऑस्ट्रेलिया) आणि [[ॲलेक्स व्हार्फ]] (इंग्लंड) | motm = [[सौद शकील]] (पाकिस्तान) | toss = श्रीलंकेने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = पावसामुळे पहिल्या दिवशी, दुसऱ्या दिवशी आणि तिसऱ्या दिवशी अनुक्रमे २४.२ षटके, १३ षटके आणि ७.२ षटकांचा खेळ वाया गेला. | notes = [[शाहीन आफ्रिदी]] (पाकिस्तान) ने कसोटीत १००वी विकेट घेतली.<ref>{{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/news/pakistan-pacer-shaheen-shah-afridi-completes-100-test-wicket/articleshow/101796422.cms |title=Pakistan pacer Shaheen Shah Afridi completes 100 Test wicket |work=द टाइम्स ऑफ इंडिया |access-date=17 July 2023}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.aninews.in/news/sports/cricket/pakistans-shaheen-afridi-completes-100-wickets-in-test-cricket20230716183749/ |title=Pakistan's Shaheen Afridi completes 100 wickets in Test cricket |access-date=17 July 2023 |work=ANI News |archive-date=2023-07-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230716132156/https://www.aninews.in/news/sports/cricket/pakistans-shaheen-afridi-completes-100-wickets-in-test-cricket20230716183749/ |url-status=dead }}</ref> * [[अब्दुल्ला शफिक]] (पाकिस्तान) यांनी कसोटीत १,००० धावा पूर्ण केल्या.<ref>{{cite web |url=https://cricket.one/match-hub/sl-vs-pak-abdullah-shafique-joins-javed-miandad-attains-a-unique-test-batting-feat/64b4f9c1d9ccd394ed67332e |title=Abdullah Shafique joins Javed Miandad, Attains a unique Test batting Feat |access-date=17 July 2023 |work=OneCricket |archive-date=2023-07-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230717193741/https://cricket.one/match-hub/sl-vs-pak-abdullah-shafique-joins-javed-miandad-attains-a-unique-test-batting-feat/64b4f9c1d9ccd394ed67332e |url-status=dead }}</ref> * [[सौद शकील]] श्रीलंकेत द्विशतक करणारा पहिला पाकिस्तानी खेळाडू ठरला आहे.<ref>{{cite web |url=https://cricketpakistan.com.pk/en/news/detail/records-made-by-saud-shakeel-during-double-ton-in-galle-test |title=Saud Shakeel becomes first Pakistan to score double hundred at Sri Lankan soil. |access-date=17 July 2023 |work=OneCricket}}</ref> * जागतिक कसोटी चॅम्पियनशिप गुण: पाकिस्तान १२, श्रीलंका ०. }} ===दुसरी कसोटी=== {{Two-innings cricket match | date = २४-२८ जुलै २०२३<ref name="Days" group="n">प्रत्येक कसोटीसाठी पाच दिवसांचा खेळ नियोजित असताना, दुसरी कसोटी चार दिवसांत निकाली निघाली.</ref> | team1 = {{cr-rt|SL}} | team2 = {{cr|PAK}} | score-team1-inns1 = १६६ (४८.४ षटके) | runs-team1-inns1 = [[धनंजया डी सिल्वा]] ५७ (६८) | wickets-team1-inns1 = अबरार अहमद ४/६९ (२०.४ षटके) | score-team2-inns1 = ५७६/५घोषित (१३४ षटके) | runs-team2-inns1 = [[अब्दुल्ला शफिक]] २०१ (३२६) | wickets-team2-inns1 = [[असिथा फर्नांडो]] ३/१३३ (२५ षटके) | score-team1-inns2 = १८८ (६७.४ षटके) | runs-team1-inns2 = [[अँजेलो मॅथ्यूज]] ६३[[नाबाद|*]] (१२७) | wickets-team1-inns2 = [[नौमन अली]] ७/७० (२३ षटके) | score-team2-inns2 = | runs-team2-inns2 = | wickets-team2-inns2 = | result = पाकिस्तानने एक डाव आणि २२२ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1385686.html धावफलक] | venue = [[सिंहलीझ क्रीडा क्लब क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] | umpires = [[ख्रिस गॅफने]] (न्यू झीलंड){{refn|group=n|दुसऱ्या दिवशी मैदानावरील पंच म्हणून [[रवींद्र विमलसिरी]] (श्रीलंका) यांनी ख्रिस गॅफानीची जागा घेतली.}} आणि [[ॲलेक्स व्हार्फ]] (इंग्लंड) | motm = [[अब्दुल्ला शफिक]] (पाकिस्तान) | toss = श्रीलंकेने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = पावसामुळे पहिल्या आणि दुसऱ्या दिवशी अनुक्रमे १०.३ षटके आणि ८० षटकांचा खेळ वाया गेला. | notes = [[दिलशान मदुशंका]] (श्रीलंका) यांनी कसोटी पदार्पण केले. * [[मोहम्मद रिझवान]] (पाकिस्तान) याने सामन्याच्या दुसऱ्या डावात [[सर्फराज अहमद]]च्या जागी कंसशन पर्याय म्हणून खेळला.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/sl-vs-pak-2nd-test-rizwan-comes-on-as-concussion-substitute-for-sarfaraz-1389456 |title=Sarfaraz ruled out of second Test with concussion, Rizwan comes in as substitute |work=ESPNcricinfo |access-date=26 July 2023}}</ref> * जागतिक कसोटी चॅम्पियनशिप गुण: पाकिस्तान १२, श्रीलंका ०. }} ==नोंदी== {{reflist|group=n}} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:इ.स. २०२३ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:पाकिस्तान क्रिकेट संघाचे श्रीलंका दौरे]] brz6d1s8zpivc2t78tu6pg310swpwc1 0 340870 2693518 2519294 2026-07-09T21:13:35Z नरेश सावे 88037 /* */ 2693518 wikitext text/x-wiki {{बदल}} {{इतिहासलेखन}} चिमणाबाईंचा जन्म १८३५ मध्ये झाशी तालुक्यातील चिरगावच्या [[गुरसराय]] येथील [[शिवराम खानवलकर]] यांच्या घरी झाला. त्यांच्या लहानपणीच त्यांच्या आईचे निधन झाले. चिमणाबाईंना प्रेमाने चिमाबाई म्हणत. त्या राणी लक्ष्मीबाईंपेक्षा दोन-तीन महिन्यांनी मोठ्या होत्या. [[चिमणाबाई]] अतिशय विनम्र आणि शांत गृहिणी होत्या. राणी लक्ष्मीबाई आणि [[राजा गंगाधरराव]] यांच्या लग्नाच्या वेळी ती तिचे वडील शिवराम खानवलकर यांच्यासोबत झाशीला आल्या होत्या. १८४२ मध्ये जेव्हा [[झाशीची राणी|मणिकर्णिका]] यांचे झाशीचे राजा महाराज [[गंगाधर राव]] यांच्याशी लग्न झाले तेव्हा मोरोपंत एकटे पडले. महाराजांनी मोरोपंतांना झाशीच्या मुरली मनोहर मंदिरात पुजारी म्हणून नेमले आणि ते मंदिराजवळच्या घरात राहू लागले. यावेळी मोरोपंत तांबे हे ३२ वर्षांचे होते. मोरोपंतांच्या एकाकीपणामुळे राजा आणि राणीने मोरोपंतजींचे दुसरे लग्न करण्याचा निर्णय घेतला. १८४२ मध्येच मोरोपंत तांबे यांचा विवाह झाशी तहसीलच्या गुरसराय गावातील शिवराम खानवलकर यांच्या कन्या [[चिमणाबाई खानवलकर]] यांच्याशी झाला. लग्नानंतर चिमणाबाईचे नाव [[यमुनाबाई]] ठेवण्यात आले. पण मोरोपंत तिला प्रेमाने चिमाबाई म्हणत. राणी लक्ष्मीबाई आणि यमुनाबाई यांच्यात आई-मुली आणि मैत्रिणीसारखे गोड नाते होते. यमुनाबाई राणी लक्ष्मीबाईंना इतर मंत्र्यांप्रमाणे बाईसाहेब म्हणत असत. यमुनाबाई झाशीच्या राणीच्या आई होत्या. त्यामुळे झाशीत [[‘आईसाहेब श्रीमंत यमुनाबाईसाहेब’]] या नावाने प्रसिद्ध होते. लोक त्यांना आईसाहेब म्हणायचे. झाशीच्या मुरली मनोहर मंदिरात यमुनाबाई मोरोपंतांसोबत मंदिरात राहत असत. हे मंदिर किंवा जवळचा भाग एकेकाळी [[महाराणी सखुबाई]] यांचे महाल होते. त्या कृष्णभक्त होत्या. १८५१ मध्ये महाराणी लक्ष्मीबाई गरोदर राहिल्या तेव्हा यमुनाबाईंनी त्यांची विशेष काळजी घेतली. पण राणींचा मुलगा [[दामोदर राव]] वयाच्या सहा महिन्यांत मरण पावला. (दरम्यान, हे समोर आले की... यमुनाबाईंच्या म्हणण्यानुसार, १८५० मध्ये, आग्राहून आलेल्या एका राजपूत चित्रकाराने महाराज गंगाधर राव यांच्या परवानगीने हस्तिदंतीच्या पटलावर राणी लक्ष्मीबाईचे वधूच्या पोशाखात राजपूत शैलीचे चित्र बनवले होते.) महाराज गंगाधररावांच्या मृत्यूनंतर यमुनाबाई पती मोरोपंत यांच्यासोबत झाशीच्या राजवाड्यात राहू लागल्या. राणी लक्ष्मीबाईंनी त्यांचे वडील मोरोपंत तांबे यांना झाशी दरबाराचे मंत्रीपद दिले. राणी राजदरबारात जात असताना यमुनाबाई त्यांच्या दत्तक मुलगा दामोदर राव यांची काळजी घेत असे. काही काळानंतर १८५७ चा स्वातंत्र्यलढा सुरू झाला. त्यावेळी राणी अनेकदा युद्धात व्यस्त असायच्या. त्यावेळी यमुनाबाई कधी दामोदररावांची काळजी घेत असे तर कधी जखमी सैनिकांवर उपचार करीत असत. राणीच्या गैरहजेरीत त्या स्वतः पती मोरोपंत यांच्यासह प्रजेचा कारभार पाहत असे. यमुनाबाईंनी राणी लक्ष्मीबाईंना राजेशाही कर्तव्ये पार पाडताना आणि रणांगणात लढतानाही पाहिले आहे. यमुनाबाईंना एक मुलगी होती. तिच्या जन्मानंतर काही महिन्यांनी तिचा मृत्यू झाला. १८५२ मध्ये यमुनाबाईंना दुसरी मुलगी झाली. तिचे नाव [[गोपिकाबाई]] होते. १८५७ मध्ये, गोपिकाबाईंचा विवाह झाशी [[जालौन]]जवळील [[चुरखी]] गावातील रहिवासी [[नारायण राव खेर]] यांच्याशी झाला. राणीने तिची सावत्र बहीण गोपिकाबाई हिला दागिने भेट दिले होते. आणि मेहुणे म्हणजेच [[नारायण राव]] यांना एक [[राजेशाही वस्र]] आणि [[कटट्यार]] भेट दिली. गोपिकाबाईंना दोन मुलगे आणि एक मुलगी होती. [[रघुनाथराव]], [[शिवराव]] आणि [[सखुबाई]]. (( १८५७ च्या नोव्हेंबर महिन्यात आग्राहून आलेल्या एका चित्रकाराने राणी लक्ष्मीबाई आणि यमुनाबाई यांची पाच चित्रे काढली होती. ज्यामध्ये राणी लक्ष्मीबाई दामोदरसह घोड्यावर, दामोदर आणि यमुनाबाई गीता वाचतानाचे चित्र, आई-वडील, भाऊ-बहीण आणि नर्तकीचे चित्र बनवले होते.)) झाशी येथे यमुनाबाईंना १२ मार्च १८५६ रोजी एक मुलगा झाला. ज्याला स्वतः राणी लक्ष्मीबाईंनी [[चिंतामणी]] असे नाव ठेवले होते. महाराणी लक्ष्मीबाईंनी संपूर्ण झाशीत मिठाई वाटली. तसेच चिंतामणीसाठी राज्य परिचारिका आणि अंगरक्षकाची व्यवस्था केली. राणीचे चिंतामणीवर खूप प्रेम होते. पण युद्ध वेगाने चालू होते. झाशी आता हाताबाहेर जात होती. राणी लक्ष्मीबाईंनी जबाबदारी सर्वांवर सोपवली होती. महाराणी लक्ष्मीबाईंचे वडील श्री [[मोरोपंत तांबे]] हे ही आपल्या मुलीसोबत युद्धात लढले. यमुनाबाई मोरोपंतांना म्हणाल्या... "माझी जबाबदारी काय?" यावर मोरोपंत म्हणाले... "तुझा आणि माझा मार्ग वेगळा आहे. मी माझ्या मुलीसोबत देशाच्या स्वातंत्र्यासाठी लढणार आहे. तू तुझ्या माहेरच्या घरी जा." ३ एप्रिल १८५८ रोजी इंग्रजांनी झाशीला चारही बाजूंनी वेढा घातला. राणीने झाशीच्या लोकांना आणि तिच्या आईला गुप्त मार्गाने किल्ल्यावरून सुखरूप बाहेर काढले. निघण्यापूर्वी यमुनाबाईंनी आपली मुलगी राणी लक्ष्मीबाईंची शेवटची भेट घेतली. राणी लक्ष्मीबाईंनी मोठ्या भावनेने आपली आई आणि भाऊ चिंतामणी यांचा निरोप घेतला. ४ एप्रिलच्या रात्री राणी लक्ष्मीबाई आपल्या दत्तक मुलासह सारंगी घोडीवरून गडावरून उडी मारून काल्पीला गेल्या. लढताना मोरोपंतांच्या पायाला गोळी लागली. त्यांचा पाय कापला गेला. पाय कापल्यानंतरही ते गप्प बसले नाही. आपल्या मुलीने पेटवलेली क्रांतीची ज्योत पेटवत राहिले. यमुनाबाई आपल्या पतीच्या लांबच्या भावाची पत्नी काकूबाई हिच्यासह गुप्त मार्गाने गडाबाहेर गेल्या. जखमी लोकं वाटेत दयनीयपणे रडत होते. सुंदर घोडे मेलेले पडले होते. आजूबाजूला घरे जळत होती. झाशीत विध्वंस झाला होता. दरम्यान, यमुनाबाई प्रथम मुरली मनोहर मंदिराजवळील त्यांच्या घरी गेल्या. घर पूर्णपणे उद्ध्वस्त झाले. सर्व पितळी भांडी, सोने-चांदी चोरीला गेली. यमुनाबाई काकूबाईंसोबत झाशीच्या सीमेवर पोहोचल्या. मात्र सीमा गेट बंद होते. ह्यू रोज शहराचे सर्व दरवाजे बंद करून दहशत निर्माण करत होता. त्यानंतर यमुनाबाईंनी त्यांची मुलगी राणी लक्ष्मीबाईंचे रूप धारण केले. चिंतामणीला पाठीवर बांधून त्यांनी शहराच्या तटबंदीवरून पलीकडे उडी मारली. त्याने काकूबाईंनाही तटबंदीवरून खाली आणले. आणि त्या गुरसराँय येथील त्यांच्या घरी गेल्या. यमुनाबाई रात्री घरोघरी जाऊन आपल्या मुलासाठी खाण्यापिण्याची मागणी करत असत. [[गावकरी]] गुपचूप यमुनाबाईंना मातीच्या मडक्यात खाण्यापिण्याचे पदार्थ देत असत. किती विडंबनात्मक आहे की... एक काळ असा होता की यमुनाबाई झाशी संस्थानच्या राजवाड्यात आईसाहेब नावाने राहत होत्या. आज त्यांना धान्यासाठी घरोघरी जावे लागत आहे. असे करत ४० मैलांचे अंतर कापून यमुनाबाई आपल्या माहेरच्या घरी गुरसराँय पोहोचल्या. त्या काही दिवस त्यांच्या माहेरच्या घरी राहिल्या. त्यांचे वडील [[शिवराम भाऊ]] यांना यमुनाबाई अर्थात चिमनाबाईंची काळजी वाटत होती. काही काळानंतर यमुनाबाईंना पती मोरोपंत यांना [[फाशी]] झाल्याची बातमी मिळाली. यमुनाबाईंचा या बातमीवर विश्वास बसला नाही. या बातमीची सत्यता जाणून घेण्यासाठी यमुनाबाईंनी काकूबाईंना झाशीला पाठवले. [[झाशीचा किल्ला]] सोडताना यमुनाबाईंकडे १५ हजार रुपयांचे दागिने होते. मात्र दागिने सोबत आणल्याने जीव अडचणीत येण्याची शक्यता होती. त्यामुळे त्यांनी हे दागिने झाशीच्या गरीब [[भाटे]] कुटुंबाकडे वारसा म्हणून ठेवले. यमुनाबाईंनी काकूबाईंना दागिने आणण्याची विनंती केली. काकूबाई झाशीला गेल्यावर त्यांना कळले की १९ एप्रिल १८५८ रोजी [[दतिया|दतियाच्या]] राजाने मोरोपंत तांबे यांना कपटाने कैद करून इंग्रजांच्या स्वाधीन केले होते. हॅमिल्टन आणि ह्यू रोज यांनी मोरोपंत तांबे यांना दुपारी दोन वाजता झाशीच्या राजवाड्यासमोरील [[झोकनबाग|झोकनबागेत]] फाशी दिली. यानंतर काकूबाई भाटे कुटुंबाकडे गेल्या आणि दागिने मागू लागल्या. मात्र कुटुंबीयांनी दागिने देण्यास नकार दिला. तेव्हा काकूबाईने इंग्रज सरकारची भीती दाखवून दागिने हिसकावले आणि इंदूरला पळून गेल्या. मोरोपंतांच्या फाशीची बातमी यमुनाबाईंना इतर लोकांमार्फत मिळाली. यमुनाबाई अत्यंत दुःखी होत्या. वयाच्या २३ व्या वर्षी यमुनाबाई विधवा झाल्या. यमुनाबाईंनी त्यांच्या माहेरी पतीच्या विधीप्रमाणे कार्य केले. त्याचवेळी जून १८५८ मध्ये ग्वाल्हेरमध्ये राणी लक्ष्मीबाईंच्या हौतात्म्याची बातमी यमुनाबाईंना मिळाली. यमुनाबाई अत्यंत दुःखी झाल्या महाराणी लक्ष्मीबाई आणि यमुनाबाई यांच्यात आई-मुलगी आणि मित्र-मैत्रिणीचे नाते होते. १८६४ मध्ये, जेव्हा मुलगा चिंतामणी आठ वर्षांचा झाला. तेव्हा त्याच्या उपनयन सोहळ्यासाठी पैशांची गरज होती. म्हणून त्या झाशीला गेल्या. यमुनाबाई झाशीला आल्याबरोबर झोकनबागेत गेल्या. आणि आपल्या मुलाला सांगितले की तुमचे बाबासाहेब, शूर क्रांतिकारक मोरोपंत तांबे यांना याच बागेत फाशी देण्यात आली होती. ती भाटे कुटुंबाकडे पोहोचताच यमुनाबाईंना कळले की काकूबाई त्यांचे सर्व दागिने घेऊन पळून गेली आहे. यमुनाबाईंना त्यांचे लांबचे नातेवाईक [[कृष्णाजी तांबे]] यांनी झाशीत आश्रय दिला होता. तांबे म्हणाले की, माझ्या घरी महालक्ष्मी, महासरस्वती व महाकाली या त्रिरूपातील व महाविष्णूच्या मूर्ती आहेत. मी निपुत्रिक आहे. या देवांच्या पूजेची जबाबदारी तुम्ही घ्या. एके दिवशी यमुनाबाई आपल्या मुलाला घेऊन मुरली मनोहर मंदिराजवळच्या घरी गेल्या. तेवढ्यात मंदिराचा पुजारी बाहेर आला. त्या झाशीच्या आईसाहेब असल्याचे त्याला समजले. आता हे घर त्यांना ब्रिटिश सरकारने दिले होते. त्या सज्जन ब्राह्मण मोरोपंत तांबे आणि बाईसाहेबांवर निष्ठा ठेवून त्यावेळच्या किंमती नुसार घराचे आठ हजार रुपये यमुनाबाईंना दिले. [[मुरली मनोहर मंदिर]] आजही पुजारी पद त्याच पुजाऱ्याच्या वंशजांच्या ताब्यात आहे. जन्माष्टमीचा सण मोठ्या थाटामाटात साजरा केला जातो. हेच मंदिर अथवा काही भाग कृष्णभक्त [[महाराणी सखुबाई]] यांचे महाल होते. १८६४ मध्ये झाशी येथे चिंतामणीचा उपनयन सोहळा झाला. त्याच वेळी राणी लक्ष्मीबाईचा दत्तक मुलगा दामोदर राव याच्या लग्नासाठी यमुनाबाईंना इंदूरहून आमंत्रण आले. आणि यमुनाबाई झाशीहून ललितपूर, सागर, रायगड, सिहोर, भोपाळ मार्गे इंदूरला पोहोचल्या. लग्नानंतर यमुनाबाईंना धराळे कुटुंबाच्या मदतीने इंदूरच्या खजुरी बाजारात आश्रय मिळाला. दरम्यान, १८५८ मध्ये यमुनाबाईचे दागिने चोरून काकूबाई इंदूरला आल्या. इंदूरच्या [[होळकर]] राजघराण्याला त्या झाशीच्या राणीची आई असल्याचे सांगून इंदूरमध्ये आश्रय घेतला. झांशी राणीची आई ह्या नात्याने होळकर घराणे काकूबाईंना रोज शीधा पाठवायचे. यमुनाबाईंचे दागिने वगैरे विकून काकूबाईंनी कपड्यांचा व्यवसाय सुरू केला. हळूहळू ती श्रीमंत होत गेली. काकूबाई व्यापारी आणि ग्राहकांशी अनादराने वागायची. ती झाशीच्या राणीची आई होती, त्यामुळे तिची वागणूक सगळ्यांनी सहन केली. कारण लोक अजूनही झाशीच्या राणीचा खूप आदर करतात. त्यानंतर यमुनाबाई काकूबाईंना भेटल्या. काकूबाई लाजेने खजील झाल्या. यमुनाबाईंनी स्वतःची आणि काकूबाईची हकीकत सगळ्यांना सांगितली. राजघराण्यात काकूबाईंविरोधात याचिका दाखल करण्यात आली होती. पण तोपर्यंत काकूबाईंनी आपला धंदा आटोपून पळ काढला होता. बऱ्याच दिवसांनी आरुईच्या तहसीलदारांनी यमुनाबाईंना कळवले की काकूबाईचा मृत्यू झाला आहे. काही दिवस यमुनाबाई आपला मुलगा चिंतामणीसह [[डॉ.रमण गोपाळ काणे]] यांच्या घरी भाड्याने राहायला गेल्या. या काणेंच्या मदतीने चिंतामणीने मॅट्रिकपर्यंतचे शिक्षण घेतले. इंदूरचे रहिवासी सर हेन्री डेली यांची सागरचे तहसीलदार म्हणून नियुक्ती करण्यात आली. या दिवसांत मुळे कुटुंब इंदूरमध्ये राहत होते. ते श्रीमंत आणि सुशिक्षित होते. चिंतामणीचा विवाह त्याच मुळे कुटुंबातील कन्या सरस्वतीबाईंशी झाला. चिंतामणी आणि सरस्वतीबाईंना एक मुलगा गोविंदराव आणि मुलगी दुर्गाबाई होती. [[गोविंदराव तांबे]] यांचा जन्म १८८१ मध्ये झाला. यमुनाबाई अनेकदा गोविंदराव आणि दुर्गाबाईंना बाईसाहेबांची गोष्ट सांगत असत. यमुनाबाई अनेकदा दुर्गाबाईला म्हणायच्या की... "चल, मी तुझ्या कपाळावर अर्धचंद्राचा टिळक लावते. आमच्या बाईसाहेब लावायच्या तसे." झाशीवाली राणीची गोष्ट आजीकडून ऐकून गोविंदराव खूप भावूक व्हायचे. त्यांचे मन राणीबद्दल आदराने भरून गेले. त्यांनी राणीशी संबंधित सर्व वस्तू आणि कागदपत्रे गोळा केली होती. १८९७ मध्ये झाशीची राणी लक्ष्मीबाई यांच्या मातुश्री आईसाहेब श्रीमंत चिमणाबाईसाहेब तांबे यांचे वयाच्या ६२ व्या वर्षी निधन झाले. - प्रसिद्ध लेखिका महाश्वेतादेवी यांच्या "झांसी की रानी" या पुस्तकावर आधारित. 0i2i4vsf2uq41yb4274p0zc53kgxjp7 0 344172 2693591 2373565 2026-07-10T11:13:16Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2693591 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = हसन मुराद | country = बांगलादेश | image = | fullname = हसन मुराद | birth_date = {{birth date and age|2001|1|1|df=yes}} | birth_place = [[कॉक्स बाजार]], [[बांगलादेश]] | death_date = | death_place = | nickname = | batting = उजव्या हाताचा | bowling = मंद डाव्या हाताचा ऑर्थोडॉक्स | role = [[गोलंदाज (क्रिकेट)|गोलंदाज]] | international = true | T20Idebutdate = ६ ऑक्टोबर | T20Idebutyear = २०२३ | T20Idebutagainst = भारत | T20Icap = ८७ | lastT20Idate = ७ ऑक्टोबर | lastT20Iyear = २०२३ | lastT20Iagainst = पाकिस्तान | club1 = | year1 = | clubnumber1 = | club2 = | year2 = | clubnumber2 = | date = २५ फेब्रुवारी २०१९ | medaltemplates = {{MedalSport|पुरुषांचे [[क्रिकेट]]}} {{MedalCountry |BAN}} {{MedalCompetition|[[आशियाई खेळ]]}} {{MedalBronze|[[२०२२ आशियाई खेळ|२०२२ हांगझोऊ]]|[[२०२२ आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट|संघ]]}} | source = http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/990161.html क्रिकइन्फो }} '''हसन मुराद''' (जन्म १ जानेवारी २००१) हा बांगलादेशी क्रिकेट खेळाडू आहे.<ref name="Bio">{{Cite web|url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/990161.html |title=Hasan Murad |access-date=25 February 2019 |work=ESPN Cricinfo}}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-12-15 |title=Murad spins Central Zone to innings victory in BCL |url=https://www.tbsnews.net/sports/murad-spins-central-zone-innings-victory-bcl-344215 |access-date=2023-09-08 |website=The Business Standard |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Murad four-for pegs back South in BCL final |url=https://www.newagebd.net/article/158946/murad-four-for-pegs-back-south-in-bcl-final |access-date=2023-09-08 |website=New Age {{!}} The Most Popular Outspoken English Daily in Bangladesh |language=en |archive-date=2023-09-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230908183142/https://www.newagebd.net/article/158946/murad-four-for-pegs-back-south-in-bcl-final |url-status=dead }}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{DEFAULTSORT: मुराद, हसन}} [[वर्ग:बांगलादेशचे टी२० क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] ncbrkn0mbzg9fcrysu4vfkqezxqnm8t 0 344533 2693592 2504903 2026-07-10T11:29:58Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2693592 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty|name=हिओ ह्वांग-ओक |native_lang1=कोरियन भाषा |native_lang1_name1=허황옥<br>許黃玉 |title=सम्राज्ञी हिओ |image=Queen Heo 2019 stamp of India.jpg |alt=हिओ ह्वांग-ओकेच्या रूपाचा आधुनिक अनुभव. |caption=हिओ ह्वांग-ओक च्या नावाने पोस्टाचे तिकीट |succession=गेमग्वान गयाची राणी पत्नी |reign=इ.स. १८९ |reign-type=Tenure |coronation= |predecessor=राजकुमारी आई जिओंग्यॉन|successor=राणी मोजोंग|regent= |birth_date=इ.स. ३२ |birth_place=आयुता राज्य |death_date=इ.स. १८९ (वय अंदाजे १५७)|death_place=गिम्हे, ग्योंगसांगनाम-डो|burial_date=|burial_place=|spouse=गयाचा राजा सुरो|issue=गयाचा राजा जिओडयुंग<br>अन्य 10 मुले<br>गारक राज्याची लेडी किम<ref>Married Seok Gu-gwang (석구광).</ref>|full name=|regnal name= |posthumous name=राणी आई बोजू (보주태후, 普州太后) |royal house=|father=|mother= }} '''हिओ ह्वांग-ओक''' हिला '''सुरीरत्न''' (किंवा '''सेम्बावलम''' ) म्हणूनही ओळखले जाते.<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-india-46055285|title=The Indian princess who became a South Korean queen|date=2018-11-04|work=BBC News|language=en-GB|access-date=2021-01-21}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.koreapost.com/news/articleView.html?idxno=21413|title=Princess Suriratna of India marries King Suro of the Gaya Kingdom nearly 2,000 years ago|date=2020-09-08|website=The Korea Post|language=ko|access-date=2021-01-21}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.iccr.gov.in/media/photo-gallery/legend-princess-sriratna|title=The Legend of Princess Sriratna {{!}} Official website of Indian Council for Cultural Relations, Government of India|website=www.iccr.gov.in|access-date=2022-01-29}}</ref> १३व्या शतकातील कोरियन इतिहासात सामगुक युसामध्ये उल्लेख केलेली एक ऐतिहासिक राणी आहे. सामगुक युसाच्या म्हणण्यानुसार, ती "आयुता" नावाच्या राज्यातून बोटीने आली होती. ती वयाच्या १६ व्या वर्षी ग्युमग्वान गयाचा राजा सुरोची पत्नी बनली.<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-india-46055285|title=The Indian princess who became a South Korean queen|date=2018-11-04|work=BBC News|language=en-GB|access-date=2021-07-06}}</ref> सध्याच्या सहा दशलक्षाहून अधिक कोरियन स्वतःला किंग सुरो आणि हिओ ह्वांग-ओक यांच्या १२ मुलांचे थेट वंशज मानतात.विशेषतः गिम्हे किम, हिओ आणि ली ही कुळे यात मोडतात.<ref name="ancest1">[http://www.koreatimes.co.kr/www/opinion/2017/04/162_219704.html Legacy of Queen Suriratn], [[The Korea Times]], 16 April 2017.</ref><ref name="WonMoo2011">{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=PGxtRrQn9WUC&pg=PA15|title="I Will Shoot Them from My Loving Heart": Memoir of a South Korean Officer in the Korean War|last=Won Moo Hurh|publisher=McFarland|year=2011|isbn=978-0-7864-8798-1|pages=15–16}}</ref><ref name="BBC_memorial_2001">{{स्रोत बातमी|url=http://newsvote.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/1205728.stm|title=Korean memorial to Indian princess|date=3 May 2001|publisher=BBC News}}</ref> तिचे मूळ राज्य भारतात<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-india-46055285|title=The Indian princess who became a South Korean queen|date=2018-11-04|work=BBC News|language=en-GB|access-date=2021-07-06}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://theprint.in/diplomacy/ayodhya-has-important-relations-with-south-korea-envoy-refers-to-indian-princess-link/474279/|title=Ayodhya has 'important relations' with South Korea|last=Krishnan|first=Revathi|date=4 Aug 2020|website=ThePrint|url-status=live|access-date=6 Jul 2021}}</ref> किंवा थायलंड येथे असल्याचे मानले जाते. गिम्हे, दक्षिण कोरिया येथे तिचे एक थडगे असल्याचे मानले जाते.<ref name="Kwon_2003">{{स्रोत पुस्तक|title=가야인의 삶과 문화 (Gayain-ui salm-gwa munhwa, The culture and life of the Gaya people)|last=Kwon Ju-hyeon (권주현)|publisher=Hyean|year=2003|isbn=89-8494-221-9|location=Seoul|pages=212–214}}</ref> भारतातील [[अयोध्या]] येथे २०२० मध्ये बांधलेले स्मारक आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.theweek.in/content/archival/wire-updates/national/2018/12/16/des6-korea-ayodhya%20memorial.html|title=Work on Queen Heo Memorial in Ayodhya|last=PTI|first=PTI|date=4 April 2020|website=TheWeek|url-status=dead|access-date=6 Jul 2021|archive-date=2023-11-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20231117153724/https://www.theweek.in/content/archival/wire-updates/national/2018/12/16/des6-korea-ayodhya%20memorial.html}}</ref> == मूळ == [[File:Suriratna_2019_stamp_of_India.jpg|thumb|right|२०१९ मध्ये भारताकडून (क्वीन हिओ ह्वांग-ओके) चे [[भारतीय रुपया|रु.]] २५ मुल्याचे टपाल तिकीट जारी करण्यात आले.]] [[File:Queen_Heo_2019_stamp_of_India.jpg|thumb|right|२०१९ मध्ये भारताकडून (क्वीन हिओ ह्वांग-ओके) चे [[भारतीय रुपया|रु.]] ५ मुल्याचे टपाल तिकीट जारी करण्यात आले.]] हीओची आख्यायिका गारकगुक-गी (गारक राज्याची नोंद) मध्ये आढळते जी सध्या हरवली आहे. परंतु सामगुक युसामध्ये संदर्भित आहे.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=Samguk Yusa|last=[[Il-yeon]] (tr. by Ha Tae-Hung & Grafton K. Mintz)|publisher=Yonsei University Press|year=1972|isbn=89-7141-017-5|location=Seoul}}</ref> ऐतिहासिक कथेनुसार, हीओ ही "आयुता राज्याची" राजकुमारी होती. सध्याच्या नोंदी दूरच्या देशाशिवाय आयुताची ओळख देत नाहीत. लिखित स्रोत आणि लोकप्रिय संस्कृती बहुधा आयुताला भारताशी जोडतात परंतु भारतातच दंतकथेच्या नोंदी नाहीत.<ref name="BBC_memorial_2001"/> हॅनयांग विद्यापीठातील मानववंशशास्त्रज्ञ किम ब्युंग-मो यांनी ध्वन्यात्मक समानतेच्या आधारे भारतातील आयुता म्हणजे [[अयोध्या]] ओळखली आहे.<ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=b43pR3Z8zTcC&pg=PA34|title=Voices of Foreign Brides: The Roots and Development of Multiculturalism in Korea|last=Choong Soon Kim|publisher=AltaMira|year=2011|isbn=978-0-7591-2037-2|page=34}}</ref> ग्राफ्टन के. मिंट्झ आणि हा ताए-हंग यांनी सूचित केले की कोरियन संदर्भ थायलंडच्या अयुथया राज्याचा आहे.<ref name="REB_1991">{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=EazRC28tdIIC&pg=PA74|title=Tracing Back the Radiance: Chinul's Korean Way of Zen|last=Robert E. Buswell|publisher=University of Hawaii Press|year=1991|isbn=978-0-8248-1427-4|page=74}}</ref> तथापि, जॉर्ज कॉडेसच्या म्हणण्यानुसार, थाई शहराची स्थापना सामगुक युसाच्या रचनेनंतर १३५० पर्यंत झाली नव्हती.<ref name="REB_1991" /><ref name="Skand_2015">{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=yGwwCgAAQBAJ&pg=PT23|title=India and the Republic of Korea: Engaged Democracies|last=Skand R. Tayal|publisher=Taylor & Francis|year=2015|isbn=978-1-317-34156-7|page=23|quote=Historians, however, believe that the Princess of Ayodhya is only a myth.}}</ref> इतरांचा असा सिद्धांत आहे की आयुता राज्य ([[हांगुल|हंगुल]] : 아유타국,Hanja : 阿踰陁國) हे Ay किंगडमचा चुकीचा अर्थ आहे, जो प्राचीन तमिळकामच्या पांड्य [[पांड्य राजवंश|साम्राज्याचा]] मालक आहे कारण काही स्रोत भारताच्या दक्षिणेकडील भागातून आल्याचा संकेत देतात. <ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=If0DAQAAIAAJ&q=%22Ho+Hwang-Ok%22|title=Beautiful Korea|last=Hyŏphoe|first=Han'guk Kwan'gwang|publisher=Huimang Publishing Company|year=1968|pages=619|language=en|quote=Aboard the ship were Princess Ho Hwang-Ok of Ayut'a in the south of India.}}</ref> असंख्य सिद्धांत आणि दावे असूनही, राणी हिओचे खरे मूळ अद्याप शोधले गेले नाही. भारतातील लोकप्रिय विश्वासाच्या विरुद्ध, "सुरिरत्ना" (सामान्यतः राणीला दिलेले भारतीय नाव) हे नाव सामगुक युसा आणि प्रत्यक्षात प्रसन्नन पार्थसारथी या भारतीय लेखकाच्या "श्री रत्न किम सुरो - कोरियामधील भारतीय राजकुमारीची आख्यायिका" (२०१५) नावाच्या कॉमिक बुकमधून आहे. लेखकाच्या अंदाजानुसार "ह्वांग-ओक" या नावाचा अर्थ पिवळा मौल्यवान खडा असा आहे. ज्यामुळे ते "सुरिरत्ना" बनले आहे. ज्याचा अर्थ हिंदीमध्ये मौल्यवान दगड असा आहे. प्रत्यक्षात, या दाव्याचे समर्थन करणारा कोणताही ऐतिहासिक पुरावा नाही. कारण "सुरिरत्न" हे नाव तामिळच्या आसपास फिरणाऱ्या दक्षिण भारतीय मूळचा संदर्भ देत नाही. त्याच्या सत्यतेकडे दुर्लक्ष करून, हे नाव कोरिया आणि भारतातील अनेक बातम्यांच्या लेखात लोकप्रिय झाले होते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.koreapost.com/news/articleView.html?idxno=21413|title=Princess Suriratna of India marries King Suro of the Gaya Kingdom nearly 2,000 years ago|date=2020-09-08|website=The Korea Post|language=ko|access-date=2021-01-21}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.iccr.gov.in/media/photo-gallery/legend-princess-sriratna|title=The Legend of Princess Sriratna {{!}} Official website of Indian Council for Cultural Relations, Government of India|website=www.iccr.gov.in|access-date=2022-01-29}}</ref> ==सुरोशी लग्न== त्यांच्या लग्नानंतर, हीओने राजा सुरोला सांगितले की ती १६ वर्षांची आहे.<ref name="Descendants5">''[http://www.cbeta.org/result/normal/T49/2039_002.htm No. 2039《三國遺事》CBETA 電子佛典 V1.21 普及版] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303230845/http://www.cbeta.org/result/normal/T49/2039_002.htm}}'', Taisho Tripitaka Vol. 49, CBETA Chinese Electronic Tripitaka V1.21, Normalized Version, T49n2039_p0983b14(07)</ref><ref name="Descendants">Kim Choong Soon, 2011, Voices of Foreign Brides: The Roots and Development of Multiculturalism in Korea, AltairaPress, USA, Page 30-35.</ref> तिने तिला सांगितले तिला "ह्वांग-ओक" ("पिवळा मौल्यवान खडा") हे नाव दिलेले आहे. आणि तिचे [[आडनाव]] "हेओ" (किंवा "हुरह") आहे. ती गयाला कशी आली याचे वर्णन करताना ती सांगते: स्वर्गीय प्रभु (सांगे जे) तिच्या पालकांना स्वप्नात दिसले. त्याने त्यांना सांगितले की हेओला सुरोकडे पाठवा. तो गयाचा राजा आहे. राजाला अद्याप त्याची राणी सापडली नसल्याचे स्वप्नात दिसून आले. त्यानंतर हेओच्या वडिलांनी तिला सुरोकडे जाण्यास सांगितले. दोन महिन्यांच्या समुद्र प्रवासानंतर, तिला बियोंडो सापडले, ते एक आंबट फळ आहे जे फक्त दर ३००० वर्षांनी फळ देते.<ref name="WonMoo2011"/> आख्यायिकेनुसार, राजा सुरोला त्याच्या अधिकाऱ्यांनी विनंती केली होती की त्यांनी राज्यसभेत आणलेल्या मुलींमधून एका मुलीला पत्नी म्हणोन निवडावे. मात्र, सुरो यांनी सांगितले की, त्यांची पत्नी निवडण्याची आज्ञा स्वर्गातून दिली आहे. त्याने युच'ओन्-गानला घोडा आणि बोट घेऊन राजधानीच्या दक्षिणेस असलेल्या मंगसान-डो या बेटावर जाण्याचे आदेश दिला. मंगसान येथे युचॉनने लाल पंख आणि लाल ध्वज असलेले एक जहाज पाहिले. तो जहाजाकडे गेला आणि जहाजाला काया (किंवा गया, सध्याचा जिम्हे) येथील बंदरात आण आणले. एक अधिकारी, सिन्ग्विगन याला राजवाड्यात पाठवले आणि राजाला जहाजाच्या आगमनाची माहिती दिली. राजाने नऊ कुळप्रमुखांना पाठवले, त्यांना जहाजाच्या प्रवाशांना राजवाड्यात आणण्यास सांगितले.<ref name="James2001">{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=HZO49KfGLiMC&pg=PA110|title=Myths and Legends from Korea: An Annotated Compendium of Ancient and Modern Materials|last=James Huntley Grayson|publisher=Psychology Press|year=2001|isbn=978-0-7007-1241-0|pages=110–116}}</ref> == लोकप्रिय संस्कृतीतील उल्लेख == * इ.स. २०१० मध्ये एमबीसी टीव्ही मालिका किम सु-रो, द आयर्न किंग मध्ये सिओ जि ह्ये ने चित्रित केले. * फेब्रुवारी २०१९ मध्ये, भारत आणि कोरिया यांनी राणी हिओ ह्वांग-ओके यांच्या स्मरणार्थ संयुक्त मुद्रांक जारी करण्याबाबत करारावर स्वाक्षरी केली.<ref>[http://www.economictimes.indiatimes.com/articleshow/68108448.cms India, South Korea sign 6 pacts; to step-up cooperation in infrastructure, combating global crime]. ''The Economic Times''. 22 February 2019</ref> * इंडियन कौन्सिल फॉर कल्चरल रिलेशन्स हे पुस्तक प्रकाशित करत आहे ज्यात परदेशी संस्कृती आणि भारत यांच्यातील संपर्काचा समावेश आहे, ज्यात राणी हिओ ह्वांग-ओक च्या कथेचा उल्लेख आहे.<ref>{{स्रोत बातमी|last=Ahuja|first=Sanjeev K|url=https://www.asiancommunitynews.com/korean-queen-huh-hwang-ok-story-to-appear-in-iccrs-book-on-international-love-stories/|title=Korean Queen Huh Hwang-ok story to appear in ICCR's book on International love stories|date=20 November 2020|publisher=Asian Community News|access-date=23 November 2020}}</ref> == संदर्भ == <references /> == बाह्य दुवे == * [http://www.lifeinkorea.com/Travel2/skyongsang/338 राणी सुरोची कबर] [[वर्ग:मृत्यूचे वर्ष अज्ञात]] [[वर्ग:इ.स. ३२ मधील जन्म]] [[वर्ग:कोरियाचा इतिहास]] [[वर्ग:कोरियन राजेशाही]] [[वर्ग:गया संघराज्य]] [[वर्ग:कोरियन पौराणिक कथांमधील पात्रे]] [[वर्ग:गिमहे हिओ कुळ]] [[वर्ग:ज्यूमग्वान गयाच्या शाही पत्नी]] cvx9hf0zrshyh5nsohvljx9xp7720tf 0 344544 2693514 2579365 2026-07-09T20:18:06Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2693514 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट विमानतळ |name=ब्रसेल्स दक्षिण शार्लरुआ विमानतळ |nativename=''{{small|Aéroport de Charleroi Bruxelles-Sud}}'' |nativename-a=|nativename-r= |image=Aeroport_de_Charleroi_Bruxelles_Sud.jpg |image-width=250|caption=|IATA=CRL|ICAO=EBCI|type=सार्वजनिक |owner={{nowrap|वालोनिया सरकार}} |operator={{nowrap|सोसिएते वालोन देस एरोपोर्ट्स}}|hub= |city-served=[[शार्लरुआ]] आणि [[ब्रसेल्स]], [[बेल्जियम]] |location=[[शार्लरुआ]], [[हैनॉ प्रांत|हैनॉ]], [[बेल्जियम]] |elevation-f=614|coordinates={{coord|50|27|36|N|004|27|10|E|region:BE-WHT|display=inline,title}} |website=[https://www.brussels-charleroi-airport.com brussels-charleroi-airport.com] |pushpin_map=Brussels South Charleroi Airport in Belgium |metric-rwy=Y|r1-number=06/24|r1-length-m=3,200|r1-surface=डांबरी|stat-year=२०१९|stat1-header=प्रवासी|stat1-data=८२,२४,१९६|stat2-header=२०१८-१९ मधील बदल|stat2-data={{increase}}१०% |footnotes= }} '''ब्रसेल्स साउथ शार्लरुआ विमानतळ''' {{Efn|{{lang-fr|Aéroport de Charleroi Bruxelles-Sud}}, {{lang-nl|Luchthaven Charleroi Brussel-Zuid}}, {{lang-de|Flughafen Charleroi Brüssel-Süd}}}} ( '''बीएससीए''' ) तथा '''ब्रसेल्स-शार्लरुआ विमानतळ''' {{Efn|{{lang-fr|Aéroport de Bruxelles-Charleroi}}, {{lang-nl|Luchthaven Brussel-Charleroi}}, {{lang-de|Flughafen Brüssel-Charleroi}}}} किंवा '''शार्लरुआ विमानतळ''' {{Efn|{{lang-fr|Aéroport de Charleroi}}, {{lang-nl|Luchthaven Charleroi}}, {{lang-de|Flughafen Charleroi}}}} {{विमानतळ संकेत|CRL|EBCI}} हा बेल्जियमच्या ब्रसेल्स शहरातील आंतरराष्ट्रीय विमानतळ आहे. हा विमानतळ [[बेल्जियम|बेल्जियमची]] राजधानी [[ब्रसेल्स]] शहराजवळील [[शार्लरुआ]] उपनगरात आहे == विमानकंपन्या आणि गंतव्यस्थाने == या विमानतळावरून खालील विमानकंपन्या नियमित प्रवासी आणि भाड्याची उड्डाणे चालवतात: <ref>[http://www.charleroi-airport.com/en/flights/timetable/index.html charleroi-airport.com - Timetable] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160515211340/http://www.charleroi-airport.com/en/flights/timetable/index.html}} retrieved May 2016.</ref> {{Airport-dest-list | [[एर कॉर्सिका]]|'''मोसमी:''' [[अयाचियो नेपोलियन बोनापार्ट विमानतळ|अयाचियो]], [[बास्टिया-पोरेटा विमानतळ|बास्टिया]], [[कॅल्वी विमानतळ|कॅल्वी]], [[फिगारी-सुड कोर्स विमानतळ|फिगारी]] <!-- -->|{{nowrap|[[पीगॅसस एरलाइन्स]]}}|[[सबिहा गॉकसेन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|इस्तंबूल–सबिहा गॉकसेन]] <!-- -->|[[रायनएर]]|[[अगादिर-अलमासिरा विमानतळ|अगादिर]], [[अल्घेरो-फर्टिलिया विमानतळ|अल्घेरो]], [[अलिकांते-एल्चे मिगेल हर्नान्देझ विमानतळ|अलिकांते]], [[मार्चे विमानतळ|अंकोना]], [[आस्तुरियास विमानतळ|आस्तुरियास]],<ref>{{cite web | url=https://www.lne.es/asturias/2022/06/22/asturias-tendra-rutas-internacionales-previstas-67545010.html | title=Asturias tendrá dos rutas internacionales más de las previstas (Y los billetes baratos ya están a la venta) | date=22 June 2022}}</ref> [[अॅथेन्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|अॅथेन्स]], [[जोसेप तारादेयास बार्सेलोना-एल प्रात विमानतळ|बार्सेलोना]], [[बारी कारोल वॉयतिला विमानतळ|बारी]], [[ओरिया अल सेरियो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बेर्गामो]], [[बेझिएर्स कॅप द'आग्दे विमानतळ|बेझिएर्स]], [[बिआत्रिझ पेझ बास्क विमानतळ|बित्रिझ]], [[बिलुंड विमानतळ|बिलुंड]], [[बोलोन्या गुलियेल्मो मार्कोनी विमानतळ|बोलोन्या]], [[बोर्दू-मेरिन्याक विमानतळ|बोर्दू]], [[ब्रातिसलाव्हा विमानतळ|ब्रातिसलाव्हा]], [[ब्रिंडिसी विमानतळ|ब्रिंडिसी]], [[ऑन्री-कोआंदा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बुखारेस्ट-ओटोपेनी]], [[बुडापेश्ट फेरेंक लिश्ट आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बुडापेश्ट]], [[कॅग्लियारी एल्मास विमानतळ|कॅग्लियारी]], [[कार्सासॉन विमानतळ|कार्सासॉन]], [[क्लुज-नापोका आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|क्लुज-नापोका]], [[डब्लिन विमानतळ|डब्लिन]], [[एडिनबरा विमानतळ|एडिनबरा]], [[एसाउरा-मोगादोर विमानतळ|एसाउरा]],<ref name="FR" /> [[फारो विमानतळ|फारो]], [[फेस-सैस विमानतळ|फेस]], [[फुएरव्हेंचुरा विमानतळ|फुएरव्हेंचुरा]], [[क्रिस्चियानो रोनाल्डो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|फुंचालl]],<ref>{{cite web |url=https://www.jm-madeira.pt/economia/ver/149203/Ryanair_vai_da_Madeira_para_10_cidades_da_Europa_a_2999_euros |title=Ryanair vai da Madeira para 10 cidades da Europa a 29,99 euros |date=23 November 2021 |access-date=2024-02-15 |archive-date=2021-11-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211123132019/https://www.jm-madeira.pt/economia/ver/149203/Ryanair_vai_da_Madeira_para_10_cidades_da_Europa_a_2999_euros |url-status=dead }}</ref> [[जिनोआ क्रिस्तोफोरो कोलंबो विमानतळ|जिनोआ]], [[ग्योटेबोर्ग लँडव्हेटर विमानतळ|ग्योटेबोर्ग]] (३१ मार्च, २०२४ पासून),<ref>{{cite web | url=https://www.ryanair.com/gb/en | title=Ryanair }}</ref> [[हिरोना विमानतळ|हिरोना]], [[ग्रान केनेरिया विमानतळ|ग्रान केनेरिया]], [[हेलसिंकी विमानतळ|हेलसिंकी]], [[Iलाशी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|लाशी]], [[क्राकोव जॉन पॉल दुसरा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|क्राकोव]], [[लांझारोते विमानतळ|लांझारोते]], [[लिस्बाओ विमानतळ|लिस्बाओ]], [[लोद्झ व्लादिस्लाव रेमाँत विमानतळ|लोद्झ]],<ref>{{cite web | url=https://lodz.wyborcza.pl/lodz/7,35136,28583140,czy-linia-lotnicza-ryanair-odleci-z-lodzkiego-lotniska.html | title=Wyborcza.pl}}</ref> [[तार्बेस-लूर्देस-पिरेनेइस विमानतळ|लूर्देस]],<ref name="FR" /> [[आदोल्फो सुआरेझ माद्रिद बराहास विमानतळ|मद्रिद]], [[मालागा विमानतळ|मालागा]], [[माल्टा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|माल्टा]], [[मँचेस्टर विमानतळ|मँचेस्टर]], [[माराकेश मेनारा विमानतळ|माराकेश]], [[मार्सेल प्रोव्हांस विमानतळ|मार्सेल]], [[मिलान माल्पेन्सा विमानतळ|मिलान-माल्पेन्सा]],<ref name="ryanair.com"/> [[नेदोर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|नेदोर]], [[नांत अटलांटिक विमानतळ|नांत]],<ref>{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230207-frns23|title=Ryanair NS23 Network Additions Summary – 05FEB23|website=www.aeroroutes.com|accessdate=6 March 2023}}</ref> [[नेपल्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|नेपल्स]], [[नाइम्स-आलेस-कामेर्गे-सेव्हेनेस विमानतळ|नाइम्स]], [[अंगाद्स विमानतळ|ऊइय्दा]], [[पालेर्मो विमानतळ|पालेर्मो]], [[पाल्मा दे मायोर्का विमानतळ|पाल्मा दे मायोर्का विमानतळ]], [[पाफोस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|पाफोस]], [[पेर्पिन्यान-रिव्हेसाल्तेस विमानतळ|पेर्पिन्यान]], [[आब्रुझो विमानतळ|पेस्कारा]], [[पिसा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|पिसा]], [[फ्रांसिस्को दे सा कार्नेरो विमानतळ|पोर्तो]], [[पोझ्नान-लाविका विमानतळ|पोझ्नान]], [[वाक्लाव हावेल विमानतळ प्राग|प्राग]], [[रबात-साले विमानतळ|रबात]], [[रिगा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|रिगा]], [[चांपिनो-जी.बी. पास्तीन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|रोम-चांपिनो]],<ref name="FR" /> [[सांतांदेर विमानतळ|सांतांदेर]], [[सारायेवो विमानतळ|सारायेवो]] <ref>{{cite web | url=https://www.exyuaviation.com/2023/11/ryanair-unveils-sarajevo-routes.html | title=Ryanair unveils Sarajevo routes | date=28 November 2023 }}</ref> [[सेव्हिया विमानतळ|सेव्हिया]], [[सोफिया विमानतळ|सोफिया]], [[स्टॉकहोम आर्लांडा विमानतळ|स्टॉकहोम-आर्लांडा]],<ref name="FR"/> [[टँजियर इब्न बतूता विमानतळ|टँजियर]], [[बेन गुरियन विमानतळ|तेल अवीव]], [[तेनेरीफ साउथ विमानतळ|तेनेरीफ-साउथ]], [[सानिया रामेल विमानतळ|तेतूआन]], [[थेसालोनिकी विमानतळ|थेसालोनिकी]], [[तिराना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ नेने तेरेझा|तिराना]],<ref>{{cite web | url=https://italiavola.com/2023/06/08/ryanair-sbarca-in-albania-attacco-frontale-a-wizz-air/ | title=Ryanair sbarca in Albania. Attacco frontale a Wizz Air | date=8 June 2023 }}</ref> [[तूलूझ-ब्लान्याक विमानतळ|तूलूझ]], [[त्रेविसो विमानतळ|त्रेविसो]], [[त्रियेस्ते-फ्रिउली व्हेनेझिया जुलिया विमानतळ|त्रियेस्ते]],<ref name="FR" /> [[तोरिनो विमानतळ|तोरिनो]], [[व्हालेन्सिया विमानतळ|व्हालेन्सिया]], [[व्हेरोना व्हियाफ्रांका विमानतळ|व्हेरोना]], [[व्हियेना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|व्हियेना]], [[व्हितोरिया विमानतळ|व्हितोरिया]],<ref>{{cite web|url=https://aeropuertovitoria.com/vuelos/bruselas/ |title=Vuelos Vitoria Bruselas - Aeropuerto de Vitoria Foronda ✈️ |publisher=Aeropuertovitoria.com |date=2022-03-28 |accessdate=2022-04-12}}</ref> [[वर्झावा-चॉपिन विमानतळ|वर्झावा-चॉपिन]],<ref>{{cite web | url=https://turystyka.rp.pl/linie-lotnicze/art37838451-ryanair-potwierdza-wracamy-na-lotnisko-chopina-na-poczatek-piec-kierunkow | title=Ryanair potwierdza: Wracamy na Lotnisko Chopina. Na początek pięć kierunków}}</ref> [[वर्झावा-मोडलिन माझोविया विमानतळ|वर्झावा-मोडलिन]], [[कोपरनिकस विमानतळ व्रॉझक्लॉ|व्रॉझक्लॉ]], [[झाग्रेब विमानतळ|झाग्रेब]], [[झारागोझा विमानतळ|झारागोझा]]<br />'''मोसमी:''' [[आल्मेरिया विमानतळ|आल्मेरिया]], [[क्वीन अलिया आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|अम्मान क्वीन अलिया]],<ref name="ryanair.com">{{cite web | url=https://www.ryanair.com/gb/en | title=Ryanair }}</ref> [[बान्या लुका आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बान्या लुका]],<ref name="aeroroutes.com"/> [[बेर्जेरॅक विमानतळ|बेर्जेरॅक]], [[कास्तेलॉन-कॉस्ता अझहर विमानतळ|कास्तेलॉन]], [[कातानिया-फाँतानोरोसा विमानतळ|कातानिया]], [[चानिया आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|चानिया]], [[कोर्फू आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कोर्फू]], [[कॉर्क विमानतळ|कॉर्क]] <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=https://www.goedkoopvliegenclub.nl/ |title=संग्रहित प्रत |access-date=2024-02-15 |archive-date=2024-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240304155431/https://goedkoopvliegenclub.nl/ |url-status=dead }}</ref> [[दुब्रोव्निक विमानतळ|दुब्रोव्निक]] <ref>{{cite web | url=https://www.exyuaviation.com/2023/11/ryanair-to-open-seasonal-dubrovnik-base.html | title=Ryanair to open seasonal Dubrovnik base | date=29 November 2023 }}</ref> [[फिगारी-सुड कोर्स विमानतळ|फिगारी]], [[ग्लासगो विमानतळ|ग्लासगो]], [[हेराक्लियोन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|हेराक्लियोन]], [[इबिझा विमानतळ|इबिझा]], [[कौनास विमानतळ|कौनास]],<ref name="aeroroutes.com"/><ref name="FR">{{cite web |url=https://www.ryanair.com/gb/en |title = Ryanair}}</ref> [[ला रोशेल-इल दि रे विमानतळ|ला रोशेल]], [[लामेझिया तेर्मे आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|लामेझिया तेर्मे]],<ref name="aeroroutes.com">{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/230918-frnw23 | title=Ryanair NW23 Network Changes – 17SEP23 }}</ref> [[मेनोर्का विमानतळ|मेनोर्का]],<ref name="FR"/> [[ओल्बिया कोस्ता स्मेराल्दा विमानतळ|ओल्बिया]] <ref>{{cite web | url=https://www.ansa.it/sardegna/notizie/2024/01/31/ryanair-per-la-prima-volta-a-olbia-10-collegamenti-estivi_0afee53b-2088-44e4-8138-01454c002e67.html | title=Ryanair per la prima volta a Olbia, 10 collegamenti estivi - Notizie - Ansa.it | date=31 January 2024 }}</ref> [[पेरुजिया सान फ्रांसेस्को द'असिसी-अंब्रिया आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|पेरुजिया]], [[पोद्गोरिका विमानतळ|पोद्गोरिका]],<ref>[https://www.exyuaviation.com/2023/09/ryanair-further-cuts-podgorica-network.html] EX-YU Aviation News: Ryanair further cuts Podgorica network. 17 September 2023. Retrieved 17 September 2023.</ref><ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/230918-frnw23 | title=Ryanair NW23 Network Changes – 17SEP23 }}</ref> [[पुला विमानतळ|पुला]], [[रेउस विमानतळ|रेउस]], [[ऱ्होड्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|ऱ्होड्स]], [[रियेका विमानतळ|रियेका]], [[रोदेझ-अव्हेरॉन विमानतळ|रोदेझ]], [[रोव्हानिएमी विमानतळ|रोव्हानिएमी]],<ref>{{cite web|url=https://www.aviation24.be/airlines/ryanair/ryanair-announces-flights-from-brussels-charleroi-dublin-london-stansted-to-lapland-for-winter-22/ |title=Ryanair announces flights from Brussels Charleroi, Dublin & London Stansted to Lapland for Winter '22 |publisher=Aviation24.be |date= 31 March 2022|accessdate=2022-04-12}}</ref> [[सांतियागो दे काँपोस्तेला विमानतळ|सांतियागो दे काँपोस्तेला]],<ref name="aeroroutes.com"/> [[त्रापानी विमानतळ|त्रापानी]],<ref name="FR" /> [[झादार विमानतळ|झादार]] | [[व्होलोटेआ]]|'''मोसमी:''' [[नीस कोत द'अझुर विमानतळ|नीस]]<ref>{{cite web | url=https://www.aviation24.be/airlines/volotea/volotea-launches-two-new-routes-from-nice-brussels-south-charleroi-and-olbia/ | title=Volotea launches two new routes from Nice: Brussels South Charleroi and Olbia | date=18 January 2023}}</ref> <!-- -->|[[विझ एर]]<ref>{{cite web|url=https://wizzair.com/en-gb/flights/timetable#/ |title=Operating Routes |publisher=Wizzair.com |date= |accessdate=2022-04-12}}</ref>|[[ऑन्री कोआंदा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बुखारेस्ट-ओटोपेनी]], [[बुडापेश्ट फेरेंक लिश्ट आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बुडापेश्ट]], [[कातानिया विमानतळ|कातानिया]],<ref>{{Cite web|url=https://italiavola.com/2023/05/12/wizz-air-porta-a-4-gli-aerei-a-catania-e-diventa-la-prima-compagnia-aerea-apre-5-rotte-e-sbarca-a-comiso/|title=Wizz Air porta a 4 gli aerei a Catania e diventa la prima compagnia aerea. Apre 5 rotte e sbarca a Comiso|date=12 May 2023}}</ref> [[क्लुज-नापोका आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|क्लुज-नापोका]], [[क्रैओव्हा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|क्रैओव्हा]], [[लाशी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|लाशी]], [[केटोविच विमानतळ|केटोविच]] (२४ मार्च, २०२४ पर्यंत),<ref>{{cite web | url=https://www.airways.cz/zprava/wizz-air-masivne-rusi-radu-spoju/ | title=Wizz Air ruší řadu spojů &#124; Airways.cz }}</ref> [[कुटैसी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कुटैसी]],<ref>{{cite web | url=https://www.radiotavisupleba.ge/a/32174059.html#0_8_9004_7769_2169_245109647 | title=2023 წლის ივნისიდან Wizz Air ქუთაისის აეროპორტიდან 5 ახალი მიმართულებით იფრენს| date=13 December 2022}}</ref> [[स्कोप्ये अलेक्झांडर द ग्रेट विमानतळ|स्कोप्ये]], [[सोफिया विमानतळ|सोफिया]], [[तिमिसोआरा त्रैयान व्हुइया आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|तिमिसोआरा]], [[तिराना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ नेने तेरेझा|तिराना]], [[व्हार्ना विमानतळ|व्हार्ना]], [[वर्झावा चॉपिन विमानतळ|वर्झावा-चॉपिन]] <!-- --> }} == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी|30em}} [[वर्ग:ब्रसेल्स]] [[वर्ग:बेल्जियममधील विमानतळ]] jyila8qqys76nkj2amte531z586wayl 0 345640 2693582 2598346 2026-07-10T07:07:47Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2693582 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tour | series_name = श्रीलंका क्रिकेट संघाचा बांगलादेश दौरा, २०२३-२४ | team1_image = Flag of Bangladesh.svg | team1_name = बांगलादेश | team2_image = Flag of Sri Lanka.svg | team2_name = श्रीलंका | from_date = ४ मार्च | to_date = ३ एप्रिल २०२४ | team1_captain = [[नजमुल हुसेन शांतो]] | team2_captain = [[धनंजया डी सिल्वा]] <small>(कसोटी)</small><br />[[कुसल मेंडिस]] <small>(वनडे)</small><br />[[वानिंदु हसरंगा]]<ref name="CA" group="n">पहिल्या दोन टी२०आ सामन्यांसाठी [[चारिथ असलंका]]ने श्रीलंकेचे नेतृत्व केले.</ref> <small>(टी२०आ)</small> | no_of_tests = 2 | team1_tests_won = 0 | team2_tests_won = 2 | team1_tests_most_runs = [[कामिंदु मेंडिस]] (३६१) | team2_tests_most_runs = [[मोमिनुल हक]] (१७५) | team1_tests_most_wickets = [[लाहिरु कुमार]] (११) | team2_tests_most_wickets = [[खालेद अहमद]] (७) | player_of_test_series = [[कामिंदु मेंडिस]] (श्रीलंका) | no_of_ODIs = 3 | team1_ODIs_won = 2 | team2_ODIs_won = 1 | team1_ODIs_most_runs = [[नजमुल हुसेन शांतो]] (१६३) | team2_ODIs_most_runs = [[जनिथ लियानागे]] (१७७) | team1_ODIs_most_wickets = [[तस्किन अहमद]] (८) | team2_ODIs_most_wickets = [[वानिंदु हसरंगा]] (६) | player_of_ODI_series = [[नजमुल हुसेन शांतो]] (बांगलादेश) | no_of_twenty20s = 3 | team1_twenty20s_won = 1 | team2_twenty20s_won = 2 | team1_twenty20s_most_runs = [[नजमुल हुसेन शांतो]] (७४) | team2_twenty20s_most_runs = [[कुसल मेंडिस]] (१८१) | team1_twenty20s_most_wickets = [[तस्किन अहमद]] (४) | team2_twenty20s_most_wickets = [[नुवान तुषारा]] (५) | player_of_twenty20_series = [[कुसल मेंडिस]] (श्रीलंका) }} [[श्रीलंका राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|श्रीलंका क्रिकेट संघाने]] मार्च आणि एप्रिल २०२४ मध्ये दोन [[कसोटी क्रिकेट|कसोटी]], तीन [[एक दिवसीय आंतरराष्ट्रीय]] (वनडे) आणि तीन [[ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय]] (टी२०आ) सामने खेळण्यासाठी बांगलादेशचा दौरा केला.<ref>{{cite web |url=https://www.tbsnews.net/sports/sri-lanka-tour-bangladesh-full-series-after-bpl-mirpur-not-venue-list-786138 |title=Sri Lanka to tour Bangladesh for full series after BPL; Mirpur not on venue list |work=The Business Standard |date=2 February 2024 |access-date=2 February 2024}}</ref><ref>{{cite web |title=ICC Men's FTP 2022-27 |url=https://resources.pulse.icc-cricket.com/ICC/document/2022/08/17/9ecd5af8-4657-475f-ae1e-733b04f69750/Men-s-FTP-upto-2027.pdf |website=icc-cricket.com |publisher=ICC |access-date=2 February 2024 |page=2 |archive-date=2022-12-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221226133751/https://resources.pulse.icc-cricket.com/ICC/document/2022/08/17/9ecd5af8-4657-475f-ae1e-733b04f69750/Men-s-FTP-upto-2027.pdf |url-status=dead }}</ref> कसोटी मालिका [[२०२३-२०२५ आयसीसी जागतिक कसोटी चॅम्पियनशिप]]चा भाग बनली.<ref>{{cite news |last1=Isam |first1=Mohammad |title=SL to tour Bangladesh for two WTC matches in March |url=https://www.espncricinfo.com/story/sl-to-tour-bangladesh-for-two-wtc-matches-in-march-1419396 |access-date=2 February 2024 |work=ESPNcricinfo |language=en}}</ref> फेब्रुवारी २०२४ मध्ये या दौऱ्याचे सामने निश्चित झाले.<ref>{{cite news |last1=Correspondent |first1=Staff |title=Itinerary announced for Sri Lanka's Tour of Bangladesh 2024 |url=https://www.tigercricket.com.bd/detail/itinerary-announced-for-sri-lanka-s-tour-of-bangladesh-2024 |access-date=2 February 2024 |work=Bangladesh Cricket Board |date=2 February 2024 |language=en}}</ref> ==खेळाडू== {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto" |- !colspan=3|{{cr|BAN}} !colspan=3|{{cr|SL}} |- !कसोटी<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/bangladesh-name-litton-das-and-uncapped-rana-in-squad-for-first-test-vs-sri-lanka-1425313 |title=Bangladesh name Litton and uncapped Rana in squad for first Test vs SL |work=ESPN Cricinfo |access-date=18 March 2024}}</ref> !वनडे<ref>{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/najmul-hossain-shanto-takes-charge-as-bangladesh-announce-limited-overs-squads |title=Najmul Hossain Shanto takes charge as Bangladesh announce limited-overs squads |work=International Cricket Council |date=13 February 2024 |access-date=13 February 2024}}</ref> !टी२०आ<ref>{{cite web|url=https://www.tigercricket.com.bd/detail/squads-announced-for-t20i-and-odi-series-against-sri-lanka |title=Squads announced for T20I and ODI series against Sri Lanka |work=Bangladesh Cricket Board |date=13 February 2024 |access-date=13 February 2024}}</ref> !कसोटी<ref>{{Cite web |title=Sri Lankan spinner comes out of retirement for Bangladesh Tests |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/world-test-championship/news/sri-lankan-spinner-comes-out-of-retirement-for-bangladesh-tests |access-date=18 March 2024 |work=International Cricket Council|date=18 March 2024 }}</ref> !वनडे<ref>{{cite web|url=https://srilankacricket.lk/2024/03/sri-lanka-odi-squad-for-bangladesh-series-2024/ |title=Sri Lanka ODI Squad For Bangladesh Series 2024 |work=Sri Lanka Cricket |date=12 March 2024 |access-date=12 March 2024}}</ref> !टी२०आ<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/ban-vs-sl-charith-asalanka-named-captain-for-two-t20is-in-hasaranga-s-absence-1422948 |title=Asalanka to lead Sri Lanka in first two T20Is against Bangladesh |work=ESPNCricinfo |date=28 February 2024 |access-date=28 February 2024}}</ref> |- style="vertical-align:top" | * [[नजमुल हुसेन शांतो]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * [[खालेद अहमद]] * [[शाकिब अल हसन]] * [[लिटन दास]] ([[यष्टिरक्षक]]) * [[मोमिनुल हक]] * [[मुसफिक हसन]] * [[नयीम हसन]] * [[झाकीर हसन]] * [[महमुदुल हसन जॉय]] * [[शहादत हुसेन (क्रिकेटर, जन्म २००२)|शहादत हुसेन]] * [[तौहीद ह्रिदोय]] * [[शदमन इस्लाम]] * [[शोरिफुल इस्लाम]] * [[तैजुल इस्लाम]] * [[हसन महमूद]] * [[मेहेदी हसन|मेहदी हसन मिराज]] * <s>[[मुशफिकर रहीम]] ([[यष्टिरक्षक]])</s> * [[नाहिद राणा]] | * [[नजमुल हुसेन शांतो]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * [[तस्किन अहमद]] * [[जाकर अली]] ([[यष्टिरक्षक]]) * [[लिटन दास]] ([[यष्टिरक्षक]]) * [[अनामूल हक]] ([[यष्टिरक्षक]]) * [[तांझिद हसन]] * [[रिशाद हुसेन]] * [[तौहीद ह्रिदोय]] * [[शोरिफुल इस्लाम]] * [[तैजुल इस्लाम]] * [[महमुदुल्ला]] * [[हसन महमूद]] * [[मेहेदी हसन|मेहदी हसन मिराज]] * [[मुशफिकर रहीम]] * [[मुस्तफिजुर रहमान]] * [[तंझीम हसन साकिब]] * [[सौम्य सरकार]] | * [[नजमुल हुसेन शांतो]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * [[तस्किन अहमद]] * [[जाकर अली]] ([[यष्टिरक्षक]]) * [[लिटन दास]] ([[यष्टिरक्षक]]) * [[महेदी हसन]] * [[अनामूल हक]] ([[यष्टिरक्षक]]) * [[रिशाद हुसेन]] * [[तौहीद ह्रिदोय]] * <s>[[अलिस इस्लाम]]</s> * [[शोरिफुल इस्लाम]] * [[तैजुल इस्लाम]] * [[महमुदुल्ला]] * [[मोहम्मद नयीम]] * [[मुस्तफिजुर रहमान]] * [[तंझीम हसन साकिब]] * [[सौम्य सरकार]] | * [[धनंजया डी सिल्वा]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * [[कुसल मेंडिस]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)#उपकर्णधार|उपकर्णधार]]) * [[दिनेश चांदीमल]] * [[असिथा फर्नांडो]] * [[विश्वा फर्नांडो]] * [[चमिका गुणसेकरा]] * <s>[[वानिंदु हसरंगा]]</s> * [[प्रभात जयसुर्या]] * [[दिमुथ करुणारत्ने]] * [[लाहिरु कुमार]] * [[निशाण मधुष्का]] * [[अँजेलो मॅथ्यूज]] * [[कामिंदु मेंडिस]] * [[रमेश मेंडिस]] * [[निशाण पेरीस]] * [[कसुन रजिता]] * [[सदीरा समरविक्रमा]] * [[लाहिरू उदारा]] | * [[कुसल मेंडिस]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) ([[यष्टिरक्षक]]) * [[चारिथ असलंका]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)#उपकर्णधार|उपकर्णधार]]) * [[सहान अरचिगे]] * [[अकिला धनंजया]] * [[अविष्का फर्नांडो]] * [[वानिंदु हसरंगा]] * [[चमिका करुणारत्ने]] * [[लाहिरु कुमार]] * [[जनिथ लियानागे]] * [[दिलशान मधुशंका]] * [[प्रमोद मदुशन]] * [[कामिंदु मेंडिस]] * [[पथुम निसंका]] * [[सदीरा समरविक्रमा]] ([[यष्टिरक्षक]]) * [[महीश थीकशाना]] * [[दुनिथ वेल्लालागे]] | * [[वानिंदु हसरंगा]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * [[चारिथ असलंका]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)#उपकर्णधार|उपकर्णधार]]) * [[निरोशन डिकवेला]] ([[यष्टिरक्षक]]) * [[कुसल मेंडिस]] ([[यष्टिरक्षक]]) * [[अविष्का फर्नांडो]] * [[सदीरा समरविक्रमा]] * [[दसुन शनाका]] * <s>[[कुसल परेरा]] ([[यष्टिरक्षक]])</s> * [[अँजेलो मॅथ्यूज]] * [[अकिला धनंजया]] * [[धनंजया डी सिल्वा]] * [[कामिंदु मेंडिस]] * [[मथीशा पथिरना]] * [[महीश थीकशाना]] * [[बिनुरा फर्नांडो]] * [[दिलशान मधुशंका]] * [[नुवान तुषारा]] * [[जेफ्री व्हँडर्से]] |} मालिकेच्या आधी, [[नजमुल हुसेन शांतो]]ला तिन्ही फॉरमॅटमध्ये बांगलादेशचा कर्णधार म्हणून नियुक्त करण्यात आले.<ref>{{cite web |url=https://unb.com.bd/category/Sports/shanto-named-bangladesh-cricket-captain-in-all-formats-replacing-shakib/130800 |title=Shanto named Bangladesh captain in all formats |work=United News of Bangladesh |access-date=12 February 2024}}</ref> १ मार्च २०२४ रोजी, [[कुसल परेरा]]च्या जागी [[निरोशन डिकवेला]]ला श्रीलंकेच्या टी२०आ संघात सामील करण्यात आले होते, जो श्वसनाच्या संसर्गामुळे माघारी गेला होता.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/ban-vs-sl-kusal-perera-ruled-out-of-bangladesh-t20is-with-respiratory-infection-1423185 |title=Kusal Perera ruled out of Bangladesh T20Is with respiratory infection |work=ESPN Cricinfo |access-date=1 March 2024}}</ref> २ मार्च २०२४ रोजी, बोटाच्या दुखापतीमुळे बाहेर पडलेल्या [[अलिस इस्लाम]]च्या जागी [[जाकर अली]]ला बांगलादेशच्या टी२०आ संघात समाविष्ट करण्यात आले.<ref>{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/129699/aliss-islam-ruled-out-of-sri-lanka-t20is-with-finger-injury |title=Aliss Islam ruled out of Sri Lanka T20Is with finger injury |work=Cricbuzz |date=March 2024 |access-date=4 March 2024}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/129708/jaker-ali-replaces-aliss-islam-in-bangladesh-t20i-squad |title=Jaker Ali replaces Aliss Islam in Bangladesh T20I squad |work=Cricbuzz |date=2 March 2024 |access-date=4 March 2024}}</ref> १६ मार्च २०२४ रोजी, बांगलादेशच्या एकदिवसीय संघात [[लिटन दास]]च्या जागी जाकर अलीचा समावेश करण्यात आला ज्याला संघातून बाहेर काढण्यात आले.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/ci/content/story/1425086.html |title=Bangladesh drop Litton from squad for third Sri Lanka ODI |work=ESPN Cricinfo |access-date=16 March 2024}}</ref> १७ मार्च २०२४ रोजी, [[तंझीम हसन साकिब]]ला तिसऱ्या एकदिवसीय सामन्यापूर्वी हॅमस्ट्रिंगच्या दुखापतीमुळे संघातून बाहेर काढण्यात आले आणि त्याच्या जागी [[हसन महमूद]]ला स्थान देण्यात आले.<ref>{{Cite web |title=Tanzim Hasan Sakib ruled out of third ODI due to hamstring injury |url=https://www.espncricinfo.com/story/ban-vs-sl-tanzim-hasan-sakib-ruled-out-of-third-odi-due-to-hamstring-injury-1425188 |access-date=2024-03-17 |website=ESPNcricinfo |language=en}}</ref> १९ मार्च २०२४ रोजी, [[मुशफिकर रहीम]] आणि [[वानिंदु हसरंगा]] दोघेही कसोटी मालिकेतून बाहेर पडले. रहीमला अंगठ्याच्या दुखापतीमुळे बाहेर काढण्यात आले होते, <ref>{{Cite web |date=2024-03-19 |title=Mushfiqur Rahim ruled out of Sri Lanka Tests |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/129920/mushfiqur-rahim-ruled-out-of-sri-lanka-tests |access-date=2024-03-19 |website=Cricbuzz |language=en}}</ref> तर हसरंगाला आयसीसीच्या आचारसंहितेचे उल्लंघन केल्याबद्दल कसोटी मालिकेसाठी निलंबित करण्यात आले होते.<ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/world-test-championship/news/blow-for-sri-lanka-as-hasaranga-is-suspended-for-bangladesh-tests |title=Blow for Sri Lanka as Hasaranga is suspended for Bangladesh Tests |work=International Cricket Council |date=19 March 2024 |access-date=19 March 2024}}</ref> २० मार्च २०२४ रोजी, मुशफिकुर रहीमच्या जागी [[तौहीद ह्रिदोय]]ला बांगलादेशच्या कसोटी संघात समाविष्ट करण्यात आले.<ref>{{Cite web |title=Hridoy replaces Mushfiq in first Test squad against Sri Lanka |url=https://www.dhakatribune.com/sport/cricket/342282/hridoy-replaces-mushfiq-in-first-test-squad |access-date=20 March 2024 |website=Dhaka Tribune}}</ref> दुसऱ्या कसोटीसाठी, [[शाकिब अल हसन]] आणि [[हसन महमूद]] यांनी बांगलादेशच्या संघात हृदोय आणि [[मुसफिक हसन]]ची जागा घेतली.<ref>{{cite web |title=Shakib returns for second Test against Sri Lanka |url=https://www.espncricinfo.com/story/shakib-al-hasan-named-in-test-squad-for-chattogram-vs-sri-lanka-1426409 |access-date=26 March 2024 |work=ESPNcricinfo}}</ref> २७ मार्च २०२४ रोजी, दुखापतग्रस्त [[कसुन रजिता]]च्या जागी [[असिथा फर्नांडो]]ला दुसऱ्या कसोटीसाठी श्रीलंकेच्या संघात स्थान दिले.<ref>{{Cite web |title=Injured pacer replaced in Sri Lanka’s squad for second Test |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/world-test-championship/news/injured-pacer-replaced-in-sri-lanka-s-squad-for-second-test |access-date=28 March 2024 |work=International Cricket Council}}</ref> ==टी२०आ मालिका== ===पहिली टी२०आ=== {{Single-innings cricket match | date = ४ मार्च २०२४ | time = १८:०० | night = y | team1 = {{cr-rt|SL}} | team2 = {{cr|BAN}} | score1 = २०६/३ (२० षटके) | runs1 = [[सदीरा समरविक्रमा]] ६१[[नाबाद|*]] (४८) | wickets1 = [[रिशाद हुसेन]] १/३२ (४ षटके) | score2 = २०३/८ (२० षटके) | runs2 = [[जाकर अली]] ६८ (३४) | wickets2 = [[अँजेलो मॅथ्यूज]] २/१७ (३ षटके) | result = श्रीलंकेचा ३ धावांनी विजय झाला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1419824.html धावफलक] | venue = [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] | umpires = [[मसुदुर रहमान]] (बांगलादेश) आणि [[तन्वीर अहमद]] (बांगलादेश) | motm = [[चारिथ असलंका]] (श्रीलंका) | toss = बांगलादेशने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ===दुसरी टी२०आ=== {{Single-innings cricket match | date = ६ मार्च २०२४ | time = १८:०० | night = y | team1 = {{cr-rt|SL}} | team2 = {{cr|BAN}} | score1 = १६५/५ (२० षटके) | runs1 = [[कामिंदु मेंडिस]] ३७ (२७) | wickets1 = [[सौम्य सरकार]] १/५ (१ षटक) | score2 = १७०/२ (१८.१ षटके) | runs2 = [[नजमुल हुसेन शांतो]] ५३[[नाबाद|*]] (३८) | wickets2 = [[मथीशा पथिरना]] २/२८ (३.४ षटके) | result = बांगलादेश ८ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1419825.html धावफलक] | venue = [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] | umpires = [[गाझी सोहेल (क्रिकेट पंच)|गाझी सोहेल]] (बांगलादेश) आणि [[शारफुदौला]] (बांगलादेश) | motm = [[नजमुल हुसेन शांतो]] (बांगलादेश) | toss = बांगलादेशने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ===तिसरी टी२०आ=== {{Single-innings cricket match | date = ९ मार्च २०२४ | time = १५:०० | daynight = y | team1 = {{cr-rt|SL}} | team2 = {{cr|BAN}} | score1 = १७४/७ (२० षटके) | runs1 = [[कुसल मेंडिस]] ८६ (५५) | wickets1 = [[तस्किन अहमद]] २/२५ (४ षटके) | score2 = १४६ (१९.४ षटके) | runs2 = [[रिशाद हुसेन]] ५३ (३०) | wickets2 = [[नुवान थुशारा]] ५/२० (४ षटके) | result = श्रीलंकेचा २८ धावांनी विजय झाला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1419826.html धावफलक] | venue = [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] | umpires = [[शारफुदौला]] (बांगलादेश) आणि [[तन्वीर अहमद]] (बांगलादेश) | motm = [[नुवान थुशारा]] (श्रीलंका) | toss = बांगलादेशने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = [[नुवान थुशारा]] (श्रीलंका) यांनी टी२०आ मधली पहिली हॅटट्रिक घेतली आणि अशी कामगिरी करणारा तो पाचवा श्रीलंकेचा गोलंदाज ठरला.<ref>{{cite web | url=https://www.crictracker.com/social-tracker-cricket/ban-vs-sl-2024-nuwan-thushara-becomes-fifth-sri-lankan-bowler-to-take-a-hat-trick-in-t20is-8270-6513/ | title=Nuwan Thushara becomes fifth Sri Lankan bowler to take a hat-trick in T20Is | work=CricTracker | accessdate=9 March 2024}}</ref> * [[नुवान थुशारा]]ने टी२०आ मध्ये पहिले पाच बळी घेतले.<ref>{{cite web | url=https://www.tbsnews.net/sports/rishads-six-hitting-spree-not-enough-sri-lanka-win-third-t20i-take-series-806238 | title=Rishad's six-hitting spree not enough as Sri Lanka win third T20I to take series | work=The Business Standard | accessdate=9 March 2024}}</ref> * आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटच्या सर्व फॉरमॅटमध्ये ३०० बळी घेणारा [[मुस्तफिझूर रहमान]] हा तिसरा बांगलादेशी खेळाडू ठरला.<ref>{{cite web | url=https://theasiantribune.com/national/10537/mustafizur-rahman-bangladeshs-pace-sensation-reaches-300-international-wickets-milestone/ | title=Mustafizur Rahman: Bangladesh’s Pace Sensation Reaches 300 International Wickets Milestone | work=The Asian Tribune | accessdate=9 March 2024 | archive-date=2024-03-09 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240309125412/https://theasiantribune.com/national/10537/mustafizur-rahman-bangladeshs-pace-sensation-reaches-300-international-wickets-milestone/ | url-status=dead }}</ref> * [[रिशाद हुसेन]]ने मॅचमध्ये ७ षटकार मारत [[जाकर अली]]ला मागे टाकले, जे पुरुषांच्या टी२०आ मध्ये बांगलादेशी फलंदाजाचे सर्वाधिक आहे.<ref>{{cite web | url=https://www.thedailystar.net/sports/cricket/news/rishad-breaks-jakers-six-hitting-record-3562731 | title=Rishad breaks Jaker’s six-hitting record | work=The Daily Star | accessdate=9 March 2024}}</ref> }} ==एकदिवसीय मालिका== ===पहिला एकदिवसीय=== {{Single-innings cricket match | date = १३ मार्च २०२४ | time = १४:३० | daynight = y | team1 = {{cr-rt|SL}} | team2 = {{cr|BAN}} | score1 = २५५ (४८.५ षटके) | runs1 = [[जनिथ लियानागे]] ६७ (६९) | wickets1 = [[तंझीम हसन साकिब]] ३/४४ (८.४ षटके) | score2 = २५७/४ (४४.४ षटके) | runs2 = [[नजमुल हुसेन शांतो]] १२२[[नाबाद|*]] (१२९) | wickets2 = [[दिलशान मधुशंका]] २/४४ (८ षटके) | result = बांगलादेश ६ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1419827.html धावफलक] | venue = [[जोहूर अहमद चौधरी स्टेडियम]], [[चितगाव]] | umpires = [[रिचर्ड केटलबोरो]] (इंग्लंड) आणि [[शारफुदौला]] (बांगलादेश) | motm = [[नजमुल हुसेन शांतो]] (बांगलादेश) | toss = श्रीलंकेने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ===दुसरा एकदिवसीय=== {{Single-innings cricket match | date = १५ मार्च २०२४ | time = १४:३० | daynight = y | team1 = {{cr-rt|BAN}} | team2 = {{cr|SL}} | score1 = २८६/७ (५० षटके) | runs1 = [[तौहीद ह्रिदोय]] ९६[[नाबाद|*]] (१०२) | wickets1 = [[वानिंदु हसरंगा]] ४/४५ (१० षटके) | score2 = २८७/७ (४७.१ षटके) | runs2 = [[पथुम निसंका]] ११४ (११३) | wickets2 = [[तस्किन अहमद]] २/४९ (९ षटके) <br> [[शोरिफुल इस्लाम]] २/४९ (९ षटके) | result = श्रीलंका ३ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1419828.html धावफलक] | venue = [[जोहूर अहमद चौधरी स्टेडियम]], [[चितगाव]] | umpires = [[ॲड्रायन होल्डस्टॉक]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि [[मसुदुर रहमान]] (बांगलादेश) | motm = [[पथुम निसंका]] (श्रीलंका) | toss = श्रीलंकेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = [[तस्किन अहमद]] (बांगलादेश) ने वनडेत १००वी विकेट घेतली.<ref>{{cite web | url=https://www.thedailystar.net/sports/cricket/news/liton-comes-and-goes-again-3567311 | title=Nissanka, Asalanka help Sri Lanka to series-levelling win in second ODI | work=The Daily Star | accessdate=15 March 2024}}</ref> *''[[सौम्य सरकार]] एकदिवसीय सामन्यांमध्ये डावाच्या बाबतीत सर्वात जलद २,००० धावा करणारा बांगलादेशी फलंदाज ठरला आहे.(६४ डाव)<ref>{{cite news |title=Soumya fastest Bangladeshi to 2000 ODI runs, Hasaranga brings SL back |url=https://www.tbsnews.net/sports/soumya-fastest-bangladeshi-2000-odi-runs-hasaranga-brings-sl-back-809470 |access-date=15 March 2024 |work=The Business Standard |date=15 March 2024 |language=en}}</ref> }} ===तिसरा एकदिवसीय=== {{Single-innings cricket match | date = १८ मार्च २०२४ | time = ०९:४५ | daynight = | team1 = {{cr-rt|SL}} | team2 = {{cr|BAN}} | score1 = २३५ (५० षटके) | runs1 = [[जनिथ लियानागे]] १०१[[नाबाद|*]] (१०२) | wickets1 = [[तस्किन अहमद]] ३/४२ (१० षटके) | score2 = २३७/६ (४०.२ षटके) | runs2 = [[तांझिद हसन]] ८४ (८१) | wickets2 = [[लाहिरु कुमार]] ४/४८ (८ षटके) | result = बांगलादेश ४ गडी राखून | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1419829.html धावफलक] | venue = [[जोहूर अहमद चौधरी स्टेडियम]], [[चितगाव]] | umpires = [[तन्वीर अहमद]] (बांगलादेश) आणि [[शारफुदौला]] (बांगलादेश) | motm = [[रिशाद हुसेन]] (बांगलादेश) | toss = श्रीलंकेने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = [[जनिथ लियानागे]] (श्रीलंका) याने वनडेतील पहिले शतक झळकावले.<ref>{{cite web | url=https://www.espncricinfo.com/series/bangladesh-vs-sri-lanka-2023-24-1419819/bangladesh-vs-sri-lanka-3rd-odi-1419829/match-report | title=Tanzid 84, Rishad blitz seal series for Bangladesh | work=ESPNcricinfo | accessdate=18 March 2024}}</ref> * बांगलादेशच्या पहिल्या डावात [[तांझिद हसन]]ने [[बदली खेळाडू (क्रिकेट)|बदली खेळाडू]] [[सौम्य सरकार]]ची जागा घेतली.<ref>{{cite web | url=https://www.espncricinfo.com/story/ban-vs-sl-3rd-odi-tanzid-hasan-comes-on-as-concussion-sub-after-soumya-sarkar-hurts-his-neck-while-fielding-1425297 | title=Tanzid comes on as concussion sub after Soumya hurts his neck while fielding | work=ESPNcricinfo | accessdate=18 March 2024}}</ref> * तन्झिद हसनची ८४ धावांची धावसंख्या ही एकदिवसीय सामन्यांतील बदली खेळाडू म्हणून सर्वोच्च वैयक्तिक धावसंख्या होती.<ref>{{cite web | url=https://www.thedailystar.net/sports/cricket/news/tanzid-hits-highest-ever-odi-score-concussion-sub-3569461 | title=Tanzid hits highest ever ODI score for a concussion sub | work=The Daily Star | accessdate=18 March 2024}}</ref> * एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये १०० षटकार मारणारा [[मुशफिकुर रहीम]] हा दुसरा बांगलादेशी फलंदाज ठरला.<ref>{{cite web | url=https://cricket.one/cricket-analysis/mushfiqur-rahim-completes-100-odi-sixes-with-tense-knock-vs-sl-in-series-decider/65f84b3824ec3d2722482741 | title=Mushfiqur Rahim Completes 100 ODI Sixes With Tense Knock Vs SL In Series Decider | work=One Cricket | accessdate=19 March 2024 | archive-date=2024-03-19 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240319050733/https://cricket.one/cricket-analysis/mushfiqur-rahim-completes-100-odi-sixes-with-tense-knock-vs-sl-in-series-decider/65f84b3824ec3d2722482741 | url-status=dead }}</ref> }} ==कसोटी मालिका== ===पहिली कसोटी=== {{Two-innings cricket match | date = २२-२६ मार्च २०२४<ref name="Days" group="n">प्रत्येक कसोटीसाठी पाच दिवसांचा खेळ नियोजित असताना, पहिल्या कसोटीचा निकाल चार दिवसांत लागला.</ref> | team1 = {{cr-rt|SL}} | team2 = {{cr|BAN}} | score-team1-inns1 = २८० (६८ षटके) | runs-team1-inns1 = [[कामिंदु मेंडिस]] १०२ (१२७) | wickets-team1-inns1 = [[खालेद अहमद]] ३/७२ (१७ षटके) | score-team2-inns1 = १८८ (५१.३ षटके) | runs-team2-inns1 = [[तैजुल इस्लाम]] ४७ (८०) | wickets-team2-inns1 = [[विश्वा फर्नांडो]] ४/४८ (१५.३ षटके) | score-team1-inns2 = ४१८ (११०.४ षटके) | runs-team1-inns2 = [[कामिंदु मेंडिस]] १६४ (२३७) | wickets-team1-inns2 = [[मेहेदी हसन|मेहदी हसन मिराज]] ४/७४ (२९ षटके) | score-team2-inns2 = १८२ (४९.२ षटके) | runs-team2-inns2 = [[मोमिनुल हक]] ८७[[नाबाद|*]] (१४८) | wickets-team2-inns2 =[[कसुन रजिता]] ५/५६ (१४ षटके) | result = श्रीलंकेचा ३२८ धावांनी विजय झाला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1419830.html धावफलक] | venue = [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] | umpires = [[क्रिस गॅफने]] (न्यू झीलंड) आणि [[रिचर्ड इलिंगवर्थ]] (इंग्लंड) | motm = [[धनंजया डी सिल्वा]] (श्रीलंका) | toss = बांगलादेशने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = [[नाहिद राणा]] (बांगलादेश) ने कसोटी पदार्पण केले. * [[कामिंदु मेंडिस]] (श्रीलंका) यांनी कसोटीतील पहिले शतक झळकावले.<ref>{{cite web |url=https://www.adaderana.lk/sports/10284/kamindu-mendis-dhananjaya-de-silva-hit-centuries-as-sri-lanka-fight-back-against-bangladesh |title=Kamindu Mendis, Dhananjaya de Silva hit centuries as Sri Lanka fight back against Bangladesh |work=Adaderana |accessdate=22 March 2024}}</ref> * [[धनंजया डी सिल्वा]] कसोटीत दुहेरी शतके करणारा पहिला श्रीलंकेचा कर्णधार ठरला.<ref>{{cite web |url=https://www.hirunews.lk/english/365612/dhananjaya-de-silva-becomes-the-first-sri-lankan-captain-to-score-twin-centuries-in-a-match |title=Dhananjaya de Silva became first Sri Lankan captain to score twin centuries in a match |work=Hiru News |access-date=24 March 2024}}</ref> * कामिंदु मेंडिस आणि धनंजया डी सिल्वा (श्रीलंका) ही एकाच कसोटीत दोन १५०+ धावांची भागीदारी करणारी तिसरी जोडी ठरली.<ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/world-test-championship/news/sri-lanka-pair-achieve-rare-milestone-in-sylhet |title=Sri Lanka pair achieve rare milestone in Sylhet |work=International Cricket Council |access-date=24 March 2024}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.firstpost.com/firstcricket/sports-news/dhananjaya-de-silva-kamindu-mendis-bangladesh-vs-sri-lanka-test-13752352.html |title=Dhananjaya de Silva, Kamindu Mendis achieve rare feat in Bangladesh vs Sri Lanka Test |work=Firstpost |access-date=24 March 2024}}</ref> * कमिंदु मेंडिस हा कसोटी सामन्याच्या दोन्ही डावात शतके झळकावणारा सातव्या क्रमांकाचा किंवा खालचा फलंदाज आहे. * कमिंदु मेंडिस हा कसोटी सामन्याच्या पहिल्या ३ डावात प्रत्येकी ५०+ धावा करणारा पहिला श्रीलंकेचा फलंदाज. * कमिंदु मेंडिस ही कसोटीतील क्रमांक-८ फलंदाजांद्वारे तिसरी सर्वोच्च खेळी * जागतिक कसोटी चॅम्पियनशिप गुण: श्रीलंका १२, बांगलादेश ० }} ===दुसरी कसोटी=== {{Two-innings cricket match | date = ३० मार्च – ३ एप्रिल २०२४ | team1 = {{cr|SL}} | team2 = {{cr|BAN}} | score-team1-inns1 = ५३१ (१५९ षटके) | runs-team1-inns1 = [[कुसल मेंडिस]] ९३ (१५०) | wickets-team1-inns1 = [[शाकिब अल हसन]] ३/११० (३७ षटके) | score-team2-inns1 = १७८ (६८.४ षटके) | runs-team2-inns1 = [[झाकिर हसन]] ५४ (१०४) | wickets-team2-inns1 = [[असिथा फर्नांडो]] ४/३४ (१०.४ षटके) | score-team1-inns2 = १५७/७[[घोषणा आणि जप्ती#घोषणा|घोषित]] (४० षटके) | runs-team1-inns2 = [[अँजेलो मॅथ्यूज]] ५६ (७४) | wickets-team1-inns2 = [[हसन महमूद]] ४/६५ (१५ षटके) | score-team2-inns2 = ३१८ (८५ षटके) | runs-team2-inns2 = [[मेहेदी हसन|मेहदी हसन मिराज]] ८१[[नाबाद|*]] (११०) | wickets-team2-inns2 = [[लाहिरु कुमार]] ४/५० (१५ षटके) | result = श्रीलंकेचा १९२ धावांनी विजय झाला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1419831.html धावफलक] | venue = [[झोहूर अहमद चौधरी स्टेडियम]], [[चितगाव]] | umpires = [[रिचर्ड इलिंगवर्थ]] (इंग्लंड) आणि [[रॉड टकर]] (ऑस्ट्रेलिया) | motm = [[कामिंदु मेंडिस]] (श्रीलंका) | toss = श्रीलंकेने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = [[हसन महमूद]] (बांगलादेश) यांनी कसोटी पदार्पण केले. *पहिल्या डावात श्रीलंकेची ५३१ धावा ही [[शतक (क्रिकेट)|शतकाशिवाय]] कसोटी डावातील सर्वोच्च धावसंख्या होती.<ref>{{cite web | url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/world-test-championship/news/rare-team-batting-record-for-sri-lanka-in-chattogram | title=Rare team batting record for Sri Lanka in Chattogram | work=International Cricket Council | accessdate=31 March 2024}}</ref> *[[मोमिनुल हक]] (बांगलादेश) कसोटीत ४००० धावा पूर्ण करणारा चौथा बांगलादेशी खेळाडू ठरला.<ref>{{cite web | url=https://www.thedailystar.net/sports/cricket/news/mominul-joins-shakib-and-co-4000s-club-3579716 | title=Mominul joins Shakib and Co. in 4000s club | work=The Daily Star | accessdate=2 April 2024}}</ref> * जागतिक कसोटी चॅम्पियनशिप गुण: श्रीलंका १२, बांगलादेश ० }} ==नोंदी== {{reflist|group=n}} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/series/bangladesh-vs-sri-lanka-2023-24-1419819 ईएसपीएन क्रिकइन्फोवर मालिका मुख्यपृष्ठ] {{बांगलादेशचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट दौरे}} {{२०२३-२०२५ आयसीसी वर्ल्ड टेस्ट चॅम्पियनशिप}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२३-२४}} {{DEFAULTSORT:श्रीलंका क्रिकेट संघाचा बांगलादेश दौरा, २०२३-२४}} [[वर्ग:इ.स. २०२४ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:श्रीलंका क्रिकेट संघाचे बांगलादेश दौरे|२०२३-२४]] [[वर्ग: पुरुष क्रिकेट]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघाचे बांगलादेश दौरे]] 9k1wqxfsty4e6yn8gn2yvbvet6ix7t0 0 345735 2693487 2567668 2026-07-09T16:29:47Z अभय नातू 206 /* प्रारंभिक जीवन आणि शिक्षण */ 2693487 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''रेजिना रेने किंग''' (जन्म १५ जानेवारी १९७१) ही एक अमेरिकन अभिनेत्री आणि दिग्दर्शक आहे. तिला [[ऑस्कर पुरस्कार|अकादमी पुरस्कार]], [[गोल्डन ग्लोब पुरस्कार]] आणि चार प्राइमटाइम एमी पुरस्कारांसह विविध पुरस्कार मिळाले आहेत.<ref>{{स्रोत बातमी|last=Brown|first=Tracy|url=https://www.latimes.com/entertainment-arts/tv/story/2020-09-20/emmys-2020-regina-king-most-wins-black-actor-alfre-woodard|title=Regina King ties record for most acting Emmys won by a Black performer|date=September 21, 2020|work=Los Angeles Times|access-date=September 21, 2020}}</ref> २०१९ मध्ये, ''[[टाइम (नियतकालिक)|टाइम]]'' मासिकाने तिला [[टाइम १००|जगातील १०० प्रभावशाली व्यक्तींपैकी]] एक म्हणून नोंदवले होते.<ref name="Time100">{{Cite magazine|last=Davis|first=Viola|date=April 17, 2019|title=Regina King|url=http://time.com/collection/100-most-influential-people-2019/5567860/regina-king|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20200410032222/http://time.com/collection/100-most-influential-people-2019/5567860/regina-king|archive-date=April 10, 2020|access-date=April 17, 2019}}</ref> ''२२७'' (१९८५-१९९०) या दूरचित्रवाणी मालिकेत ब्रेंडा जेनकिन्सच्या भूमिकेसाठी किंगने प्रथम प्रेक्षकांचे लक्ष वेधले. तिच्या त्यानंतरच्या भूमिकांमध्ये ''फ्रायडे'' (१९९५), ॲनिमेटेड मालिका ''द बूनडॉक्स'' (२००५-२०१४), आणि क्राइम दूरचित्रवाणी मालिका ''साउथलँड'' (२००९-२०१३) यांचा समावेश होता. तिला [[अमेरिकन ब्रॉडकास्टिंग कंपनी|एबीसी]] अँथॉलॉजी मालिका ''अमेरिकन क्राइम'' (२०१५-२०१७), [[नेटफ्लिक्स]] लघु मालिका ''सेव्हन सेकंद'' आणि [[एचबीओ]] मालिका ''वॉचमन'' (२०१९) मधील तिच्या भूमिकांसाठी चार प्राइमटाइम एम्मी पुरस्कार मिळाले. तिच्या इतर दूरचित्रवाणी भूमिकांमध्ये ड्रामा मालिका ''द लेफ्टओव्हर्स'' (२०१५–२०१७) आणि सिटकॉम ''[[द बिग बँग थियरी|द बिग बँग थिअरी]]'' (२०१३–२०१९) यांचा समावेश आहे. ''बॉईज एन द हूड'' (१९९१), ''पोएटिक जस्टिस'' (१९९३), ''ए थिन लाइन बिटवीन लव्ह अँड हेट'' (१९९६), ''हाऊ स्टेला गॉट हर ग्रूव्ह बॅक'' (१९९८), आणि ''रे'' (२००४), या चित्रपटांमध्ये तिने सहाय्यक भूमिका केल्या आहेत. तसेच ''डाउन टू अर्थ'' (२००१), ''[[लीगली ब्लॉंड २: रेड, व्हाइट अँड ब्लॉंड|लीगली ब्लॉन्ड २: रेड, व्हाईट अँड ब्लोंड]]'' (२००३), ''अ सिंड्रेला स्टोरी'' (२००४), आणि ''मिस कॉन्जेनिलिटी २: आर्म्ड अँड फॅब्युलस'' (२००५) या कॉमेडी चित्रपटांमध्ये देखील तिचे पात्र आहेत. ''इफ बील स्ट्रीट कुड टॉक'' या २०१८ मधील चित्रपटातील तिच्या अभिनयासाठी तिने सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेत्रीसाठी [[अकादमी पुरस्कार]] आणि [[गोल्डन ग्लोब पुरस्कार]] मिळवून समीक्षकांची प्रशंसा मिळवली आहे. त्यानंतर तिने ''द हार्डर दे फॉल'' (२०२१) मध्ये काम केले आहे. किंगने २०१५ आणि २०१६ मध्ये ''स्कँडल'' आणि २०१७ मध्ये ''दिस इज अस'' यासह अनेक दूरचित्रवाणी शोसाठी अनेक भागांचे दिग्दर्शन केले आहे. तिने २०१० मध्ये जेहेमच्या " फाइंडिंग माय वे बॅक " गाण्यासाठी संगीत व्हिडिओ देखील दिग्दर्शित केला आहे. किंगच्या चित्रपट दिग्दर्शनात पदार्पण २०२० मधील ''वन नाईट इन मियामी...'' या चित्रपटाद्वारे झाला. ह्याने तिला सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शकासाठी गोल्डन ग्लोब अवॉर्ड आणि फर्स्ट टाइम फीचर फिल्मसाठी डायरेक्टर्स गिल्ड ऑफ अमेरिका अवॉर्डसाठी नामांकन मिळालं. सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शकासाठी गोल्डन ग्लोब पुरस्कारासाठी नामांकन मिळालेली ही दुसरी कृष्णवर्णीय महिला ठरली. == प्रारंभिक जीवन आणि शिक्षण == रेजिना रेने किंगचा जन्म १५ जानेवारी १९७१,<ref>{{Cite magazine|last=Cho|first=Diane J.|date=February 26, 2021|title=History-Making Golden Globe Nominee Regina King: Her Unrivaled Career in Photos|url=https://people.com/movies/golden-globes-2021-regina-king-career-in-photos/|magazine=[[People (magazine)|People]]|access-date=October 29, 2023}}</ref> [[लॉस एंजेलस काउंटी (कॅलिफोर्निया)|लॉस एंजेलस काउंटी, कॅलिफोर्निया]] येथे झाला.<ref name="fdr1">Stated on ''[[Finding Your Roots]]'', April 12, 2022</ref> ती व्ह्यू पार्क-विंडसर हिल्समध्ये मोठी झाली. तिचे पूर्वज गुलाम व्यापाराचा भाग होते व मुळचे [[सियेरा लिओन|सिएरा लिओन]], [[लायबेरिया]] आणि [[सेनेगाल|सेनेगल]] येथील होते. तिचे आईवडील मात्र दोघेही दक्षिण अमेरिकेतील आहेत.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.buzzfeed.com/chelseastewart/jennifer-garners-cringe-response-to-regina-king-talking|title=Jennifer Garner Is Going Viral After Her Question About Regina King's Family Ancestry Resurfaced Online|last=Stewart|first=Chelsea|date=August 4, 2023|website=[[Buzzfeed.com|Buzzfeed]]|access-date=August 6, 2023}}</ref> तीची आई ग्लोरिया जीन (शिक्षक) आणि वडील थॉमस हेन्री किंग जूनियर (इलेक्ट्रीशियन) आहे.<ref name="fdr1" /><ref>Stated on ''[[Who Do You Think You Are? (American TV series)|Who Do You Think You Are?]]'', December 17, 2018</ref> तिच्या पालकांचा १९७९ मध्ये घटस्फोट झाला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://movies.yahoo.com/movie/contributor/1800021532/bio|title=Regina King profile at Yahoo! Movies|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110629002111/http://movies.yahoo.com/movie/contributor/1800021532/bio|archive-date=June 29, 2011|access-date=November 2, 2018}}</ref> तिची धाकटी बहीण माजी अभिनेत्री रीना किंग आहे, जी ''व्हॉट्स हॅपनिंग नाऊ!!'' या कार्यक्रमात दिसली होती. किंगने वेस्टचेस्टर हायस्कूलमध्ये शिक्षण घेतले व १९८८ मध्ये पदवी प्राप्त केली.<ref>[http://www.classmates.com/siteui/yearbooks/2845?page=35 1988 Westchester High School Yearbook (Los Angeles, California)]</ref> तिने नंतर युनिव्हर्सिटी ऑफ सदर्न कॅलिफोर्नियामध्ये कम्युनिकेशन्सचा अभ्यास केला, जेव्हा तिला अभिनयाची आवड लक्षात आली व दोन वर्षांनी अभ्यास सोडला.<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.vulture.com/2015/12/regina-king-hollywood-scene-stealer.html|title=The scene stealer|publisher=Vulture|access-date=July 31, 2019}}</ref> == कारकीर्द == == चित्रपट == {| class="wikitable sortable" style="width:auto; text-align:left;" |+ रेजिना किंगचे चित्रपट ! वर्ष !! शीर्षक !! भूमिका / योगदान !! नोंदी !! पुरस्कार आणि नामांकन |- | १९९१ || [[बॉईज एन द हूड|बॉईज एन द हूड]] || शालिका || अभिनय || |- | १९९३ || [[पोएटिक जस्टिस|पोएटिक जस्टिस]] || ईशा || अभिनय || |- | १९९५ || [[फ्रायडे (१९९५ चित्रपट)|फ्रायडे]] || डाना जोन्स || अभिनय || |- | १९९६ || [[जेरी मॅग्वायर|जेरी मॅग्वायर]] || मार्सी टिडवेल || अभिनय || |- | १९९८ || [[एनिमी ऑफ द स्टेट|एनिमी ऑफ द स्टेट]] || कार्ला डीन || अभिनय || नामांकन: सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्री (एनएएसीपी इमेज पुरस्कार) |- | २००१ || [[डाऊन टू अर्थ|डाऊन टू अर्थ]] || सॉन्टी जेन्किन्स || अभिनय || नामांकन: सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्री (बीईटी पुरस्कार) |- | २००३ || [[डॅडी डे केअर|डॅडी डे केअर]] || किम हिंटन || अभिनय || |- | २००४ || [[रे (चित्रपट)|रे]] || मार्गी हेंड्रिक्स || अभिनय || विजेता: सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेत्री (एनएएसीपी इमेज पुरस्कार) |- | २००४ || [[ए सिंड्रेला स्टोरी|ए सिंड्रेला स्टोरी]] || रोंडा || अभिनय || विजेता: सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्री (बीईटी पुरस्कार) |- | २००५ || [[मिस काँजेनिलिटी २|मिस काँजेनिलिटी २: आर्मड अँड फॅब्युलस]] || सॅम फुलर || अभिनय || विजेता: सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्री (बीईटी पुरस्कार) |- | २०१८ || [[इफ बील स्ट्रीट कुड टॉक|इफ बील स्ट्रीट कुड टॉक]] || शॅरॉन रिव्हर्स || अभिनय || विजेता: ऑस्कर पुरस्कार (सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेत्री)<br>विजेता: गोल्डन ग्लोब पुरस्कार |- | २०२० || [[वन नाईट इन मियामी...|वन नाईट इन मियामी...]] || दिग्दर्शक आणि कार्यकारी निर्माता || दिग्दर्शकीय पदार्पण || नामांकन: सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शक (गोल्डन ग्लोब पुरस्कार)<br>विजेता: ब्लॅक रील पुरस्कार |- | २०२१ || [[द हार्डर दे फॉल|द हार्डर दे फॉल]] || ट्रूडी स्मिथ || अभिनय || विजेता: सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेत्री (एनएएसीपी इमेज पुरस्कार) |- | २०२४ || [[शर्ली (२०२४ चित्रपट)|शर्ली]] || शर्ली चिशोल्म / निर्माता || अभिनय आणि निर्मिती || नामांकन: उत्कृष्ट मुख्य अभिनय (ब्लॅक रील पुरस्कार) |} == दूरचित्रवाणी आणि वेब मालिका == ```text {| class="wikitable sortable" style="width:auto; text-align:left;" |+ रेजिना किंग यांची दूरदर्शन आणि वेब मालिका सूची ! वर्ष !! शीर्षक !! भूमिका / योगदान !! माध्यम / नोंदी !! पुरस्कार आणि नामांकन |- | १९८५–१९९० || [[२२७ (मालिका)|२२७]] || ब्रेंडा जेन्किन्स || मुख्य भूमिका || |- | २००५–२०१४ || [[द बूनडॉक्स|द बूनडॉक्स]] || ह्युई फ्रीमन / रायली फ्रीमन || मुख्य भूमिका (आवाज) || |- | २००९–२०१३ || [[साउथलँड (मालिका)|साउथलँड]] || डिटेक्टिव्ह लिडिया ॲडम्स || मुख्य भूमिका || विजेता: सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्री (एनएएसीपी इमेज पुरस्कार) |- | २०१३ || [[साउथलँड (मालिका)|साउथलँड]] || दिग्दर्शक || भाग: "ऑफ ड्युटी" || |- | २०१३ || [[लेट द चर्च से आमेन|लेट द चर्च से आमेन]] || दिग्दर्शक || दूरदर्शन चित्रपट || |- | २०१३–२०१९ || [[द बिग बँग थिअरी|द बिग बँग थिअरी]] || जॅनिन डेव्हिस || ६ भाग || |- | २०१५–२०१७ || [[अमेरिकन क्राईम|अमेरिकन क्राईम]] || अलिआ शालीद / टेरी लाक्रॉक्स || मुख्य भूमिका || विजेता: २ प्राईम टाईम एमी पुरस्कार |- | २०१५–२०१६ || [[स्कँडल (मालिका)|स्कँडल]] || दिग्दर्शक || २ भाग || |- | २०१७ || [[धिस इज अस|धिस इज अस]] || दिग्दर्शक || भाग: "द ट्वेन्टीज" || |- | २०१८ || [[सेव्हन सेकंद्स|सेव्हन सेकंद्स]] || लॅट्रिस बटलर || मिनी-मालिका || विजेता: प्राईम टाईम एमी पुरस्कार |- | २०१९ || [[वॉचमेन (मालिका)|वॉचमेन]] || अँजेला अबार / सिस्टर नाईट || मिनी-मालिका || विजेता: प्राईम टाईम एमी पुरस्कार |- | २०२४ || [[ए मॅन इन फुल|ए मॅन इन फुल]] || दिग्दर्शक आणि कार्यकारी निर्माता || ३ भाग || |} == वैयक्तिक जीवन == किंगचे लग्न इयान अलेक्झांडर सीनियरशी १९९७ ते २००७ पर्यंत होते. त्यांचा मुलगा, इयान अलेक्झांडर जुनियर, जो १९९६ मध्ये जन्मला आणि नंतर डिस्क जॉकी आणि रेकॉर्डिंग कलाकार बनला. <ref name="art">{{स्रोत बातमी|last=Tillet|first=Salamishah|url=https://www.nytimes.com/2021/01/15/movies/regina-king-one-night-in-miami.html|title=Regina King: Speaking Truth to Power Through Her Art|date=January 15, 2021|work=[[The [[न्यू यॉर्क टाइम्स]]|url-access=limited|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20211228/https://www.nytimes.com/2021/01/15/movies/regina-king-one-night-in-miami.html|archive-date=December 28, 2021}}</ref> २१ जानेवारी २०२२ रोजी वयाच्या २६ व्या वर्षी तिच्या मुलाने आत्महत्या केली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.cnn.com/2022/01/22/entertainment/regina-king-son-death/index.html|title=Regina King mourns the death of her son|last=Thomas|first=Megan|last2=Alonso|first2=Melissa|date=January 23, 2022|website=CNN|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20220123000542/https://www.cnn.com/2022/01/22/entertainment/regina-king-son-death/index.html|archive-date=January 23, 2022|access-date=January 23, 2022}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|last=Campione|first=Katie|url=https://people.com/parents/regina-king-son-ian-alexander-jr-dies-by-suicide/|title=Regina King's Son Ian Alexander Jr. Dies by Suicide: He 'Cared So Deeply'|date=January 22, 2022|work=[[People (magazine)|People]]|access-date=January 22, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220122203931/https://people.com/parents/regina-king-son-ian-alexander-jr-dies-by-suicide/|archive-date=January 22, 2022|url-status=live}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] [[वर्ग:इ.स. १९७१ मधील जन्म]] [[वर्ग:ऑस्कर पुरस्कार विजेत्या सहाय्यक अभिनेत्री‎]] [[वर्ग:एमी पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:गोल्डन ग्लोब पुरस्कारविजेते]] dg98o2nfha0vlmt1gkjsi52x9utzp0i 2693488 2693487 2026-07-09T16:29:59Z अभय नातू 206 /* दूरचित्रवाणी आणि वेब मालिका */ 2693488 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''रेजिना रेने किंग''' (जन्म १५ जानेवारी १९७१) ही एक अमेरिकन अभिनेत्री आणि दिग्दर्शक आहे. तिला [[ऑस्कर पुरस्कार|अकादमी पुरस्कार]], [[गोल्डन ग्लोब पुरस्कार]] आणि चार प्राइमटाइम एमी पुरस्कारांसह विविध पुरस्कार मिळाले आहेत.<ref>{{स्रोत बातमी|last=Brown|first=Tracy|url=https://www.latimes.com/entertainment-arts/tv/story/2020-09-20/emmys-2020-regina-king-most-wins-black-actor-alfre-woodard|title=Regina King ties record for most acting Emmys won by a Black performer|date=September 21, 2020|work=Los Angeles Times|access-date=September 21, 2020}}</ref> २०१९ मध्ये, ''[[टाइम (नियतकालिक)|टाइम]]'' मासिकाने तिला [[टाइम १००|जगातील १०० प्रभावशाली व्यक्तींपैकी]] एक म्हणून नोंदवले होते.<ref name="Time100">{{Cite magazine|last=Davis|first=Viola|date=April 17, 2019|title=Regina King|url=http://time.com/collection/100-most-influential-people-2019/5567860/regina-king|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20200410032222/http://time.com/collection/100-most-influential-people-2019/5567860/regina-king|archive-date=April 10, 2020|access-date=April 17, 2019}}</ref> ''२२७'' (१९८५-१९९०) या दूरचित्रवाणी मालिकेत ब्रेंडा जेनकिन्सच्या भूमिकेसाठी किंगने प्रथम प्रेक्षकांचे लक्ष वेधले. तिच्या त्यानंतरच्या भूमिकांमध्ये ''फ्रायडे'' (१९९५), ॲनिमेटेड मालिका ''द बूनडॉक्स'' (२००५-२०१४), आणि क्राइम दूरचित्रवाणी मालिका ''साउथलँड'' (२००९-२०१३) यांचा समावेश होता. तिला [[अमेरिकन ब्रॉडकास्टिंग कंपनी|एबीसी]] अँथॉलॉजी मालिका ''अमेरिकन क्राइम'' (२०१५-२०१७), [[नेटफ्लिक्स]] लघु मालिका ''सेव्हन सेकंद'' आणि [[एचबीओ]] मालिका ''वॉचमन'' (२०१९) मधील तिच्या भूमिकांसाठी चार प्राइमटाइम एम्मी पुरस्कार मिळाले. तिच्या इतर दूरचित्रवाणी भूमिकांमध्ये ड्रामा मालिका ''द लेफ्टओव्हर्स'' (२०१५–२०१७) आणि सिटकॉम ''[[द बिग बँग थियरी|द बिग बँग थिअरी]]'' (२०१३–२०१९) यांचा समावेश आहे. ''बॉईज एन द हूड'' (१९९१), ''पोएटिक जस्टिस'' (१९९३), ''ए थिन लाइन बिटवीन लव्ह अँड हेट'' (१९९६), ''हाऊ स्टेला गॉट हर ग्रूव्ह बॅक'' (१९९८), आणि ''रे'' (२००४), या चित्रपटांमध्ये तिने सहाय्यक भूमिका केल्या आहेत. तसेच ''डाउन टू अर्थ'' (२००१), ''[[लीगली ब्लॉंड २: रेड, व्हाइट अँड ब्लॉंड|लीगली ब्लॉन्ड २: रेड, व्हाईट अँड ब्लोंड]]'' (२००३), ''अ सिंड्रेला स्टोरी'' (२००४), आणि ''मिस कॉन्जेनिलिटी २: आर्म्ड अँड फॅब्युलस'' (२००५) या कॉमेडी चित्रपटांमध्ये देखील तिचे पात्र आहेत. ''इफ बील स्ट्रीट कुड टॉक'' या २०१८ मधील चित्रपटातील तिच्या अभिनयासाठी तिने सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेत्रीसाठी [[अकादमी पुरस्कार]] आणि [[गोल्डन ग्लोब पुरस्कार]] मिळवून समीक्षकांची प्रशंसा मिळवली आहे. त्यानंतर तिने ''द हार्डर दे फॉल'' (२०२१) मध्ये काम केले आहे. किंगने २०१५ आणि २०१६ मध्ये ''स्कँडल'' आणि २०१७ मध्ये ''दिस इज अस'' यासह अनेक दूरचित्रवाणी शोसाठी अनेक भागांचे दिग्दर्शन केले आहे. तिने २०१० मध्ये जेहेमच्या " फाइंडिंग माय वे बॅक " गाण्यासाठी संगीत व्हिडिओ देखील दिग्दर्शित केला आहे. किंगच्या चित्रपट दिग्दर्शनात पदार्पण २०२० मधील ''वन नाईट इन मियामी...'' या चित्रपटाद्वारे झाला. ह्याने तिला सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शकासाठी गोल्डन ग्लोब अवॉर्ड आणि फर्स्ट टाइम फीचर फिल्मसाठी डायरेक्टर्स गिल्ड ऑफ अमेरिका अवॉर्डसाठी नामांकन मिळालं. सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शकासाठी गोल्डन ग्लोब पुरस्कारासाठी नामांकन मिळालेली ही दुसरी कृष्णवर्णीय महिला ठरली. == प्रारंभिक जीवन आणि शिक्षण == रेजिना रेने किंगचा जन्म १५ जानेवारी १९७१,<ref>{{Cite magazine|last=Cho|first=Diane J.|date=February 26, 2021|title=History-Making Golden Globe Nominee Regina King: Her Unrivaled Career in Photos|url=https://people.com/movies/golden-globes-2021-regina-king-career-in-photos/|magazine=[[People (magazine)|People]]|access-date=October 29, 2023}}</ref> [[लॉस एंजेलस काउंटी (कॅलिफोर्निया)|लॉस एंजेलस काउंटी, कॅलिफोर्निया]] येथे झाला.<ref name="fdr1">Stated on ''[[Finding Your Roots]]'', April 12, 2022</ref> ती व्ह्यू पार्क-विंडसर हिल्समध्ये मोठी झाली. तिचे पूर्वज गुलाम व्यापाराचा भाग होते व मुळचे [[सियेरा लिओन|सिएरा लिओन]], [[लायबेरिया]] आणि [[सेनेगाल|सेनेगल]] येथील होते. तिचे आईवडील मात्र दोघेही दक्षिण अमेरिकेतील आहेत.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.buzzfeed.com/chelseastewart/jennifer-garners-cringe-response-to-regina-king-talking|title=Jennifer Garner Is Going Viral After Her Question About Regina King's Family Ancestry Resurfaced Online|last=Stewart|first=Chelsea|date=August 4, 2023|website=[[Buzzfeed.com|Buzzfeed]]|access-date=August 6, 2023}}</ref> तीची आई ग्लोरिया जीन (शिक्षक) आणि वडील थॉमस हेन्री किंग जूनियर (इलेक्ट्रीशियन) आहे.<ref name="fdr1" /><ref>Stated on ''[[Who Do You Think You Are? (American TV series)|Who Do You Think You Are?]]'', December 17, 2018</ref> तिच्या पालकांचा १९७९ मध्ये घटस्फोट झाला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://movies.yahoo.com/movie/contributor/1800021532/bio|title=Regina King profile at Yahoo! Movies|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110629002111/http://movies.yahoo.com/movie/contributor/1800021532/bio|archive-date=June 29, 2011|access-date=November 2, 2018}}</ref> तिची धाकटी बहीण माजी अभिनेत्री रीना किंग आहे, जी ''व्हॉट्स हॅपनिंग नाऊ!!'' या कार्यक्रमात दिसली होती. किंगने वेस्टचेस्टर हायस्कूलमध्ये शिक्षण घेतले व १९८८ मध्ये पदवी प्राप्त केली.<ref>[http://www.classmates.com/siteui/yearbooks/2845?page=35 1988 Westchester High School Yearbook (Los Angeles, California)]</ref> तिने नंतर युनिव्हर्सिटी ऑफ सदर्न कॅलिफोर्नियामध्ये कम्युनिकेशन्सचा अभ्यास केला, जेव्हा तिला अभिनयाची आवड लक्षात आली व दोन वर्षांनी अभ्यास सोडला.<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.vulture.com/2015/12/regina-king-hollywood-scene-stealer.html|title=The scene stealer|publisher=Vulture|access-date=July 31, 2019}}</ref> == कारकीर्द == == चित्रपट == {| class="wikitable sortable" style="width:auto; text-align:left;" |+ रेजिना किंगचे चित्रपट ! वर्ष !! शीर्षक !! भूमिका / योगदान !! नोंदी !! पुरस्कार आणि नामांकन |- | १९९१ || [[बॉईज एन द हूड|बॉईज एन द हूड]] || शालिका || अभिनय || |- | १९९३ || [[पोएटिक जस्टिस|पोएटिक जस्टिस]] || ईशा || अभिनय || |- | १९९५ || [[फ्रायडे (१९९५ चित्रपट)|फ्रायडे]] || डाना जोन्स || अभिनय || |- | १९९६ || [[जेरी मॅग्वायर|जेरी मॅग्वायर]] || मार्सी टिडवेल || अभिनय || |- | १९९८ || [[एनिमी ऑफ द स्टेट|एनिमी ऑफ द स्टेट]] || कार्ला डीन || अभिनय || नामांकन: सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्री (एनएएसीपी इमेज पुरस्कार) |- | २००१ || [[डाऊन टू अर्थ|डाऊन टू अर्थ]] || सॉन्टी जेन्किन्स || अभिनय || नामांकन: सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्री (बीईटी पुरस्कार) |- | २००३ || [[डॅडी डे केअर|डॅडी डे केअर]] || किम हिंटन || अभिनय || |- | २००४ || [[रे (चित्रपट)|रे]] || मार्गी हेंड्रिक्स || अभिनय || विजेता: सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेत्री (एनएएसीपी इमेज पुरस्कार) |- | २००४ || [[ए सिंड्रेला स्टोरी|ए सिंड्रेला स्टोरी]] || रोंडा || अभिनय || विजेता: सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्री (बीईटी पुरस्कार) |- | २००५ || [[मिस काँजेनिलिटी २|मिस काँजेनिलिटी २: आर्मड अँड फॅब्युलस]] || सॅम फुलर || अभिनय || विजेता: सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्री (बीईटी पुरस्कार) |- | २०१८ || [[इफ बील स्ट्रीट कुड टॉक|इफ बील स्ट्रीट कुड टॉक]] || शॅरॉन रिव्हर्स || अभिनय || विजेता: ऑस्कर पुरस्कार (सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेत्री)<br>विजेता: गोल्डन ग्लोब पुरस्कार |- | २०२० || [[वन नाईट इन मियामी...|वन नाईट इन मियामी...]] || दिग्दर्शक आणि कार्यकारी निर्माता || दिग्दर्शकीय पदार्पण || नामांकन: सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शक (गोल्डन ग्लोब पुरस्कार)<br>विजेता: ब्लॅक रील पुरस्कार |- | २०२१ || [[द हार्डर दे फॉल|द हार्डर दे फॉल]] || ट्रूडी स्मिथ || अभिनय || विजेता: सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेत्री (एनएएसीपी इमेज पुरस्कार) |- | २०२४ || [[शर्ली (२०२४ चित्रपट)|शर्ली]] || शर्ली चिशोल्म / निर्माता || अभिनय आणि निर्मिती || नामांकन: उत्कृष्ट मुख्य अभिनय (ब्लॅक रील पुरस्कार) |} == दूरचित्रवाणी आणि वेब मालिका == {| class="wikitable sortable" style="width:auto; text-align:left;" |+ रेजिना किंग यांची दूरदर्शन आणि वेब मालिका सूची ! वर्ष !! शीर्षक !! भूमिका / योगदान !! माध्यम / नोंदी !! पुरस्कार आणि नामांकन |- | १९८५–१९९० || [[२२७ (मालिका)|२२७]] || ब्रेंडा जेन्किन्स || मुख्य भूमिका || |- | २००५–२०१४ || [[द बूनडॉक्स|द बूनडॉक्स]] || ह्युई फ्रीमन / रायली फ्रीमन || मुख्य भूमिका (आवाज) || |- | २००९–२०१३ || [[साउथलँड (मालिका)|साउथलँड]] || डिटेक्टिव्ह लिडिया ॲडम्स || मुख्य भूमिका || विजेता: सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्री (एनएएसीपी इमेज पुरस्कार) |- | २०१३ || [[साउथलँड (मालिका)|साउथलँड]] || दिग्दर्शक || भाग: "ऑफ ड्युटी" || |- | २०१३ || [[लेट द चर्च से आमेन|लेट द चर्च से आमेन]] || दिग्दर्शक || दूरदर्शन चित्रपट || |- | २०१३–२०१९ || [[द बिग बँग थिअरी|द बिग बँग थिअरी]] || जॅनिन डेव्हिस || ६ भाग || |- | २०१५–२०१७ || [[अमेरिकन क्राईम|अमेरिकन क्राईम]] || अलिआ शालीद / टेरी लाक्रॉक्स || मुख्य भूमिका || विजेता: २ प्राईम टाईम एमी पुरस्कार |- | २०१५–२०१६ || [[स्कँडल (मालिका)|स्कँडल]] || दिग्दर्शक || २ भाग || |- | २०१७ || [[धिस इज अस|धिस इज अस]] || दिग्दर्शक || भाग: "द ट्वेन्टीज" || |- | २०१८ || [[सेव्हन सेकंद्स|सेव्हन सेकंद्स]] || लॅट्रिस बटलर || मिनी-मालिका || विजेता: प्राईम टाईम एमी पुरस्कार |- | २०१९ || [[वॉचमेन (मालिका)|वॉचमेन]] || अँजेला अबार / सिस्टर नाईट || मिनी-मालिका || विजेता: प्राईम टाईम एमी पुरस्कार |- | २०२४ || [[ए मॅन इन फुल|ए मॅन इन फुल]] || दिग्दर्शक आणि कार्यकारी निर्माता || ३ भाग || |} == वैयक्तिक जीवन == किंगचे लग्न इयान अलेक्झांडर सीनियरशी १९९७ ते २००७ पर्यंत होते. त्यांचा मुलगा, इयान अलेक्झांडर जुनियर, जो १९९६ मध्ये जन्मला आणि नंतर डिस्क जॉकी आणि रेकॉर्डिंग कलाकार बनला. <ref name="art">{{स्रोत बातमी|last=Tillet|first=Salamishah|url=https://www.nytimes.com/2021/01/15/movies/regina-king-one-night-in-miami.html|title=Regina King: Speaking Truth to Power Through Her Art|date=January 15, 2021|work=[[The [[न्यू यॉर्क टाइम्स]]|url-access=limited|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20211228/https://www.nytimes.com/2021/01/15/movies/regina-king-one-night-in-miami.html|archive-date=December 28, 2021}}</ref> २१ जानेवारी २०२२ रोजी वयाच्या २६ व्या वर्षी तिच्या मुलाने आत्महत्या केली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.cnn.com/2022/01/22/entertainment/regina-king-son-death/index.html|title=Regina King mourns the death of her son|last=Thomas|first=Megan|last2=Alonso|first2=Melissa|date=January 23, 2022|website=CNN|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20220123000542/https://www.cnn.com/2022/01/22/entertainment/regina-king-son-death/index.html|archive-date=January 23, 2022|access-date=January 23, 2022}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|last=Campione|first=Katie|url=https://people.com/parents/regina-king-son-ian-alexander-jr-dies-by-suicide/|title=Regina King's Son Ian Alexander Jr. Dies by Suicide: He 'Cared So Deeply'|date=January 22, 2022|work=[[People (magazine)|People]]|access-date=January 22, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220122203931/https://people.com/parents/regina-king-son-ian-alexander-jr-dies-by-suicide/|archive-date=January 22, 2022|url-status=live}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] [[वर्ग:इ.स. १९७१ मधील जन्म]] [[वर्ग:ऑस्कर पुरस्कार विजेत्या सहाय्यक अभिनेत्री‎]] [[वर्ग:एमी पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:गोल्डन ग्लोब पुरस्कारविजेते]] j7563vyzsd1doxcki45ocfjqkmvg20e 0 346011 2693432 2457665 2026-07-09T12:39:51Z अभय नातू 206 /* वैयक्तिक जीवन */ 2693432 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''डेम ज्युलिया मेरी वॉल्टर्स''' (जन्म २२ फेब्रुवारी १९५०), व्यावसायिकपणे '''ज्युली वॉल्टर्स''' म्हणून ओळखली जाते, ही एक इंग्रजी अभिनेत्री आहे. तिला चार ब्रिटिश अकादमी दूरचित्रवाणी पुरस्कार, दोन [[ब्रिटिश अकादमी चित्रपट पुरस्कार]], दोन आंतरराष्ट्रीय एमी पुरस्कार, एक [[गोल्डन ग्लोब पुरस्कार]] आणि एक [[लॉरेन्स ऑलिव्हिये पुरस्कार|ऑलिव्हिये पुरस्कार]] मिळाला आहे . वॉल्टर्सला अभिनय श्रेणींमध्ये दोन [[ऑस्कर पुरस्कार|अकादमी पुरस्कारांसाठी]] नामांकन मिळाले आहे—एकदा सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्रीसाठी आणि एकदा सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेत्रीसाठी. २०१४ मध्ये तिला आजीवन कामगिरीबद्दल बाफ्टा फेलोशिपने सन्मानित करण्यात आले. तिला २०१७ मध्ये [[दुसरी एलिझाबेथ|क्वीन एलिझाबेथ दुसरीने]] नाटकाच्या सेवांसाठी डेम (DBE) बनवले होते. ''एज्युकेटिंग रीटा'' (१९८३) मध्ये मुख्य भूमिका साकारून वॉल्टर्सला प्रसिद्धी मिळाली. हा चित्रपट ज्या नाट्काच्या वेस्ट एंड प्रोडक्शन साकार झाला होता, त्यात वॉल्टर्सने काम केले होते. ''पर्सनल सर्व्हिसेस'' (१९८७), ''प्रिक अप युअर इअर्स'' (१९८७), ''बस्टर'' (१९८८), ''स्टेपिंग आउट'' (१९९१), ''सिस्टर माय सिस्टर'' (१९९४), ''गर्ल्स नाईट'' (१९९८), ''टायटॅनिक टाउन'' (१९९८), ''बिली इलियट'' (२०००), [[हॅरी पॉटर (चित्रपट शृंखला)|''हॅरी पॉटर'' मालिका]] (२००१-२०११), ''कॅलेंडर गर्ल्स'' (२००३), ''बिकमिंग जेन'' (२००७), ''मम्मा मिया!'' (२००८) आणि त्याचा २०१८ चा पुढील भाग, ''ब्रेव्ह'' (२०१२), ''पॅडिंग्टन'' (२०१४) आणि त्याचा २०१७ चा पुढील भाग, ''ब्रुकलिन'' (२०१५), ''फिल्म स्टार्स डोंट डाय इन लिव्हरपूल'' (२०१७), आणि ''मेरी पॉपिन्स रिटर्न्स'' (२०१८) यासह ती इतर अनेक चित्रपटांमध्ये दिसली आहे. [[हॅरी पॉटर (चित्रपट शृंखला)|''हॅरी पॉटर'']] मालिलेमध्ये तिने मॉली विजलीची भूमीला साकारली. नाटकात तिने २००१ च्या ''ऑल माय सन्सच्या'' पुनरुज्जीवनातल्या कामासाठी सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्रीचा ऑलिव्हिये पुरस्कार जिंकला. दूरचित्रवाणीवर, वॉल्टर्सने व्हिक्टोरिया वुडसोबत नियमितपणे काम केले; त्यांच्या प्रकल्पांमध्ये ''वुड अँड वॉल्टर्स'' (१९८१), ''व्हिक्टोरिया वुड: ॲज सीन ऑन टीव्ही'' (१९८५-१९८७), ''पॅट आणि मार्गारेट'' (१९९४), आणि ''डिनरलेडीज'' (१९९८-२०००) यांचा समावेश होता. ''माय ब्युटीफुल सन'' (२००१), ''मर्डर'' (२००२), ''द कँटरबरी टेल्स'' (२००३), आणि ''मो'' (२०१०) मधील भूमिकांसाठी तिने इतर कोणत्याही कलाकारापेक्षा चार वेळा सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्रीचा ब्रिटिश अकादमी दूरचित्रवाणी पुरस्कार जिंकला आहे. वॉल्टर्स आणि [[हेलन मिरेन]] या एकमेव अभिनेत्री आहेत ज्यांनी सलग तीन वेळा हा पुरस्कार जिंकला आहे आणि वॉल्टर्स या श्रेणीतील सर्वाधिक नामांकनांसाठी सातसह [[जुडी डेंच]] यांच्याशी बरोबरी करत आहे. ''अ शॉर्ट स्टे इन स्वित्झर्लंड'' (२००९) आणि ''मो'' (२०१०) मधील तिच्या भूमिकांसाठी दोनदा सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्रीचा आंतरराष्ट्रीय एमी पुरस्कार जिंकणारी ती एकमेव अभिनेत्री आहे. २००६ मध्ये, ब्रिटिश जनतेने आय टिव्ही च्या ५० ग्रेटेस्ट स्टार्सच्या सर्वेक्षणात वॉल्टर्सला चौथ्या क्रमांकावर मत दिले होते. ज्युलिया मेरी वॉल्टर्सचा जन्म २२ फेब्रुवारी १९५० रोजी सेंट चाड हॉस्पिटल <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.bhamb14.co.uk/index_files/StChadsHospital.htm|title=St Chads Hospital|website=Bhamb14.co.uk|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303230228/http://www.bhamb14.co.uk/index_files/StChadsHospital.htm|archive-date=3 March 2016|access-date=15 January 2016}}</ref> एजबॅस्टन, [[बर्मिंगहॅम]], इंग्लंड येथे झाला.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=That's Another Story: The Autobiography|last=Walters|first=Julie|publisher=Weidenfeld & Nicolson, London|year=2008|isbn=978-0-297-85206-3|page=2}}</ref> मेरी ब्रिजेट (पोस्टल क्लर्क) आणि थॉमस वॉल्टर्स (बिल्डर आणि डेकोरेटर) यांची ही मुलगी.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.bbc.co.uk/mediacentre/proginfo/2014/31/who-do-you-think-you-are-ep-one|title=Who Do You Think You Are? Julie Walters&nbsp;— Media Centre|last=9.00pm-10.00pm|date=1 January 1970|publisher=BBC|access-date=15 January 2016}}</ref> तिचे आजोबा थॉमस वॉल्टर्स हे [[दुसरे बोअर युद्ध|दुसऱ्या बोअर युद्धात]] सैनिक होते आणि रॉयल वॉर्विकशायर रेजिमेंटच्या दुसऱ्या बटालियनमध्ये सेवा करत असताना जून १९१५ मध्ये [[पहिले महायुद्ध|पहिल्या महायुद्धात]] ते मारले गेले होते.<ref name="wdytyam">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.whodoyouthinkyouaremagazine.com/episode/julie-walters/|title=Julie Waters|publisher=Who Do You Think You Are? Magazine|access-date=2 December 2021}}</ref> == वैयक्तिक जीवन == १९८५ मध्ये फुलहॅम पबमध्ये एका भेटीनंतर ग्रांट रॉफी यांच्याशी वॉल्टर्सचे संबंध सुरू झाले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://lady.co.uk/23-reasons-why-julies-real-lady|title=23 reasons why Julie's a real Lady {{!}} lady.co.uk|website=lady.co.uk|language=en|access-date=2022-06-22}}</ref> त्यांनी मेसी मे रॉफी या मुलीला २६ एप्रिल १९८८ ला जन्म दिला.<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/the_queens_diamond_jubilee/9308213/Beer-bunting-and-Julie-Walters-village-celebrates-Diamond-Jubilee-with-style.html|title=Beer, bunting and Julie Walters&nbsp;— village celebrates Diamond Jubilee with style|date=2 June 2012|work=Telegraph|access-date=15 January 2016|url-access=subscription|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220110/https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/the_queens_diamond_jubilee/9308213/Beer-bunting-and-Julie-Walters-village-celebrates-Diamond-Jubilee-with-style.html|archive-date=10 January 2022|url-status=live}}</ref> वॉल्टर्स हे [[वेस्ट ब्रॉम्विच अल्बियन एफ.सी.|वेस्ट ब्रॉमविच अल्बियन फुटबॉल क्लबचे]] समर्थक आहेत. ती घरगुती हिंसाचार वाचलेल्यांच्या चॅरिटी वुमेन्स एडची संरक्षक आहे. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.womensaid.org.uk/about-us/who-we-are/patrons-and-ambassadors/|title=Patrons and Ambassadors|website=Women's Aid|access-date=21 September 2020}}</ref> वॉल्टर्सला २०१८ मध्ये स्टेज तीन [[मोठ्या आतड्याचा कर्करोग|आतड्याचा कर्करोग]] झाल्याचे निदान झाले. शस्त्रक्रिया आणि [[रसायनोपचार|केमोथेरपी]] झाल्यानंतर हा कमी झाला. पण तिला ''द सीक्रेट गार्डनमधील'' काही सीन्समधून कट करावे लागले आणि ''मम्मा मियाच्या'' प्रीमियरलाही मुकावे लागले. मार्च २०२३ मध्ये, वॉल्टर्सने प्रकृती अस्वास्थ्यामुळे ''ट्रूलव्ह'' या नवीन चॅनल ४ च्या नाटकात येण्यापासून माघार घेतल्याची घोषणा केली. शोमध्ये तिची जागा लिंडसे डंकनने घेतली होती.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://deadline.com/2023/02/julie-walters-lindsay-duncan-truelove-charlie-covell-iain-weatherby-the-end-of-the-fucking-world-bbc-studios-1235272847/|title=Julie Walters Pulls Out Of Channel 4 Drama 'Truelove' Due To Ill Health, Replaced By Lindsay Duncan|date=28 February 2023|website=Deadline|access-date=2 March 2023}}</ref> == कारकीर्द == === निवडक चित्रपट === {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ ज्युली वॉल्टर्स यांचे प्रमुख चित्रपट ! # ! चित्रपटाचे नाव ! वर्ष ! प्रकार ! विशेष नोंद |- | १ || [[एज्युकेटिंग रीटा (चित्रपट)|एज्युकेटिंग रीटा]] || १९८३ || चित्रपट पदार्पण / पुरस्कारप्राप्त || पहिले चित्रपट पदार्पण; बाफ्टा आणि गोल्डन ग्लोब पुरस्कार विजेता; ऑस्कर नामांकन |- | २ || [[बिली इलियट]] || २००० || व्यावसायिक यश / पुरस्कारप्राप्त || बाफ्टा पुरस्कार विजेता; ऑस्कर नामांकन; जगभर १०० दशलक्ष डॉलर्सपेक्षा जास्त कमाई |- | ३ || [[हॅरी पॉटर अँड द फिलॉसॉफर्स स्टोन (चित्रपट)|हॅरी पॉटर अँड द फिलॉसॉफर्स स्टोन]] || २००१ || व्यावसायिकदृष्ट्या अत्यंत यशस्वी || मॉली विजली म्हणून पहिली भूमिका; जागतिक स्तरावर प्रचंड आर्थिक यश |- | ४ || [[मम्मा मिया! (चित्रपट)|मम्मा मिया!]] || २००८ || व्यावसायिकदृष्ट्या अत्यंत यशस्वी || ६०० दशलक्ष डॉलर्सपेक्षा जास्त कमाई केलेला महाव्यावसायिक चित्रपट |- | ५ || [[ब्रुकलिन (चित्रपट)|ब्रुकलिन]] || २०१५ || पुरस्कारप्राप्त / यशस्वी || बाफ्टा उत्कृष्ट ब्रिटिश चित्रपट पुरस्कार विजेता; ऑस्कर नामांकन |- | ६ || [[पॅडिंग्टन इन पेरू]] || २०२४ || अलीकडील / शेवटचा प्रमुख चित्रपट || प्रमुख भूमिका असलेला अलीकडील शेवटचा चित्रपट |} === निवडक नाटके === {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ ज्युली वॉल्टर्स यांची प्रमुख नाटके ! # ! नाटकाचे नाव ! वर्ष ! रंगमंदिर ! विशेष नोंद |- | १ || [[द टॅमिंग ऑफ द श्रू (नाटक)|द टॅमिंग ऑफ द श्रू]] || १९७६ || रॉयल एक्सचेंज || व्यावसायिक रंगमंचावरील पहिले प्रमुख नाटक |- | २ || [[एज्युकेटिंग रीटा (नाटक)|एज्युकेटिंग रीटा]] || १९८० || रॉयल शेक्सपियर कंपनी || व्यावसायिकदृष्ट्या प्रचंड यशस्वी; ऑलिव्हियर पुरस्कार नामांकन |- | ३ || [[ऑल माय सन्स]] || २००० || रॉयल नॅशनल थिएटर || पुरस्कारप्राप्त नाटक; सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्रीसाठी प्रतिष्ठित ऑलिव्हियर पुरस्कार विजेता |- | ४ || [[एकॉर्न अँटिक्स: द म्युझिकल]] || २००५ || थिएटर रॉयल हेमार्केट || शेवटचे व्यावसायिक संगीत नाटक (म्युझिकल) |} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:इंग्लिश दूरचित्रवाहिनी अभिनेत्री]] [[वर्ग:इ.स. १९५० मधील जन्म]] [[वर्ग:बाफ्टा पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:एमी पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:इंग्लिश चित्रपट अभिनेत्री]] [[वर्ग:गोल्डन ग्लोब पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:लॉरेन्स ऑलिव्हिये पुरस्कारविजेते]] t5t00yt1kt6ebo5bboin6bv5z5a7m5c 2693433 2693432 2026-07-09T12:41:28Z अभय नातू 206 /* निवडक चित्रपट */ 2693433 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''डेम ज्युलिया मेरी वॉल्टर्स''' (जन्म २२ फेब्रुवारी १९५०), व्यावसायिकपणे '''ज्युली वॉल्टर्स''' म्हणून ओळखली जाते, ही एक इंग्रजी अभिनेत्री आहे. तिला चार ब्रिटिश अकादमी दूरचित्रवाणी पुरस्कार, दोन [[ब्रिटिश अकादमी चित्रपट पुरस्कार]], दोन आंतरराष्ट्रीय एमी पुरस्कार, एक [[गोल्डन ग्लोब पुरस्कार]] आणि एक [[लॉरेन्स ऑलिव्हिये पुरस्कार|ऑलिव्हिये पुरस्कार]] मिळाला आहे . वॉल्टर्सला अभिनय श्रेणींमध्ये दोन [[ऑस्कर पुरस्कार|अकादमी पुरस्कारांसाठी]] नामांकन मिळाले आहे—एकदा सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्रीसाठी आणि एकदा सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेत्रीसाठी. २०१४ मध्ये तिला आजीवन कामगिरीबद्दल बाफ्टा फेलोशिपने सन्मानित करण्यात आले. तिला २०१७ मध्ये [[दुसरी एलिझाबेथ|क्वीन एलिझाबेथ दुसरीने]] नाटकाच्या सेवांसाठी डेम (DBE) बनवले होते. ''एज्युकेटिंग रीटा'' (१९८३) मध्ये मुख्य भूमिका साकारून वॉल्टर्सला प्रसिद्धी मिळाली. हा चित्रपट ज्या नाट्काच्या वेस्ट एंड प्रोडक्शन साकार झाला होता, त्यात वॉल्टर्सने काम केले होते. ''पर्सनल सर्व्हिसेस'' (१९८७), ''प्रिक अप युअर इअर्स'' (१९८७), ''बस्टर'' (१९८८), ''स्टेपिंग आउट'' (१९९१), ''सिस्टर माय सिस्टर'' (१९९४), ''गर्ल्स नाईट'' (१९९८), ''टायटॅनिक टाउन'' (१९९८), ''बिली इलियट'' (२०००), [[हॅरी पॉटर (चित्रपट शृंखला)|''हॅरी पॉटर'' मालिका]] (२००१-२०११), ''कॅलेंडर गर्ल्स'' (२००३), ''बिकमिंग जेन'' (२००७), ''मम्मा मिया!'' (२००८) आणि त्याचा २०१८ चा पुढील भाग, ''ब्रेव्ह'' (२०१२), ''पॅडिंग्टन'' (२०१४) आणि त्याचा २०१७ चा पुढील भाग, ''ब्रुकलिन'' (२०१५), ''फिल्म स्टार्स डोंट डाय इन लिव्हरपूल'' (२०१७), आणि ''मेरी पॉपिन्स रिटर्न्स'' (२०१८) यासह ती इतर अनेक चित्रपटांमध्ये दिसली आहे. [[हॅरी पॉटर (चित्रपट शृंखला)|''हॅरी पॉटर'']] मालिलेमध्ये तिने मॉली विजलीची भूमीला साकारली. नाटकात तिने २००१ च्या ''ऑल माय सन्सच्या'' पुनरुज्जीवनातल्या कामासाठी सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्रीचा ऑलिव्हिये पुरस्कार जिंकला. दूरचित्रवाणीवर, वॉल्टर्सने व्हिक्टोरिया वुडसोबत नियमितपणे काम केले; त्यांच्या प्रकल्पांमध्ये ''वुड अँड वॉल्टर्स'' (१९८१), ''व्हिक्टोरिया वुड: ॲज सीन ऑन टीव्ही'' (१९८५-१९८७), ''पॅट आणि मार्गारेट'' (१९९४), आणि ''डिनरलेडीज'' (१९९८-२०००) यांचा समावेश होता. ''माय ब्युटीफुल सन'' (२००१), ''मर्डर'' (२००२), ''द कँटरबरी टेल्स'' (२००३), आणि ''मो'' (२०१०) मधील भूमिकांसाठी तिने इतर कोणत्याही कलाकारापेक्षा चार वेळा सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्रीचा ब्रिटिश अकादमी दूरचित्रवाणी पुरस्कार जिंकला आहे. वॉल्टर्स आणि [[हेलन मिरेन]] या एकमेव अभिनेत्री आहेत ज्यांनी सलग तीन वेळा हा पुरस्कार जिंकला आहे आणि वॉल्टर्स या श्रेणीतील सर्वाधिक नामांकनांसाठी सातसह [[जुडी डेंच]] यांच्याशी बरोबरी करत आहे. ''अ शॉर्ट स्टे इन स्वित्झर्लंड'' (२००९) आणि ''मो'' (२०१०) मधील तिच्या भूमिकांसाठी दोनदा सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्रीचा आंतरराष्ट्रीय एमी पुरस्कार जिंकणारी ती एकमेव अभिनेत्री आहे. २००६ मध्ये, ब्रिटिश जनतेने आय टिव्ही च्या ५० ग्रेटेस्ट स्टार्सच्या सर्वेक्षणात वॉल्टर्सला चौथ्या क्रमांकावर मत दिले होते. ज्युलिया मेरी वॉल्टर्सचा जन्म २२ फेब्रुवारी १९५० रोजी सेंट चाड हॉस्पिटल <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.bhamb14.co.uk/index_files/StChadsHospital.htm|title=St Chads Hospital|website=Bhamb14.co.uk|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303230228/http://www.bhamb14.co.uk/index_files/StChadsHospital.htm|archive-date=3 March 2016|access-date=15 January 2016}}</ref> एजबॅस्टन, [[बर्मिंगहॅम]], इंग्लंड येथे झाला.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=That's Another Story: The Autobiography|last=Walters|first=Julie|publisher=Weidenfeld & Nicolson, London|year=2008|isbn=978-0-297-85206-3|page=2}}</ref> मेरी ब्रिजेट (पोस्टल क्लर्क) आणि थॉमस वॉल्टर्स (बिल्डर आणि डेकोरेटर) यांची ही मुलगी.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.bbc.co.uk/mediacentre/proginfo/2014/31/who-do-you-think-you-are-ep-one|title=Who Do You Think You Are? Julie Walters&nbsp;— Media Centre|last=9.00pm-10.00pm|date=1 January 1970|publisher=BBC|access-date=15 January 2016}}</ref> तिचे आजोबा थॉमस वॉल्टर्स हे [[दुसरे बोअर युद्ध|दुसऱ्या बोअर युद्धात]] सैनिक होते आणि रॉयल वॉर्विकशायर रेजिमेंटच्या दुसऱ्या बटालियनमध्ये सेवा करत असताना जून १९१५ मध्ये [[पहिले महायुद्ध|पहिल्या महायुद्धात]] ते मारले गेले होते.<ref name="wdytyam">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.whodoyouthinkyouaremagazine.com/episode/julie-walters/|title=Julie Waters|publisher=Who Do You Think You Are? Magazine|access-date=2 December 2021}}</ref> == वैयक्तिक जीवन == १९८५ मध्ये फुलहॅम पबमध्ये एका भेटीनंतर ग्रांट रॉफी यांच्याशी वॉल्टर्सचे संबंध सुरू झाले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://lady.co.uk/23-reasons-why-julies-real-lady|title=23 reasons why Julie's a real Lady {{!}} lady.co.uk|website=lady.co.uk|language=en|access-date=2022-06-22}}</ref> त्यांनी मेसी मे रॉफी या मुलीला २६ एप्रिल १९८८ ला जन्म दिला.<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/the_queens_diamond_jubilee/9308213/Beer-bunting-and-Julie-Walters-village-celebrates-Diamond-Jubilee-with-style.html|title=Beer, bunting and Julie Walters&nbsp;— village celebrates Diamond Jubilee with style|date=2 June 2012|work=Telegraph|access-date=15 January 2016|url-access=subscription|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220110/https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/the_queens_diamond_jubilee/9308213/Beer-bunting-and-Julie-Walters-village-celebrates-Diamond-Jubilee-with-style.html|archive-date=10 January 2022|url-status=live}}</ref> वॉल्टर्स हे [[वेस्ट ब्रॉम्विच अल्बियन एफ.सी.|वेस्ट ब्रॉमविच अल्बियन फुटबॉल क्लबचे]] समर्थक आहेत. ती घरगुती हिंसाचार वाचलेल्यांच्या चॅरिटी वुमेन्स एडची संरक्षक आहे. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.womensaid.org.uk/about-us/who-we-are/patrons-and-ambassadors/|title=Patrons and Ambassadors|website=Women's Aid|access-date=21 September 2020}}</ref> वॉल्टर्सला २०१८ मध्ये स्टेज तीन [[मोठ्या आतड्याचा कर्करोग|आतड्याचा कर्करोग]] झाल्याचे निदान झाले. शस्त्रक्रिया आणि [[रसायनोपचार|केमोथेरपी]] झाल्यानंतर हा कमी झाला. पण तिला ''द सीक्रेट गार्डनमधील'' काही सीन्समधून कट करावे लागले आणि ''मम्मा मियाच्या'' प्रीमियरलाही मुकावे लागले. मार्च २०२३ मध्ये, वॉल्टर्सने प्रकृती अस्वास्थ्यामुळे ''ट्रूलव्ह'' या नवीन चॅनल ४ च्या नाटकात येण्यापासून माघार घेतल्याची घोषणा केली. शोमध्ये तिची जागा लिंडसे डंकनने घेतली होती.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://deadline.com/2023/02/julie-walters-lindsay-duncan-truelove-charlie-covell-iain-weatherby-the-end-of-the-fucking-world-bbc-studios-1235272847/|title=Julie Walters Pulls Out Of Channel 4 Drama 'Truelove' Due To Ill Health, Replaced By Lindsay Duncan|date=28 February 2023|website=Deadline|access-date=2 March 2023}}</ref> == कारकीर्द == === निवडक चित्रपट === {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ ज्युली वॉल्टर्स यांचे प्रमुख चित्रपट ! # ! चित्रपटाचे नाव ! वर्ष ! प्रकार ! विशेष नोंद |- | १ || [[एज्युकेटिंग रीटा (चित्रपट)|एज्युकेटिंग रीटा]] || १९८३ || चित्रपट पदार्पण/पुरस्कारप्राप्त || पहिले चित्रपट पदार्पण; बाफ्टा आणि [[गोल्डन ग्लोब पुरस्कार]] विजेता; ऑस्कर नामांकन |- | २ || [[बिली इलियट]] || २००० || व्यावसायिक यश/पुरस्कारप्राप्त || बाफ्टा पुरस्कार विजेता; ऑस्कर नामांकन; जगभर १० कोटी डॉलरपेक्षा जास्त कमाई |- | ३ || [[हॅरी पॉटर अँड द फिलॉसॉफर्स स्टोन (चित्रपट)|हॅरी पॉटर अँड द फिलॉसॉफर्स स्टोन]] || २००१ || व्यावसायिकदृष्ट्या अत्यंत यशस्वी || मॉली वीझली म्हणून पहिली भूमिका; जागतिक स्तरावर प्रचंड आर्थिक यश |- | ४ || [[मम्मा मिया! (चित्रपट)|मम्मा मिया!]] || २००८ || व्यावसायिकदृष्ट्या अत्यंत यशस्वी || ६० कोटी [[अमेरिकन डॉलर|डॉलर]]पेक्षा जास्त कमाई केलेला महाव्यावसायिक चित्रपट |- | ५ || [[ब्रुकलिन (चित्रपट)|ब्रुकलिन]] || २०१५ || पुरस्कारप्राप्त/यशस्वी || [[बाफ्टा पुरस्कार|बाफ्टा]] उत्कृष्ट ब्रिटिश चित्रपट पुरस्कार विजेता; [[ऑस्कर पुरस्कार|ऑस्कर]] नामांकन |- | ६ || [[पॅडिंग्टन इन पेरू]] || २०२४ || अलीकडील/शेवटचा प्रमुख चित्रपट || प्रमुख भूमिका असलेला अलीकडील शेवटचा चित्रपट |} === निवडक नाटके === {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ ज्युली वॉल्टर्स यांची प्रमुख नाटके ! # ! नाटकाचे नाव ! वर्ष ! रंगमंदिर ! विशेष नोंद |- | १ || [[द टॅमिंग ऑफ द श्रू (नाटक)|द टॅमिंग ऑफ द श्रू]] || १९७६ || रॉयल एक्सचेंज || व्यावसायिक रंगमंचावरील पहिले प्रमुख नाटक |- | २ || [[एज्युकेटिंग रीटा (नाटक)|एज्युकेटिंग रीटा]] || १९८० || रॉयल शेक्सपियर कंपनी || व्यावसायिकदृष्ट्या प्रचंड यशस्वी; ऑलिव्हियर पुरस्कार नामांकन |- | ३ || [[ऑल माय सन्स]] || २००० || रॉयल नॅशनल थिएटर || पुरस्कारप्राप्त नाटक; सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्रीसाठी प्रतिष्ठित ऑलिव्हियर पुरस्कार विजेता |- | ४ || [[एकॉर्न अँटिक्स: द म्युझिकल]] || २००५ || थिएटर रॉयल हेमार्केट || शेवटचे व्यावसायिक संगीत नाटक (म्युझिकल) |} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:इंग्लिश दूरचित्रवाहिनी अभिनेत्री]] [[वर्ग:इ.स. १९५० मधील जन्म]] [[वर्ग:बाफ्टा पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:एमी पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:इंग्लिश चित्रपट अभिनेत्री]] [[वर्ग:गोल्डन ग्लोब पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:लॉरेन्स ऑलिव्हिये पुरस्कारविजेते]] cm4loxl2b4bqxwzq1prjd7z193uqeg5 0 346379 2693438 2397146 2026-07-09T12:50:40Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2693438 wikitext text/x-wiki {{बदल}} '''ए. के. रामानुजन''' (१६ मार्च १९२९ – १३ जुलै १९९३). भारतीय इंग्रजी काव्यपरंपरेमध्ये भरीव योगदान असलेले साहित्यिक. भाषातज्ज्ञ व संशोधक म्हणूनही ख्यातकीर्त. पूर्ण नाव अट्टीपटे कृष्णस्वामी रामानुजन. इंग्रजीव्यतिरिक्त रामानुजन यांचा [[तेलुगू भाषा|तेलुगु]], [[तमिळ भाषा|तामिळ]], [[कन्नड भाषा|कन्नड]] व [[संस्‍कृत भाषा|संस्कृत]] या भाषांमधील साहित्याचाही मोठा अभ्यास होता. या भाषांमधील निवडक गद्य व पद्य रचनांचा त्यांनी इंग्रजीतून अनुवाद केलेला आहे.जन्म म्हैसूर येथे.वडील आंतरराष्ट्रीय ख्यातीचे [[गणितज्ञ|गणितज्ज्ञ]] व [[खगोलशास्त्रज्ञ|खगोलशास्त्रज्ज्ञ]] होते. रामानुजन यांनी [[मैसुरु|म्हैसूर]] विद्यापीठातून इंग्रजी विषयातून पदवी प्राप्त केली. त्यांच्या संशोधन कार्यासाठी त्यांना डेक्कन कॉलेज, [[पुणे]] यांची फेलोशिप (१९५८-५९) आणि इंडियाना विद्यापीठाची फुलब्राईट स्कॉलरशिप (१९५९ – ६२) प्रदान करण्यात आली. त्यांनी इंडियाना विद्यापीठातून ‘[[भाषाशास्त्र|भाषाविज्ञान]]’ विषयातील डॉक्टरेट पदवी मिळवली. त्यांनी अनेक ख्यातनाम महाविद्यालये व विद्यापीठातून अध्यापन व संशोधनाचे कार्य केले. यामध्ये महाराजा सयाजीराव [[विद्यापीठ]], [[वडोदरा|बडोदा]], [[शिकागो]] विद्यापीठ, [[मिशिगन]] विद्यापीठ, [[कॅलिफोर्निया]]–बर्कले विद्यापीठ, इ. विद्यापीठांचा समावेश आहे. याशिवाय ‘साऊथ एशियन लँग्विजीस अँड सिव्हिलायझेशन’, ‘द्रविडीयन स्टडीज अँड लिंग्विस्टीक्स’ या शिकागो विद्यापीठाच्या विद्याशाखांच्या उभारणीत त्यांचे बहुमोल योगदान आहे. रामानुजन यांचा पहिला कवितासंग्रह  ''दि स्ट्राइडर्स'' (१९६६) साली प्रकाशित झाला. त्यानंतर ''रिलेशन्स'' (१९७१), ''सिलेक्टेड पोएम्स'' (१९७६), ''सेकंड साईट'' (१९८६) हे कवितासंग्रह प्रसिद्ध झाले आहेत. या इंग्रजी काव्यसंग्रहाबरोबरच त्यांचे कन्नड काव्यसंग्रह व त्याचे इंगजी अनुवादही या दरम्यान प्रसिद्ध झाले. यामध्ये ''होक्कुलल्ली हुव इल्ला'' (''नो लोटस इन दि नेव्हल'',१९६९),''मत्तू इतर पद्यगळू'' (''अँड आदर पोएम्स''-१९७७) या कन्नड कवितासंग्रहाचा समावेश आहे. तर ''दि इंटेरियर लँडस्केप: लव्ह पोएम्स फ्रॉम अ क्लासिकल तामिळ अँथोलॉजी'' (१९६७), ''स्पिकिंग ऑफ शिवा'' (१९७३),''हिम्स फॉर दि ड्राउनिंग'' (१९८१), ''पोएम्स ऑफ लव्ह अँड वॉर'' या ग्रंथांतून त्यांनी तमिळ आणि कन्नड साहित्यातील गद्य-पद्य रचना इंग्रजीतून अनुवादित केल्या आहेत. ए. के. रामानुजन हे आर. पार्थसारथी, निसिम एझिकेल, अरुण कोलटकर, आदिल जस्स्सावाला या भारतीय इंग्रजी कवींचे समकालीन आहेत. या सर्व कवींची कविता ही प्रामुख्याने आधुनिक भारतीय कविता म्हणून ओळखली जाते. आधुनिक भारतीय इंग्रजी कवींच्या लेखनात काही समान काव्यमुल्ये व आशय आहे. या उत्तर-वसाहतवादी कवींच्या कवितेवर अमेरिकन कवींचा प्रभाव आहे. त्यांच्या कवितेमधून उपरोधाचा एक तीव्र स्वर विशेषत्वाने ऐकू येतो. प्राचीन भारतीय काव्याचे अनुवादाच्या माध्यमातून पुनर्मूल्यांकन, भारतीय अस्मितेच्या अवाजवी उदात्तीकरणाबद्दलची कठोर चिकित्सा, पारंपरिक काव्यप्रकारास विरोध हे काही गुणविशेष या कालखंडातील भारतीय इंग्रजी काव्यात दिसून येतात. ही वैशिष्ट्ये रामानुजन यांच्या काव्यामध्येही आढळून येतात.याखेरीज भारतीय आणि अमेरिकन भवतालातून दिसणाऱ्या वस्तूजगतातील घटकांचे सर्जनशील प्रतिमासंघटन, कवितेच्या रूपबंधाची कौशल्यपूर्ण हाताळणी, शब्दांच्या अंतर्लयीची बंदिस्त तरीही संवादी मांडणी आणि भाषिक अवकाशाचा विविध पातळ्यांवरती घेतलेला शोध हे रामानुजन यांच्या काव्यशैलीचे ठळक विशेष आहेत. काव्याच्या दृश्यात्मक व ध्वन्यात्मक परिणामांचा सखोल विचार त्यांच्या कवितेतून दिसून येतो. त्यांनी लिहिलेल्या दीर्घ कवितांमधूनही याचे प्रत्यंतर येते. [[भारत|भारता]]<nowiki/>सारख्या खूप खोलवर रुजलेल्या सांस्कृतिक, बहुभाषिक अवकाशातून दुसऱ्या सांस्कृतिक अवकाशात स्थिरावतानाचे अनुभवविश्व रामानुजन आपल्या कवितेतून मांडतात.वंशभेदाचे वास्तव, परकेपणाची भावना आणि तडजोडीचे वर्तमान यांचा उल्लेख त्यांच्या कवितेत अटळपणे येतो. परंतु याची परिणती सांस्कृतिक स्थलांतराबद्दलचा कडवटपणा किंवा भारतीयत्वाबद्दलचा अवास्तव गौरव यामध्ये रुपांतरीत होणार नाही याची ते पुरपूर काळजी घेतात. याउलट कविता किंवा अनुवाद अशा दोन्ही माध्यमातून हे अनुभवविश्व रामानुजन वेगळ्या पातळीवरून स्वीकारताना दिसतात. बहुपेडी अनुभवविश्व त्यांची कविता संपन्न बनविण्यास पोषकच ठरलेले आहे. या अनुभवविश्वाच्या अनेक स्तरांची एकत्रित मांडणी करणारी रामानुजन यांची कविता एखाद्या चायनीज बॉक्सप्रमाणे उकलण्यास जटील वाटू शकते. त्यातल्या बंदिस्तपणामुळे ती बऱ्याचदा दुर्बोधतेकडेही झुकताना दिसते. या आशयसुत्राव्यतिरिक्त रामानुजन यांच्या कवितेत कौटुंबिक परीघ, जाती – धर्माची चौकट, देश – राज्य यांच्या सीमारेषा आणि भोवतालचे वस्तुनिष्ठ जग यातून व्यक्तिगत ‘स्व’चा शोध घेण्याची धडपड सातत्याने दिसून येते. आधुनिकतेने बहाल केलेली शास्त्रीय चिकित्सक दृष्टी आणि वैयक्तिक, सांस्कृतिक व वांशिक स्मृती या दोन्ही पातळ्यांवरून एक भारतीय म्हणून चालू असलेला शोध, त्यातून आलेले ताणतणाव आणि त्यातले पेच रामानुजन आपल्या कवितेतून मांडतात. रामानुजन यांचा शोध हा केवळ भारतीयत्वापुरता मर्यादित राहत नाही. धर्म, देश, भाषा, विचारधारा यांसारख्या संस्थात्मक घटकांशी असलेल्या बांधिलकीतून एक मनुष्य म्हणून तटस्थ राहणे, मुखवट्यांचे जग आणि त्यातली अटळता व त्यातून दूरस्थ होऊन स्वतःचा शोध घेण्याची संवेदनशील व्यक्तीची धडपड आणि त्यातून शून्यतेचा येऊ घातलेला अनुभव याचेही दर्शन रामानुजन यांच्या कवितेतून अधोरेखीत झाले आहे. रामानुजन यांच्या एकूण कार्याची नोंद घेत भारत सरकारने त्यांना [[पद्मश्री पुरस्कार|पद्मश्री]] (१९७६)पुरस्काराने सन्मानित केले. ''दि सिलेक्टेड पोएम्स'' या काव्यसंग्रहासाठी त्यांना मरणोपरांत साहित्य अकादमी पुरस्कार बहाल करण्यात आला. याशिवाय प्रतिष्ठेची मॅकऑथर फेलोशिपही (१९८३) त्यांना प्रदान करण्यात आली आहे. अल्पशा आजाराने [[शिकागो]] येथे त्यांचे निधन झाले. [[वर्ग:इंग्लिश साहित्यिक]] 62vj1canpygb8g8t1yymizvcxa96s0y 2693439 2693438 2026-07-09T12:50:47Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2693439 wikitext text/x-wiki {{बदल}} '''ए. के. रामानुजन''' (१६ मार्च १९२९ – १३ जुलै १९९३). भारतीय इंग्रजी काव्यपरंपरेमध्ये भरीव योगदान असलेले साहित्यिक. भाषातज्ज्ञ व संशोधक म्हणूनही ख्यातकीर्त. पूर्ण नाव अट्टीपटे कृष्णस्वामी रामानुजन. इंग्रजीव्यतिरिक्त रामानुजन यांचा [[तेलुगू भाषा|तेलुगु]], [[तमिळ भाषा|तामिळ]], [[कन्नड भाषा|कन्नड]] व [[संस्‍कृत भाषा|संस्कृत]] या भाषांमधील साहित्याचाही मोठा अभ्यास होता. या भाषांमधील निवडक गद्य व पद्य रचनांचा त्यांनी इंग्रजीतून अनुवाद केलेला आहे.जन्म म्हैसूर येथे.वडील आंतरराष्ट्रीय ख्यातीचे [[गणितज्ञ|गणितज्ज्ञ]] व [[खगोलशास्त्रज्ञ|खगोलशास्त्रज्ज्ञ]] होते. रामानुजन यांनी [[मैसुरु|म्हैसूर]] विद्यापीठातून इंग्रजी विषयातून पदवी प्राप्त केली. त्यांच्या संशोधन कार्यासाठी त्यांना डेक्कन कॉलेज, [[पुणे]] यांची फेलोशिप (१९५८-५९) आणि इंडियाना विद्यापीठाची फुलब्राईट स्कॉलरशिप (१९५९ – ६२) प्रदान करण्यात आली. त्यांनी इंडियाना विद्यापीठातून ‘[[भाषाशास्त्र|भाषाविज्ञान]]’ विषयातील डॉक्टरेट पदवी मिळवली. त्यांनी अनेक ख्यातनाम महाविद्यालये व विद्यापीठातून अध्यापन व संशोधनाचे कार्य केले. यामध्ये महाराजा सयाजीराव [[विद्यापीठ]], [[वडोदरा|बडोदा]], [[शिकागो]] विद्यापीठ, [[मिशिगन]] विद्यापीठ, [[कॅलिफोर्निया]]–बर्कले विद्यापीठ, इ. विद्यापीठांचा समावेश आहे. याशिवाय ‘साऊथ एशियन लँग्विजीस अँड सिव्हिलायझेशन’, ‘द्रविडीयन स्टडीज अँड लिंग्विस्टीक्स’ या शिकागो विद्यापीठाच्या विद्याशाखांच्या उभारणीत त्यांचे बहुमोल योगदान आहे. रामानुजन यांचा पहिला कवितासंग्रह  ''दि स्ट्राइडर्स'' (१९६६) साली प्रकाशित झाला. त्यानंतर ''रिलेशन्स'' (१९७१), ''सिलेक्टेड पोएम्स'' (१९७६), ''सेकंड साईट'' (१९८६) हे कवितासंग्रह प्रसिद्ध झाले आहेत. या इंग्रजी काव्यसंग्रहाबरोबरच त्यांचे कन्नड काव्यसंग्रह व त्याचे इंगजी अनुवादही या दरम्यान प्रसिद्ध झाले. यामध्ये ''होक्कुलल्ली हुव इल्ला'' (''नो लोटस इन दि नेव्हल'',१९६९),''मत्तू इतर पद्यगळू'' (''अँड आदर पोएम्स''-१९७७) या कन्नड कवितासंग्रहाचा समावेश आहे. तर ''दि इंटेरियर लँडस्केप: लव्ह पोएम्स फ्रॉम अ क्लासिकल तामिळ अँथोलॉजी'' (१९६७), ''स्पिकिंग ऑफ शिवा'' (१९७३),''हिम्स फॉर दि ड्राउनिंग'' (१९८१), ''पोएम्स ऑफ लव्ह अँड वॉर'' या ग्रंथांतून त्यांनी तमिळ आणि कन्नड साहित्यातील गद्य-पद्य रचना इंग्रजीतून अनुवादित केल्या आहेत. ए. के. रामानुजन हे आर. पार्थसारथी, निसिम एझिकेल, अरुण कोलटकर, आदिल जस्स्सावाला या भारतीय इंग्रजी कवींचे समकालीन आहेत. या सर्व कवींची कविता ही प्रामुख्याने आधुनिक भारतीय कविता म्हणून ओळखली जाते. आधुनिक भारतीय इंग्रजी कवींच्या लेखनात काही समान काव्यमुल्ये व आशय आहे. या उत्तर-वसाहतवादी कवींच्या कवितेवर अमेरिकन कवींचा प्रभाव आहे. त्यांच्या कवितेमधून उपरोधाचा एक तीव्र स्वर विशेषत्वाने ऐकू येतो. प्राचीन भारतीय काव्याचे अनुवादाच्या माध्यमातून पुनर्मूल्यांकन, भारतीय अस्मितेच्या अवाजवी उदात्तीकरणाबद्दलची कठोर चिकित्सा, पारंपरिक काव्यप्रकारास विरोध हे काही गुणविशेष या कालखंडातील भारतीय इंग्रजी काव्यात दिसून येतात. ही वैशिष्ट्ये रामानुजन यांच्या काव्यामध्येही आढळून येतात.याखेरीज भारतीय आणि अमेरिकन भवतालातून दिसणाऱ्या वस्तूजगतातील घटकांचे सर्जनशील प्रतिमासंघटन, कवितेच्या रूपबंधाची कौशल्यपूर्ण हाताळणी, शब्दांच्या अंतर्लयीची बंदिस्त तरीही संवादी मांडणी आणि भाषिक अवकाशाचा विविध पातळ्यांवरती घेतलेला शोध हे रामानुजन यांच्या काव्यशैलीचे ठळक विशेष आहेत. काव्याच्या दृश्यात्मक व ध्वन्यात्मक परिणामांचा सखोल विचार त्यांच्या कवितेतून दिसून येतो. त्यांनी लिहिलेल्या दीर्घ कवितांमधूनही याचे प्रत्यंतर येते. [[भारत|भारता]]<nowiki/>सारख्या खूप खोलवर रुजलेल्या सांस्कृतिक, बहुभाषिक अवकाशातून दुसऱ्या सांस्कृतिक अवकाशात स्थिरावतानाचे अनुभवविश्व रामानुजन आपल्या कवितेतून मांडतात.वंशभेदाचे वास्तव, परकेपणाची भावना आणि तडजोडीचे वर्तमान यांचा उल्लेख त्यांच्या कवितेत अटळपणे येतो. परंतु याची परिणती सांस्कृतिक स्थलांतराबद्दलचा कडवटपणा किंवा भारतीयत्वाबद्दलचा अवास्तव गौरव यामध्ये रुपांतरीत होणार नाही याची ते पुरपूर काळजी घेतात. याउलट कविता किंवा अनुवाद अशा दोन्ही माध्यमातून हे अनुभवविश्व रामानुजन वेगळ्या पातळीवरून स्वीकारताना दिसतात. बहुपेडी अनुभवविश्व त्यांची कविता संपन्न बनविण्यास पोषकच ठरलेले आहे. या अनुभवविश्वाच्या अनेक स्तरांची एकत्रित मांडणी करणारी रामानुजन यांची कविता एखाद्या चायनीज बॉक्सप्रमाणे उकलण्यास जटील वाटू शकते. त्यातल्या बंदिस्तपणामुळे ती बऱ्याचदा दुर्बोधतेकडेही झुकताना दिसते. या आशयसुत्राव्यतिरिक्त रामानुजन यांच्या कवितेत कौटुंबिक परीघ, जाती – धर्माची चौकट, देश – राज्य यांच्या सीमारेषा आणि भोवतालचे वस्तुनिष्ठ जग यातून व्यक्तिगत ‘स्व’चा शोध घेण्याची धडपड सातत्याने दिसून येते. आधुनिकतेने बहाल केलेली शास्त्रीय चिकित्सक दृष्टी आणि वैयक्तिक, सांस्कृतिक व वांशिक स्मृती या दोन्ही पातळ्यांवरून एक भारतीय म्हणून चालू असलेला शोध, त्यातून आलेले ताणतणाव आणि त्यातले पेच रामानुजन आपल्या कवितेतून मांडतात. रामानुजन यांचा शोध हा केवळ भारतीयत्वापुरता मर्यादित राहत नाही. धर्म, देश, भाषा, विचारधारा यांसारख्या संस्थात्मक घटकांशी असलेल्या बांधिलकीतून एक मनुष्य म्हणून तटस्थ राहणे, मुखवट्यांचे जग आणि त्यातली अटळता व त्यातून दूरस्थ होऊन स्वतःचा शोध घेण्याची संवेदनशील व्यक्तीची धडपड आणि त्यातून शून्यतेचा येऊ घातलेला अनुभव याचेही दर्शन रामानुजन यांच्या कवितेतून अधोरेखीत झाले आहे. रामानुजन यांच्या एकूण कार्याची नोंद घेत भारत सरकारने त्यांना [[पद्मश्री पुरस्कार|पद्मश्री]] (१९७६)पुरस्काराने सन्मानित केले. ''दि सिलेक्टेड पोएम्स'' या काव्यसंग्रहासाठी त्यांना मरणोपरांत साहित्य अकादमी पुरस्कार बहाल करण्यात आला. याशिवाय प्रतिष्ठेची मॅकऑथर फेलोशिपही (१९८३) त्यांना प्रदान करण्यात आली आहे. अल्पशा आजाराने [[शिकागो]] येथे त्यांचे निधन झाले. [[वर्ग:इंग्लिश साहित्यिक]] [[वर्ग:इ.स. १९२९ मधील जन्म]] ezz9sm4o7yrxb3snbzgi5wgztk1nbd5 2693440 2693439 2026-07-09T12:50:58Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2693440 wikitext text/x-wiki {{बदल}} '''ए. के. रामानुजन''' (१६ मार्च १९२९ – १३ जुलै १९९३). भारतीय इंग्रजी काव्यपरंपरेमध्ये भरीव योगदान असलेले साहित्यिक. भाषातज्ज्ञ व संशोधक म्हणूनही ख्यातकीर्त. पूर्ण नाव अट्टीपटे कृष्णस्वामी रामानुजन. इंग्रजीव्यतिरिक्त रामानुजन यांचा [[तेलुगू भाषा|तेलुगु]], [[तमिळ भाषा|तामिळ]], [[कन्नड भाषा|कन्नड]] व [[संस्‍कृत भाषा|संस्कृत]] या भाषांमधील साहित्याचाही मोठा अभ्यास होता. या भाषांमधील निवडक गद्य व पद्य रचनांचा त्यांनी इंग्रजीतून अनुवाद केलेला आहे.जन्म म्हैसूर येथे.वडील आंतरराष्ट्रीय ख्यातीचे [[गणितज्ञ|गणितज्ज्ञ]] व [[खगोलशास्त्रज्ञ|खगोलशास्त्रज्ज्ञ]] होते. रामानुजन यांनी [[मैसुरु|म्हैसूर]] विद्यापीठातून इंग्रजी विषयातून पदवी प्राप्त केली. त्यांच्या संशोधन कार्यासाठी त्यांना डेक्कन कॉलेज, [[पुणे]] यांची फेलोशिप (१९५८-५९) आणि इंडियाना विद्यापीठाची फुलब्राईट स्कॉलरशिप (१९५९ – ६२) प्रदान करण्यात आली. त्यांनी इंडियाना विद्यापीठातून ‘[[भाषाशास्त्र|भाषाविज्ञान]]’ विषयातील डॉक्टरेट पदवी मिळवली. त्यांनी अनेक ख्यातनाम महाविद्यालये व विद्यापीठातून अध्यापन व संशोधनाचे कार्य केले. यामध्ये महाराजा सयाजीराव [[विद्यापीठ]], [[वडोदरा|बडोदा]], [[शिकागो]] विद्यापीठ, [[मिशिगन]] विद्यापीठ, [[कॅलिफोर्निया]]–बर्कले विद्यापीठ, इ. विद्यापीठांचा समावेश आहे. याशिवाय ‘साऊथ एशियन लँग्विजीस अँड सिव्हिलायझेशन’, ‘द्रविडीयन स्टडीज अँड लिंग्विस्टीक्स’ या शिकागो विद्यापीठाच्या विद्याशाखांच्या उभारणीत त्यांचे बहुमोल योगदान आहे. रामानुजन यांचा पहिला कवितासंग्रह  ''दि स्ट्राइडर्स'' (१९६६) साली प्रकाशित झाला. त्यानंतर ''रिलेशन्स'' (१९७१), ''सिलेक्टेड पोएम्स'' (१९७६), ''सेकंड साईट'' (१९८६) हे कवितासंग्रह प्रसिद्ध झाले आहेत. या इंग्रजी काव्यसंग्रहाबरोबरच त्यांचे कन्नड काव्यसंग्रह व त्याचे इंगजी अनुवादही या दरम्यान प्रसिद्ध झाले. यामध्ये ''होक्कुलल्ली हुव इल्ला'' (''नो लोटस इन दि नेव्हल'',१९६९),''मत्तू इतर पद्यगळू'' (''अँड आदर पोएम्स''-१९७७) या कन्नड कवितासंग्रहाचा समावेश आहे. तर ''दि इंटेरियर लँडस्केप: लव्ह पोएम्स फ्रॉम अ क्लासिकल तामिळ अँथोलॉजी'' (१९६७), ''स्पिकिंग ऑफ शिवा'' (१९७३),''हिम्स फॉर दि ड्राउनिंग'' (१९८१), ''पोएम्स ऑफ लव्ह अँड वॉर'' या ग्रंथांतून त्यांनी तमिळ आणि कन्नड साहित्यातील गद्य-पद्य रचना इंग्रजीतून अनुवादित केल्या आहेत. ए. के. रामानुजन हे आर. पार्थसारथी, निसिम एझिकेल, अरुण कोलटकर, आदिल जस्स्सावाला या भारतीय इंग्रजी कवींचे समकालीन आहेत. या सर्व कवींची कविता ही प्रामुख्याने आधुनिक भारतीय कविता म्हणून ओळखली जाते. आधुनिक भारतीय इंग्रजी कवींच्या लेखनात काही समान काव्यमुल्ये व आशय आहे. या उत्तर-वसाहतवादी कवींच्या कवितेवर अमेरिकन कवींचा प्रभाव आहे. त्यांच्या कवितेमधून उपरोधाचा एक तीव्र स्वर विशेषत्वाने ऐकू येतो. प्राचीन भारतीय काव्याचे अनुवादाच्या माध्यमातून पुनर्मूल्यांकन, भारतीय अस्मितेच्या अवाजवी उदात्तीकरणाबद्दलची कठोर चिकित्सा, पारंपरिक काव्यप्रकारास विरोध हे काही गुणविशेष या कालखंडातील भारतीय इंग्रजी काव्यात दिसून येतात. ही वैशिष्ट्ये रामानुजन यांच्या काव्यामध्येही आढळून येतात.याखेरीज भारतीय आणि अमेरिकन भवतालातून दिसणाऱ्या वस्तूजगतातील घटकांचे सर्जनशील प्रतिमासंघटन, कवितेच्या रूपबंधाची कौशल्यपूर्ण हाताळणी, शब्दांच्या अंतर्लयीची बंदिस्त तरीही संवादी मांडणी आणि भाषिक अवकाशाचा विविध पातळ्यांवरती घेतलेला शोध हे रामानुजन यांच्या काव्यशैलीचे ठळक विशेष आहेत. काव्याच्या दृश्यात्मक व ध्वन्यात्मक परिणामांचा सखोल विचार त्यांच्या कवितेतून दिसून येतो. त्यांनी लिहिलेल्या दीर्घ कवितांमधूनही याचे प्रत्यंतर येते. [[भारत|भारता]]<nowiki/>सारख्या खूप खोलवर रुजलेल्या सांस्कृतिक, बहुभाषिक अवकाशातून दुसऱ्या सांस्कृतिक अवकाशात स्थिरावतानाचे अनुभवविश्व रामानुजन आपल्या कवितेतून मांडतात.वंशभेदाचे वास्तव, परकेपणाची भावना आणि तडजोडीचे वर्तमान यांचा उल्लेख त्यांच्या कवितेत अटळपणे येतो. परंतु याची परिणती सांस्कृतिक स्थलांतराबद्दलचा कडवटपणा किंवा भारतीयत्वाबद्दलचा अवास्तव गौरव यामध्ये रुपांतरीत होणार नाही याची ते पुरपूर काळजी घेतात. याउलट कविता किंवा अनुवाद अशा दोन्ही माध्यमातून हे अनुभवविश्व रामानुजन वेगळ्या पातळीवरून स्वीकारताना दिसतात. बहुपेडी अनुभवविश्व त्यांची कविता संपन्न बनविण्यास पोषकच ठरलेले आहे. या अनुभवविश्वाच्या अनेक स्तरांची एकत्रित मांडणी करणारी रामानुजन यांची कविता एखाद्या चायनीज बॉक्सप्रमाणे उकलण्यास जटील वाटू शकते. त्यातल्या बंदिस्तपणामुळे ती बऱ्याचदा दुर्बोधतेकडेही झुकताना दिसते. या आशयसुत्राव्यतिरिक्त रामानुजन यांच्या कवितेत कौटुंबिक परीघ, जाती – धर्माची चौकट, देश – राज्य यांच्या सीमारेषा आणि भोवतालचे वस्तुनिष्ठ जग यातून व्यक्तिगत ‘स्व’चा शोध घेण्याची धडपड सातत्याने दिसून येते. आधुनिकतेने बहाल केलेली शास्त्रीय चिकित्सक दृष्टी आणि वैयक्तिक, सांस्कृतिक व वांशिक स्मृती या दोन्ही पातळ्यांवरून एक भारतीय म्हणून चालू असलेला शोध, त्यातून आलेले ताणतणाव आणि त्यातले पेच रामानुजन आपल्या कवितेतून मांडतात. रामानुजन यांचा शोध हा केवळ भारतीयत्वापुरता मर्यादित राहत नाही. धर्म, देश, भाषा, विचारधारा यांसारख्या संस्थात्मक घटकांशी असलेल्या बांधिलकीतून एक मनुष्य म्हणून तटस्थ राहणे, मुखवट्यांचे जग आणि त्यातली अटळता व त्यातून दूरस्थ होऊन स्वतःचा शोध घेण्याची संवेदनशील व्यक्तीची धडपड आणि त्यातून शून्यतेचा येऊ घातलेला अनुभव याचेही दर्शन रामानुजन यांच्या कवितेतून अधोरेखीत झाले आहे. रामानुजन यांच्या एकूण कार्याची नोंद घेत भारत सरकारने त्यांना [[पद्मश्री पुरस्कार|पद्मश्री]] (१९७६)पुरस्काराने सन्मानित केले. ''दि सिलेक्टेड पोएम्स'' या काव्यसंग्रहासाठी त्यांना मरणोपरांत साहित्य अकादमी पुरस्कार बहाल करण्यात आला. याशिवाय प्रतिष्ठेची मॅकऑथर फेलोशिपही (१९८३) त्यांना प्रदान करण्यात आली आहे. अल्पशा आजाराने [[शिकागो]] येथे त्यांचे निधन झाले. [[वर्ग:इंग्लिश साहित्यिक]] [[वर्ग:इ.स. १९२९ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९९३ मधील मृत्यू]] jpx0jzl3qkrpvptizzftivbcs4domww 2693441 2693440 2026-07-09T12:51:08Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2693441 wikitext text/x-wiki {{बदल}} '''ए. के. रामानुजन''' (१६ मार्च १९२९ – १३ जुलै १९९३). भारतीय इंग्रजी काव्यपरंपरेमध्ये भरीव योगदान असलेले साहित्यिक. भाषातज्ज्ञ व संशोधक म्हणूनही ख्यातकीर्त. पूर्ण नाव अट्टीपटे कृष्णस्वामी रामानुजन. इंग्रजीव्यतिरिक्त रामानुजन यांचा [[तेलुगू भाषा|तेलुगु]], [[तमिळ भाषा|तामिळ]], [[कन्नड भाषा|कन्नड]] व [[संस्‍कृत भाषा|संस्कृत]] या भाषांमधील साहित्याचाही मोठा अभ्यास होता. या भाषांमधील निवडक गद्य व पद्य रचनांचा त्यांनी इंग्रजीतून अनुवाद केलेला आहे.जन्म म्हैसूर येथे.वडील आंतरराष्ट्रीय ख्यातीचे [[गणितज्ञ|गणितज्ज्ञ]] व [[खगोलशास्त्रज्ञ|खगोलशास्त्रज्ज्ञ]] होते. रामानुजन यांनी [[मैसुरु|म्हैसूर]] विद्यापीठातून इंग्रजी विषयातून पदवी प्राप्त केली. त्यांच्या संशोधन कार्यासाठी त्यांना डेक्कन कॉलेज, [[पुणे]] यांची फेलोशिप (१९५८-५९) आणि इंडियाना विद्यापीठाची फुलब्राईट स्कॉलरशिप (१९५९ – ६२) प्रदान करण्यात आली. त्यांनी इंडियाना विद्यापीठातून ‘[[भाषाशास्त्र|भाषाविज्ञान]]’ विषयातील डॉक्टरेट पदवी मिळवली. त्यांनी अनेक ख्यातनाम महाविद्यालये व विद्यापीठातून अध्यापन व संशोधनाचे कार्य केले. यामध्ये महाराजा सयाजीराव [[विद्यापीठ]], [[वडोदरा|बडोदा]], [[शिकागो]] विद्यापीठ, [[मिशिगन]] विद्यापीठ, [[कॅलिफोर्निया]]–बर्कले विद्यापीठ, इ. विद्यापीठांचा समावेश आहे. याशिवाय ‘साऊथ एशियन लँग्विजीस अँड सिव्हिलायझेशन’, ‘द्रविडीयन स्टडीज अँड लिंग्विस्टीक्स’ या शिकागो विद्यापीठाच्या विद्याशाखांच्या उभारणीत त्यांचे बहुमोल योगदान आहे. रामानुजन यांचा पहिला कवितासंग्रह  ''दि स्ट्राइडर्स'' (१९६६) साली प्रकाशित झाला. त्यानंतर ''रिलेशन्स'' (१९७१), ''सिलेक्टेड पोएम्स'' (१९७६), ''सेकंड साईट'' (१९८६) हे कवितासंग्रह प्रसिद्ध झाले आहेत. या इंग्रजी काव्यसंग्रहाबरोबरच त्यांचे कन्नड काव्यसंग्रह व त्याचे इंगजी अनुवादही या दरम्यान प्रसिद्ध झाले. यामध्ये ''होक्कुलल्ली हुव इल्ला'' (''नो लोटस इन दि नेव्हल'',१९६९),''मत्तू इतर पद्यगळू'' (''अँड आदर पोएम्स''-१९७७) या कन्नड कवितासंग्रहाचा समावेश आहे. तर ''दि इंटेरियर लँडस्केप: लव्ह पोएम्स फ्रॉम अ क्लासिकल तामिळ अँथोलॉजी'' (१९६७), ''स्पिकिंग ऑफ शिवा'' (१९७३),''हिम्स फॉर दि ड्राउनिंग'' (१९८१), ''पोएम्स ऑफ लव्ह अँड वॉर'' या ग्रंथांतून त्यांनी तमिळ आणि कन्नड साहित्यातील गद्य-पद्य रचना इंग्रजीतून अनुवादित केल्या आहेत. ए. के. रामानुजन हे आर. पार्थसारथी, निसिम एझिकेल, अरुण कोलटकर, आदिल जस्स्सावाला या भारतीय इंग्रजी कवींचे समकालीन आहेत. या सर्व कवींची कविता ही प्रामुख्याने आधुनिक भारतीय कविता म्हणून ओळखली जाते. आधुनिक भारतीय इंग्रजी कवींच्या लेखनात काही समान काव्यमुल्ये व आशय आहे. या उत्तर-वसाहतवादी कवींच्या कवितेवर अमेरिकन कवींचा प्रभाव आहे. त्यांच्या कवितेमधून उपरोधाचा एक तीव्र स्वर विशेषत्वाने ऐकू येतो. प्राचीन भारतीय काव्याचे अनुवादाच्या माध्यमातून पुनर्मूल्यांकन, भारतीय अस्मितेच्या अवाजवी उदात्तीकरणाबद्दलची कठोर चिकित्सा, पारंपरिक काव्यप्रकारास विरोध हे काही गुणविशेष या कालखंडातील भारतीय इंग्रजी काव्यात दिसून येतात. ही वैशिष्ट्ये रामानुजन यांच्या काव्यामध्येही आढळून येतात.याखेरीज भारतीय आणि अमेरिकन भवतालातून दिसणाऱ्या वस्तूजगतातील घटकांचे सर्जनशील प्रतिमासंघटन, कवितेच्या रूपबंधाची कौशल्यपूर्ण हाताळणी, शब्दांच्या अंतर्लयीची बंदिस्त तरीही संवादी मांडणी आणि भाषिक अवकाशाचा विविध पातळ्यांवरती घेतलेला शोध हे रामानुजन यांच्या काव्यशैलीचे ठळक विशेष आहेत. काव्याच्या दृश्यात्मक व ध्वन्यात्मक परिणामांचा सखोल विचार त्यांच्या कवितेतून दिसून येतो. त्यांनी लिहिलेल्या दीर्घ कवितांमधूनही याचे प्रत्यंतर येते. [[भारत|भारता]]<nowiki/>सारख्या खूप खोलवर रुजलेल्या सांस्कृतिक, बहुभाषिक अवकाशातून दुसऱ्या सांस्कृतिक अवकाशात स्थिरावतानाचे अनुभवविश्व रामानुजन आपल्या कवितेतून मांडतात.वंशभेदाचे वास्तव, परकेपणाची भावना आणि तडजोडीचे वर्तमान यांचा उल्लेख त्यांच्या कवितेत अटळपणे येतो. परंतु याची परिणती सांस्कृतिक स्थलांतराबद्दलचा कडवटपणा किंवा भारतीयत्वाबद्दलचा अवास्तव गौरव यामध्ये रुपांतरीत होणार नाही याची ते पुरपूर काळजी घेतात. याउलट कविता किंवा अनुवाद अशा दोन्ही माध्यमातून हे अनुभवविश्व रामानुजन वेगळ्या पातळीवरून स्वीकारताना दिसतात. बहुपेडी अनुभवविश्व त्यांची कविता संपन्न बनविण्यास पोषकच ठरलेले आहे. या अनुभवविश्वाच्या अनेक स्तरांची एकत्रित मांडणी करणारी रामानुजन यांची कविता एखाद्या चायनीज बॉक्सप्रमाणे उकलण्यास जटील वाटू शकते. त्यातल्या बंदिस्तपणामुळे ती बऱ्याचदा दुर्बोधतेकडेही झुकताना दिसते. या आशयसुत्राव्यतिरिक्त रामानुजन यांच्या कवितेत कौटुंबिक परीघ, जाती – धर्माची चौकट, देश – राज्य यांच्या सीमारेषा आणि भोवतालचे वस्तुनिष्ठ जग यातून व्यक्तिगत ‘स्व’चा शोध घेण्याची धडपड सातत्याने दिसून येते. आधुनिकतेने बहाल केलेली शास्त्रीय चिकित्सक दृष्टी आणि वैयक्तिक, सांस्कृतिक व वांशिक स्मृती या दोन्ही पातळ्यांवरून एक भारतीय म्हणून चालू असलेला शोध, त्यातून आलेले ताणतणाव आणि त्यातले पेच रामानुजन आपल्या कवितेतून मांडतात. रामानुजन यांचा शोध हा केवळ भारतीयत्वापुरता मर्यादित राहत नाही. धर्म, देश, भाषा, विचारधारा यांसारख्या संस्थात्मक घटकांशी असलेल्या बांधिलकीतून एक मनुष्य म्हणून तटस्थ राहणे, मुखवट्यांचे जग आणि त्यातली अटळता व त्यातून दूरस्थ होऊन स्वतःचा शोध घेण्याची संवेदनशील व्यक्तीची धडपड आणि त्यातून शून्यतेचा येऊ घातलेला अनुभव याचेही दर्शन रामानुजन यांच्या कवितेतून अधोरेखीत झाले आहे. रामानुजन यांच्या एकूण कार्याची नोंद घेत भारत सरकारने त्यांना [[पद्मश्री पुरस्कार|पद्मश्री]] (१९७६)पुरस्काराने सन्मानित केले. ''दि सिलेक्टेड पोएम्स'' या काव्यसंग्रहासाठी त्यांना मरणोपरांत साहित्य अकादमी पुरस्कार बहाल करण्यात आला. याशिवाय प्रतिष्ठेची मॅकऑथर फेलोशिपही (१९८३) त्यांना प्रदान करण्यात आली आहे. अल्पशा आजाराने [[शिकागो]] येथे त्यांचे निधन झाले. [[वर्ग:इंग्लिश साहित्यिक]] [[वर्ग:इ.स. १९२९ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९९३ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:कलेतील पद्मश्री पुरस्कारविजेते]] s6kvox5xyuzzf127pfcfdhaqy5jjq1q 2693442 2693441 2026-07-09T12:51:17Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2693442 wikitext text/x-wiki {{बदल}} '''ए. के. रामानुजन''' (१६ मार्च १९२९ – १३ जुलै १९९३). भारतीय इंग्रजी काव्यपरंपरेमध्ये भरीव योगदान असलेले साहित्यिक. भाषातज्ज्ञ व संशोधक म्हणूनही ख्यातकीर्त. पूर्ण नाव अट्टीपटे कृष्णस्वामी रामानुजन. इंग्रजीव्यतिरिक्त रामानुजन यांचा [[तेलुगू भाषा|तेलुगु]], [[तमिळ भाषा|तामिळ]], [[कन्नड भाषा|कन्नड]] व [[संस्‍कृत भाषा|संस्कृत]] या भाषांमधील साहित्याचाही मोठा अभ्यास होता. या भाषांमधील निवडक गद्य व पद्य रचनांचा त्यांनी इंग्रजीतून अनुवाद केलेला आहे.जन्म म्हैसूर येथे.वडील आंतरराष्ट्रीय ख्यातीचे [[गणितज्ञ|गणितज्ज्ञ]] व [[खगोलशास्त्रज्ञ|खगोलशास्त्रज्ज्ञ]] होते. रामानुजन यांनी [[मैसुरु|म्हैसूर]] विद्यापीठातून इंग्रजी विषयातून पदवी प्राप्त केली. त्यांच्या संशोधन कार्यासाठी त्यांना डेक्कन कॉलेज, [[पुणे]] यांची फेलोशिप (१९५८-५९) आणि इंडियाना विद्यापीठाची फुलब्राईट स्कॉलरशिप (१९५९ – ६२) प्रदान करण्यात आली. त्यांनी इंडियाना विद्यापीठातून ‘[[भाषाशास्त्र|भाषाविज्ञान]]’ विषयातील डॉक्टरेट पदवी मिळवली. त्यांनी अनेक ख्यातनाम महाविद्यालये व विद्यापीठातून अध्यापन व संशोधनाचे कार्य केले. यामध्ये महाराजा सयाजीराव [[विद्यापीठ]], [[वडोदरा|बडोदा]], [[शिकागो]] विद्यापीठ, [[मिशिगन]] विद्यापीठ, [[कॅलिफोर्निया]]–बर्कले विद्यापीठ, इ. विद्यापीठांचा समावेश आहे. याशिवाय ‘साऊथ एशियन लँग्विजीस अँड सिव्हिलायझेशन’, ‘द्रविडीयन स्टडीज अँड लिंग्विस्टीक्स’ या शिकागो विद्यापीठाच्या विद्याशाखांच्या उभारणीत त्यांचे बहुमोल योगदान आहे. रामानुजन यांचा पहिला कवितासंग्रह  ''दि स्ट्राइडर्स'' (१९६६) साली प्रकाशित झाला. त्यानंतर ''रिलेशन्स'' (१९७१), ''सिलेक्टेड पोएम्स'' (१९७६), ''सेकंड साईट'' (१९८६) हे कवितासंग्रह प्रसिद्ध झाले आहेत. या इंग्रजी काव्यसंग्रहाबरोबरच त्यांचे कन्नड काव्यसंग्रह व त्याचे इंगजी अनुवादही या दरम्यान प्रसिद्ध झाले. यामध्ये ''होक्कुलल्ली हुव इल्ला'' (''नो लोटस इन दि नेव्हल'',१९६९),''मत्तू इतर पद्यगळू'' (''अँड आदर पोएम्स''-१९७७) या कन्नड कवितासंग्रहाचा समावेश आहे. तर ''दि इंटेरियर लँडस्केप: लव्ह पोएम्स फ्रॉम अ क्लासिकल तामिळ अँथोलॉजी'' (१९६७), ''स्पिकिंग ऑफ शिवा'' (१९७३),''हिम्स फॉर दि ड्राउनिंग'' (१९८१), ''पोएम्स ऑफ लव्ह अँड वॉर'' या ग्रंथांतून त्यांनी तमिळ आणि कन्नड साहित्यातील गद्य-पद्य रचना इंग्रजीतून अनुवादित केल्या आहेत. ए. के. रामानुजन हे आर. पार्थसारथी, निसिम एझिकेल, अरुण कोलटकर, आदिल जस्स्सावाला या भारतीय इंग्रजी कवींचे समकालीन आहेत. या सर्व कवींची कविता ही प्रामुख्याने आधुनिक भारतीय कविता म्हणून ओळखली जाते. आधुनिक भारतीय इंग्रजी कवींच्या लेखनात काही समान काव्यमुल्ये व आशय आहे. या उत्तर-वसाहतवादी कवींच्या कवितेवर अमेरिकन कवींचा प्रभाव आहे. त्यांच्या कवितेमधून उपरोधाचा एक तीव्र स्वर विशेषत्वाने ऐकू येतो. प्राचीन भारतीय काव्याचे अनुवादाच्या माध्यमातून पुनर्मूल्यांकन, भारतीय अस्मितेच्या अवाजवी उदात्तीकरणाबद्दलची कठोर चिकित्सा, पारंपरिक काव्यप्रकारास विरोध हे काही गुणविशेष या कालखंडातील भारतीय इंग्रजी काव्यात दिसून येतात. ही वैशिष्ट्ये रामानुजन यांच्या काव्यामध्येही आढळून येतात.याखेरीज भारतीय आणि अमेरिकन भवतालातून दिसणाऱ्या वस्तूजगतातील घटकांचे सर्जनशील प्रतिमासंघटन, कवितेच्या रूपबंधाची कौशल्यपूर्ण हाताळणी, शब्दांच्या अंतर्लयीची बंदिस्त तरीही संवादी मांडणी आणि भाषिक अवकाशाचा विविध पातळ्यांवरती घेतलेला शोध हे रामानुजन यांच्या काव्यशैलीचे ठळक विशेष आहेत. काव्याच्या दृश्यात्मक व ध्वन्यात्मक परिणामांचा सखोल विचार त्यांच्या कवितेतून दिसून येतो. त्यांनी लिहिलेल्या दीर्घ कवितांमधूनही याचे प्रत्यंतर येते. [[भारत|भारता]]<nowiki/>सारख्या खूप खोलवर रुजलेल्या सांस्कृतिक, बहुभाषिक अवकाशातून दुसऱ्या सांस्कृतिक अवकाशात स्थिरावतानाचे अनुभवविश्व रामानुजन आपल्या कवितेतून मांडतात.वंशभेदाचे वास्तव, परकेपणाची भावना आणि तडजोडीचे वर्तमान यांचा उल्लेख त्यांच्या कवितेत अटळपणे येतो. परंतु याची परिणती सांस्कृतिक स्थलांतराबद्दलचा कडवटपणा किंवा भारतीयत्वाबद्दलचा अवास्तव गौरव यामध्ये रुपांतरीत होणार नाही याची ते पुरपूर काळजी घेतात. याउलट कविता किंवा अनुवाद अशा दोन्ही माध्यमातून हे अनुभवविश्व रामानुजन वेगळ्या पातळीवरून स्वीकारताना दिसतात. बहुपेडी अनुभवविश्व त्यांची कविता संपन्न बनविण्यास पोषकच ठरलेले आहे. या अनुभवविश्वाच्या अनेक स्तरांची एकत्रित मांडणी करणारी रामानुजन यांची कविता एखाद्या चायनीज बॉक्सप्रमाणे उकलण्यास जटील वाटू शकते. त्यातल्या बंदिस्तपणामुळे ती बऱ्याचदा दुर्बोधतेकडेही झुकताना दिसते. या आशयसुत्राव्यतिरिक्त रामानुजन यांच्या कवितेत कौटुंबिक परीघ, जाती – धर्माची चौकट, देश – राज्य यांच्या सीमारेषा आणि भोवतालचे वस्तुनिष्ठ जग यातून व्यक्तिगत ‘स्व’चा शोध घेण्याची धडपड सातत्याने दिसून येते. आधुनिकतेने बहाल केलेली शास्त्रीय चिकित्सक दृष्टी आणि वैयक्तिक, सांस्कृतिक व वांशिक स्मृती या दोन्ही पातळ्यांवरून एक भारतीय म्हणून चालू असलेला शोध, त्यातून आलेले ताणतणाव आणि त्यातले पेच रामानुजन आपल्या कवितेतून मांडतात. रामानुजन यांचा शोध हा केवळ भारतीयत्वापुरता मर्यादित राहत नाही. धर्म, देश, भाषा, विचारधारा यांसारख्या संस्थात्मक घटकांशी असलेल्या बांधिलकीतून एक मनुष्य म्हणून तटस्थ राहणे, मुखवट्यांचे जग आणि त्यातली अटळता व त्यातून दूरस्थ होऊन स्वतःचा शोध घेण्याची संवेदनशील व्यक्तीची धडपड आणि त्यातून शून्यतेचा येऊ घातलेला अनुभव याचेही दर्शन रामानुजन यांच्या कवितेतून अधोरेखीत झाले आहे. रामानुजन यांच्या एकूण कार्याची नोंद घेत भारत सरकारने त्यांना [[पद्मश्री पुरस्कार|पद्मश्री]] (१९७६)पुरस्काराने सन्मानित केले. ''दि सिलेक्टेड पोएम्स'' या काव्यसंग्रहासाठी त्यांना मरणोपरांत साहित्य अकादमी पुरस्कार बहाल करण्यात आला. याशिवाय प्रतिष्ठेची मॅकऑथर फेलोशिपही (१९८३) त्यांना प्रदान करण्यात आली आहे. अल्पशा आजाराने [[शिकागो]] येथे त्यांचे निधन झाले. [[वर्ग:इंग्लिश साहित्यिक]] [[वर्ग:इ.स. १९२९ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९९३ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:कलेतील पद्मश्री पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] 5xi3ya9kzj8jsd1e6zv3tb9ak44tiol 2693474 2693442 2026-07-09T14:24:22Z संतोष गोरे 135680 /* */ 2693474 wikitext text/x-wiki {{बदल}} {{माहिती संचिका}} '''ए. के. रामानुजन''' (१६ मार्च १९२९ – १३ जुलै १९९३). भारतीय इंग्रजी काव्यपरंपरेमध्ये भरीव योगदान असलेले साहित्यिक. भाषातज्ज्ञ व संशोधक म्हणूनही ख्यातकीर्त. पूर्ण नाव अट्टीपटे कृष्णस्वामी रामानुजन. इंग्रजीव्यतिरिक्त रामानुजन यांचा [[तेलुगू भाषा|तेलुगु]], [[तमिळ भाषा|तामिळ]], [[कन्नड भाषा|कन्नड]] व [[संस्‍कृत भाषा|संस्कृत]] या भाषांमधील साहित्याचाही मोठा अभ्यास होता. या भाषांमधील निवडक गद्य व पद्य रचनांचा त्यांनी इंग्रजीतून अनुवाद केलेला आहे.जन्म म्हैसूर येथे.वडील आंतरराष्ट्रीय ख्यातीचे [[गणितज्ञ|गणितज्ज्ञ]] व [[खगोलशास्त्रज्ञ|खगोलशास्त्रज्ज्ञ]] होते. रामानुजन यांनी [[मैसुरु|म्हैसूर]] विद्यापीठातून इंग्रजी विषयातून पदवी प्राप्त केली. त्यांच्या संशोधन कार्यासाठी त्यांना डेक्कन कॉलेज, [[पुणे]] यांची फेलोशिप (१९५८-५९) आणि इंडियाना विद्यापीठाची फुलब्राईट स्कॉलरशिप (१९५९ – ६२) प्रदान करण्यात आली. त्यांनी इंडियाना विद्यापीठातून ‘[[भाषाशास्त्र|भाषाविज्ञान]]’ विषयातील डॉक्टरेट पदवी मिळवली. त्यांनी अनेक ख्यातनाम महाविद्यालये व विद्यापीठातून अध्यापन व संशोधनाचे कार्य केले. यामध्ये महाराजा सयाजीराव [[विद्यापीठ]], [[वडोदरा|बडोदा]], [[शिकागो]] विद्यापीठ, [[मिशिगन]] विद्यापीठ, [[कॅलिफोर्निया]]–बर्कले विद्यापीठ, इ. विद्यापीठांचा समावेश आहे. याशिवाय ‘साऊथ एशियन लँग्विजीस अँड सिव्हिलायझेशन’, ‘द्रविडीयन स्टडीज अँड लिंग्विस्टीक्स’ या शिकागो विद्यापीठाच्या विद्याशाखांच्या उभारणीत त्यांचे बहुमोल योगदान आहे. रामानुजन यांचा पहिला कवितासंग्रह  ''दि स्ट्राइडर्स'' (१९६६) साली प्रकाशित झाला. त्यानंतर ''रिलेशन्स'' (१९७१), ''सिलेक्टेड पोएम्स'' (१९७६), ''सेकंड साईट'' (१९८६) हे कवितासंग्रह प्रसिद्ध झाले आहेत. या इंग्रजी काव्यसंग्रहाबरोबरच त्यांचे कन्नड काव्यसंग्रह व त्याचे इंगजी अनुवादही या दरम्यान प्रसिद्ध झाले. यामध्ये ''होक्कुलल्ली हुव इल्ला'' (''नो लोटस इन दि नेव्हल'',१९६९),''मत्तू इतर पद्यगळू'' (''अँड आदर पोएम्स''-१९७७) या कन्नड कवितासंग्रहाचा समावेश आहे. तर ''दि इंटेरियर लँडस्केप: लव्ह पोएम्स फ्रॉम अ क्लासिकल तामिळ अँथोलॉजी'' (१९६७), ''स्पिकिंग ऑफ शिवा'' (१९७३),''हिम्स फॉर दि ड्राउनिंग'' (१९८१), ''पोएम्स ऑफ लव्ह अँड वॉर'' या ग्रंथांतून त्यांनी तमिळ आणि कन्नड साहित्यातील गद्य-पद्य रचना इंग्रजीतून अनुवादित केल्या आहेत. ए. के. रामानुजन हे आर. पार्थसारथी, निसिम एझिकेल, अरुण कोलटकर, आदिल जस्स्सावाला या भारतीय इंग्रजी कवींचे समकालीन आहेत. या सर्व कवींची कविता ही प्रामुख्याने आधुनिक भारतीय कविता म्हणून ओळखली जाते. आधुनिक भारतीय इंग्रजी कवींच्या लेखनात काही समान काव्यमुल्ये व आशय आहे. या उत्तर-वसाहतवादी कवींच्या कवितेवर अमेरिकन कवींचा प्रभाव आहे. त्यांच्या कवितेमधून उपरोधाचा एक तीव्र स्वर विशेषत्वाने ऐकू येतो. प्राचीन भारतीय काव्याचे अनुवादाच्या माध्यमातून पुनर्मूल्यांकन, भारतीय अस्मितेच्या अवाजवी उदात्तीकरणाबद्दलची कठोर चिकित्सा, पारंपरिक काव्यप्रकारास विरोध हे काही गुणविशेष या कालखंडातील भारतीय इंग्रजी काव्यात दिसून येतात. ही वैशिष्ट्ये रामानुजन यांच्या काव्यामध्येही आढळून येतात.याखेरीज भारतीय आणि अमेरिकन भवतालातून दिसणाऱ्या वस्तूजगतातील घटकांचे सर्जनशील प्रतिमासंघटन, कवितेच्या रूपबंधाची कौशल्यपूर्ण हाताळणी, शब्दांच्या अंतर्लयीची बंदिस्त तरीही संवादी मांडणी आणि भाषिक अवकाशाचा विविध पातळ्यांवरती घेतलेला शोध हे रामानुजन यांच्या काव्यशैलीचे ठळक विशेष आहेत. काव्याच्या दृश्यात्मक व ध्वन्यात्मक परिणामांचा सखोल विचार त्यांच्या कवितेतून दिसून येतो. त्यांनी लिहिलेल्या दीर्घ कवितांमधूनही याचे प्रत्यंतर येते. [[भारत|भारता]]<nowiki/>सारख्या खूप खोलवर रुजलेल्या सांस्कृतिक, बहुभाषिक अवकाशातून दुसऱ्या सांस्कृतिक अवकाशात स्थिरावतानाचे अनुभवविश्व रामानुजन आपल्या कवितेतून मांडतात.वंशभेदाचे वास्तव, परकेपणाची भावना आणि तडजोडीचे वर्तमान यांचा उल्लेख त्यांच्या कवितेत अटळपणे येतो. परंतु याची परिणती सांस्कृतिक स्थलांतराबद्दलचा कडवटपणा किंवा भारतीयत्वाबद्दलचा अवास्तव गौरव यामध्ये रुपांतरीत होणार नाही याची ते पुरपूर काळजी घेतात. याउलट कविता किंवा अनुवाद अशा दोन्ही माध्यमातून हे अनुभवविश्व रामानुजन वेगळ्या पातळीवरून स्वीकारताना दिसतात. बहुपेडी अनुभवविश्व त्यांची कविता संपन्न बनविण्यास पोषकच ठरलेले आहे. या अनुभवविश्वाच्या अनेक स्तरांची एकत्रित मांडणी करणारी रामानुजन यांची कविता एखाद्या चायनीज बॉक्सप्रमाणे उकलण्यास जटील वाटू शकते. त्यातल्या बंदिस्तपणामुळे ती बऱ्याचदा दुर्बोधतेकडेही झुकताना दिसते. या आशयसुत्राव्यतिरिक्त रामानुजन यांच्या कवितेत कौटुंबिक परीघ, जाती – धर्माची चौकट, देश – राज्य यांच्या सीमारेषा आणि भोवतालचे वस्तुनिष्ठ जग यातून व्यक्तिगत ‘स्व’चा शोध घेण्याची धडपड सातत्याने दिसून येते. आधुनिकतेने बहाल केलेली शास्त्रीय चिकित्सक दृष्टी आणि वैयक्तिक, सांस्कृतिक व वांशिक स्मृती या दोन्ही पातळ्यांवरून एक भारतीय म्हणून चालू असलेला शोध, त्यातून आलेले ताणतणाव आणि त्यातले पेच रामानुजन आपल्या कवितेतून मांडतात. रामानुजन यांचा शोध हा केवळ भारतीयत्वापुरता मर्यादित राहत नाही. धर्म, देश, भाषा, विचारधारा यांसारख्या संस्थात्मक घटकांशी असलेल्या बांधिलकीतून एक मनुष्य म्हणून तटस्थ राहणे, मुखवट्यांचे जग आणि त्यातली अटळता व त्यातून दूरस्थ होऊन स्वतःचा शोध घेण्याची संवेदनशील व्यक्तीची धडपड आणि त्यातून शून्यतेचा येऊ घातलेला अनुभव याचेही दर्शन रामानुजन यांच्या कवितेतून अधोरेखीत झाले आहे. रामानुजन यांच्या एकूण कार्याची नोंद घेत भारत सरकारने त्यांना [[पद्मश्री पुरस्कार|पद्मश्री]] (१९७६)पुरस्काराने सन्मानित केले. ''दि सिलेक्टेड पोएम्स'' या काव्यसंग्रहासाठी त्यांना मरणोपरांत साहित्य अकादमी पुरस्कार बहाल करण्यात आला. याशिवाय प्रतिष्ठेची मॅकऑथर फेलोशिपही (१९८३) त्यांना प्रदान करण्यात आली आहे. अल्पशा आजाराने [[शिकागो]] येथे त्यांचे निधन झाले. [[वर्ग:इंग्लिश साहित्यिक]] [[वर्ग:इ.स. १९२९ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९९३ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:कलेतील पद्मश्री पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] h3zm730vfy6ugyv2s5l3hm8mxkfeqpo 2693475 2693474 2026-07-09T14:27:56Z संतोष गोरे 135680 /* */ 2693475 wikitext text/x-wiki {{बदल}} {{माहिती संचिका}} '''ए. के. रामानुजन''' (पूर्ण नाव:'''अट्टीपटे कृष्णस्वामी रामानुजन''') (१६ मार्च १९२९ – १३ जुलै १९९३). भारतीय इंग्रजी काव्यपरंपरेमध्ये भरीव योगदान असलेले साहित्यिक. भाषातज्ज्ञ व संशोधक म्हणूनही ख्यातकीर्त. पूर्ण नाव अट्टीपटे कृष्णस्वामी रामानुजन. इंग्रजीव्यतिरिक्त रामानुजन यांचा [[तेलुगू भाषा|तेलुगु]], [[तमिळ भाषा|तामिळ]], [[कन्नड भाषा|कन्नड]] व [[संस्‍कृत भाषा|संस्कृत]] या भाषांमधील साहित्याचाही मोठा अभ्यास होता. या भाषांमधील निवडक गद्य व पद्य रचनांचा त्यांनी इंग्रजीतून अनुवाद केलेला आहे.जन्म म्हैसूर येथे.वडील आंतरराष्ट्रीय ख्यातीचे [[गणितज्ञ|गणितज्ज्ञ]] व [[खगोलशास्त्रज्ञ|खगोलशास्त्रज्ज्ञ]] होते. रामानुजन यांनी [[मैसुरु|म्हैसूर]] विद्यापीठातून इंग्रजी विषयातून पदवी प्राप्त केली. त्यांच्या संशोधन कार्यासाठी त्यांना डेक्कन कॉलेज, [[पुणे]] यांची फेलोशिप (१९५८-५९) आणि इंडियाना विद्यापीठाची फुलब्राईट स्कॉलरशिप (१९५९ – ६२) प्रदान करण्यात आली. त्यांनी इंडियाना विद्यापीठातून ‘[[भाषाशास्त्र|भाषाविज्ञान]]’ विषयातील डॉक्टरेट पदवी मिळवली. त्यांनी अनेक ख्यातनाम महाविद्यालये व विद्यापीठातून अध्यापन व संशोधनाचे कार्य केले. यामध्ये महाराजा सयाजीराव [[विद्यापीठ]], [[वडोदरा|बडोदा]], [[शिकागो]] विद्यापीठ, [[मिशिगन]] विद्यापीठ, [[कॅलिफोर्निया]]–बर्कले विद्यापीठ, इ. विद्यापीठांचा समावेश आहे. याशिवाय ‘साऊथ एशियन लँग्विजीस अँड सिव्हिलायझेशन’, ‘द्रविडीयन स्टडीज अँड लिंग्विस्टीक्स’ या शिकागो विद्यापीठाच्या विद्याशाखांच्या उभारणीत त्यांचे बहुमोल योगदान आहे. रामानुजन यांचा पहिला कवितासंग्रह  ''दि स्ट्राइडर्स'' (१९६६) साली प्रकाशित झाला. त्यानंतर ''रिलेशन्स'' (१९७१), ''सिलेक्टेड पोएम्स'' (१९७६), ''सेकंड साईट'' (१९८६) हे कवितासंग्रह प्रसिद्ध झाले आहेत. या इंग्रजी काव्यसंग्रहाबरोबरच त्यांचे कन्नड काव्यसंग्रह व त्याचे इंगजी अनुवादही या दरम्यान प्रसिद्ध झाले. यामध्ये ''होक्कुलल्ली हुव इल्ला'' (''नो लोटस इन दि नेव्हल'',१९६९),''मत्तू इतर पद्यगळू'' (''अँड आदर पोएम्स''-१९७७) या कन्नड कवितासंग्रहाचा समावेश आहे. तर ''दि इंटेरियर लँडस्केप: लव्ह पोएम्स फ्रॉम अ क्लासिकल तामिळ अँथोलॉजी'' (१९६७), ''स्पिकिंग ऑफ शिवा'' (१९७३),''हिम्स फॉर दि ड्राउनिंग'' (१९८१), ''पोएम्स ऑफ लव्ह अँड वॉर'' या ग्रंथांतून त्यांनी तमिळ आणि कन्नड साहित्यातील गद्य-पद्य रचना इंग्रजीतून अनुवादित केल्या आहेत. ए. के. रामानुजन हे आर. पार्थसारथी, निसिम एझिकेल, अरुण कोलटकर, आदिल जस्स्सावाला या भारतीय इंग्रजी कवींचे समकालीन आहेत. या सर्व कवींची कविता ही प्रामुख्याने आधुनिक भारतीय कविता म्हणून ओळखली जाते. आधुनिक भारतीय इंग्रजी कवींच्या लेखनात काही समान काव्यमुल्ये व आशय आहे. या उत्तर-वसाहतवादी कवींच्या कवितेवर अमेरिकन कवींचा प्रभाव आहे. त्यांच्या कवितेमधून उपरोधाचा एक तीव्र स्वर विशेषत्वाने ऐकू येतो. प्राचीन भारतीय काव्याचे अनुवादाच्या माध्यमातून पुनर्मूल्यांकन, भारतीय अस्मितेच्या अवाजवी उदात्तीकरणाबद्दलची कठोर चिकित्सा, पारंपरिक काव्यप्रकारास विरोध हे काही गुणविशेष या कालखंडातील भारतीय इंग्रजी काव्यात दिसून येतात. ही वैशिष्ट्ये रामानुजन यांच्या काव्यामध्येही आढळून येतात.याखेरीज भारतीय आणि अमेरिकन भवतालातून दिसणाऱ्या वस्तूजगतातील घटकांचे सर्जनशील प्रतिमासंघटन, कवितेच्या रूपबंधाची कौशल्यपूर्ण हाताळणी, शब्दांच्या अंतर्लयीची बंदिस्त तरीही संवादी मांडणी आणि भाषिक अवकाशाचा विविध पातळ्यांवरती घेतलेला शोध हे रामानुजन यांच्या काव्यशैलीचे ठळक विशेष आहेत. काव्याच्या दृश्यात्मक व ध्वन्यात्मक परिणामांचा सखोल विचार त्यांच्या कवितेतून दिसून येतो. त्यांनी लिहिलेल्या दीर्घ कवितांमधूनही याचे प्रत्यंतर येते. [[भारत|भारता]]<nowiki/>सारख्या खूप खोलवर रुजलेल्या सांस्कृतिक, बहुभाषिक अवकाशातून दुसऱ्या सांस्कृतिक अवकाशात स्थिरावतानाचे अनुभवविश्व रामानुजन आपल्या कवितेतून मांडतात.वंशभेदाचे वास्तव, परकेपणाची भावना आणि तडजोडीचे वर्तमान यांचा उल्लेख त्यांच्या कवितेत अटळपणे येतो. परंतु याची परिणती सांस्कृतिक स्थलांतराबद्दलचा कडवटपणा किंवा भारतीयत्वाबद्दलचा अवास्तव गौरव यामध्ये रुपांतरीत होणार नाही याची ते पुरपूर काळजी घेतात. याउलट कविता किंवा अनुवाद अशा दोन्ही माध्यमातून हे अनुभवविश्व रामानुजन वेगळ्या पातळीवरून स्वीकारताना दिसतात. बहुपेडी अनुभवविश्व त्यांची कविता संपन्न बनविण्यास पोषकच ठरलेले आहे. या अनुभवविश्वाच्या अनेक स्तरांची एकत्रित मांडणी करणारी रामानुजन यांची कविता एखाद्या चायनीज बॉक्सप्रमाणे उकलण्यास जटील वाटू शकते. त्यातल्या बंदिस्तपणामुळे ती बऱ्याचदा दुर्बोधतेकडेही झुकताना दिसते. या आशयसुत्राव्यतिरिक्त रामानुजन यांच्या कवितेत कौटुंबिक परीघ, जाती – धर्माची चौकट, देश – राज्य यांच्या सीमारेषा आणि भोवतालचे वस्तुनिष्ठ जग यातून व्यक्तिगत ‘स्व’चा शोध घेण्याची धडपड सातत्याने दिसून येते. आधुनिकतेने बहाल केलेली शास्त्रीय चिकित्सक दृष्टी आणि वैयक्तिक, सांस्कृतिक व वांशिक स्मृती या दोन्ही पातळ्यांवरून एक भारतीय म्हणून चालू असलेला शोध, त्यातून आलेले ताणतणाव आणि त्यातले पेच रामानुजन आपल्या कवितेतून मांडतात. रामानुजन यांचा शोध हा केवळ भारतीयत्वापुरता मर्यादित राहत नाही. धर्म, देश, भाषा, विचारधारा यांसारख्या संस्थात्मक घटकांशी असलेल्या बांधिलकीतून एक मनुष्य म्हणून तटस्थ राहणे, मुखवट्यांचे जग आणि त्यातली अटळता व त्यातून दूरस्थ होऊन स्वतःचा शोध घेण्याची संवेदनशील व्यक्तीची धडपड आणि त्यातून शून्यतेचा येऊ घातलेला अनुभव याचेही दर्शन रामानुजन यांच्या कवितेतून अधोरेखीत झाले आहे. रामानुजन यांच्या एकूण कार्याची नोंद घेत भारत सरकारने त्यांना [[पद्मश्री पुरस्कार|पद्मश्री]] (१९७६)पुरस्काराने सन्मानित केले. ''दि सिलेक्टेड पोएम्स'' या काव्यसंग्रहासाठी त्यांना मरणोपरांत साहित्य अकादमी पुरस्कार बहाल करण्यात आला. याशिवाय प्रतिष्ठेची मॅकऑथर फेलोशिपही (१९८३) त्यांना प्रदान करण्यात आली आहे. अल्पशा आजाराने [[शिकागो]] येथे त्यांचे निधन झाले. [[वर्ग:इंग्लिश साहित्यिक]] [[वर्ग:इ.स. १९२९ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९९३ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:कलेतील पद्मश्री पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] 12wku0sdarfy1vjfefv97nmrut5scar 0 351262 2693517 2641583 2026-07-09T21:05:30Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2693517 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tour | series_name = भारतीय क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२४ | team1_image = Flag of Zimbabwe.svg | team1_name = झिम्बाब्वे | team2_image = Flag of India.svg | team2_name = भारत | from_date = ६ | to_date = १४ जुलै २०२४ | team1_captain = [[सिकंदर रझा]] | team2_captain = [[शुभमन गिल]] | no_of_twenty20s = ५ | team1_twenty20s_won =१ | team2_twenty20s_won =४ | team1_twenty20s_most_runs =[[डीयोन मायर्स]] (१३४) | team2_twenty20s_most_runs =[[शुभमन गिल]] (१७०) | team1_twenty20s_most_wickets =[[ब्लेसिंग मुझाराबानी]] (६)<br />[[सिकंदर रझा]] (६) | team2_twenty20s_most_wickets =[[मुकेश कुमार]] (८)<br />[[वॉशिंग्टन सुंदर]] (८) | player_of_twenty20_series =[[वॉशिंग्टन सुंदर]] (भा) }} [[भारतीय क्रिकेट संघ|भारतीय क्रिकेट संघाने]] जुलै २०२४ मध्ये पाच [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२०]] (T20I) सामने खेळण्यासाठी झिम्बाब्वेचा दौरा केला.<ref>{{cite news|url=https://www.espncricinfo.com/story/zimbabwe-to-host-india-for-five-t20is-in-july-1420034|title=टी२० विश्वचषकानंतर भारतीय संघ झिम्बाब्वेच्या दौऱ्यावर|work=ईएसपीएन क्रिकइन्फो|access-date=६ जुलै २०२४}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/129404/zimbabwe-to-host-india-for-t20i-series|title=टी२० मालिकेसाठी झिम्बाब्वे भारताचे यजमानपद भूषवणार|work=क्रिकबझ्झ|access-date=६ जुलै २०२४}}</ref> फेब्रुवारी २०२४ मध्ये, [[झिम्बाब्वे क्रिकेट]] (ZC) ने वेळापत्रकाची पुष्टी केली होती.<ref>{{cite news|url=https://zimcricket.org/news/2774/Zimbabwe-to-host-India-for-T20I-series|title=टी२० मालिकेसाठी झिम्बाब्वे भारताचे यजमानपद भूषवणार|work=झिम्बाब्वे क्रिकेट|language=en|access-date=६ जुलै २०२४}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.icc-cricket.com/news/zimbabwe-announce-t20i-series-at-home-against-india|title=झिम्बाब्वेने भारताविरुद्ध घरच्या मैदानावर आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका जाहीर केली|work=आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती|access-date=६ जुलै २०२४}}</ref> ==संघ== {| class="wikitable" style="margin:auto" |- !{{cr|ZIM}}<ref>{{cite web|url= https://zimcricket.org/news/3077/Zimbabwe-include-Naqvi-in-squad-for-T20I-series-against-India|work= झिम्बाब्वे क्रिकेट| title=भारताविरुद्धच्या आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिकेसाठी झिम्बाब्वेच्या संघात नक्वीचा समावेश|access-date= ६ जुलै २०२४}}</ref> !{{cr|IND}}<ref>{{cite web|url= https://www.bcci.tv/articles/2024/news/55556120/india-s-squad-for-tour-of-zimbabwe-announced?platform=international&type=men |work= भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळ (बीसीसीआय)| title=झिम्बाब्वे दौऱ्यासाठी भारताचा संघ जाहीर|access-date= ६ जुलै २०२४}}</ref> |- style="vertical-align:top" | * [[सिकंदर रझा]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[अंतुम नक्वी]] * [[ब्लेसिंग मुझाराबानी]] * [[क्लाइव्ह मदांदे]] ([[यष्टिरक्षक|य]]) * [[जोनाथन कॅम्पबेल]] * [[डीयोन मायर्स]] * [[ताडीवनाशे मरुमानी]] * [[तेंडाई चटारा]] * [[फराज अक्रम]] * [[ब्रँडन मावुटा]] * [[ब्रायन बेनेट]] * [[इनोसंट कैया]] * [[मिल्टन शुंबा]] * [[रिचर्ड नगारावा]] * [[ल्युक जाँग्वे]] * [[वेलिंग्टन मासाकाद्झा]] * [[वेस्ली मढीवेरे]] | * [[शुभमन गिल]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[अभिषेक शर्मा]] * [[अवेश खान]] * [[खलील अहमद]] * [[जितेश शर्मा]] ([[यष्टिरक्षक|य]]) * [[तुषार देशपांडे]] * [[ध्रुव जुरेल]] ([[यष्टिरक्षक|य]]) * [[मुकेश कुमार]] * [[यशस्वी जयस्वाल]] * [[रवी बिश्नोई]] * [[रिंकू सिंग]] * [[रियान पराग]] * [[ऋतुराज गायकवाड]] * [[वॉशिंग्टन सुंदर]] * [[शिवम दुबे]] * [[संजू सॅमसन]] ([[यष्टिरक्षक|य]]) * [[साई सुदर्शन]] * [[हर्षित राणा]] |} २६ जून २०२४ रोजी, [[नितीश कुमार रेड्डी]]<nowiki/>ला दुखापतीमुळे बाहेर काढण्यात आले आणि त्यांच्या जागी [[शिवम दुबे]]<nowiki/>चा संघात समावेश करण्यात आला.<ref>{{cite web|url=https://www.bcci.tv/articles/2024/news/55556121/shivam-dube-replaces-nitish-reddy-in-the-squad|title=नितीश रेड्डीच्या जागी शिवम दुबेचा संघात समावेश|website=भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळ|url-status=live|access-date=६ जुलै २०२४}}</ref> पहिल्या दोन टी२० सामन्यांसाठी [[शिवम दुबे]], [[यशस्वी जयस्वाल]] आणि [[संजू सॅमसन]] यांच्या जागी [[हर्षित राणा]], [[जितेश शर्मा]] आणि [[साई सुदर्शन]] यांची निवड करण्यात आली.<ref>{{cite web|url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket/india-tour-of-zimbabwe-sudharsan-jitesh-and-harshit-replace-samson-dube-and-jaiswal-for-the-first-two-t20is-9427994/|title=भारताचा झिम्बाब्वे दौरा: पहिल्या दोन टी२० साठी सॅमसन, दुबे आणि जयस्वाल यांच्या जागी सुदर्शन, जितेश आणि हर्षित|work=द इंडियन एक्सप्रेस|url-status=live|access-date=६ जुलै २०२४}}</ref> == कोचिंग स्टाफ == {{Cr|IND}} * मुख्य प्रशिक्षक - [[व्हीव्हीएस लक्ष्मण]] {{flagicon|IND}} * फलंदाजी प्रशिक्षक - सितांशु कोटक {{flagicon|IND}} * गोलंदाजी प्रशिक्षक - [[साईराज बहुतुले]] {{flagicon|IND}} * क्षेत्ररक्षण प्रशिक्षक - सुभादीप घोष {{flagicon|IND}} {{Cr|ZIM}} * मुख्य प्रशिक्षक - जस्टिन सॅमन्स {{flagicon|RSA}} * सहाय्यक प्रशिक्षक - डिओन इब्राहिम {{flagicon|ZIM}} * फील्डिंग कोच - स्टुअर्ट मत्स्याकेनरी {{flagicon|ZIM}} * सहाय्यक प्रशिक्षक - रिवाश गोविंद {{flagicon|RSA}} ==आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका== ===१ला आंटी२०=== {{Single-innings cricket match | date = ६ जुलै २०२४ | time = १३:०० | night = | team1 = {{cr-rt|ZIM}} | team2 = {{cr|IND}} | score1 = ११५/९ (२० षटके) | runs1 = [[क्लाइव्ह मदांदे]] २९[[नाबाद|*]] (२५) | wickets1 = [[रवी बिश्नोई]] ४/१३ (४ षटके) | score2 = १०२ (१९.५ षटके) | runs2 = [[शुभमन गिल]] ३१ (२९) | wickets2 = [[तेंडाई चटारा]] ३/१६ (३.५ षटके) | result = झिम्बाब्वे १३ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1420223.html धावफलक] | venue = [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] | umpires = [[इनो छाबी]] (झि) आणि [[फोर्स्टर मुतिझ्वा]] (झि) | motm = [[सिकंदर रझा]] (झि) | toss = भारत, क्षेत्ररक्षण. | rain = | notes = [[ध्रुव जुरेल]], [[रियन पराग]] आणि [[अभिषेक शर्मा]] (भा) ह्याचे आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण. }} === २रा आंटी२० === {{Single-innings cricket match | date = ७ जुलै २०२४ | time = १३:०० | night = | team1 = {{cr-rt|IND}} | team2 = {{cr|ZIM}} | score1 = २३४/२ (२० षटके) | runs1 = [[अभिषेक शर्मा]] १०० (४७) | wickets1 = [[वेलिंग्टन मासाकाद्झा]] १/२९ (२ षटके) | score2 = १३४ (१८.२ षटके) | runs2 = [[वेस्ली मढीवेरे]] ४३ (३९) | wickets2 = [[अवेश खान]] ३/१५ (३ षटके) | result = भारत १०० धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1420224.html धावफलक] | venue = [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] | umpires = [[फोर्स्टर मुतिझ्वा]] (झि) आणि [[लँग्टन रुसेरे]] (झि) | motm = [[अभिषेक शर्मा]] (भा) | toss = भारत, फलंदाजी | rain = | notes = [[साई सुदर्शन]]चे (भारत) आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण. * [[अभिषेक शर्मा]]चे (भारत) पहिले आंतरराष्ट्रीय टी२० शतक.<ref>{{cite web|url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket/ind-vs-zim-abhishek-sharma-hundred-2nd-match-india-record-9438491/ |title=भारत वि झिम्बाब्वे: अभिषेक शर्माने दुसऱ्या सामन्यात पहिले आंतरराष्ट्रीय टी२० शतक ठोकले, विक्रम करणारा सर्वात वेगवान भारतीय ठरला |work=द इंडियन एक्सप्रेस |access-date=८ जुलै २०२४}}</ref> * झिम्बाब्वेचा आंतरराष्ट्रीय टी२० मध्ये धावांच्या फरकाने हा संयुक्त-सर्वात मोठा पराभव होता.<ref>{{cite web|url=https://www.livemint.com/sports/cricket-news/ind-vs-zim-abhishek-sharma-ruturaj-gaikwad-drive-india-to-beat-zimbabwe-by-100-runs-in-2nd-t20i-shubman-rinku-11720364262123.html |title=अभिषेक शर्मा, रुतुराज गायकवाड यांच्या जोरावर दुसऱ्या टी२० सामन्यात भारताचा झिम्बाब्वेवर १०० धावांनी विजय.|work=लाइव्हमिन्ट.कॉम |access-date=८ जुलै २०२४}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.indiatvnews.com/sports/cricket/abhishek-sharma-bowlers-power-india-to-record-breaking-t20i-win-against-zimbabwe-level-series-to-1-1-2024-07-07-940713 |title=अभिषेक शर्मा आणि गोलंदाजांनी भारताला झिम्बाब्वेविरुद्ध विक्रमी आंतरराष्ट्रीय टी२० विजय मिळवून दिला; मालिका १-१ अशी बरोबरीत |work=इंडिया टीव्ही|access-date= ८ जुलै २०२४}}</ref> }} === ३रा आंटी२० === {{Single-innings cricket match | date = १० जुलै २०२४ | time = १३:०० | night = | team1 = {{cr-rt|IND}} | team2 = {{cr|ZIM}} | score1 =१८२/४ (२० षटके) | runs1 =[[शुभमन गिल]] ६६ (४९) | wickets1 =[[सिकंदर रझा]] २/२४ (४ षटके) | score2 =१५९/६ (२० षटके) | runs2 =[[डीयोन मायर्स]] ६५[[नाबाद|*]] (४९) | wickets2 =[[वॉशिंग्टन सुंदर]] ३/१५ (४ षटके) | result =भारत २३ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1420225.html धावफलक] | venue = [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] | umpires = [[लँग्टन रुसेरे]] (झि) आणि पर्सीवल सिझारा (झि) | motm =[[वॉशिंग्टन सुंदर]] (भारत) | toss =भारत, फलंदाजी | rain = | notes =[[सिकंदर रझा]] (झि) ने टी२० मध्ये ५,००० धावा पूर्ण केल्या.<ref>{{cite web |url=https://cricket.one/match-hub/sikandar-raza-makes-history-becomes-first-zimbabwean-to-special-feat-during-zim-vs-ind/668ea1f0fdc09c66a5330e91 |title=सिकंदर रझाने रचला इतिहास; झिम्बाब्वे वि भारत सामन्यादरम्यान विशेष कामगिरी करणारा झिम्बाब्वेचा पहिला खेळाडू बनला |work=क्रिकेट वन |access-date=१० जुलै २०२४ }}{{मृत दुवा|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.news9live.com/sports/cricket-news/sikandar-raza-becomes-first-zimbabwe-player-to-achieve-massive-feat-during-ind-vs-zim-3rd-t20i-2612229 |title=झिम्बाब्वे वि भारत ३ऱ्या आंतरराष्ट्रीय टी२० दरम्यान मोठी कामगिरी करणारा सिकंदर रझा पहिला झिम्बाब्वे खेळाडू ठरला |work=न्यूज९लाईव्ह|access-date=१० जुलै २०२४}}</ref> *[[डीयोन मायर्स]]चे पहिले आंतरराष्ट्रीय टी२० अर्धशतक झळकावले. }} === ४था आंटी२० === {{Single-innings cricket match | date = १३ जुलै २०२४ | time = १३:०० | night = | team1 = {{cr-rt|ZIM}} | team2 = {{cr|IND}} | score1 = १५२/७ (२० षटके) | runs1 = [[सिकंदर रझा]] ४६ (२८) | wickets1 = [[खलील अहमद]] २/३२ (४ षटके) | score2 = १५६/० (१५.२ षटके) | runs2 = [[यशस्वी जयस्वाल]] ९३[[नाबाद|*]] (५३) | wickets2 = | result = भारत १० गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1420226.html धावफलक] | venue = [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] | umpires = [[इनो छाबी]] (झि) आणि [[फोर्स्टर मुतिझ्वा]] (झि) | motm = [[यशस्वी जैस्वाल]] (भा) | toss = भारत, क्षेत्ररक्षण | rain = | notes = [[तुषार देशपांडे]]चे (भा) आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण *सिकंदर रझा हा आंतरराष्ट्रीय टी२० मध्ये २,००० धावा करणारा झिम्बाब्वेचा पहिला क्रिकेट खेळाडू ठरला.<ref>{{cite web |url=https://www.cricket.com/news/sikandar-raza-becomes-first-zim-batter-to-score-2-000-t20i-runs-joins-elite-list-7132024-1720872677969 |title=सिकंदर रझा शाकिब, नबी आणि इतर एलिट यादीत सामील झाला आहे |website=Cricket.com |access-date=१५ जुलै २०२४ }}{{मृत दुवा|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=https://cricket.one/match-hub/zimbabwe-captain-sikandar-raza-becomes-5th-cricketer-to-achieve-this-rare-t20i-milestone/66927af83cb88edad62c8873 |title=झिम्बाब्वेचा कर्णधार सिकंदर रझा आंतरराष्ट्रीय टी२० मधील 'हा' दुर्मिळ मैलाचा दगड गाठणारा ५वा क्रिकेट खेळाडू ठरला. |work=क्रिकेट वन |access-date=१५ जुलै २०२४ |archive-date=2024-07-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240714004740/https://cricket.one/match-hub/zimbabwe-captain-sikandar-raza-becomes-5th-cricketer-to-achieve-this-rare-t20i-milestone/66927af83cb88edad62c8873 |url-status=dead }}</ref> }} === ५वा आंटी२० === {{Single-innings cricket match | date = १४ जुलै २०२४ | time = १३:०० | night = | team1 = {{cr-rt|IND}} | team2 = {{cr|ZIM}} | score1 = १६७/६ (२० षटके) | runs1 = [[संजू सॅमसन]] ५८ (४५) | wickets1 = [[ब्लेसिंग मुझाराबानी]] २/१९ (४ षटके) | score2 = १२५ (१८.३ षटके) | runs2 = [[डीयोन मायर्स]] | wickets2 = [[मुकेश कुमार]] | result = भारत ४२ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1420227.html धावफलक] | venue = [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] | umpires = [[इनो छाबी]] (झि) आणि [[फोर्स्टर मुतिझ्वा]] (झि) | motm = [[शिवम दुबे]] (भा) | toss = झिम्बाब्वे, क्षेत्ररक्षण | rain = | notes = }} ==संदर्भयादी== {{Reflist}} ==बाह्यदुवे== * [https://www.espncricinfo.com/series/zimbabwe-vs-india-2024-1420218 मालिका मुख्यपान ईएसपीएन क्रिकइन्फोवर] {{भारतीय क्रिकेट संघाचे झिम्बाब्वे दौरे}} {{झिम्बाब्वेचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट दौरे}}{{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२४}}{{DEFAULTSORT:Indian cricket team in Zimbabwe in 2024}} [[वर्ग:भारतीय क्रिकेट संघाचे झिम्बाब्वे दौरे]] [[वर्ग:इ.स. २०२४ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:भारतीय क्रिकेट संघाचे परदेशी दौरे]] [[वर्ग:भारतीय क्रिकेट]] oxiu7gwtydwbkapklk2ir0q8ll5dnhb 0 352973 2693457 2591462 2026-07-09T13:08:27Z Abhijitsathe 4193 2693457 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट पदाधिकारी | नाव = नरेश उत्तम पटेल | चित्र = | चित्र आकारमान= 250 px | क्रम = | पद1 = [[लोकसभा]] सदस्य | मतदारसंघ1 = [[फतेहपूर लोकसभा मतदारसंघ|फतेहपूर]] | कार्यकाळ_आरंभ1 = जून २०२४ | कार्यकाळ_समाप्ती1 = | मागील1 = [[निरंजन ज्योती]] | पुढील1 = | जन्मदिनांक = {{जन्म दिनांक आणि वय|1956|1|10}} | जन्मस्थान = [[फतेहपूर जिल्हा]], [[उत्तर प्रदेश]] | मृत्युदिनांक = | मृत्युस्थान = | राष्ट्रीयत्व = | पक्ष = [[समाजवादी पक्ष]] | इतरपक्ष = [[जनता दल]] (१९८९ - १९९२) | धर्म = | सही = | संकेतस्थळ = | तळटीपा = }} '''नरेश उत्तम पटेल''' (जन्म १० जानेवारी १९५६) हे [[समाजवादी पक्ष|समाजवादी पक्षाचे]] नेते आहेत <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.samajwadiparty.in/vidhanparishad.php|title=Samajwadi Party :: Official Website|date=|website=Samajwadiparty.in|access-date=16 July 2016|archive-date=2016-10-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20161014154707/http://www.samajwadiparty.in/vidhanparishad.php|url-status=dead}}</ref> आणि [[उत्तर प्रदेश विधान परिषद|उत्तर प्रदेश विधान परिषदेचे]] माजी सदस्य आहेत.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://myneta.info/upmlc/candidate.php?candidate_id=70|title=Shri Naresh Chandra Uttam(Samajwadi Party(SP)):(ELECTED FROM UP LEGISLATIVE ASSEMBLY) - Affidavit Information of Candidate|website=myneta.info}}</ref> ते १९८९ मध्ये [[जनता दल|जनता दलाचे]] उमेदवार म्हणून पहिल्यांदा आमदार झाले आणि ते [[समाजवादी पक्ष|समाजवादी पक्षाच्या]] संस्थापक सदस्यांपैकी एक आहेत.<ref>{{स्रोत बातमी|last=Khan|first=Atiq|url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/sp-packs-executive-with-young-leaders/article6803456.ece|title=SP packs executive with young leaders|date=20 January 2015|work=द हिंदू|access-date=11 March 2019}}</ref> ते [[समाजवादी पक्ष|समाजवादी पक्षाचे]] [[उत्तर प्रदेश]] प्रदेशाध्यक्ष आहेत, पक्षाच्या राज्य समुहामधील संघटनेमध्ये मुख्यमंत्री [[अखिलेश यादव]] यांच्यानंतर दुसऱ्या क्रमांकावर आहेत. ते [[छत्रपती शाहूजी महाराज विद्यापीठ|कानपूर विद्यापीठातून]] पदव्युत्तर आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.hindustantimes.com/cities/lucknow-news/fatehpur-for-sp-s-kurmi-leader-who-upset-niranjan-jyoti-s-applecart-101717703523329.html|title=Fateh(pur) for SP's Kurmi leader who upset Niranjan Jyoti 's applecart|website=Hindustan Times|access-date=7 June 2024}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:समाजवादी पक्ष नेते]] [[वर्ग:उत्तर प्रदेशचे आमदार]] [[वर्ग:उत्तर प्रदेशचे खासदार]] [[वर्ग:१८ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:जहानाबादचे आमदार]] d62rqbzjx2rmdb8a317gdepiw3lxbbc 0 352982 2693544 2462610 2026-07-10T05:47:42Z Abhijitsathe 4193 2693544 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट पदाधिकारी | नाव = | चित्र = | चित्र आकारमान= 250 px | क्रम = | पद2 = [[उत्तर प्रदेश विधान परिषद]] सदस्य | कार्यकाळ_आरंभ2 = मे २००२ | कार्यकाळ_समाप्ती2 = मे २०१४ | मतदारसंघ2 = [[लखनौ]] | मागील2 = | पुढील2 = | पद1 = [[लोकसभा]] सदस्य | मतदारसंघ1 = [[प्रतापगढ लोकसभा मतदारसंघ|प्रतापगढ]] | कार्यकाळ_आरंभ1 = जून २०२४ | कार्यकाळ_समाप्ती1 = | मागील1 = [[संगम लाल गुप्ता]] | पुढील1 = | जन्मदिनांक = {{जन्म दिनांक आणि वय|1956|1|1}} | जन्मस्थान = [[हरदोई जिल्हा]], [[उत्तर प्रदेश]] | मृत्युदिनांक = | मृत्युस्थान = | राष्ट्रीयत्व = | पक्ष = [[समाजवादी पक्ष]] | इतरपक्ष = [[अपना दल (सोनेलाल)]] | धर्म = | सही = | संकेतस्थळ = | तळटीपा = }} '''एस.पी. सिंह पटेल''' (जन्म १ जानेवारी १९५६) हे भारतीय शिक्षणतज्ञ, सामाजिक कार्यकर्ते आणि राजकारणी आहेत. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://khulasaindia.com/who-is-dr-sp-singh-patel-samajwadi-partys-lok-sabha-candidate-from-pratapgarh/|title=कौन हैं डॉ. एसपी सिंह पटेल? प्रतापगढ़ से समाजवादी पार्टी के लोकसभा प्रत्याशी|date=February 21, 2024}}</ref> ते उत्तर भारतातील शैक्षणिक संस्थांची साखळी असलेल्या लखनौ सार्वजनिक शाळा आणि महाविद्यालयांचे संस्थापक आणि अध्यक्ष आहेत. ते [[समाजवादी पक्ष|समाजवादी पक्षाचे]] सदस्य आहेत आणि २००२ ते २०१४ पर्यंत [[उत्तर प्रदेश विधान परिषद|उत्तर प्रदेश विधान परिषदेचे]] सदस्य होते.<ref name="tl">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://timelinedaily.com/lok-sabha-election-2024/up-educationist-sp-singh-patel-sp-candidate-from-pratapgarh|title=UP Educationist SP Singh Patel: SP Candidate From Pratapgarh|date=February 22, 2024}}</ref><ref name="amar">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.amarujala.com/uttar-pradesh/allahabad/dr-sp-singh-patel-declared-sp-mlc-candidate-from-allahabad-jhansi-section-graduate-seat|title=UP : डॉ. एसपी सिंह पटेल इलाहाबाद-झांसी खंड एमएलसी स्नातक सीट से सपा के प्रत्याशी घोषित|website=Amar Ujala}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:अलाहाबाद विद्यापीठाचे माजी विद्यार्थी]] [[वर्ग:उत्तर प्रदेशचे आमदार]] [[वर्ग:समाजवादी पक्षातील राजकारणी]] [[वर्ग:प्रतापगढचे खासदार]] [[वर्ग:१८ वी लोकसभा सदस्य]] je3ikihmkm7o6pvbm78pjfsjypoc4nr 2693545 2693544 2026-07-10T05:49:55Z Abhijitsathe 4193 2693545 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट पदाधिकारी | नाव = | चित्र = | चित्र आकारमान= 250 px | क्रम = | पद2 = [[उत्तर प्रदेश विधान परिषद]] सदस्य | कार्यकाळ_आरंभ2 = मे २००२ | कार्यकाळ_समाप्ती2 = मे २०१४ | मतदारसंघ2 = [[लखनौ]] | मागील2 = | पुढील2 = | पद1 = [[लोकसभा]] सदस्य | मतदारसंघ1 = [[प्रतापगढ लोकसभा मतदारसंघ|प्रतापगढ]] | कार्यकाळ_आरंभ1 = जून २०२४ | कार्यकाळ_समाप्ती1 = | मागील1 = [[संगम लाल गुप्ता]] | पुढील1 = | जन्मदिनांक = {{जन्म दिनांक आणि वय|1956|1|1}} | जन्मस्थान = [[हरदोई जिल्हा]], [[उत्तर प्रदेश]] | मृत्युदिनांक = | मृत्युस्थान = | राष्ट्रीयत्व = | पक्ष = [[समाजवादी पक्ष]] | इतरपक्ष = [[अपना दल (सोनेलाल)]] | धर्म = | सही = | संकेतस्थळ = | तळटीपा = }} '''एस.पी. सिंह पटेल''' (जन्म १ जानेवारी १९५६) हे भारतीय शिक्षणतज्ञ, सामाजिक कार्यकर्ते, राजकारणी व विद्यमान [[लोकसभा]] सदस्य आहेत. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://khulasaindia.com/who-is-dr-sp-singh-patel-samajwadi-partys-lok-sabha-candidate-from-pratapgarh/|title=कौन हैं डॉ. एसपी सिंह पटेल? प्रतापगढ़ से समाजवादी पार्टी के लोकसभा प्रत्याशी|date=February 21, 2024}}</ref> ते उत्तर भारतातील शैक्षणिक संस्थांची साखळी असलेल्या लखनौ सार्वजनिक शाळा आणि महाविद्यालयांचे संस्थापक आणि अध्यक्ष आहेत. ते [[समाजवादी पक्ष|समाजवादी पक्षाचे]] सदस्य आहेत आणि २००२ ते २०१४ पर्यंत [[उत्तर प्रदेश विधान परिषद|उत्तर प्रदेश विधान परिषदेचे]] सदस्य होते.<ref name="tl">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://timelinedaily.com/lok-sabha-election-2024/up-educationist-sp-singh-patel-sp-candidate-from-pratapgarh|title=UP Educationist SP Singh Patel: SP Candidate From Pratapgarh|date=February 22, 2024}}</ref><ref name="amar">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.amarujala.com/uttar-pradesh/allahabad/dr-sp-singh-patel-declared-sp-mlc-candidate-from-allahabad-jhansi-section-graduate-seat|title=UP : डॉ. एसपी सिंह पटेल इलाहाबाद-झांसी खंड एमएलसी स्नातक सीट से सपा के प्रत्याशी घोषित|website=Amar Ujala}}</ref> पटेल [[समाजवादी पक्ष]]ाकडून [[२०२४ लोकसभा निवडणुका]]ंमध्ये [[प्रतापगढ लोकसभा मतदारसंघ]]ातून लोकसभेवर निवडून आले. == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:अलाहाबाद विद्यापीठाचे माजी विद्यार्थी]] [[वर्ग:उत्तर प्रदेशचे आमदार]] [[वर्ग:समाजवादी पक्षातील राजकारणी]] [[वर्ग:प्रतापगढचे खासदार]] [[वर्ग:१८ वी लोकसभा सदस्य]] 2ai8s69prf1m7tlymmg05r32t8rj6oj 0 355027 2693529 2479617 2026-07-10T04:00:13Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2693529 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''ली मार्विन''' (१९ फेब्रुवारी १९२४ - २९ ऑगस्ट १९८७) एक अमेरिकन चित्रपट आणि दूरदर्शन अभिनेता होता. त्याच्या बास आवाज आणि अकाली पांढऱ्या केसांसाठी तो ओळखला जातो. जरी सुरुवातीला खलनायकी पात्र साकारली असली तरी, नंतर त्यांनी ''एम स्क्वॉड'' (१९५७-६०) या दूरचित्रवाणी मालिकेत डिटेक्टीव्ह लेफ्टनंट फ्रँक बॅलिंगर सारख्या नायकांच्या भूमिकेसाठी महत्त्व प्राप्त केले. ''द किलर्स'' (१९६४) मधील चार्ली स्ट्रॉम, ''द प्रोफेशनल्स'' (१९६६) मधील रिको फरदान, ''द डर्टी डझन'' (१९६७) मधील मेजर जॉन रिझमन, ''पेंट युवर वॅगन'' (१९६९) मधील बेन रमसन, ''पॉइंट ब्लँक'' (१९६९) या चित्रपटातील वॉकर या सर्व मार्विनच्या उल्लेखनीय भूमिकांचा समावेश होता.<ref>{{Cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=NvgabBoWKPM|title=Lee Marvin: Actor, WWII Combat Veteran Speaks on Combat|date=2013-10-08|last=Audie Murphy American Legend|access-date=2024-08-31|via=YouTube}}</ref> कॉमेडी वेस्टर्न फिल्म ''कॅट बॉलू'' (१९६५) साठी [[जेन फोंडा]] सोबत, गनफायटर किड शेलीन आणि गुन्हेगार टिम स्ट्रॉन या दोघांची दुहेरी भूमिका साकारताना मार्विनने अनेक प्रशंसा मिळवली, ज्याने त्याला सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्याचा [[ऑस्कर पुरस्कार|ऑस्कर,]] [[बाफ्टा पुरस्कार|बाफ्टा]], [[गोल्डन ग्लोब पुरस्कार|गोल्डन ग्लोब]], व इतर पुरस्कार जिंकून दिले.<ref name="hunting">{{cite news|url=https://culturepulp.typepad.com/culturepulp/2008/08/elk-hunting-with-lee-marvin.html|title=Elk Hunting with Lee Marvin|date=May 1964|work=Gun World|access-date=February 6, 2021|archive-date=2023-12-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20231228113528/https://culturepulp.typepad.com/culturepulp/2008/08/elk-hunting-with-lee-marvin.html|url-status=dead}}</ref><ref name="esquire">[[Roger Ebert|Ebert, Roger]]. [http://rogerebert.suntimes.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/19701010/PEOPLE/41115001/1023 "An interview with Lee Marvin."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130216130356/http://rogerebert.suntimes.com/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F19701010%2FPEOPLE%2F41115001%2F1023|date=February 16, 2013}} ''[[Chicago Sun-Times]]'' for ''[[Esquire (magazine)|Esquire]]'', October 1970.</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:ऑस्कर पुरस्कार विजेते अभिनेते]] [[वर्ग:अमेरिकन चित्रपट अभिनेते]] [[वर्ग:इ.स. १९८७ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:इ.स. १९२४ मधील जन्म]] [[वर्ग:बाफ्टा पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:गोल्डन ग्लोब पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:इंग्लिश चित्रपट अभिनेते]] [[वर्ग:इंग्लिश दूरचित्रवाहिनी अभिनेते]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] 7ax60exsxje89rzct1yqo7fi0k0tjf2 0 355799 2693541 2685318 2026-07-10T05:35:59Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2693541 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tour | series_name = वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाचा श्रीलंका दौरा २०२४–२५ | team1_image = Flag of Sri Lanka.svg | team1_name = श्रीलंका | team2_image = WestIndiesCricketFlagPre1999.svg | team2_name = वेस्ट इंडीज | from_date = १३ | to_date = २६ ऑक्टोबर २०२४ | team1_captain = [[चरिथ असलंका]] | team2_captain = [[शई होप]] <small>(आं.ए.दि.)</small><br/>[[रोव्हमन पॉवेल]] <small>(आं.टी२०)</small> | no_of_ODIs = 3 | team1_ODIs_won = 2 | team2_ODIs_won = 1 | team1_ODIs_most_runs = [[चरिथ असलंका]] (१४५) | team2_ODIs_most_runs = [[शेर्फेन रदरफोर्ड]] (२०४) | team1_ODIs_most_wickets = [[वानिंदु हसरंगा]] (६) | team2_ODIs_most_wickets = [[अल्झारी जोसेफ]] (४)<br>[[गुडाकेश मोती]] (४) | player_of_ODI_series = [[चारिथ असलंका]] (श्री) | no_of_twenty20s = 3 | team1_twenty20s_won = 2 | team2_twenty20s_won = 1 | team1_twenty20s_most_runs = [[कुशल मेंडिस]] (११३) | team2_twenty20s_most_runs = [[ब्रँडन किंग]] (९१) | team1_twenty20s_most_wickets = [[वनिंदु हसरंगा]] (५)<br>[[महीश थीकशाना]] (५) | team2_twenty20s_most_wickets = [[रोमारियो शेफर्ड]] (४) | player_of_twenty20_series = [[पथुम निसंका]] (श्री) }} [[वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघ|वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाने]] ऑक्टोबर २०२४ मध्ये [[श्रीलंका राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|श्रीलंका क्रिकेट संघासोबत]] खेळण्यासाठी श्रीलंकेचा दौरा केला.<ref>{{cite web |url=https://www.windiescricket.com/fixtures/comp_id/8400/ |title=West Indies in Sri Lanka schedule and fixtures |work=Cricket West Indies |access-date=20 September 2024 |archive-date=2024-09-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240920052154/https://www.windiescricket.com/fixtures/comp_id/8400/ |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240920052154/https://www.windiescricket.com/fixtures/comp_id/8400/ |date=2024-09-20 }}</ref> या दौऱ्यात तीन [[एक दिवसीय आंतरराष्ट्रीय]] (वनडे) आणि तीन [[ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय]] (टी२०आ) सामन्यांचा समावेश होता.<ref>{{cite web |title=Men's Future Tours Programme |url=https://resources.pulse.icc-cricket.com/ICC/document/2022/08/17/9ecd5af8-4657-475f-ae1e-733b04f69750/Men-s-FTP-upto-2027.pdf |access-date=17 September 2024 |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]] |archive-date=2022-12-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221226133751/https://resources.pulse.icc-cricket.com/ICC/document/2022/08/17/9ecd5af8-4657-475f-ae1e-733b04f69750/Men-s-FTP-upto-2027.pdf |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221226133751/https://resources.pulse.icc-cricket.com/ICC/document/2022/08/17/9ecd5af8-4657-475f-ae1e-733b04f69750/Men-s-FTP-upto-2027.pdf |date=2022-12-26 }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.windiescricket.com/series/west-indies-in-sri-lanka-2024-20745/ |title=2024 West Indies in Sri Lanka |work=Cricket West Indies |access-date=20 September 2024}}</ref> नोव्हेंबर २०२३ मध्ये, [[श्रीलंका क्रिकेट]] (एसएलसी) ने २०२४ चे आंतरराष्ट्रीय कॅलेंडर जाहीर केले आणि द्विपक्षीय मालिकेची पुष्टी केली.<ref>{{cite web|url=https://srilankacricket.lk/2023/11/mens-2024-future-tours-program-of-sri-lanka-cricket/ |title=Men's 2024 Future Tours Program of Sri Lanka Cricket |access-date=20 September 2024 |work=Sri Lanka Cricket |date=29 November 2023}}</ref> [[ब्रँडन किंग]] आणि [[एव्हिन लुईस]] या दोघांनीही सामना अर्धशतकांसह वेस्ट इंडीजने पहिला टी२०आ पाच गडी राखून जिंकला.<ref>{{cite web|url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/132006/brandon-king-evin-lewis-drive-west-indies-to-victory |title=Brandon King, Evin Lewis drive West Indies to victory |work=Cricbuzz |access-date=18 October 2024}}</ref> पथुम निसांकाच्या ५४ आणि दुनिथ वेललागेच्या ३/९ धावांच्या जोरावर यजमानांनी दुसरा टी२०आ ७३ धावांनी जिंकला.<ref>{{cite web|url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/132039/nissanka-wellalage-star-in-sri-lankas-series-levelling-win |title=Nissanka, Wellalage star in Sri Lanka's series-levelling win |work=Cricbuzz |access-date=18 October 2024}}</ref> [[कुसल मेंडिस]] आणि [[कुसल परेरा]] या दोघांनी अनुक्रमे ६८ आणि ५५ धावांची नाबाद अर्धशतके झळकावून श्रीलंकेने तिसरा आणि शेवटचा टी२०आ नऊ गडी राखून जिंकला<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/series/west-indies-in-sri-lanka-2024-25-1451810/sri-lanka-vs-west-indies-3rd-t20i-1451816/match-report |title=Kusal Mendis and Kusal Perera fifties power SL to series win |work=ESPNcricinfo |access-date=18 October 2024}}</ref> आणि वेस्ट इंडीजवर त्यांचा पहिला टी२०आ मालिका विजय मिळवला.<ref>{{cite web |url=https://tt.loopnews.com/content/sri-lanka-win-first-t20-series-against-west-indies |title=Sri Lanka win first T20 series against West Indies |work=Loop Trinidad & Tobago News |access-date=18 October 2024 }}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/sri-lanka-beat-west-indies-win-t20i-series-2-1-2618846-2024-10-17 |title=Mendis, Perera star as Sri Lanka script historic T20I series win over West Indies |work=India Today |access-date=18 October 2024}}</ref> ==संघ== {| class="wikitable" style="text-align:left;margin:auto" |- !colspan="2" |{{cr|SL}} !colspan="2" |{{cr|WIN}} |- !आं.ए.दि. !आं.टी२०<ref>{{cite web|url=https://srilankacricket.lk/2024/10/sri-lanka-t20i-squad-for-west-indies-series/ |title=वेस्ट इंडीज मालिकेसाठी श्रीलंकेचा आं.टी.२० संघ|work=[[श्रीलंका क्रिकेट]] |access-date=१९ ऑक्टोबर २०२४}}</ref> !आं.ए.दि.<ref>{{cite web|url=https://www.windiescricket.com/news/west-indies-t20i-and-odi-squads-announced-for-sri-lanka-tour/ |title=श्रीलंका दौऱ्यासाठी वेस्ट इंडिजचा आं.टी.२० आणि आं.ए.दि. संघ जाहीर|work=[[क्रिकेट वेस्ट इंडीज]] |date=४ ऑक्टोबर २०२४}}</ref> !आं.टी२०<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/wi-vs-sl-andre-russell-nicholas-pooran-opt-out-of-sl-t20is-jewel-andrew-bolts-into-odi-squad-1453818 |title=रसेल, पूरन श्रीलंका आं.टी.२० मधून बाहेर; एकदिवसीय संघात अँड्र्यू बोल्ट|work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |date=४ ऑक्टोबर २०२४}}</ref> |- style="vertical-align:top" | * [[चरिथ असलंका]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[अविश्का फर्नांडो]] * [[असिथा फर्नांडो]] * [[कमिंदु मेंडिस]] * [[कुशल मेंडिस]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[चमिंदु विक्रमसिंघे]] * [[जनिथ लियानागे]] * [[जेफ्री व्हँडर्से]] * [[दिलशान मदुशंका]] * [[दुनिथ वेल्लालागे]] * [[निशाण मधुष्का]] * [[पथुम निसंका]] * [[महीश थीकशाना]] * [[मोहम्मद शिराझ]] * [[वनिंदु हसरंगा]] | * [[चरिथ असलंका]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[अविश्का फर्नांडो]] * [[असिथा फर्नांडो]] * [[कमिंदु मेंडिस]] * [[कुसल परेरा]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[कुशल मेंडिस]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[चमिंदु विक्रमसिंघे]] * [[जेफ्री व्हँडर्से]] * [[दिनेश चंदिमल]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[दुनिथ वेल्लालागे]] * [[नुवान थुशारा]] * [[पथुम निसंका]] * [[बिनुरा फर्नांडो]] * [[भानुका राजपक्ष]] * [[महीश थीकशाना]] * [[मथीशा पथिरना]] * [[वनिंदु हसरंगा]] | * [[शई होप]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]], [[यष्टीरक्षक|य]]) * [[अल्झारी जोसेफ]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|उक]]) * [[अलिक अथनाझे]] * [[इव्हिन लुईस]] * [[केसी कार्टी]] * [[गुडाकेश मोती]] * [[जेडन सील्स]] * [[ज्वेल अँड्र्यू]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[ब्रँडन किंग]] * [[मॅथ्यू फोर्ड]] * [[रोमारियो शेफर्ड]] * [[रॉस्टन चेझ]] * [[शमार जोसेफ]] * [[शेरफेन रुदरफोर्ड]] * [[हेडन वॉल्श धाकटा]] | * [[रोव्हमन पॉवेल]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[रॉस्टन चेझ]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|उक]]) * [[अलिक अथनाझे]] * [[अल्झारी जोसेफ]] * [[आंद्रे फ्लेचर]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[इव्हिन लुईस]] * [[गुडाकेश मोती]] * [[टेरेन्स हिंड्स]] * [[फॅबियान ॲलन]] * [[ब्रँडन किंग]] * [[रोमारियो शेफर्ड]] * [[शामर स्प्रिंगर]] * [[शई होप]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[शमार जोसेफ]] * [[शेरफेन रुदरफोर्ड]] |} [[आंद्रे रसेल]], [[निकोलस पूरन]], [[शिमरॉन हेटमायर]] आणि [[अकिल होसीन]] यांनी वैयक्तिक कारणे सांगून मालिकेतून माघार घेतली.<ref>{{cite web|url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/131873/pooran-russell-among-seniors-to-skip-sri-lanka-tour |title=Pooran, Russell among seniors to skip Sri Lanka tour |work=Cricbuzz |access-date=19 October 2024 |date=5 October 2024}}</ref> सतरा वर्षीय [[ज्वेल अँड्र्यू]]ला वनडे संघात स्थान देण्यात आले.<ref name=WI /> ==आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका== ===१ला आं.टी२० सामना=== {{Limited overs matches | date = १३ ऑक्टोबर २०२४ | time = १९:०० | night = y | team1 = {{cr-rt|SL}} | team2 = {{cr|WIN}} | score1 = १७९/७ (२० षटके) | runs1 = [[चारिथ असलंका]] ५९ (३५) | wickets1 = [[रोमारियो शेफर्ड]] २/३९ (४ षटके) | score2 = १८०/५ (१९.१ षटके) | runs2 = [[ब्रँडन किंग]] ६३ (३३) | wickets2 = [[मथीशा पथिरना]] २/२७ (३.१ षटके) | result = वेस्ट इंडीज ५ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1451814.html धावफलक] | venue = [[रंगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम]], [[दांबुला]] | umpires = [[रुचिरा पल्लियागुरुगे]] (श्री) आणि [[रवींद्र विमलसिरी]] (श्री) | motm = [[ब्रँडन किंग]] (वे) | toss = वेस्ट इंडीजने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = वेस्ट इंडीजच्या [[शमर स्प्रिंगर]]चे यांनी त्याचे आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण. }} ===२रा आं.टी२० सामना=== {{Limited overs matches | date = १५ ऑक्टोबर २०२४ | time = १९:०० | night = y | team1 = {{cr-rt|SL}} | team2 = {{cr|WIN}} | score1 = १६२/५ (२० षटके) | runs1 = [[पथुम निसंका]] ५४ (४९) | wickets1 = [[रोमारियो शेफर्ड]] २/२३ (३ षटके) | score2 = ८९ (१६.१ षटके) | runs2 = [[रोव्हमन पॉवेल]] २० (१७) | wickets2 = [[दुनिथ वेल्लालागे]] ३/९ (४ षटके) | result = श्रीलंका ७३ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1451815.html धावफलक] | venue = [[रंगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम]], [[दांबुला]] | umpires = [[लायडन हानीबल]] (श्री) आणि [[रवींद्र विमलसिरी]] (श्री) | motm = [[पथुम निसंका]] (श्री) | toss = श्रीलंकेने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = श्रीलंकेच्या [[दुनिथ वेल्लालागे]]चे आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण. }} ===३रा आं.टी२० सामना=== {{Limited overs matches | date = १७ ऑक्टोबर २०२४ | time = १९:०० | night = y | team1 = {{cr-rt|WIN}} | team2 = {{cr|SL}} | score1 = १६२/८ (२० षटके) | runs1 = [[रोव्हमन पॉवेल]] ३७ (२७) | wickets1 = [[महीश थीकशाना]] २/१९ (३ षटके) | score2 = १६६/१ (१८ षटके) | runs2 = [[कुसल मेंडिस]] ६८[[नाबाद|*]] (५०) | wickets2 = [[गुडाकेश मोती]] १/३१ (४ षटके) | result = श्रीलंका ९ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1451816.html धावफलक] | venue = [[रंगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम]], [[दांबुला]] | umpires = [[रुचिरा पल्लियागुरुगे]] (श्री) आणि [[प्रगीथ राम्बुकवेल्ला]] (श्री) | motm = [[कुसल मेंडिस]] (श्री) | toss = वेस्ट इंडिजने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ==आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका== ===१ला आं.ए.दि. सामना=== {{Limited overs matches | date = २० ऑक्टोबर २०२४ | time = १४:३० | daynight = y | team1 = {{cr-rt|WIN}} | team2 = {{cr|SL}} | score1 = १८५/४ (३८.३ षटके) | runs1 = [[शेर्फेन रदरफोर्ड]] ७४[[नाबाद|*]] (८२) | wickets1 = [[वानिंदु हसरंगा]] २/१८ (६ षटके) | score2 = २३४/५ (३१.५ षटके) | runs2 = [[चारिथ असलंका]] ७७ (७१) | wickets2 = [[गुडाकेश मोती]] ३/४७ (८ षटके) | result = श्रीलंका ५ गडी राखून विजयी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस पद्धत]]) | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1451817.html धावफलक] | venue = [[पल्लेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[पल्लेकेले]] | umpires = [[रवींद्र विमलसिरी]] (श्रीलंका) [[आसिफ याकूब]] (पाकिस्तान) | motm = [[चारिथ असलंका]] (श्रीलंका) | toss = वेस्ट इंडिजने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = पावसामुळे श्रीलंकेला ३७ षटकांत २३२ धावांचे सुधारित लक्ष्य ठेवण्यात आले होते. | notes = [[निशाण मधुष्का]] (श्रीलंका) यांनी वनडे पदार्पण केले. * [[चारिथ असलंका]] (श्रीलंका) ने वनडेमध्ये २,००० धावा पूर्ण केल्या.{{cn|date=October 2024}} }} ===२रा आं.ए.दि. सामना=== {{Limited overs matches | date = २३ ऑक्टोबर २०२४ | time = १४:३० | daynight = y | team1 = {{cr-rt|WIN}} | team2 = {{cr|SL}} | score1 = १८९ (३६ षटके) | runs1 = [[शेर्फेन रदरफोर्ड]] ८० (८२) | wickets1 = [[वानिंदु हसरंगा]] ४/४० (८ षटके) | score2 = १९०/५ (३८.२ षटके) | runs2 = [[चारिथ असलंका]] ६२[[नाबाद|*]] (६१) | wickets2 = [[अल्झारी जोसेफ]] २/३० (६ षटके) | result = श्रीलंका ५ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1451818.html धावफलक] | venue = [[पल्लेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[पल्लेकेले]] | umpires = [[रुचिरा पल्लियागुरुगे]] (श्रीलंका) आणि [[अहसान रझा]] (पाकिस्तान) | motm = [[महीश थीकशाना]] (श्रीलंका) | toss = श्रीलंकेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = पावसामुळे सामना ४४ षटकांचा करण्यात आला. | notes = [[शेर्फेन रदरफोर्ड]] आणि [[गुडाकेश मोती]] (११९ धावा) यांच्यातील भागीदारी ही एकदिवसीय सामन्यांमध्ये वेस्ट इंडिजसाठी ९व्या गड्यासाठीची सर्वोच्च भागीदारी होती.<ref>{{cite web |url=https://cricket.one/match-hub/record-alert-rutherford-motie-slam-119-run-partnership-for-9th-wicket-in-wis-rescue/67191a27b43e4df265bd58e2 |title=Record Alert! Rutherford, Motie Slam 119-Run Partnership For 9th Wicket In WI's Rescue |work=OneCricket |access-date=23 October 2024 |archive-date=2024-11-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241101234858/https://cricket.one/match-hub/record-alert-rutherford-motie-slam-119-run-partnership-for-9th-wicket-in-wis-rescue/67191a27b43e4df265bd58e2 |url-status=dead }}</ref> }} ===३रा आं.ए.दि. सामना=== {{Limited overs matches | date = २६ ऑक्टोबर २०२४ | time = १४:३० | daynight = y | team1 = {{cr-rt|SL}} | team2 = {{cr|WIN}} | score1 = १५६/३ (२३ षटके) | runs1 = [[कुसल मेंडिस]] ५६[[नाबाद|*]] (२२) | wickets1 = [[रोस्टन चेस]] १/२० (२ षटके) | score2 = १९६/२ (२२ षटके) | runs2 = [[एव्हिन लुईस]] १०२[[नाबाद|*]] (६१) | wickets2 = [[असिथा फर्नांडो]] १/३९ (५ षटके) | result = वेस्ट इंडिज ८ गडी राखून विजयी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस पद्धत]]) | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1451819.html धावफलक] | venue = [[पल्लेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[पल्लेकेले]] | umpires = [[प्रगीथ राम्बुकवेल्ला]] (श्रीलंका) आणि [[आसिफ याकूब]] (पाकिस्तान) | motm = [[एव्हिन लुईस]] (वेस्ट इंडीज) | toss = वेस्ट इंडिजने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = पावसामुळे श्रीलंकेचा खेळ १७.२ षटकांत ८१/१ असा व्यत्यय आला. त्यानंतर सामना २३ षटके प्रति बाजूने करण्यात आला. * वेस्ट इंडिजला २३ षटकांत १९५ धावांचे सुधारित लक्ष्य ठेवण्यात आले होते. | notes = [[ज्वेल अँड्र्यू]] (वेस्ट इंडीज) ने वनडे पदार्पण केले. * [[कुसल मेंडिस]] (श्रीलंका) ने एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये ४,००० धावा पूर्ण केल्या.<ref>{{cite news |last1=Balasuriya |first1=Madushka |title=Lewis' 61-ball century trumps Kusal's 19-ball fifty in 23-over shootout |url=https://www.espncricinfo.com/series/west-indies-in-sri-lanka-2024-25-1451810/sri-lanka-vs-west-indies-3rd-odi-1451819/match-report |access-date=27 October 2024 |work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |date=26 Oct 2024 |language=en}}</ref> }} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/series/west-indies-in-sri-lanka-2024-25-1451810 ईएसपीएन क्रिकइन्फोवर मालिका मुख्यपृष्ठ] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२४-२५}} {{श्रीलंकेचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट दौरे}} [[वर्ग:इ.स. २०२४ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाचे श्रीलंका दौरे]] 4hsqgkml90g8vfui0516epqouqbscto 0 357683 2693564 2639450 2026-07-10T06:39:46Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2693564 wikitext text/x-wiki '''शून्य-तासांचा करार''' हा [[युनायटेड किंग्डम]]मधील कामगार कायद्यातील रोजगार कराराचा एक प्रकार आहे. या करारानुसार, नियुक्त केलेल्या कर्मचाऱ्याला किमान कामाचे तास प्रदान करण्यास बांधील नसतो, आणि कर्मचारी आवश्यकतेनुसार काम करतो. == व्याख्या == झिरो-अवर कॉन्ट्रॅक्ट' हा नियोक्ता आणि कामगार यांच्यातील [[Contract|कराराचा]] एक प्रकार आहे ज्यानुसार नियोक्ता कोणतेही किमान कामाचे तास देण्यास बांधील नाही आणि कामगार देऊ केलेले कोणतेही काम स्वीकारण्यास बांधील नाही. <ref name="ACAS">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.acas.org.uk/index.aspx?articleid=4468|title=Zero Hours Contracts|website=Acas advice and guidance|publisher=[[Advisory, Conciliation and Arbitration Service]]|access-date=11 October 2017}}</ref> 'झिरो-अवर कॉन्ट्रॅक्ट' हा शब्द प्रामुख्याने युनायटेड किंग्डममध्ये वापरला जातो. कर्मचारी आवश्यकतेनुसार कामासाठी उपलब्ध होण्यासाठी करारावर स्वाक्षरी करू शकतो, जेणेकरून कामाच्या तासांची किंवा वेळेची विशिष्ट संख्या निर्दिष्ट केली जाणार नाही. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.recruiter.co.uk/news/2013/04/zero-hours-contracts-hit-200000/|title=Zero hours contracts hit 200,000|date=3 April 2013|publisher=Recruiter|access-date=15 July 2013|archive-date=2024-12-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20241218001824/https://www.recruiter.co.uk/news/2013/04/zero-hours-contracts-hit-200000/|url-status=dead}}</ref> शून्य-तासांचे करार प्रसूती/पितृत्व वेतन, सुट्टी आणि आरोग्य विम्यासह मूलभूत सामाजिक सुरक्षा लाभ प्रदान करतात. शून्य-तासांचा करार [[Casual work|प्रासंगिक कामापेक्षा]] वेगळा असू शकतो. == कामगार आणि कर्मचारी यांच्यातील फरक == यूके कायद्यानुसार "कामगार" आणि "कर्मचारी" यांच्यात फरक केला जातो, ज्या कर्मचाऱ्याला कामगारापेक्षा अधिक कायदेशीर अधिकार असतात. <ref name="Employment status">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.gov.uk/employment-status/employee|title=Employee|website=Guide Employment status|publisher=UK.Gov|access-date=8 August 2013}}</ref> शून्य-तासांच्या कराराखाली काम करणारी व्यक्ती कर्मचारी आहे की कामगार हे अनिश्चित असू शकते; तथापि, ज्या प्रकरणांमध्ये शून्य-तास कराराचा साधा मजकूर व्यक्तीला "कामगार" म्हणून नियुक्त करतो अशा प्रकरणांमध्येही न्यायालयांनी नियोक्ता आणि कर्मचारी यांच्यातील दायित्वाच्या परस्परतेवर आधारित रोजगार संबंधाचा अंदाज लावला आहे. == इतिहास == युनायटेड किंग्डममध्ये, [[National Minimum Wage Act 1998|राष्ट्रीय किमान वेतन कायदा 1998]] अंतर्गत, स्टँड-बाय टाइम, ऑन-कॉल टाइम आणि डाउनटाइमवर शून्य-तासांच्या कराराखाली काम करणाऱ्या कामगारांना काम केलेल्या तासांसाठी राष्ट्रीय किमान वेतन दिले जाणे आवश्यक आहे. [[Working Time Regulations 1998|कामकाजाच्या वेळेचे नियम 1998]] आणि [[National Minimum Wage Regulations 1999|राष्ट्रीय किमान वेतन नियम]] १९९९ शून्य-तासांच्या कराराचा वापर काहीवेळा कर्मचाऱ्यांना शांत कालावधीत "घड्याळ बंद" करण्यासाठी केला जात असे आणि त्यांना साइटवर कायम ठेवत होते जेणेकरून त्यांना गरज पडल्यास त्यांना सशुल्क कामावर परत करता येईल. उठणे राष्ट्रीय किमान वेतन नियमनांनुसार कामगारांना कामाच्या ठिकाणी "काम" नसतानाही त्या वेळेसाठी राष्ट्रीय किमान वेतन द्यावे लागते. {{Sfn|Pyper|Harari|2013}} {{Sfn|Pennycook|Cory|Alakeson|2013}} पूर्वी, शून्य-तासांच्या करारावर काम करणाऱ्या काही कर्मचाऱ्यांना इतर काम स्वीकारण्यापूर्वी त्यांच्या मालकाची परवानगी घेणे आवश्यक असल्याचे सांगण्यात आले होते, परंतु मे २०१५ मध्ये अंमलात आलेल्या यूके कायद्यानुसार आता या प्रथेवर बंदी घालण्यात आली आहे. <ref name="ACAS2">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.acas.org.uk/index.aspx?articleid=4468|title=Zero Hours Contracts|website=Acas advice and guidance|publisher=[[Advisory, Conciliation and Arbitration Service]]|access-date=11 October 2017}}</ref> <ref name="Guardian73013">{{स्रोत बातमी|last=Inman|first=Phillip|url=https://www.theguardian.com/money/2013/jul/30/zero-hours-contracts-explained|title=Zero-hours contracts: what are they?: An employee can end up with no pay at the end of the week because the employer does not need to guarantee work|date=30 July 2013|work=[[द गार्डियन]]|access-date=5 August 2013}}</ref> [[Autoclenz Ltd v Belcher|ऑटोक्लेन्झ लिमिटेड विरुद्ध बेल्चर]] मध्ये, [[UK Supreme Court|यूके सर्वोच्च न्यायालयाने]] शून्य-तासांच्या कराराखाली काम करणाऱ्या कामगारांवर निर्णय दिला. [[Anthony Clarke, Baron Clarke of Stone-cum-Ebony|लॉर्ड क्लार्कने]] परिच्छेद ३५ मध्ये असे म्हटले आहे की, [[Inequality of bargaining power|कराराच्या सामर्थ्याच्या असमानतेद्वारे]] वैशिष्ट्यीकृत असलेल्या रोजगार संबंधांमध्ये, कराराच्या लिखित अटी कदाचित कायद्यातील करार काय होते हे दर्शवू शकत नाहीत. मार्च २०१५ मध्ये, लघु व्यवसाय, उपक्रम आणि रोजगार कायदा २०१५ <ref>{{Cite legislation UK|type=act|year=2015|chapter=26|act=Small Business, Enterprise and Employment Act 2015}}</ref> ला [[Royal assent|राजेशाही संमती]] मिळाली. नियुक्तीच्या तारखेला एस. अधिनियमातील १५३ [[Employment Rights Act 1996|रोजगार हक्क कायदा १९९६ मध्ये]] सुधारणा करेल, जेणेकरून शून्य-तासांच्या करारातील विशेष अटी यापुढे लागू होणार नाहीत, आणि नियम इतर परिस्थिती निर्दिष्ट करू शकतात ज्या अंतर्गत नियोक्ते इतर शून्य-तास कामगार काय करू शकतात यावर निर्बंध घालू शकत नाहीत. == वाद == यूकेमध्ये, शून्य-तास करार विवादास्पद आहेत. ते [[Labour market flexibility|लवचिक श्रमिक बाजार]] प्रदान करतात असे सांगून ब्रिटीश व्यावसायिक नेत्यांनी त्यांना पाठिंबा दिला आहे. <ref name="BBCWalker2015">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.bbc.com/news/business-31859468|title=Who uses zero-hours contracts and why?|last=Walker|first=Andrew|date=1 April 2015|website=BBC News|quote=The [[Confederation of British Industry|CBI]] says that labour market flexibility, including zero-hours contracts, supported job creation during the recent post-recession recovery.}}</ref> असा युक्तिवाद केला जातो की ते काही लोकांसाठी जसे की सेवानिवृत्त आणि विद्यार्थी ज्यांना अधूनमधून कमाई हवी असते आणि ते काम करताना पूर्णपणे लवचिक राहण्यास सक्षम असतात. {{Sfn|Pyper|Brown|2017}} असे नोंदवले गेले आहे की शून्य-तासांच्या करारावरील ६०% लोक कामाच्या तासांबद्दल आनंदी आहेत. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.thesundaytimes.co.uk/sto/business/Economy/article1602765.ece|title=Economic Outlook: Turn sharp left for the 1970s and Corbynomics|last=Smith|first=David|date=6 September 2015|website=The Sunday Times|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150913010625/http://www.thesundaytimes.co.uk/sto/business/Economy/article1602765.ece|archive-date=13 September 2015|access-date=6 November 2015}}</ref> कोणत्याही अर्थपूर्ण किंवा क्षुल्लक कारणास्तव कर्मचाऱ्यांना बक्षीस देण्यासाठी किंवा फटकारण्याचे साधन म्हणून व्यवस्थापनाद्वारे [[Exploitation of labour|शोषण]] आणि अशा करारांच्या वापराबद्दल ट्रेड युनियन गट आणि इतरांनी चिंता व्यक्त केली आहे. कामगार त्यांचे रोजगार हक्क कसे पुरेशा प्रमाणात मांडू शकतात किंवा सभ्य रोजगार संबंध कसे राखू शकतात याबद्दलही ते चिंता व्यक्त करतात. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.newstatesman.com/politics/2013/06/forward-march-zero-hours-contracts-must-be-halted|title=The forward march of zero-hours contracts must be halted|last=Pennycook|first=Matthew|date=25 June 2013|website=[[New Statesman]]|access-date=15 July 2013}}</ref> १ ऑगस्ट २०१३ रोजी प्रसारित झालेल्या [[Channel 4|चॅनल]] ४ डॉक्युमेंटरीमध्ये असा दावा करण्यात आला होता की [[ॲमेझॉन (कंपनी)|ॲमेझॉनने]] कर्मचाऱ्यांना फटकारण्यासाठी "वादग्रस्त" शून्य-तास कराराचा वापर केला. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.channel4.com/news/anger-at-amazon-working-conditions|title=Anger at Amazon working conditions – Channel 4 News|date=1 August 2013|publisher=Channel 4|access-date=6 November 2015}}</ref> शून्य-तासांच्या कराराच्या अधीन असलेले कामगार [[Exploitation of labour|शोषणास]] असुरक्षित असतात कारण त्यांना कोणत्याही कारणास्तव कोणत्याही वेळी काम नाकारले जाऊ शकते, ज्यात कामाच्या मागणीला प्रतिसाद देण्यास नकार दिला जाऊ शकतो. कोणत्याही कारणास्तव कोणत्याही एका प्रसंगात काम करण्यास नकार दिल्यास दीर्घकाळ कामाचा अभाव होऊ शकतो. <ref name="Guardian8413">{{स्रोत बातमी|last=Elliott|first=Larry|url=https://www.theguardian.com/uk-news/economics-blog/2013/aug/04/zero-hours-contract-workers-reserve-army-labour|title=Zero-hours contract workers – the new reserve army of labour?: Karl Marx would see zero-hour contracts for what they are: rank exploitation – the type of working conditions that spawned trade unions in the first place|date=4 August 2013|work=The Guardian|format=Economics Blog|access-date=5 August 2013}}</ref> कामगारांच्या वेळापत्रकाच्या अनिश्चिततेमुळे, शून्य-तासांच्या करारामुळे मुलांसह कामगारांना मुलांच्या संगोपनाची व्यवस्था करण्यात अडचणी येतात. शून्य-तासांच्या कराराचा झपाट्याने वाढणारा वापर हा जुलै २०१३ च्या उत्तरार्धात ''[[द गार्डियन|द गार्डियनच्या]]'' लेखांच्या मालिकेचा विषय होता आणि २०१३ पर्यंत संसदेच्या चिंतेचा विषय होता. {{Sfn|Pyper|Harari|2013}} [[Secretary of State for Business, Innovation and Skills|सरकारचे बिझनेस सेक्रेटरी]] [[Vince Cable|व्हिन्स केबल यांनी]] करारांचे जवळचे नियमन मानले परंतु बंदी नाकारली. <ref>{{स्रोत बातमी|last=Wintour|first=Patrick|url=https://www.theguardian.com/uk-news/2013/aug/05/zero-hours-contracts-legislation-cable|title=Zero-hours contracts could be subject to new legislation, says Vince Cable: Business secretary says employer exclusivity is main issue for review, as figures show one million are on zero-hours deals|date=5 August 2013|work=The Guardian|access-date=6 August 2013}}</ref> कामगार खासदार [[Alison McGovern|ॲलिसन मॅकगव्हर्न]] आणि [[Andy Sawford|अँडी सॉफोर्ड यांनी]] या प्रथेवर बंदी घालण्यासाठी किंवा अधिक चांगले नियमन करण्यासाठी मोहीम राबवली. <ref name="Guardian72913">{{स्रोत बातमी|last=Neville|first=Simon|url=https://www.theguardian.com/business/2013/jul/29/sports-direct-zero-hours-contracts|title=Pressure mounts on Sports Direct over zero-hours contracts: Unite demands meeting with company founder Mike Ashley over contracts that do not provide workers with set hours|date=29 July 2013|work=The Guardian|access-date=5 August 2013}}</ref> २०१६ मध्ये, शून्य-तास करार वापरत असलेल्या अनेक यूके साखळ्यांनी घोषित केले की ते २०१७ मध्ये ते फेज आउट करतील. यामध्ये स्पोर्ट्स डायरेक्ट आणि कर्झन आणि एव्हरीमन या दोन सिनेमा साखळ्यांचा समावेश होता. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.theguardian.com/uk-news/2016/sep/14/everyman-cinema-chain-is-next-to-drop-zero-hours-contracts|title=Everyman cinema chain is next to drop zero-hours contracts|last=Sarah Butler|last2=Hilary Osborne|date=14 September 2016}}</ref> तथापि, सिनेवर्ल्ड, पिक्चरहाऊसची मालकी असलेली आणखी एक आघाडीची सिनेमा शृंखला, कॉन्ट्रॅक्ट फॉरमॅट वापरणे सुरू ठेवल्याबद्दल छाननीत आली आहे, विशेषतः लंडनच्या [[Ritzy Cinema|रिट्झी सिनेमात]] [[Ritzy Living Wage|रिट्झी लिव्हिंग वेज]] निषेधासह. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.theguardian.com/uk-news/2016/oct/07/ritzy-cinema-living-wage-strike-disrupts-bfi-london-film-festival|title=Ritzy cinema living wage strike disrupts BFI London film festival|last=Sarah Butler|last2=Damien Gayle|date=7 October 2016}}</ref> २०२० मध्ये, झिरो अवर्स जस्टिस नावाची मोहीम सुरू करण्यात आली. [[Bakers, Food and Allied Workers Union|बेकर्स, फूड अँड अलाईड वर्कर्स युनियनचे]] अध्यक्ष इयान हॉडसन यांच्या नेतृत्वाखाली आणि [[Julian Richer|ज्युलियन रिचर]] यांच्या पाठिंब्याने, शून्य तासांचा करार समाप्त करण्याच्या उद्देशाने हे सुरू करण्यात आले. <ref>{{स्रोत बातमी|last=Lezard|first=Tim|url=https://www.union-news.co.uk/unions-back-zero-hours-contracts-campaign/|title=Unions back zero hours contracts campaign|date=23 January 2020|work=Union News|access-date=25 February 2021|archive-date=2020-12-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20201202135132/https://www.union-news.co.uk/unions-back-zero-hours-contracts-campaign/|url-status=dead}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|last=Burden|first=Lizzy|url=https://www.telegraph.co.uk/business/2020/01/14/richer-sounds-chief-julian-richer-takes-aim-zero-hour-contracts|title=Richer Sounds chief Julian Richer takes aim at zero-hour contracts|date=14 January 2021|work=The Telegraph|access-date=25 February 2021}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|last=Wood|first=Zoe|url=https://www.theguardian.com/uk-news/2020/jan/19/richer-sounds-founder-bankrolls-push-to-end-zero-hours-contracts|title=Richer Sounds founder bankrolls push to end zero-hours contracts|date=19 January 2021|work=The Guardian|access-date=25 February 2021}}</ref> == संदर्भ == [[वर्ग:कामगार कायदे]] kirninri1bm8iq33usxfbfozy2wdz4v 0 367091 2693422 2603392 2026-07-09T12:06:38Z अभय नातू 206 removed [[Category:बेंगलोर]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2693422 wikitext text/x-wiki {{Short description|भारतीय शैक्षणिक तंत्रज्ञान कंपनी}} {{Use dmy dates|date=जून 2025}} {{माहितीचौकट कंपनी | नाव = एडव्हिझो | लोगो = Edvizo Logo.svg | logo_size = 200px | प्रकार = [[खाजगी कंपनी|खाजगी]] | उद्योग = ऑनलाइन शिक्षण | स्थापना = 2017 | संस्थापक = रवि निशांत | मुख्यालय शहर = [[बंगलोर]], [[कर्नाटक]] | मुख्यालय देश = भारत | महत्त्वाच्या व्यक्ती = {{Unbulleted_list| रवि निशांत {{small|([[मुख्य कार्यकारी अधिकारी|सीईओ]])}}}} | कर्मचारी संख्या = २७५+ | num_employees_year = २०२२ | सेवा = ऑनलाइन कोचिंग शोध प्लॅटफॉर्म, शैक्षणिक शिष्यवृत्ती | मालक = एडव्हिझो मीडिया प्रायव्हेट लिमिटेड | homepage = [https://www.edvizo.com www.edvizo.com] }} '''एडव्हिझो''' ही एक भारतीय [[शिक्षण]] आधारित स्टार्टअप आहे, ज्याचे मुख्यालय [[बेंगलोर]], [[कर्नाटक]] येथे आहे. याची स्थापना 2017 मध्ये [[भारतीय तंत्रज्ञान संस्था गुवाहाटी|आयआयटी गुवाहाटी]] येथील माजी विद्यार्थी रवि निशांत यांनी केली होती. ही कंपनी ऑनलाइन मार्केटप्लेस म्हणून कार्य करते, जी विद्यार्थ्यांना [[भारतीय तंत्रज्ञान संस्था|आयआयटी]] जेईई, नीट, आणि [[केंद्रीय लोकसेवा आयोग|यूपीएससी]] यासारख्या स्पर्धात्मक परीक्षांसाठी कोचिंग संस्थांचा शोध, तुलना आणि नावनोंदणी यासाठी सुविधा प्रदान करते.<ref>{{cite web |title=Ed-tech startup Edvizo raises $150,000 in seed round |url=https://www.cnbctv18.com/startup/ed-tech-startup-edvizo-raises-150000-in-seed-round-6135801.htm |website=CNBC TV |date=2020-06-15 |accessdate=2020-06-15}}</ref> == इतिहास == एडव्हिझोची स्थापना 2017 मध्ये रवि निशांत यांनी केली होती, ज्यांनी [[भारतीय तंत्रज्ञान संस्था गुवाहाटी|आयआयटी गुवाहाटी]] येथील शिक्षण सोडून उद्योजकता स्वीकारली. <ref>{{cite web |title=IIT Dropout Series: Dropped Out of IIT Guwahati, Counsel Students on Choosing Right Career Path |url=https://indianexpress.com/article/education/iit-dropout-series-dropped-out-of-iit-guwahati-counsel-students-on-choosing-right-career-path-7662064/ |website=Indian Express |date=2021-12-20 |accessdate=2025-06-26}}</ref> कंपनीला [[फेसबुक|फेसबुक]]च्या जागतिक स्टार्टअप समर्थन कार्यक्रम FbStart साठी निवडले गेले, ज्याने शैक्षणिक प्रवेश बदलण्याच्या त्याच्या मिशनला प्रारंभिक मान्यता दिली.<ref>{{cite web |title=Northeast Edutech Startup Aspires to Re-invent Educational Institutes via Innovative Technology |url=https://nenow.in/north-east-news/northeast-edutech-startup-aspires-to-re-invent-educational-institutes-via-innovative-technology.html |website=NE Now |date=2020-06-15 |accessdate=2025-06-26}}</ref> जून 2020 मध्ये, एडव्हिझोने इन्फ्लेक्शन पॉइंट व्हेंचर्स आणि आह! व्हेंचर्सच्या नेतृत्वाखाली 150,000 डॉलरची सीड फंडिंग जमा केली, ज्यामुळे तंत्रज्ञान आणि विक्री संघांना बळकटी मिळाली आणि वापरकर्ता आधाराचा विस्तार झाला.<ref>{{cite web |title=Edvizo Raises $150,000 Seed Round from Inflection Point Ventures |url=https://www.livemint.com/companies/start-ups/edvizo-raises-150-000-seed-round-from-inflection-point-ventures-11592224501876.html |website=LiveMint |date=2020-06-15 |accessdate=2025-06-26}}</ref><ref>{{cite web |title=Coaching Institutes Discovery Platform Edvizo Raises $150K from ah! Ventures Angel Platform |url=https://www.edtechreview.in/news/coaching-institutes-discovery-platform-edvizo-raises-150k-from-ah-ventures-angel-platform/ |website=EdTechReview |date=2020-06-15 |accessdate=2025-06-26}}</ref> जुलै 2021 मध्ये, कंपनीने इन्फ्लेक्शन पॉइंट व्हेंचर्सच्या नेतृत्वाखाली 1 मिलियन डॉलरची प्री-सीरीज ए फंडिंग मिळवली, ज्यामुळे तंत्रज्ञान पायाभूत सुविधांचा विकास आणि संचालनाचा विस्तार झाला.<ref>{{cite web |title=Edtech Startup Edvizo Raises $1 Million Pre-Series A Investment Led by IPV |url=https://www.financialexpress.com/business/brandwagon/edtech-startup-edvizo-raises-1-million-pre-series-a-investment-led-by-ipv/2293189/ |website=Financial Express |date=2021-07-19 |accessdate=2025-06-26}}</ref><ref>{{cite web |title=[Funding Alert] Bengaluru-based Edvizo raises $1M in pre-Series A round led by Inflection Point Ventures|url=https://yourstory.com/2021/07/funding-bengaluru-edtech-startup-edvizo-pre-seriesa-inflection-point-ventures |website=YourStory |date=2021-07-19 |accessdate=2025-06-26}}</ref> == सेवा == एडव्हिझो हे एक असे व्यासपीठ आहे जे विद्यार्थ्यांना स्पर्धात्मक परीक्षा तयारीसाठी कोचिंग संस्थांशी जोडते. हे गुणवत्ता, पुनरावलोकने आणि किंमत यांच्या आधारावर संस्थांची तुलना करण्यासाठी साधने प्रदान करते, ज्यामुळे शिक्षण क्षेत्रातील दिशाभूल करणाऱ्या विपणन आव्हानांचे निराकरण होते.<ref>{{cite web |title=Edtech Startup Edvizo Raises $1 Million Pre-Series A Investment Led by IPV |url=https://www.financialexpress.com/business/brandwagon/edtech-startup-edvizo-raises-1-million-pre-series-a-investment-led-by-ipv/2293189/ |website=Financial Express |date=2021-07-19 |accessdate=2025-06-26}}</ref> कंपनी आयआयटी जेईई आणि नीट उमेदवारांसाठी आयआयटी जेईई आणि नीट यांच्या शीर्ष रँकर्सद्वारे संचालित मोफत ऑनलाइन क्रॅश कोर्स आणि शंका-निरसन सत्रे देखील प्रदान करते.<ref>{{cite web |title=NEET 2020: Edvizo (IIT Alumnus Startup) Launches Free Online Crash Course for IIT, NEET |url=https://thebetterindia.com/226200/free-online-coaching-iit-jee-neet-edvizo-topper-tips-doubts-india/ |website=The Better India |date=2020-06-03 |accessdate=2025-06-26}}</ref><ref>{{cite web |title=Bengaluru Start-up Edvizo is Conducting Free Doubt-clearing Sessions for NEET, JEE Aspirants |url=https://www.edexlive.com/news/2020/May/25/bengaluru-start-up-edvizo-is-conducting-free-doubt-clearing-sessions-for-neet-jee-aspirants-heres-how-12232.html |website=EdexLive |date=2020-05-25 |accessdate=2025-06-26}}</ref><ref>{{cite web |title=Start-up comes to rescue of underprivileged students with free coaching |url=https://www.newindianexpress.com/nation/2022/Jun/06/start-up-comes-to-rescue-of-underprivileged-students-with-free-coaching-2462477.html |website=The New Indian Express |date=2022-06-06 |accessdate=2025-06-26}}</ref><ref>{{cite web |title=Positive India : आईआईटी टॉपर्स की इस मुहिम से छात्रों के सपनों को मिल रही है उड़ान |url=https://www.jagran.com/news/education-jee-and-neet-students-can-take-free-online-classes-on-edvizo-20278665.html |website=Dainik Jagran |date=2020-05-18 |accessdate=2025-06-26}}</ref> याव्यतिरिक्त, एडव्हिझो राष्ट्रीय स्तरावरील सामान्य प्रवेश परीक्षा (एनएलसीईई) आयोजित करते, जी स्पर्धात्मक परीक्षांची तयारी करणाऱ्या वंचित विद्यार्थ्यांसाठी 5 कोटी रुपयांच्या शिष्यवृत्ती कार्यक्रम आहे.<ref>{{cite web |title=IIT, IIM Alumni to Hold Rs 5 Crore Scholarship Exam to Help JEE, UPSC Aspirants |url=https://www.newindianexpress.com/education/2021/Jan/17/iit-iim-alumni-to-hold-rs-5-crore-scholarship-exam-to-help-jee-upsc-aspirants-2251347.html |website=New Indian Express |date=2021-01-17 |accessdate=2025-06-26}}</ref><ref>{{cite web |title=Edtech Startup Edvizo’s Scholarship Exam NLCEE for JEE |url=https://www.entrepreneur.com/en-in/entrepreneurs/edtech-startup-edvizos-scholarship-exam-nlcee-for-jee/365474 |website=Entrepreneur India |date=2021-01-17}}</ref><ref>{{cite web |title=30 Unprivileged Students of Bihar Selected for 4-day Free Educational Tour to IIT Guwahati |url=https://thefrontiermanipur.com/30-unprivileged-students-of-bihar-selected-for-4-day-free-educational-tour-to-iit-guwahati/ |website=The Frontier Manipur |date=2022-09-05 |accessdate=2025-06-26}}</ref> एडव्हिझोने विद्यार्थी आत्महत्यांना प्रतिबंध करण्यासाठी एक कार्यक्रम देखील सुरू केला आहे, ज्यामध्ये [[भारतीय तंत्रज्ञान संस्था|आयआयटी]] आणि [[अखिल भारतीय आयुर्विज्ञान संस्था|एआयआयएमएस]] यांच्या प्रदर्शन यात्रांद्वारे विद्यार्थ्यांना प्रेरणा देणे आणि करिअर पर्यायांवर सल्ला देणे हा उद्देश आहे.<ref>{{cite web |title=Bengaluru Start-up’s Exposure Visits to IITs, AIIMS to Prevent Student Suicides |url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/bengaluru-start-ups-exposure-visits-to-iits-aims-to-prevent-student-suicides/article67407939.ece |website=द हिंदू |date=2023-10-10 |accessdate=2025-06-26}}</ref><ref>{{cite web |title=IIT Guwahati Alumnus Develops Program to Prevent Student Suicides |url=https://www.indiatodayne.in/assam/story/iit-guwahati-alumnus-develops-program-to-prevent-student-suicides-692198-2023-10-10 |website=India Today NE |date=2023-10-10 |accessdate=2025-06-26}}</ref> 2021 मध्ये, एडव्हिझोने [[आंतरराष्ट्रीय महिला दिन]] निमित्त महिलांना शिक्षणात सक्षम करण्यासाठी एक वेबिनार आयोजित केला, ज्यामध्ये करिअर संधी आणि कौशल्य विकास यावर चर्चा झाली.<ref>{{cite web |title=International Women’s Day 2021: Edvizo Launches Webinar to Empower Women |url=https://www.entrepreneur.com/en-in/technology/international-womens-day-2021-edvizo-launches-webinar-to/366676 |website=Entrepreneur India |date=2021-03-08 |accessdate=2025-06-26}}</ref> == हे सुद्धा पहा == * [[फिजिक्सवाला]] * [[बायजूस]] * [[वेदांतु]] == संदर्भ == {{reflist}} == बाह्य दुवे == * {{Official website|https://www.edvizo.com}} * {{Twitter|edvizo|एडव्हिझो}} [[वर्ग:भारतीय कंपन्या]] [[वर्ग:भारतीय शैक्षणिक संकेतस्थळे]] [[वर्ग:बंगळुरू स्थित कंपन्या|*]] p5enknoccqp45f688zbkppkbl3chius 0 368119 2693479 2645748 2026-07-09T16:10:38Z अभय नातू 206 /* संगीत */ 2693479 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''''द डर्टी पिक्चर''''' हा २०११ चा भारतीय [[हिंदी भाषा|हिंदी]] भाषेतील संगीतमय नाट्य चित्रपट आहे जो भारतीय अभिनेत्री [[सिल्क स्मिता]]च्या जीवनावर आधारित आहे, जी तिच्या कामुक भूमिकांसाठी प्रसिद्ध होती. चित्रपट निर्मात्यांनी स्पष्ट केले आहे की ही कथा अधिकृतपणे किंवा शब्दशः केवळ स्मितावर आधारित नाही, तर डिस्को शांती सारख्या तिच्या समकालीन अनेक कलाकारांवर आधारित आहे. हे लोकप्रिय संस्कृतीतील इतर महिलांच्या वैयक्तिक जीवनाशी देखील साम्य आहे, ज्यात अभिनेत्री [[मॅरिलिन मनरो]] यांचा समावेश आहे.<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bollywood/news-interviews/Vidya-Balan-has-a-unique-sex-appeal-Milan-Luthria/articleshow/10932269.cms|title=Vidya Balan has a unique sex-appeal: Milan Luthria|date=1 December 2011|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|access-date=1 December 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20130908175135/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-12-01/news-interviews/30459254_1_vidya-balan-naseeruddin-shah-milan-luthria|archive-date=8 September 2013|url-status=live}}</ref> मिलन लुथरिया यांनी या चित्रपटाचे दिग्दर्शन केले होते आणि [[शोभा कपूर]] आणि [[एकता कपूर]] यांनी सह-निर्मिती केली होती. एकताने ही कल्पना सुचल्यानंतर पटकथा लेखक [[रजत अरोरा]] यांना त्यावर आधारित कथा लिहिण्यास सांगितली.<ref name="times1">{{स्रोत बातमी|last=Talukdar, Tanya|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report_dirty-picture-chose-me-milan-luthria_1530653|title=Dirty Picture chose me: Milan Luthria|work=Daily News and Analysis|location=India|access-date=11 April 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110415084205/http://www.dnaindia.com/entertainment/report_dirty-picture-chose-me-milan-luthria_1530653|archive-date=15 April 2011|url-status=live}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.ahmedabadmirror.com/article/3/20120524201205240217463788b8d6f9b/%E2%80%98Silk%E2%80%99-makes-Vidya-Balan-a-jubilee-heroine-in-city.html|title='Silk' makes Vidya Balan a jubilee heroine in city, News – City – Ahmedabad Mirror, Ahmedabad Mirror|date=24 May 2012|publisher=Ahmedabadmirror.com|url-status=dead|archive-url=https://archive.today/20120719193447/http://www.ahmedabadmirror.com/article/3/20120524201205240217463788b8d6f9b/%E2%80%98Silk%E2%80%99-makes-Vidya-Balan-a-jubilee-heroine-in-city.html|archive-date=19 July 2012|access-date=31 May 2012}}</ref> {{INRConvert|18|c}} च्या बजेटमध्ये निर्मिती., <ref>{{स्रोत बातमी|last=Dubey, Rachana|url=http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/The-Dirty-Picture-creates-first-day-buzz/Article1-777307.aspx|title=The Dirty Picture creates first day buzz|publisher=HT Media Ltd.|access-date=3 December 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111204040704/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/The-Dirty-Picture-creates-first-day-buzz/Article1-777307.aspx|archive-date=4 December 2011|url-status=dead}}</ref> ''द डर्टी पिक्चर'' हा २ डिसेंबर २०११ रोजी (स्मिताच्या जन्मदिनी) जगभरात प्रदर्शित झाला.<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://ibnlive.in.com/news/dirty-picture-to-release-on-silk-smitha-bday/173041-8-66.html|title='The Dirty Picture' hits screens on Silk Smitha's birthday|work=[[सीएनएन-आयबीएन]]|access-date=27 August 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20120203011930/http://ibnlive.in.com/news/dirty-picture-to-release-on-silk-smitha-bday/173041-8-66.html|archive-date=3 February 2012|url-status=dead}}</ref><ref name="Boxofficeindia.com">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.boxofficeindia.com/boxdetail.php?page=shownews&articleid=3790&nCat=|title=Boxofficeindia.com|date=10 December 2011|publisher=Box Office India|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130603201231/http://boxofficeindia.com/boxdetail.php?page=shownews|archive-date=3 June 2013|access-date=14 December 2011}}</ref> [[विद्या बालन]], [[इमरान हाशमी|इमरान हाश्मी]], [[नसीरुद्दीन शाह]] आणि [[तुषार कपूर]] यांच्या प्रमुख भूमिका आहेत.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://entertainment.oneindia.in/tamil/news/2011/vidya-balan-the-dirty-picture-011211.html|title=Actress Vidya Balan &#124; The Dirty Picture &#124; Tamil Audience|last=Prakash|date=1 December 2011|publisher=[[Oneindia.in]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20131002101355/http://entertainment.oneindia.in/tamil/news/2011/vidya-balan-the-dirty-picture-011211.html|archive-date=2 October 2013|access-date=20 December 2011}}</ref> रिलीज झाल्यानंतर, हा चित्रपट व्यावसायिकदृष्ट्या यशस्वी झाला, आणि बालनच्या अभिनयाला व्यापक समीक्षकांची प्रशंसा मिळाली व तिला "चित्रपटाचा नायक" म्हटले गेले.<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.ndtv.com/album/listing/entertainment/hero-vidya-enjoys-the-attention-11808|title="Hero" Vidya enjoys the attention|publisher=[[NDTV]] Movies|access-date=20 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120415121332/http://www.ndtv.com/album/listing/entertainment/hero-vidya-enjoys-the-attention-11808|archive-date=15 April 2012|url-status=live}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|last=S, Arpana|url=http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/Bollywood-woman-power-Vidya-Ekta-carry-the-baton/Article1-780176.aspx|title=Bollywood woman power|publisher=HT Media Ltd.|access-date=13 December 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111210130841/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/Bollywood-woman-power-Vidya-Ekta-carry-the-baton/Article1-780176.aspx|archive-date=10 December 2011|url-status=dead}}</ref> [[विशाल-शेखर]] यांनी संगीतबद्ध केलेल्या आणि रजत अरोरा यांनी लिहिलेल्या गीतांसह चित्रपटाची गाणी व्यावसायिकदृष्ट्या यशस्वी झाली आणि "ऊह ला ला" हे गाणे त्या वर्षातील चार्टबस्टर गाण्यांपैकी एक बनले. चित्रपटातील अभिनयासाठी बालनला ५९ व्या राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कारांमध्ये [[राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार, सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्री|सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्रीचा राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार]] मिळाला.<ref name="59nfa">{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Vidya-Balan-wins-National-Award-for-The-Dirty-Picture/articleshow/12173411.cms|title=Vidya Balan wins National Award for 'The Dirty Picture'|date=7 March 2012|work=The Times of India|access-date=1 April 2012}}</ref> ५७ व्या फिल्मफेर पुरस्कारांमध्ये, ''द डर्टी पिक्चरला'' [[फिल्मफेर सर्वोत्तम चित्रपट पुरस्कार|सर्वोत्कृष्ट चित्रपट]], [[फिल्मफेर सर्वोत्तम दिग्दर्शक पुरस्कार|सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शक]] (लुथरिया) आणि [[फिल्मफेर सर्वोत्तम सहाय्यक अभिनेता पुरस्कार|सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेता]] (शाह) असे ६ नामांकने मिळाली आणि [[फिल्मफेर सर्वोत्तम अभिनेत्री पुरस्कार|सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्री]] (बालन) यासह ३ पुरस्कार जिंकले. == कलाकार == {| class="wikitable sortable" style="width:100%;" |+ 'द डर्टी पिक्चर' चित्रपटातील कलाकार आणि भूमिका ! कलाकार !! भूमिका !! नोंदी !! पुरस्कार |- | [[विद्या बालन]] || रेश्मा/सिल्क || हा चित्रपट आणि ही भूमिका दक्षिण भारतीय अभिनेत्री सिल्क स्मिता यांच्या जीवनावर प्रेरित आहे. || राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार (सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्री)<br>फिल्मफेअर पुरस्कार (सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्री)<br>स्क्रीन पुरस्कार<br>आयफा (IIFA) पुरस्कार |- | [[इमरान हाशमी]] || अब्राहम || स्वतंत्र विचारांचा दिग्दर्शक. हा आधी सिल्कच्या कामाचा तिरस्कार करते पण नंतर तिच्या प्रेमात पडतो. || फिल्मफेअर सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेता पुरस्कारासाठी नामांकन |- | [[नसीरुद्दीन शाह]] || सूर्यकांत || एका वयस्कर आणि लोकप्रिय दाक्षिणात्य सुपरस्टार, जो आपल्या फायद्यासाठी सिल्कचा वापर करतो. || अप्सरा फिल्म अँड टेलिव्हिजन प्रोड्युसर्स गिल्ड अवॉर्ड्ससाठी नामांकन |- | [[तुषार कपूर]] || रमाकांत || सूर्यकांतचा लहान भाऊ आणि लेखक. हा सिल्कच्या प्रेमात पडतो पण तिच्याशी लग्न करू शकत नाही. || — |- | [[अंजू महेंद्रू]] || नयनतारा || सिल्कच्या कारकीर्दीववर लक्ष ठेवून असणारी चित्रपट समीक्षक. || — |- | राजेश शर्मा || सेल्वाराज || सिल्कला पहिला मोठा ब्रेक देणाऱ्या चित्रपट दिग्दर्शकाची भूमिका. || — |} == संगीत == टी-सीरीजने ''द डर्टी पिक्चरचे'' संगीत हक्क विकत घेतले. [[विशाल-शेखर]] यांनी चार गाणी संगीतबद्ध केली आणि [[रजत अरोरा]] यांनी त्यांचे बोल लिहिले. [[श्रेया घोषाल]] आणि [[बप्पी लहिरी|बप्पी लाहिरी]] यांनी गायलेले चार गाण्यांपैकी पहिले गाणे, "ऊह ला ला", ४ नोव्हेंबर २०११ रोजी इंटरनेटवर प्रदर्शित झाले.<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/music/news-and-interviews/Dirty-Picture-gets-a-clean-sweep-deal/articleshow/8835610.cms|title=Dirty Picture gets a clean sweep deal|date=13 June 2011|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|access-date=26 June 2011|archive-url=https://archive.today/20120709115255/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-06-13/news-and-interviews/29652441_1_t-series-balaji-telefilms-audio-rights|archive-date=9 July 2012|url-status=live}}</ref> "ऊह ला ला" हा [[फॉक्स ब्रॉडकास्टिंग कंपनी|फॉक्स]] अमेरिकन [[परिस्थितीजन्य विनोद|सिटकॉम]] टेलिव्हिजन मालिका ''न्यू गर्ल'' एपिसोड "बिग मामा पी" मध्ये दाखवण्यात आले <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.ibtimes.co.uk/new-girl-season-5-premiere-cece-will-make-surprising-announcement-schmidt-episode-1-1534463|title=New Girl season 5 premiere: Cece will make a surprising announcement to Schmidt in episode 1|date=22 December 2015|website=International Business Times|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180213195243/http://www.ibtimes.co.uk/new-girl-season-5-premiere-cece-will-make-surprising-announcement-schmidt-episode-1-1534463|archive-date=13 February 2018|access-date=3 March 2018}}</ref> {{track listing |extra_column=गायक|total_length=26:15 |title1=ऊह ला ला|extra1=[[श्रेया घोषाल]], [[बप्पी लाहिरी]]|length1=4:18 |title2=इश्क सुफियाना|note2=पुरुष|extra2=कमल खान |length2=5:27 |title3=इश्क सुफियाना|note3=स्त्री|extra3=[[सुनिधी चौहान]] |length3=5:29 |title4=हनिमून की रात|extra4=सुनिधी चौहान |length4=4:43 |title5=ट्विंकल ट्विंकल|extra5=श्रेया घोषाल, राणा मझुमदार |length5=3:05 |title6=ऊह ला ला|note6=ढोल मिक्स|extra6=श्रेया घोषाल, बप्पी लाहिरी |length6=4:09 }} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:इ.स. २०११ मधील हिंदी चित्रपट]] mou26xlfkf2b2iym81dqup1147m2u6f 2693480 2693479 2026-07-09T16:12:55Z अभय नातू 206 /* कलाकार */ 2693480 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''''द डर्टी पिक्चर''''' हा २०११ चा भारतीय [[हिंदी भाषा|हिंदी]] भाषेतील संगीतमय नाट्य चित्रपट आहे जो भारतीय अभिनेत्री [[सिल्क स्मिता]]च्या जीवनावर आधारित आहे, जी तिच्या कामुक भूमिकांसाठी प्रसिद्ध होती. चित्रपट निर्मात्यांनी स्पष्ट केले आहे की ही कथा अधिकृतपणे किंवा शब्दशः केवळ स्मितावर आधारित नाही, तर डिस्को शांती सारख्या तिच्या समकालीन अनेक कलाकारांवर आधारित आहे. हे लोकप्रिय संस्कृतीतील इतर महिलांच्या वैयक्तिक जीवनाशी देखील साम्य आहे, ज्यात अभिनेत्री [[मॅरिलिन मनरो]] यांचा समावेश आहे.<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bollywood/news-interviews/Vidya-Balan-has-a-unique-sex-appeal-Milan-Luthria/articleshow/10932269.cms|title=Vidya Balan has a unique sex-appeal: Milan Luthria|date=1 December 2011|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|access-date=1 December 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20130908175135/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-12-01/news-interviews/30459254_1_vidya-balan-naseeruddin-shah-milan-luthria|archive-date=8 September 2013|url-status=live}}</ref> मिलन लुथरिया यांनी या चित्रपटाचे दिग्दर्शन केले होते आणि [[शोभा कपूर]] आणि [[एकता कपूर]] यांनी सह-निर्मिती केली होती. एकताने ही कल्पना सुचल्यानंतर पटकथा लेखक [[रजत अरोरा]] यांना त्यावर आधारित कथा लिहिण्यास सांगितली.<ref name="times1">{{स्रोत बातमी|last=Talukdar, Tanya|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report_dirty-picture-chose-me-milan-luthria_1530653|title=Dirty Picture chose me: Milan Luthria|work=Daily News and Analysis|location=India|access-date=11 April 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110415084205/http://www.dnaindia.com/entertainment/report_dirty-picture-chose-me-milan-luthria_1530653|archive-date=15 April 2011|url-status=live}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.ahmedabadmirror.com/article/3/20120524201205240217463788b8d6f9b/%E2%80%98Silk%E2%80%99-makes-Vidya-Balan-a-jubilee-heroine-in-city.html|title='Silk' makes Vidya Balan a jubilee heroine in city, News – City – Ahmedabad Mirror, Ahmedabad Mirror|date=24 May 2012|publisher=Ahmedabadmirror.com|url-status=dead|archive-url=https://archive.today/20120719193447/http://www.ahmedabadmirror.com/article/3/20120524201205240217463788b8d6f9b/%E2%80%98Silk%E2%80%99-makes-Vidya-Balan-a-jubilee-heroine-in-city.html|archive-date=19 July 2012|access-date=31 May 2012}}</ref> {{INRConvert|18|c}} च्या बजेटमध्ये निर्मिती., <ref>{{स्रोत बातमी|last=Dubey, Rachana|url=http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/The-Dirty-Picture-creates-first-day-buzz/Article1-777307.aspx|title=The Dirty Picture creates first day buzz|publisher=HT Media Ltd.|access-date=3 December 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111204040704/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/The-Dirty-Picture-creates-first-day-buzz/Article1-777307.aspx|archive-date=4 December 2011|url-status=dead}}</ref> ''द डर्टी पिक्चर'' हा २ डिसेंबर २०११ रोजी (स्मिताच्या जन्मदिनी) जगभरात प्रदर्शित झाला.<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://ibnlive.in.com/news/dirty-picture-to-release-on-silk-smitha-bday/173041-8-66.html|title='The Dirty Picture' hits screens on Silk Smitha's birthday|work=[[सीएनएन-आयबीएन]]|access-date=27 August 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20120203011930/http://ibnlive.in.com/news/dirty-picture-to-release-on-silk-smitha-bday/173041-8-66.html|archive-date=3 February 2012|url-status=dead}}</ref><ref name="Boxofficeindia.com">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.boxofficeindia.com/boxdetail.php?page=shownews&articleid=3790&nCat=|title=Boxofficeindia.com|date=10 December 2011|publisher=Box Office India|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130603201231/http://boxofficeindia.com/boxdetail.php?page=shownews|archive-date=3 June 2013|access-date=14 December 2011}}</ref> [[विद्या बालन]], [[इमरान हाशमी|इमरान हाश्मी]], [[नसीरुद्दीन शाह]] आणि [[तुषार कपूर]] यांच्या प्रमुख भूमिका आहेत.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://entertainment.oneindia.in/tamil/news/2011/vidya-balan-the-dirty-picture-011211.html|title=Actress Vidya Balan &#124; The Dirty Picture &#124; Tamil Audience|last=Prakash|date=1 December 2011|publisher=[[Oneindia.in]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20131002101355/http://entertainment.oneindia.in/tamil/news/2011/vidya-balan-the-dirty-picture-011211.html|archive-date=2 October 2013|access-date=20 December 2011}}</ref> रिलीज झाल्यानंतर, हा चित्रपट व्यावसायिकदृष्ट्या यशस्वी झाला, आणि बालनच्या अभिनयाला व्यापक समीक्षकांची प्रशंसा मिळाली व तिला "चित्रपटाचा नायक" म्हटले गेले.<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.ndtv.com/album/listing/entertainment/hero-vidya-enjoys-the-attention-11808|title="Hero" Vidya enjoys the attention|publisher=[[NDTV]] Movies|access-date=20 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120415121332/http://www.ndtv.com/album/listing/entertainment/hero-vidya-enjoys-the-attention-11808|archive-date=15 April 2012|url-status=live}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|last=S, Arpana|url=http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/Bollywood-woman-power-Vidya-Ekta-carry-the-baton/Article1-780176.aspx|title=Bollywood woman power|publisher=HT Media Ltd.|access-date=13 December 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111210130841/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/Bollywood-woman-power-Vidya-Ekta-carry-the-baton/Article1-780176.aspx|archive-date=10 December 2011|url-status=dead}}</ref> [[विशाल-शेखर]] यांनी संगीतबद्ध केलेल्या आणि रजत अरोरा यांनी लिहिलेल्या गीतांसह चित्रपटाची गाणी व्यावसायिकदृष्ट्या यशस्वी झाली आणि "ऊह ला ला" हे गाणे त्या वर्षातील चार्टबस्टर गाण्यांपैकी एक बनले. चित्रपटातील अभिनयासाठी बालनला ५९ व्या राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कारांमध्ये [[राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार, सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्री|सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्रीचा राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार]] मिळाला.<ref name="59nfa">{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Vidya-Balan-wins-National-Award-for-The-Dirty-Picture/articleshow/12173411.cms|title=Vidya Balan wins National Award for 'The Dirty Picture'|date=7 March 2012|work=The Times of India|access-date=1 April 2012}}</ref> ५७ व्या फिल्मफेर पुरस्कारांमध्ये, ''द डर्टी पिक्चरला'' [[फिल्मफेर सर्वोत्तम चित्रपट पुरस्कार|सर्वोत्कृष्ट चित्रपट]], [[फिल्मफेर सर्वोत्तम दिग्दर्शक पुरस्कार|सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शक]] (लुथरिया) आणि [[फिल्मफेर सर्वोत्तम सहाय्यक अभिनेता पुरस्कार|सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेता]] (शाह) असे ६ नामांकने मिळाली आणि [[फिल्मफेर सर्वोत्तम अभिनेत्री पुरस्कार|सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्री]] (बालन) यासह ३ पुरस्कार जिंकले. == कलाकार == {| class="wikitable sortable" style="width:auto;" |+ 'द डर्टी पिक्चर' चित्रपटातील कलाकार आणि भूमिका ! कलाकार !! भूमिका !! नोंदी !! पुरस्कार |- | [[विद्या बालन]] || रेश्मा/सिल्क || हा चित्रपट आणि ही भूमिका दक्षिण भारतीय अभिनेत्री सिल्क स्मिता यांच्या जीवनावर प्रेरित आहे. || राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार (सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्री)<br>फिल्मफेअर पुरस्कार (सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्री)<br>स्क्रीन पुरस्कार<br>आयफा (IIFA) पुरस्कार |- | [[इमरान हाशमी]] || अब्राहम || स्वतंत्र विचारांचा दिग्दर्शक. हा आधी सिल्कच्या कामाचा तिरस्कार करते पण नंतर तिच्या प्रेमात पडतो. || फिल्मफेअर सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेता पुरस्कारासाठी नामांकन |- | [[नसीरुद्दीन शाह]] || सूर्यकांत || एका वयस्कर आणि लोकप्रिय दाक्षिणात्य सुपरस्टार, जो आपल्या फायद्यासाठी सिल्कचा वापर करतो. || अप्सरा फिल्म अँड टेलिव्हिजन प्रोड्युसर्स गिल्ड अवॉर्ड्ससाठी नामांकन |- | [[तुषार कपूर]] || रमाकांत || सूर्यकांतचा लहान भाऊ आणि लेखक. हा सिल्कच्या प्रेमात पडतो पण तिच्याशी लग्न करू शकत नाही. || — |- | [[अंजू महेंद्रू]] || नयनतारा || सिल्कच्या कारकीर्दीववर लक्ष ठेवून असणारी चित्रपट समीक्षक. || — |- | राजेश शर्मा || सेल्वाराज || सिल्कला पहिला मोठा ब्रेक देणाऱ्या चित्रपट दिग्दर्शकाची भूमिका. || — |} == संगीत == टी-सीरीजने ''द डर्टी पिक्चरचे'' संगीत हक्क विकत घेतले. [[विशाल-शेखर]] यांनी चार गाणी संगीतबद्ध केली आणि [[रजत अरोरा]] यांनी त्यांचे बोल लिहिले. [[श्रेया घोषाल]] आणि [[बप्पी लहिरी|बप्पी लाहिरी]] यांनी गायलेले चार गाण्यांपैकी पहिले गाणे, "ऊह ला ला", ४ नोव्हेंबर २०११ रोजी इंटरनेटवर प्रदर्शित झाले.<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/music/news-and-interviews/Dirty-Picture-gets-a-clean-sweep-deal/articleshow/8835610.cms|title=Dirty Picture gets a clean sweep deal|date=13 June 2011|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|access-date=26 June 2011|archive-url=https://archive.today/20120709115255/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-06-13/news-and-interviews/29652441_1_t-series-balaji-telefilms-audio-rights|archive-date=9 July 2012|url-status=live}}</ref> "ऊह ला ला" हा [[फॉक्स ब्रॉडकास्टिंग कंपनी|फॉक्स]] अमेरिकन [[परिस्थितीजन्य विनोद|सिटकॉम]] टेलिव्हिजन मालिका ''न्यू गर्ल'' एपिसोड "बिग मामा पी" मध्ये दाखवण्यात आले <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.ibtimes.co.uk/new-girl-season-5-premiere-cece-will-make-surprising-announcement-schmidt-episode-1-1534463|title=New Girl season 5 premiere: Cece will make a surprising announcement to Schmidt in episode 1|date=22 December 2015|website=International Business Times|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180213195243/http://www.ibtimes.co.uk/new-girl-season-5-premiere-cece-will-make-surprising-announcement-schmidt-episode-1-1534463|archive-date=13 February 2018|access-date=3 March 2018}}</ref> {{track listing |extra_column=गायक|total_length=26:15 |title1=ऊह ला ला|extra1=[[श्रेया घोषाल]], [[बप्पी लाहिरी]]|length1=4:18 |title2=इश्क सुफियाना|note2=पुरुष|extra2=कमल खान |length2=5:27 |title3=इश्क सुफियाना|note3=स्त्री|extra3=[[सुनिधी चौहान]] |length3=5:29 |title4=हनिमून की रात|extra4=सुनिधी चौहान |length4=4:43 |title5=ट्विंकल ट्विंकल|extra5=श्रेया घोषाल, राणा मझुमदार |length5=3:05 |title6=ऊह ला ला|note6=ढोल मिक्स|extra6=श्रेया घोषाल, बप्पी लाहिरी |length6=4:09 }} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:इ.स. २०११ मधील हिंदी चित्रपट]] 5zv82ermkenggc1a9kndf3r0hl6vckg 0 369066 2693540 2675662 2026-07-10T05:32:07Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2693540 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tour | series_name = वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाचा आयर्लंड दौरा, २०२५ | team1_image = Cricket Ireland flag.svg | team1_name = आयर्लंड | team2_image = WestIndiesCricketFlagPre1999.svg | team2_name = वेस्ट इंडीज | from_date = २१ मे | to_date = १५ जून २०२५ | team1_captain = [[पॉल स्टर्लिंग]] | team2_captain = [[शई होप]] | no_of_ODIs = 3 | team1_ODIs_won = 1 | team2_ODIs_won = 1 | team1_ODIs_most_runs = [[अँड्रु बल्बिर्नी]] (११५) | team2_ODIs_most_runs = [[केसी कार्टी]] (२७८) | team1_ODIs_most_wickets = [[बॅरी मॅककार्थी]] (९) | team2_ODIs_most_wickets = [[जेडन सील्स]] (३)<br>[[अल्झारी जोसेफ]] (३)<br>[[मॅथ्यू फोर्ड]] (३) | player_of_ODI_series = [[केसी कार्टी]] (वे) | no_of_twenty20s = 3 | team1_twenty20s_won = 0 | team2_twenty20s_won = 1 | team1_twenty20s_most_runs = [[रॉस अडेर]] (४८) | team2_twenty20s_most_runs = [[इव्हिन लुईस]] (९१) | team1_twenty20s_most_wickets = [[मॅथ्यू हम्फ्रेस]] (२) | team2_twenty20s_most_wickets = [[अकिल होसीन]] (३) | player_of_twenty20_series = }} [[वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघ]]ाने मे आणि जून २०२५ मध्ये [[आयर्लंड क्रिकेट संघ]]ाविरुद्ध खेळण्यासाठी [[आयर्लंड]]चा दौरा केला.<ref>{{cite web|url=https://www.windiescricket.com/news/cricket-west-indies-announces-exciting-2025-schedule-for-senior-mens-and-womens-teams/ |trans-title=क्रिकेट वेस्ट इंडिजने वरिष्ठ पुरुष आणि महिला संघांसाठी २०२५ चे रोमांचक वेळापत्रक जाहीर केले|title=Cricket West Indies Announces Exciting 2025 Schedule for Senior Men’s and Women’s Teams |work=[[क्रिकेट वेस्ट इंडीज]] |access-date=७ ऑगस्ट २०२५}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/west-indies-to-begin-home-summer-with-three-match-test-series-against-australia-1471976 |trans-title=ऑस्ट्रेलियाविरुद्ध तीन कसोटी सामन्यांच्या मालिकेने विंडीज २०२५ च्या घरच्या हंगामाची सुरुवात करणार.|title=WI to begin 2025 home season with three-Test series against Australia |work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |access-date=७ ऑगस्ट २०२५}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.indiatvnews.com/sports/cricket/west-indies-to-host-australia-in-a-test-series-in-a-decade-set-to-go-on-white-ball-tours-to-ireland-england-2025-02-06-974925 |trans-title=वेस्ट इंडिज एका दशकानंतर ऑस्ट्रेलियाविरुद्ध कसोटी मालिका खेळणार; आयर्लंड, इंग्लंडमध्ये व्हाईट-बॉल दौऱ्यावर जाणार.|title=West Indies to host Australia in a Test series in a decade; set to go on white-ball tours to Ireland, England |work=[[इंडिया टीव्ही]] |access-date=७ ऑगस्ट २०२५}}</ref> या दौऱ्यावर तीन [[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय]] आणि तीन [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामने खेळवले गेले<ref>{{cite web|url=https://dominicanewsonline.com/news/homepage/news/cwi-announces-itinerary-for-2025-season/ |trans-title=क्रिकेट वेस्ट इंडीजकडून २०२५ हंगामासाठी प्रवास कार्यक्रम जाहीर|title=CWI announces itinerary for 2025 season |work=डॉमनिका न्यूज ऑनलाईन |access-date=७ ऑगस्ट २०२५}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/australia-pakistan-visits-confirmed-as-west-indies-reveal-2025-home-schedule |trans-title=वेस्ट इंडिजने केली २०२५ च्या घरच्या वेळापत्रकाची घोषणा, ऑस्ट्रेलिया, पाकिस्तान दौऱ्यांची पुष्टी|title=Australia, Pakistan visits confirmed as West Indies reveal 2025 home schedule |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |access-date=७ ऑगस्ट २०२५}}</ref> मार्च २०२५ मध्ये, [[क्रिकेट आयर्लंड]]ने २०२५ च्या घरगुती आंतरराष्ट्रीय हंगामाचा भाग म्हणून दौऱ्याचे वेळापत्रक निश्चित केले.<ref>{{cite web |url=https://cricketireland.ie/news/summer-of-cricket/ |trans-title=२५ च्या उन्हाळ्यासाठी आंतरराष्ट्रीय सामन्यांचे वेळापत्रक जाहीर |title=International fixtures unveiled for summer '25 |work=[[क्रिकेट आयर्लंड]] |access-date=७ ऑगस्ट २०२५ |archive-date=2025-06-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250608105727/https://cricketireland.ie/news/summer-of-cricket/ |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250608105727/https://cricketireland.ie/news/summer-of-cricket/ |date=2025-06-08 }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/133728/west-indies-england-to-tour-ireland-in-2025 |trans-title=२०२५ मध्ये वेस्ट इंडिज, इंग्लंड आयर्लंडचा दौरा करणार.|title=West Indies, England to tour Ireland in 2025 |work=[[क्रिकबझ्झ]] |access-date=७ ऑगस्ट २०२५}}</ref> ==संघ== {| class="wikitable" style="text-align:left;margin:auto" |- !colspan="2" |{{cr|IRE}} !colspan="2" |{{cr|WIN}} |- !आं.ए.दि. <ref>{{cite web |trans-title=विंडीज मालिकेसाठी संघाची घोषणा |title=Squad named for Windies series |url=https://cricketireland.ie/news/squad-named-for-windies-series/ |work=[[क्रिकेट आयर्लंड]] |access-date=७ ऑगस्ट २०२५ |archive-date=2025-05-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250521194202/https://cricketireland.ie/news/squad-named-for-windies-series/ |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250521194202/https://cricketireland.ie/news/squad-named-for-windies-series/ |date=2025-05-21 }}</ref> !आं.टी२०<ref>{{cite web |trans-title=वेस्ट इंडीजविरुद्धच्या सामन्यासाठी आयर्लंडच्या व्हाईट-बॉल संघात नवीन चेहरे|title=Fresh faces in Ireland’s white-ball squads to face Windies |url=https://www.icc-cricket.com/news/fresh-faces-in-ireland-s-white-ball-squads-to-face-windies |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |access-date=७ ऑगस्ट २०२५}}</ref> !आं.ए.दि.<ref>{{cite web |trans-title=वेस्ट इंडिजविरुद्धच्या आयर्लंड आणि इंग्लंड दौऱ्यांसाठी क्रिकेट वेस्ट इंडीजचा संघ जाहीर|title=CWI Announces Squad for the West Indies ODI tours of Ireland and England |url=https://www.windiescricket.com/news/cwi-announces-squad-for-the-west-indies-odi-tours-of-ireland-and-england/ |work=[[क्रिकेट वेस्ट इंडीज]] |access-date=७ ऑगस्ट २०२५}}</ref> !आं.टी२०<ref>{{cite web |url=https://www.windiescricket.com/news/cwi-announces-squads-for-west-indies-t20is-against-england-and-ireland/ |trans-title=|title=इंग्लंड आणि आयर्लंडविरुद्धच्या वेस्ट इंडिज टी-२० सामन्यांसाठी क्रिकेट वेस्ट इंडीजचा संघ जाहीर|work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |access-date=७ ऑगस्ट २०२५}}</ref> |- style="vertical-align:top" | * [[पॉल स्टर्लिंग]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[अँड्रु बल्बिर्नी]] * <s>[[कर्टिस कॅम्फर]]</s> * [[केड कार्माइकल]] * [[जॉर्ज डॉकरेल]] * [[स्टीफन डोहेनी]] * [[मॅथ्यू हम्फ्रेस]] * [[जोश लिटल]] * [[थॉमस मेस]] * [[अँडी मॅकब्राइन]] * [[बॅरी मॅककार्थी]] * [[लियाम मॅककार्थी]] * [[जॉर्डन नील]] * [[हॅरी टेक्टर]] * [[लॉर्कन टकर]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * <s>[[क्रेग यंग]]</s> | * [[पॉल स्टर्लिंग]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[मार्क अडायर]] * [[रॉस अडेर]] * <s>[[कर्टिस कॅम्फर]]</s> * <s>[[गेराथ डिलेनी]]</s> * [[जॉर्ज डॉकरेल]] * [[स्टीफन डोहेनी]] * [[गॅव्हिन होई]] * [[मॅथ्यू हम्फ्रेस]] * [[जोश लिटल]] * [[बॅरी मॅककार्थी]] * [[लियाम मॅककार्थी]] * [[हॅरी टेक्टर]] * [[टिम टेक्टर]] * [[लॉर्कन टकर]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[बेन व्हाइट]] * <s>[[क्रेग यंग]]</s> | * [[शई होप]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]], [[यष्टीरक्षक|य]]) * [[ज्वेल अँड्रु]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * <s>[[जेडिया ब्लेड्स]]</s> * [[केसी कार्टी]] * [[रॉस्टन चेझ]] * [[जॉन कॅम्पबेल]] * [[मॅथ्यू फोर्ड]] * [[जस्टिन ग्रीव्ह्स]] * [[अमीर जांगू]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[अल्झारी जोसेफ]] * [[शमार जोसेफ]] * [[ब्रँडन किंग]] * [[इव्हिन लुईस]] * [[गुडाकेश मोती]] * <s>[[शेरफेन रुदरफोर्ड]]</s> * [[जेडन सील्स]] * <s>[[रोमारियो शेफर्ड]]</s> | * [[शई होप]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]], [[यष्टीरक्षक|य]]) * [[केसी कार्टी]] * [[जॉन्सन चार्ल्स]] * [[मॅथ्यू फोर्ड]] * [[जेड गुली]] * [[शिमरॉन हेटमायर]] * [[जेसन होल्डर]] * [[अकिल होसीन]] * [[अल्झारी जोसेफ]] * [[इव्हिन लुईस]] * [[गुडाकेश मोती]] * [[रोव्हमन पॉवेल]] * [[शेरफेन रुदरफोर्ड]] * [[रोमारियो शेफर्ड]] |} १६ मे रोजी, [[शेरफेन रुदरफोर्ड]] आणि [[रोमारियो शेफर्ड]] यांनी [[२०२५ इंडियन प्रीमियर लीग|आयपीएल २०२५]]मध्ये खेळण्यासाठी एकदिवसीय संघातून माघार घेतली. त्यांच्या जागी [[जेडिया ब्लेड्स]] आणि [[जॉन कॅम्पबेल]] यांनी संघात स्थान मिळवले.<ref>{{cite web |trans-title=आयपीएलसाठी शेफर्ड आणि रदरफोर्ड इंग्लंड दौऱ्याला मुकणार|title=Shepherd & Rutherford to miss England tour for IPL |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/cy5ekv2ypy9o |work=[[बीबीसी स्पोर्ट]] |access-date=७ ऑगस्ट २०२५}}</ref> १९ मे रोजी, दक्षिण आफ्रिका अ विरुद्ध वेस्ट इंडीज अ मालिकेमुळे जेडिया ब्लेड्सला एकदिवसीय मालिकेतून बाहेर काढण्यात आले.<ref>{{cite web |trans-title=दक्षिण आफ्रिका "अ" विरुद्ध घरच्या मालिकेसाठी क्रिकेट वेस्ट इंडीजने "अ" संघांची घोषणा केली|title=CWI ANNOUNCES "A" TEAM SQUADS FOR HOME SERIES AGAINST SOUTH AFRICA "A" |url=https://www.windiescricket.com/news/cwi-announces-a-team-squads-for-home-series-against-south-africa-a/ |work=क्रिकेट वेस्ट इंडीज |access-date=७ ऑगस्ट २०२५}}</ref> १९ मे रोजी, [[कर्टिस कॅम्फर]] आणि [[क्रेग यंग]] यांना अनुक्रमे बोटाच्या दुखापतीमुळे आणि हॅमस्ट्रिंगच्या दुखापतीमुळे एकदिवसीय मालिकेतून बाहेर काढण्यात आले,<ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/ireland-lose-two-players-to-injury-for-west-indies-series |trans-title=वेस्ट इंडिज मालिकेसाठी आयर्लंडने दोन खेळाडू दुखापतीमुळे गमावले|title=Ireland lose two players to injury for West Indies series |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |access-date=७ ऑगस्ट २०२५}}</ref> त्यांच्या जागी [[स्टीफन डोहेनी]] आणि [[जॉर्डन नील]] यांची निवड करण्यात आली.<ref>{{cite web |url=https://cricketireland.ie/news/two-enforced-changes/ |trans-title=दोन लागू केलेले बदल |title=Two enforced changes |work=[[क्रिकेट आयर्लंड]] |access-date=७ ऑगस्ट २०२५ |archive-date=2025-06-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250614025657/https://cricketireland.ie/news/two-enforced-changes/ |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250614025657/https://cricketireland.ie/news/two-enforced-changes/ |date=2025-06-14 }}</ref> ५ जून रोजी, [[कर्टिस कॅम्फर]], [[गेराथ डिलेनी]] आणि [[क्रेग यंग]]यंग यांना दुखापतींमुळे टी२० मालिकेतून बाहेर काढण्यात आले,<ref>{{cite web |trans-title=अडायरचे पुनरागमन, पण टी-२० संघात बदल |title=Adair returns but changes made to T20I squad |url=https://cricketireland.ie/news/adair-returns-but-changes-made-to-t20i-squad/ |work=[[क्रिकेट आयर्लंड]] |access-date=७ ऑगस्ट २०२५ |archive-date=2025-06-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250616061405/https://cricketireland.ie/news/adair-returns-but-changes-made-to-t20i-squad/ |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250616061405/https://cricketireland.ie/news/adair-returns-but-changes-made-to-t20i-squad/ |date=2025-06-16 }}</ref> त्यांच्या जागी [[स्टीफन डोहेनी]], [[गॅव्हिन होई]] आणि [[टिम टेक्टर]] यांना संघात समाविष्ट करण्यात आले. <ref>{{cite web |trans-title=वेस्ट इंडिज मालिकेसाठी आयर्लंड टी-२० संघात बदल|title=Ireland tweak T20I squad for West Indies series |url=https://www.icc-cricket.com/news/ireland-tweak-t20i-squad-for-west-indies-series |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |access-date=७ ऑगस्ट २०२५}}</ref> ==आं.ए.दि. मालिका== ===१ला आं.ए.दि. सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २१ मे २०२५ | time = १०:४५ | daynight = | team1 = {{cr-rt|IRE}} | team2 = {{cr|WIN}} | score1 = ३०३/६ (५० षटके) | runs1 = [[अँड्रु बल्बिर्नी]] ११२ (१३८) | wickets1 = [[मॅथ्यू फोर्ड]] ३/३८ (१० षटके) | score2 = १७९ (३४.१ षटके) | runs2 = [[रॉस्टन चेझ]] ५५ (७६) | wickets2 = [[बॅरी मॅककार्थी]] ४/३२ (७.१ षटके) | result = आयर्लंड १२४ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1472511.html धावफलक] | venue = [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[क्लोंटार्फ (डब्लिन)|क्लोंटार्फ]] | umpires = [[रोलंड ब्लॅक]] (आ) आणि [[रिचर्ड इलिंगवर्थ]] (इं) | motm = [[अँड्रु बल्बिर्नी]] (आ) | toss = वेस्ट इंडीजने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = [[केड कार्माइकल]], [[थॉमस मेस]] आणि [[लियाम मॅककार्थी]] (आ) ह्या सर्वांनी आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय पदार्पण केले. * सर्व फॉरमॅटमध्ये १०,००० आंतरराष्ट्रीय धावा पूर्ण करणारा [[पॉल स्टर्लिंग]] हा पहिला आयरिश क्रिकेट खेळाडू ठरला.<ref>{{cite web |url=https://cricket.one/match-hub/first-ireland-cricketer-to-score-10000-runs-paul-stirling-creates-history-vs-west-indies/682dba6724921e41e01e9ad4 |trans-title=१०००० धावा करणारा पहिला आयरिश क्रिकेट खेळाडू! पॉल स्टर्लिंगने वेस्ट इंडिजविरुद्ध रचला इतिहास |title=First Ireland Cricketer To Score 10000 Runs! Paul Stirling Creates History vs West Indies |work=वनक्रिकेट |access-date=७ ऑगस्ट २०२५ |archive-date=2025-05-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250522122057/https://cricket.one/match-hub/first-ireland-cricketer-to-score-10000-runs-paul-stirling-creates-history-vs-west-indies/682dba6724921e41e01e9ad4 |url-status=dead }}</ref> }} ===२रा आं.ए.दि. सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २३ मे २०२५ | time = १०:४५ | daynight = | team1 = {{cr-rt|WIN}} | team2 = {{cr|IRE}} | score1 = ३५२/८ (५० षटके) | runs1 = [[केसी कार्टी]] १०२ (१०९) | wickets1 = [[लियाम मॅककार्थी]] ३/६६ (९ षटके) | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = अनिर्णित | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1472512.html धावफलक] | venue = [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[क्लोंटार्फ (डब्लिन)|क्लोंटार्फ]] | umpires = [[रिचर्ड इलिंगवर्थ]] (इं) आणि जोनाथन केनेडी (आ) | motm = | toss = आयर्लंडने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = पावसामुळे पुढील खेळ होऊ शकला नाही. | notes = [[मॅथ्यू फोर्ड]]ने (वे) आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्रिकेटमधील संयुक्त-जलद अर्धशतक (१६ चेंडूत) केले.<ref>{{cite web |trans-title=मॅथ्यू फोर्डने एबी डिव्हिलियर्सच्या सर्वात जलद एकदिवसीय अर्धशतकाच्या विक्रमाशी बरोबरी केली|title=Matthew Forde equals AB de Villiers' record of fastest ODI fifty |url=https://www.espncricinfo.com/story/ire-vs-wi-2nd-odi-matthew-forde-equals-ab-de-villiers-record-for-fastest-odi-fifty-1487141 |work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |access-date=७ ऑगस्ट २०२५}}</ref> }} ===३रा आं.ए.दि. सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २५ मे २०२५ | time = १०:४५ | daynight = | team1 = {{cr-rt|WIN}} | team2 = {{cr|IRE}} | score1 = ३८५/७ (५० षटके) | runs1 = [[केसी कार्टी]] १७० (१४२) | wickets1 = [[बॅरी मॅककार्थी]] ३/१०० (१० षटके) | score2 = १६५ (२९.५ षटके) | runs2 = [[केड कार्माइकल]] ४८ (६१) | wickets2 = [[जेडन सील्स]] ३/२६ (५.५ षटके) | result = वेस्ट इंडीज १९७ धावांनी विजयी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस पद्धत]]) | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1472513.html धावफलक] | venue = [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[क्लोंटार्फ (डब्लिन)|क्लोंटार्फ]] | umpires = [[रिचर्ड इलिंगवर्थ]] (इं) आणि एडन सीव्हर (आ) | motm = [[केसी कार्टी]] (आ) | toss = आयर्लंडने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = पावसामुळे आयर्लंडला ४६ षटकांत ३६३ धावांचे सुधारित लक्ष्य देण्यात आले. | notes = [[जॉर्डन नील]] (आ) आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय पदार्पण केले. * [[बॅरी मॅककार्थी]]ने (आ) आयर्लंडकडून एकदिवसीय सामन्यांमध्ये एका डावात सर्वाधिक (१००) धावा दिल्या आणि पीटर कॉनेलचा ९५ धावांचा विक्रम मागे टाकला.<ref>{{cite news |date=२५ मे २०२५ |trans-title=एकदिवसीय सामन्यांमध्ये आयर्लंडसाठी एका डावात सर्वाधिक धावा|title=Most runs conceded in an innings for Ireland in ODIs |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/bowling-most-runs-conceded-innings/ireland-29/one-day-internationals-2 |work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]]}}</ref> }} ==आं.टी२० मालिका== ===१ला आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १२ जून २०२५ | time = १५:०० | night = | team1 = {{cr-rt|IRE}} | team2 = {{cr|WIN}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = सामना रद्द | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1472514.html धावफलक] | venue = [[ब्रेडी क्रिकेट क्लब मैदान]], [[ब्रिडी]] | umpires = [[रोलंड ब्लॅक]] (आ) आणि एडन सीव्हर (आ) | motm = | toss = नाणेफेक नाही. | rain = पावसामुळे खेळ होऊ शकला नाही. | notes = }} ===२रा आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १४ जून २०२५ | time = १५:०० | night = | team1 = {{cr-rt|IRE}} | team2 = {{cr|WIN}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = सामना रद्द | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1472515.html धावफलक] | venue = [[ब्रेडी क्रिकेट क्लब मैदान]], [[ब्रिडी]] | umpires = [[मार्क हॉथॉर्न]] (आ) आणि जोनाथन केनेडी (आ) | motm = | toss = नाणेफेक नाही. | rain = पावसामुळे खेळ होऊ शकला नाही. | notes = }} ===३रा आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १५ जून २०२५ | time = १५:०० | night = | team1 = {{cr-rt|WIN}} | team2 = {{cr|IRE}} | score1 = २५६/५ (२० षटके) | runs1 = [[इव्हिन लुईस]] ९१ (४४) | wickets1 = [[मॅथ्यू हम्फ्रेस]] २/१६ (४ षटके) | score2 = १९४/७ (२० षटके) | runs2 = [[रॉस अडेर]] ४८ (३६) | wickets2 = [[अकिल होसीन]] ३/२७ (४ षटके) | result = वेस्ट इंडीज ६२ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1472516.html धावफलक] | venue = [[ब्रेडी क्रिकेट क्लब मैदान]], [[ब्रिडी]] | umpires = [[रोलंड ब्लॅक]] (आ) आणि जोनाथन केनेडी (आ) | motm = [[इव्हिन लुईस]] (वे) | toss = आयर्लंडने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = [[लियाम मॅककार्थी]] (आ) आणि [[केसी कार्टी]] (वे) ह्या दोघांनी आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. * [[लियाम मॅककार्थी]]ने (आयर्लंड) आयर्लंडसाठी टी२० मध्ये सर्वाधिक धावा (८१) देण्याचा एक नवीन विक्रम प्रस्थापित केला, [[बॅरी मॅककार्थी]]चा मागील ६९ धावांचा विक्रम मागे टाकला.<ref>{{cite web|date=१५ जून २०२५ |trans-title= आंतरराष्ट्रीय टी२० मध्ये आयर्लंडने एका डावात दिलेल्या सर्वाधिक धावा|title=Most runs conceded in an innings for Ireland in T20Is |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/bowling-most-runs-conceded-innings/ireland-29/twenty20-internationals-3 |work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]]}}</ref> आंतरराष्ट्रीय टी२० इतिहासात गोलंदाजाने दिलेल्या धावांची ही दुसरी सर्वाधिक धावसंख्या होती.<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/records/most-runs-conceded-in-an-innings-283749|trans-title=टी२० मध्ये एका डावात दिलेल्या सर्वाधिक धावा|title=Most runs conceded in an innings in T20Is|work=ईएसपीएन क्रिकइन्फो}}</ref> }} == संदर्भयादी == {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== * [https://www.espncricinfo.com/series/west-indies-in-ireland-2025-1472504 मालिका मुख्यपान ईएसपीएन क्रिकइन्फोवर] {{आयर्लंडचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट दौरे}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} [[वर्ग:वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाचे आयर्लंड दौरे]] [[वर्ग:वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाचे परदेशी दौरे|आयर्लंड]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघांचे आयर्लंड दौरे]] [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] tqku72um6qmck01oela8lol9aj8wb6p 0 371519 2693450 2619470 2026-07-09T12:59:15Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2693450 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tour | series_name = दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०२५ | team1_image = Flag of England.svg | team1_name = इंग्लंड | team2_image = Flag of South Africa.svg | team2_name = दक्षिण आफ्रिका | from_date = २ | to_date = १४ सप्टेंबर २०२५ | team1_captain = [[हॅरी ब्रूक]] | team2_captain = [[टेंबा बावुमा]] <small>(आं.ए.दि.)</small><br>[[एडन मार्करम]] <small>(आं.टी२०)</small> | no_of_ODIs = 3 | team1_ODIs_won = 1 | team2_ODIs_won = 2 | team1_ODIs_most_runs = [[ज्यो रूट]] (१७५) | team2_ODIs_most_runs = [[एडन मार्करम]] (१३५) | team1_ODIs_most_wickets = [[जोफ्रा आर्चर]] (८)<br>[[आदिल रशीद]] (८) | team2_ODIs_most_wickets = [[केशव महाराज]] (८) | player_of_ODI_series = [[केशव महाराज]] (द.आ.) | no_of_twenty20s = 3 | team1_twenty20s_won = 1 | team2_twenty20s_won = 1 | team1_twenty20s_most_runs = [[फिल सॉल्ट]] (१४१) | team2_twenty20s_most_runs = [[एडन मार्करम]] (६९) | team1_twenty20s_most_wickets = [[जोफ्रा आर्चर]] (३)<br>[[सॅम कुरन]] (३) | team2_twenty20s_most_wickets = [[कॉर्बिन बॉश]] (२)<br>[[ब्यॉर्न फॉर्टुइन]] (२)<br>[[मार्को यान्सिन]] (२) | player_of_twenty20_series = [[फिल सॉल्ट]] (इं) }} [[दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघ]]ाने सप्टेंबर २०२५ मध्ये [[इंग्लंड क्रिकेट संघ]]ाविरुद्ध खेळण्यासाठी इंग्लंडचा दौरा केला.<ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/england-reveal-blockbuster-schedule-for-2025-summer |trans-title=इंग्लंडकडून २०२५ च्या उन्हाळ्यासाठी ब्लॉकबस्टर वेळापत्रक जाहीर|title=England reveal blockbuster schedule for 2025 summer |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |date=२२ ऑगस्ट २०२५|access-date=९ ऑक्टोबर २०२५}}</ref><ref>{{cite web|url=https://crickettimes.com/2024/08/ecb-announces-summer-2025-schedule-india-south-africa-and-west-indies-to-tour-england/ |trans-title=ईसीबीने २०२५ च्या उन्हाळी वेळापत्रकाची घोषणा: भारत, दक्षिण आफ्रिका आणि वेस्ट इंडिज इंग्लंड दौऱ्यावर जाणार|title=ECB announces summer 2025 schedule: India, South Africa and West Indies to tour England |work=क्रिकेट टाइम्स|date=२२ ऑगस्ट २०२४|access-date=९ ऑक्टोबर २०२५}}</ref> या दौऱ्यात तीन [[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय]] आणि तीन [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामने खेळवले गेले.<ref>{{cite web|url=https://www.wisden.com/cricket-news/england-home-schedule-for-2025-west-indies-india-south-africa-zimbabwe-to-tour |trans-title=२०२५ साठी इंग्लंडच्या घरच्या मैदानाचे वेळापत्रक: वेस्ट इंडिज, भारत, दक्षिण आफ्रिका, झिम्बाब्वे दौऱ्यावर|title=England home schedule for 2025: West Indies, India, South Africa, Zimbabwe to tour |work=विस्डेन |date=२२ ऑगस्ट २०२४ |access-date=९ ऑक्टोबर २०२५}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.sacricketmag.com/england-to-host-zimbabwe-proteas-in-2025/ |trans-title=२०२५ मध्ये इंग्लंड झिम्बाब्वे आणि प्रोटीया संघांचे यजमानपद भूषवणार|title=England to host Zimbabwe, Proteas in 2025 |work=SA Cricketmag |date=२२ ऑगस्ट २०२४ |access-date=९ ऑक्टोबर २०२५}}</ref> ऑगस्ट २०२४ मध्ये, इंग्लंड आणि वेल्स क्रिकेट बोर्डाने २०२५ च्या घरच्या आंतरराष्ट्रीय हंगामाचा भाग म्हणून दौऱ्याचे वेळापत्रक निश्चित केले.<ref>{{cite web|url=https://www.ecb.co.uk/news/4089748/england-men-and-women-2025-summer-international-fixtures-revealed |trans-title=इंग्लंडमधील पुरुष आणि महिला संघांचे २०२५ उन्हाळी आंतरराष्ट्रीय सामने जाहीर|title=England Men and Women 2025 summer international fixtures revealed |work=[[इंग्लंड आणि वेल्स क्रिकेट बोर्ड]] |access-date=९ ऑक्टोबर २०२५}}</ref> ==संघ== {| class="wikitable" style="text-align:left;margin:auto" |- !colspan="2" |{{cr|ENG}} !colspan="2" |{{cr|SA}} |- !आं.ए.दि.<ref>{{cite web|url=https://www.ecb.co.uk/news/4341423/england-men-name-squads-for-south-africa-and-ireland-series |trans-title=दक्षिण आफ्रिका आणि आयर्लंड मालिकेसाठी इंग्लंडच्या पुरुष संघांची घोषणा|title=England Men name squads for South Africa and Ireland series |work=[[इंग्लंड आणि वेल्स क्रिकेट बोर्ड]] |access-date=१० ऑक्टोबर २०२५}}</ref> !आं.टी२०<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/sonny-baker-first-england-call-up-jacob-bethell-captain-ireland-1499232 |trans-title=सोनी बेकरला इंग्लंड संघात पहिल्यांदाच बोलावणे, जेकब बेथेल आयर्लंडमध्ये कर्णधार|title=सोनी बेकर wins first England call-up, जेकब बेथेल to captain in Ireland |work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |access-date=१० ऑक्टोबर २०२५}}</ref> !आं.ए.दि.<ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/big-returns-boost-proteas-white-ball-squads-for-england-tour |trans-title=इंग्लंड दौऱ्यासाठी मोठ्या पुनरागमनामुळे प्रोटीजच्या व्हाईट-बॉल संघांना बळकटी|title=Big returns boost Proteas white-ball squads for England tour |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |access-date=१० ऑक्टोबर २०२५}}</ref> !आं.टी२०<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/keshav-maharaj-back-in-south-africa-s-t20i-squad-for-england-tour-1500160 |trans-title=इंग्लंड दौऱ्यासाठी दक्षिण आफ्रिकेच्या टी-२० संघात महाराजचे पुनरागमन|title=Maharaj back in South Africa's T20I squad for England tour |work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |access-date=१० ऑक्टोबर २०२५}}</ref> |- style="vertical-align:top" | * [[हॅरी ब्रूक]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[रेहान अहमद]] * [[जोफ्रा आर्चर]] * [[सोनी बेकर]] * [[टॉम बँटन]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[जेकब बेथेल]] * [[जोस बटलर]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[ब्रायडन कार्स]] * [[बेन डकेट]] * [[विल जॅक्स]] * [[साकिब महमूद]] * [[जेमी ओव्हरटन]] * [[आदिल रशीद]] * [[ज्यो रूट]] * [[जेमी स्मिथ]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) | * [[हॅरी ब्रूक]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[रेहान अहमद]] * [[जोफ्रा आर्चर]] * [[टॉम बँटन]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[जेकब बेथेल]] * [[जोस बटलर]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[ब्रायडन कार्स]] * [[सॅम कुरन]] * [[लियाम डॉसन]] * <s>[[बेन डकेट]]</s> * [[विल जॅक्स]] * [[साकिब महमूद]] * [[जेमी ओव्हरटन]] * [[आदिल रशीद]] * [[फिल सॉल्ट]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[जेमी स्मिथ]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[ल्यूक वुड]] | * [[टेंबा बावुमा]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[कॉर्बिन बॉश]] * [[मॅथ्यू ब्रीट्झके]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[डेवाल्ड ब्रेव्हिस]] * [[नांद्रे बर्गर]] * [[टोनी डी झॉर्झी]] * [[केशव महाराज]] * [[क्वेना मफाका]] * [[एडन मार्करम]] * [[वियान मल्डर]] * [[सेनुरन मुथुसामी]] * [[लुंगी न्गिदी]] * [[लुआन-ड्रे प्रिटोरियस]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[कागिसो रबाडा]] * [[रायन रिकलटन]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[ट्रिस्टन स्टब्स]] * [[कोडी युसूफ]] | * [[एडन मार्करम]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[कॉर्बिन बॉश]] * [[डेवाल्ड ब्रेव्हिस]] * [[नांद्रे बर्गर]] * [[डोनोव्हन फरेरा]] * [[ब्यॉर्न फॉर्टुइन]] * [[मार्को यान्सिन]] * <s>[[केशव महाराज]]</s> * [[क्वेना मफाका]] * <s>[[डेव्हिड मिलर]]</s> * [[सेनुरन मुथुसामी]] * <s>[[लुंगी न्गिदी]]</s> * [[लुआन-ड्रे प्रिटोरियस]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[कागिसो रबाडा]] * [[रायन रिकलटन]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[ट्रिस्टन स्टब्स]] * [[लिझाद विल्यम्स]] |} १ सप्टेंबर रोजी, [[कोडी युसूफ]]ला एकदिवसीय संघात समाविष्ट करण्यात आले.<ref>{{cite web|url=https://www.ofm.co.za/article/cricket/338533/proteas-confident-ahead-of-odi-series-against-england |trans-title=इंग्लंडविरुद्धच्या एकदिवसीय मालिकेपूर्वी आफ्रिकेला आत्मविश्वास|title=Proteas confident ahead of ODI series against England |work=ओएफएम (दक्षिण आफ्रिका)|access-date=१० ऑक्टोबर २०२५}}</ref> सप्टेंबर रोजी, [[टोनी डी झॉर्झी]]ला हॅमस्ट्रिंगच्या दुखापतीमुळे उर्वरित एकदिवसीय मालिकेतून बाहेर काढण्यात आले.<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/de-zorzi-out-of-remaining-two-odis-against-england-with-hamstring-injury-1501373 |trans-title=हॅमस्ट्रिंगच्या दुखापतीमुळे डी झोर्झी इंग्लंडविरुद्धच्या उर्वरित दोन एकदिवसीय सामन्यांमधून बाहेर|title=De Zorzi out of remaining two ODIs against England with hamstring injury |work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |access-date=१० ऑक्टोबर २०२५}}</ref> ९ सप्टेंबर रोजी, [[डेव्हिड मिलर]]ला हॅमस्ट्रिंगच्या दुखापतीमुळे टी२० मालिकेतून बाहेर काढण्यात आले.<ref>{{cite web|url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/david-miller-injury-ruled-out-south-africa-vs-england-t20-series-update-squad/article70029416.ece |trans-title=इंग्लंड विरुद्ध दक्षिण आफ्रिका: दुखापतीमुळे डेव्हिड मिलर टी२० मालिकेतून बाहेर|title=ENG vs SA: David Miller ruled out of T20I series due to injury |work=[[स्पोर्टस्टार]] |access-date=१० ऑक्टोबर २०२५}}</ref> १० सप्टेंबर रोजी, [[लुंगी न्गिदी]]ला हॅमस्ट्रिंगच्या दुखापतीमुळे टी२० मालिकेतून बाहेर काढण्यात आले,<ref>{{cite web|url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/135548/ngidi-ruled-out-of-england-t20is |trans-title=इंग्लंडच्या टी२० मालिकेतून न्गिदी बाहेर|title=Ngidi ruled out of England T20Is |work=[[क्रिकबझ्झ]] |access-date=१० ऑक्टोबर २०२५}}</ref> आणि त्यांच्या जागी [[नांद्रे बर्गर]]ला घेण्यात आले.<ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/injuries-mounting-for-south-africa-ahead-of-wtc27-tilt |trans-title=डब्लूटीसी२७च्या झुंजीपूर्वी दक्षिण आफ्रिकेच्या दुखापतींमध्ये वाढ|title=Injuries mounting for South Africa ahead of WTC27 tilt |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |access-date=१० ऑक्टोबर २०२५}}</ref><ref>{{cite web|url=https://news24online.com/sports/cricket/sa-vs-eng-concerns-mount-for-south-africa-after-keshav-maharaj-gets-injured-two-players-already-ruled-out/630601/ |trans-title=दक्षिण आफ्रिका विरुद्ध इंग्लंड: केशव महाराज जखमी झाल्यानंतर दक्षिण आफ्रिकेची चिंता वाढली - दोन खेळाडू आधीच बाहेर!|title=SA Vs ENG: Concerns Mount For South Africa After केशव महाराज Gets Injured – Two Players Already Ruled Out! |work=[[न्यूज २४]] |access-date=१० ऑक्टोबर २०२५}}</ref> त्याच दिवशी [[केशव महाराज]]ला मांडीच्या दुखापतीमुळे टी२० मालिकेतून बाहेर काढण्यात आले,<ref>{{cite web|url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/135570/maharaj-ruled-out-of-england-t20is-with-groin-injury |trans-title=कंबरेच्या दुखापतीमुळे महाराज इंग्लंड टी२० मालिकेतून बाहेर|title=Maharaj ruled out of England T20Is with groin injury |work=[[क्रिकबझ्झ]] |access-date=१० ऑक्टोबर २०२५}}</ref>आणि त्यांच्या जागी [[ब्यॉर्न फॉर्टुइन]]चा संघात समावेश करण्यात आला.<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/maharaj-withdrawn-from-t20i-squad-fortuin-called-up-as-replacement-1502362 |trans-title=महाराजला टी२० संघातून वगळले; फॉर्टुइनला पर्याय म्हणून बोलावणे|title=Maharaj withdrawn from T20I squad; Fortuin called up as replacement |work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |access-date=१० ऑक्टोबर २०२५}}</ref> ५ सप्टेंबर रोजी, [[बेन डकेट]]ला टी२० मालिकेतून विश्रांती देण्यात आली. त्याच्या जागी [[सॅम कुरन]]ची निवड करण्यात आली.<ref>{{cite web|url=https://www.ecb.co.uk/news/4357474/update-england-mens-it20-squad |trans-title=अपडेट: इंग्लंड पुरुष आयटी२० संघ|title=Update: England Men's IT20 squad |work=[[इंग्लंड आणि वेल्स क्रिकेट बोर्ड]] |access-date=१० ऑक्टोबर २०२५}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/eng-vs-sa-sam-curran-added-to-england-t20i-squads-as-ben-duckett-takes-break-1501736 |trans-title=बेन डकेटने विश्रांती घेतल्याने सॅम कुरनचा इंग्लंडच्या टी२० संघात समावेश.|title=Sam Curran added to England T20I squads as Ben Duckett takes break |work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |access-date=१० ऑक्टोबर २०२५}}</ref> == आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका == ===१ला आं.ए.दि. सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २ सप्टेंबर २०२५ | time = १३:०० | daynight = yes | team1 = {{cr-rt|ENG}} | team2 = {{cr|RSA}} | score1 = १३१ (२४.३ षटके) | runs1 = [[जेमी स्मिथ]] ५४ (४८) | wickets1 = [[केशव महाराज]] ४/२२ (५.३ षटके) | score2 = १३७/३ (२०.५ षटके) | runs2 = [[एडन मार्करम]] ८६ (५५) | wickets2 = [[आदिल रशीद]] 3/26 (3.5 षटके) | result = दक्षिण आफ्रिका ७ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1448354.html धावफलक] | venue = [[हेडिंग्ले स्टेडियम]], [[लीड्स]] | umpires = [[नितीन मेनन]] (भा) आणि [[रसेल वॉरेन]] (इं) | motm = [[केशव महाराज]] (द) | toss = दक्षिण आफ्रिकेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = [[सोनी बेकर]]ने (इं) आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय पदार्पण केले . }} ===२रा आं.ए.दि. सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ४ सप्टेंबर २०२५ | time = १३:०० | daynight = yes | team1 = {{cr-rt|SA}} | team2 = {{cr|ENG}} | score1 = ३३०/८ (५० षटके) | runs1 = [[मॅथ्यू ब्रीट्झके]] ८५ (७७) | wickets1 = [[जोफ्रा आर्चर]] ४/६२ (१० षटके) | score2 = ३२५/९ (५० षटके) | runs2 = [[जोस बटलर]] ६१ (५१) | wickets2 = [[नांद्रे बर्गर]] ३/६३ (१० षटके) | result = दक्षिण आफ्रिका ५ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1448355.html धावफलक] | venue = [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] | umpires = [[माइक बर्न्स]] (इं) आणि [[शारफुदौला]] (बां) | motm = [[मॅथ्यू ब्रीट्झके]] (द) | toss = इंग्लंडने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ===३रा आं.ए.दि. सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ७ सप्टेंबर २०२५ | time = ११:०० | daynight = | team1 = {{cr-rt|ENG}} | team2 = {{cr|RSA}} | score1 = ४१४/५ (५० षटके) | runs1 = [[जेकब बेथेल]] ११० (८२) | wickets1 = [[केशव महाराज]] २/६१ (८ षटके) | score2 = ७२ (२०.५ षटके) | runs2 = [[कॉर्बिन बॉश]] २० (३२) | wickets2 = [[जोफ्रा आर्चर]] ४/१८ (९ षटके) | result = इंग्लंड ३४२ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1448356.html धावफलक] | venue = [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] | umpires = [[नितीन मेनन]] (भा) आणि [[रसेल वॉरेन]] (इं) | motm = [[जोफ्रा आर्चर]] (इं) | toss = दक्षिण आफ्रिकेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = [[कोडी युसूफ]]ने (द) आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय पदार्पण केले . * [[जेकब बेथेल]]ने (इं) एकदिवसीय आणि एकूणच व्यावसायिक क्रिकेटमध्ये त्याचे पहिले शतक झळकावले.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/cdxqvqjpx4xo |trans-title=बेथेलच्या पहिल्या शतकामुळे इंग्लंडचा दक्षिण आफ्रिकेविरुद्ध विक्रमी विजय.|title=Bethell's first ton sets up record England win over SA |work=[[बीबीसी स्पोर्ट]] |access-date=१० ऑक्टोबर २०२५}}</ref> * ही इंग्लंडची दक्षिण आफ्रिकेविरुद्धची एकदिवसीय सामन्यांमध्ये सर्वाधिक धावसंख्या होती.<ref>{{cite web |url=https://cricket.one/top-most/englands-highest-totals-vs-south-africa-in-odis/68bda6607da7f77e4c998b78 |trans-title=४१४/५; एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये दक्षिण आफ्रिकेविरुद्ध इंग्लंडच्या सर्वोच्च संघ धावसंख्या येथे आहेत. |title=414/5 At The Top; Here Are England's Highest Team Totals Vs South Africa In ODI Cricket |work=वनक्रिकेट |access-date=१० ऑक्टोबर २०२५ |archive-date=2025-09-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250907164018/https://cricket.one/top-most/englands-highest-totals-vs-south-africa-in-odis/68bda6607da7f77e4c998b78 |url-status=dead }}</ref> * एकदिवसीय इतिहासात कोणत्याही संघाची [[एकदिवसीय सामन्यातील विक्रमांची यादी#सर्वात मोठा विजय (धावांनी)|धावांच्या बाबतीत केलेली ही सर्वात मोठी विजयी फरकाची]] कामगिरी होती.<ref>{{cite web|url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/england-vs-south-africa-3rd-odi-biggest-win-margin-by-runs-one-day-cricket-records-stats/article70023374.ece|trans-title=इंग्लंड विरुद्ध दक्षिण आफ्रिका, तिसरा एकदिवसीय सामना: इंग्लंडने नोंदवला एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमधील सर्वात मोठा विजय.|title=ENG vs SA, 3rd ODI: England registers biggest win in One-Day International cricket |work=[[स्पोर्टस्टार]] |access-date=१० ऑक्टोबर २०२५}}</ref> }} == आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका == ===१ला आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १० सप्टेंबर २०२५ | time = १८:३० | night = yes | team1 = {{cr-rt|RSA}} | team2 = {{cr|ENG}} | score1 = ९७/५ (७.५ षटके) | runs1 = [[एडन मार्करम]] २८ (१४) | wickets1 = [[ल्यूक वुड]] २/२२ (२ षटके) | score2 = ५४/५ (५ षटके) | runs2 = [[जोस बटलर]] २५ (११) | wickets2 = [[मार्को यान्सिन]] २/१८ (२ षटके) | result = दक्षिण आफ्रिका १४ धावांनी विजयी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस पद्धत]]) | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1448357.html धावफलक] | venue = [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] | umpires = [[ग्रॅहाम लॉइड]] (इं) आणि [[मार्टिन सॅगर्स]] (इं) | motm = [[डोनोव्हन फरेरा]] (द) | toss = इंग्लंडने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = पावसामुळे सामना आधी ९ षटकांपर्यंत लहान करण्यात आला होता. * दक्षिण आफ्रिकेच्या डावादरम्यान ७.५ षटकांनंतर पावसामुळे सामन्यात व्यत्यय आला. इंग्लंडसमोर ५ षटकांमध्ये ६९ धावांचे सुदारीत लक्ष्य ठेवण्यात आले. | notes = }} ===२रा आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १२ सप्टेंबर २०२५ | time = १८:३० | night = yes | team1 = {{cr-rt|ENG}} | team2 = {{cr|RSA}} | score1 = ३०४/२ (२० षटके) | runs1 = [[फिल सॉल्ट]] १४१[[नाबाद|*]] (६०) | wickets1 = [[ब्यॉर्न फॉर्टुइन]] २/५२ (४ षटके) | score2 = १५८ (१६.१ षटके) | runs2 = [[एडन मार्करम]] ४१ (२०) | wickets2 = [[जोफ्रा आर्चर]] ३/२५ (३ षटके) | result = इंग्लड १४६ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1448358.html धावफलक] | venue = [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान]], [[मँचेस्टर]] | umpires = [[माइक बर्न्स]] (इं) आणि [[ग्रॅहाम लॉइड]] (इं) | motm = [[फिल सॉल्ट]] (इं) | toss = दक्षिण आफ्रिकेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = [[फिल सॉल्ट]]ने इंग्लंडतर्फे टी२० मध्ये सर्वात जलद शतक (३९ चेंडू),<ref>{{cite web |trans-title=दुसऱ्या टी२० सामन्यात फिल सॉल्टचे दक्षिण आफ्रिकेविरुद्ध विक्रमी शतक. |title=Phil Salt Sizzles South Africa In 2nd T20I With Record-Breaking Ton For England |url=https://cricket.one/match-hub/phil-salt-sizzles-south-africa-in-2nd-t20i-with-record-breaking-ton-for-england/68c470b6b1fa96ecfe5c92ea |work=वनक्रिकेट |access-date=१० ऑक्टोबर २०२५ |archive-date=2025-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250912195127/https://cricket.one/match-hub/phil-salt-sizzles-south-africa-in-2nd-t20i-with-record-breaking-ton-for-england/68c470b6b1fa96ecfe5c92ea |url-status=dead }}</ref> आणि इंग्लंडच्या फलंदाजातर्फे आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यामध्ये सर्वाधिक धावा केल्या.<ref>{{cite web |trans-title=दक्षिण आफ्रिकेविरुद्ध फिल सॉल्टच्या १४१ धावांनंतर इंग्लंडच्या टी२० मध्ये विश्वविक्रमी ३०४ धावा: स्टेट पॅक|title=England hit world-record 304 in T20I after Phil Salt's 141 vs South Africa: Stat pack |url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/england-smash-304-record-second-t20i-south-africa-2786576-2025-09-13 |work=[[इंडिया टुडे]] |access-date=१० ऑक्टोबर २०२५}}</ref> * इंग्लंडची आंतरराष्ट्रीय टी२० मध्ये ही [[आंतरराष्ट्रीय २०-२० सामन्यातील विक्रमांची यादी#डावातील सर्वोच्च धावसंख्या |सर्वोच्च धावसंख्या]] होती,<ref>{{cite web |trans-title=इंग्लंडने विक्रमी रात्री ३०० चा अडथळा तोडला|title=England break 300 barrier on record-smashing night |url=https://www.espncricinfo.com/story/england-post-304-for-2-to-smash-their-highest-t20i-total-1502575 |work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |access-date=१० ऑक्टोबर २०२५}}</ref> आणि टी२० मध्ये पूर्ण सदस्य देशाविरुद्धची सर्वोच्च धावसंख्या होती.<ref>{{cite web |trans-title=सर्वाधिक टी२० आंतरराष्ट्रीय धावसंख्या, संपूर्ण यादी: इंग्लंडने पूर्ण सदस्य संघाचा विक्रम मोडला|title=Highest T20I totals, full list: England smash full member record |url=https://www.wisden.com/series/england-vs-south-africa-m-2025/cricket-news/highest-t20i-totals-full-list-england-smash-full-member-record |work=विस्डेन |access-date=१० ऑक्टोबर २०२५}}</ref> * १४६ धावांचे अंतर हे इंग्लंडचा टी२० मध्ये (धावांनी) सर्वात मोठा विजयी फरक होता आणि दक्षिण आफ्रिकेचा टी२० मध्ये (धावांनी) सर्वात मोठा पराभव होता आणि त्यांनी टी२० मध्ये दिलेल्या सर्वाधिक धावांची संख्या होती.<ref>{{cite web |trans-title=सॉल्टच्या तडाखेबाज फलंदाजी मुळे इंग्लंडमध्ये विक्रमी कामगिरी.|title=Salt’s carnage drives England's record-breaking spree |url=https://www.icc-cricket.com/news/salt-s-carnage-drives-england-s-record-breaking-spree |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |access-date=१० ऑक्टोबर २०२५}}</ref> }} ===३रा आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १४ सप्टेंबर २०२५ | time = १४:३० | night = | team1 = {{cr-rt|ENG}} | team2 = {{cr|RSA}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = सामना रद्द | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1448359.html धावफलक] | venue = [[ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] | umpires = [[मार्टिन सॅगर्स]] (इं) आणि [[रसेल वॉरेन]] (इं) | motm = | toss = नाणेफेक नाही. | rain = पावसामुळे खेळ होऊ शकला नाही. | notes = }} == संदर्भयादी == {{संदर्भयादी}} == बाह्यदुवे == * [https://www.espncricinfo.com/series/south-africa-in-england-2025-1448336 मालिका मुख्यपान ईएसपीएन क्रिकइन्फोवर] {{इंग्लंडचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट दौरे}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५]] [[वर्ग:दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघाचे इंग्लंड दौरे]] [[वर्ग:दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघाचे परदेशी दौरे|इंग्लड]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघांचे इंग्लंड दौरे]] arb04twy9f9cq5u3gfh7divsf4n8fy5 0 372603 2693452 2637927 2026-07-09T13:02:38Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2693452 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tour | series_name = दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा २०२५–२६ | team1_image = Flag of Pakistan.svg | team1_name = पाकिस्तान | team2_image = Flag of South Africa.svg | team2_name = दक्षिण आफ्रिका | from_date = १२ ऑक्टोबर | to_date = ८ नोव्हेंबर २०२५ | team1_captain = [[शान मसूद]] <small>(कसोटी)</small><br />[[शाहीन आफ्रिदी]]<small>(आं.ए.दि.)</small><br />[[सलमान अली आगा]] <small>(आं.टी२०)</small> | team2_captain = [[एडन मार्करम]] <small>(कसोटी)</small><br />[[मॅथ्यू ब्रीट्झके]] <small>(आं.ए.दि.)</small><br />[[डोनोव्हन फरेरा]] <small>(आं.टी२०)</small> | no_of_tests = 2 | team1_tests_won = 1 | team2_tests_won = 1 | team1_tests_most_runs = [[सलमान अली आगा]] (१७०)<br />[[शान मसूद]] (१७०) | team2_tests_most_runs = [[टोनी डी झॉर्झी]] (१७५) | team1_tests_most_wickets = [[नौमन अली]] (१४) | team2_tests_most_wickets = [[सायमन हार्मर]] (१३) | player_of_test_series = [[सेनुरन मुथुसामी]] (द) | no_of_ODIs = 3 | team1_ODIs_won = 2 | team2_ODIs_won = 1 | team1_ODIs_most_runs = [[सैम अयुब]] (१६९) | team2_ODIs_most_runs = [[क्विंटन डी कॉक]] (२३९) | team1_ODIs_most_wickets = [[अबरार अहमद]] (७) | team2_ODIs_most_wickets = [[नांद्रे बर्गर]] (५) | player_of_ODI_series = [[क्विंटन डी कॉक]] (द) | no_of_twenty20s = 3 | team1_twenty20s_won = 2 | team2_twenty20s_won = 1 | team1_twenty20s_most_runs = [[सैम अयुब]] (१०८) | team2_twenty20s_most_runs = [[रीझा हेंड्रिक्स]] (९४) | team1_twenty20s_most_wickets = [[फहीम अशरफ]] (६) | team2_twenty20s_most_wickets = [[कॉर्बिन बॉश]] (७) | player_of_twenty20_series = [[फहीम अशरफ]] (पा) }} [[दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघ]] सध्या ऑक्टोबर आणि नोव्हेंबर २०२५ दरम्यान [[पाकिस्तान क्रिकेट संघ]]ाविरुद्ध खेळण्यासाठी पाकिस्तानचा दौरा करत आहे.<ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/pakistan-to-host-south-africa-for-wtc27-white-ball-series |trans-title=विश्व कसोटी अजिंक्यपद २०२७, व्हाईट-बॉल मालिकेसाठी पाकिस्तान दक्षिण आफ्रिकेचे यजमानपद भूषवणार|title=Pakistan to host South Africa for WTC27, white-ball series |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |access-date=२७ ऑक्टोबर २०२५}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/south-africa-to-open-wtc-2025-27-campaign-against-pakistan-at-gadaffi-stadium-in-october-1501800 |trans-title=दक्षिण आफ्रिका ऑक्टोबरमध्ये गद्दाफी स्टेडियमवर पाकिस्तानविरुद्ध विश्व कसोटी अजिंक्यपद २०२५-२७ मोहिमेची सुरुवात करणार|title=SA to open WTC 2025-27 campaign against Pakistan at Gadaffi Stadium in October |work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |access-date=२७ ऑक्टोबर २०२५}}</ref> या दौऱ्यावर दोन [[कसोटी सामने|कसोटी]], तीन [[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय]] आणि तीन [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामन्यांचा समावेश आहे.<ref>{{cite web |trans-title=पुरुषांचे भविष्यातील दौरे कार्यक्रम |title=Men's Future Tours Program |url=https://resources.pulse.icc-cricket.com/ICC/document/2022/08/17/9ecd5af8-4657-475f-ae1e-733b04f69750/Men-s-FTP-upto-2027.pdf |access-date=२७ ऑक्टोबर २०२५ |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |archive-date=2022-12-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221226133751/https://resources.pulse.icc-cricket.com/ICC/document/2022/08/17/9ecd5af8-4657-475f-ae1e-733b04f69750/Men-s-FTP-upto-2027.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/135516/south-africas-defence-of-wtc-mace-begins-at-lahore |trans-title=दक्षिण आफ्रिकेचा विश्व कसोटी अजिंक्यपद गदा बचाव लाहोरमध्ये सुरू|title=South Africa's defence of WTC mace begins at Lahore |work=क्रिकबझ्झ |access-date=२७ ऑक्टोबर २०२५}}</ref> कसोटी मालिका [[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा|२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धेचा]] भाग होती.<ref>{{cite web|url=https://www.nation.com.pk/06-Sep-2025/pakistan-to-host-south-africa-for-icc-world-test-championship-2025-27 |trans-title=२०२५-२७ च्या आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धेसाठी पाकिस्तान दक्षिण आफ्रिकेचे यजमानपद भूषवणार.|title=Pakistan to host South Africa for ICC World Test Championship 2025-27 |work=<nowiki>द नेशन (पाकिस्तान)]]</nowiki> |access-date=२७ ऑक्टोबर २०२५}}</ref> सप्टेंबर २०२५ मध्ये, [[पाकिस्तान क्रिकेट बोर्ड]]ाने (पीसीबी) दौऱ्याच्या वेळापत्रकाची पुष्टी केली.<ref>{{cite web|url=https://www.pcb.com.pk/press-release-detail/pakistan-to-host-south-africa-for-icc-world-test-championship-2025-27-from-12-october.html |trans-title=१२ ऑक्टोबरपासून आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा २०२५-२७ साठी पाकिस्तान दक्षिण आफ्रिकेचे यजमानपद भूषवणार.|title=Pakistan to host South Africa for ICC World Test Championship 2025-27 from 12 October |work=पाकिस्तान क्रिकेट बोर्ड |access-date=२७ ऑक्टोबर २०२५}}</ref> दोन्ही संघांसाठी ही मालिका [[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा|२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धे]]<nowiki/>मधील पहिलीच मालिका होती. पहिल्या कसोटीमध्ये ९३ धावांनी पराभव स्वीकारल्यानंतर, [[केशव महाराज]]<nowiki/>च्या भेदक गोलंदाजीच्या जोरावर दक्षिण आफ्रिकेने दुसऱ्या कसोटीत पाकिस्तानचा ८ गडी राखून पराभव केला आणि कसोटी मालिका १–१ अशा बरोबरीत सुटली. पहिल्या कसोटीदरम्यान पाकिस्तानच्या [[आसिफ आफ्रिदी]]<nowiki/>ने कसोटी पदार्पण केले. पाकिस्तानसाठी कसोटी पदार्पण करणारा तो तिसरा सर्वात वयस्कर खेळाडू होता. त्याने पदार्पणातच [[पंचबळी|बळींचे पंचक]] घेतले. टी२० मालिकेमध्ये पहिल्या सामन्यातील पराभवानंतर पाकिस्तानने उर्वरित दोन सामन्यांमध्ये सहज विजय मिळवत मालिका २–१ ने खिशात टाकली. [[डोनोव्हन फरेरा]]<nowiki/>ची दक्षिण आफ्रिकेचा कर्णधार म्हणून पहिलीच आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका होती. एकदिवसीय मालिकेमध्ये दोन सामन्यामध्ये १-१ अशा बरोबरीनंतर, शेवटच्या निर्णायक सामना अगदी एकतर्फी झाला. पाकिस्तानने सामन्यात ७ गडी राखून सहज विजय मिळवला आणि मालिका २-१ अशी जिंकली. [[मॅथ्यू ब्रीट्झके]]ची दक्षिण आफ्रिकेचा कर्णधार म्हणून ही पहिलीच एकदिवसीय मालिका होती. ==संघ== {| class="wikitable" style="text-align:left;margin:auto" |- !colspan="3" |{{cr|PAK}} !colspan="3" |{{cr|RSA}} |- !कसोटी<ref>{{cite web|url=https://www.pcb.com.pk/press-release-detail/18-member-squad-announced-for-south-africa-test-series.html |trans-title=दक्षिण आफ्रिका कसोटी मालिकेसाठी १८ सदस्यीय संघाची घोषणा|title=18-member squad announced for South Africa Test series |work=[[पाकिस्तान क्रिकेट बोर्ड]] |access-date=२७ ऑक्टोबर २०२५}}</ref> !आं.ए.दि.<ref>{{cite web|url=https://www.pcb.com.pk/press-release-detail/pakistan-squads-announced-for-white-ball-series.html |trans-title=पांढऱ्या चेंडूच्या मालिकेसाठी पाकिस्तान संघाची घोषणा|title=Pakistan squads announced for white-ball series |work=[[पाकिस्तान क्रिकेट बोर्ड]] |access-date=२७ ऑक्टोबर २०२५}}</ref> !आं.टी२०<ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/key-players-return-as-pakistan-name-strong-white-ball-squads |trans-title=प्रमुख खेळाडूंचे पुनरागमन, पाकिस्तानचा पांढऱ्या चेंडूचा मजबूत संघ जाहीर|title=Key players return as Pakistan name strong white-ball squads |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |access-date=२७ ऑक्टोबर २०२५}}</ref> !कसोटी<ref>{{cite web|url=https://cricket.co.za/proteas-mens-squads-announced-for-pakistan-tour-and-namibia-t20i/ |trans-title=पाकिस्तान दौरा आणि नामिबिया टी२० साठी प्रोटीज पुरुष संघाची घोषणा|title=Proteas Men’s Squads Announced For Pakistan Tour And Namibia T20I |work=[[क्रिकेट दक्षिण आफ्रिका]] |access-date= २७ ऑक्टोबर २०२५}}</ref> !आं.ए.दि.<ref>{{cite web|url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/135691/bavuma-out-of-pakistan-tests-de-kock-reverses-odi-retirement |trans-title=बावुमा पाकिस्तान कसोटीतून बाहेर; डी कॉक एकदिवसीय निवृत्ती मागे घेतो|title=Bavuma out of Pakistan Tests; De Kock reverses ODI retirement |work=क्रिकबझ्झ |access-date= २७ ऑक्टोबर २०२५}}</ref> !आं.टी२०<ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/proteas-star-reverses-retirement-to-return-for-pakistan-tour |trans-title=प्रोटीज स्टार खेळाडू निवृत्ती मागे घेत पाकिस्तान दौऱ्यासाठी परतला|title=Proteas star reverses retirement, returns for Pakistan tour |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |access-date= २७ ऑक्टोबर २०२५}}</ref> |- style="vertical-align:top" | * [[शान मसूद]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[अबरार अहमद]] * [[आसिफ आफ्रिदी|आस]]<nowiki/>[[आसिफ आफ्रिदी|िफ आफ्रिदी]] * [[शाहीन आफ्रिदी]] * [[सलमान अली आगा]] * [[हसन अली]] * [[नौमन अली]] * [[फैसल अक्रम]] * [[बाबर आझम]] * [[कामरान गुलाम]] * [[आमेर जमाल]] * [[साजिद खान]] * [[रोहेल नजीर]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[मोहम्मद रिझवान]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[खुर्रम शहजाद (क्रिकेट खेळाडू)|खुर्रम शहजाद]] * [[अब्दुल्ला शफिक]] * [[सौद शकील]] * [[इमाम उल हक]] | * [[शाहीन आफ्रिदी]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[सलमान अली आगा]] * [[अबरार अहमद]] * [[फैसल अक्रम]] * [[फहीम अशरफ]] * [[सैम अयुब]] * [[बाबर आझम]] * [[हसीबुल्लाह खान]] * [[हसन नवाझ]] * [[मोहम्मद नवाझ]] * [[हॅरीस रौफ]] * [[मोहम्मद रिझवान]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[नसीम शाह]] * [[हुसैन तलत]] * [[मोहम्मद वासिम (क्रिकेट खेळाडू)|मोहम्मद वासिम ज्यु.]] * [[फखर झमान]] | * [[सलमान अली आगा]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[शाहीन आफ्रिदी]] * [[अबरार अहमद]] * [[फहीम अशरफ]] * [[सैम अयुब]] * [[बाबर आझम]] * [[साहिबजादा फरहान]] * [[उस्मान खान]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[सलमान मिर्झा]] * [[हसन नवाझ]] * [[मोहम्मद नवाझ]] * [[अब्दुल समद (पाकिस्तानी क्रिकेट खेळाडू)|अब्दुल समद]] * [[नसीम शाह]] * [[उस्मान तारिक]] * [[मोहम्मद वासिम (क्रिकेट खेळाडू)|मोहम्मद वासिम ज्यु.]] | * [[एडन मार्करम]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[डेव्हिड बेडिंगहॅम]] * [[कॉर्बिन बॉश]] * [[डेवाल्ड ब्रेव्हिस]] * [[टोनी डी झॉर्झी]] * [[झुबेर हमझा]] * [[सायमन हार्मर]] * [[मार्को यान्सिन]] * [[केशव महाराज]]{{efn|फक्त दुसऱ्या कसोटीसाठी संघात समावेश.}} * [[वियान मल्डर]] * [[सेनुरन मुथुसामी]] * [[कागिसो रबाडा]] * [[रायन रिकलटन]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[ट्रिस्टन स्टब्स]] * [[प्रेनेलन सुब्रायेन]] * [[काइल व्हेरेइन]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) | * [[मॅथ्यू ब्रीट्झके]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[ओटनील बार्टमन]] * [[कॉर्बिन बॉश]] * [[डेवाल्ड ब्रेव्हिस|<s>डेवाल्ड ब्रेव्हिस</s>]] * [[नांद्रे बर्गर]] * <s>[[जेराल्ड कोएत्झी]]</s> * [[क्विंटन डी कॉक]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[टोनी डी झॉर्झी]] * [[डोनोव्हन फरेरा]] * [[ब्यॉर्न फॉर्टुइन]] * [[जॉर्ज लिंडे]] * <s>[[क्वेना मफाका]]</s> * [[लुंगी न्गिदी]] * [[न्काबा पीटर]] * [[लुआन-ड्रे प्रिटोरियस]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[सिनेथेम्बा केशिले]] * [[लिझाद विल्यम्स]] | * [[डोनोव्हन फरेरा]]([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * <s>[[डेव्हिड मिलर]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]])</s> * [[ओटनील बार्टमन]] * [[कॉर्बिन बॉश]] * [[मॅथ्यू ब्रीट्झके]] * [[डेवाल्ड ब्रेव्हिस]] * [[नांद्रे बर्गर]] * <s>[[जेराल्ड कोएत्झी]]</s> * [[टोनी डी झॉर्झी]] * [[क्विंटन डी कॉक]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[रीझा हेंड्रिक्स]] * [[जॉर्ज लिंडे]] * <s>[[क्वेना मफाका]]</s> * [[लुंगी न्गिदी]] * [[न्काबा पीटर]] * [[लुआन-ड्रे प्रिटोरियस]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[अँडील सिमेलेन]] * [[लिझाद विल्यम्स]] |} ९ ऑक्टोबर रोजी, [[क्वेना मफाका]]ला हॅमस्ट्रिंगच्या दुखापतीमुळे दौऱ्यातून वगळण्यात आले आणि त्यांच्या जागी टी२० संघात [[ओटनील बार्टमन]] आणि एकदिवसीय संघात [[लिझाद विल्यम्स]] यांना स्थान देण्यात आले.<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/south-africa-news-kwena-maphaka-ruled-out-of-namibia-t20i-and-pakistan-odis-with-hamstring-injury-1506309 |trans-title=स्नायूंच्या दुखापतीमुळे माफाका नामिबिया टी-२० आणि पाकिस्तान एकदिवसीय सामन्यांमधून बाहेर|title=Maphaka ruled out of Namibia T20I and Pakistan ODIs with hamstring injury |work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |access-date=२७ ऑक्टोबर २०२५}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/135883/maphaka-ruled-out-despite-initial-clean-scan |trans-title=सुरुवातीच्या 'क्लीन स्कॅन'नंतरही माफाका बाहेर|title=Maphaka ruled out despite initial 'clean scan' |work=क्रिकबझ्झ |access-date=२७ ऑक्टोबर २०२५}}</ref> २३ ऑक्टोबर रोजी, [[डेव्हिड मिलर]] (हॅमस्ट्रिंग स्ट्रेन) आणि [[जेराल्ड कोएत्झी]] (पेक्टोरल स्नायू दुखापत) यांना एकदिवसीय आणि टी२० संघातून बाहेर काढण्यात आले आणि त्यांच्या जागी [[टोनी डी झॉर्झी]] आणि [[मॅथ्यू ब्रीट्झके]]ला टी२० मध्ये आणि [[ओटनील बार्टमन]]ला एकदिवसीय संघात स्थान देण्यात आले.<ref>{{cite web|url=https://cricbuzz.com/cricket-news/136051/miller-coetzee-ruled-out-of-pakistan-series|trans-title= मिलर, कोएत्झी पाकिस्तान मालिकेतून बाहेर|title=Miller, Coetzee ruled out of Pakistan series |work=[[क्रिकबझ्झ]] |access-date=२७ ऑक्टोबर २०२५}}</ref> [[डोनोव्हन फरेरा|डोनोव्हन फरेराला]] टी२० मालिकेसाठी कर्णधार म्हणून नियुक्त करण्यात आले.<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/david-miller-ruled-out-of-pakistan-t20is-gerald-coetzee-to-miss-white-ball-leg-1508437 |trans-title=मिलर पाकिस्तान टी२० मालिकेतून बाहेर; कोएत्झी व्हाईट-बॉल मालिकेला मुकणार|title=Miller ruled out of Pakistan T20Is; Coetzee to miss white-ball leg |work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |access-date=२७ ऑक्टोबर २०२५}}</ref> ४ नोव्हेंबर रोजी खांद्याच्या स्नायूला दुखापत झाल्यामुळे [[डेवाल्ड ब्रेव्हिस]]<nowiki/>ला एकदिवसीय मालिकेतून वगळण्यात आले.<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/pak-vs-sa-dewald-brevis-ruled-out-of-odi-series-against-pakistan-1510041|title=Injured Dewald Brevis ruled out of ODI series against Pakistan|work=ईएसपीएन क्रिकइन्फो|trans-title=दुखापतग्रस्त डेवाल्ड ब्रेव्हिस पाकिस्तानविरुद्धच्या एकदिवसीय मालिकेतून बाहेर|url-status=live|access-date=५ नोव्हेंबर २०२५}}</ref> == कसोटी मालिका == ===१ली कसोटी=== {{Two-innings cricket match | date = १२–१५ ऑक्टोबर २०२५ | team1 = {{cr-rt|PAK}} | team2 = {{cr|RSA}} | score-team1-inns1 = ३७८ (११०.४ षटके) | runs-team1-inns1 = [[सलमान अली आगा]] ९३ (१४५) | wickets-team1-inns1 = [[सेनुरन मुथुसामी]] ६/११७ (३२षटके) | score-team2-inns1 = २६९ (८४ षटके) | runs-team2-inns1 = [[टोनी डी झॉर्झी]] १०४ (१७१) | wickets-team2-inns1 = [[नौमन अली]] ६/११२ (३५ षटके) | score-team1-inns2 = १६७ (४६.१ षटके) | runs-team1-inns2 = [[बाबर आझम]] ४२ (७२) | wickets-team1-inns2 = [[सेनुरन मुथुसामी]] ५/५७ (१७ षटके) | score-team2-inns2 = १८३ (६०.५ षटके) | runs-team2-inns2 = [[डेवाल्ड ब्रेव्हिस]] ५४ (५४) | wickets-team2-inns2 = [[शाहीन आफ्रिदी]] ४/३३ (८.५ षटके) | result = पाकिस्तान ९३ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1501893.html धावफलक] | venue = [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] | umpires = [[क्रिस ब्राउन]] (न्यू) आणि [[रॉड टकर]] (ऑ) | motm = [[नौमन अली]] (पा) | toss = पाकिस्तान नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = [[सेनुरन मुथुसामी]] (द आ) कसोटी कारकिर्दीतील पहिल्यांदाच डावात पाच बळी तर सामन्यात दहा बळी घेतले.<ref>{{cite web |url=https://www.indiatvnews.com/sports/cricket/senuran-muthusamy-makes-pakistan-batters-dance-to-his-tune-with-maiden-five-wicket-haul-in-1st-test-2025-10-13-1012559 |trans-title=पहिल्या कसोटीत पाच बळी घेऊन सेनुरन मुथुसामीने पाकिस्तानी फलंदाजांना त्याच्या तालावर नाचायला लावले.|title=Senuran Muthusamy makes Pakistan batters dance to his tune with maiden five-wicket haul in 1st Test |work=[[इंडिया टीव्ही]] |access-date=२७ ऑक्टोबर २०२५}}</ref><ref>{{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/international/pakistan-vs-south-africa-first-test-muthuswamy-noman-spinners-scores-latest-updates/article70162883.ece |trans-title=पाकिस्तान विरुद्ध दक्षिण आफ्रिका, पहिली कसोटी: सामना संपण्याच्या जवळ येताच फिरकीपटूंनी जोरदार धावा काढल्या.|title=PAK vs SA, 1st Test: Spinners run riot as match approaches tense conclusion |work=[[स्पोर्टस्टार]] |access-date=२७ ऑक्टोबर २०२५}}</ref> * [[एडन मार्करम]]ने (द आ) कसोटी कारकिर्दीतील ३,००० धावा पूर्ण केल्या.<ref>{{cite web |url=https://www.geosuper.tv/latest/49616-aiden-markram-achieves-major-landmark-in-test-cricket |trans-title=एडन मार्करामने कसोटी क्रिकेटमध्ये गाठला एक महत्त्वाचा टप्पा|title=Aiden Markram achieves major landmark in Test cricket |work=जिओ सुपर |access-date=२७ ऑक्टोबर २०२५}}</ref><ref>{{cite web |url=https://a-sports.tv/aiden-markram-achieves-major-milestone-in-first-pakistan-test |trans-title=पहिल्या पाकिस्तान कसोटीत एडन मार्करमने गाठला मोठा टप्पा|title=Aiden Markram achieves major milestone in first Pakistan Test |work=ए स्पोर्ट्स |access-date=२७ ऑक्टोबर २०२५}}</ref> * विश्व कसोटी अजिंक्यपद गुण: पाकिस्तान १२, दक्षिण आफ्रिका ०. }} ===२री कसोटी=== {{Two-innings cricket match | date = २०–२३ ऑक्टोबर २०२५ | team1 = {{cr-rt|PAK}} | team2 = {{cr|RSA}} | score-team1-inns1 = ३३३ (११३.४ षटके) | runs-team1-inns1 = [[शान मसूद]] ८७ (१७६) | wickets-team1-inns1 = [[केशव महाराज]] ७/१०२(४२.४ षटके) | score-team2-inns1 = ४०४ (११९.३ षटके) | runs-team2-inns1 = [[सेनुरन मुथुसामी]] ८९[[नाबाद|*]] (१५५) | wickets-team2-inns1 = [[आसिफ आफ्रिदी]] ६/७९ (३४.३ षटके) | score-team1-inns2 = १३८ (४९.३ षटके) | runs-team1-inns2 = [[बाबर आझम]] ५० (८७) | wickets-team1-inns2 = [[सायमन हार्मर]] ६/५० (२० षटके) | score-team2-inns2 = ७३/२ (१२.३ षटके) | runs-team2-inns2 = [[एडन मार्करम]] ४२ (४५) | wickets-team2-inns2 = [[नौमन अली]] २/४० (६ षटके) | result = दक्षिण आफ्रिका ८ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1501894.html धावफलक] | venue = [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] | umpires = [[क्रिस ब्राउन]] (न्यू) आणि [[शारफुदौला]] (बां) | motm = [[केशव महाराज]] (द) | toss = पाकिस्तानने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = ३८ वर्षे आणि २९९ दिवसांचा [[आसिफ आफ्रिदी]], [[मिरान बक्ष]] (४७ वर्षे २८४ दिवस) आणि अमीर इलाही (४४ वर्षे आणि ४५ दिवस) नंतर पाकिस्तानसाठी कसोटी पदार्पण करणारा तिसरा सर्वात वयस्कर खेळाडू ठरला,<ref>{{cite web |trans-title=३८ वर्षे आणि २९९ दिवस! आसिफ आफ्रिदी पाकिस्तानसाठी कसोटी पदार्पण करणारा तिसरा सर्वात वयस्कर क्रिकेट खेळाडू ठरला.|title=38 Years And 299 Days! Asif Afridi Becomes 3rd Oldest Cricketer To Make Test Debut For Pakistan |url=https://www.news18.com/cricket/38-years-and-299-days-asif-afridi-becomes-3rd-oldest-cricketer-to-make-test-debut-for-pakistan-ws-l-9647510.html |work=News18 |access-date=२७ ऑक्टोबर २०२५}}</ref> आणि कसोटीत त्याने पहिल्यांदाच [[पंचबळी|पाच बळी]] घेतले, पदार्पणातच असा विक्रम करणारा तो सर्वात वयस्कर गोलंदाज ठरला.<ref>{{cite web |trans-title=पाकिस्तान विरुद्ध दक्षिण आफ्रिका: ३८ वर्षीय आसिफ आफ्रिदी ठरला पदार्पणात ५ बळी घेणारा सर्वात वयस्कर खेळाडू|title=PAK vs SA: Asif Afridi , 38, becomes oldest to take 5-wicket haul on Test debut |url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/pak-vs-sa-2nd-test-asif-afridi-oldest-bowler-record-five-wicket-haul-2806528-2025-10-22 |work=[[इंडिया टुडे]] |access-date=२७ ऑक्टोबर २०२५}}</ref> * [[सायमन हार्मर]]ने (द आ) कसोटीत पहिल्यांदाच [[पंचबळी|पाच बळी]] घेतले.<ref>{{cite web|url=https://www.wisden.com/series/pakistan-vs-south-africa-m-2025/cricket-news/1000-first-class-wickets-south-africa-spinner-simon-harmer-joins-proteas-greats-allan-donald-mike-procter-after-maiden-test-five-for |trans-title=१,००० प्रथम श्रेणी बळी: पहिल्या कसोटी सामन्यात पाच बळी घेत दक्षिण आफ्रिकेचा फिरकी गोलंदाज प्रोटीयाच्या महान खेळाडूंमध्ये सामील|title=1,000 first-class wickets: South Africa spinner joins Proteas greats after maiden Test five-for |work=विस्डेन |access-date=२७ ऑक्टोबर २०२५}}</ref> * विश्व कसोटी अजिंक्यपद गुण: दक्षिण आफ्रिका १२, पाकिस्तान ०. }} == आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका == === १ला आं.टी२० सामना === {{Single-innings cricket match | date = २८ ऑक्टोबर २०२५ | time = २०:०० | night = y | team1 = {{cr-rt|RSA}} | team2 = {{cr|PAK}} | score1 = १९४/९ (२० षटके) | runs1 = [[रीझा हेंड्रिक्स]] ६० (४०) | wickets1 = [[मोहम्मद नवाझ]] ३/२६ (४ षटके) | score2 = १३९ (१८.१ षटके) | runs2 = [[सैम अयुब]] ३७ (२८) | wickets2 = [[कॉर्बिन बॉश]] ४/१४ (४ षटके) | result = दक्षिण आफ्रिका ५५ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1501895.html धावफलक] | venue = [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] | umpires = [[राशिद रियाझ]] (पा) आणि [[आसिफ याकूब]] (पा) | motm = [[जॉर्ज लिंडे]], (द) | toss = पाकिस्तानने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = [[डोनोव्हन फरेरा]]ने [[दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघनायक#आंतरराष्ट्रीय टी२०|आंतरराष्ट्रीय टी२० मध्ये पहिल्यांदाच]] दक्षिण आफ्रिकेचे नेतृत्व केले. | notes = [[टोनी डी झॉर्झी]]ने (द) आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. }} === २रा आं.टी२० सामना === {{Single-innings cricket match | date = ३१ ऑक्टोबर २०२५ | time = २०:०० | night = y | team1 = {{cr-rt|RSA}} | team2 = {{cr|PAK}} | score1 = ११० (१९.२ षटके) | runs1 = [[डेवाल्ड ब्रेव्हिस]] २५ (१६) | wickets1 = [[फहीम अशरफ]] ४/२३ (३.२ षटके) | score2 = ११२/१ (१३.१ षटके) | runs2 = [[सैम अयुब]] ७१[[नाबाद|*]] (३८) | wickets2 = [[कॉर्बिन बॉश]] १/१७ (२ षटके) | result = पाकिस्तान ९ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1501896.html धावफलक] | venue = [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] | umpires = [[राशिद रियाझ]] (पा) आणि [[आसिफ याकूब]] (पा) | motm = [[सलमान मिर्झा]] (पा) | toss = पाकिस्तानने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = [[बाबर आझम]] (पा) पुरुषांच्या [[आंतरराष्ट्रीय २०-२० सामन्यातील विक्रमांची यादी|आंतरराष्ट्रीय टी२० मध्ये सर्वाधिक धावा]] करणारा खेळाडू ठरला.<ref>{{cite web|url=https://dunyanews.tv/en/Cricket/915281-babar-azam-becomes-t20is-alltime-leading-runscorer-as-pakistan-crus |trans-title=दक्षिण आफ्रिका पाकिस्तानकडून पराभूत, बाबर आझम बनला टी२० मध्ये सर्वाधिक धावा करणारा फलंदाज|title=Babar Azam becomes T20I's all-time leading run-scorer as Pakistan crush South Africa |work=दुनिया न्यूज |access-date=२ नोव्हेंबर २०२५}}</ref> * [[विराट कोहली]]ला मागे टाकून [[बाबर आझम]] आंतरराष्ट्रीय टी२० मध्ये सर्वाधिक ५०+ धावा करणारा फलंदाज बनला.<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/series/south-africa-in-pakistan-2025-26-1501888/pakistan-vs-south-africa-3rd-t20i-1501897/match-report |trans-title=बाबरच्या ६८ धावा आणि शाहीनचे ३ बळी. पाकिस्तानचा २-१ मालिका विजय |title=Babar 68, Shaheen three-for headline Pakistan's 2-1 series win |work=ईएसपीएन क्रिकइन्फो|access-date=५ नोव्हेंबर २०२५}}</ref> }} === ३रा आं.टी२० सामना === {{Single-innings cricket match | date = १ नोव्हेंबर २०२५ | time = २०:०० | night = y | team1 = {{cr-rt|RSA}} | team2 = {{cr|PAK}} | score1 = १३९/९ (२० षटके) | runs1 = [[रीझा हेंड्रिक्स]] ३४ (३६) | wickets1 = [[शाहीन आफ्रिदी]] ३/२६ (४ षटके) | score2 = १४०/६ (१९ षटके) | runs2 = [[बाबर आझम]] ६८ (४७) | wickets2 = [[कॉर्बिन बॉश]] २/२४ (४ षटके) | result = पाकिस्तान ४ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1501897.html धावफलक] | venue = [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] | umpires = [[राशिद रियाझ]] (पा) आणि [[फैसल अफ्रिदी]] (पा) | motm = [[बाबर आझम]] (Pak) | toss = पाकिस्तानने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = [[उस्मान तारिक]]ने (पा) आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. }} == आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका == ===१ला आं.ए.दि. सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ४ नोव्हेंबर २०२५ | time = १४:०० | daynight = y | team1 = {{cr-rt|RSA}} | team2 = {{cr|PAK}} | score1 =२६३ (४९.१ षटके) | runs1 =[[क्विंटन डी कॉक]] ६३ (७१) | wickets1 =[[नसीम शाह]] ३/४० (९.१ षटके) | score2 =२६४/८ (४९.४ षटके) | runs2 =[[सलमान अली आगा]] ६२ (७१) | wickets2 =[[कॉर्बिन बॉश]] २/३२ (६.४ षटके) | result =पाकिस्तान २ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1501898.html धावफलक] | venue = [[इक्बाल स्टेडियम]], [[फैसलाबाद]] | umpires = [[शारफुदौला]] (बां) आणि [[आसिफ याकूब]] (पा) | motm =[[सलमान अली आगा]] (पा) | toss =पाकिस्तानने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला | rain = | notes = [[डोनोव्हन फरेरा]], [[लुआन-ड्रे प्रिटोरियस]] आणि [[सिनेथेम्बा केशिले]] (दक्षिण आफ्रिका) या सर्वांनी आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय पदार्पण केले. * [[शाहीन आफ्रिदी]]ने आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यामध्ये पहिल्यांदाच पाकिस्तानचे नेतृत्व केले. * [[मॅथ्यू ब्रीट्झके]]ने [[दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघनायक#एकदिवसीय|आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यामध्ये पहिल्यांदाच दक्षिण आफ्रिकेचे नेतृत्व]] केले. }} ===२रा आं.ए.दि. सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ६ नोव्हेंबर २०२५ | time = १४:०० | daynight = y | team1 = {{cr-rt|PAK}} | team2 = {{cr|RSA}} | score1 =२६९/९ (५० षटके) | runs1 =[[सलमान अली आगा]] ६९ (१०६) | wickets1 =[[नांद्रे बर्गर]] ४/४६ (१० षटके) | score2 =२७०/२ (४०.१ षटके) | runs2 =[[क्विंटन डी कॉक]] १२३[[नाबाद|*]] (११९) | wickets2 =[[फहीम अशरफ]] १/४० (६ षटके) | result =दक्षिण आफ्रिका ८ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1501899.html धावफलक] | venue = [[इक्बाल स्टेडियम]], [[फैसलाबाद]] | umpires = [[अहसान रझा]] (पा) आणि [[ॲलेक्स व्हार्फ]] (इं) | motm =[[क्विंटन डी कॉक]] (द) | toss =पाकिस्तानने नाणेफेक जिंकून फलदांजीचा निर्णय घेतला | rain = | notes = }} ===३रा आं.ए.दि. सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ८ नोव्हेंबर २०२५ | time = १४:०० | daynight = y | team1 = {{cr-rt|RSA}} | team2 = {{cr|PAK}} | score1 = १४३ (३७.५ षटके) | runs1 = [[क्विंटन डी कॉक]] ५३ (७०) | wickets1 = [[अबरार अहमद]] ४/२७ (१० षटके) | score2 = १४४/३ (२५.१ षटके) | runs2 = [[सैम अयुब]] ७७ (७०) | wickets2 = [[नांद्रे बर्गर]] १/२९ (५ षटके) | result = पाकिस्तान ७ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1501900.html धावफलक] | venue = [[इक्बाल स्टेडियम]], [[फैसलाबाद]] | umpires = [[फैसल अफ्रिदी]] (पा) आणि [[शारफुदौला]] (बां) | motm = [[अबरार अहमद]] (पा) | toss = दक्षिण आफ्रिकेने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = [[रुबिन हर्मन]]ने (द) आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय पदार्पण केले. * [[क्विंटन डी कॉक]]ने (द) आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय कारकीर्दीतील ७,००० धावा पूर्ण केल्या.<ref>{{cite web |url=https://cricket.one/top-most/fastest-to-7000-runs-in-odis/690f690039a217ec3c757ed5 |trans-title=सर्वात जलद ७००० एकदिवसीय धावा करणाऱ्या खेळाडूंच्या यादीत क्विंटन डी कॉकचा समावेश |title=Quinton de Kock enters elite list of fastest to 7,000 ODI runs |work=वन क्रिकेट |access-date=१३ नोव्हेंबर २०२५ |archive-date=2025-11-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251108195556/https://cricket.one/top-most/fastest-to-7000-runs-in-odis/690f690039a217ec3c757ed5 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.tribuneindia.com/news/sports/quinton-de-kock-becomes-5th-sa-player-to-complete-7000-runs-in-odis/ |trans-title=क्विंटन डी कॉक एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये ७००० धावा पूर्ण करणारा दक्षिण आफ्रिकेचा पाचवा खेळाडू बनला.|title=Quinton de Kock becomes 5th SA player to complete 7,000 runs in ODIs |work=द ट्रीब्यून (इंडिया)|access-date=१३ नोव्हेंबर २०२५}}</ref> * [[बाबर आझम]] (पा) ने आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये १५,००० धावा पूर्ण केल्या.<ref>{{cite web|url=https://www.brecorder.com/news/40391588/babar-azam-completes-15000-international-runs |trans-title=बाबर आझमने पूर्ण केल्या १५,००० आंतरराष्ट्रीय धावा |title=Babar Azam completes 15,000 international runs |work=बिझनेस रेकॉर्डर |access-date=१३ नोव्हेंबर २०२५}}</ref> }} ==नोंदी == {{Notelist}} == संदर्भयादी == {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== * [https://www.espncricinfo.com/series/south-africa-in-pakistan-2025-26-1501888 स्पर्धा मुख्यपान ईएसपीएन क्रिकइन्फोवर] {{पाकिस्तानचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट दौरे}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५-२६}} {{२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा}} [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५-२६]] [[वर्ग:दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघाचे पाकिस्तान दौरे]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघाचे पाकिस्तान दौरे]] [[वर्ग:दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघाचे परदेशी दौरे|पाकिस्तान]] [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] pgtlc16ec82k3yxcr7ctc3m8t6ufqqz 0 373677 2693453 2677669 2026-07-09T13:03:21Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2693453 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tour | series_name = दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२५–२६ | team1_image = Flag of India.svg | team1_name = भारत | team2_image = Flag of South Africa.svg | team2_name = दक्षिण आफ्रिका | from_date = १४ नोव्हेंबर | to_date = १९ डिसेंबर २०२५ | team1_captain = [[शुभमन गिल]]{{efn|name="Pant"|दुसऱ्या कसोटीमध्ये [[ऋषभ पंत]]ने संघाचे नेतृत्व केले.}} <small>(कसोटी)</small><br>[[लोकेश राहुल]] <small>(ए.दि.)</small> | team2_captain = [[टेंबा बावुमा]]{{efn|name="Markram"|पहिल्या एकदिवसीय सामन्यामध्ये [[एडन मार्करम]]ने दक्षिण आफ्रिकेचे नेतृत्व केले.}} <small>(कसोटी आणि ए.दि.)</small><br>[[एडन मार्करम]] <small>(टी२०)</small> | no_of_tests = 2 | team1_tests_won = 0 | team2_tests_won = 2 | team1_tests_most_runs = [[वॉशिंग्टन सुंदर]] (१२४) | team2_tests_most_runs = [[ट्रिस्टन स्टब्स]] (१६३) | team1_tests_most_wickets = [[रवींद्र जडेजा]] (१०) | team2_tests_most_wickets = [[सायमन हार्मर]] (१७) | player_of_test_series = [[सायमन हार्मर]] (द) | no_of_ODIs = 3 | team1_ODIs_won = 2 | team2_ODIs_won = 1 | team1_ODIs_most_runs = [[विराट कोहली]] (३०२) | team2_ODIs_most_runs = [[मॅथ्यू ब्रीट्झके]] (१६४) | team1_ODIs_most_wickets = [[कुलदीप यादव]] (९) | team2_ODIs_most_wickets = [[मार्को यान्सिन]] (४) | player_of_ODI_series = [[विराट कोहली]] (भा) | no_of_twenty20s = 5 | team1_twenty20s_won = 3 | team2_twenty20s_won = 1 | team1_twenty20s_most_runs = [[टिळक वर्मा]] (१८७) | team2_twenty20s_most_runs = [[क्विंटन डी कॉक]] (१५६) | team1_twenty20s_most_wickets = [[वरुण चक्रवर्ती]] (१०) | team2_twenty20s_most_wickets = [[लुंगी न्गिदी]] (६) | player_of_twenty20_series = [[वरुण चक्रवर्ती]] (भा) }} [[दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघ]] नोव्हेंबर आणि डिसेंबर २०२५ मध्ये [[भारतीय क्रिकेट संघ]]ाविरुद्ध खेळण्यासाठी [[भारत]]ाच्या दौऱ्यावर आला होता.<ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/bcci-announces-india-s-home-schedule-for-2025-with-west-indies-south-africa-set-to-visit |trans-title=२०२५ च्या घरच्या वेळापत्रकात भारत वेस्ट इंडिज आणि दक्षिण आफ्रिकेचे यजमानपद भूषवणार|title=India to host West Indies, South Africa in packed 2025 home schedule |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |access-date=१३ नोव्हेंबर २०२५}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/133924/guwahati-to-host-indias-second-test-against-south-africa |trans-title=भारत विरुद्ध दक्षिण आफ्रिका यांच्यातील दुसरा कसोटी सामना गुवाहाटी येथे होणार.|title=Guwahati to host India's second Test against South Africa |work=[[क्रिकबझ्झ]] |access-date=१३ नोव्हेंबर २०२५}}</ref> या दौऱ्यावर दोन [[कसोटी सामना|कसोटी]], तीन [[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय]] आणि पाच [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामने खेळवले गेले.<ref>{{cite web |trans-title=पुरुषांचा भविष्यातील दौरा कार्यक्रम |title=Men's Future Tours Program |url=https://resources.pulse.icc-cricket.com/ICC/document/2022/08/17/9ecd5af8-4657-475f-ae1e-733b04f69750/Men-s-FTP-upto-2027.pdf |access-date=१३ नोव्हेंबर २०२५ |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |archive-date=2022-12-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221226133751/https://resources.pulse.icc-cricket.com/ICC/document/2022/08/17/9ecd5af8-4657-475f-ae1e-733b04f69750/Men-s-FTP-upto-2027.pdf |url-status=dead }}</ref> ही कसोटी मालिका [[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा|२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद]] स्पर्धेचा भाग होती.<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/india-announce-men-s-home-bilateral-international-fixtures-for-2025-26-1479374 |trans-title=भारत वेस्ट इंडिज आणि दक्षिण आफ्रिकेचे यजमानपद भूषवणार; गुवाहाटीला पहिला कसोटी सामना|title=India to host West Indies and South Africa; Guwahati gets its first Test match |work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |access-date=१३ नोव्हेंबर २०२५}}</ref> एप्रिल २०२५ मध्ये, [[भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळ]]ाने २०२५-२६ च्या घरगुती आंतरराष्ट्रीय हंगामाचा भाग म्हणून दौऱ्याच्या वेळापत्रकांची पुष्टी केली.<ref>{{cite web|url=https://www.bcci.tv/bccilink/articles/SY9lTZWw |trans-title=बीसीसीआयने जाहीर केले २०२५ च्या टीम इंडियाचे (वरिष्ठ पुरुष) आंतरराष्ट्रीय होम सीझनसाठी वेळापत्रक|title=BCCI announces fixtures for Team India (Senior Men) international home season 2025 |work=[[भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळ|बीसीसीआय]] |access-date=१३ नोव्हेंबर २०२५}}</ref> जून २०२५ मध्ये पहिल्या कसोटीचे ठिकाण [[अरुण जेटली स्टेडियम|दिल्ली]]हून [[इडन गार्डन्स|कोलकाता]] येथे बदलण्यात आले.<ref>{{cite web |trans-title=बीसीसीआयने टीम इंडिया (आंतरराष्ट्रीय घरच्या हंगामात) आणि दक्षिण आफ्रिका दौऱ्यासाठी अद्ययावत ठिकाणांची घोषणा केली.|title=BCCI announces updated venues for Team India (Int'l home season) & South Africa A Tour of India |url=https://www.bcci.tv/articles/2025/news/55556221/bcci-announces-updated-venues-for-team-india-int-l-home-season-south-africa-a-tour-of-india |work=[[भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळ]] |access-date=१३ नोव्हेंबर २०२५}}</ref> ==संघ== {| class="wikitable" style="text-align:left;margin:auto" |- !colspan="3" |{{cr|IND}} !colspan="3" |{{cr|SA}} |- !कसोटी<ref>{{cite web|url=https://www.bcci.tv/bccilink/articles/9dHttqtw |trans-title=दक्षिण आफ्रिकेविरुद्धच्या कसोटी मालिकेसाठी भारतीय संघाची घोषणा|title=India's squad for Test series against South Africa announced |work=[[भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळ |बीसीसीआय]] |access-date=१४ नोव्हेंबर २०२५}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bcci.tv/articles/2025/news/55556297/india-s-squad-for-idfc-first-bank-t20i-series-against-south-africa-announced |trans-title=दक्षिण आफ्रिकेविरुद्धच्या आयडीएफसी फर्स्ट बँक टी२० मालिकेसाठी भारतीय संघाची घोषणा|title=India's squad for IDFC First Bank T20I series against South Africa announced |work=[[भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळ |बीसीसीआय]] |access-date=४ डिसेंबर २०२५}}</ref> !आं.ए.दि.<ref>{{cite web|url=https://www.bcci.tv/bccilink/articles/IKhXR6uw |trans-title=दक्षिण आफ्रिकेविरुद्धच्या आयडीएफसी फर्स्ट बँक वनडे मालिकेसाठी भारतीय संघाची घोषणा|title=India's squad for IDFC First Bank ODI series against South Africa announced |work=[[भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळ |बीसीसीआय]] |access-date=२६ नोव्हेंबर २०२५}}</ref> !आं.टी२० !कसोटी<ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/bavuma-back-as-proteas-announce-test-squad-for-india-series |trans-title=भारताच्या मालिकेसाठी प्रोटीज संघाची घोषणा, बावुमाचे पुनरागमन|title=Bavuma back as Proteas announce Test squad for India series |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |access-date=२६ नोव्हेंबर २०२५}}</ref> !आं.ए.दि.<ref>{{cite web|url=https://cricket.co.za/proteas-mens-squads-announced-for-india-white-ball-tour/ |trans-title=भारताच्या व्हाईट बॉल दौऱ्यासाठी प्रोटीयाज पुरुष संघाची घोषणा|title=Proteas Men's squads announced for India white ball tour |work=[[क्रिकेट दक्षिण आफ्रिका]] |access-date=21 November 2025}}</ref> !आं.टी२०<ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/south-africa-announce-odi-and-t20i-squads-for-india-tour |trans-title=भारत दौऱ्यासाठी दक्षिण आफ्रिकेचा एकदिवसीय आणि टी-२० संघ जाहीर|title=South Africa announce ODI and T20I squads for India tour |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] | access-date= २६ नोव्हेंबर २०२५}}</ref> |- style="vertical-align:top" | * [[शुभमन गिल]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[ऋषभ पंत]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)#उपकर्णधार|उक]], [[यष्टीरक्षक|य]]) * [[जसप्रीत बुमराह]] * [[आकाश दीप]] * [[रवींद्र जडेजा]] * [[यशस्वी जैस्वाल]] * [[ध्रुव जुरेल]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[देवदत्त पडिक्कल]] * [[अक्षर पटेल]] * [[लोकेश राहुल]] * [[नितीश कुमार रेड्डी]]{{efn|name="Squad2T"|फक्त दुसऱ्या कसोटीसाठी संघात समावेश.}} * [[मोहम्मद सिराज]] * [[साई सुदर्शन]] * [[वॉशिंग्टन सुंदर]] * [[कुलदीप यादव]] | * [[लोकेश राहुल]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]], [[यष्टीरक्षक|य]]) * [[ऋतुराज गायकवाड]] * [[रवींद्र जडेजा]] * [[यशस्वी जैस्वाल]] * [[ध्रुव जुरेल]] * [[विराट कोहली]] * [[प्रसिद्ध कृष्ण]] * [[ऋषभ पंत]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[हर्षित राणा]] * [[नितीशकुमार रेड्डी]] * [[रोहित शर्मा]] * [[अर्शदीप सिंग]] * [[वॉशिंग्टन सुंदर]] * [[टिळक वर्मा]] * [[कुलदीप यादव]] | * [[सूर्यकुमार यादव]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[शुभमन गिल]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)#उपकर्णधार|उक]]) * [[शाहबाज अहमद]]{{efn|name="Squad4&5T20"|फक्त ४थ्या आणि ५व्या आं.टी२० सामन्यासाठी संघात समावेश.}} * [[जसप्रीत बुमराह]] * [[वरुण चक्रवर्ती]] * [[शिवम दुबे]] * [[हार्दिक पांड्या]] * [[अक्षर पटेल]] * [[हर्षित राणा]] * [[संजू सॅमसन]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[अभिषेक शर्मा]] * [[जितेश शर्मा]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[अर्शदीप सिंग]] * [[वॉशिंग्टन सुंदर]] * [[टिळक वर्मा]] * [[कुलदीप यादव]] | * [[टेंबा बावुमा]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[कॉर्बिन बॉश]] * [[डेवाल्ड ब्रेव्हिस]] * [[टोनी डी झॉर्झी]] * [[झुबेर हमझा]] * [[सायमन हार्मर]] * [[मार्को यान्सिन]] * [[केशव महाराज]] * [[एडन मार्करम]] * [[वियान मल्डर]] * [[सेनुरन मुथुसामी]] * [[लुंगी न्गिदी]]{{efn|name="Squad2T"}} * <s>[[कागिसो रबाडा]]</s> * [[रायन रिकलटन]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[ट्रिस्टन स्टब्स]] * [[काइल व्हेरेइन]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) | * [[टेंबा बावुमा]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[ओटनील बार्टमन]] * [[कॉर्बिन बॉश]] * [[मॅथ्यू ब्रीट्झके]] * [[डेवाल्ड ब्रेव्हिस]] * [[नांद्रे बर्गर]] * [[क्विंटन डी कॉक]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[टोनी डी झॉर्झी]] * [[रुबिन हर्मन]] * [[केशव महाराज]] * [[मार्को यान्सिन]] * [[एडन मार्करम]] * [[रायन रिकलटन]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[प्रेनेलन सुब्रायेन]] | * [[एडन मार्करम]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[ओटनील बार्टमन]] * [[कॉर्बिन बॉश]] * [[डेवाल्ड ब्रेव्हिस]] * [[क्विंटन डी कॉक]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * <s>[[टोनी डी झॉर्झी]]</s> * [[डोनोव्हन फरेरा]] * [[रीझा हेंड्रिक्स]] * [[मार्को यान्सिन]] * [[जॉर्ज लिंडे]] * <s>[[क्वेना मफाका]]</s> * [[डेव्हिड मिलर]] * [[लुंगी न्गिदी]] * [[ॲनरिक नॉर्त्ये]] * [[लुथो सिपामला]] * [[ट्रिस्टन स्टब्स]] |} १२ नोव्हेंबर रोजी, दक्षिण आफ्रिका अ विरुद्धच्या अनधिकृत एकदिवसीय मालिकेसाठी भारत अ संघात सामील होण्यासाठी [[नितीश कुमार रेड्डी]]ला पहिल्या कसोटीसाठी संघातून वगळण्यात आले.<ref>{{cite web|url=https://www.bcci.tv/bccilink/articles/WaDcduMW |trans-title=पहिल्या कसोटीसाठी नितीश कुमार रेड्डीला भारतीय संघातून वगळले.|title=Nitish Kumar Reddy released from India’s squad for the first Test |work=[[भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळ|बीसीसीआय]] |access-date=२६ नोव्हेंबर २०२५}}</ref><ref>{{cite web|url=https://cricbuzz.com/cricket-news/136297/nitish-reddy-released-from-indias-squad-for-kolkata-test |trans-title=कोलकाता कसोटीसाठी भारतीय संघातून नितीश रेड्डीला वगळले.|title=Nitish Reddy released from India's squad for Kolkata Test |work=[[क्रिकबझ्झ]] |access-date=२६ नोव्हेंबर २०२५}}</ref> २१ नोव्हेंबर रोजी, [[शुभमन गिल]]ला मानेला दुखापत झाल्यामुळे दुसऱ्या कसोटीतून बाहेर काढण्यात आले.<ref>{{cite web|url=https://www.bcci.tv/bccilink/articles/bvZVtLC6 |trans-title=शुभमन गिल गुवाहाटीतील दुसऱ्या कसोटीतून बाहेर|title=Shubman Gill ruled out of 2nd Test in Guwahati |work=[[भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळ|बीसीसीआय]] |access-date=२६ नोव्हेंबर २०२५}}</ref> १८ नोव्हेंबर रोजी, [[कागिसो रबाडा]]च्या सोबत [[लुंगी न्गिडी]]ला कसोटी संघात समाविष्ट करण्यात आले.<ref>{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/india-vs-south-africa/ind-vs-sa-guwahati-test-proteas-add-lungi-ngidi-as-cover-for-kagiso-rabada/articleshow/125415340.cms |trans-title=भारत विरुद्ध दक्षिण आफ्रिका: गुवाहाटी कसोटी - कागिसो रबाडाच्या जागी आफ्रिकेने लुंगी न्गिडीला संघात घेतले|title=IND vs SA: Guwahati Test - Proteas add Lungi Ngidi as cover for Kagiso Rabada |work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]] |access-date=२६ नोव्हेंबर २०२५}}</ref> २१ नोव्हेंबर रोजी, [[कागिसो रबाडा]]ला बरगडीच्या हाडाच्या दुखापतीमुळे दुसऱ्या कसोटीतून बाहेर काढण्यात आले.<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/ind-vs-sa-rib-injury-rules-kagiso-rabada-out-of-second-test-too-1512099 |trans-title=बरगड्यांच्या दुखापतीमुळे कागिसो रबाडा दुसऱ्या कसोटीतूनही बाहेर|title=Rib injury rules Kagiso Rabada out of second Test too |work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |access-date=२६ नोव्हेंबर २०२५}}</ref> ६ डिसेंबर रोजी, [[टोनी डी झॉर्झी]] दुखापतीमुळे टी२० मालिकेतून बाहेर पडला आणि [[क्वेना मफाका]]ने टी२० मालिकेतून माघार घेतली आणि त्याच्या जागी [[लुथो सिपामला]]ची निवड करण्यात आली.<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/ind-vs-sa-injured-nandre-burger-toni-de-zorzi-ruled-out-of-third-odi-against-india-1514613 |trans-title=दुखापतग्रस्त बर्गर, डी झोर्झी भारताविरुद्धच्या तिसऱ्या एकदिवसीय सामन्यातून बाहेर|title=Injured Burger, de Zorzi out of third ODI against India |work=ईएसपीएन क्रिकइन्फो |access-date=७ डिसेंबर २०२५}}</ref> == कसोटी मालिका == ===१ली कसोटी=== {{Two-innings cricket match | date = १४–१८ नोव्हेंबर २०२५ | team1 = {{cr-rt|RSA}} | team2 = {{cr|IND}} | score-team1-inns1 = १५९ (५५ षटके) | runs-team1-inns1 = [[एडन मार्करम]] ३१ (४८) | wickets-team1-inns1 = [[जसप्रीत बुमराह]] ५/२७ (१४ षटके) | score-team2-inns1 = १८९ (६२.२ षटके) | runs-team2-inns1 = [[लोकेश राहुल]] ३९ (११९) | wickets-team2-inns1 = [[सायमन हार्मर]] ४/३० (१५.२ षटके) | score-team1-inns2 = १५३ (५४ षटके) | runs-team1-inns2 = [[टेंबा बावुमा]] ५५ (१३६) | wickets-team1-inns2 = [[रवींद्र जडेजा]] ४/५० (२० षटके) | score-team2-inns2 = ९३ (३५ षटके) | runs-team2-inns2 = [[वॉशिंग्टन सुंदर]] ३१ (९२) | wickets-team2-inns2 = [[सायमन हार्मर]] ४/२१ (१४ षटके) | result = दक्षिण आफ्रिका ३० धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479571.html धावफलक] | venue = [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] | umpires = [[ख्रिस गाफने]] (न्यू) आणि [[रॉड टकर ]] (ऑ) | motm = [[सायमन हार्मर]] (द) | toss = दक्षिण आफ्रिकेने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला | rain = | notes = [[लोकेश राहुल]] आणि [[रवींद्र जडेजा]] (भा) या दोघांनी कसोटीत त्यांच्या ४,००० धावा पूर्ण केल्या.<ref>{{cite web|url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/ind-vs-sa-kl-rahul-4000-runs-test-cricket-stats-records-india-south-africa-day-2-kolkata-news/article70282900.ece |trans-title=भारत विरुद्ध दक्षिण आफ्रिका: के.एल. राहुलच्या कसोटी क्रिकेटमध्ये ४००० धावा पूर्ण|title=IND vs SA: K.L. Rahul completes 4000 runs in Test cricket |work=[[सुपरस्टार]] |access-date=१६ नोव्हेंबर २०२५}}</ref><ref>{{cite web|url=https://cricket.one/match-hub/ravindra-jadeja-enters-exclusive-club-becomes-4th-player-to-attain-massive-test-milestone/69181f1439a217ec3c759351|trans-title=रवींद्र जडेजा एका खास क्लबमध्ये सामील; कसोटी क्रिकेटमध्ये मोठा टप्पा गाठणारा ठरला चौथा खेळाडू.|title=Ravindra Jadeja enters exclusive club; becomes 4th player to attain massive Test milestone|work=वन क्रिकेट|access-date=१६ नोव्हेंबर २०२५|archive-date=2025-11-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20251115102915/https://cricket.one/match-hub/ravindra-jadeja-enters-exclusive-club-becomes-4th-player-to-attain-massive-test-milestone/69181f1439a217ec3c759351|url-status=dead}}</ref> * विश्व कसोटी अजिंक्यपद गुण: दक्षिण आफ्रिका १२, भारत ०. }} ===२री कसोटी=== {{Two-innings cricket match | date = २२–२६ नोव्हेंबर २०२५ | team1 = {{cr-rt|RSA}} | team2 = {{cr|IND}} | score-team1-inns1 = ४८९ (१५१.१ षटके) | runs-team1-inns1 = [[सेनुरन मुथुसामी]] १०९ (२०६) | wickets-team1-inns1 = [[कुलदीप यादव]] ४/११५ (२९.१ षटके) | score-team2-inns1 = २०१ (८३.५ षटके) | runs-team2-inns1 = [[यशस्वी जयस्वाल]] ५८ (९७) | wickets-team2-inns1 = [[मार्को यान्सेन]] ६/४८ (१९.५ षटके) | score-team1-inns2 = २६०/५[[घोषणा आणि जप्ती|घो]] (७८.३ षटके) | runs-team1-inns2 = [[ट्रिस्टन स्टब्स]] ९४ (१८०) | wickets-team1-inns2 = [[रवींद्र जडेजा]] ४/६२ (२८.३ षटके) | score-team2-inns2 = १४० (६३.५ षटके) | runs-team2-inns2 = [[रवींद्र जडेजा]] ५४ (८७) | wickets-team2-inns2 = [[सायमन हार्मर]] ६.३७ (२३ षटके) | result = दक्षिण आफ्रिका ४०८ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479572.html धावफलक] | venue = [[आसाम क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[गुवाहाटी]] | umpires = [[रिचर्ड केटलबोरो]] (इं) आणि [[रॉड टकर ]] (ऑ) | motm = [[मार्को यान्सेन]] (द) | toss = दक्षिण आफ्रिकेने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = ह्या मैदानावरील [[कसोटी क्रिकेट मैदानांची यादी|पहिला कसोटी सामना]].<ref>{{cite web|url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/india-vs-south-africa-test-series-2025-schedule-dates-venues-fixtures-guwahati-first-ever-match-barsapara-cricket-stadium/article69361309.ece |trans-title=भारत विरुद्ध दक्षिण आफ्रिका मालिकेदरम्यान गुवाहाटीमध्ये पहिला कसोटी सामना होणार.|title=Guwahati to host maiden Test during India vs South Africa series |work=[[स्पोर्टस्टार]] |access-date=१४ नोव्हेंबर २०२५}}</ref><ref>{{cite web|url=https://assamtribune.com/sports/guwahati-to-host-its-first-ever-test-cricket-match-in-november-1572070 |trans-title=नोव्हेंबरमध्ये गुवाहाटीमध्ये पहिला कसोटी सामना होणार.|title=Guwahati to host its first ever test cricket match in November |work=द आसाम ट्रिब्यून |access-date=१४ नोव्हेंबर २०२५}}</ref> * [[ऋषभ पंत]] (भा) याने कसोटीत भारताचे प्रथमच नेतृत्व केले.<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/ind-vs-sa-2nd-test-shubman-gill-ruled-out-of-guwahati-test-rishabh-pant-to-lead-india-1512095|trans-title=गिल गुवाहाटी कसोटीतून बाहेर, पंतकडे भारताचे नेतृत्व|title=Gill ruled out of Guwahati Test, Pant to lead India |work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |date=२१ नोव्हेंबर २०२५ |access-date=२५ नोव्हेंबर २०२५}}</ref> * [[एडन मार्करम]]चा हा ५०वा कसोटी सामना होता. * कसोटी क्रिकेटच्या १४८ वर्षांच्या इतिहासात चहापानाचा अवकाश उपहारापूर्वी घेण्यात आला असे प्रथमच घडले.<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/india-sa-guwahati-test-to-have-tea-break-before-lunch-1510705 |trans-title=भारत-दक्षिण आफ्रिका गुवाहाटी कसोटीत दुपारच्या जेवणापूर्वी चहापानाचा ब्रेक|title=India-South Africa Guwahati Test to have tea break before lunch |work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |date=११ नोव्हेंबर २०२५ |access-date=२५ नोव्हेंबर २०२५}}</ref> * [[सेनुरन मुथुसामी]]ने (द) त्याचे पहिले कसोटी [[शतक (क्रिकेट)|शतक]] झळकावले.<ref>{{cite web|url=https://m.economictimes.com/news/sports/sas-muthusamy-joins-elite-list-with-maiden-test-ton-at-guwahati-indias-test-woes-continue-with-unwanted-records/articleshow/125517864.cms |trans-title=गुवाहाटी येथे पहिले कसोटी शतक झळकावून दक्षिण आफ्रिकेचा मुथुस्वामी एलिट यादीत सामील, अवांछित विक्रमांसह भारताचे कसोटी संकट सुरूच आहे.|title=SA's Muthusamy joins elite list with maiden Test ton at Guwahati, India's Test woes continue with unwanted records |work=[[द इकॉनॉमिक टाइम्स]] |access-date=२५ नोव्हेंबर २०२५}}</ref> * हा भारताचा धावांच्या फरकाने सर्वात मोठा कसोटी पराभव होता.<ref>{{cite web |access-date=२६ नोव्हेंबर २०२५|trans-title=भारत विरुद्ध दक्षिण आफ्रिका: भारताचा कसोटी इतिहासातील सर्वात मोठा पराभव|title=IND vs SA: India records its worst loss in Test history |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/indian/india-worst-test-loss-408-runs-record-south-africa-ind-sa-series/article70324954.ece |work=स्पोर्टस्टार}}</ref> [[दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, १९९९-२०००|२०००]] नंतर दक्षिण आफ्रिकेचा भारतात पहिलाच कसोटी मालिका विजय होता.<ref>{{cite web |access-date=२६ नोव्हेंबर २०२५ |trans-title=भारताचा कसोटी इतिहासातील सर्वात मोठा पराभव, दक्षिण आफ्रिकेने दिल ऐतिहासिक व्हाईटवॉश |title=India Suffer Their Biggest Defeat In Test History As South Africa Secure Historic Whitewash |url=https://www.news18.com/cricket/india-suffer-their-biggest-defeat-in-test-history-as-south-africa-secure-historic-whitewash-ws-bkl-9732148.html |work=न्यूज१८}}</ref> * विश्व कसोटी अजिंक्यपद गुण: दक्षिण आफ्रिका १२, भारत ०. }} ==आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका== ===१ला आं.ए.दि. सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ३० नोव्हेंबर २०२५ | time = १३:३० | daynight = Y | team1 = {{cr-rt|IND}} | team2 = {{cr|RSA}} | score1 = ३४९/८ (५० षटके) | runs1 = [[विराट कोहली]] १३५ (१२०) | wickets1 = [[ओटनील बार्टमन]] २/६० (१० षटके) | score2 = ३३२ (४९.२ षटके) | runs2 = [[मॅथ्यू ब्रीट्झके]] ७२ (८०) | wickets2 = [[कुलदीप यादव]] ४/६८ (१० षटके) | result = भारत १७ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479573.html धावफलक] | venue = [[जेएससीए आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम संकुल]], [[रांची]] | umpires = [[जयरामण मदनगोपाळ]] (भा) आणि [[सॅम नोजास्की]] (ऑ) | motm = | toss = दक्षिण आफ्रिकेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = [[रोहित शर्मा]]ने (भा) आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांमध्ये सर्वाधिक षटकार मारण्याचा [[शहिद आफ्रिदी]]चा विक्रम मोडला.<ref>{{cite web|title=Rohit Sharma Record: बाप, बाप होता है....; आज पाकिस्तानला कळाले 'हिटमॅन' का आहे डेंजर|url=https://news18marathi.com/sport/hitman-rohit-sharma-has-set-new-world-record-for-most-sixes-hit-by-batter-in-odi-surpassed-shahid-afridi-1544060.html|website=News18Marathi.com|access-date=१ डिसेंबर २०२५}}{{मृत दुवा|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web |trans-title=एकदिवसीय सामन्यात सर्वाधिक षटकार - रोहितने मोडल आफ्रिदीचा १५ वर्षांचा विक्रम|title=Most sixes in ODIs - Rohit breaks Afridi's 15-year record |url=https://www.espncricinfo.com/story/rohit-sharma-breaks-shahid-afridi-s-15-year-record-for-most-sixes-in-odis-1513873 |website=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |access-date=१ डिसेंबर २०२५}}</ref> *''[[विराट कोहली]]ने (भा) क्रिकेटच्या एका प्रकारात सर्वाधिक शतकांचा [[सचिन तेंडुलकर]]चा विक्रम मोडला (५२).<ref>{{cite web |access-date=१ डिसेंबर २०२५ |title=IND vs SA: "सचिनला जेव्हा तुम्ही मागे टाकता...", विराट कोहली मास्टर ब्लास्टरपेक्षा उत्कृष्ट? सुनील गावस्करांचं मोठं वक्तव्य |url=https://www.loksatta.com/krida/sunil-gavaskar-declares-virat-kohli-goat-of-odis-after-he-broke-sachin-tendulkar-world-record-with-52nd-hundred-ind-vs-sa-bdg-99-5542835/ |work=लोकसत्ता }}</ref><ref>{{cite web |access-date=१ डिसेंबर २०२५ |trans-title=विराट कोहलीने रचला इतिहास, मोडला सचिन तेंडुलकरचा सर्वकालीन 'शतकांचा विक्रम' |title=Virat Kohli Shatters Sachin Tendulkar's All-Time 'Centuries Record', Scripts History |url=https://sports.ndtv.com/india-vs-south-africa-2025-india/virat-kohli-breaks-sachin-tendulkars-world-record-with-52nd-hundred-in-odi-cricket-9725178 |work=एनडीटीव्ही स्पोर्ट्स |archive-date=2025-12-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251201074557/https://sports.ndtv.com/india-vs-south-africa-2025-india/virat-kohli-breaks-sachin-tendulkars-world-record-with-52nd-hundred-in-odi-cricket-9725178 |url-status=dead }}</ref> }} ===२रा आं.ए.दि. सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ३ डिसेंबर २०२५ | time = १३:३० | daynight = Y | team1 = {{cr-rt|IND}} | team2 = {{cr|RSA}} | score1 = ३५८/५ (५० षटके) | runs1 = [[ऋतुराज गायकवाड]] १०५ (८३) | wickets1 = [[मार्को यान्सिन]] २/६३ (१० षटके) | score2 = ३६२/६ (४९.२ षटके) | runs2 = [[एडन मार्करम]] ११० (९८) | wickets2 = [[अर्शदीप सिंग]] २/५४ (१० षटके) | result = दक्षिण आफ्रिका ४ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479574.html धावफलक] | venue = [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] | umpires = [[रोहन पंडित]] (भा) आणि [[रॉड टकर]] (ऑ) | motm = [[एडन मार्करम]] (द) | toss = दक्षिण आफ्रिकेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला | rain = | notes = [[ऋतुराज गायकवाड]]ने (भा) एकदिवसीय सामन्यांमधील त्याचे पहिले शतक झळकावले.<ref>{{cite web |access-date=४ डिसेंबर २०२५|trans-title=भारत वि दक्षिण आफ्रिका: ऋतुराज गायकवाडने झळकावले पहिले एकदिवसीय शतक |title=IND vs SA: Ruturaj Gaikwad slams maiden ODI hundred |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/indian/ruturaj-gaikwad-century-first-hundred-india-vs-south-africa-2nd-odi/article70353051.ece |work=[[स्पोर्टस्टार]]}}</ref> * आंतराराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यातील भारतातील हा सर्वात मोठा संयुक्त यशस्वी धावांचा पाठलाग होता.<ref>{{cite web |access-date=४ डिसेंबर २०२५ |trans-title=भारताविरुद्ध एकदिवसीय सामन्यात सर्वाधिक यशस्वी धावांचा पाठलाग करण्याच्या विक्रमाची दक्षिण आफ्रिकेने केली बरोबरी |title=South Africa Equal Record Of Highest Successful Run Chase In ODIs Against India |url=https://www.news18.com/cricket/south-africa-equal-record-of-highest-successful-run-chase-in-odis-against-india-ws-l-9748167.html |work=न्यूज१८</ref> * हा दक्षिण आफ्रिकेचा मायदेशाबाहेरील धावांचा सर्वात मोठा पाठलाग होता.<ref>{{cite web |access-date=४ डिसेंबर २०२५ |trans-title=केएल राहुल आणि कंपनी विरुद्ध दक्षिण आफ्रिकेने 'सर्वोच्च' एकदिवसीय धावांचा पाठलाग पूर्ण केल्याने भारताला धक्का, मालिका १-१ अशी बरोबरीत |title=India Left Stunned As South Africa Complete 'Highest' ODI Chase vs KL Rahul And Co To Level Series 1-1 |url=https://sports.ndtv.com/india-vs-south-africa-2025-india/india-left-stunned-as-south-africa-complete-highest-odi-chase-vs-kl-rahul-and-co-to-level-series-1-1-9746333 |work=एनडीटीव्ही स्पोर्ट }}{{मृत दुवा|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> }} ===३रा आं.ए.दि. सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ६ डिसेंबर २०२५ | time = १३:३० | daynight = Y | team1 = {{cr-rt|SA}} | team2 = {{cr|IND}} | score1 = २७० (४७.५ षटके) | runs1 = [[क्विंटन डी कॉक]] १०६ (८९) | wickets1 = [[कुलदीप यादव]] ४/४१ (१० षटके) | score2 = २७१/१ (३९.५ षटके) | runs2 = [[यशस्वी जयस्वाल]] ११६[[नाबाद|*]] (१२१) | wickets2 = [[केशव महाराज]] १/४४ (१० षटके) | result = भारत ९ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479575.html धावफलक] | venue = [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम्]] | umpires = [[जयरामण मदनगोपाळ]] (भा) आणि [[सॅम नोजास्की]] (ऑ) | motm = [[यशस्वी जयस्वाल]] (भा) | toss = भारताने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = [[क्विंटन डी कॉक]]ने (द) आशियामध्ये बिगर-आशियाई खेळाडू म्हणून सर्वाधिक शतके (१०) केली,<ref>{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/india-vs-south-africa/quinton-de-kock-on-record-run-scores-7th-century-against-india-goes-past-virat-kohli-ab-de-villiers-equals-sachin-tendulkar-in-major-odi-charts/articleshow/125803770.cms |trans-title=क्विंटन डी कॉकच्या विक्रमी धावा: भारताविरुद्ध झळकावले ७वे शतक, विराट कोहली, एबी डिव्हिलियर्स यांना टाकले मागे; प्रमुख एकदिवसीय क्रमवारीत सचिन तेंडुलकरशी केली बरोबरी|title=Quinton de Kock on record run: Scores 7th century against India, goes past Virat Kohli, AB de Villiers; equals Sachin Tendulkar in major ODI charts |work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]] |access-date=७ डिसेंबर २०२५}}</ref> आणि आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट कारकीर्दीतील १३,००० धावा पूर्ण केल्या.<ref>{{cite web|url=https://www.aninews.in/news/sports/cricket/quinton-de-kock-becomes-7th-sa-batter-to-score-13000-international-runs20251206165438 |trans-title=क्विंटन डी कॉक बनला १३,००० आंतरराष्ट्रीय धावा करणारा ७वा दक्षिण आफ्रिकी फलंदाज |title=Quinton de Kock becomes 7th SA batter to score 13,000 international runs |work=एएनआय न्यूज |access-date=७ डिसेंबर २०२५}}</ref> * [[रोहित शर्मा]]ने (भा) आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट कारकिर्दीमध्ये २०,००० धावा पूर्ण केल्या,<ref>{{cite web|url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/ind-vs-sa-rohit-sharma-major-record-20000-runs-international-cricket-2831851-2025-12-06 |trans-title=रोहित शर्मा विराट कोहलीची नक्कल करत २०,००० धावा करणारा चौथा भारतीय फलंदाज बनला|title=Rohit Sharma emulates Virat Kohli, becomes 4th Indian batter to 20,000 runs |work=[[इंडिया टुडे]] |access-date=७ डिसेंबर २०२५}}</ref> आणि एकदिवसीय सामन्यांमध्ये घरच्या मैदानावर ५,००० धावा केल्या.<ref>{{cite web|url=https://www.bhaskarenglish.in/sports/cricket/news/rohit-sharma-completes-20000-international-runs-virat-kohli-most-sixes-in-a-series-5000-runs-at-home-for-hitman-top-records-ind-vs-sa-3rd-odi-136604939.html |trans-title=रोहित शर्माने २०,००० आंतरराष्ट्रीय धावा पूर्ण केल्या:मायदेशात ५००० धावाही पूर्ण केल्या, विराट कोहलीचे एका मालिकेत सर्वाधिक षटकार; अव्वल विक्रम|title=Rohit Sharma completes 20,000 international runs:Also reaches 5000 runs at home, Virat Kohli's most sixes in a series; top records |work=भास्कर इंग्लिश |access-date=७ डिसेंबर २०२५}}</ref> * [[यशस्वी जयस्वाल]]ने (भा) एकदिवसीय सामन्यांमध्ये त्याचे पहिले शतक केले.<ref>{{cite web |trans-title=यशस्वी जयस्वालने आपले पहिले एकदिवसीय शतक झळकावले, पुरुष क्रिकेटच्या सर्व स्वरूपात शतके करणारा तो सहावा भारतीय ठरला.|title=Yashasvi Jaiswal scores his maiden ODI century, becomes 6th Indian to score tons in all formats of men’s cricket |url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket/yashasvi-jaiswal-maiden-odi-century-6th-indian-india-south-africa-3rd-odi-10406370/ |work=[[द इंडियन एक्सप्रेस]] |access-date=७ डिसेंबर २०२५}}</ref> }} ==आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका== ===१ला आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ९ डिसेंबर २०२५ | time = १९:०० | night = Y | team1 = {{cr-rt|IND}} | team2 = {{cr|RSA}} | score1 = १७५/६ (२० षटके) | runs1 = [[हार्दिक पांड्या]] ५९ (२८) | wickets1 = [[लुंगी न्गिडी]] ३/३१ (४ षटके) | score2 = ७४ (१२.३ षटके) | runs2 = [[डेवाल्ड ब्रेव्हिस]] २२ (१४) | wickets2 = [[अक्षर पटेल]] २/७ (२० षटके) | result = भारत १०१ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479576.html धावफलक] | venue = [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] | umpires = [[जयरामण मदनगोपाळ]] (भा) आणि [[वीरेंद्र शर्मा]] (भा) | motm = [[हार्दिक पांड्या]] (भा) | toss = दक्षिण आफ्रिकेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = [[तिलक वर्मा]]ने (भा) आंतरराष्ट्रीय टी२० कारकीर्दीतील १,००० धावा पूर्ण केल्या. तसे करणारा तो सर्वात तरुण भारतीय खेळाडू देखील बनला.<ref>{{cite web |access-date=१० डिसेंबर २०२५|trans-title=तिलक वर्माने रचला इतिहास, पहिला भारतीय क्रिकेट खेळाडू बनला...|title=Tilak Varma Creates History, Becomes 1st Indian Cricketer To... |url=https://www.news18.com/cricket/tilak-varma-creates-history-becomes-1st-indian-cricketer-to-ws-klno-9759777.html |work=न्यूज१८}}</ref> * [[हार्दिक पांड्या]]ने (भा) आंतरराष्ट्रीय टी२० मध्ये त्याचा १०० वा षटकार मारला.<ref>{{cite web |access-date=१० डिसेंबर २०२५ |trans-title=हार्दिकने भारताच्या टी२० मध्ये १०० षटकारांच्या क्लबमध्ये रोहित, सूर्यकुमार आणि कोहलीसोबत घातली भर.|title=Hardik joins Rohit, Suryakumar and Kohli in India's 100-sixes club in T20Is |url=https://www.tribuneindia.com/news/sports/hardik-joins-rohit-suryakumar-and-kohli-in-indias-100-sixes-club-in-t20is/ |work=द ट्रिब्युन (इंडिया)}}</ref> * [[जसप्रीत बुमराह]]ने (भा) टी२० मध्ये त्याचा १००वा बळी घेतला.<ref>{{cite web |access-date=१० डिसेंबर २०२५ |trans-title=भारत विरुद्ध दक्षिण आफ्रिका, पहिला टी२० सामना: जसप्रीत बुमराह १०० टी२० बळी घेणारा दुसरा भारतीय ठरला|title=IND vs SA, 1st T20I: Jasprit Bumrah becomes second Indian to take 100 T20I wickets |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/ind-vs-sa-1st-t20i-jasprit-bumrah-100-wickets-t20i-average-economy-stats-records-latest/article70376372.ece |work=[[स्पोर्टस्टार]]}}</ref> तो क्रिकेटच्या तिन्ही स्वरूपात १०० बळी घेणारा पहिला भारतीय गोलंदाजही ठरला.<ref>{{cite web |access-date=१० डिसेंबर २०२५ |trans-title=जसप्रीत बुमराह ठरला सर्व स्वरूपांमध्ये १०० बळी घेणारा पहिला भारतीय गोलंदाज.|title=Jasprit Bumrah becomes first India bowler with 100 wickets in all formats |url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/jasprit-bumrah-first-indian-bowler-100-wickets-three-international-formats-2833478-2025-12-09 |work=[[इंडिया टुडे]]}}</ref> * आंतरराष्ट्रीय टी२० मध्ये दक्षिण आफ्रिकेची ही सर्वात कमी धावसंख्या होती.<ref>{{cite web |access-date=१० डिसेंबर २०२५ |trans-title=दक्षिण आफ्रिकेचा संघ ७४ धावांवर बाद झाला, जो टी२० क्रिकेटमधील त्यांचा सर्वात कमी संघ धावसंख्या आहे.|title=South Africa bowled out for 74, its lowest team total in T20I cricket |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/south-africa-lowest-score-in-t20i-cricket-74-all-out-record-ind-vs-sa-1st-t20/article70377633.ece |work=[[स्पोर्टस्टार]]}}</ref> }} ===२रा आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ११ डिसेंबर २०२५ | time = १९:०० | night = Y | team1 = {{cr-rt|SA}} | team2 = {{cr|IND}} | score1 = २१३/४ (२० षटके) | runs1 = [[क्विंटन डी कॉक]] ९० (४६) | wickets1 = [[वरूण चक्रवर्ती]] २/२९ (४ षटके) | score2 = १६२ (१९.१ षटके) | runs2 = [[तिलक वर्मा]] ६२ (३४) | wickets2 = [[ओटनील बार्टमन]] ४/२४ (४ षटके) | result = दक्षिण आफ्रिका ५१ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479577.html धावफलक] | venue = [[महाराजा यादवेंद्र सिंग आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[मुल्लनपूर गरीबदास|मुल्लनपूर]] | umpires = [[के.एन. अनंतपद्मनाभन]] (भा) आणि [[रोहन पंडित]] (भा) | motm = [[क्विंटन डी कॉक]] (द) | toss = भारताने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = ह्या मैदानावरील हा पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना होता.<ref>{{cite web|url=https://indianexpress.com/article/cities/chandigarh/mullanpur-maharaja-yadavindra-singh-pca-stadium-t20i-match-9921526/ |trans-title=भारत आणि दक्षिण आफ्रिका यांच्यातील दुसरा टी२० सामना: मुल्लानपूर येथे पहिला आंतरराष्ट्रीय सामना होणार.|title=Mullanpur to host first int’l match: Second T20I between India and South Africa |work=[[द इंडियन एक्सप्रेस]] |access-date=१४ नोव्हेंबर २०२५}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bhaskarenglish.in/local/chandigarh/news/mullanpur-stadium-to-host-international-matches-india-australia-women-to-play-2-odis-india-vs-south-africa-135205269.html |trans-title=मुल्लानपूर स्टेडियममध्ये आंतरराष्ट्रीय सामने होणार: भारत-ऑस्ट्रेलिया महिला संघ २ एकदिवसीय सामने खेळणार; भारताचा सामना दक्षिण आफ्रिकेविरुद्ध एका सामन्यात होणार.|title=Mullanpur Stadium to host international matches:India-Australia women's teams to play 2 ODIs; India to face South Africa in 1 match |work=भास्कर इंग्लिश|access-date=१४ नोव्हेंबर २०२५}}</ref> }} ===३रा आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १४ डिसेंबर २०२५ | time = १९:०० | night = Y | team1 = {{cr-rt|RSA}} | team2 = {{cr|IND}} | score1 = ११७ (२० षटके) | runs1 = [[एडन मार्करम]] ६१ (४६) | wickets1 = [[वरुण चक्रवर्ती]] २/११ (४ षटके) | score2 = १२०/३ (१५.५ षटके) | runs2 = [[अभिषेक शर्मा]] ३५ (१८) | wickets2 = [[कॉर्बिन बॉश]] १/१८ (३ षटके) | result = भारत ७ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479578.html धावफलक] | venue = [[हिमाचल प्रदेश क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[धरमशाला]] | umpires = [[जयरामण मदनगोपाळ]] (भा) आणि [[वीरेंद्र शर्मा]] (भा) | motm = [[अर्शदीप सिंग]] (भ) | toss = भारताने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = [[कुलदीप यादव]]चा (भा) हा ५०वा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना होता. * [[हार्दिक पांड्या]]ने (भा) आंतरराष्ट्रीय टी२० मध्ये त्याचा १००वा बळी घेतला.<ref>{{cite web |access-date=१५ डिसेंबर २०२५|trans-title=भारत वि दक्षिण आफ्रिका, ३रा आं.टी२०: हार्दिक पंड्याने भारतासाठी १०० आं.टी२० विकेट्स पूर्ण केल्या|title=IND vs SA, 3rd T20I: Hardik Pandya reaches 100 T20I wickets for India |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/ind-vs-sa-3rd-t20i-hardik-pandya-100-wickets-t20i-average-economy-stats-records-latest/article70384997.ece |work=[[स्पोर्ट्सस्टार]]}}</ref> * [[वरुण चक्रवर्ती]]ने (भा) आंतरराष्ट्रीय टी२० मध्ये त्याचा ५०वा बळी घेतला.<ref>{{cite web |access-date=१५ डिसेंबर २०२५ |trans-title=वरुण चक्रवर्ती टी२० आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये ५० बळी घेणारा दुसरा सर्वात वेगवान भारतीय गोलंदाज ठरला.|title=Varun Chakravarthy becomes 2nd fastest Indian to reach 50 T20I wickets |url=https://www.tribuneindia.com/news/sports/varun-chakravarthy-becomes-2nd-fastest-indian-to-reach-50-t20i-wickets/ |work=द ट्रिब्युन (इंडिया)}}</ref> }} ===४था आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १७ डिसेंबर २०२५ | time = १९:०० | night = Y | team1 = {{cr-rt|IND}} | team2 = {{cr|RSA}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = सामना रद्द | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479579.html धावफलक] | venue = [[इकाना क्रिकेट स्टेडियम]], [[लखनौ]] | umpires = [[के.एन. अनंतपद्मनाभन]] (भा) आणि [[रोहन पंडित]] (भा) | motm = | toss = नाणेफेक नाही | rain = अति दाट धुक्यामुळे खेळणे शक्य झाले नाही. | notes = }} ===५वा आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १९ डिसेंबर २०२५ | time = १९:०० | night = Y | team1 = {{cr-rt|IND}} | team2 = {{cr|RSA}} | score1 = २३१/५ (२० षटके) | runs1 = [[टिळक वर्मा]] ७३ (४२) | wickets1 = [[कॉर्बिन बॉश]] २/४४ (३ षटके) | score2 = २०१/८ (२० षटके) | runs2 = [[क्विंटन डी कॉक]] ६५ (३५) | wickets2 = [[वरुण चक्रवर्ती]] ४/५३ (४ षटके) | result = भारत ३० धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479580.html धावफलक] | venue = [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] | umpires = [[रोहन पंडित]] (भा) आणि [[वीरेंद्र शर्मा]] (भा) | motm = [[हार्दिक पांड्या]] (भा) | toss = दक्षिण आफ्रिकेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = [[क्विंटन डी कॉक]]चा (द) हा १००वा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना होता. * [[शिवम दुबे]]चा (भा) हा ५०वा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना होता. * [[संजू सॅमसन]]च्या (भा) आंतरराष्ट्रीय टी२० कारकिर्दीतील १,००० धावा पूर्ण.<ref>{{cite web |access-date=२२ डिसेंबर २०२५ |trans-title=भारत विरुद्ध दक्षिण आफ्रिका, पाचवा टी२०: संजू सॅमसनने आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यांमध्ये १००० धावा पूर्ण केल्या.|title=IND vs SA, 5th T20I: Sanju Samson completes 1000 runs in T20Is |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/sanju-samson-1000-t20i-runs-india-vs-south-africa-5th-match-stats-records-news/article70416182.ece |work=स्पोर्टस्टार}}</ref> * [[हार्दिक पांड्या]]च्या (भा) आंतरराष्ट्रीय टी२० कारकिर्दीतील २,००० धावा पूर्ण.<ref>{{Cite web |access-date=२२ डिसेंबर २०२५ |trans-title=हार्दिक पांड्याने टी२० आंतरराष्ट्रीय सामन्यांमध्ये २००० धावा पूर्ण केल्या, आणि त्याने या सर्वात लहान फॉरमॅटमध्ये झळकावले भारतासाठी दुसरे सर्वात वेगवान अर्धशतक.|title=Hardik Pandya completes 2000 runs in T20Is, smashes second-fastest fifty for India in shortest format |url=https://www.tribuneindia.com/news/sports/hardik-pandya-completes-2000-runs-in-t20is-smashes-second-fastest-fifty-for-india-in-shortest-format/ |work=द ट्रिब्यून}}</ref> }} ==नोंदी== {{Notelist}} {{reflist|group="n"}} == संदर्भयादी == {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== * [https://www.espncricinfo.com/series/south-africa-in-india-2025-26-1479563 मालिका मुख्यपान ईएसपीएन क्रिकइन्फोवर] {{भारताचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट दौरे}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५-२६}} {{२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा}} [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५-२६]] [[वर्ग:दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघाचे भारत दौरे|२०२५]] [[वर्ग:दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघाचे परदेशी दौरे|भारत]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघाचे भारतीय दौरे]] [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] oqzpa4ntivdsvzb1l43so8axn5o1fvv 0 374321 2693492 2643511 2026-07-09T17:03:19Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2693492 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tour | series_name = पाकिस्तान क्रिकेट संघाचा श्रीलंका दौरा, २०२५–२६ | team1_image = Flag of Sri Lanka.svg | team1_name = श्रीलंका | team2_image = Flag of Pakistan.svg | team2_name = पाकिस्तान | from_date = ७ | to_date = ११ जानेवारी २०२६ | team1_captain = [[दासुन शनाका]] | team2_captain = [[सलमान अली आगा]] | no_of_twenty20s = 3 | team1_twenty20s_won = 1 | team2_twenty20s_won = 1 | team1_twenty20s_most_runs = [[जनिथ लियानागे]] (६२) | team2_twenty20s_most_runs = [[सलमान अली आगा]] (६१) | team1_twenty20s_most_wickets = [[वानिंदु हसरंगा]] (५) | team2_twenty20s_most_wickets = [[मोहम्मद वासिम (क्रिकेट खेळाडू)|मोहम्मद वसीम ज्यु.]] (५) | player_of_twenty20_series = [[वानिंदु हसरंगा]] (श्री) }} [[पाकिस्तान क्रिकेट संघ]]ाने जानेवारी २०२६ मध्ये [[श्रीलंका क्रिकेट संघ]]ाविरुद्ध खेळण्यासाठी श्रीलंकेचा दौरा केला.<ref>{{cite web|url=https://dailytimes.com.pk/1408476/pakistan-gears-up-for-january-t20i-tour-of-sri-lanka/ |trans-title=जानेवारीमध्ये होणाऱ्या श्रीलंकेच्या टी-२० दौऱ्यासाठी पाकिस्तान सज्ज|title=Pakistan gears up for January T20I tour of Sri Lanka |work=डेली टाइम्स (पाकिस्तान)|access-date=१ डिसेंबर २०२५}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.geosuper.tv/latest/51008-tentative-schedule-unveiled-for-pakistans-t20i-tour-of-sri-lanka-in-2026 |trans-title=२०२६ मध्ये होणाऱ्या पाकिस्तानच्या श्रीलंका दौऱ्याचे अंदाजे वेळापत्रक जाहीर|title=Tentative schedule unveiled for Pakistan's T20I tour of Sri Lanka in 2026 |work=[[जिओ सुपर]] |access-date=१ डिसेंबर २०२५}}</ref> या दौऱ्यात तीन [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामने खेळवले गेले.<ref>{{cite web|url=https://a-sports.tv/pakistan-t20i-tour-of-sri-lanka-schedule-confirmed |trans-title=पाकिस्तानचा श्रीलंका टी२० दौरा निश्चित, वेळापत्रक जाहीर: अहवाल|title=Pakistan’s T20I Tour of Sri Lanka Confirmed, Schedule Revealed: Reports |work=अ स्पोर्ट्स |access-date=१ डिसेंबर २०२५}}</ref> ही मालिका [[२०२६ पुरुष टी२० विश्वचषक]] स्पर्धेपूर्वी दोन्ही संघांच्या तयारीचा एक भाग होती.<ref>{{cite web |url=https://cricket.one/cricket-news/pakistan-to-prepare-for-t20-world-cup-with-sri-lanka-tour-report-reveals-pcbs-big-move/692544b439a217ec3c75b1b2 |trans-title=श्रीलंका दौऱ्यासह पाकिस्तान टी२० विश्वचषकाची तयारी करणार; अहवालात पीसीबीचा मोठा निर्णय उघड. |title=Pakistan to prepare for T20 World Cup with Sri Lanka tour; report reveals PCB's big move |work=One Cricket |access-date=१ डिसेंबर २०२५ |archive-date=2025-11-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251125222458/https://cricket.one/cricket-news/pakistan-to-prepare-for-t20-world-cup-with-sri-lanka-tour-report-reveals-pcbs-big-move/692544b439a217ec3c75b1b2 |url-status=dead }}</ref> सर्व सामने [[रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम]]वर खेळवले गेले.<ref>{{cite web|url=https://bdcrictime.com/schedule-announce-for-pakistans-t20i-tour-of-sri-lanka-in-2026 |trans-title=२०२६ मध्ये पाकिस्तानच्या श्रीलंका दौऱ्याचे वेळापत्रक जाहीर|title=Schedule Announce for Pakistan's T20I Tour of Sri Lanka in 2026 |work=बिडीक्रिकटाइम |access-date=१ डिसेंबर २०२५}}</ref> ==संघ== {| class="wikitable" style="text-align:left;margin:auto" |- !{{cr|SL}}<ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/sri-lanka-name-squad-for-key-pakistan-t20i-series |trans-title=पाकिस्तानविरुद्धच्या महत्त्वाच्या टी-२० मालिकेसाठी श्रीलंकेच्या संघाची घोषणा|title=Sri Lanka name squad for key Pakistan T20I series |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |access-date=७ जानेवारी २०२६}}</ref> !{{cr|PAK}}<ref>{{cite web|url=https://www.pcb.com.pk/press-release-detail/shadab-khan-returns-as-pakistan-name-t20i-squad-for-sri-lanka-series.html |trans-title=श्रीलंका मालिकेसाठी पाकिस्तानच्या टी२० संघाची घोषणा, शादाब खानचे संघात पुनरागमन|title=Shadab Khan returns as Pakistan name T20I squad for Sri Lanka series |work=[[पाकिस्तान क्रिकेट बोर्ड]] |access-date=७ जानेवारी २०२६}}</ref> |- style="vertical-align:top" | * [[दासुन शनाका]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[चरिथ असलंका]] * [[दुष्मंथा चमीरा]] * [[धनंजया डी सिल्वा]] * [[वानिंदु हसरंगा]] * [[दुशान हेमंता]] * [[जनिथ लियानागे]] * [[एशान मलिंगा]] * [[ट्रेवीन मॅथ्यू]] * [[कमिंदु मेंडिस]] * [[कुसल मेंडिस]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[कामिल मिशारा]] * [[पथुम निसंका]] * [[मथीशा पथिरना]] * [[कुसल परेरा]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[महीश थीकशाना]] * [[नुवान तुषारा]] * [[दुनिथ वेल्लालागे]] | * [[सलमान अली आगा]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[अबरार अहमद]] * [[फहीम अश्रफ]] * [[सैम अयुब]] * [[साहिबजादा फरहान]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[शादाब खान]] * [[उस्मान खान]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[सलमान मिर्झा]] * [[ख्वाजा नाफय]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[मोहम्मद नवाज]] * [[अब्दुल समद (पाकिस्तानी क्रिकेटपटू)|अब्दुल समद]] * [[नसीम शाह]] * [[उस्मान तारिक]] * [[मोहम्मद वासिम (क्रिकेट खेळाडू)|मोहम्मद वसीम ज्यु.]] * [[फखर झमान]] |} ==आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका== ===१ला आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ७ जानेवारी २०२६ | time = १९:०० | night = y | team1 = {{cr-rt|SL}} | team2 = {{cr|PAK}} | score1 = १२८ (१९.२ षटके) | runs1 = [[जनिथ लियानागे]] ४० (३१) | wickets1 = [[सलमान मिर्झा]] ३/१८ (४ षटके) | score2 = १२९/४ (१६.४ षटके) | runs2 = [[साहिबजादा फरहान]] ५१ (३६) | wickets2 = [[धनंजया डी सिल्वा]] १/४ (२ षटके) | result = पाकिस्तान ६ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1514480.html धावफलक] | venue = [[रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम]], [[डंबुला]] | umpires = [[चामारा डी सोयसा]] (श्री) आणि [[रवींद्र कोट्टाहाची]] (श्री) | motm = [[शादाब खान]] (पा) | toss = पाकिस्तानने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ===२रा आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ९ जानेवारी २०२६ | time = १९:०० | night = y | team1 = {{cr-rt|SL}} | team2 = {{cr|PAK}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = सामना रद्द | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1514481.html धावफलक] | venue = [[रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम]], [[डंबुला]] | umpires = [[चामारा डी सोयसा]] (श्री) आणि [[रवींद्र विमलसिरी]] (श्री) | motm = | toss = नाणेफेक नाही. | rain = पावसामुळे खेळ होऊ शकला नाही. | notes = }} ===३रा आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ११ जानेवारी २०२६ | time = १९:०० | night = y | team1 = {{cr-rt|SL}} | team2 = {{cr|PAK}} | score1 = १६०/६ (१२ षटके) | runs1 = [[दासुन शनाका]] ३४ (९) | wickets1 = [[मोहम्मद वासिम (क्रिकेट खेळाडू)|मोहम्मद वसीम ज्यु.]] ३/५४ (३ षटके) | score2 = १४६/८ (१२ षटके) | runs2 = [[सलमान अली आगा]] ४५ (१२) | wickets2 = [[वानिंदु हसरंगा]] ४/३५ (३ षटके) | result = श्रीलंका १४ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1514482.html धावफलक] | venue = [[रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम]], [[डंबुला]] | umpires = [[हेमंता बोटेजु]] आणि [[रवींद्र कोट्टाहाची]] (श्री) | motm = [[वानिंदु हसरंगा]] (श्री) | toss = पाकिस्तानने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = पावसामुळे सामना प्रत्येक संघासाठी १२ षटकांचा करण्यात आला.<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/series/pakistan-in-sri-lanka-2025-26-1514478/sri-lanka-vs-pakistan-3rd-t20i-1514482/match-report |trans-title=शनाका आणि मेंडिसच्या शानदार कामगिरीमुळे १२ षटकांच्या धावांच्या वर्षावामध्ये श्रीलंकेची मालिकेत बरोबरी.|title=Shanaka, Mendis star in 12-over run-fest to square series for Sri Lanka |work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |access-date=१२ जानेवारी २०२६}}</ref> | notes = [[ख्वाजा नाफय]]ने (पा) आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. * [[वानिंदु हसरंगा]]ने (श्री) आंतरराष्ट्रीय टी२० कारकिर्दीतील १५०वा बळी घेतला.<ref>{{cite web|url=https://www.thedailystar.net/news/sri-lanka-seal-gritty-t20i-win-over-pakistan-level-series-4078906 |trans-title=श्रीलंकेने पाकिस्तानविरुद्ध चुरशीच्या टी-२० सामन्यात विजय मिळवून मालिका बरोबरीत आणली.|title=Sri Lanka seal gritty T20I win over Pakistan to level series |work=द डेली स्टार|access-date=१२ जानेवारी २०२६}}</ref> }} == संदर्भयादी == {{संदर्भयादी}} == बाह्यदुवे == * [https://www.espncricinfo.com/series/pakistan-in-sri-lanka-2025-26-1514478 मालिका मुख्यपान ईएसपीएन क्रिकइन्फोवर] {{श्रीलंकेचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट दौरे}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५-२६}} [[वर्ग: आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५-२६]] [[वर्ग:पाकिस्तान क्रिकेट संघाचे श्रीलंका दौरे|२०२५]] [[वर्ग:पाकिस्तान क्रिकेट संघाचे परदेशी दौरे|श्रीलंका]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघाचे श्रीलंका दौरे]] [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] 0vunc5u0b6crplmw66d82h0vbn7vnca 0 374415 2693539 2646834 2026-07-10T05:31:59Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2693539 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tour | series_name = वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघ अफगाणिस्तानविरुद्ध<br/> संयुक्त अरब अमिराती मध्ये, २०२५–२६ | team1_image = Flag of Afghanistan (2013–2021).svg | team1_name = अफगाणिस्तान | team2_image = WestIndiesCricketFlagPre1999.svg | team2_name = वेस्ट इंडीज | from_date = १९ | to_date = २२ जानेवारी २०२६ | team1_captain = [[राशिद खान (क्रिकेट खेळाडू)|राशिद खान]] | team2_captain = [[ब्रँडन किंग]] | no_of_twenty20s = 3 | team1_twenty20s_won = 2 | team2_twenty20s_won = 1 | team1_twenty20s_most_runs = [[दरविश रसूली]] (१५६) | team2_twenty20s_most_runs = [[ब्रँडन किंग]] (१०१) | team1_twenty20s_most_wickets = [[मुजीब उर रहमान]] (६) | team2_twenty20s_most_wickets = [[मॅथ्यू फोर्ड]] (४)<br/>[[शमर स्प्रिंगर]] (४) | player_of_twenty20_series = [[दरविश रसूली]] }} [[वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघ]]ाने जानेवारी २०२६ मध्ये [[अफगाणिस्तान क्रिकेट संघ]]ाविरुद्ध खेळण्यासाठी [[संयुक्त अरब अमिराती]]चा दौरा केला.<ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/mens-t20-world-cup-2026/news/afghanistan-to-host-west-indies-ahead-of-t20-world-cup-2026 |trans-title=२०२६ टी२० विश्वचषक स्पर्धेपूर्वी अफगाणिस्तान वेस्ट इंडिजचे यजमानपद भूषवणार|title=Afghanistan to host West Indies ahead of T20 World Cup 2026 |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |access-date=४ डिसेंबर २०२५}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.windiescricket.com/news/west-indies-to-face-off-against-afghanistan-in-three-match-t20i-series-in-uae/ |trans-title=यूएईमध्ये वेस्ट इंडिज विरुद्ध अफगाणिस्तान तीन सामन्यांच्या आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिकेत भिडणार.|title=West Indies to face-off against Afghanistan in three-match T20I series in UAE |work=[[क्रिकेट वेस्ट इंडीज]] |access-date=४ डिसेंबर २०२५}}</ref> या दौऱ्यात तीन [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामने खेळवले गेले.<ref>{{cite web|url=https://www.crictracker.com/cricket-news/afghanistan-to-host-west-indies-for-three-t20is-in-january-2026/ |trans-title=जानेवारी २०२६ मध्ये अफगाणिस्तान वेस्ट इंडिजविरुद्ध तीन टी२० सामन्यांचे आयोजन करणार.|title=Afghanistan to host West Indies for three T20Is in January 2026|work=क्रिकट्रॅकर |access-date=४ डिसेंबर २०२५}}</ref> ही मालिका [[२०२६ पुरुष टी२० विश्वचषक]] स्पर्धेपूर्वी दोन्ही संघांच्या तयारीचा एक भाग होता.<ref>{{cite web |url=https://cricket.one/cricket-news/afghanistan-to-host-west-indies-as-uae-turns-battlefield-for-exciting-pre-t20-world-cup-series/690e097039a217ec3c757adb |trans-title=टी२० विश्वचषकापूर्वीच्या रोमांचक मालिकेसाठी युएई रणांगण बनत असताना अफगाणिस्तान वेस्ट इंडिजचे यजमानपद भूषवणार. |title=Afghanistan to host West Indies as UAE turns battlefield for exciting pre-T20 World Cup series |work=वन क्रिकेट |access-date=४ डिसेंबर २०२५ |archive-date=2025-12-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251221043924/https://cricket.one/cricket-news/afghanistan-to-host-west-indies-as-uae-turns-battlefield-for-exciting-pre-t20-world-cup-series/690e097039a217ec3c757adb |url-status=dead }}</ref> नोव्हेंबर २०२५ मध्ये, [[अफगाणिस्तान क्रिकेट बोर्ड]]ाने (एसीबी) दौऱ्याच्या वेळापत्रकाची पुष्टी केली.<ref>{{cite web|url=https://acb.af/en-US/post/acb-to-host-west-indies-for-a-three-match-t20i-series-in-january-2026 |trans-title=एसीबी जानेवरी २०२६ मध्ये वेस्ट इंडिजविरुद्ध तीन सामन्यांच्या टी२० मालिकेचे आयोजन करणार.|title=ACB to host West Indies for a three-match T20I series in January 2026 |work=[[अफगाणिस्तान क्रिकेट बोर्ड]] |access-date=४ डिसेंबर २०२५}}</ref> ==संघ== {| class="wikitable" style="text-align:left;margin:auto" |- !{{cr|AFG|२०१३}}<ref>{{cite news |work=[[अफगाणिस्तान क्रिकेट बोर्ड]] |title=ACB Name AfghanAtalan Squad for the West Indies Series and the ICC Men’s T20 World Cup |trans-title=एसीबीने वेस्ट इंडिज मालिकेसाठी आणि आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषकासाठी अफगाणअटालन संघाची घोषणा केली |url=https://acb.af/en-US/post/acb-name-afghanatalan-squad-for-the-west-indies-series-and-the-icc-mens-t20-world-cup-2026 |date=३१ डिसेंबर २०२५|access-date=२० जानेवारी २०२६}}</ref> !{{cr|WIN}}<ref>{{cite web| url=https://www.windiescricket.com/news/cricket-west-indies-announces-squad-for-t20-series-against-afghanistan/ |title= Cricket West Indies Announces Squad for T20 Series Against Afghanistan |trans-title= क्रिकेट वेस्ट इंडीजने अफगाणिस्तानविरुद्धच्या टी२० मालिकेसाठी संघाची घोषणा केली |work=[[क्रिकेट वेस्ट इंडीज]] |access-date=२० जानेवारी २०२६}}</ref> |- style="vertical-align:top" | * [[राशिद खान (क्रिकेट खेळाडू)|राशिद खान]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[इब्राहिम झद्रान]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)#उपकर्णधार|क]]) * [[अझमतुल्लाह ओमरझाई]] * [[अब्दुल्ला अहमदझाई]] * [[अल्लाह मोहम्मद गझनफर]] * [[इजाज अहमद अहमदझाई]] * [[गुल्बदीन नाइब]] * [[झियाउर रहमान (अफगाण क्रिकेट खेळाडू)|झियाउर रहमान]] * [[दरविश रसूली]] * [[नवीन उल हक]] * [[नूर अहमद]] * [[फझलहक फारूखी]] * [[मुजीब उर रहमान]] * [[मोहम्मद इशाक (अफगाण क्रिकेट खेळाडू)|मोहम्मद इशाक]] * [[मोहम्मद नबी]] * [[रहमानुल्लाह गुरबाझ]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[शहीदुल्लाह]] * [[सेदीकुल्लाह अटल]] | * [[ब्रँडन किंग]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[अमीर जांगू]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[अलिक अथनाझे]] * [[एविन लुईस]] * [[केसी कार्टी]] * क्विंटन सॅम्पसन * [[खारी पिएर]] * [[गुडाकेश मोती]] * [[जस्टिन ग्रीव्ह्स]] * [[जेडन सील्स]] * [[जॉन्सन चार्ल्स]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[मॅथ्यू फोर्ड]] * [[रेमन सिमंड्स]] * [[शमर स्प्रिंगर]] * [[शमार जोसेफ]] * [[शिम्रॉन हेटमायर]] |} ==आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका== ===१ला आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १९ जानेवारी २०२६ | time = १८:३० | night = y | team1 = {{cr-rt|AFG|२०१३}} | team2 = {{cr|WIN}} | score1 = १८१/३ (२० षटके) | runs1 = [[इब्राहिम झद्रान]] ८७[[नाबाद|*]] (५६) | wickets1 = [[जेडन सील्स]] १/३० (४ षटके) | score2 = १४३/९ (२० षटके) | runs2 = क्विंटन सॅम्पसन ३० (२४) | wickets2 = [[झियाउर रहमान]] ३/३६ (४ षटके) | result = अफगाणिस्तान ३८ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1517823.html धावफलक] | venue = [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] | umpires = [[अकबर अली]] (युएई) आणि [[इझातुल्लाह सफी]] (अ) | motm = [[दरविश रसूली]] (अ) | toss = अफगाणिस्तानने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = क्विंटन सॅम्पसनने (वे) आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. }} ===२रा आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २१ जानेवारी २०२६ | time = १८:३० | night = y | team1 = {{cr-rt|AFG|२०१३}} | team2 = {{cr|WIN}} | score1 = १८९/४ (२० षटके) | runs1 = [[दरविश रसूली]] ६८ (३९) | wickets1 = [[मॅथ्यू फोर्ड]] २/२५ (४ षटके) | score2 = १५० (१८.५ षटके) | runs2 = [[ब्रँडन किंग]] ५० (४१) | wickets2 = [[मुजीब उर रहमान]] ४/२१ (४ षटके) | result = अफगाणिस्तान ३९ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1517824.html धावफलक] | venue = [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] | umpires = [[अहमद शाह पक्तीन]] (अ) आणि मुहम्मद साबीर (अ) | motm = [[मुजीब उर रहमान]] (अ) | toss = वेस्ट इंडिजने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला | rain = | notes = }} ===३रा आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २२ जानेवारी २०२६ | time = १८:३० | night = y | team1 = {{cr-rt|WIN}} | team2 = {{cr|AFG|२०१३}} | score1 = १५१/७ (२० षटके) | runs1 = [[ब्रँडन किंग]] ४७ (३५) | wickets1 = [[राशिद खान]] २/१३ (४ षटके) | score2 = १३६/८ (२० षटके) | runs2 = [[रहमानुल्लाह गुरबाझ]] ७१ (५८) | wickets2 = [[शमर स्प्रिंगर]] ४/१९ (४ षटके) | result = वेस्ट इंडीज १५ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1517825.html धावफलक] | venue = [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] | umpires = [[अहमद शाह पक्तीन]] (अ) आणि [[इझातुल्लाह सफी]] (अ) | motm = [[शमर स्प्रिंगर]] (वे) | toss = अफगाणिस्तानने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = [[शामर स्प्रिंगर]]ने (वे) ने [[हॅटट्रिक]] घेतली. }} == संदर्भयादी == {{संदर्भयादी}} == बाह्यदुवे == [https://www.espncricinfo.com/series/afghanistan-v-west-indies-2025-26-1517705 मालिका मुख्यपान ईएसपीएन क्रिकइन्फोवर] {{अफगाणिस्तानचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट दौरे}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५-२६}} [[वर्ग: आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५-२६]] [[वर्ग: वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाचे अफगाणिस्तान दौरे|२०२६]] [[वर्ग: वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाचे परदेशी दौरे|अफगाणिस्तान]] [[वर्ग: आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघाचे अफगाणिस्तान दौरे]] e5obybctn6534nbg0a8iwye73gl0dxx 0 374879 2693557 2638319 2026-07-10T06:22:38Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2693557 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''शिनकान्सेन दैबाकुहा''' ([[जपानी भाषा|जपानी]]:新幹線大爆破;''शिनकान्सेनमधील महास्फोट'') हा २०२५मध्ये प्रदर्शित जपानी चित्रपट आहे. [[शिंजी हिगुची]] दिग्दर्शित या चित्रपटात [[त्सुयोशी कुसानागी]], कनाता होसोदा, [[नॉन (अभिनेत्री)|नॉन]], [[ताकुमी सैतोह]], [[माचिको ओनो]], [[जुन कानामे]] आणि हाना तोयोशिमा यांनी अभिनय केला आहे. हा चित्रपट १९७५ मधील [[द बुलेट ट्रेन (चित्रपट)|द बुलेट ट्रेन]] या चित्रपटाचा पुढील कथानक आहे.<ref name="Eiga">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://eiga.com/news/20250305/5/|title=草彅剛主演「新幹線大爆破」に細田佳央太、のん、斎藤工ら結集【予告編初公開】|date=5 March 2025|website=Eiga.com|access-date=5 March 2025}}</ref><ref name="Oricon">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.oricon.co.jp/news/2316316/full/|title=草なぎ剛主演でパニック映画の金字塔『新幹線大爆破』リブート「高倉健さんの気持ちを受け継ぎ、全力で」|date=5 March 2025|publisher=[[Oricon]]|access-date=5 March 2025}}</ref><ref name="Natalie1">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://natalie.mu/eiga/news/562904|title=「新幹線大爆破」リブート決定、監督・樋口真嗣×主演・草なぎ剛のNetflix映画に|date=29 February 2024|website=[[Natalie (website)|Natalie]]|access-date=5 March 2025|archive-date=2024-02-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240229064940/https://natalie.mu/eiga/news/562904|url-status=dead}}</ref><ref name="Cinra">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.cinra.net/article/202503-whn-bullettrainexplosion_edteam|title=草彅剛主演のNetflix映画『新幹線大爆破』追加キャストにのん、斎藤工、要潤、尾野真千子ら|date=5 March 2025|website=Cinra|access-date=5 March 2025}}</ref><ref name="Variety">{{Cite magazine|last=Ramachandran|first=Naman|date=4 March 2025|title=''Shin Godzilla'' Co-Director's Next Film, ''Bullet Train Explosion'','Reveals High-Stakes Teaser and Full Cast|url=https://variety.com/2025/tv/news/bullet-train-explosion-cast-teaser-netflix-1236327115/|magazine=[[Variety (magazine)|Variety]]|access-date=5 March 2025}}</ref> == कथानक == हा चित्रपट [[तोक्यो स्थानक|तोक्योला]] जाणाऱ्या [[हायाबुसा (रेल्वेसेवा)|हायाबुसा]] शिनकान्सेन रेल्वेमध्ये घडतो. [[तोहोकू शिनकान्सेन|तोहोकू शिन्कानसेन]] हायाबुसा ६० सेवा ओमोरीपासून तोक्योला जात असताना त्यात बॉम्ब ठेवल्याचा संदेश येतो. गाडीचा वेग १०० किमी/तासपेक्षा कमी झाल्यास त्याचा स्फोट होणार असतो. यावर अनेक प्रकारे मात करीत ट्रेनचा गार्ड काझुया ताकाइची आणि चालक चिका मात्सुमोतो यांच्यासह त्यातील प्रवासी आणि रेल्वेकंपनीचे अधिकारी व कामगार प्रवाशांना वाचवतात. == कलाकार == === ''हायाबुसा'' ६० मधील ===   === बाहेरचे लोक ===   == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील जपानी चित्रपट]] [[वर्ग:शिनकान्सेन]] km2q1mebj4ffjvoqouqpm26kqsd0prc 0 375368 2693444 2641929 2026-07-09T12:54:31Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2693444 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} {{Italic title}} '''''द सीज ऑफ कृष्णपूर''''' ही [[जे.जी. फॅरेल|जेजी फॅरेल]] यांची [[कादंबरी]] आहे, जी पहिल्यांदा १९७३ मध्ये प्रकाशित झाली. == कथानक == [[१८५७ चे स्वातंत्र्ययुद्ध|१८५७ च्या बंडापूर्वी]] घडलेल्या[[कानपूर]] आणि [[लखनौ|लखनौच्या]] वेढ्यांपासून प्रेरणा घेउन या पुस्तकात कृष्णपूर या काल्पनिक भारतीय शहराच्या वेढ्याचे तपशीलवार वर्णन केले आहे. हे पुस्तक [[ब्रिटिश साम्राज्य|ब्रिटीश]] रहिवाशांच्या दृष्टिकोनाचे चित्रण करते. वेढा कडक झाल्यावर कथानकातील मुख्य पात्रांची अडचण आणि उपासमार होते. याने जे युरोपियन लोक आशियाई प्रजेवर राज्य करतात त्या ''सामान्य'' लोकांच्या आणि त्यांच्या जगण्याची रचना उलटते. हे पुस्तक १८५७ मध्ये घडलेल्या परिस्थितीप्रमाणेच [[ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनी|ईस्ट इंडिया कंपनीच्या]] नियंत्रणाखालील भारताचे चित्रण करते. कोणीही सोडू शकत नसलेल्या शहरात वर्गव्यवस्थेची विचित्रता हास्यास्पद शोधाचा स्रोत बनते. == प्रतिसाद == या कादंबरीला विविध स्रोतांकडून सकारात्मक प्रतिसाद मिळाला,<ref name="Guardian">{{स्रोत बातमी|last=Arnold|first=Sue|url=https://www.theguardian.com/books/2005/sep/24/featuresreviews.guardianreview26|title=Guardian Book Reviews|date=September 24, 2005|work=The Guardian|location=London|access-date=May 25, 2010}}</ref> आणि १९७३ मध्ये [[मॅन बुकर पुरस्कार|काल्पनिक कथांसाठी बुकर पुरस्कार]] जिंकला. फॅरेलने त्यांच्या स्वीकृती भाषणाचा वापर प्रायोजकांवर त्यांच्या व्यावसायिक क्रियाकलापांसाठी हल्ला करण्यासाठी केला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://nyrb.typepad.com/classics/2008/05/the-best-of-the.html|title=A Different Stripe: The Best of the Booker: The Siege of Krishnapur<!-- bot-generated title -->|website=New York Review of Books}}{{मृत दुवा|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> २००८ मध्ये , द बेस्ट ऑफ द बुकरसाठी पाच इतर माजी विजेत्यांसह या पुस्तकाची निवड करण्यात आली होती.<ref>[http://www.nybooks.com/books/imprints/classics/the-siege-of-krishnapur/ New York Book Reviews]</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:इ.स. १९७३ मधील प्रकाशन]] [[वर्ग:इंग्लिश साहित्य]] 3r39vpevysmf3iq14pbra70iz2g3681 0 376178 2693569 2676521 2026-07-10T06:48:44Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2693569 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} {{Italic title|string=शेवग्याच्या शेंगा}} {{गल्लत|शेवगा}} '''''शेवग्याच्या शेंगा''''' हा १९५५ मध्ये प्रदर्शित झालेला [[शांताराम आठवले]] दिग्दर्शित भारतीय चित्रपट आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.marathifilmdata.com/chitrapat/shevgyachya-shenga/|title=शेवग्याच्या शेंगा|website=मराठी चित्रपट सूची|language=en-US|access-date=}}{{मृत दुवा|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> १९५६ च्या [[कान्स चित्रपट महोत्सव|कान्स चित्रपट महोत्सवात]] त्याचा समावेश करण्यात आला होता.<ref name="festival-cannes.com">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.festival-cannes.com/en/archives/ficheFilm/id/3661/year/1956.html|title=Festival de Cannes: Drumsticks|website=festival-cannes.com|access-date=6 February 2009}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.shantaramathavale.com/chitrapat/shevgyachya-shenga/|title=Shevagyachya Shenga - Movie - Shantaram Athavale|website=www.shantaramathavale.com|access-date=|archive-date=2025-08-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20250828155659/https://www.shantaramathavale.com/chitrapat/shevgyachya-shenga/|url-status=dead}}</ref> == कथानक == ही एक हृदयस्पर्शी कुटुंब कथा. काका साहेब, एक विधुर, त्यांच्या मुलीच्या लग्नाची तयारी करत आहेत. तथापि, त्यांच्या तीन मुलांच्या लग्नानंतर, मालमत्तेच्या वाटणीवरून त्यांच्यात वाद निर्माण होतात. तरीही त्यांचे घराशी असलेले नाते आणि त्यांच्या दिवंगत आईबद्दलचा आदर कायम राहतो. शेवटी, त्यांची बहीण, तारका, त्या सर्वांना जेवणासाठी आमंत्रित करते, त्यांच्या अंगणातील [[शेवगा|शेवग्याच्या झाडाच्या]] शेंगांपासून बनवलेला पिठला करते - जे सर्वांना आवडते. तिच्या आमंत्रणाचा आदर म्हणून ते एकत्र येतात आणि या साध्या जेवणाद्वारे, कुटुंब पुन्हा एकदा एकत्र येते. == कलाकार == * [[नंदा (अभिनेत्री)|नंदा]] - तारका * [[चित्तरंजन कोल्हटकर]] * [[चंद्रकांत रघुनाथ गोखले]] - काका साहेब * [[विक्रम गोखले]] - काकासाहेबांचा मुलागा * बालकराम * मास्टर छोटू * सुमती गुप्ते == पुरस्कार == * १९५५ - [[राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार, सर्वोत्कृष्ट मराठी चित्रपट|मराठीतील सर्वोत्कृष्ट चित्रपटासाठी राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार]] - प्रमाणपत्र <ref name="3rdawardPDF">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://dff.nic.in/2011/3rd_nff_1956.pdf|title=3rd National Film Awards|publisher=[[Directorate of Film Festivals]]|access-date=1 September 2011}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार, सर्वोत्कृष्ट मराठी चित्रपट}} [[वर्ग:इ.स. १९५५ मधील मराठी चित्रपट]] tcavje9j8opau0bztk0sn42gzvr7u6c 0 376382 2693509 2691570 2026-07-09T18:59:41Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2693509 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''बर्नली''' हे [[इंग्लंड]]च्या [[लँकेशायर]] काउंटीमधील एक मोठे बाजारपेठ शहर आहे. हे शहर [[मँचेस्टर]]पासून साधारण ३४ किमी उत्तरेस आणि [[प्रेस्टन (इंग्लंड)|प्रेस्टनपासून]] ३२ किमी पूर्वेस, [[ब्रून नदी|ब्रून]] आणि [[कल्डर नदी|कल्डर नद्यांच्या]] ॉसंगमावर वसलेले आहे. [[औद्योगिक क्रांती]]च्या काळात हे शहर जगातील कापूस कापड उत्पादनाचे एक प्रमुख केंद्र होते.<ref name="Britannica">{{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Burnley-England|title=Burnley - England, United Kingdom|publisher=Encyclopedia Britannica|accessdate=2026-02-04}}</ref> == इतिहास == मध्ययुगीन काळात येथे विखुरलेल्या शेतवस्त्यांचे आणि वाड्या होत्या. १८ व्या आणि १९ व्या शतकात बर्नलीचा झपाट्याने विकास झाला. == अर्थव्यवस्था आणि उद्योग == औद्योगिक क्रांती दरम्यान हे शहर जगातील सर्वात मोठ्या कापूस कापड उत्पादकांपैकी एक झाले. येथील विणकामाच्या टपऱ्या (''विव्हिंग शेड्स'') जगभर प्रसिद्ध होत्या. कापड उद्योगासोबतच येथील [[कोळसा]] खाणींनी शहराच्या अर्थव्यवस्थेला मोठा हातभार लावला. १८व्या शतकात बांधलेली [[लीड्स आणि लिव्हरपूल कालवे|लीड्स आणि लिव्हरपूल कालव्याची]] यंत्रणा मालाच्या वाहतुकीसाठी अत्यंत महत्त्वाची ठरली.<ref name="History">{{cite web|url=https://www.visitlancashire.com/explore/burnley/history-of-burnley](https://www.google.com/search?q=https://www.visitlancashire.com/explore/burnley/history-of-burnley)|title=History of Burnley|publisher=Visit Lancashire|accessdate=2026}}{{मृत दुवा|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> कापड उद्योगाचे महत्व कमी झाल्यानंतर आधुनिक उत्पादनाचे कारखाने येथे विकसित झाले आहेत. येथे [[सॅफ्रान]] आणि एईजी मोठ्या कंपन्यांचे विमानउद्योगातील सुट्या भागांचे कारखाने आहेत. [[युनिव्हर्सिटी ऑफ सेंट्रल लँकेशायर]] ही येथील प्रमुख शिक्षणसंस्था आहे. == संस्कृती आणि क्रीडा == [[File:Turf Moor - Harry Potts Way (east).jpg|इवलेसे|डावे|[[बर्नली एफ.सी.]]चे घरचे मैदान असलेले [[टर्फ मूर]]]] [[बर्नली फुटबॉल क्लब]] या शहराला मोठी ओळख देतो. हा क्लब [[इंग्लिश प्रीमियर लीग]]च्या १८८२ मध्ये स्थापन झालेल्या [[फुटबॉल]] लीगच्या संस्थापक सदस्यांपैकी एक आहे. [[टर्फ मूर]] या क्लबचे घरचे मैदान आहे.<ref name="BFC">{{cite web|url=https://www.burnleyfootballclub.com/club/history](https://www.google.com/search?q=https://www.burnleyfootballclub.com/club/history)|title=Burnley FC Club History|publisher=Burnley Football Club|accessdate=2026}}{{मृत दुवा|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[बर्नली क्रिकेट क्लब]] आणि [[लोअरहाउस क्रिकेट क्लब]] हे [[लँकेशायर लीग]]मध्ये खेळणारे दोन क्रिकेट संघ आहेत. {{cr|ENG}}कडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळलेला आणि जगात सर्वाधिक बळी मिळवणारा वेगवान गोलंदाज [[जेम्स अँडरसन]] याने आपली कारकीर्द बर्नली क्रिकेट क्लबमधून केली.<ref>{{Cite web|url=https://www.espncricinfo.com/player/james-anderson-8608|title=James Anderson profile and biography, stats, records, averages, photos and videos|website=ESPNcricinfo.com|access-date=11 June 2022}}</ref> बर्नली आपले घरचे सामने टर्फ मूरमध्ये फुटबॉलच्या मैदानाशेजारील क्रिकेट मैदानात लोअरहाउस लिव्हरपूल रोड येथे खेळतात. २०२३मध्ये [[नेटफ्लिक्स]]वर प्रदर्शित झालेला [[बँक ऑफ डेव्ह (चित्रपट)|बँक ऑफ डेव्ह]] हा सत्यघटनांवर आधारित चित्रपट बर्नलीमधील [[डेव्हिड फिशविक]] या व्यावसायिकाच्या जीवनावर आधारित आहे. फिशविकने २०११मध्ये ''बँक ऑफ डेव्ह'' या नावाखाली [[बर्नली सेव्हिंग्स अँड लोन्स]] ही बँक सुरू केली व गरीब आणि गरजू लोकांना फार चिकित्सा न करता पैसे उधारीवर दिले. त्याने ठेवलेल्या विश्वासाला जागून त्याच्या देणेकऱ्यांनी बव्हंश पैसे व्याजासहित परत केले. == पर्यटन स्थळे == [[File:Singing Ringing Tree Stitch.jpg|इवलेसे|डावे|सिंगिंग रिंगिं ट्री]] * [[टाउनली हॉल]]: टाउनली घराण्याचा पूर्वीचा महाल आता ऐतिहासिक वास्तू आणि संग्रहालय आहे. * [[सिंगिंग रिंगिंग ट्री]]: या शिल्पाततून वारे गेल्यावर मधुर आवाज येतात. येथून संपूर्ण शहराचे सुंदर दृश्य दिसते. * वीवर्स ट्रँगल: [[औद्योगिक क्रांती]]च्या खुणा जपणारा हा ऐतिहासिक परिसर कालव्याच्या काठावर आहे. == वाहतूक == बर्नली हे रेल्वे आणि रस्त्यांनी [[मँचेस्टर]], [[लीड्स]] आणि [[लिव्हरपूल]]शी जोडलेले आहे. [[बर्नली मँचेस्टर रोड रेल्वे स्थानक|बर्नली मँचेस्टर रोड]] आणि [[बर्नली सेंट्रल रेल्वे स्थानक|बर्नली सेंट्रल]] ही येथील मुख्य रेल्वे स्थानके आहेत. [[एम६५ महामार्ग]] शहराला देशातील इतर महत्त्वाच्या शहरांशी जोडतो. == हे सुद्धा पहा == * [[लँकेशायर]] * [[इंग्लंडचा इतिहास]] * [[औद्योगिक क्रांती]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} == बाह्य दुवे == * [https://www.burnley.gov.uk/ बर्नली बरो कौन्सिलचे अधिकृत संकेतस्थळ] * [https://www.visitburnley.com/व्हिजिट बर्नली - पर्यटन माहिती]{{मृत दुवा|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[वर्ग:इंग्लंडमधील शहरे]] [[वर्ग:लँकेशायर]] o9udmao1lr7xhgg178ld6n8q8jmea9x 0 376656 2693458 2653836 2026-07-09T13:09:30Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2693458 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''दक्षिण आफ्रिकेतील नद्या''' प्रामुख्याने [[ड्रॅकेन्सबर्ग पर्वतरांग|ड्रॅकेन्सबर्ग पर्वतरांगांतून]] उगम पावतात. देशाचा भूभाग प्रामुख्याने एका उंच पठारावर वसलेला असल्याने नद्या विविध दिशांना वाहत जाऊन महासागरांना मिळतात. देशाच्या मध्य आणि उत्तर भागातील नद्या सिंचन आणि जलविद्युत निर्मितीसाठी अत्यंत महत्त्वाच्या आहेत. [[ऑरेंज नदी (दक्षिण आफ्रिका)|ऑरेंज]] आणि [[वाल नदी (दक्षिण आफ्रिका)|वाल नद्यांच्या]] पाण्यावर देशातील मोठी शेती अवलंबून आहे.<ref name="britannica_orange">{{cite web |title=Orange River |url=https://www.britannica.com/place/Orange-River|website=Encyclopædia Britannica |language=en |access-date=१४ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> [[गारिएप]] आणि [[वँडरक्लॉफ धरण|वँडरक्लॉफ धरणांतून]] जलविद्युत निर्मिती केली जाते. <ref name="eskom_hydro">{{cite web |title=Hydroelectric Power Stations |url=https://www.eskom.co.za/ |website=एस्कॉम |language=en |access-date=१४ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> [[तुगेला धबधबा]] आणि [[ब्लाउक्रान्स नदी]]चा परिसर पर्यटनासाठी जगप्रसिद्ध आहे. == अटलांटिक महासागराला मिळणाऱ्या नद्या == या नद्या प्रामुख्याने पठारावरून पश्चिमेकडे वाहत जातात आणि कोरड्या प्रदेशातून प्रवास करतात. [[ऑरेंज नदी]] ही या विभागातील सर्वात प्रमुख नदी असून ती दक्षिण आफ्रिका आणि [[नामिबिया]] यांच्यातील आंतरराष्ट्रीय सीमा निश्चित करते. == हिंदी महासागराला मिळणाऱ्या नद्या == दक्षिण आणि पूर्व किनारपट्टीवरून वाहणाऱ्या या नद्या तुलनेने लहान पण बारमाही स्वरूपाच्या असतात. [[लिम्पोपो नदी]] ही या विभागातील महत्त्वाची नदी असून ती उपखंडातील दुसरी सर्वात मोठी पूर्ववाहिनी नदी आहे.<ref name="worldatlas_limpopo">{{cite web |title=Major Rivers Of South Africa |url=https://www.worldatlas.com/articles/major-rivers-of-south-africa.html |website=WorldAtlas |language=en |access-date=१४ फेब्रुवारी २०२६ }}{{मृत दुवा|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == दक्षिण महासागराला मिळणाऱ्या नद्या == दक्षिण आफ्रिकेच्या अति दक्षिण टोकावरील काही नद्या [[दक्षिण महासागर]] किंवा हिंदी महासागराच्या दक्षिण भागाला मिळतात. या नद्या प्रामुख्याने [[केप फोल्ड पर्वतरांग|केप फोल्ड पर्वतरांगांमधून]] वाहतात. येथील वनस्पतींमुळे त्यांच्या पाण्याचा रंग गडद चहासारखा असतो. == प्रमुख नद्या<ref name="dws_hydro">{{cite web |title=Hydrological Services |url=https://www.dws.gov.za/hydrology/ |website=Department of Water and Sanitation |language=en |access-date=१४ फेब्रुवारी २०२६ |archive-date=2026-02-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260228222341/https://www.dws.gov.za/hydrology/ |url-status=dead }}</ref> == {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |- ! नदीचे नाव !! उगम !! शेवट !! लांबी (किमी) !! प्रमुख शहरे |- style="background-color: #3399FF; color: white;" | [[ऑरेंज नदी]] || [[ड्रॅकेन्सबर्ग]] || [[अटलांटिक महासागर]] || २,२०० || [[अपिंग्टन]] |- style="background-color: #66B2FF;" | [[लिम्पोपो नदी]] || मारिको आणि क्रोकोडाईल संगम || [[हिंदी महासागर]] || १,७५० || [[मुसिना]] |- style="background-color: #99CCFF;" | [[वाल नदी (दक्षिण आफ्रिका)|वाल नदी]] || [[एर्मेलो]] || ऑरेंज नदी || १,१२० || [[वेरेनिगिंग]] |- style="background-color: #CCE5FF;" | [[ग्रेट फिश नदी]] || [[मिडलबर्ग (दक्षिण आफ्रिका)|मिडलबर्ग]] || हिंदी महासागर || ६४४ || [[क्रॅडॉक (दक्षिण आफ्रिका)|क्रॅडॉक]] |- style="background-color: #E6F2FF;" | [[तुगेला नदी]] || [[माँट-ऑक्स-सोर्सेस]] || हिंदी महासागर || ५०२ || [[कोलिन्सो]] |- style="background-color: #F0F8FF;" | [[ओलिफंट्स नदी]] || [[बेथल (दक्षिण आफ्रिका)|बेथल]] || लिम्पोपो नदी || ४९० || [[फालाबोर्वा]] |- style="background-color: #F0F8FF;" | [[ब्लाउक्रॅन्स नदी]] || [[त्सित्सिकम्मा]] || हिंदी महासागर || १० || - |} == हे सुद्धा पहा == * [[दक्षिण आफ्रिकेचा भूगोल]] * [[आफ्रिकेतील नद्यांची यादी]] * [[त्सित्सिकम्मा राष्ट्रीय उद्यान]] * [[ऑरेंज नदी]] * [[लिम्पोपो नदी]] * [[दक्षिण आफ्रिकेतील धरणांची यादी]] == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेतील नद्या|*]] [[वर्ग:नद्यांच्या याद्या]] [[वर्ग:हिंदी महासागराला मिळणाऱ्या नद्या]] [[वर्ग:अटलांटिक महासागराला मिळणाऱ्या नद्या]] ou8qyjqbalpwmp1bhmuebcylnk1nt1u 0 378099 2693571 2673419 2026-07-10T06:50:48Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2693571 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''शोभना रानडे''' (२६ ऑक्टोबर १९२४ - ४ ऑगस्ट २०२४) या एक भारतीय सामाजिक कार्यकर्त्या आणि [[गांधीवाद|गांधीवादी]] होत्या, ज्या निराधार महिला आणि मुलांच्या सेवेसाठी ओळखल्या जातात. [[भारत सरकार|भारत सरकारने]] २०११ मध्ये त्यांना समाजातील त्यांच्या सेवेसाठी [[पद्मभूषण पुरस्कार|पद्मभूषण]] हा तिसरा सर्वोच्च नागरी पुरस्कार देऊन सन्मानित केले.<ref name="Padma announcement">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.rediff.com/news/report/padma-awards-2011-the-winners/20110126.htm|title=Padma announcement|access-date=12 August 2014}}</ref> == चरित्र == रानडे यांचा जन्म २६ ऑक्टोबर १९२४ रोजी [[पुणे]] येथे [[बॉम्बे प्रांत|मुंबई प्रेसिडेन्सी]] येथे झाला.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=Encyclopaedia of women biography: India, Pakistan, Bangladesh, Volume 3|date=2001|publisher=A.P.H. Pub. Corp|isbn=8176482641}}</ref> त्यांच्या आयुष्यातील एक महत्त्वाचा टप्पा १९४२ मध्ये आला, जेव्हा त्या १८ वर्षांच्या होत्या, तेव्हा त्यांची भेट [[महात्मा गांधी]] यांच्याशी पुण्यातील [[आगाखान पॅलेस|आगा खान पॅलेसमध्ये]] झाली, ज्यामुळे तरुण शोभना यांनी आयुष्यभर गांधीवादी आदर्श स्वीकारले.<ref name="Real Heroes profile">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.realheroes.com/shobhana-ranade.php|title=Real Heroes profile|access-date=12 August 2014|archive-date=2013-10-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20131007021257/http://www.realheroes.com/shobhana-ranade.php|url-status=dead}}</ref> रानडे यांचे जीवन निराधार महिला आणि मुलांच्या कल्याणासाठी समर्पित होते. १९५५ मध्ये, त्या [[आसाम|आसाममधील]] [[उत्तर लखीमपूर]] येथे गेल्या आणि [[विनोबा भावे|विनोभा भावे]] यांच्यासोबत [[पदयात्रा|पदयात्रेत]] सामील झाल्या. ''मैत्रेयी आश्रम'' आणि ''शिशु निकेतनची'' स्थापना करण्यास त्यांनी मदत केली होती.<ref name="JLB profile">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.jamnalalbajajfoundation.org/awards/archives/2011/women--and--child-welfare/shobhana-ranade|title=JLB profile|access-date=12 August 2014|archive-date=2015-02-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20150207163013/http://www.jamnalalbajajfoundation.org/awards/archives/2011/women--and--child-welfare/shobhana-ranade|url-status=dead}}</ref> हे या प्रदेशातील पहिले बाल कल्याण केंद्र होते. त्यांनी [[नागा लोक|नागा महिलांना]] [[चरखा]] विणण्याचे प्रशिक्षण देण्यासाठी ''आदिम जातीय सेवा संघ'' ही मोहीम देखील सुरू केली.<ref name="Real Heroes profile"/> १९७९ मध्ये, त्या पुण्यात परतल्या आणि आगा खान पॅलेस येथे गांधी राष्ट्रीय स्मारक संस्था आणि महिला प्रशिक्षण संस्थेची स्थापना करण्यात त्यांनी मदत केली.<ref name="Real Heroes profile"/> १९९८ मध्ये, गांधी राष्ट्रीय स्मारक संस्थेच्या तत्वाखाली, रानडे यांनी ''कस्तुरबा महिला खादी ग्रामोद्योग विद्यालयाची'' स्थापना केली. ही एक निराधार महिलांसाठीची एक संस्था आहे, ज्याद्वारे त्यांना २० वेगवेगळ्या ग्रामीण व्यवसाय आणि कौशल्यांचे प्रशिक्षण दिले जाते व आपले जीवन घडवण्याची संधी मिळवून दिली जाते.<ref name="Real Heroes profile"/><ref name="JLB profile"/><ref name="YouTube video">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.youtube.com/watch?v=fuBPPatwWxM|title=YouTube video|website=[[YouTube]]|access-date=12 August 2014}}</ref> तिने महाराष्ट्रात ''बालग्राम महाराष्ट्र'' या नावाने एक ''एसओएस मुलांचे गाव'' सुरू केले, जे आता १६०० अनाथांना आश्रय देणारे बनले आहे.<ref name="Real Heroes profile"/> पुण्यातील [[शिवाजीनगर (पुणे)|शिवाजीनगर]] येथे रानडे यांनी स्थापन केलेले आणि हरमन ग्माईनर सोशल सेंटर हे रस्त्यावरील मुलांच्या पुनर्वसन आणि शिक्षणासाठी समर्पित बालगृह आहे, जे ११२ मुले आणि १३८ मुलींची काळजी घेते.<ref name="JLB profile"/> पुण्यातील [[सासवड]] येथे रानडे यांनी स्थापन केलेला ''बालगृह'' आणि ''बालसदन'' हे आणखी बाल कल्याण प्रकल्प आहेत. ही केंद्रे आता ६० निराधार मुलींना घर देतात.<ref name="JLB profile"/> गांधी राष्ट्रीय स्मारक संस्थेच्या माध्यमातून गंगा नदीला प्रदूषणापासून वाचवण्यासाठी सुरू केलेल्या ''गंगा वाचवा चळवळीतही'' रानडे सहभागी होत्या.<ref name="Save Ganga">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.savegangamovement.org/index.php?option=com_content&task=view&id=97&Itemid=130|title=Save Ganga|access-date=12 August 2014|archive-date=2014-07-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20140718045417/http://www.savegangamovement.org/index.php?option=com_content&task=view&id=97&Itemid=130|url-status=dead}}</ref> रानडे पुण्यात राहत होत्या आणि आगा खान पॅलेसवर केंद्रित असलेल्या त्यांच्या कामांची काळजी घेत होत्या.<ref name="Real Heroes profile"/> ४ ऑगस्ट २०२४ रोजी वयाच्या ९९ व्या वर्षी त्यांचे निधन झाले. == कारकीर्दीमधील पदे == * विश्वस्त - कस्तुरबा गांधी राष्ट्रीय स्मारक ट्रस्ट<ref name="KGNMT Trustee">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.kgnmt.org/kgnmttrusties.htm|title=KGNMT Trustee|access-date=12 August 2014}}</ref> * विश्वस्त – गांधी स्मारक निधी <ref name="Gandhi Smarak Nidhi">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.gandhi-manibhavan.org/smaraknidhi/smaraknidhi_execcommitte.htm|title=Gandhi Smarak Nidhi|access-date=12 August 2014|archive-date=2018-08-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20180819055404/http://www.gandhi-manibhavan.org/smaraknidhi/smaraknidhi_execcommitte.htm|url-status=dead}}</ref> * विश्वस्त - बालग्राम महाराष्ट्र <ref name="Balgram">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://balgram.com/trustees_founder_members.html|title=Balgram|access-date=12 August 2014}}</ref> * सचिव - गांधी राष्ट्रीय स्मारक संस्था * अध्यक्ष - महिलांमध्ये निरक्षरता निर्मूलनासाठी अखिल भारतीय समिती * बोर्ड सदस्य - एसओएस चिल्ड्रन्स व्हिलेजेस - दिल्ली * अध्यक्ष - [[अखिल भारतीय महिला परिषद]] <ref name="Balgram" /> * अध्यक्ष – ''भूदान'' ''ग्राम दान'' मंडळ महाराष्ट्र <ref name="JLB profile"/> == पुरस्कार आणि सन्मान == * २०१० - [[पद्मभूषण पुरस्कार]]<ref name="Padma announcement"/> * २०११ - [[जमनालाल बजाज पुरस्कार]]<ref name="Jamnalal Bajaj">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.jamnalalbajajfoundation.org/awards/archives/2011/women--and--child-welfare/shobhana-ranade|title=Jamnalal Bajaj|access-date=12 August 2014|archive-date=2015-02-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20150207163013/http://www.jamnalalbajajfoundation.org/awards/archives/2011/women--and--child-welfare/shobhana-ranade|url-status=dead}}</ref> * २०१२ - रिलायन्स फाउंडेशन - [[सीएनएन न्यूझ१८|सीएनएन आयबीएन]] रिअल हीरोज लाईफ टाईम अचिव्हमेंट अवॉर्ड <ref name="CNN IBN award">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.youtube.com/watch?v=QC6Xo9zwbPY|title=CNN IBN award|website=[[YouTube]]|access-date=12 August 2014}}</ref> * [[रवींद्रनाथ टागोर]] पुरस्कार <ref name="KGNMT">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.kgnmt.org/awards.htm|title=KGNMT|access-date=12 August 2014}}</ref> * २००७ - [[राजीव गांधी]] मानव सेवा पुरस्कार <ref name="Rajiv Gandhi Manav Seva Award">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://pib.nic.in/newsite/erelease.aspx?relid=30110|title=Rajiv Gandhi Manav Seva Award|access-date=12 August 2014}}</ref> * पुणे [[सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठ|विद्यापीठाचा]] गौरव पुरस्कार <ref name="KGNMT" /> * १९८३ - बाल कल्याण कार्यासाठी राष्ट्रीय पुरस्कार <ref name="Balgram"/> * महात्मा गांधी पुरस्कार <ref name="Balgram" /> == संदर्भ == {{संदर्भयादी|30em}} {{DEFAULTSORT:रानडे, शोभना}} [[वर्ग:महाराष्ट्रातील महिला शिक्षक]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील भारतीय स्वातंत्र्य कार्यकर्ते]] [[वर्ग:महिला भारतीय स्वातंत्र्य कार्यकर्त्यां]] [[वर्ग:मराठी समाजसेविका]] [[वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय शिक्षक]] [[वर्ग:गांधीवादी]] [[वर्ग:सामाजिक कार्यातील पद्मभूषण पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:इ.स. १९२४ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. २०२४ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] skdmoubh9yf46re2g9p3t8jm0jfkia6 0 380322 2693584 2690639 2026-07-10T09:28:46Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2693584 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''सुभाष चंद्र कश्यप''' (१० मे १९२९ – ४ जून २०२६) हे १९८४ ते १९९० या काळात [[७ वी लोकसभा]], [[८ वी लोकसभा]] आणि [[९ वी लोकसभा]] तसेच लोकसभा सचिवालयाचे (भारतीय संसदेचे कनिष्ठ सभागृह) सरचिटणीस होते. ते एक सुप्रसिद्ध राज्यशास्त्रज्ञ, भारतीय राज्यघटना, घटनात्मक कायदा, संसदीय तज्ज्ञ आणि एक प्रतिष्ठित विद्वान होते; १९५३ सालापासून ते भारतीय संसदेशी संबंधित होते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://m.dailyhunt.in/news/india/hindi/khabar+fast-epaper-kbrfst/desh+ne+khoya+sanvidhan+ka+bada+eksapart+do+subhash+kashyap+ka+97+varsh+ki+umr+me+nidhan+padm+bhushan+se+the+sammanit-newsid-n714817346 |title=देश ने खोया संविधान का बड़ा एक्सपर्ट, डॉ. सुभाष कश्यप का 97 वर्ष की उम्र में निधन, पद्म भूषण से थे सम्मानित |भाषा=hi |दिनांक= |प्रकाशक= |संकेतस्थळ=डेली हंट |अ‍ॅक्सेसदिनांक=८ जून २०२६ |विदा संकेतस्थळ दुवा= |विदा दिनांक=}}</ref> त्यांनी १९८३ पर्यंत जिनिव्हा येथील आंतर-संसदीय संघाच्या (IPU) आंतरराष्ट्रीय संसदीय दस्तऐवजीकरण केंद्राचे प्रमुख म्हणूनही काम पाहिले, आंतरराष्ट्रीय संस्थेचे प्रमुखपद भूषवणारे ते पहिले भारतीय होते. कश्यप हे पंचायती राज कायदे आणि संस्थांबाबत भारत सरकारचे मानद घटनात्मक सल्लागार होते. त्यांना राज्यघटना, कायदा आणि राज्यशास्त्रातील सर्वोत्तम पुस्तकांसाठी अनेक प्रतिष्ठित पुरस्कार मिळाले आहेत. डॉ. कश्यप हे नवी दिल्ली येथील सेंटर फॉर पॉलिसी रिसर्च (CPR) मध्ये मानद संशोधन प्राध्यापक होते. ते 'संविधानाच्या कामकाजाचा आढावा घेण्यासाठी स्थापन करण्यात आलेल्या राष्ट्रीय आयोगा'चे सदस्य आणि त्यांच्या मसुदा व संपादकीय समितीचे अध्यक्ष होते. 'एक राष्ट्र, एक निवडणूक' या धोरणाच्या निर्मितीसाठी स्थापन करण्यात आलेल्या उच्चस्तरीय समितीच्या मुख्य सदस्यांपैकी ते एक होते. डॉ. कश्यप यांनी 'इंडियन नॅशनल बार असोसिएशन'चे अध्यक्ष म्हणूनही काम पाहिले होते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://hindi.news18.com/news/nation/constitutional-expert-subhash-c-kashyap-died-at-age-97-read-his-achievement-ws-l-10541879.html |title=सुभाष सी. कश्यप: वह विद्वान जिसने संविधान को किताबों से निकालकर जन-जन तक पहुंचाया |भाषा=हिंदी |दिनांक= |प्रकाशक= |संकेतस्थळ=News18 हिंदी |अ‍ॅक्सेसदिनांक=५ जून २०२६ |विदा संकेतस्थळ दुवा=https://web.archive.org/web/20260605162846/https://hindi.news18.com/news/nation/constitutional-expert-subhash-c-kashyap-died-at-age-97-read-his-achievement-ws-l-10541879.html |विदा दिनांक=2026-06-05 |url-status=dead }}</ref> == कारकीर्द == कश्यप यांनी अलाहाबाद येथे पत्रकार, वकील आणि विद्यापीठीय शिक्षक म्हणून आपल्या कारकिर्दीची सुरुवात केली. त्यांनी १९५३ मध्ये संसद सचिवालयात प्रवेश केला आणि ३७ वर्षांहून अधिक काळ भारतीय संसदेशी संबंधित राहिले. ३१ डिसेंबर १९८३ रोजी ते लोकसभा सरचिटणीस झाले. १९९० मध्ये त्यांनी लोकसभा आणि लोकसभा सचिवालय, भारतीय संसद, येथील सरचिटणीस पदावरून स्वेच्छानिवृत्ती घेतली. कश्यप यांची शैक्षणिक कारकीर्द अत्यंत उत्कृष्ट होती, त्यांनी भारत, अमेरिका, ब्रिटन आणि स्वित्झर्लंडमध्ये उच्च शिक्षण आणि व्यावसायिक प्रशिक्षण घेतले होते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://www.aajtak.in/india/news/story/subhash-c-kashyap-passes-away-padma-bhushan-constitutional-expert-mdsb-ntc-dskc-2570173-2026-06-04 |title=पद्म भूषण डॉ. सुभाष कश्यप का निधन, 97 साल की उम्र में ली आखिरी सांस |भाषा=hi |दिनांक= |प्रकाशक= |संकेतस्थळ=आजतक |अ‍ॅक्सेसदिनांक=५ जून २०२६ |विदा संकेतस्थळ दुवा= |विदा दिनांक=}}</ref> == मृत्यू == कश्यप यांचे ४ जून २०२६ रोजी, वयाच्या ९७ व्या वर्षी निधन झाले.<ref>{{cite web|url=https://www.aninews.in/news/national/general-news/former-ls-secretary-general-subhash-c-kashyap-passes-away-at-97-president-murmu-vp-radhakrishnan-express-grief20260604224623/|title= Former LS Secretary-General Subhash C Kashyap passes away at 97; President Murmu, VP Radhakrishnan express grief}}</ref> == भूषवलेली पदे == * संरक्षक, इंटिग्रेटेड टॅलेंट डेव्हलपमेंट मिशन (ITDM) * मानद संशोधन प्राध्यापक, सेंटर फॉर पॉलिसी रिसर्च (CPR) * अध्यक्ष, राष्ट्रीय जागृती संस्थान * अध्यक्ष, सिटीझनशिप डेव्हलपमेंट सोसायटी * सदस्य, गव्हर्निंग बॉडी, [[ऑरोविल|ऑरोव्हिल फाऊंडेशन]] * वकील आणि सल्लागार, [[भारताचे सर्वोच्च न्यायालय|सर्वोच्च न्यायालय, भारत]] * सदस्य, इंडिया इंटरनॅशनल सेंटरची राज्यघटना विषयक तज्ज्ञ समिती * मानद संचालक, घटनात्मक सुधारणा प्रकल्प * अध्यक्ष, सचिव परिषद (१९८७, १९८९) * माजी संचालक, इन्स्टिट्यूट ऑफ कॉन्स्टिट्यूशनल अँड पार्लमेंटरी स्टडीज (पंचायती राज कायदे आणि संस्था विभाग) * अध्यक्ष, गव्हर्निंग बॉडी, देशबंधू कॉलेज (दिल्ली विद्यापीठ) * संस्थापक अध्यक्ष, अकॅडमी ऑफ ग्रासरूट स्टडीज अँड रिसर्च ऑफ इंडिया (AGRASRI) == पुरस्कार <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://onoe.gov.in/prohindi/Subhash%20Kashyap.pdf |title=डॉ सुभाष सी. कश्यप |लेखक= |दिनांक= |प्रकाशक= |संकेतस्थळ= |अ‍ॅक्सेसदिनांक=५ जून २०२६ |विदा संकेतस्थळ दुवा=https://web.archive.org/web/20250403084744/https://onoe.gov.in/prohindi/Subhash%20Kashyap.pdf |विदा दिनांक=2025-04-03 |url-status=dead }}</ref>== [[file:The President, Shri Pranab Mukherjee presenting the Padma Bhushan Award to Dr. Subhash C. Kashyap, at a Civil Investiture Ceremony, at Rashtrapati Bhavan, in New Delhi on April 08, 2015.jpg|thumb|८ एप्रिल २०१५ रोजी राष्ट्रपती [[प्रणव मुखर्जी]] यांच्या हस्ते पद्मभूषण पुरस्कार स्वीकारताना]] * कश्यप यांना घटनात्मक कायद्याच्या क्षेत्रातील योगदानाबद्दल 'कमांडर' ही मानद पदवी आणि H.O.A.S.F. (ऑनररी ऑर्डर ऑफ द अकॅडमी ऑफ सॅन फ्रान्सिस्को) ही पदवी देऊन गौरवण्यात आले. त्यांना दोनदा 'मोतीलाल नेहरू पुरस्कार' मिळाला आहे, तसेच १९९६-९८ या कालावधीसाठी प्रतिष्ठित [[जवाहरलाल नेहरू फेलोशिप]] मिळाली आहे; याशिवाय त्यांना 'विदुर सन्मान', 'राजिव स्मृती सन्मान', 'विधी सेवा सन्मान', 'ग्रेट सन ऑफ द सॉईल अवॉर्ड' आणि इतर अनेक पुरस्कार मिळाले आहेत. * सार्वजनिक व्यवहार क्षेत्रातील [[पद्मभूषण पुरस्कार]] (२०१५)<ref>{{cite web|title=Padma Awards 2015|url=http://pib.nic.in/newsite/erelease.aspx?relid=114952|publisher=pib.nic.in|access-date=25 January 2015}}</ref> == प्रकाशित साहित्य == कश्यप यांनी ५०० हून अधिक संशोधन लेख आणि शोधनिबंध तसेच १०० हून अधिक पुस्तके प्रकाशित केली आहेत. त्यांची काही पुस्तके खालीलप्रमाणे आहेत:<ref>[http://www.allbookstores.com/Subhash-C-Kashyap/author Subhash C. Kashyap Books - List of books by Subhash C. Kashyap]</ref> # फ्रेमिंग ऑफ इंडियाज कॉन्स्टिट्यूशन - अ स्टडी # कॉन्स्टिट्यूशन मेकिंग सिन्स १९५० - एन ओव्हरव्ह्यू (१९५०–२००४) # ब्लूप्रिंट ऑफ पॉलिटिकल रिफॉर्म्स, सीपीआर (CPR), शिप्रा, नवी दिल्ली, २००३. # द स्पीकर्स ऑफिस, शिप्रा, दिल्ली, २००१. # हिस्ट्री ऑफ द पार्लमेंट ऑफ इंडिया - ६ खंड, (१९९४–२०००) # पार्लमेंटरी प्रोसिजर, लॉ, प्रिव्हिलेजेस, प्रॅक्टिस अँड प्रेसिडेंट्स - २ खंड # इन्स्टिट्यूशन्स ऑफ गव्हर्नन्स इन साऊथ एशिया, कोणार्क, दिल्ली, २०००. # अंडरस्टँडिंग द कॉन्स्टिट्यूशन ऑफ इंडिया, एनसीईआरटी (NCERT), नवी दिल्ली, २०००.<ref>[https://www.google.co.in/books/edition/Understanding_the_Constitution_of_India/fSFhXBYK9LgC?hl=en Subhash C Kashyap Books - Understanding The Constitution Of India, Subhash C Kashyap ]</ref> # सिटीझन्स अँड द कॉन्स्टिट्यूशन (सिटीझनशिप व्हॅल्यूज अंडर द कॉन्स्टिट्यूशन), प्रकाशन विभाग, माहिती आणि प्रसारण मंत्रालय, भारत सरकार, १९९७. # अँटी-डिफेक्शन लॉ अँड पार्लमेंटरी प्रिव्हिलेजेस # लेजिस्लेटिव्ह मॅनेजमेंट स्टडीज, नॅशनल, दिल्ली, १९९५. # अवर कॉन्स्टिट्यूशन - इंट्रोडक्शन टू इंडियाज कॉन्स्टिट्यूशन अँड कॉन्स्टिट्यूशनल लॉ, एनबीटी (NBT), नवी दिल्ली, १९९४. # हिस्ट्री ऑफ द फ्रीडम मुव्हमेंट # डिलिंकिंग रिलिजन अँड पॉलिटिक्स # पार्लमेंटरी विट अँड ह्युमर, शिप्रा, दिल्ली, १९९२. # द टेन लोक सभास, शिप्रा, दिल्ली, १९९२. # हिस्ट्री ऑफ पार्लमेंटरी डेमॉक्रसी, शिप्रा, दिल्ली, १९९१. # ऑफिस ऑफ द स्पीकर अँड स्पीकर्स ऑफ लोकसभा, शिप्रा, दिल्ली, १९९१. # द पॉलिटिकल सिस्टम अँड इन्स्टिट्यूशन बिल्डिंग अंडर जवाहरलाल नेहरू, नॅशनल, दिल्ली, १९९०. # जवाहरलाल नेहरू, द कॉन्स्टिट्यूशन अँड द पार्लमेंट # अवर पार्लमेंट - ॲन इंट्रोडक्शन टू द पार्लमेंट ऑफ इंडिया, एनबीटी (NBT), नवी दिल्ली, १९८९ (२००० आवृत्ती). हे पुस्तक इतर अनेक भारतीय भाषांमध्येही उपलब्ध आहे. # पार्लमेंट ऑफ इंडिया - मिथ्स अँड रिॲलिटीज, नॅशनल, दिल्ली, १९८८. # गोविंद वल्लभ पंत - पार्लमेंटेरियन, स्टेट्समन अँड ॲडमिनिस्ट्रेटर, नॅशनल, नवी दिल्ली, १९८८. # द मिनिस्टर्स अँड द लेजिस्लेटर्स, मेट्रोपॉलिटन, नवी दिल्ली, १९८२. # जवाहरलाल नेहरू अँड द कॉन्स्टिट्यूशन, मेट्रोपॉलिटन, १९८२. # ह्युमन राइट्स अँड पार्लमेंट, मेट्रोपॉलिटन, नवी दिल्ली, १९७८. # पॉलिटिक्स ऑफ पॉवर, नॅशनल, दिल्ली, १९७४. # ट्रायस्ट विथ फ्रीडम, नॅशनल, १९७३. # द अननोन नीत्शे - हिज सोशिओ-पॉलिटिकल थॉट अँड लिगसी, नॅशनल, दिल्ली, १९७०. # पॉलिटिक्स ऑफ डिफेक्शन - अ स्टडी ऑफ स्टेट पॉलिटिक्स इन इंडिया, नॅशनल, दिल्ली, १९६९. # अवर पॉलिटिकल सिस्टम, नॅशनल बुक ट्रस्ट, २००८. == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{DEFAULTSORT:कश्यप, सुभाष सी. }} [[वर्ग:इ.स. १९२९ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. २०२६ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:सार्वजनिक व्यवहारातील पद्मभूषण पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:अलाहाबाद विद्यापीठाचे माजी विद्यार्थी]] [[वर्ग:भारतीय राजकारणी]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] 7xcfze60sgjpblxjiffovp6keoj5wlr 0 380829 2693524 2690900 2026-07-10T00:15:51Z ~2026-39176-37 185079 /* कलाकार */ 2693524 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट दूरचित्रवाणी कार्यक्रम | कार्यक्रम = बाई तुझा आशीर्वाद | चित्र = | लोगो_चित्र_शीर्षक = | उपशीर्षक = | प्रकार = | निर्माता = विनोद लव्हेकर | निर्मिती संस्था = पोतडी एंटरटेनमेंट | दिग्दर्शक = | क्रिएटीव्ह दिग्दर्शक = | सूत्रधार = | विजेते = | पंच = | आवाज = | अभिवाचक = | थीम संगीत संगीतकार = | शीर्षकगीत = | अंतिम संगीत = | संगीतकार = | कलाकार = [[#कलाकार|खाली पहा]] | देश = [[भारत]] | भाषा = [[मराठी भाषा|मराठी]] | वर्ष संख्या = | एपिसोड संख्या = | कार्यकारी निर्माता = | सुपरवायझिंग निर्माता = | असोसिएट निर्माता = | सह निर्माता = | कथा संकलन = | संकलन = | स्थळ = | कॅमेरा = | चालण्याचा वेळ = दररोज रात्री १० वाजता | वाहिनी = [[स्टार प्रवाह]] | चित्र प्रकार = | ध्वनी प्रकार = | पहिला भाग = | प्रथम प्रसारण = २७ एप्रिल २०२६ | शेवटचे प्रसारण = चालू | आधी = आनंदी | नंतर = [[घरोघरी मातीच्या चुली (मालिका)|घरोघरी मातीच्या चुली]] | सारखे = }} '''बाई तुझा आशीर्वाद''' ही [[स्टार प्रवाह]] वाहिनीवर प्रसारित होणारी एक मालिका आहे. == कलाकार == * अक्षता टाले - अवनी चंद्रकांत देशमाने / अवनी धनराज दांगट * अर्णव वारियर - धनराज धुंडीराज दांगट * [[सुनील तावडे]] - धुंडीराज बजाजी दांगट * पुष्कर सराद - यशोधन धुंडीराज दांगट * सतीश तांदळे - धनपाल धुंडीराज दांगट * राघव वर्तक - धनेश धुंडीराज दांगट * [[शरद पोंक्षे]] - चंद्रकांत देशमाने * सीमा घोगले - संगीता चंद्रकांत देशमाने * धनंजय गोसावी - महेश चंद्रकांत देशमाने * साक्षी पाटील - स्वाती महेश देशमाने * धनंजय सरदेशपांडे - दत्तात्रय * किरण राव - सुलक्षणा * ओमकार देशपांडे - विवान * सिमरन खेडकर - पायल * शुभांगी - नमिता == पुनर्निर्मिती == {|class="wikitable" style="text-align:center;" ! भाषा ! नाव ! वाहिनी ! प्रकाशित |- | [[तमिळ]] | अय्यानार थुनाई | स्टार विजय | २७ जानेवारी २०२५ - चालू |- | [[कन्नड]] | श्री गंधदगुडी | स्टार सुवर्णा | ६ ऑक्टोबर २०२५ - चालू |- | [[मल्याळम]] | कथ्थाटे किल्लीकुडू | एशियानेट | १० नोव्हेंबर २०२५ - चालू |- | [[तेलुगू]] | पोद्दारिलू | स्टार माँ | ८ डिसेंबर २०२५ - चालू |- | [[हिंदी]] | बरेली की बच्चन | [[कलर्स टीव्ही]] | ८ जून २०२६ - चालू |} [[वर्ग:स्टार प्रवाह दूरचित्रवाहिनी मालिका]] [[वर्ग:मराठी दूरचित्रवाहिनी मालिका]] g5e3ojd1q403il2gscd9i2t059k766n 119 381124 2693535 2692921 2026-07-10T04:31:56Z संतोष गोरे 135680 /* संदर्भ */ Reply 2693535 wikitext text/x-wiki {{पान काढा}} ONLINE (ऑनलाइन) या इंग्रजी शब्दाला मराठी मध्ये 'आंतरजालस्पर्शी' हा शब्द आहे.. (Internet ) इंटरनेट म्हणजे आंतरजाल.. स्पर्शी" म्हणजे स्पर्श करणारा, संपर्कात असलेला, संपर्कात येणार म्हणून ऑनलाईन (Online) साठी व्याख्या -"इंटरनेटवरून (आंतरजालामार्फत) संपर्कात असलेला म्हणजे आंतरजालस्पर्शी' अशी व्याख्या आपल्याला 'ऑनलाईन' साठी मराठीत वापरल्या जाणाऱ्या शब्दासाठी करता येईल. यावरून एकापेक्षा जास्त लोक ( मर्यादा असलेल्या) आंतरजालावरून संपर्कात येत असतील तर त्यावेळी 'कक्षीय आंतरजालस्पर्शी' असा शब्द वापरता येईल. खालीलप्रमाणे 'आंतरजालस्पर्शी' या शब्दाची व्याकरण, शब्दरचना आणि अर्थ यांच्या दृष्टीने औपचारिक नोंद करता येईल. 'आंतरजालस्पर्शी' या शब्दाची व्याकरण, शब्दरचना आणि अर्थ यांच्या दृष्टीने औपचारिक नोंद करता येईल. आंतरजालस्पर्शी शब्दप्रकार : विशेषण (आवश्यकतेनुसार नाम म्हणूनही वापरता येतो) व्युत्पत्ती : आंतरजाल = इंटरनेट (Inter + Net → आंतरजाल) स्पर्शी = स्पर्श करणारा, संपर्कात असलेला, संलग्न असलेला. समास : तत्पुरुष समास (आंतरजालाशी स्पर्श/संपर्क असलेला) उदाहरणे आज सर्व शासकीय सेवा आंतरजालस्पर्शी पद्धतीने उपलब्ध आहेत. विद्यार्थ्यांनी अर्ज आंतरजालस्पर्शी प्रणालीद्वारे भरावेत. बँकेची आंतरजालस्पर्शी व्यवहार सेवा चोवीस तास सुरू असते. भाषिक वैशिष्ट्य 'स्पर्शी' हा प्रत्यय मराठीत संपर्क किंवा संलग्नता दर्शवितो. त्यामुळे आंतरजालस्पर्शी म्हणजे "आंतरजालाशी (इंटरनेटशी) संपर्कात असलेला किंवा आंतरजालाद्वारे कार्य करणारा" असा अर्थ स्पष्ट होतो. हा शब्द इंग्रजीतील Online या संकल्पनेचा अर्थपूर्ण, मराठी व्याकरणाशी सुसंगत आणि सहज समजणारा प्रतिशब्द मानता येईल. शब्दाचा उगम (निर्मिती):मराठी भाषेमध्ये 'ऑनलाइन' या शब्दाऐवजी योग्य आणि अर्थपूर्ण शब्द असावा, म्हणून या शब्दाची निर्मिती झाली. हा शब्द स्वतः ‍ ‍(विजयकुमार मोटे) तयार केला असून, सर्वप्रथम त्यांच्या लेखनात याचा वापर झाला आहे : सदरील विभाग [[सदस्य:विजयकुमार मोटे|विजयकुमार मोटे]] यांनी ४ जुलै २०२६ रोजी निर्माण केल्याचे दिसते. -[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">. संतोष गोरे .</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> ✉️</span>]] ) १२:४३, ४ जुलै २०२६ (IST) :@[[सदस्य:विजयकुमार मोटे|विजयकुमार मोटे]] नमस्कार, आपण online या इंग्लिश शब्दाची व्याख्या देत आहात की internet? याच सोबत "आंतरजालस्पर्शी" हा शब्द आपल्याला आंतरजालावर कुठे आढळला? याचा खुलासा कराल का?-[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">. संतोष गोरे .</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> ✉️</span>]] ) १२:४५, ४ जुलै २०२६ (IST) == आंतरजालस्पर्शी हा मराठी शब्द ऑनलाईन या इंग्रजी शब्दासाठी सर्वप्रथम कोणी वापरला == शब्दाचा उगम (निर्मिती):मराठी भाषेमध्ये 'ऑनलाइन' या शब्दाऐवजी योग्य आणि अर्थपूर्ण शब्द असावा, म्हणून या शब्दाची निर्मिती झाली. हा शब्द स्वतः ‍ ‍(विजयकुमार मोटे) तयार केला असून, सर्वप्रथम त्यांच्या लेखनात याचा वापर झाला आहे [[सदस्य:विजयकुमार मोटे|विजयकुमार मोटे]] ([[सदस्य चर्चा:विजयकुमार मोटे|चर्चा]]) १५:१२, ४ जुलै २०२६ (IST) == माध्यमांतील उल्लेख == ''आंतरजालस्पर्शी'' हा शब्द "ऑनलाइन" या इंग्रजी शब्दासाठी मराठी प्रतिशब्द म्हणून विजयकुमार कुबेर मोटे यांनी सुचविल्याची बातमी विविध मराठी वर्तमानपत्रांत प्रसिद्ध झाली. या बातम्यांमध्ये मराठीतील तांत्रिक शब्दसंपदा समृद्ध करण्याच्या उद्देशाने हा शब्द तयार केल्याचे नमूद करण्यात आले आहे.<ref>{{Cite news |title=ऑनलाइनला मराठी पर्याय; मोहोळच्या विजयकुमार मोटे यांची 'आंतरजालस्पर्शी' शब्दनिर्मिती |newspaper=अकलूज वैभव |page=4 |date= 2026-06-06 |language=mr }}</ref><ref>{{Cite news |title=ऑनलाइनला मराठी पर्याय; मोहोळच्या विजयकुमार मोटे यांची 'आंतरजालस्पर्शी' शब्दनिर्मिती |newspaper=बळींचे राज्य |date= 2026-06-06 |page=2 |language=mr }}</ref> == संदर्भ == {{Reflist}} :संदर्भ? -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २१:०१, ४ जुलै २०२६ (IST) :@[[सदस्य:विजयकुमार मोटे|विजयकुमार मोटे]] नमस्कार, सदरील लेखात अनेक त्रुटी आहेत. सर्वप्रथम लेखास सोशल मीडिया, जसेकी फेसबुक, यांचे संदर्भ जोडता येत नाहीत. सदरील शब्द निर्मिती ही स्वयंघोषित आहे, मान्यता प्राप्त नाही. विकिपीडियावर स्वतःवर किंवा स्वतःशी संबंधित लेख लिहिता येत नाहीत. अपेक्षा आहे की, विकिपीडियावर सध्या एक लाखापेक्षा अधिक लेख असून त्यात आपण छोट छोटी संपादने करून आपले योगदान देताल. लवकरच हा मसुदा उडवण्यात येईल. -[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">. संतोष गोरे .</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> ✉️</span>]] ) १०:०१, १० जुलै २०२६ (IST) == इतरांचे बदल == {{साद|विजयकुमार मोटे}}, इतरांचे बदल काढू नयेत ही विनंती. -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २१:०५, ४ जुलै २०२६ (IST) fliv5wp3xdrp2349r7nxnrkdnl4l9zq 2693537 2693535 2026-07-10T05:14:14Z विजयकुमार मोटे 184900 /* संदर्भ */ Reply 2693537 wikitext text/x-wiki {{पान काढा}} ONLINE (ऑनलाइन) या इंग्रजी शब्दाला मराठी मध्ये 'आंतरजालस्पर्शी' हा शब्द आहे.. (Internet ) इंटरनेट म्हणजे आंतरजाल.. स्पर्शी" म्हणजे स्पर्श करणारा, संपर्कात असलेला, संपर्कात येणार म्हणून ऑनलाईन (Online) साठी व्याख्या -"इंटरनेटवरून (आंतरजालामार्फत) संपर्कात असलेला म्हणजे आंतरजालस्पर्शी' अशी व्याख्या आपल्याला 'ऑनलाईन' साठी मराठीत वापरल्या जाणाऱ्या शब्दासाठी करता येईल. यावरून एकापेक्षा जास्त लोक ( मर्यादा असलेल्या) आंतरजालावरून संपर्कात येत असतील तर त्यावेळी 'कक्षीय आंतरजालस्पर्शी' असा शब्द वापरता येईल. खालीलप्रमाणे 'आंतरजालस्पर्शी' या शब्दाची व्याकरण, शब्दरचना आणि अर्थ यांच्या दृष्टीने औपचारिक नोंद करता येईल. 'आंतरजालस्पर्शी' या शब्दाची व्याकरण, शब्दरचना आणि अर्थ यांच्या दृष्टीने औपचारिक नोंद करता येईल. आंतरजालस्पर्शी शब्दप्रकार : विशेषण (आवश्यकतेनुसार नाम म्हणूनही वापरता येतो) व्युत्पत्ती : आंतरजाल = इंटरनेट (Inter + Net → आंतरजाल) स्पर्शी = स्पर्श करणारा, संपर्कात असलेला, संलग्न असलेला. समास : तत्पुरुष समास (आंतरजालाशी स्पर्श/संपर्क असलेला) उदाहरणे आज सर्व शासकीय सेवा आंतरजालस्पर्शी पद्धतीने उपलब्ध आहेत. विद्यार्थ्यांनी अर्ज आंतरजालस्पर्शी प्रणालीद्वारे भरावेत. बँकेची आंतरजालस्पर्शी व्यवहार सेवा चोवीस तास सुरू असते. भाषिक वैशिष्ट्य 'स्पर्शी' हा प्रत्यय मराठीत संपर्क किंवा संलग्नता दर्शवितो. त्यामुळे आंतरजालस्पर्शी म्हणजे "आंतरजालाशी (इंटरनेटशी) संपर्कात असलेला किंवा आंतरजालाद्वारे कार्य करणारा" असा अर्थ स्पष्ट होतो. हा शब्द इंग्रजीतील Online या संकल्पनेचा अर्थपूर्ण, मराठी व्याकरणाशी सुसंगत आणि सहज समजणारा प्रतिशब्द मानता येईल. शब्दाचा उगम (निर्मिती):मराठी भाषेमध्ये 'ऑनलाइन' या शब्दाऐवजी योग्य आणि अर्थपूर्ण शब्द असावा, म्हणून या शब्दाची निर्मिती झाली. हा शब्द स्वतः ‍ ‍(विजयकुमार मोटे) तयार केला असून, सर्वप्रथम त्यांच्या लेखनात याचा वापर झाला आहे : सदरील विभाग [[सदस्य:विजयकुमार मोटे|विजयकुमार मोटे]] यांनी ४ जुलै २०२६ रोजी निर्माण केल्याचे दिसते. -[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">. संतोष गोरे .</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> ✉️</span>]] ) १२:४३, ४ जुलै २०२६ (IST) :@[[सदस्य:विजयकुमार मोटे|विजयकुमार मोटे]] नमस्कार, आपण online या इंग्लिश शब्दाची व्याख्या देत आहात की internet? याच सोबत "आंतरजालस्पर्शी" हा शब्द आपल्याला आंतरजालावर कुठे आढळला? याचा खुलासा कराल का?-[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">. संतोष गोरे .</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> ✉️</span>]] ) १२:४५, ४ जुलै २०२६ (IST) == आंतरजालस्पर्शी हा मराठी शब्द ऑनलाईन या इंग्रजी शब्दासाठी सर्वप्रथम कोणी वापरला == शब्दाचा उगम (निर्मिती):मराठी भाषेमध्ये 'ऑनलाइन' या शब्दाऐवजी योग्य आणि अर्थपूर्ण शब्द असावा, म्हणून या शब्दाची निर्मिती झाली. हा शब्द स्वतः ‍ ‍(विजयकुमार मोटे) तयार केला असून, सर्वप्रथम त्यांच्या लेखनात याचा वापर झाला आहे [[सदस्य:विजयकुमार मोटे|विजयकुमार मोटे]] ([[सदस्य चर्चा:विजयकुमार मोटे|चर्चा]]) १५:१२, ४ जुलै २०२६ (IST) == माध्यमांतील उल्लेख == ''आंतरजालस्पर्शी'' हा शब्द "ऑनलाइन" या इंग्रजी शब्दासाठी मराठी प्रतिशब्द म्हणून विजयकुमार कुबेर मोटे यांनी सुचविल्याची बातमी विविध मराठी वर्तमानपत्रांत प्रसिद्ध झाली. या बातम्यांमध्ये मराठीतील तांत्रिक शब्दसंपदा समृद्ध करण्याच्या उद्देशाने हा शब्द तयार केल्याचे नमूद करण्यात आले आहे.<ref>{{Cite news |title=ऑनलाइनला मराठी पर्याय; मोहोळच्या विजयकुमार मोटे यांची 'आंतरजालस्पर्शी' शब्दनिर्मिती |newspaper=अकलूज वैभव |page=4 |date= 2026-06-06 |language=mr }}</ref><ref>{{Cite news |title=ऑनलाइनला मराठी पर्याय; मोहोळच्या विजयकुमार मोटे यांची 'आंतरजालस्पर्शी' शब्दनिर्मिती |newspaper=बळींचे राज्य |date= 2026-06-06 |page=2 |language=mr }}</ref> == संदर्भ == {{Reflist}} :संदर्भ? -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २१:०१, ४ जुलै २०२६ (IST) :@[[सदस्य:विजयकुमार मोटे|विजयकुमार मोटे]] नमस्कार, सदरील लेखात अनेक त्रुटी आहेत. सर्वप्रथम लेखास सोशल मीडिया, जसेकी फेसबुक, यांचे संदर्भ जोडता येत नाहीत. सदरील शब्द निर्मिती ही स्वयंघोषित आहे, मान्यता प्राप्त नाही. विकिपीडियावर स्वतःवर किंवा स्वतःशी संबंधित लेख लिहिता येत नाहीत. अपेक्षा आहे की, विकिपीडियावर सध्या एक लाखापेक्षा अधिक लेख असून त्यात आपण छोट छोटी संपादने करून आपले योगदान देताल. लवकरच हा मसुदा उडवण्यात येईल. -[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">. संतोष गोरे .</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> ✉️</span>]] ) १०:०१, १० जुलै २०२६ (IST) ::@[[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] https://epaper.pudhari.news/editionname/MySolapur/PUDHARI_MSOL/page/4/article/PUDHARI_MSOL_20260710_04_8 :: याबाबत काय करावे . किंवा वर्तमानपत्रातील बातमीची चित्रे अशी अपलोड करावीत :: आपण सांगावे . या आपण संपादन करावे [[सदस्य:विजयकुमार मोटे|विजयकुमार मोटे]] ([[सदस्य चर्चा:विजयकुमार मोटे|चर्चा]]) १०:४४, १० जुलै २०२६ (IST) == इतरांचे बदल == {{साद|विजयकुमार मोटे}}, इतरांचे बदल काढू नयेत ही विनंती. -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २१:०५, ४ जुलै २०२६ (IST) 2tw8dzn03m9rgfev20eutq90hcxmfsf 2693547 2693537 2026-07-10T05:51:00Z संतोष गोरे 135680 /* संदर्भ */ Reply 2693547 wikitext text/x-wiki {{पान काढा}} ONLINE (ऑनलाइन) या इंग्रजी शब्दाला मराठी मध्ये 'आंतरजालस्पर्शी' हा शब्द आहे.. (Internet ) इंटरनेट म्हणजे आंतरजाल.. स्पर्शी" म्हणजे स्पर्श करणारा, संपर्कात असलेला, संपर्कात येणार म्हणून ऑनलाईन (Online) साठी व्याख्या -"इंटरनेटवरून (आंतरजालामार्फत) संपर्कात असलेला म्हणजे आंतरजालस्पर्शी' अशी व्याख्या आपल्याला 'ऑनलाईन' साठी मराठीत वापरल्या जाणाऱ्या शब्दासाठी करता येईल. यावरून एकापेक्षा जास्त लोक ( मर्यादा असलेल्या) आंतरजालावरून संपर्कात येत असतील तर त्यावेळी 'कक्षीय आंतरजालस्पर्शी' असा शब्द वापरता येईल. खालीलप्रमाणे 'आंतरजालस्पर्शी' या शब्दाची व्याकरण, शब्दरचना आणि अर्थ यांच्या दृष्टीने औपचारिक नोंद करता येईल. 'आंतरजालस्पर्शी' या शब्दाची व्याकरण, शब्दरचना आणि अर्थ यांच्या दृष्टीने औपचारिक नोंद करता येईल. आंतरजालस्पर्शी शब्दप्रकार : विशेषण (आवश्यकतेनुसार नाम म्हणूनही वापरता येतो) व्युत्पत्ती : आंतरजाल = इंटरनेट (Inter + Net → आंतरजाल) स्पर्शी = स्पर्श करणारा, संपर्कात असलेला, संलग्न असलेला. समास : तत्पुरुष समास (आंतरजालाशी स्पर्श/संपर्क असलेला) उदाहरणे आज सर्व शासकीय सेवा आंतरजालस्पर्शी पद्धतीने उपलब्ध आहेत. विद्यार्थ्यांनी अर्ज आंतरजालस्पर्शी प्रणालीद्वारे भरावेत. बँकेची आंतरजालस्पर्शी व्यवहार सेवा चोवीस तास सुरू असते. भाषिक वैशिष्ट्य 'स्पर्शी' हा प्रत्यय मराठीत संपर्क किंवा संलग्नता दर्शवितो. त्यामुळे आंतरजालस्पर्शी म्हणजे "आंतरजालाशी (इंटरनेटशी) संपर्कात असलेला किंवा आंतरजालाद्वारे कार्य करणारा" असा अर्थ स्पष्ट होतो. हा शब्द इंग्रजीतील Online या संकल्पनेचा अर्थपूर्ण, मराठी व्याकरणाशी सुसंगत आणि सहज समजणारा प्रतिशब्द मानता येईल. शब्दाचा उगम (निर्मिती):मराठी भाषेमध्ये 'ऑनलाइन' या शब्दाऐवजी योग्य आणि अर्थपूर्ण शब्द असावा, म्हणून या शब्दाची निर्मिती झाली. हा शब्द स्वतः ‍ ‍(विजयकुमार मोटे) तयार केला असून, सर्वप्रथम त्यांच्या लेखनात याचा वापर झाला आहे : सदरील विभाग [[सदस्य:विजयकुमार मोटे|विजयकुमार मोटे]] यांनी ४ जुलै २०२६ रोजी निर्माण केल्याचे दिसते. -[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">. संतोष गोरे .</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> ✉️</span>]] ) १२:४३, ४ जुलै २०२६ (IST) :@[[सदस्य:विजयकुमार मोटे|विजयकुमार मोटे]] नमस्कार, आपण online या इंग्लिश शब्दाची व्याख्या देत आहात की internet? याच सोबत "आंतरजालस्पर्शी" हा शब्द आपल्याला आंतरजालावर कुठे आढळला? याचा खुलासा कराल का?-[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">. संतोष गोरे .</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> ✉️</span>]] ) १२:४५, ४ जुलै २०२६ (IST) == आंतरजालस्पर्शी हा मराठी शब्द ऑनलाईन या इंग्रजी शब्दासाठी सर्वप्रथम कोणी वापरला == शब्दाचा उगम (निर्मिती):मराठी भाषेमध्ये 'ऑनलाइन' या शब्दाऐवजी योग्य आणि अर्थपूर्ण शब्द असावा, म्हणून या शब्दाची निर्मिती झाली. हा शब्द स्वतः ‍ ‍(विजयकुमार मोटे) तयार केला असून, सर्वप्रथम त्यांच्या लेखनात याचा वापर झाला आहे [[सदस्य:विजयकुमार मोटे|विजयकुमार मोटे]] ([[सदस्य चर्चा:विजयकुमार मोटे|चर्चा]]) १५:१२, ४ जुलै २०२६ (IST) == माध्यमांतील उल्लेख == ''आंतरजालस्पर्शी'' हा शब्द "ऑनलाइन" या इंग्रजी शब्दासाठी मराठी प्रतिशब्द म्हणून विजयकुमार कुबेर मोटे यांनी सुचविल्याची बातमी विविध मराठी वर्तमानपत्रांत प्रसिद्ध झाली. या बातम्यांमध्ये मराठीतील तांत्रिक शब्दसंपदा समृद्ध करण्याच्या उद्देशाने हा शब्द तयार केल्याचे नमूद करण्यात आले आहे.<ref>{{Cite news |title=ऑनलाइनला मराठी पर्याय; मोहोळच्या विजयकुमार मोटे यांची 'आंतरजालस्पर्शी' शब्दनिर्मिती |newspaper=अकलूज वैभव |page=4 |date= 2026-06-06 |language=mr }}</ref><ref>{{Cite news |title=ऑनलाइनला मराठी पर्याय; मोहोळच्या विजयकुमार मोटे यांची 'आंतरजालस्पर्शी' शब्दनिर्मिती |newspaper=बळींचे राज्य |date= 2026-06-06 |page=2 |language=mr }}</ref> == संदर्भ == {{Reflist}} :संदर्भ? -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २१:०१, ४ जुलै २०२६ (IST) :@[[सदस्य:विजयकुमार मोटे|विजयकुमार मोटे]] नमस्कार, सदरील लेखात अनेक त्रुटी आहेत. सर्वप्रथम लेखास सोशल मीडिया, जसेकी फेसबुक, यांचे संदर्भ जोडता येत नाहीत. सदरील शब्द निर्मिती ही स्वयंघोषित आहे, मान्यता प्राप्त नाही. विकिपीडियावर स्वतःवर किंवा स्वतःशी संबंधित लेख लिहिता येत नाहीत. अपेक्षा आहे की, विकिपीडियावर सध्या एक लाखापेक्षा अधिक लेख असून त्यात आपण छोट छोटी संपादने करून आपले योगदान देताल. लवकरच हा मसुदा उडवण्यात येईल. -[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">. संतोष गोरे .</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> ✉️</span>]] ) १०:०१, १० जुलै २०२६ (IST) ::@[[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] https://epaper.pudhari.news/editionname/MySolapur/PUDHARI_MSOL/page/4/article/PUDHARI_MSOL_20260710_04_8 :: याबाबत काय करावे . किंवा वर्तमानपत्रातील बातमीची चित्रे अशी अपलोड करावीत :: आपण सांगावे . या आपण संपादन करावे [[सदस्य:विजयकुमार मोटे|विजयकुमार मोटे]] ([[सदस्य चर्चा:विजयकुमार मोटे|चर्चा]]) १०:४४, १० जुलै २०२६ (IST) :::साधा प्रश्न आहे, कशाला जोडायचे, त्यात तुम्ही तुमचीच माहिती देताय? शासनाने/मराठी विश्वकोशाने नाही दिली ती बातमी. आणि हो, आंतरजालस्पर्शी हे internet connectivity चे स्वैर भाषांतर होऊ शकते, ऑनलाईन चे नाही. आपल्या मोबाईल मध्ये विविध अँप आहेत, जे ऑनलाईन साठी उपलब्ध हा शब्द खूप काळापासून वापरतात. अजून जास्त जवळचे शब्द पाहिजे असतील तर सम्पृक्त, संलग्न अथवा अधिव्याप्त हे होऊ शकतात, आंतरजालस्पर्शी नाही. -[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">. संतोष गोरे .</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> ✉️</span>]] ) ११:२१, १० जुलै २०२६ (IST) == इतरांचे बदल == {{साद|विजयकुमार मोटे}}, इतरांचे बदल काढू नयेत ही विनंती. -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २१:०५, ४ जुलै २०२६ (IST) gxutssqx4g688tlvomgi236z3nc3q0n 2693549 2693547 2026-07-10T05:56:35Z विजयकुमार मोटे 184900 /* संदर्भ */ Reply 2693549 wikitext text/x-wiki {{पान काढा}} ONLINE (ऑनलाइन) या इंग्रजी शब्दाला मराठी मध्ये 'आंतरजालस्पर्शी' हा शब्द आहे.. (Internet ) इंटरनेट म्हणजे आंतरजाल.. स्पर्शी" म्हणजे स्पर्श करणारा, संपर्कात असलेला, संपर्कात येणार म्हणून ऑनलाईन (Online) साठी व्याख्या -"इंटरनेटवरून (आंतरजालामार्फत) संपर्कात असलेला म्हणजे आंतरजालस्पर्शी' अशी व्याख्या आपल्याला 'ऑनलाईन' साठी मराठीत वापरल्या जाणाऱ्या शब्दासाठी करता येईल. यावरून एकापेक्षा जास्त लोक ( मर्यादा असलेल्या) आंतरजालावरून संपर्कात येत असतील तर त्यावेळी 'कक्षीय आंतरजालस्पर्शी' असा शब्द वापरता येईल. खालीलप्रमाणे 'आंतरजालस्पर्शी' या शब्दाची व्याकरण, शब्दरचना आणि अर्थ यांच्या दृष्टीने औपचारिक नोंद करता येईल. 'आंतरजालस्पर्शी' या शब्दाची व्याकरण, शब्दरचना आणि अर्थ यांच्या दृष्टीने औपचारिक नोंद करता येईल. आंतरजालस्पर्शी शब्दप्रकार : विशेषण (आवश्यकतेनुसार नाम म्हणूनही वापरता येतो) व्युत्पत्ती : आंतरजाल = इंटरनेट (Inter + Net → आंतरजाल) स्पर्शी = स्पर्श करणारा, संपर्कात असलेला, संलग्न असलेला. समास : तत्पुरुष समास (आंतरजालाशी स्पर्श/संपर्क असलेला) उदाहरणे आज सर्व शासकीय सेवा आंतरजालस्पर्शी पद्धतीने उपलब्ध आहेत. विद्यार्थ्यांनी अर्ज आंतरजालस्पर्शी प्रणालीद्वारे भरावेत. बँकेची आंतरजालस्पर्शी व्यवहार सेवा चोवीस तास सुरू असते. भाषिक वैशिष्ट्य 'स्पर्शी' हा प्रत्यय मराठीत संपर्क किंवा संलग्नता दर्शवितो. त्यामुळे आंतरजालस्पर्शी म्हणजे "आंतरजालाशी (इंटरनेटशी) संपर्कात असलेला किंवा आंतरजालाद्वारे कार्य करणारा" असा अर्थ स्पष्ट होतो. हा शब्द इंग्रजीतील Online या संकल्पनेचा अर्थपूर्ण, मराठी व्याकरणाशी सुसंगत आणि सहज समजणारा प्रतिशब्द मानता येईल. शब्दाचा उगम (निर्मिती):मराठी भाषेमध्ये 'ऑनलाइन' या शब्दाऐवजी योग्य आणि अर्थपूर्ण शब्द असावा, म्हणून या शब्दाची निर्मिती झाली. हा शब्द स्वतः ‍ ‍(विजयकुमार मोटे) तयार केला असून, सर्वप्रथम त्यांच्या लेखनात याचा वापर झाला आहे : सदरील विभाग [[सदस्य:विजयकुमार मोटे|विजयकुमार मोटे]] यांनी ४ जुलै २०२६ रोजी निर्माण केल्याचे दिसते. -[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">. संतोष गोरे .</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> ✉️</span>]] ) १२:४३, ४ जुलै २०२६ (IST) :@[[सदस्य:विजयकुमार मोटे|विजयकुमार मोटे]] नमस्कार, आपण online या इंग्लिश शब्दाची व्याख्या देत आहात की internet? याच सोबत "आंतरजालस्पर्शी" हा शब्द आपल्याला आंतरजालावर कुठे आढळला? याचा खुलासा कराल का?-[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">. संतोष गोरे .</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> ✉️</span>]] ) १२:४५, ४ जुलै २०२६ (IST) == आंतरजालस्पर्शी हा मराठी शब्द ऑनलाईन या इंग्रजी शब्दासाठी सर्वप्रथम कोणी वापरला == शब्दाचा उगम (निर्मिती):मराठी भाषेमध्ये 'ऑनलाइन' या शब्दाऐवजी योग्य आणि अर्थपूर्ण शब्द असावा, म्हणून या शब्दाची निर्मिती झाली. हा शब्द स्वतः ‍ ‍(विजयकुमार मोटे) तयार केला असून, सर्वप्रथम त्यांच्या लेखनात याचा वापर झाला आहे [[सदस्य:विजयकुमार मोटे|विजयकुमार मोटे]] ([[सदस्य चर्चा:विजयकुमार मोटे|चर्चा]]) १५:१२, ४ जुलै २०२६ (IST) == माध्यमांतील उल्लेख == ''आंतरजालस्पर्शी'' हा शब्द "ऑनलाइन" या इंग्रजी शब्दासाठी मराठी प्रतिशब्द म्हणून विजयकुमार कुबेर मोटे यांनी सुचविल्याची बातमी विविध मराठी वर्तमानपत्रांत प्रसिद्ध झाली. या बातम्यांमध्ये मराठीतील तांत्रिक शब्दसंपदा समृद्ध करण्याच्या उद्देशाने हा शब्द तयार केल्याचे नमूद करण्यात आले आहे.<ref>{{Cite news |title=ऑनलाइनला मराठी पर्याय; मोहोळच्या विजयकुमार मोटे यांची 'आंतरजालस्पर्शी' शब्दनिर्मिती |newspaper=अकलूज वैभव |page=4 |date= 2026-06-06 |language=mr }}</ref><ref>{{Cite news |title=ऑनलाइनला मराठी पर्याय; मोहोळच्या विजयकुमार मोटे यांची 'आंतरजालस्पर्शी' शब्दनिर्मिती |newspaper=बळींचे राज्य |date= 2026-06-06 |page=2 |language=mr }}</ref> == संदर्भ == {{Reflist}} :संदर्भ? -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २१:०१, ४ जुलै २०२६ (IST) :@[[सदस्य:विजयकुमार मोटे|विजयकुमार मोटे]] नमस्कार, सदरील लेखात अनेक त्रुटी आहेत. सर्वप्रथम लेखास सोशल मीडिया, जसेकी फेसबुक, यांचे संदर्भ जोडता येत नाहीत. सदरील शब्द निर्मिती ही स्वयंघोषित आहे, मान्यता प्राप्त नाही. विकिपीडियावर स्वतःवर किंवा स्वतःशी संबंधित लेख लिहिता येत नाहीत. अपेक्षा आहे की, विकिपीडियावर सध्या एक लाखापेक्षा अधिक लेख असून त्यात आपण छोट छोटी संपादने करून आपले योगदान देताल. लवकरच हा मसुदा उडवण्यात येईल. -[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">. संतोष गोरे .</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> ✉️</span>]] ) १०:०१, १० जुलै २०२६ (IST) ::@[[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] https://epaper.pudhari.news/editionname/MySolapur/PUDHARI_MSOL/page/4/article/PUDHARI_MSOL_20260710_04_8 :: याबाबत काय करावे . किंवा वर्तमानपत्रातील बातमीची चित्रे अशी अपलोड करावीत :: आपण सांगावे . या आपण संपादन करावे [[सदस्य:विजयकुमार मोटे|विजयकुमार मोटे]] ([[सदस्य चर्चा:विजयकुमार मोटे|चर्चा]]) १०:४४, १० जुलै २०२६ (IST) :::साधा प्रश्न आहे, कशाला जोडायचे, त्यात तुम्ही तुमचीच माहिती देताय? शासनाने/मराठी विश्वकोशाने नाही दिली ती बातमी. आणि हो, आंतरजालस्पर्शी हे internet connectivity चे स्वैर भाषांतर होऊ शकते, ऑनलाईन चे नाही. आपल्या मोबाईल मध्ये विविध अँप आहेत, जे ऑनलाईन साठी उपलब्ध हा शब्द खूप काळापासून वापरतात. अजून जास्त जवळचे शब्द पाहिजे असतील तर सम्पृक्त, संलग्न अथवा अधिव्याप्त हे होऊ शकतात, आंतरजालस्पर्शी नाही. -[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">. संतोष गोरे .</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> ✉️</span>]] ) ११:२१, १० जुलै २०२६ (IST) ::::highper link kadhun ::::takato [[सदस्य:विजयकुमार मोटे|विजयकुमार मोटे]] ([[सदस्य चर्चा:विजयकुमार मोटे|चर्चा]]) ११:२६, १० जुलै २०२६ (IST) == इतरांचे बदल == {{साद|विजयकुमार मोटे}}, इतरांचे बदल काढू नयेत ही विनंती. -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २१:०५, ४ जुलै २०२६ (IST) i8ki5xqma75d64w55chi8w0ln9luu5n 2693567 2693549 2026-07-10T06:47:36Z विजयकुमार मोटे 184900 2693567 wikitext text/x-wiki {{पान काढा}} ONLINE (ऑनलाइन) या इंग्रजी शब्दाला मराठी मध्ये 'आंतरजालस्पर्शी' हा शब्द आहे.. (Internet ) इंटरनेट म्हणजे आंतरजाल.. स्पर्शी" म्हणजे स्पर्श करणारा, संपर्कात असलेला, संपर्कात येणार म्हणून ऑनलाईन (Online) साठी व्याख्या -"इंटरनेटवरून (आंतरजालामार्फत) संपर्कात असलेला म्हणजे आंतरजालस्पर्शी' अशी व्याख्या आपल्याला 'ऑनलाईन' साठी मराठीत वापरल्या जाणाऱ्या शब्दासाठी करता येईल. यावरून एकापेक्षा जास्त लोक ( मर्यादा असलेल्या) आंतरजालावरून संपर्कात येत असतील तर त्यावेळी 'कक्षीय आंतरजालस्पर्शी' असा शब्द वापरता येईल. खालीलप्रमाणे 'आंतरजालस्पर्शी' या शब्दाची व्याकरण, शब्दरचना आणि अर्थ यांच्या दृष्टीने औपचारिक नोंद करता येईल. 'आंतरजालस्पर्शी' या शब्दाची व्याकरण, शब्दरचना आणि अर्थ यांच्या दृष्टीने औपचारिक नोंद करता येईल. आंतरजालस्पर्शी शब्दप्रकार : विशेषण (आवश्यकतेनुसार नाम म्हणूनही वापरता येतो) व्युत्पत्ती : आंतरजाल = इंटरनेट (Inter + Net → आंतरजाल) स्पर्शी = स्पर्श करणारा, संपर्कात असलेला, संलग्न असलेला. समास : तत्पुरुष समास (आंतरजालाशी स्पर्श/संपर्क असलेला) उदाहरणे आज सर्व शासकीय सेवा आंतरजालस्पर्शी पद्धतीने उपलब्ध आहेत. विद्यार्थ्यांनी अर्ज आंतरजालस्पर्शी प्रणालीद्वारे भरावेत. बँकेची आंतरजालस्पर्शी व्यवहार सेवा चोवीस तास सुरू असते. भाषिक वैशिष्ट्य 'स्पर्शी' हा प्रत्यय मराठीत संपर्क किंवा संलग्नता दर्शवितो. त्यामुळे आंतरजालस्पर्शी म्हणजे "आंतरजालाशी (इंटरनेटशी) संपर्कात असलेला किंवा आंतरजालाद्वारे कार्य करणारा" असा अर्थ स्पष्ट होतो. हा शब्द इंग्रजीतील Online या संकल्पनेचा अर्थपूर्ण, मराठी व्याकरणाशी सुसंगत आणि सहज समजणारा प्रतिशब्द मानता येईल. शब्दाचा उगम (निर्मिती):मराठी भाषेमध्ये 'ऑनलाइन' या शब्दाऐवजी योग्य आणि अर्थपूर्ण शब्द असावा, म्हणून या शब्दाची निर्मिती झाली. हा शब्द स्वतः ‍ ‍(विजयकुमार मोटे) तयार केला असून, सर्वप्रथम त्यांच्या लेखनात याचा वापर झाला आहे : सदरील विभाग [[सदस्य:विजयकुमार मोटे|विजयकुमार मोटे]] यांनी ४ जुलै २०२६ रोजी निर्माण केल्याचे दिसते. -[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">. संतोष गोरे .</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> ✉️</span>]] ) १२:४३, ४ जुलै २०२६ (IST) :@[[सदस्य:विजयकुमार मोटे|विजयकुमार मोटे]] नमस्कार, आपण online या इंग्लिश शब्दाची व्याख्या देत आहात की internet? याच सोबत "आंतरजालस्पर्शी" हा शब्द आपल्याला आंतरजालावर कुठे आढळला? याचा खुलासा कराल का?-[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">. संतोष गोरे .</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> ✉️</span>]] ) १२:४५, ४ जुलै २०२६ (IST) == आंतरजालस्पर्शी हा मराठी शब्द ऑनलाईन या इंग्रजी शब्दासाठी सर्वप्रथम कोणी वापरला == शब्दाचा उगम (निर्मिती):मराठी भाषेमध्ये 'ऑनलाइन' या शब्दाऐवजी योग्य आणि अर्थपूर्ण शब्द असावा, म्हणून या शब्दाची निर्मिती झाली. हा शब्द स्वतः ‍ ‍(विजयकुमार मोटे) तयार केला असून, सर्वप्रथम त्यांच्या लेखनात याचा वापर झाला आहे [[सदस्य:विजयकुमार मोटे|विजयकुमार मोटे]] ([[सदस्य चर्चा:विजयकुमार मोटे|चर्चा]]) १५:१२, ४ जुलै २०२६ (IST) == माध्यमांतील उल्लेख == ''आंतरजालस्पर्शी'' हा शब्द "ऑनलाइन" या इंग्रजी शब्दासाठी मराठी प्रतिशब्द म्हणून विजयकुमार कुबेर मोटे यांनी सुचविल्याची बातमी विविध मराठी वर्तमानपत्रांत प्रसिद्ध झाली. या बातम्यांमध्ये मराठीतील तांत्रिक शब्दसंपदा समृद्ध करण्याच्या उद्देशाने हा शब्द तयार केल्याचे नमूद करण्यात आले आहे.<ref>{{Cite news |title=ऑनलाइनला मराठी पर्याय; मोहोळच्या विजयकुमार मोटे यांची 'आंतरजालस्पर्शी' शब्दनिर्मिती |newspaper=अकलूज वैभव |page=4 |date= 2026-06-06 |language=mr }}</ref><ref>{{Cite news |title=ऑनलाइनला मराठी पर्याय; मोहोळच्या विजयकुमार मोटे यांची 'आंतरजालस्पर्शी' शब्दनिर्मिती |newspaper=बळींचे राज्य |date= 2026-06-06 |page=2 |language=mr }}</ref> <ref>{{Cite news |title=आंतरजालस्पर्शी : 'ऑनलाइन'ला मराठी प्रतिशब्द |url=https://epaper.pudhari.news/editionname/MySolapur/PUDHARI_MSOL/page/4/article/PUDHARI_MSOL_20260710_04_8 |newspaper=दैनिक पुढारी |date=2026-07-10 |language=mr |access-date=2026-07-10 }}</ref> == संदर्भ == {{Reflist}} :संदर्भ? -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २१:०१, ४ जुलै २०२६ (IST) :@[[सदस्य:विजयकुमार मोटे|विजयकुमार मोटे]] नमस्कार, सदरील लेखात अनेक त्रुटी आहेत. सर्वप्रथम लेखास सोशल मीडिया, जसेकी फेसबुक, यांचे संदर्भ जोडता येत नाहीत. सदरील शब्द निर्मिती ही स्वयंघोषित आहे, मान्यता प्राप्त नाही. विकिपीडियावर स्वतःवर किंवा स्वतःशी संबंधित लेख लिहिता येत नाहीत. अपेक्षा आहे की, विकिपीडियावर सध्या एक लाखापेक्षा अधिक लेख असून त्यात आपण छोट छोटी संपादने करून आपले योगदान देताल. लवकरच हा मसुदा उडवण्यात येईल. -[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">. संतोष गोरे .</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> ✉️</span>]] ) १०:०१, १० जुलै २०२६ (IST) ::@[[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] https://epaper.pudhari.news/editionname/MySolapur/PUDHARI_MSOL/page/4/article/PUDHARI_MSOL_20260710_04_8 :: याबाबत काय करावे . किंवा वर्तमानपत्रातील बातमीची चित्रे अशी अपलोड करावीत :: आपण सांगावे . या आपण संपादन करावे [[सदस्य:विजयकुमार मोटे|विजयकुमार मोटे]] ([[सदस्य चर्चा:विजयकुमार मोटे|चर्चा]]) १०:४४, १० जुलै २०२६ (IST) :::साधा प्रश्न आहे, कशाला जोडायचे, त्यात तुम्ही तुमचीच माहिती देताय? शासनाने/मराठी विश्वकोशाने नाही दिली ती बातमी. आणि हो, आंतरजालस्पर्शी हे internet connectivity चे स्वैर भाषांतर होऊ शकते, ऑनलाईन चे नाही. आपल्या मोबाईल मध्ये विविध अँप आहेत, जे ऑनलाईन साठी उपलब्ध हा शब्द खूप काळापासून वापरतात. अजून जास्त जवळचे शब्द पाहिजे असतील तर सम्पृक्त, संलग्न अथवा अधिव्याप्त हे होऊ शकतात, आंतरजालस्पर्शी नाही. -[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">. संतोष गोरे .</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> ✉️</span>]] ) ११:२१, १० जुलै २०२६ (IST) ::::highper link kadhun ::::takato [[सदस्य:विजयकुमार मोटे|विजयकुमार मोटे]] ([[सदस्य चर्चा:विजयकुमार मोटे|चर्चा]]) ११:२६, १० जुलै २०२६ (IST) == इतरांचे बदल == {{साद|विजयकुमार मोटे}}, इतरांचे बदल काढू नयेत ही विनंती. -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २१:०५, ४ जुलै २०२६ (IST) 7vfeuv7fw6ivpxrnee68q66bz26smo5 0 381287 2693553 2693362 2026-07-10T06:12:10Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2693553 wikitext text/x-wiki खालील यादी सिंगापूर क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची आहे. सिंगापूरने २२ जुलै २०१९ रोजी कतार विरुद्ध पहिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना खेळला. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | सिंगापूरने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. | आयसीसी सदस्यांचे आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध ट्वेंटी२० एकदिवसीय सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1190767.html ८३२] || २२ जुलै २०१९ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} || rowspan=3 | [[२०१८-१९ आयसीसी विश्व टी२० आशिया पात्रता - प्रादेशिक अंतिम फेरी|२०२१ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आशिया प्रादेशिक अंतिम फेरी पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1190773.html ८३७] || २६ जुलै २०१९ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1190776.html ८४०] || २८ जुलै २०१९ || {{cr|NEP}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1201681.html ८९५] || २८ सप्टेंबर २०१९ || {{cr|NEP}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|NEP}} || rowspan=3 | [[२०१९-२० सिंगापूर तिरंगी मालिका|२०१९ सिंगापूर तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1201682.html ८९७] || २९ सप्टेंबर २०१९ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1201685.html ९०२] || ३ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|ZIM}} |- style="background:#cfc;" | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199499.html ९३५] || १८ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी]], [[दुबई]] || {{cr|SIN}} || rowspan=6 | [[२०१९ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक पात्रता|२०२१ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199510.html ९४८] || २० ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|BER}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी|आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी क्र.२]], [[दुबई]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199518.html ९५६] || २२ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|NED}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी]], [[दुबई]] || {{cr|NED}} |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199522.html ९६०] || २३ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|KEN}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी|आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी क्र.२]], [[दुबई]] || {{cr|KEN}} |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199529.html ९६७] || २५ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|PNG}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199535.html ९७७] || २६ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|NAM}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|NAM}} |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1217738.html १०६७] || २९ फेब्रुवारी २०२० || {{cr|THA}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्दथाई क्रिकेट ग्राउंड|तेर्दथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SIN}} || rowspan=3 | [[२०२० आशिया कप पात्रता#२०२० एसीसी पूर्वी क्षेत्र टी२०|२०२२ आशिया चषक पूर्व विभाग पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1217742.html १०७१] || ३ मार्च २०२० || {{cr|MAS}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्दथाई क्रिकेट ग्राउंड|तेर्दथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1217745.html १०७४] || ४ मार्च २०२० || {{cr|HK}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्दथाई क्रिकेट ग्राउंड|तेर्दथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SIN}} |- | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321311.html १५८३] || २८ जून २०२२ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} || rowspan=5 | |- | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321312.html १५८९] || २९ जून २०२२ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|MAS}} |- | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321313.html १५९२] || ३० जून २०२२ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|MAS}} |- | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1322011.html १५९९] || २ जुलै २०२२ || {{cr|PNG}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} |- | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1322012.html १६०५] || ३ जुलै २०२२ || {{cr|PNG}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321465.html १६३४] || ११ जुलै २०२२ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ZIM}} || rowspan=5 | [[२०२२ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक जागतिक पात्रता गट ब]] |- style="background:#cfc;" | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321470.html १६३७] || १२ जुलै २०२२ || {{flagicon|USA}} [[अमेरिका क्रिकेट संघ|अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने]] || {{flagicon|ZIM}} [[बुलावायो ॲथलेटिक क्लब]], [[बुलावायो]] || {{flagicon|USA}} [[अमेरिका क्रिकेट संघ|अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने]] |- style="background:#cfc;" | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321476.html १६५१] || १४ जुलै २०२२ || {{cr|JER}} || {{flagicon|ZIM}} [[बुलावायो ॲथलेटिक क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|JER}} |- style="background:#cfc;" | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321478.html १६५३] || १५ जुलै २०२२ || {{cr|HK}} || {{flagicon|ZIM}} [[बुलावायो ॲथलेटिक क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|HK}} |- style="background:#cfc;" | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321482.html १६६६] || १७ जुलै २०२२ || {{cr|JER}} || {{flagicon|ZIM}} [[बुलावायो ॲथलेटिक क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|JER}} |} {{देशानुसार ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी}} [[वर्ग:सिंगापूरमधील क्रिकेट|ट्वेंटी२० आंतरराष्ट्रीय]] nv35l6m5qs3d9aiqmynz7x3npm1ppr0 2693555 2693553 2026-07-10T06:17:08Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2693555 wikitext text/x-wiki खालील यादी सिंगापूर क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची आहे. सिंगापूरने २२ जुलै २०१९ रोजी कतार विरुद्ध पहिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना खेळला. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | सिंगापूरने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. | आयसीसी सदस्यांचे आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध ट्वेंटी२० एकदिवसीय सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1190767.html ८३२] || २२ जुलै २०१९ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} || rowspan=3 | [[२०१८-१९ आयसीसी विश्व टी२० आशिया पात्रता - प्रादेशिक अंतिम फेरी|२०२१ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आशिया प्रादेशिक अंतिम फेरी पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1190773.html ८३७] || २६ जुलै २०१९ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1190776.html ८४०] || २८ जुलै २०१९ || {{cr|NEP}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1201681.html ८९५] || २८ सप्टेंबर २०१९ || {{cr|NEP}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|NEP}} || rowspan=3 | [[२०१९-२० सिंगापूर तिरंगी मालिका|२०१९ सिंगापूर तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1201682.html ८९७] || २९ सप्टेंबर २०१९ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1201685.html ९०२] || ३ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|ZIM}} |- style="background:#cfc;" | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199499.html ९३५] || १८ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी]], [[दुबई]] || {{cr|SIN}} || rowspan=6 | [[२०१९ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक पात्रता|२०२१ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199510.html ९४८] || २० ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|BER}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी|आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी क्र.२]], [[दुबई]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199518.html ९५६] || २२ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|NED}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी]], [[दुबई]] || {{cr|NED}} |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199522.html ९६०] || २३ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|KEN}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी|आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी क्र.२]], [[दुबई]] || {{cr|KEN}} |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199529.html ९६७] || २५ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|PNG}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199535.html ९७७] || २६ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|NAM}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|NAM}} |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1217738.html १०६७] || २९ फेब्रुवारी २०२० || {{cr|THA}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्दथाई क्रिकेट ग्राउंड|तेर्दथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SIN}} || rowspan=3 | [[२०२० आशिया कप पात्रता#२०२० एसीसी पूर्वी क्षेत्र टी२०|२०२२ आशिया चषक पूर्व विभाग पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1217742.html १०७१] || ३ मार्च २०२० || {{cr|MAS}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्दथाई क्रिकेट ग्राउंड|तेर्दथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1217745.html १०७४] || ४ मार्च २०२० || {{cr|HK}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्दथाई क्रिकेट ग्राउंड|तेर्दथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SIN}} |- | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321311.html १५८३] || २८ जून २०२२ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} || rowspan=5 | |- | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321312.html १५८९] || २९ जून २०२२ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|MAS}} |- | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321313.html १५९२] || ३० जून २०२२ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|MAS}} |- | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1322011.html १५९९] || २ जुलै २०२२ || {{cr|PNG}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} |- | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1322012.html १६०५] || ३ जुलै २०२२ || {{cr|PNG}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321465.html १६३४] || ११ जुलै २०२२ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ZIM}} || rowspan=5 | [[२०२२ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक जागतिक पात्रता गट ब]] |- style="background:#cfc;" | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321470.html १६३७] || १२ जुलै २०२२ || {{flagicon|USA}} [[अमेरिका क्रिकेट संघ|अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने]] || {{flagicon|ZIM}} [[बुलावायो ॲथलेटिक क्लब]], [[बुलावायो]] || {{flagicon|USA}} [[अमेरिका क्रिकेट संघ|अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने]] |- style="background:#cfc;" | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321476.html १६५१] || १४ जुलै २०२२ || {{cr|JER}} || {{flagicon|ZIM}} [[बुलावायो ॲथलेटिक क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|JER}} |- style="background:#cfc;" | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321478.html १६५३] || १५ जुलै २०२२ || {{cr|HK}} || {{flagicon|ZIM}} [[बुलावायो ॲथलेटिक क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|HK}} |- style="background:#cfc;" | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321482.html १६६६] || १७ जुलै २०२२ || {{cr|JER}} || {{flagicon|ZIM}} [[बुलावायो ॲथलेटिक क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|JER}} |- style="background:#cfc;" | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1328849.html १७४०] || २० ऑगस्ट २०२२ || {{cr|HKG}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|HKG}} || rowspan=3 | [[२०२२ आशिया चषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1328851.html १७४२] || २२ ऑगस्ट २०२२ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|UAE}} |- style="background:#cfc;" | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1328853.html १७४४] || २४ ऑगस्ट २०२२ || {{cr|KUW}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|KUW}} |} {{देशानुसार ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी}} [[वर्ग:सिंगापूरमधील क्रिकेट|ट्वेंटी२० आंतरराष्ट्रीय]] akpeg2x2pdtv5xfydgxh2d6tayzqel1 2693558 2693555 2026-07-10T06:24:39Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2693558 wikitext text/x-wiki खालील यादी सिंगापूर क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची आहे. सिंगापूरने २२ जुलै २०१९ रोजी कतार विरुद्ध पहिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना खेळला. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | सिंगापूरने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. | आयसीसी सदस्यांचे आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध ट्वेंटी२० एकदिवसीय सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1190767.html ८३२] || २२ जुलै २०१९ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} || rowspan=3 | [[२०१८-१९ आयसीसी विश्व टी२० आशिया पात्रता - प्रादेशिक अंतिम फेरी|२०२१ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आशिया प्रादेशिक अंतिम फेरी पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1190773.html ८३७] || २६ जुलै २०१९ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1190776.html ८४०] || २८ जुलै २०१९ || {{cr|NEP}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1201681.html ८९५] || २८ सप्टेंबर २०१९ || {{cr|NEP}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|NEP}} || rowspan=3 | [[२०१९-२० सिंगापूर तिरंगी मालिका|२०१९ सिंगापूर तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1201682.html ८९७] || २९ सप्टेंबर २०१९ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1201685.html ९०२] || ३ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|ZIM}} |- style="background:#cfc;" | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199499.html ९३५] || १८ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी]], [[दुबई]] || {{cr|SIN}} || rowspan=6 | [[२०१९ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक पात्रता|२०२१ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199510.html ९४८] || २० ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|BER}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी|आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी क्र.२]], [[दुबई]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199518.html ९५६] || २२ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|NED}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी]], [[दुबई]] || {{cr|NED}} |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199522.html ९६०] || २३ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|KEN}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी|आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी क्र.२]], [[दुबई]] || {{cr|KEN}} |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199529.html ९६७] || २५ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|PNG}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199535.html ९७७] || २६ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|NAM}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|NAM}} |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1217738.html १०६७] || २९ फेब्रुवारी २०२० || {{cr|THA}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्दथाई क्रिकेट ग्राउंड|तेर्दथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SIN}} || rowspan=3 | [[२०२० आशिया कप पात्रता#२०२० एसीसी पूर्वी क्षेत्र टी२०|२०२२ आशिया चषक पूर्व विभाग पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1217742.html १०७१] || ३ मार्च २०२० || {{cr|MAS}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्दथाई क्रिकेट ग्राउंड|तेर्दथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1217745.html १०७४] || ४ मार्च २०२० || {{cr|HK}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्दथाई क्रिकेट ग्राउंड|तेर्दथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SIN}} |- | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321311.html १५८३] || २८ जून २०२२ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} || rowspan=5 | |- | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321312.html १५८९] || २९ जून २०२२ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|MAS}} |- | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321313.html १५९२] || ३० जून २०२२ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|MAS}} |- | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1322011.html १५९९] || २ जुलै २०२२ || {{cr|PNG}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} |- | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1322012.html १६०५] || ३ जुलै २०२२ || {{cr|PNG}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321465.html १६३४] || ११ जुलै २०२२ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ZIM}} || rowspan=5 | [[२०२२ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक जागतिक पात्रता गट ब]] |- style="background:#cfc;" | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321470.html १६३७] || १२ जुलै २०२२ || {{flagicon|USA}} [[अमेरिका क्रिकेट संघ|अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने]] || {{flagicon|ZIM}} [[बुलावायो ॲथलेटिक क्लब]], [[बुलावायो]] || {{flagicon|USA}} [[अमेरिका क्रिकेट संघ|अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने]] |- style="background:#cfc;" | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321476.html १६५१] || १४ जुलै २०२२ || {{cr|JER}} || {{flagicon|ZIM}} [[बुलावायो ॲथलेटिक क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|JER}} |- style="background:#cfc;" | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321478.html १६५३] || १५ जुलै २०२२ || {{cr|HK}} || {{flagicon|ZIM}} [[बुलावायो ॲथलेटिक क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|HK}} |- style="background:#cfc;" | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321482.html १६६६] || १७ जुलै २०२२ || {{cr|JER}} || {{flagicon|ZIM}} [[बुलावायो ॲथलेटिक क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|JER}} |- style="background:#cfc;" | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1328849.html १७४०] || २० ऑगस्ट २०२२ || {{cr|HKG}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|HKG}} || rowspan=3 | [[२०२२ आशिया चषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1328851.html १७४२] || २२ ऑगस्ट २०२२ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|UAE}} |- style="background:#cfc;" | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1328853.html १७४४] || २४ ऑगस्ट २०२२ || {{cr|KUW}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|KUW}} |- style="background:#cfc;" | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1349379.html १९५७] || १५ डिसेंबर २०२२ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|QAT}} || rowspan=7 | [[२०२२-२३ मलेशिया चौरंगी मालिका|२०२२ मलेशिया चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1349381.html १९६१] || १६ डिसेंबर २०२२ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || टाय |- style="background:#cfc;" | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1349383.html १९६५] || १८ डिसेंबर २०२२ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|MAS}} |- style="background:#cfc;" | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1349384.html १९६८] || १९ डिसेंबर २०२२ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|QAT}} |- style="background:#cfc;" | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1349386.html १९७४] || २१ डिसेंबर २०२२ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|BHR}} |- style="background:#cfc;" | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1349388.html १९७६] || २२ डिसेंबर २०२२ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|MAS}} |- style="background:#cfc;" | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1349390.html १९८०] || २३ डिसेंबर २०२२ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|QAT}} |} {{देशानुसार ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी}} [[वर्ग:सिंगापूरमधील क्रिकेट|ट्वेंटी२० आंतरराष्ट्रीय]] gzbsvrlxy4u3ykdbihibtdrtmn6n7n9 2693560 2693558 2026-07-10T06:28:13Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2693560 wikitext text/x-wiki खालील यादी सिंगापूर क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची आहे. सिंगापूरने २२ जुलै २०१९ रोजी कतार विरुद्ध पहिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना खेळला. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | सिंगापूरने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. | आयसीसी सदस्यांचे आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध ट्वेंटी२० एकदिवसीय सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1190767.html ८३२] || २२ जुलै २०१९ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} || rowspan=3 | [[२०१८-१९ आयसीसी विश्व टी२० आशिया पात्रता - प्रादेशिक अंतिम फेरी|२०२१ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आशिया प्रादेशिक अंतिम फेरी पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1190773.html ८३७] || २६ जुलै २०१९ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1190776.html ८४०] || २८ जुलै २०१९ || {{cr|NEP}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1201681.html ८९५] || २८ सप्टेंबर २०१९ || {{cr|NEP}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|NEP}} || rowspan=3 | [[२०१९-२० सिंगापूर तिरंगी मालिका|२०१९ सिंगापूर तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1201682.html ८९७] || २९ सप्टेंबर २०१९ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1201685.html ९०२] || ३ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|ZIM}} |- style="background:#cfc;" | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199499.html ९३५] || १८ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी]], [[दुबई]] || {{cr|SIN}} || rowspan=6 | [[२०१९ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक पात्रता|२०२१ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199510.html ९४८] || २० ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|BER}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी|आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी क्र.२]], [[दुबई]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199518.html ९५६] || २२ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|NED}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी]], [[दुबई]] || {{cr|NED}} |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199522.html ९६०] || २३ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|KEN}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी|आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी क्र.२]], [[दुबई]] || {{cr|KEN}} |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199529.html ९६७] || २५ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|PNG}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199535.html ९७७] || २६ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|NAM}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|NAM}} |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1217738.html १०६७] || २९ फेब्रुवारी २०२० || {{cr|THA}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्दथाई क्रिकेट ग्राउंड|तेर्दथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SIN}} || rowspan=3 | [[२०२० आशिया कप पात्रता#२०२० एसीसी पूर्वी क्षेत्र टी२०|२०२२ आशिया चषक पूर्व विभाग पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1217742.html १०७१] || ३ मार्च २०२० || {{cr|MAS}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्दथाई क्रिकेट ग्राउंड|तेर्दथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1217745.html १०७४] || ४ मार्च २०२० || {{cr|HK}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्दथाई क्रिकेट ग्राउंड|तेर्दथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SIN}} |- | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321311.html १५८३] || २८ जून २०२२ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} || rowspan=5 | |- | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321312.html १५८९] || २९ जून २०२२ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|MAS}} |- | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321313.html १५९२] || ३० जून २०२२ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|MAS}} |- | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1322011.html १५९९] || २ जुलै २०२२ || {{cr|PNG}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} |- | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1322012.html १६०५] || ३ जुलै २०२२ || {{cr|PNG}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321465.html १६३४] || ११ जुलै २०२२ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ZIM}} || rowspan=5 | [[२०२२ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक जागतिक पात्रता गट ब]] |- style="background:#cfc;" | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321470.html १६३७] || १२ जुलै २०२२ || {{flagicon|USA}} [[अमेरिका क्रिकेट संघ|अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने]] || {{flagicon|ZIM}} [[बुलावायो ॲथलेटिक क्लब]], [[बुलावायो]] || {{flagicon|USA}} [[अमेरिका क्रिकेट संघ|अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने]] |- style="background:#cfc;" | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321476.html १६५१] || १४ जुलै २०२२ || {{cr|JER}} || {{flagicon|ZIM}} [[बुलावायो ॲथलेटिक क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|JER}} |- style="background:#cfc;" | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321478.html १६५३] || १५ जुलै २०२२ || {{cr|HK}} || {{flagicon|ZIM}} [[बुलावायो ॲथलेटिक क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|HK}} |- style="background:#cfc;" | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321482.html १६६६] || १७ जुलै २०२२ || {{cr|JER}} || {{flagicon|ZIM}} [[बुलावायो ॲथलेटिक क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|JER}} |- style="background:#cfc;" | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1328849.html १७४०] || २० ऑगस्ट २०२२ || {{cr|HKG}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|HKG}} || rowspan=3 | [[२०२२ आशिया चषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1328851.html १७४२] || २२ ऑगस्ट २०२२ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|UAE}} |- style="background:#cfc;" | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1328853.html १७४४] || २४ ऑगस्ट २०२२ || {{cr|KUW}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|KUW}} |- style="background:#cfc;" | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1349379.html १९५७] || १५ डिसेंबर २०२२ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|QAT}} || rowspan=7 | [[२०२२-२३ मलेशिया चौरंगी मालिका|२०२२ मलेशिया चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1349381.html १९६१] || १६ डिसेंबर २०२२ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || टाय |- style="background:#cfc;" | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1349383.html १९६५] || १८ डिसेंबर २०२२ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|MAS}} |- style="background:#cfc;" | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1349384.html १९६८] || १९ डिसेंबर २०२२ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|QAT}} |- style="background:#cfc;" | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1349386.html १९७४] || २१ डिसेंबर २०२२ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|BHR}} |- style="background:#cfc;" | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1349388.html १९७६] || २२ डिसेंबर २०२२ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|MAS}} |- style="background:#cfc;" | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1349390.html १९८०] || २३ डिसेंबर २०२२ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|QAT}} |- style="background:#cfc;" | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1370794.html २०५२] || ३ मे २०२३ || {{cr|PHI}} || {{flagicon|CAM}} [[पनॉम पेन|ए.झेड समुह क्रिकेट मैदान]], [[पनॉम पेन]] || {{cr|SIN}} || rowspan=3 | [[२०२३ दक्षिण पूर्व आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट – पुरुषांची स्पर्धा#टी-२०|२०२३ दक्षिण-पूर्व आशियाई खेळ]] |- style="background:#cfc;" | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1370796.html २०५४] || ४ मे २०२३ || {{cr|CAM}} || {{flagicon|CAM}} [[पनॉम पेन|ए.झेड समुह क्रिकेट मैदान]], [[पनॉम पेन]] || {{cr|CAM}} |- style="background:#cfc;" | ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1370798.html २०६५] || ११ मे २०२३ || {{cr|IDN}} || {{flagicon|CAM}} [[पनॉम पेन|ए.झेड समुह क्रिकेट मैदान]], [[पनॉम पेन]] || {{cr|SIN}} |} {{देशानुसार ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी}} [[वर्ग:सिंगापूरमधील क्रिकेट|ट्वेंटी२० आंतरराष्ट्रीय]] a1ct0snht9yl7roc9l0u1h40le0b82i 2693561 2693560 2026-07-10T06:33:36Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2693561 wikitext text/x-wiki खालील यादी सिंगापूर क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची आहे. सिंगापूरने २२ जुलै २०१९ रोजी कतार विरुद्ध पहिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना खेळला. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | सिंगापूरने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. | आयसीसी सदस्यांचे आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध ट्वेंटी२० एकदिवसीय सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1190767.html ८३२] || २२ जुलै २०१९ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} || rowspan=3 | [[२०१८-१९ आयसीसी विश्व टी२० आशिया पात्रता - प्रादेशिक अंतिम फेरी|२०२१ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आशिया प्रादेशिक अंतिम फेरी पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1190773.html ८३७] || २६ जुलै २०१९ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1190776.html ८४०] || २८ जुलै २०१९ || {{cr|NEP}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1201681.html ८९५] || २८ सप्टेंबर २०१९ || {{cr|NEP}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|NEP}} || rowspan=3 | [[२०१९-२० सिंगापूर तिरंगी मालिका|२०१९ सिंगापूर तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1201682.html ८९७] || २९ सप्टेंबर २०१९ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1201685.html ९०२] || ३ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|ZIM}} |- style="background:#cfc;" | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199499.html ९३५] || १८ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी]], [[दुबई]] || {{cr|SIN}} || rowspan=6 | [[२०१९ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक पात्रता|२०२१ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199510.html ९४८] || २० ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|BER}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी|आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी क्र.२]], [[दुबई]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199518.html ९५६] || २२ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|NED}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी]], [[दुबई]] || {{cr|NED}} |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199522.html ९६०] || २३ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|KEN}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी|आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी क्र.२]], [[दुबई]] || {{cr|KEN}} |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199529.html ९६७] || २५ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|PNG}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199535.html ९७७] || २६ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|NAM}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|NAM}} |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1217738.html १०६७] || २९ फेब्रुवारी २०२० || {{cr|THA}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्दथाई क्रिकेट ग्राउंड|तेर्दथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SIN}} || rowspan=3 | [[२०२० आशिया कप पात्रता#२०२० एसीसी पूर्वी क्षेत्र टी२०|२०२२ आशिया चषक पूर्व विभाग पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1217742.html १०७१] || ३ मार्च २०२० || {{cr|MAS}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्दथाई क्रिकेट ग्राउंड|तेर्दथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1217745.html १०७४] || ४ मार्च २०२० || {{cr|HK}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्दथाई क्रिकेट ग्राउंड|तेर्दथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SIN}} |- | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321311.html १५८३] || २८ जून २०२२ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} || rowspan=5 | |- | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321312.html १५८९] || २९ जून २०२२ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|MAS}} |- | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321313.html १५९२] || ३० जून २०२२ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|MAS}} |- | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1322011.html १५९९] || २ जुलै २०२२ || {{cr|PNG}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} |- | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1322012.html १६०५] || ३ जुलै २०२२ || {{cr|PNG}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321465.html १६३४] || ११ जुलै २०२२ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ZIM}} || rowspan=5 | [[२०२२ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक जागतिक पात्रता गट ब]] |- style="background:#cfc;" | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321470.html १६३७] || १२ जुलै २०२२ || {{flagicon|USA}} [[अमेरिका क्रिकेट संघ|अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने]] || {{flagicon|ZIM}} [[बुलावायो ॲथलेटिक क्लब]], [[बुलावायो]] || {{flagicon|USA}} [[अमेरिका क्रिकेट संघ|अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने]] |- style="background:#cfc;" | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321476.html १६५१] || १४ जुलै २०२२ || {{cr|JER}} || {{flagicon|ZIM}} [[बुलावायो ॲथलेटिक क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|JER}} |- style="background:#cfc;" | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321478.html १६५३] || १५ जुलै २०२२ || {{cr|HK}} || {{flagicon|ZIM}} [[बुलावायो ॲथलेटिक क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|HK}} |- style="background:#cfc;" | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321482.html १६६६] || १७ जुलै २०२२ || {{cr|JER}} || {{flagicon|ZIM}} [[बुलावायो ॲथलेटिक क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|JER}} |- style="background:#cfc;" | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1328849.html १७४०] || २० ऑगस्ट २०२२ || {{cr|HKG}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|HKG}} || rowspan=3 | [[२०२२ आशिया चषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1328851.html १७४२] || २२ ऑगस्ट २०२२ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|UAE}} |- style="background:#cfc;" | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1328853.html १७४४] || २४ ऑगस्ट २०२२ || {{cr|KUW}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|KUW}} |- style="background:#cfc;" | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1349379.html १९५७] || १५ डिसेंबर २०२२ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|QAT}} || rowspan=7 | [[२०२२-२३ मलेशिया चौरंगी मालिका|२०२२ मलेशिया चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1349381.html १९६१] || १६ डिसेंबर २०२२ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || टाय |- style="background:#cfc;" | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1349383.html १९६५] || १८ डिसेंबर २०२२ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|MAS}} |- style="background:#cfc;" | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1349384.html १९६८] || १९ डिसेंबर २०२२ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|QAT}} |- style="background:#cfc;" | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1349386.html १९७४] || २१ डिसेंबर २०२२ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|BHR}} |- style="background:#cfc;" | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1349388.html १९७६] || २२ डिसेंबर २०२२ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|MAS}} |- style="background:#cfc;" | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1349390.html १९८०] || २३ डिसेंबर २०२२ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|QAT}} |- style="background:#cfc;" | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1370794.html २०५२] || ३ मे २०२३ || {{cr|PHI}} || {{flagicon|CAM}} [[पनॉम पेन|ए.झेड समुह क्रिकेट मैदान]], [[पनॉम पेन]] || {{cr|SIN}} || rowspan=3 | [[२०२३ दक्षिण पूर्व आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट – पुरुषांची स्पर्धा#टी-२०|२०२३ दक्षिण-पूर्व आशियाई खेळ]] |- style="background:#cfc;" | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1370796.html २०५४] || ४ मे २०२३ || {{cr|CAM}} || {{flagicon|CAM}} [[पनॉम पेन|ए.झेड समुह क्रिकेट मैदान]], [[पनॉम पेन]] || {{cr|CAM}} |- style="background:#cfc;" | ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1370798.html २०६५] || ११ मे २०२३ || {{cr|IDN}} || {{flagicon|CAM}} [[पनॉम पेन|ए.झेड समुह क्रिकेट मैदान]], [[पनॉम पेन]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399106.html २२५७] || २८ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|CHN}} [[झेजियांग युनिव्हर्सिटी ऑफ टेक्नॉलॉजी क्रिकेट फील्ड]], [[हांगचौ]] || {{cr|MAS}} || rowspan=2 | [[२०२२ आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट – पुरुषांची स्पर्धा|२०२२ आशियाई खेळ]] |- style="background:#cfc;" | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399109.html २२६२] || २८ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|THA}} || {{flagicon|CHN}} [[झेजियांग युनिव्हर्सिटी ऑफ टेक्नॉलॉजी क्रिकेट फील्ड]], [[हांगचौ]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1405314.html २३३४] || ३० ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|NEP}} || {{flagicon|NEP}} [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कीर्तिपूर]] || {{cr|NEP}} || rowspan=3 | [[२०२३ आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक आशिया पात्रता#प्रादेशिक अंतिम फेरी|२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आशिया प्रादेशिक अंतिम फेरी पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1405317.html २३३८] || ३१ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|OMA}} || {{flagicon|NEP}} [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कीर्तिपूर]] || {{cr|OMA}} |- style="background:#cfc;" | ४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1405323.html २३४४] || २ नोव्हेंबर २०२३ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|NEP}} [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कीर्तिपूर]] || {{cr|MAS}} |} {{देशानुसार ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी}} [[वर्ग:सिंगापूरमधील क्रिकेट|ट्वेंटी२० आंतरराष्ट्रीय]] moctf98xyn0qmqnhvl15tcjvpmghjro 2693565 2693561 2026-07-10T06:40:11Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2693565 wikitext text/x-wiki खालील यादी सिंगापूर क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची आहे. सिंगापूरने २२ जुलै २०१९ रोजी कतार विरुद्ध पहिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना खेळला. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | सिंगापूरने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. | आयसीसी सदस्यांचे आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध ट्वेंटी२० एकदिवसीय सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1190767.html ८३२] || २२ जुलै २०१९ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} || rowspan=3 | [[२०१८-१९ आयसीसी विश्व टी२० आशिया पात्रता - प्रादेशिक अंतिम फेरी|२०२१ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आशिया प्रादेशिक अंतिम फेरी पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1190773.html ८३७] || २६ जुलै २०१९ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1190776.html ८४०] || २८ जुलै २०१९ || {{cr|NEP}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1201681.html ८९५] || २८ सप्टेंबर २०१९ || {{cr|NEP}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|NEP}} || rowspan=3 | [[२०१९-२० सिंगापूर तिरंगी मालिका|२०१९ सिंगापूर तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1201682.html ८९७] || २९ सप्टेंबर २०१९ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1201685.html ९०२] || ३ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|ZIM}} |- style="background:#cfc;" | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199499.html ९३५] || १८ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी]], [[दुबई]] || {{cr|SIN}} || rowspan=6 | [[२०१९ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक पात्रता|२०२१ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199510.html ९४८] || २० ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|BER}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी|आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी क्र.२]], [[दुबई]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199518.html ९५६] || २२ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|NED}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी]], [[दुबई]] || {{cr|NED}} |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199522.html ९६०] || २३ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|KEN}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी|आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी क्र.२]], [[दुबई]] || {{cr|KEN}} |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199529.html ९६७] || २५ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|PNG}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199535.html ९७७] || २६ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|NAM}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|NAM}} |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1217738.html १०६७] || २९ फेब्रुवारी २०२० || {{cr|THA}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्दथाई क्रिकेट ग्राउंड|तेर्दथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SIN}} || rowspan=3 | [[२०२० आशिया कप पात्रता#२०२० एसीसी पूर्वी क्षेत्र टी२०|२०२२ आशिया चषक पूर्व विभाग पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1217742.html १०७१] || ३ मार्च २०२० || {{cr|MAS}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्दथाई क्रिकेट ग्राउंड|तेर्दथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1217745.html १०७४] || ४ मार्च २०२० || {{cr|HK}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्दथाई क्रिकेट ग्राउंड|तेर्दथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SIN}} |- | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321311.html १५८३] || २८ जून २०२२ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} || rowspan=5 | |- | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321312.html १५८९] || २९ जून २०२२ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|MAS}} |- | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321313.html १५९२] || ३० जून २०२२ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|MAS}} |- | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1322011.html १५९९] || २ जुलै २०२२ || {{cr|PNG}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} |- | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1322012.html १६०५] || ३ जुलै २०२२ || {{cr|PNG}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321465.html १६३४] || ११ जुलै २०२२ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ZIM}} || rowspan=5 | [[२०२२ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक जागतिक पात्रता गट ब]] |- style="background:#cfc;" | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321470.html १६३७] || १२ जुलै २०२२ || {{flagicon|USA}} [[अमेरिका क्रिकेट संघ|अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने]] || {{flagicon|ZIM}} [[बुलावायो ॲथलेटिक क्लब]], [[बुलावायो]] || {{flagicon|USA}} [[अमेरिका क्रिकेट संघ|अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने]] |- style="background:#cfc;" | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321476.html १६५१] || १४ जुलै २०२२ || {{cr|JER}} || {{flagicon|ZIM}} [[बुलावायो ॲथलेटिक क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|JER}} |- style="background:#cfc;" | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321478.html १६५३] || १५ जुलै २०२२ || {{cr|HK}} || {{flagicon|ZIM}} [[बुलावायो ॲथलेटिक क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|HK}} |- style="background:#cfc;" | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321482.html १६६६] || १७ जुलै २०२२ || {{cr|JER}} || {{flagicon|ZIM}} [[बुलावायो ॲथलेटिक क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|JER}} |- style="background:#cfc;" | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1328849.html १७४०] || २० ऑगस्ट २०२२ || {{cr|HKG}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|HKG}} || rowspan=3 | [[२०२२ आशिया चषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1328851.html १७४२] || २२ ऑगस्ट २०२२ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|UAE}} |- style="background:#cfc;" | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1328853.html १७४४] || २४ ऑगस्ट २०२२ || {{cr|KUW}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|KUW}} |- style="background:#cfc;" | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1349379.html १९५७] || १५ डिसेंबर २०२२ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|QAT}} || rowspan=7 | [[२०२२-२३ मलेशिया चौरंगी मालिका|२०२२ मलेशिया चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1349381.html १९६१] || १६ डिसेंबर २०२२ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || टाय |- style="background:#cfc;" | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1349383.html १९६५] || १८ डिसेंबर २०२२ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|MAS}} |- style="background:#cfc;" | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1349384.html १९६८] || १९ डिसेंबर २०२२ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|QAT}} |- style="background:#cfc;" | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1349386.html १९७४] || २१ डिसेंबर २०२२ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|BHR}} |- style="background:#cfc;" | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1349388.html १९७६] || २२ डिसेंबर २०२२ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|MAS}} |- style="background:#cfc;" | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1349390.html १९८०] || २३ डिसेंबर २०२२ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|QAT}} |- style="background:#cfc;" | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1370794.html २०५२] || ३ मे २०२३ || {{cr|PHI}} || {{flagicon|CAM}} [[पनॉम पेन|ए.झेड समुह क्रिकेट मैदान]], [[पनॉम पेन]] || {{cr|SIN}} || rowspan=3 | [[२०२३ दक्षिण पूर्व आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट – पुरुषांची स्पर्धा#टी-२०|२०२३ दक्षिण-पूर्व आशियाई खेळ]] |- style="background:#cfc;" | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1370796.html २०५४] || ४ मे २०२३ || {{cr|CAM}} || {{flagicon|CAM}} [[पनॉम पेन|ए.झेड समुह क्रिकेट मैदान]], [[पनॉम पेन]] || {{cr|CAM}} |- style="background:#cfc;" | ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1370798.html २०६५] || ११ मे २०२३ || {{cr|IDN}} || {{flagicon|CAM}} [[पनॉम पेन|ए.झेड समुह क्रिकेट मैदान]], [[पनॉम पेन]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399106.html २२५७] || २८ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|CHN}} [[झेजियांग युनिव्हर्सिटी ऑफ टेक्नॉलॉजी क्रिकेट फील्ड]], [[हांगचौ]] || {{cr|MAS}} || rowspan=2 | [[२०२२ आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट – पुरुषांची स्पर्धा|२०२२ आशियाई खेळ]] |- style="background:#cfc;" | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399109.html २२६२] || २८ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|THA}} || {{flagicon|CHN}} [[झेजियांग युनिव्हर्सिटी ऑफ टेक्नॉलॉजी क्रिकेट फील्ड]], [[हांगचौ]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1405314.html २३३४] || ३० ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|NEP}} || {{flagicon|NEP}} [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कीर्तिपूर]] || {{cr|NEP}} || rowspan=3 | [[२०२३ आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक आशिया पात्रता#प्रादेशिक अंतिम फेरी|२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आशिया प्रादेशिक अंतिम फेरी पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1405317.html २३३८] || ३१ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|OMA}} || {{flagicon|NEP}} [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कीर्तिपूर]] || {{cr|OMA}} |- style="background:#cfc;" | ४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1405323.html २३४४] || २ नोव्हेंबर २०२३ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|NEP}} [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कीर्तिपूर]] || {{cr|MAS}} |- style="background:#cfc;" | ४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1418182.html २४४५] || २ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|MDV}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SIN}} || rowspan=5 | [[२०२४ एसीसी पुरुष चॅलेंजर चषक|२०२४ ए.सी.सी. पुरुष चॅलेंजर चषक]] |- style="background:#cfc;" | ४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1418186.html २४४९] || ४ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|THA}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|THA}} |- style="background:#cfc;" | ४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1418190.html २४५३] || ६ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|JPN}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1418195.html २४५८] || ९ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|CAM}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|CAM}} |- style="background:#cfc;" | ४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1418196.html २४६०] || ११ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|JPN}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SIN}} |} {{देशानुसार ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी}} [[वर्ग:सिंगापूरमधील क्रिकेट|ट्वेंटी२० आंतरराष्ट्रीय]] s566d8hzoucjbo57xi0nffk4cqhcscz 2693566 2693565 2026-07-10T06:44:35Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2693566 wikitext text/x-wiki खालील यादी सिंगापूर क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची आहे. सिंगापूरने २२ जुलै २०१९ रोजी कतार विरुद्ध पहिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना खेळला. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | सिंगापूरने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. | आयसीसी सदस्यांचे आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध ट्वेंटी२० एकदिवसीय सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1190767.html ८३२] || २२ जुलै २०१९ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} || rowspan=3 | [[२०१८-१९ आयसीसी विश्व टी२० आशिया पात्रता - प्रादेशिक अंतिम फेरी|२०२१ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आशिया प्रादेशिक अंतिम फेरी पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1190773.html ८३७] || २६ जुलै २०१९ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1190776.html ८४०] || २८ जुलै २०१९ || {{cr|NEP}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1201681.html ८९५] || २८ सप्टेंबर २०१९ || {{cr|NEP}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|NEP}} || rowspan=3 | [[२०१९-२० सिंगापूर तिरंगी मालिका|२०१९ सिंगापूर तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1201682.html ८९७] || २९ सप्टेंबर २०१९ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1201685.html ९०२] || ३ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|ZIM}} |- style="background:#cfc;" | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199499.html ९३५] || १८ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी]], [[दुबई]] || {{cr|SIN}} || rowspan=6 | [[२०१९ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक पात्रता|२०२१ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199510.html ९४८] || २० ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|BER}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी|आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी क्र.२]], [[दुबई]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199518.html ९५६] || २२ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|NED}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी]], [[दुबई]] || {{cr|NED}} |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199522.html ९६०] || २३ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|KEN}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी|आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी क्र.२]], [[दुबई]] || {{cr|KEN}} |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199529.html ९६७] || २५ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|PNG}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199535.html ९७७] || २६ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|NAM}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|NAM}} |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1217738.html १०६७] || २९ फेब्रुवारी २०२० || {{cr|THA}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्दथाई क्रिकेट ग्राउंड|तेर्दथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SIN}} || rowspan=3 | [[२०२० आशिया कप पात्रता#२०२० एसीसी पूर्वी क्षेत्र टी२०|२०२२ आशिया चषक पूर्व विभाग पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1217742.html १०७१] || ३ मार्च २०२० || {{cr|MAS}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्दथाई क्रिकेट ग्राउंड|तेर्दथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1217745.html १०७४] || ४ मार्च २०२० || {{cr|HK}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्दथाई क्रिकेट ग्राउंड|तेर्दथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SIN}} |- | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321311.html १५८३] || २८ जून २०२२ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} || rowspan=5 | |- | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321312.html १५८९] || २९ जून २०२२ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|MAS}} |- | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321313.html १५९२] || ३० जून २०२२ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|MAS}} |- | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1322011.html १५९९] || २ जुलै २०२२ || {{cr|PNG}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} |- | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1322012.html १६०५] || ३ जुलै २०२२ || {{cr|PNG}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321465.html १६३४] || ११ जुलै २०२२ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ZIM}} || rowspan=5 | [[२०२२ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक जागतिक पात्रता गट ब]] |- style="background:#cfc;" | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321470.html १६३७] || १२ जुलै २०२२ || {{flagicon|USA}} [[अमेरिका क्रिकेट संघ|अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने]] || {{flagicon|ZIM}} [[बुलावायो ॲथलेटिक क्लब]], [[बुलावायो]] || {{flagicon|USA}} [[अमेरिका क्रिकेट संघ|अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने]] |- style="background:#cfc;" | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321476.html १६५१] || १४ जुलै २०२२ || {{cr|JER}} || {{flagicon|ZIM}} [[बुलावायो ॲथलेटिक क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|JER}} |- style="background:#cfc;" | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321478.html १६५३] || १५ जुलै २०२२ || {{cr|HK}} || {{flagicon|ZIM}} [[बुलावायो ॲथलेटिक क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|HK}} |- style="background:#cfc;" | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321482.html १६६६] || १७ जुलै २०२२ || {{cr|JER}} || {{flagicon|ZIM}} [[बुलावायो ॲथलेटिक क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|JER}} |- style="background:#cfc;" | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1328849.html १७४०] || २० ऑगस्ट २०२२ || {{cr|HKG}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|HKG}} || rowspan=3 | [[२०२२ आशिया चषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1328851.html १७४२] || २२ ऑगस्ट २०२२ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|UAE}} |- style="background:#cfc;" | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1328853.html १७४४] || २४ ऑगस्ट २०२२ || {{cr|KUW}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|KUW}} |- style="background:#cfc;" | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1349379.html १९५७] || १५ डिसेंबर २०२२ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|QAT}} || rowspan=7 | [[२०२२-२३ मलेशिया चौरंगी मालिका|२०२२ मलेशिया चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1349381.html १९६१] || १६ डिसेंबर २०२२ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || टाय |- style="background:#cfc;" | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1349383.html १९६५] || १८ डिसेंबर २०२२ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|MAS}} |- style="background:#cfc;" | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1349384.html १९६८] || १९ डिसेंबर २०२२ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|QAT}} |- style="background:#cfc;" | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1349386.html १९७४] || २१ डिसेंबर २०२२ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|BHR}} |- style="background:#cfc;" | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1349388.html १९७६] || २२ डिसेंबर २०२२ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|MAS}} |- style="background:#cfc;" | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1349390.html १९८०] || २३ डिसेंबर २०२२ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|QAT}} |- style="background:#cfc;" | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1370794.html २०५२] || ३ मे २०२३ || {{cr|PHI}} || {{flagicon|CAM}} [[पनॉम पेन|ए.झेड समुह क्रिकेट मैदान]], [[पनॉम पेन]] || {{cr|SIN}} || rowspan=3 | [[२०२३ दक्षिण पूर्व आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट – पुरुषांची स्पर्धा#टी-२०|२०२३ दक्षिण-पूर्व आशियाई खेळ]] |- style="background:#cfc;" | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1370796.html २०५४] || ४ मे २०२३ || {{cr|CAM}} || {{flagicon|CAM}} [[पनॉम पेन|ए.झेड समुह क्रिकेट मैदान]], [[पनॉम पेन]] || {{cr|CAM}} |- style="background:#cfc;" | ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1370798.html २०६५] || ११ मे २०२३ || {{cr|IDN}} || {{flagicon|CAM}} [[पनॉम पेन|ए.झेड समुह क्रिकेट मैदान]], [[पनॉम पेन]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399106.html २२५७] || २८ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|CHN}} [[झेजियांग युनिव्हर्सिटी ऑफ टेक्नॉलॉजी क्रिकेट फील्ड]], [[हांगचौ]] || {{cr|MAS}} || rowspan=2 | [[२०२२ आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट – पुरुषांची स्पर्धा|२०२२ आशियाई खेळ]] |- style="background:#cfc;" | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399109.html २२६२] || २८ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|THA}} || {{flagicon|CHN}} [[झेजियांग युनिव्हर्सिटी ऑफ टेक्नॉलॉजी क्रिकेट फील्ड]], [[हांगचौ]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1405314.html २३३४] || ३० ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|NEP}} || {{flagicon|NEP}} [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कीर्तिपूर]] || {{cr|NEP}} || rowspan=3 | [[२०२३ आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक आशिया पात्रता#प्रादेशिक अंतिम फेरी|२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आशिया प्रादेशिक अंतिम फेरी पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1405317.html २३३८] || ३१ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|OMA}} || {{flagicon|NEP}} [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कीर्तिपूर]] || {{cr|OMA}} |- style="background:#cfc;" | ४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1405323.html २३४४] || २ नोव्हेंबर २०२३ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|NEP}} [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कीर्तिपूर]] || {{cr|MAS}} |- style="background:#cfc;" | ४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1418182.html २४४५] || २ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|MDV}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SIN}} || rowspan=5 | [[२०२४ एसीसी पुरुष चॅलेंजर चषक|२०२४ ए.सी.सी. पुरुष चॅलेंजर चषक]] |- style="background:#cfc;" | ४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1418186.html २४४९] || ४ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|THA}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|THA}} |- style="background:#cfc;" | ४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1418190.html २४५३] || ६ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|JPN}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1418195.html २४५८] || ९ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|CAM}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|CAM}} |- style="background:#cfc;" | ४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1418196.html २४६०] || ११ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|JPN}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1447480.html २८२९] || ३१ ऑगस्ट २०२४ || {{cr|MDV}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|SIN}} || rowspan=6 | [[२०२४ आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता अ|२०२६ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आशिया गट अ पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1447483.html २८३२] || २ सप्टेंबर २०२४ || {{cr|HK}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|HK}} |- style="background:#cfc;" | ५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1447488.html २८३७] || ३ सप्टेंबर २०२४ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|MAS}} |- style="background:#cfc;" | ५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1447490.html २८४०] || ५ सप्टेंबर २०२४ || {{cr|MGL}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1447493.html २८४३] || ६ सप्टेंबर २०२४ || {{cr|KUW}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1447495.html २८४७] || ९ सप्टेंबर २०२४ || {{cr|MYA}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|SIN}} |} {{देशानुसार ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी}} [[वर्ग:सिंगापूरमधील क्रिकेट|ट्वेंटी२० आंतरराष्ट्रीय]] hugdshwfu8vuby27l25ysvqncewhddb 2693568 2693566 2026-07-10T06:48:25Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2693568 wikitext text/x-wiki खालील यादी सिंगापूर क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची आहे. सिंगापूरने २२ जुलै २०१९ रोजी कतार विरुद्ध पहिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना खेळला. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | सिंगापूरने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. | आयसीसी सदस्यांचे आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध ट्वेंटी२० एकदिवसीय सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1190767.html ८३२] || २२ जुलै २०१९ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} || rowspan=3 | [[२०१८-१९ आयसीसी विश्व टी२० आशिया पात्रता - प्रादेशिक अंतिम फेरी|२०२१ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आशिया प्रादेशिक अंतिम फेरी पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1190773.html ८३७] || २६ जुलै २०१९ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1190776.html ८४०] || २८ जुलै २०१९ || {{cr|NEP}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1201681.html ८९५] || २८ सप्टेंबर २०१९ || {{cr|NEP}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|NEP}} || rowspan=3 | [[२०१९-२० सिंगापूर तिरंगी मालिका|२०१९ सिंगापूर तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1201682.html ८९७] || २९ सप्टेंबर २०१९ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1201685.html ९०२] || ३ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|ZIM}} |- style="background:#cfc;" | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199499.html ९३५] || १८ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी]], [[दुबई]] || {{cr|SIN}} || rowspan=6 | [[२०१९ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक पात्रता|२०२१ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199510.html ९४८] || २० ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|BER}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी|आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी क्र.२]], [[दुबई]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199518.html ९५६] || २२ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|NED}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी]], [[दुबई]] || {{cr|NED}} |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199522.html ९६०] || २३ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|KEN}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी|आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी क्र.२]], [[दुबई]] || {{cr|KEN}} |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199529.html ९६७] || २५ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|PNG}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199535.html ९७७] || २६ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|NAM}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|NAM}} |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1217738.html १०६७] || २९ फेब्रुवारी २०२० || {{cr|THA}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्दथाई क्रिकेट ग्राउंड|तेर्दथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SIN}} || rowspan=3 | [[२०२० आशिया कप पात्रता#२०२० एसीसी पूर्वी क्षेत्र टी२०|२०२२ आशिया चषक पूर्व विभाग पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1217742.html १०७१] || ३ मार्च २०२० || {{cr|MAS}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्दथाई क्रिकेट ग्राउंड|तेर्दथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1217745.html १०७४] || ४ मार्च २०२० || {{cr|HK}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्दथाई क्रिकेट ग्राउंड|तेर्दथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SIN}} |- | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321311.html १५८३] || २८ जून २०२२ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} || rowspan=5 | |- | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321312.html १५८९] || २९ जून २०२२ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|MAS}} |- | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321313.html १५९२] || ३० जून २०२२ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|MAS}} |- | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1322011.html १५९९] || २ जुलै २०२२ || {{cr|PNG}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} |- | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1322012.html १६०५] || ३ जुलै २०२२ || {{cr|PNG}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321465.html १६३४] || ११ जुलै २०२२ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ZIM}} || rowspan=5 | [[२०२२ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक जागतिक पात्रता गट ब]] |- style="background:#cfc;" | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321470.html १६३७] || १२ जुलै २०२२ || {{flagicon|USA}} [[अमेरिका क्रिकेट संघ|अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने]] || {{flagicon|ZIM}} [[बुलावायो ॲथलेटिक क्लब]], [[बुलावायो]] || {{flagicon|USA}} [[अमेरिका क्रिकेट संघ|अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने]] |- style="background:#cfc;" | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321476.html १६५१] || १४ जुलै २०२२ || {{cr|JER}} || {{flagicon|ZIM}} [[बुलावायो ॲथलेटिक क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|JER}} |- style="background:#cfc;" | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321478.html १६५३] || १५ जुलै २०२२ || {{cr|HK}} || {{flagicon|ZIM}} [[बुलावायो ॲथलेटिक क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|HK}} |- style="background:#cfc;" | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321482.html १६६६] || १७ जुलै २०२२ || {{cr|JER}} || {{flagicon|ZIM}} [[बुलावायो ॲथलेटिक क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|JER}} |- style="background:#cfc;" | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1328849.html १७४०] || २० ऑगस्ट २०२२ || {{cr|HKG}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|HKG}} || rowspan=3 | [[२०२२ आशिया चषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1328851.html १७४२] || २२ ऑगस्ट २०२२ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|UAE}} |- style="background:#cfc;" | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1328853.html १७४४] || २४ ऑगस्ट २०२२ || {{cr|KUW}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|KUW}} |- style="background:#cfc;" | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1349379.html १९५७] || १५ डिसेंबर २०२२ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|QAT}} || rowspan=7 | [[२०२२-२३ मलेशिया चौरंगी मालिका|२०२२ मलेशिया चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1349381.html १९६१] || १६ डिसेंबर २०२२ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || टाय |- style="background:#cfc;" | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1349383.html १९६५] || १८ डिसेंबर २०२२ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|MAS}} |- style="background:#cfc;" | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1349384.html १९६८] || १९ डिसेंबर २०२२ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|QAT}} |- style="background:#cfc;" | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1349386.html १९७४] || २१ डिसेंबर २०२२ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|BHR}} |- style="background:#cfc;" | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1349388.html १९७६] || २२ डिसेंबर २०२२ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|MAS}} |- style="background:#cfc;" | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1349390.html १९८०] || २३ डिसेंबर २०२२ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|QAT}} |- style="background:#cfc;" | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1370794.html २०५२] || ३ मे २०२३ || {{cr|PHI}} || {{flagicon|CAM}} [[पनॉम पेन|ए.झेड समुह क्रिकेट मैदान]], [[पनॉम पेन]] || {{cr|SIN}} || rowspan=3 | [[२०२३ दक्षिण पूर्व आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट – पुरुषांची स्पर्धा#टी-२०|२०२३ दक्षिण-पूर्व आशियाई खेळ]] |- style="background:#cfc;" | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1370796.html २०५४] || ४ मे २०२३ || {{cr|CAM}} || {{flagicon|CAM}} [[पनॉम पेन|ए.झेड समुह क्रिकेट मैदान]], [[पनॉम पेन]] || {{cr|CAM}} |- style="background:#cfc;" | ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1370798.html २०६५] || ११ मे २०२३ || {{cr|IDN}} || {{flagicon|CAM}} [[पनॉम पेन|ए.झेड समुह क्रिकेट मैदान]], [[पनॉम पेन]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399106.html २२५७] || २८ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|CHN}} [[झेजियांग युनिव्हर्सिटी ऑफ टेक्नॉलॉजी क्रिकेट फील्ड]], [[हांगचौ]] || {{cr|MAS}} || rowspan=2 | [[२०२२ आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट – पुरुषांची स्पर्धा|२०२२ आशियाई खेळ]] |- style="background:#cfc;" | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399109.html २२६२] || २८ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|THA}} || {{flagicon|CHN}} [[झेजियांग युनिव्हर्सिटी ऑफ टेक्नॉलॉजी क्रिकेट फील्ड]], [[हांगचौ]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1405314.html २३३४] || ३० ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|NEP}} || {{flagicon|NEP}} [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कीर्तिपूर]] || {{cr|NEP}} || rowspan=3 | [[२०२३ आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक आशिया पात्रता#प्रादेशिक अंतिम फेरी|२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आशिया प्रादेशिक अंतिम फेरी पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1405317.html २३३८] || ३१ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|OMA}} || {{flagicon|NEP}} [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कीर्तिपूर]] || {{cr|OMA}} |- style="background:#cfc;" | ४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1405323.html २३४४] || २ नोव्हेंबर २०२३ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|NEP}} [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कीर्तिपूर]] || {{cr|MAS}} |- style="background:#cfc;" | ४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1418182.html २४४५] || २ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|MDV}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SIN}} || rowspan=5 | [[२०२४ एसीसी पुरुष चॅलेंजर चषक|२०२४ ए.सी.सी. पुरुष चॅलेंजर चषक]] |- style="background:#cfc;" | ४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1418186.html २४४९] || ४ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|THA}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|THA}} |- style="background:#cfc;" | ४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1418190.html २४५३] || ६ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|JPN}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1418195.html २४५८] || ९ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|CAM}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|CAM}} |- style="background:#cfc;" | ४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1418196.html २४६०] || ११ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|JPN}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1447480.html २८२९] || ३१ ऑगस्ट २०२४ || {{cr|MDV}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|SIN}} || rowspan=6 | [[२०२४ आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता अ|२०२६ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आशिया गट अ पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1447483.html २८३२] || २ सप्टेंबर २०२४ || {{cr|HK}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|HK}} |- style="background:#cfc;" | ५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1447488.html २८३७] || ३ सप्टेंबर २०२४ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|MAS}} |- style="background:#cfc;" | ५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1447490.html २८४०] || ५ सप्टेंबर २०२४ || {{cr|MGL}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1447493.html २८४३] || ६ सप्टेंबर २०२४ || {{cr|KUW}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1447495.html २८४७] || ९ सप्टेंबर २०२४ || {{cr|MYA}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|SIN}} |- | ५४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1474260.html ३१०४] || २८ फेब्रुवारी २०२५ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|SIN}} [[सिंगापूर|सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|BHR}} || rowspan=4 | |- | ५५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1474261.html ३१०५] || १ मार्च २०२५ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|SIN}} [[सिंगापूर|सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|BHR}} |- | ५६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1474262.html ३१०६] || २ मार्च २०२५ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|SIN}} [[सिंगापूर|सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|BHR}} |- | ५७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1474263.html ३१०७] || ४ मार्च २०२५ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|SIN}} [[सिंगापूर|सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिंगापूर]] || अनिर्णित |} {{देशानुसार ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी}} [[वर्ग:सिंगापूरमधील क्रिकेट|ट्वेंटी२० आंतरराष्ट्रीय]] m9zuzpx4lh5sumnhdvlg0szl9h85q4h 2693573 2693568 2026-07-10T06:52:56Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2693573 wikitext text/x-wiki खालील यादी सिंगापूर क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची आहे. सिंगापूरने २२ जुलै २०१९ रोजी कतार विरुद्ध पहिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना खेळला. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | सिंगापूरने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. | आयसीसी सदस्यांचे आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध ट्वेंटी२० एकदिवसीय सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1190767.html ८३२] || २२ जुलै २०१९ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} || rowspan=3 | [[२०१८-१९ आयसीसी विश्व टी२० आशिया पात्रता - प्रादेशिक अंतिम फेरी|२०२१ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आशिया प्रादेशिक अंतिम फेरी पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1190773.html ८३७] || २६ जुलै २०१९ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1190776.html ८४०] || २८ जुलै २०१९ || {{cr|NEP}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1201681.html ८९५] || २८ सप्टेंबर २०१९ || {{cr|NEP}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|NEP}} || rowspan=3 | [[२०१९-२० सिंगापूर तिरंगी मालिका|२०१९ सिंगापूर तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1201682.html ८९७] || २९ सप्टेंबर २०१९ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1201685.html ९०२] || ३ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|ZIM}} |- style="background:#cfc;" | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199499.html ९३५] || १८ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी]], [[दुबई]] || {{cr|SIN}} || rowspan=6 | [[२०१९ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक पात्रता|२०२१ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199510.html ९४८] || २० ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|BER}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी|आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी क्र.२]], [[दुबई]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199518.html ९५६] || २२ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|NED}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी]], [[दुबई]] || {{cr|NED}} |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199522.html ९६०] || २३ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|KEN}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी|आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी क्र.२]], [[दुबई]] || {{cr|KEN}} |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199529.html ९६७] || २५ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|PNG}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199535.html ९७७] || २६ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|NAM}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|NAM}} |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1217738.html १०६७] || २९ फेब्रुवारी २०२० || {{cr|THA}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्दथाई क्रिकेट ग्राउंड|तेर्दथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SIN}} || rowspan=3 | [[२०२० आशिया कप पात्रता#२०२० एसीसी पूर्वी क्षेत्र टी२०|२०२२ आशिया चषक पूर्व विभाग पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1217742.html १०७१] || ३ मार्च २०२० || {{cr|MAS}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्दथाई क्रिकेट ग्राउंड|तेर्दथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1217745.html १०७४] || ४ मार्च २०२० || {{cr|HK}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्दथाई क्रिकेट ग्राउंड|तेर्दथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SIN}} |- | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321311.html १५८३] || २८ जून २०२२ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} || rowspan=5 | |- | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321312.html १५८९] || २९ जून २०२२ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|MAS}} |- | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321313.html १५९२] || ३० जून २०२२ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|MAS}} |- | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1322011.html १५९९] || २ जुलै २०२२ || {{cr|PNG}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} |- | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1322012.html १६०५] || ३ जुलै २०२२ || {{cr|PNG}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321465.html १६३४] || ११ जुलै २०२२ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ZIM}} || rowspan=5 | [[२०२२ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक जागतिक पात्रता गट ब]] |- style="background:#cfc;" | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321470.html १६३७] || १२ जुलै २०२२ || {{flagicon|USA}} [[अमेरिका क्रिकेट संघ|अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने]] || {{flagicon|ZIM}} [[बुलावायो ॲथलेटिक क्लब]], [[बुलावायो]] || {{flagicon|USA}} [[अमेरिका क्रिकेट संघ|अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने]] |- style="background:#cfc;" | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321476.html १६५१] || १४ जुलै २०२२ || {{cr|JER}} || {{flagicon|ZIM}} [[बुलावायो ॲथलेटिक क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|JER}} |- style="background:#cfc;" | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321478.html १६५३] || १५ जुलै २०२२ || {{cr|HK}} || {{flagicon|ZIM}} [[बुलावायो ॲथलेटिक क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|HK}} |- style="background:#cfc;" | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321482.html १६६६] || १७ जुलै २०२२ || {{cr|JER}} || {{flagicon|ZIM}} [[बुलावायो ॲथलेटिक क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|JER}} |- style="background:#cfc;" | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1328849.html १७४०] || २० ऑगस्ट २०२२ || {{cr|HKG}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|HKG}} || rowspan=3 | [[२०२२ आशिया चषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1328851.html १७४२] || २२ ऑगस्ट २०२२ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|UAE}} |- style="background:#cfc;" | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1328853.html १७४४] || २४ ऑगस्ट २०२२ || {{cr|KUW}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|KUW}} |- style="background:#cfc;" | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1349379.html १९५७] || १५ डिसेंबर २०२२ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|QAT}} || rowspan=7 | [[२०२२-२३ मलेशिया चौरंगी मालिका|२०२२ मलेशिया चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1349381.html १९६१] || १६ डिसेंबर २०२२ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || टाय |- style="background:#cfc;" | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1349383.html १९६५] || १८ डिसेंबर २०२२ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|MAS}} |- style="background:#cfc;" | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1349384.html १९६८] || १९ डिसेंबर २०२२ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|QAT}} |- style="background:#cfc;" | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1349386.html १९७४] || २१ डिसेंबर २०२२ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|BHR}} |- style="background:#cfc;" | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1349388.html १९७६] || २२ डिसेंबर २०२२ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|MAS}} |- style="background:#cfc;" | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1349390.html १९८०] || २३ डिसेंबर २०२२ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|QAT}} |- style="background:#cfc;" | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1370794.html २०५२] || ३ मे २०२३ || {{cr|PHI}} || {{flagicon|CAM}} [[पनॉम पेन|ए.झेड समुह क्रिकेट मैदान]], [[पनॉम पेन]] || {{cr|SIN}} || rowspan=3 | [[२०२३ दक्षिण पूर्व आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट – पुरुषांची स्पर्धा#टी-२०|२०२३ दक्षिण-पूर्व आशियाई खेळ]] |- style="background:#cfc;" | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1370796.html २०५४] || ४ मे २०२३ || {{cr|CAM}} || {{flagicon|CAM}} [[पनॉम पेन|ए.झेड समुह क्रिकेट मैदान]], [[पनॉम पेन]] || {{cr|CAM}} |- style="background:#cfc;" | ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1370798.html २०६५] || ११ मे २०२३ || {{cr|IDN}} || {{flagicon|CAM}} [[पनॉम पेन|ए.झेड समुह क्रिकेट मैदान]], [[पनॉम पेन]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399106.html २२५७] || २८ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|CHN}} [[झेजियांग युनिव्हर्सिटी ऑफ टेक्नॉलॉजी क्रिकेट फील्ड]], [[हांगचौ]] || {{cr|MAS}} || rowspan=2 | [[२०२२ आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट – पुरुषांची स्पर्धा|२०२२ आशियाई खेळ]] |- style="background:#cfc;" | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399109.html २२६२] || २८ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|THA}} || {{flagicon|CHN}} [[झेजियांग युनिव्हर्सिटी ऑफ टेक्नॉलॉजी क्रिकेट फील्ड]], [[हांगचौ]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1405314.html २३३४] || ३० ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|NEP}} || {{flagicon|NEP}} [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कीर्तिपूर]] || {{cr|NEP}} || rowspan=3 | [[२०२३ आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक आशिया पात्रता#प्रादेशिक अंतिम फेरी|२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आशिया प्रादेशिक अंतिम फेरी पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1405317.html २३३८] || ३१ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|OMA}} || {{flagicon|NEP}} [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कीर्तिपूर]] || {{cr|OMA}} |- style="background:#cfc;" | ४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1405323.html २३४४] || २ नोव्हेंबर २०२३ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|NEP}} [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कीर्तिपूर]] || {{cr|MAS}} |- style="background:#cfc;" | ४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1418182.html २४४५] || २ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|MDV}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SIN}} || rowspan=5 | [[२०२४ एसीसी पुरुष चॅलेंजर चषक|२०२४ ए.सी.सी. पुरुष चॅलेंजर चषक]] |- style="background:#cfc;" | ४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1418186.html २४४९] || ४ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|THA}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|THA}} |- style="background:#cfc;" | ४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1418190.html २४५३] || ६ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|JPN}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1418195.html २४५८] || ९ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|CAM}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|CAM}} |- style="background:#cfc;" | ४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1418196.html २४६०] || ११ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|JPN}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1447480.html २८२९] || ३१ ऑगस्ट २०२४ || {{cr|MDV}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|SIN}} || rowspan=6 | [[२०२४ आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता अ|२०२६ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आशिया गट अ पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1447483.html २८३२] || २ सप्टेंबर २०२४ || {{cr|HK}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|HK}} |- style="background:#cfc;" | ५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1447488.html २८३७] || ३ सप्टेंबर २०२४ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|MAS}} |- style="background:#cfc;" | ५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1447490.html २८४०] || ५ सप्टेंबर २०२४ || {{cr|MGL}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1447493.html २८४३] || ६ सप्टेंबर २०२४ || {{cr|KUW}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1447495.html २८४७] || ९ सप्टेंबर २०२४ || {{cr|MYA}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|SIN}} |- | ५४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1474260.html ३१०४] || २८ फेब्रुवारी २०२५ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|SIN}} [[सिंगापूर|सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|BHR}} || rowspan=4 | |- | ५५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1474261.html ३१०५] || १ मार्च २०२५ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|SIN}} [[सिंगापूर|सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|BHR}} |- | ५६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1474262.html ३१०६] || २ मार्च २०२५ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|SIN}} [[सिंगापूर|सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|BHR}} |- | ५७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1474263.html ३१०७] || ४ मार्च २०२५ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|SIN}} [[सिंगापूर|सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिंगापूर]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1482089.html ३१५५] || २४ एप्रिल २०२५ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|MAS}} || rowspan=6 | [[२०२५ मलेशिया चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1482091.html ३१६०] || २५ एप्रिल २०२५ || {{cr|SAU}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1482093.html ३१६२] || २६ एप्रिल २०२५ || {{cr|THA}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1482095.html ३१६७] || २८ एप्रिल २०२५ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1482097.html ३१६९] || २९ एप्रिल २०२५ || {{cr|SAU}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1482100.html ३१७१] || २ मे २०२५ || {{cr|THA}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|SIN}} |} {{देशानुसार ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी}} [[वर्ग:सिंगापूरमधील क्रिकेट|ट्वेंटी२० आंतरराष्ट्रीय]] ikcdcud86802u889sp4cuehfw6x8isv 2693576 2693573 2026-07-10T06:56:35Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2693576 wikitext text/x-wiki खालील यादी सिंगापूर क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची आहे. सिंगापूरने २२ जुलै २०१९ रोजी कतार विरुद्ध पहिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना खेळला. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | सिंगापूरने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. | आयसीसी सदस्यांचे आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध ट्वेंटी२० एकदिवसीय सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1190767.html ८३२] || २२ जुलै २०१९ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} || rowspan=3 | [[२०१८-१९ आयसीसी विश्व टी२० आशिया पात्रता - प्रादेशिक अंतिम फेरी|२०२१ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आशिया प्रादेशिक अंतिम फेरी पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1190773.html ८३७] || २६ जुलै २०१९ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1190776.html ८४०] || २८ जुलै २०१९ || {{cr|NEP}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1201681.html ८९५] || २८ सप्टेंबर २०१९ || {{cr|NEP}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|NEP}} || rowspan=3 | [[२०१९-२० सिंगापूर तिरंगी मालिका|२०१९ सिंगापूर तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1201682.html ८९७] || २९ सप्टेंबर २०१९ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1201685.html ९०२] || ३ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|ZIM}} |- style="background:#cfc;" | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199499.html ९३५] || १८ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी]], [[दुबई]] || {{cr|SIN}} || rowspan=6 | [[२०१९ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक पात्रता|२०२१ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199510.html ९४८] || २० ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|BER}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी|आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी क्र.२]], [[दुबई]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199518.html ९५६] || २२ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|NED}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी]], [[दुबई]] || {{cr|NED}} |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199522.html ९६०] || २३ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|KEN}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी|आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी क्र.२]], [[दुबई]] || {{cr|KEN}} |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199529.html ९६७] || २५ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|PNG}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199535.html ९७७] || २६ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|NAM}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|NAM}} |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1217738.html १०६७] || २९ फेब्रुवारी २०२० || {{cr|THA}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्दथाई क्रिकेट ग्राउंड|तेर्दथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SIN}} || rowspan=3 | [[२०२० आशिया कप पात्रता#२०२० एसीसी पूर्वी क्षेत्र टी२०|२०२२ आशिया चषक पूर्व विभाग पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1217742.html १०७१] || ३ मार्च २०२० || {{cr|MAS}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्दथाई क्रिकेट ग्राउंड|तेर्दथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1217745.html १०७४] || ४ मार्च २०२० || {{cr|HK}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्दथाई क्रिकेट ग्राउंड|तेर्दथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SIN}} |- | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321311.html १५८३] || २८ जून २०२२ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} || rowspan=5 | |- | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321312.html १५८९] || २९ जून २०२२ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|MAS}} |- | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321313.html १५९२] || ३० जून २०२२ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|MAS}} |- | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1322011.html १५९९] || २ जुलै २०२२ || {{cr|PNG}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} |- | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1322012.html १६०५] || ३ जुलै २०२२ || {{cr|PNG}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321465.html १६३४] || ११ जुलै २०२२ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ZIM}} || rowspan=5 | [[२०२२ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक जागतिक पात्रता गट ब]] |- style="background:#cfc;" | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321470.html १६३७] || १२ जुलै २०२२ || {{flagicon|USA}} [[अमेरिका क्रिकेट संघ|अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने]] || {{flagicon|ZIM}} [[बुलावायो ॲथलेटिक क्लब]], [[बुलावायो]] || {{flagicon|USA}} [[अमेरिका क्रिकेट संघ|अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने]] |- style="background:#cfc;" | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321476.html १६५१] || १४ जुलै २०२२ || {{cr|JER}} || {{flagicon|ZIM}} [[बुलावायो ॲथलेटिक क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|JER}} |- style="background:#cfc;" | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321478.html १६५३] || १५ जुलै २०२२ || {{cr|HK}} || {{flagicon|ZIM}} [[बुलावायो ॲथलेटिक क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|HK}} |- style="background:#cfc;" | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321482.html १६६६] || १७ जुलै २०२२ || {{cr|JER}} || {{flagicon|ZIM}} [[बुलावायो ॲथलेटिक क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|JER}} |- style="background:#cfc;" | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1328849.html १७४०] || २० ऑगस्ट २०२२ || {{cr|HKG}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|HKG}} || rowspan=3 | [[२०२२ आशिया चषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1328851.html १७४२] || २२ ऑगस्ट २०२२ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|UAE}} |- style="background:#cfc;" | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1328853.html १७४४] || २४ ऑगस्ट २०२२ || {{cr|KUW}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|KUW}} |- style="background:#cfc;" | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1349379.html १९५७] || १५ डिसेंबर २०२२ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|QAT}} || rowspan=7 | [[२०२२-२३ मलेशिया चौरंगी मालिका|२०२२ मलेशिया चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1349381.html १९६१] || १६ डिसेंबर २०२२ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || टाय |- style="background:#cfc;" | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1349383.html १९६५] || १८ डिसेंबर २०२२ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|MAS}} |- style="background:#cfc;" | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1349384.html १९६८] || १९ डिसेंबर २०२२ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|QAT}} |- style="background:#cfc;" | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1349386.html १९७४] || २१ डिसेंबर २०२२ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|BHR}} |- style="background:#cfc;" | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1349388.html १९७६] || २२ डिसेंबर २०२२ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|MAS}} |- style="background:#cfc;" | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1349390.html १९८०] || २३ डिसेंबर २०२२ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|QAT}} |- style="background:#cfc;" | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1370794.html २०५२] || ३ मे २०२३ || {{cr|PHI}} || {{flagicon|CAM}} [[पनॉम पेन|ए.झेड समुह क्रिकेट मैदान]], [[पनॉम पेन]] || {{cr|SIN}} || rowspan=3 | [[२०२३ दक्षिण पूर्व आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट – पुरुषांची स्पर्धा#टी-२०|२०२३ दक्षिण-पूर्व आशियाई खेळ]] |- style="background:#cfc;" | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1370796.html २०५४] || ४ मे २०२३ || {{cr|CAM}} || {{flagicon|CAM}} [[पनॉम पेन|ए.झेड समुह क्रिकेट मैदान]], [[पनॉम पेन]] || {{cr|CAM}} |- style="background:#cfc;" | ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1370798.html २०६५] || ११ मे २०२३ || {{cr|IDN}} || {{flagicon|CAM}} [[पनॉम पेन|ए.झेड समुह क्रिकेट मैदान]], [[पनॉम पेन]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399106.html २२५७] || २८ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|CHN}} [[झेजियांग युनिव्हर्सिटी ऑफ टेक्नॉलॉजी क्रिकेट फील्ड]], [[हांगचौ]] || {{cr|MAS}} || rowspan=2 | [[२०२२ आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट – पुरुषांची स्पर्धा|२०२२ आशियाई खेळ]] |- style="background:#cfc;" | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399109.html २२६२] || २८ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|THA}} || {{flagicon|CHN}} [[झेजियांग युनिव्हर्सिटी ऑफ टेक्नॉलॉजी क्रिकेट फील्ड]], [[हांगचौ]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1405314.html २३३४] || ३० ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|NEP}} || {{flagicon|NEP}} [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कीर्तिपूर]] || {{cr|NEP}} || rowspan=3 | [[२०२३ आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक आशिया पात्रता#प्रादेशिक अंतिम फेरी|२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आशिया प्रादेशिक अंतिम फेरी पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1405317.html २३३८] || ३१ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|OMA}} || {{flagicon|NEP}} [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कीर्तिपूर]] || {{cr|OMA}} |- style="background:#cfc;" | ४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1405323.html २३४४] || २ नोव्हेंबर २०२३ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|NEP}} [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कीर्तिपूर]] || {{cr|MAS}} |- style="background:#cfc;" | ४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1418182.html २४४५] || २ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|MDV}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SIN}} || rowspan=5 | [[२०२४ एसीसी पुरुष चॅलेंजर चषक|२०२४ ए.सी.सी. पुरुष चॅलेंजर चषक]] |- style="background:#cfc;" | ४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1418186.html २४४९] || ४ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|THA}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|THA}} |- style="background:#cfc;" | ४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1418190.html २४५३] || ६ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|JPN}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1418195.html २४५८] || ९ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|CAM}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|CAM}} |- style="background:#cfc;" | ४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1418196.html २४६०] || ११ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|JPN}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1447480.html २८२९] || ३१ ऑगस्ट २०२४ || {{cr|MDV}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|SIN}} || rowspan=6 | [[२०२४ आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता अ|२०२६ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आशिया गट अ पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1447483.html २८३२] || २ सप्टेंबर २०२४ || {{cr|HK}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|HK}} |- style="background:#cfc;" | ५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1447488.html २८३७] || ३ सप्टेंबर २०२४ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|MAS}} |- style="background:#cfc;" | ५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1447490.html २८४०] || ५ सप्टेंबर २०२४ || {{cr|MGL}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1447493.html २८४३] || ६ सप्टेंबर २०२४ || {{cr|KUW}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1447495.html २८४७] || ९ सप्टेंबर २०२४ || {{cr|MYA}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|SIN}} |- | ५४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1474260.html ३१०४] || २८ फेब्रुवारी २०२५ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|SIN}} [[सिंगापूर|सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|BHR}} || rowspan=4 | |- | ५५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1474261.html ३१०५] || १ मार्च २०२५ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|SIN}} [[सिंगापूर|सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|BHR}} |- | ५६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1474262.html ३१०६] || २ मार्च २०२५ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|SIN}} [[सिंगापूर|सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|BHR}} |- | ५७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1474263.html ३१०७] || ४ मार्च २०२५ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|SIN}} [[सिंगापूर|सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिंगापूर]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1482089.html ३१५५] || २४ एप्रिल २०२५ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|MAS}} || rowspan=6 | [[२०२५ मलेशिया चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1482091.html ३१६०] || २५ एप्रिल २०२५ || {{cr|SAU}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1482093.html ३१६२] || २६ एप्रिल २०२५ || {{cr|THA}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1482095.html ३१६७] || २८ एप्रिल २०२५ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1482097.html ३१६९] || २९ एप्रिल २०२५ || {{cr|SAU}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1482100.html ३१७१] || २ मे २०२५ || {{cr|THA}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494091.html ३३२१] || १८ जुलै २०२५ || {{cr|SAM}} || {{flagicon|SIN}} [[सिंगापूर|सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} || rowspan=6 | [[२०२५ आशिया प्रशांत क्रिकेट चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494092.html ३३२७] || १९ जुलै २०२५ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|SIN}} [[सिंगापूर|सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|MAS}} |- style="background:#cfc;" | ६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494094.html ३३३३] || २० जुलै २०२५ || {{cr|HK}} || {{flagicon|SIN}} [[सिंगापूर|सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|HK}} |- style="background:#cfc;" | ६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494097.html ३३४४] || २२ जुलै २०२५ || {{cr|SAM}} || {{flagicon|SIN}} [[सिंगापूर|सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494099.html ३३५३] || २३ जुलै २०२५ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|SIN}} [[सिंगापूर|सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|MAS}} |- style="background:#cfc;" | ६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494101.html ३३५९] || २४ जुलै २०२५ || {{cr|HK}} || {{flagicon|SIN}} [[सिंगापूर|सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|HK}} |} {{देशानुसार ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी}} [[वर्ग:सिंगापूरमधील क्रिकेट|ट्वेंटी२० आंतरराष्ट्रीय]] a6t8eosypq6sfz42h4d08fs88roppr0 2693578 2693576 2026-07-10T07:00:13Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2693578 wikitext text/x-wiki खालील यादी सिंगापूर क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची आहे. सिंगापूरने २२ जुलै २०१९ रोजी कतार विरुद्ध पहिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना खेळला. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | सिंगापूरने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. | आयसीसी सदस्यांचे आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध ट्वेंटी२० एकदिवसीय सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1190767.html ८३२] || २२ जुलै २०१९ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} || rowspan=3 | [[२०१८-१९ आयसीसी विश्व टी२० आशिया पात्रता - प्रादेशिक अंतिम फेरी|२०२१ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आशिया प्रादेशिक अंतिम फेरी पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1190773.html ८३७] || २६ जुलै २०१९ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1190776.html ८४०] || २८ जुलै २०१९ || {{cr|NEP}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1201681.html ८९५] || २८ सप्टेंबर २०१९ || {{cr|NEP}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|NEP}} || rowspan=3 | [[२०१९-२० सिंगापूर तिरंगी मालिका|२०१९ सिंगापूर तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1201682.html ८९७] || २९ सप्टेंबर २०१९ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1201685.html ९०२] || ३ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|ZIM}} |- style="background:#cfc;" | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199499.html ९३५] || १८ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी]], [[दुबई]] || {{cr|SIN}} || rowspan=6 | [[२०१९ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक पात्रता|२०२१ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199510.html ९४८] || २० ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|BER}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी|आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी क्र.२]], [[दुबई]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199518.html ९५६] || २२ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|NED}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी]], [[दुबई]] || {{cr|NED}} |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199522.html ९६०] || २३ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|KEN}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी|आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी क्र.२]], [[दुबई]] || {{cr|KEN}} |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199529.html ९६७] || २५ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|PNG}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199535.html ९७७] || २६ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|NAM}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|NAM}} |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1217738.html १०६७] || २९ फेब्रुवारी २०२० || {{cr|THA}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SIN}} || rowspan=3 | [[२०२० आशिया कप पात्रता#२०२० एसीसी पूर्वी क्षेत्र टी२०|२०२२ आशिया चषक पूर्व विभाग पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1217742.html १०७१] || ३ मार्च २०२० || {{cr|MAS}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1217745.html १०७४] || ४ मार्च २०२० || {{cr|HK}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SIN}} |- | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321311.html १५८३] || २८ जून २०२२ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} || rowspan=5 | |- | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321312.html १५८९] || २९ जून २०२२ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|MAS}} |- | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321313.html १५९२] || ३० जून २०२२ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|MAS}} |- | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1322011.html १५९९] || २ जुलै २०२२ || {{cr|PNG}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} |- | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1322012.html १६०५] || ३ जुलै २०२२ || {{cr|PNG}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321465.html १६३४] || ११ जुलै २०२२ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ZIM}} || rowspan=5 | [[२०२२ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक जागतिक पात्रता गट ब]] |- style="background:#cfc;" | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321470.html १६३७] || १२ जुलै २०२२ || {{flagicon|USA}} [[अमेरिका क्रिकेट संघ|अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने]] || {{flagicon|ZIM}} [[बुलावायो ॲथलेटिक क्लब]], [[बुलावायो]] || {{flagicon|USA}} [[अमेरिका क्रिकेट संघ|अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने]] |- style="background:#cfc;" | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321476.html १६५१] || १४ जुलै २०२२ || {{cr|JER}} || {{flagicon|ZIM}} [[बुलावायो ॲथलेटिक क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|JER}} |- style="background:#cfc;" | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321478.html १६५३] || १५ जुलै २०२२ || {{cr|HK}} || {{flagicon|ZIM}} [[बुलावायो ॲथलेटिक क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|HK}} |- style="background:#cfc;" | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321482.html १६६६] || १७ जुलै २०२२ || {{cr|JER}} || {{flagicon|ZIM}} [[बुलावायो ॲथलेटिक क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|JER}} |- style="background:#cfc;" | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1328849.html १७४०] || २० ऑगस्ट २०२२ || {{cr|HKG}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|HKG}} || rowspan=3 | [[२०२२ आशिया चषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1328851.html १७४२] || २२ ऑगस्ट २०२२ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|UAE}} |- style="background:#cfc;" | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1328853.html १७४४] || २४ ऑगस्ट २०२२ || {{cr|KUW}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|KUW}} |- style="background:#cfc;" | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1349379.html १९५७] || १५ डिसेंबर २०२२ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|QAT}} || rowspan=7 | [[२०२२-२३ मलेशिया चौरंगी मालिका|२०२२ मलेशिया चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1349381.html १९६१] || १६ डिसेंबर २०२२ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || टाय |- style="background:#cfc;" | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1349383.html १९६५] || १८ डिसेंबर २०२२ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|MAS}} |- style="background:#cfc;" | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1349384.html १९६८] || १९ डिसेंबर २०२२ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|QAT}} |- style="background:#cfc;" | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1349386.html १९७४] || २१ डिसेंबर २०२२ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|BHR}} |- style="background:#cfc;" | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1349388.html १९७६] || २२ डिसेंबर २०२२ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|MAS}} |- style="background:#cfc;" | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1349390.html १९८०] || २३ डिसेंबर २०२२ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|QAT}} |- style="background:#cfc;" | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1370794.html २०५२] || ३ मे २०२३ || {{cr|PHI}} || {{flagicon|CAM}} [[पनॉम पेन|ए.झेड समुह क्रिकेट मैदान]], [[पनॉम पेन]] || {{cr|SIN}} || rowspan=3 | [[२०२३ दक्षिण पूर्व आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट – पुरुषांची स्पर्धा#टी-२०|२०२३ दक्षिण-पूर्व आशियाई खेळ]] |- style="background:#cfc;" | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1370796.html २०५४] || ४ मे २०२३ || {{cr|CAM}} || {{flagicon|CAM}} [[पनॉम पेन|ए.झेड समुह क्रिकेट मैदान]], [[पनॉम पेन]] || {{cr|CAM}} |- style="background:#cfc;" | ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1370798.html २०६५] || ११ मे २०२३ || {{cr|IDN}} || {{flagicon|CAM}} [[पनॉम पेन|ए.झेड समुह क्रिकेट मैदान]], [[पनॉम पेन]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399106.html २२५७] || २८ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|CHN}} [[झेजियांग युनिव्हर्सिटी ऑफ टेक्नॉलॉजी क्रिकेट फील्ड]], [[हांगचौ]] || {{cr|MAS}} || rowspan=2 | [[२०२२ आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट – पुरुषांची स्पर्धा|२०२२ आशियाई खेळ]] |- style="background:#cfc;" | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399109.html २२६२] || २८ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|THA}} || {{flagicon|CHN}} [[झेजियांग युनिव्हर्सिटी ऑफ टेक्नॉलॉजी क्रिकेट फील्ड]], [[हांगचौ]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1405314.html २३३४] || ३० ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|NEP}} || {{flagicon|NEP}} [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कीर्तिपूर]] || {{cr|NEP}} || rowspan=3 | [[२०२३ आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक आशिया पात्रता#प्रादेशिक अंतिम फेरी|२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आशिया प्रादेशिक अंतिम फेरी पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1405317.html २३३८] || ३१ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|OMA}} || {{flagicon|NEP}} [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कीर्तिपूर]] || {{cr|OMA}} |- style="background:#cfc;" | ४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1405323.html २३४४] || २ नोव्हेंबर २०२३ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|NEP}} [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कीर्तिपूर]] || {{cr|MAS}} |- style="background:#cfc;" | ४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1418182.html २४४५] || २ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|MDV}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SIN}} || rowspan=5 | [[२०२४ एसीसी पुरुष चॅलेंजर चषक|२०२४ ए.सी.सी. पुरुष चॅलेंजर चषक]] |- style="background:#cfc;" | ४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1418186.html २४४९] || ४ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|THA}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|THA}} |- style="background:#cfc;" | ४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1418190.html २४५३] || ६ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|JPN}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1418195.html २४५८] || ९ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|CAM}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|CAM}} |- style="background:#cfc;" | ४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1418196.html २४६०] || ११ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|JPN}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1447480.html २८२९] || ३१ ऑगस्ट २०२४ || {{cr|MDV}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|SIN}} || rowspan=6 | [[२०२४ आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता अ|२०२६ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आशिया गट अ पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1447483.html २८३२] || २ सप्टेंबर २०२४ || {{cr|HK}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|HK}} |- style="background:#cfc;" | ५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1447488.html २८३७] || ३ सप्टेंबर २०२४ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|MAS}} |- style="background:#cfc;" | ५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1447490.html २८४०] || ५ सप्टेंबर २०२४ || {{cr|MGL}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1447493.html २८४३] || ६ सप्टेंबर २०२४ || {{cr|KUW}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1447495.html २८४७] || ९ सप्टेंबर २०२४ || {{cr|MYA}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|SIN}} |- | ५४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1474260.html ३१०४] || २८ फेब्रुवारी २०२५ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|SIN}} [[सिंगापूर|सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|BHR}} || rowspan=4 | |- | ५५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1474261.html ३१०५] || १ मार्च २०२५ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|SIN}} [[सिंगापूर|सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|BHR}} |- | ५६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1474262.html ३१०६] || २ मार्च २०२५ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|SIN}} [[सिंगापूर|सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|BHR}} |- | ५७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1474263.html ३१०७] || ४ मार्च २०२५ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|SIN}} [[सिंगापूर|सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिंगापूर]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1482089.html ३१५५] || २४ एप्रिल २०२५ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|MAS}} || rowspan=6 | [[२०२५ मलेशिया चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1482091.html ३१६०] || २५ एप्रिल २०२५ || {{cr|SAU}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1482093.html ३१६२] || २६ एप्रिल २०२५ || {{cr|THA}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1482095.html ३१६७] || २८ एप्रिल २०२५ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1482097.html ३१६९] || २९ एप्रिल २०२५ || {{cr|SAU}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1482100.html ३१७१] || २ मे २०२५ || {{cr|THA}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494091.html ३३२१] || १८ जुलै २०२५ || {{cr|SAM}} || {{flagicon|SIN}} [[सिंगापूर|सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} || rowspan=6 | [[२०२५ आशिया प्रशांत क्रिकेट चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494092.html ३३२७] || १९ जुलै २०२५ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|SIN}} [[सिंगापूर|सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|MAS}} |- style="background:#cfc;" | ६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494094.html ३३३३] || २० जुलै २०२५ || {{cr|HK}} || {{flagicon|SIN}} [[सिंगापूर|सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|HK}} |- style="background:#cfc;" | ६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494097.html ३३४४] || २२ जुलै २०२५ || {{cr|SAM}} || {{flagicon|SIN}} [[सिंगापूर|सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494099.html ३३५३] || २३ जुलै २०२५ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|SIN}} [[सिंगापूर|सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|MAS}} |- style="background:#cfc;" | ६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494101.html ३३५९] || २४ जुलै २०२५ || {{cr|HK}} || {{flagicon|SIN}} [[सिंगापूर|सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|HK}} |- style="background:#cfc;" | ७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1513827.html ३६२५] || १० डिसेंबर २०२५ || {{cr|PHI}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|PHI}} || rowspan=4 | [[२०२५ दक्षिण पूर्व आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट – पुरुषांची स्पर्धा#टी-२०|२०२५ दक्षिण-पूर्व आशियाई खेळ]] |- style="background:#cfc;" | ७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1513828.html ३६२६] || ११ डिसेंबर २०२५ || {{cr|THA}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1513830.html ३६३२] || १२ डिसेंबर २०२५ || {{cr|IDN}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1513833.html ३६३९] || १३ डिसेंबर २०२५ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|MAS}} |} {{देशानुसार ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी}} [[वर्ग:सिंगापूरमधील क्रिकेट|ट्वेंटी२० आंतरराष्ट्रीय]] bt0a99dbkix823a14a3s34tzkhrg69r 2693580 2693578 2026-07-10T07:05:39Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2693580 wikitext text/x-wiki खालील यादी सिंगापूर क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची आहे. सिंगापूरने २२ जुलै २०१९ रोजी कतार विरुद्ध पहिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना खेळला. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | सिंगापूरने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. | आयसीसी सदस्यांचे आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध ट्वेंटी२० एकदिवसीय सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1190767.html ८३२] || २२ जुलै २०१९ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} || rowspan=3 | [[२०१८-१९ आयसीसी विश्व टी२० आशिया पात्रता - प्रादेशिक अंतिम फेरी|२०२१ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आशिया प्रादेशिक अंतिम फेरी पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1190773.html ८३७] || २६ जुलै २०१९ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1190776.html ८४०] || २८ जुलै २०१९ || {{cr|NEP}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1201681.html ८९५] || २८ सप्टेंबर २०१९ || {{cr|NEP}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|NEP}} || rowspan=3 | [[२०१९-२० सिंगापूर तिरंगी मालिका|२०१९ सिंगापूर तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1201682.html ८९७] || २९ सप्टेंबर २०१९ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1201685.html ९०२] || ३ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|ZIM}} |- style="background:#cfc;" | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199499.html ९३५] || १८ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी]], [[दुबई]] || {{cr|SIN}} || rowspan=6 | [[२०१९ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक पात्रता|२०२१ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199510.html ९४८] || २० ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|BER}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी|आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी क्र.२]], [[दुबई]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199518.html ९५६] || २२ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|NED}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी]], [[दुबई]] || {{cr|NED}} |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199522.html ९६०] || २३ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|KEN}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी|आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी क्र.२]], [[दुबई]] || {{cr|KEN}} |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199529.html ९६७] || २५ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|PNG}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199535.html ९७७] || २६ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|NAM}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|NAM}} |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1217738.html १०६७] || २९ फेब्रुवारी २०२० || {{cr|THA}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SIN}} || rowspan=3 | [[२०२० आशिया कप पात्रता#२०२० एसीसी पूर्वी क्षेत्र टी२०|२०२२ आशिया चषक पूर्व विभाग पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1217742.html १०७१] || ३ मार्च २०२० || {{cr|MAS}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1217745.html १०७४] || ४ मार्च २०२० || {{cr|HK}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SIN}} |- | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321311.html १५८३] || २८ जून २०२२ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} || rowspan=5 | |- | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321312.html १५८९] || २९ जून २०२२ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|MAS}} |- | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321313.html १५९२] || ३० जून २०२२ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|MAS}} |- | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1322011.html १५९९] || २ जुलै २०२२ || {{cr|PNG}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} |- | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1322012.html १६०५] || ३ जुलै २०२२ || {{cr|PNG}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321465.html १६३४] || ११ जुलै २०२२ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ZIM}} || rowspan=5 | [[२०२२ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक जागतिक पात्रता गट ब]] |- style="background:#cfc;" | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321470.html १६३७] || १२ जुलै २०२२ || {{flagicon|USA}} [[अमेरिका क्रिकेट संघ|अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने]] || {{flagicon|ZIM}} [[बुलावायो ॲथलेटिक क्लब]], [[बुलावायो]] || {{flagicon|USA}} [[अमेरिका क्रिकेट संघ|अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने]] |- style="background:#cfc;" | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321476.html १६५१] || १४ जुलै २०२२ || {{cr|JER}} || {{flagicon|ZIM}} [[बुलावायो ॲथलेटिक क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|JER}} |- style="background:#cfc;" | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321478.html १६५३] || १५ जुलै २०२२ || {{cr|HK}} || {{flagicon|ZIM}} [[बुलावायो ॲथलेटिक क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|HK}} |- style="background:#cfc;" | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321482.html १६६६] || १७ जुलै २०२२ || {{cr|JER}} || {{flagicon|ZIM}} [[बुलावायो ॲथलेटिक क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|JER}} |- style="background:#cfc;" | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1328849.html १७४०] || २० ऑगस्ट २०२२ || {{cr|HKG}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|HKG}} || rowspan=3 | [[२०२२ आशिया चषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1328851.html १७४२] || २२ ऑगस्ट २०२२ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|UAE}} |- style="background:#cfc;" | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1328853.html १७४४] || २४ ऑगस्ट २०२२ || {{cr|KUW}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|KUW}} |- style="background:#cfc;" | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1349379.html १९५७] || १५ डिसेंबर २०२२ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|QAT}} || rowspan=7 | [[२०२२-२३ मलेशिया चौरंगी मालिका|२०२२ मलेशिया चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1349381.html १९६१] || १६ डिसेंबर २०२२ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || टाय |- style="background:#cfc;" | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1349383.html १९६५] || १८ डिसेंबर २०२२ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|MAS}} |- style="background:#cfc;" | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1349384.html १९६८] || १९ डिसेंबर २०२२ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|QAT}} |- style="background:#cfc;" | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1349386.html १९७४] || २१ डिसेंबर २०२२ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|BHR}} |- style="background:#cfc;" | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1349388.html १९७६] || २२ डिसेंबर २०२२ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|MAS}} |- style="background:#cfc;" | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1349390.html १९८०] || २३ डिसेंबर २०२२ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|QAT}} |- style="background:#cfc;" | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1370794.html २०५२] || ३ मे २०२३ || {{cr|PHI}} || {{flagicon|CAM}} [[पनॉम पेन|ए.झेड समुह क्रिकेट मैदान]], [[पनॉम पेन]] || {{cr|SIN}} || rowspan=3 | [[२०२३ दक्षिण पूर्व आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट – पुरुषांची स्पर्धा#टी-२०|२०२३ दक्षिण-पूर्व आशियाई खेळ]] |- style="background:#cfc;" | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1370796.html २०५४] || ४ मे २०२३ || {{cr|CAM}} || {{flagicon|CAM}} [[पनॉम पेन|ए.झेड समुह क्रिकेट मैदान]], [[पनॉम पेन]] || {{cr|CAM}} |- style="background:#cfc;" | ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1370798.html २०६५] || ११ मे २०२३ || {{cr|IDN}} || {{flagicon|CAM}} [[पनॉम पेन|ए.झेड समुह क्रिकेट मैदान]], [[पनॉम पेन]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399106.html २२५७] || २८ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|CHN}} [[झेजियांग युनिव्हर्सिटी ऑफ टेक्नॉलॉजी क्रिकेट फील्ड]], [[हांगचौ]] || {{cr|MAS}} || rowspan=2 | [[२०२२ आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट – पुरुषांची स्पर्धा|२०२२ आशियाई खेळ]] |- style="background:#cfc;" | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399109.html २२६२] || २८ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|THA}} || {{flagicon|CHN}} [[झेजियांग युनिव्हर्सिटी ऑफ टेक्नॉलॉजी क्रिकेट फील्ड]], [[हांगचौ]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1405314.html २३३४] || ३० ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|NEP}} || {{flagicon|NEP}} [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कीर्तिपूर]] || {{cr|NEP}} || rowspan=3 | [[२०२३ आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक आशिया पात्रता#प्रादेशिक अंतिम फेरी|२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आशिया प्रादेशिक अंतिम फेरी पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1405317.html २३३८] || ३१ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|OMA}} || {{flagicon|NEP}} [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कीर्तिपूर]] || {{cr|OMA}} |- style="background:#cfc;" | ४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1405323.html २३४४] || २ नोव्हेंबर २०२३ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|NEP}} [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कीर्तिपूर]] || {{cr|MAS}} |- style="background:#cfc;" | ४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1418182.html २४४५] || २ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|MDV}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SIN}} || rowspan=5 | [[२०२४ एसीसी पुरुष चॅलेंजर चषक|२०२४ ए.सी.सी. पुरुष चॅलेंजर चषक]] |- style="background:#cfc;" | ४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1418186.html २४४९] || ४ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|THA}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|THA}} |- style="background:#cfc;" | ४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1418190.html २४५३] || ६ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|JPN}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1418195.html २४५८] || ९ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|CAM}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|CAM}} |- style="background:#cfc;" | ४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1418196.html २४६०] || ११ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|JPN}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1447480.html २८२९] || ३१ ऑगस्ट २०२४ || {{cr|MDV}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|SIN}} || rowspan=6 | [[२०२४ आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता अ|२०२६ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आशिया गट अ पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1447483.html २८३२] || २ सप्टेंबर २०२४ || {{cr|HK}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|HK}} |- style="background:#cfc;" | ५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1447488.html २८३७] || ३ सप्टेंबर २०२४ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|MAS}} |- style="background:#cfc;" | ५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1447490.html २८४०] || ५ सप्टेंबर २०२४ || {{cr|MGL}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1447493.html २८४३] || ६ सप्टेंबर २०२४ || {{cr|KUW}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1447495.html २८४७] || ९ सप्टेंबर २०२४ || {{cr|MYA}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|SIN}} |- | ५४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1474260.html ३१०४] || २८ फेब्रुवारी २०२५ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|SIN}} [[सिंगापूर|सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|BHR}} || rowspan=4 | |- | ५५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1474261.html ३१०५] || १ मार्च २०२५ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|SIN}} [[सिंगापूर|सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|BHR}} |- | ५६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1474262.html ३१०६] || २ मार्च २०२५ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|SIN}} [[सिंगापूर|सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|BHR}} |- | ५७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1474263.html ३१०७] || ४ मार्च २०२५ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|SIN}} [[सिंगापूर|सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिंगापूर]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1482089.html ३१५५] || २४ एप्रिल २०२५ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|MAS}} || rowspan=6 | [[२०२५ मलेशिया चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1482091.html ३१६०] || २५ एप्रिल २०२५ || {{cr|SAU}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1482093.html ३१६२] || २६ एप्रिल २०२५ || {{cr|THA}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1482095.html ३१६७] || २८ एप्रिल २०२५ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1482097.html ३१६९] || २९ एप्रिल २०२५ || {{cr|SAU}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1482100.html ३१७१] || २ मे २०२५ || {{cr|THA}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494091.html ३३२१] || १८ जुलै २०२५ || {{cr|SAM}} || {{flagicon|SIN}} [[सिंगापूर|सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} || rowspan=6 | [[२०२५ आशिया प्रशांत क्रिकेट चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494092.html ३३२७] || १९ जुलै २०२५ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|SIN}} [[सिंगापूर|सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|MAS}} |- style="background:#cfc;" | ६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494094.html ३३३३] || २० जुलै २०२५ || {{cr|HK}} || {{flagicon|SIN}} [[सिंगापूर|सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|HK}} |- style="background:#cfc;" | ६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494097.html ३३४४] || २२ जुलै २०२५ || {{cr|SAM}} || {{flagicon|SIN}} [[सिंगापूर|सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494099.html ३३५३] || २३ जुलै २०२५ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|SIN}} [[सिंगापूर|सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|MAS}} |- style="background:#cfc;" | ६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494101.html ३३५९] || २४ जुलै २०२५ || {{cr|HK}} || {{flagicon|SIN}} [[सिंगापूर|सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|HK}} |- style="background:#cfc;" | ७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1513827.html ३६२५] || १० डिसेंबर २०२५ || {{cr|PHI}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|PHI}} || rowspan=4 | [[२०२५ दक्षिण पूर्व आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट – पुरुषांची स्पर्धा#टी-२०|२०२५ दक्षिण-पूर्व आशियाई खेळ]] |- style="background:#cfc;" | ७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1513828.html ३६२६] || ११ डिसेंबर २०२५ || {{cr|THA}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1513830.html ३६३२] || १२ डिसेंबर २०२५ || {{cr|IDN}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1513833.html ३६३९] || १३ डिसेंबर २०२५ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|MAS}} |- style="background:#cfc;" | ७४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538442.html ३९२३] || १ जून २०२६ || {{cr|OMA}} || {{flagicon|SIN}} [[सिंगापूर|सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|OMA}} || rowspan=3 | [[२०२६ आशियाई खेळांमधील क्रिकेट — पुरुष ट्वेंटी२० स्पर्धा पात्रता|२०२६ आशियाई खेळ पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ७५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538447.html ३९२९] || ३ जून २०२६ || {{cr|HK}} || {{flagicon|SIN}} [[सिंगापूर|सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|HK}} |- style="background:#cfc;" | ७६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538450.html ३९३५] || ५ जून २०२६ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|SIN}} [[सिंगापूर|सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|BHR}} |- style="background:#cfc;" | ७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1541804.html ३९७७] || २२ जून २०२६ || {{cr|UZB}} || {{flagicon|SIN}} [[सिंगापूर|सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} || rowspan=4 | [[२०२६ आशिया प्रशांत क्रिकेट चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1541806.html ३९८२] || २३ जून २०२६ || {{cr|THA}} || {{flagicon|SIN}} [[सिंगापूर|सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1541808.html ३९८७] || २५ जून २०२६ || {{cr|IDN}} || {{flagicon|SIN}} [[सिंगापूर|सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1541810.html ३९९२] || २६ जून २०२६ || {{cr|THA}} || {{flagicon|SIN}} [[सिंगापूर|सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} |} {{देशानुसार ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी}} [[वर्ग:सिंगापूरमधील क्रिकेट|ट्वेंटी२० आंतरराष्ट्रीय]] aoh3d6ohbphyit5zbbk5y9mo4sle3vn 2693581 2693580 2026-07-10T07:07:34Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2693581 wikitext text/x-wiki खालील यादी सिंगापूर क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची आहे. सिंगापूरने २२ जुलै २०१९ रोजी कतार विरुद्ध पहिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना खेळला. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | सिंगापूरने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. | आयसीसी सदस्यांचे आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध ट्वेंटी२० एकदिवसीय सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1190767.html ८३२] || २२ जुलै २०१९ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} || rowspan=3 | [[२०१८-१९ आयसीसी विश्व टी२० आशिया पात्रता - प्रादेशिक अंतिम फेरी|२०२१ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आशिया प्रादेशिक अंतिम फेरी पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1190773.html ८३७] || २६ जुलै २०१९ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1190776.html ८४०] || २८ जुलै २०१९ || {{cr|NEP}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1201681.html ८९५] || २८ सप्टेंबर २०१९ || {{cr|NEP}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|NEP}} || rowspan=3 | [[२०१९-२० सिंगापूर तिरंगी मालिका|२०१९ सिंगापूर तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1201682.html ८९७] || २९ सप्टेंबर २०१९ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1201685.html ९०२] || ३ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|ZIM}} |- style="background:#cfc;" | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199499.html ९३५] || १८ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी]], [[दुबई]] || {{cr|SIN}} || rowspan=6 | [[२०१९ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक पात्रता|२०२१ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199510.html ९४८] || २० ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|BER}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी|आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी क्र.२]], [[दुबई]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199518.html ९५६] || २२ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|NED}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी]], [[दुबई]] || {{cr|NED}} |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199522.html ९६०] || २३ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|KEN}} || {{flagicon|UAE}} [[आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी|आयसीसी ग्लोबल क्रिकेट अकादमी क्र.२]], [[दुबई]] || {{cr|KEN}} |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199529.html ९६७] || २५ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|PNG}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1199535.html ९७७] || २६ ऑक्टोबर २०१९ || {{cr|NAM}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|NAM}} |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1217738.html १०६७] || २९ फेब्रुवारी २०२० || {{cr|THA}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SIN}} || rowspan=3 | [[२०२० आशिया कप पात्रता#२०२० एसीसी पूर्वी क्षेत्र टी२०|२०२२ आशिया चषक पूर्व विभाग पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1217742.html १०७१] || ३ मार्च २०२० || {{cr|MAS}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1217745.html १०७४] || ४ मार्च २०२० || {{cr|HK}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SIN}} |- | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321311.html १५८३] || २८ जून २०२२ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} || rowspan=5 | |- | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321312.html १५८९] || २९ जून २०२२ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|MAS}} |- | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321313.html १५९२] || ३० जून २०२२ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|MAS}} |- | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1322011.html १५९९] || २ जुलै २०२२ || {{cr|PNG}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} |- | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1322012.html १६०५] || ३ जुलै २०२२ || {{cr|PNG}} || {{flagicon|SIN}} [[इंडियन असोसिएशन मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|PNG}} |- style="background:#cfc;" | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321465.html १६३४] || ११ जुलै २०२२ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ZIM}} || rowspan=5 | [[२०२२ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक जागतिक पात्रता गट ब]] |- style="background:#cfc;" | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321470.html १६३७] || १२ जुलै २०२२ || {{flagicon|USA}} [[अमेरिका क्रिकेट संघ|अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने]] || {{flagicon|ZIM}} [[बुलावायो ॲथलेटिक क्लब]], [[बुलावायो]] || {{flagicon|USA}} [[अमेरिका क्रिकेट संघ|अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने]] |- style="background:#cfc;" | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321476.html १६५१] || १४ जुलै २०२२ || {{cr|JER}} || {{flagicon|ZIM}} [[बुलावायो ॲथलेटिक क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|JER}} |- style="background:#cfc;" | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321478.html १६५३] || १५ जुलै २०२२ || {{cr|HK}} || {{flagicon|ZIM}} [[बुलावायो ॲथलेटिक क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|HK}} |- style="background:#cfc;" | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1321482.html १६६६] || १७ जुलै २०२२ || {{cr|JER}} || {{flagicon|ZIM}} [[बुलावायो ॲथलेटिक क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|JER}} |- style="background:#cfc;" | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1328849.html १७४०] || २० ऑगस्ट २०२२ || {{cr|HKG}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|HKG}} || rowspan=3 | [[२०२२ आशिया चषक पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1328851.html १७४२] || २२ ऑगस्ट २०२२ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|UAE}} |- style="background:#cfc;" | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1328853.html १७४४] || २४ ऑगस्ट २०२२ || {{cr|KUW}} || {{flagicon|OMA}} [[अल् अमारत क्रिकेट मैदान|अल् अमारत क्रिकेट मैदान क्र.१]], [[अल अमरात|अल् अमारत]] || {{cr|KUW}} |- style="background:#cfc;" | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1349379.html १९५७] || १५ डिसेंबर २०२२ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|QAT}} || rowspan=7 | [[२०२२-२३ मलेशिया चौरंगी मालिका|२०२२ मलेशिया चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1349381.html १९६१] || १६ डिसेंबर २०२२ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || टाय |- style="background:#cfc;" | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1349383.html १९६५] || १८ डिसेंबर २०२२ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|MAS}} |- style="background:#cfc;" | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1349384.html १९६८] || १९ डिसेंबर २०२२ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|QAT}} |- style="background:#cfc;" | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1349386.html १९७४] || २१ डिसेंबर २०२२ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|BHR}} |- style="background:#cfc;" | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1349388.html १९७६] || २२ डिसेंबर २०२२ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|MAS}} |- style="background:#cfc;" | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1349390.html १९८०] || २३ डिसेंबर २०२२ || {{cr|QAT}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|QAT}} |- style="background:#cfc;" | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1370794.html २०५२] || ३ मे २०२३ || {{cr|PHI}} || {{flagicon|CAM}} [[पनॉम पेन|ए.झेड समुह क्रिकेट मैदान]], [[पनॉम पेन]] || {{cr|SIN}} || rowspan=3 | [[२०२३ दक्षिण पूर्व आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट – पुरुषांची स्पर्धा#टी-२०|२०२३ दक्षिण-पूर्व आशियाई खेळ]] |- style="background:#cfc;" | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1370796.html २०५४] || ४ मे २०२३ || {{cr|CAM}} || {{flagicon|CAM}} [[पनॉम पेन|ए.झेड समुह क्रिकेट मैदान]], [[पनॉम पेन]] || {{cr|CAM}} |- style="background:#cfc;" | ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1370798.html २०६५] || ११ मे २०२३ || {{cr|IDN}} || {{flagicon|CAM}} [[पनॉम पेन|ए.झेड समुह क्रिकेट मैदान]], [[पनॉम पेन]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399106.html २२५७] || २८ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|CHN}} [[झेजियांग युनिव्हर्सिटी ऑफ टेक्नॉलॉजी क्रिकेट फील्ड]], [[हांगचौ]] || {{cr|MAS}} || rowspan=2 | [[२०२२ आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट – पुरुषांची स्पर्धा|२०२२ आशियाई खेळ]] |- style="background:#cfc;" | ४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399109.html २२६२] || २८ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|THA}} || {{flagicon|CHN}} [[झेजियांग युनिव्हर्सिटी ऑफ टेक्नॉलॉजी क्रिकेट फील्ड]], [[हांगचौ]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1405314.html २३३४] || ३० ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|NEP}} || {{flagicon|NEP}} [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कीर्तिपूर]] || {{cr|NEP}} || rowspan=3 | [[२०२३ आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक आशिया पात्रता#प्रादेशिक अंतिम फेरी|२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आशिया प्रादेशिक अंतिम फेरी पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1405317.html २३३८] || ३१ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|OMA}} || {{flagicon|NEP}} [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कीर्तिपूर]] || {{cr|OMA}} |- style="background:#cfc;" | ४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1405323.html २३४४] || २ नोव्हेंबर २०२३ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|NEP}} [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कीर्तिपूर]] || {{cr|MAS}} |- style="background:#cfc;" | ४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1418182.html २४४५] || २ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|MDV}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SIN}} || rowspan=5 | [[२०२४ एसीसी पुरुष चॅलेंजर चषक|२०२४ ए.सी.सी. पुरुष चॅलेंजर चषक]] |- style="background:#cfc;" | ४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1418186.html २४४९] || ४ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|THA}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|THA}} |- style="background:#cfc;" | ४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1418190.html २४५३] || ६ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|JPN}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1418195.html २४५८] || ९ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|CAM}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|CAM}} |- style="background:#cfc;" | ४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1418196.html २४६०] || ११ फेब्रुवारी २०२४ || {{cr|JPN}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1447480.html २८२९] || ३१ ऑगस्ट २०२४ || {{cr|MDV}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|SIN}} || rowspan=6 | [[२०२४ आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता अ|२०२६ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आशिया गट अ पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1447483.html २८३२] || २ सप्टेंबर २०२४ || {{cr|HK}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|HK}} |- style="background:#cfc;" | ५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1447488.html २८३७] || ३ सप्टेंबर २०२४ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|MAS}} |- style="background:#cfc;" | ५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1447490.html २८४०] || ५ सप्टेंबर २०२४ || {{cr|MGL}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1447493.html २८४३] || ६ सप्टेंबर २०२४ || {{cr|KUW}} || {{flagicon|MAS}} [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1447495.html २८४७] || ९ सप्टेंबर २०२४ || {{cr|MYA}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|SIN}} |- | ५५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1474260.html ३१०४] || २८ फेब्रुवारी २०२५ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|SIN}} [[सिंगापूर|सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|BHR}} || rowspan=4 | |- | ५६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1474261.html ३१०५] || १ मार्च २०२५ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|SIN}} [[सिंगापूर|सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|BHR}} |- | ५७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1474262.html ३१०६] || २ मार्च २०२५ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|SIN}} [[सिंगापूर|सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|BHR}} |- | ५८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1474263.html ३१०७] || ४ मार्च २०२५ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|SIN}} [[सिंगापूर|सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिंगापूर]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1482089.html ३१५५] || २४ एप्रिल २०२५ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|MAS}} || rowspan=6 | [[२०२५ मलेशिया चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1482091.html ३१६०] || २५ एप्रिल २०२५ || {{cr|SAU}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1482093.html ३१६२] || २६ एप्रिल २०२५ || {{cr|THA}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1482095.html ३१६७] || २८ एप्रिल २०२५ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1482097.html ३१६९] || २९ एप्रिल २०२५ || {{cr|SAU}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|SAU}} |- style="background:#cfc;" | ६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1482100.html ३१७१] || २ मे २०२५ || {{cr|THA}} || {{flagicon|MAS}} [[बायुमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494091.html ३३२१] || १८ जुलै २०२५ || {{cr|SAM}} || {{flagicon|SIN}} [[सिंगापूर|सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} || rowspan=6 | [[२०२५ आशिया प्रशांत क्रिकेट चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494092.html ३३२७] || १९ जुलै २०२५ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|SIN}} [[सिंगापूर|सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|MAS}} |- style="background:#cfc;" | ६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494094.html ३३३३] || २० जुलै २०२५ || {{cr|HK}} || {{flagicon|SIN}} [[सिंगापूर|सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|HK}} |- style="background:#cfc;" | ६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494097.html ३३४४] || २२ जुलै २०२५ || {{cr|SAM}} || {{flagicon|SIN}} [[सिंगापूर|सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494099.html ३३५३] || २३ जुलै २०२५ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|SIN}} [[सिंगापूर|सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|MAS}} |- style="background:#cfc;" | ७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494101.html ३३५९] || २४ जुलै २०२५ || {{cr|HK}} || {{flagicon|SIN}} [[सिंगापूर|सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|HK}} |- style="background:#cfc;" | ७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1513827.html ३६२५] || १० डिसेंबर २०२५ || {{cr|PHI}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|PHI}} || rowspan=4 | [[२०२५ दक्षिण पूर्व आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट – पुरुषांची स्पर्धा#टी-२०|२०२५ दक्षिण-पूर्व आशियाई खेळ]] |- style="background:#cfc;" | ७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1513828.html ३६२६] || ११ डिसेंबर २०२५ || {{cr|THA}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1513830.html ३६३२] || १२ डिसेंबर २०२५ || {{cr|IDN}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1513833.html ३६३९] || १३ डिसेंबर २०२५ || {{cr|MAS}} || {{flagicon|THA}} [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{cr|MAS}} |- style="background:#cfc;" | ७५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538442.html ३९२३] || १ जून २०२६ || {{cr|OMA}} || {{flagicon|SIN}} [[सिंगापूर|सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|OMA}} || rowspan=3 | [[२०२६ आशियाई खेळांमधील क्रिकेट — पुरुष ट्वेंटी२० स्पर्धा पात्रता|२०२६ आशियाई खेळ पात्रता]] |- style="background:#cfc;" | ७६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538447.html ३९२९] || ३ जून २०२६ || {{cr|HK}} || {{flagicon|SIN}} [[सिंगापूर|सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|HK}} |- style="background:#cfc;" | ७७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538450.html ३९३५] || ५ जून २०२६ || {{cr|BHR}} || {{flagicon|SIN}} [[सिंगापूर|सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|BHR}} |- style="background:#cfc;" | ७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1541804.html ३९७७] || २२ जून २०२६ || {{cr|UZB}} || {{flagicon|SIN}} [[सिंगापूर|सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} || rowspan=4 | [[२०२६ आशिया प्रशांत क्रिकेट चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1541806.html ३९८२] || २३ जून २०२६ || {{cr|THA}} || {{flagicon|SIN}} [[सिंगापूर|सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1541808.html ३९८७] || २५ जून २०२६ || {{cr|IDN}} || {{flagicon|SIN}} [[सिंगापूर|सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} |- style="background:#cfc;" | ८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1541810.html ३९९२] || २६ जून २०२६ || {{cr|THA}} || {{flagicon|SIN}} [[सिंगापूर|सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} |} {{देशानुसार ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी}} [[वर्ग:सिंगापूरमधील क्रिकेट|ट्वेंटी२० आंतरराष्ट्रीय]] dj0j362dgdmbly2bhakx2qz82vf44oy 1 381317 2693420 2693417 2026-07-09T12:04:52Z अभय नातू 206 पर्यायी शब्द 2693420 wikitext text/x-wiki == मराठी शब्द == किकबॉक्सरसाठी मराठी शब्द सुचवा -- * लाथाबुक्केरी * लाथाबुक्कट [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १७:२३, ९ जुलै २०२६ (IST) qem517gkpu2zt14mgok7actx8p7wwdi 0 381318 2693421 2026-07-09T12:05:58Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2693421 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[बायजूझ]] edzhqjukrt30u5f1lz39ufq6w6b1jpv 0 381319 2693425 2026-07-09T12:09:49Z अभय नातू 206 मूळ नाव 2693425 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[गौहर जान]] 2engcna22ws2jmlyz6crjxbhs1erb4x 3 381320 2693429 2026-07-09T12:31:08Z साहाय्य चमू 25365 नविन सदस्याच्या चर्चापानावर [[Template:Welcome|स्वागत संदेश]] टाकला 2693429 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=शकुंतला मारुती भालेराव}} -- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) १८:०१, ९ जुलै २०२६ (IST) cee9ezekp139a7qkaetl2tphbpywkj9 0 381321 2693430 2026-07-09T12:32:43Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2693430 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[वीरांगना लक्ष्मीबाई झाशी रेल्वे स्थानक]] cnfb8zj6x8un7r469unzu47sop253qe 0 381322 2693431 2026-07-09T12:33:11Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2693431 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[आग्रा छावणी रेल्वे स्थानक]] swtsg3momb958p20y9qgw43cd63foc3 0 381323 2693436 2026-07-09T12:49:55Z अभय नातू 206 पूर्ण नाव 2693436 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[ए.के. रामानुजन]] gkynjv0jpnv5knqagn8kh2usdkmyxzc 0 381324 2693448 2026-07-09T12:57:21Z अभय नातू 206 पूर्ण नाव 2693448 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[अरुण खोपकर]] m16xqlybyhq11a7195d0gyjzicyzn4r 0 381325 2693462 2026-07-09T14:12:21Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2693462 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[गुंटकल जंक्शन रेल्वे स्थानक]] lia931we7wp3z9bqm2qnhrn81i6ft31 0 381326 2693463 2026-07-09T14:12:59Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2693463 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[येलहंका जंक्शन रेल्वे स्थानक]] ovq56wm8tub70rj8t90zm4gamh1yt81 3 381327 2693476 2026-07-09T15:05:26Z साहाय्य चमू 25365 नविन सदस्याच्या चर्चापानावर [[Template:Welcome|स्वागत संदेश]] टाकला 2693476 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=Swapnil909}} -- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) २०:३५, ९ जुलै २०२६ (IST) 5h3a5lh1pkxfc0if77y1n8x5t6phs6s 0 381328 2693483 2026-07-09T16:19:16Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2693483 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[फ्रिमाँट (कॅलिफोर्निया)]] 94ogefcyidr8n6xueng6vj5mqh2jkep 0 381329 2693484 2026-07-09T16:20:00Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2693484 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[फीनिक्स (ॲरिझोना)]] fa6uu0hggtutmo5chgdwwecw8y1kevd 0 381330 2693485 2026-07-09T16:20:30Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2693485 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[कॅनेरी व्हार्फ]] 29lr7bx0e7s41wxi2aq3t3d0zn1bmyq 0 381331 2693500 2026-07-09T18:33:21Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2693500 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[बल्हारशाह जंक्शन रेल्वे स्थानक]] hchb7uhbny8ajbq8z6ncuaocwh1b0s6 0 381332 2693503 2026-07-09T18:48:01Z अभय नातू 206 नामभेद 2693503 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[पनवेल रेल्वे स्थानक]] ler2zuadzfdmvw7nvdwd1lytwwtivrz 0 381333 2693504 2026-07-09T18:48:18Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2693504 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[मडगांव जंक्शन रेल्वे स्थानक]] 58cmyuyfdm999tsce4qqf8qoaw3kf0r 3 381334 2693528 2026-07-10T02:43:04Z साहाय्य चमू 25365 नविन सदस्याच्या चर्चापानावर [[Template:Welcome|स्वागत संदेश]] टाकला 2693528 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=प्रकाश बोरसे}} -- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) ०८:१३, १० जुलै २०२६ (IST) tjdursp17lglq3s9tq3k4lc8f519om3 3 381335 2693530 2026-07-10T04:01:46Z साहाय्य चमू 25365 नविन सदस्याच्या चर्चापानावर [[Template:Welcome|स्वागत संदेश]] टाकला 2693530 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=Rupali Gunjql}} -- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) ०९:३१, १० जुलै २०२६ (IST) iuyivt0duyfeuy2nlgjxrx4gedvjzu6 0 381336 2693531 2026-07-10T04:07:06Z Rupali Gunjql 185082 /* */ 2693531 wikitext text/x-wiki विसोवा सराफांचे हाल पाहून विसोवांच्या मुनीमाने आपली सर्व स्थावर मालमत्ता विकून व जवळची सर्व पुंजी देऊन पठाणाचे कर्ज फेडले. त्यानंतर तो मुनीम विसोवा सराफांच्या साथीने परोपकार करू लागला आणि ईश्वर भक्तीत रममाण झाला. महिपतबुवा ताहराबादकर यांनी विसोवा सराफांचे ओवीबद्ध चरित्र लिहिले आहे. विसोबा खेचर लिखित शडूस्छळी (षट्‌स्थळ) ग्रंथाच्या हस्तलिखिताचा शोध ज्येष्ठ संशोधन रा.चि.ढेरे यांना सासवड येथील सोपानदेव समाधी मंदिरातील कागदपत्रांच्या गठोळ्यात १९६९ मध्ये लागला. या ग्रंथात विसोबा खेचरांची गुरुपरंपरा आदिनाथ – मत्येंद्रनाथ – गोरक्षनाथ – मुक्ताई – चांगा वटेश्र्वर – कृष्णनाथ (रामकृष्णनाथ) – खेचर विसा अशी आलेली आहे. या परंपरेतील मुक्ताई म्हणजे ज्ञानेश्वरभगिनी मुक्ताबाई नव्हे. या ६७७ ओवीसंख्या व तीन अध्याय (विभाग) असलेल्या ग्रंथात वीरशैव तत्त्वज्ञानाचे दर्शन घडते. त्यामुळे वीरशैव लिंगायतांमध्ये या ग्रंथाला महत्त्व आहे. श्री नामदेव महाराज गाथामध्ये विसोबांचे दोन अभंग आढळतात. विसोबा- नामदेवांचे नाते गुरुशिष्यापेक्षा सख्यत्वाचे / मित्रत्वाचे अधिक असल्याचे जाणवते. जरी नामदेवांनी विसोबांचा काही अभंगात आदरपूर्वक गुरू म्हणून उल्लेख केला असला, तरी त्यांनी विसोबांचा योगमार्ग स्वीकारलेला नाही. उलट विसोबाच पुढे वारकरी संप्रदायाचा एक भाग झालेले आढळतात. विसोबा खेचर आणि नामदेव यांची भेट पंढरपूर तालुक्यातील कोर्टी येथील श्री सप्तकोटेश्वर मंदिरातील शिवपिंडी संत नामदेव महाराज यांची भेट झाली काही ठिकाणी औंढा नागनाथ या ठिकाणी सांगतात. पांडुरंगाच्या सांगण्याप्रमाणे नामदेव महाराज विसोबा खेचर यांना भेटण्यासाठी गेले. ते एका ज्योतिर्लिंग मंदिरात त्यांचे सद्गुरू विसोबा खेचर पाय पसरून बसले होते. त्यांची अवस्था स्वीकार वृद्ध पुरुषाप्रमाणे होती. ज्यांच्या अंगाला ठिकाणी जखमा झाल्या होत्या आणि त्यातून पू वाहत होता. त्यांच्या अंगावर असलेल्या सर्व जखमां वरून माशा फिरत होत्या. तसेच त्यांच्या अंगातून दुर्गंधी सुटली होती. पायात तेलाने मढवलेल्या वाहना असून शंकराच्या पिंडीवर त्यांनी आपले चरण ठेवले होते. आपल्या भावी सद्गुरूंची अशी दुरावस्था पाहून नामदेव महाराजांना खूप दुःख झाले; पण संत विसोबा खेचर नाटकच करत होते. हे नामदेव महाराजांना माहित नव्हते. नामदेव महाराज संत विसोबा यांच्यापाशी गेले आणि म्हणाले अहो तुम्ही शंकराच्या पिंडीवर पाय ठेवून बसला आहात. चला, उठून बसा नीट त्यावर संत विसोबा खेचर नामदेव महाराजांना म्हणाले, “बाबारे काय करू? इतका देह क्षीण झाला आहे कि मी हलू शकत नाही. ती वात्रट मुला आली आणि त्यांनी माझे पाय धरले व पिंडीवर नेऊन ठेवले. पाय हलवायचे सुद्धा त्राण उरले नाहीत. त्यामुळे तूच आता माझ्यावर कृपा कर आणि जिथे पिंडी नाही तिथे माझे पाय उचलून ठेव. नामदेव महाराजांना त्यांचे बोलणे स्वभाविक वाटले आणि त्यांनी त्यांचे चरण उचलून बाजूला केले. तर तिथे पुन्हा पिंडी तयार झाली. ज्या दिशेने पाय हलवावीत त्या दिशेने पिंड निर्माण होत असे. हा सर्व चमत्कार पाहून नामदेव महाराज आश्चर्यचकित झाले. श्री सप्तकोटेश्वर मंदिराच्या परिसरात असलेल्या या शिवपिंड म्हणजे नामदेव महाराजांना संत विसोबा नि ईश्वर सर्वत्र असल्याची अनुभूती दिल्याचे पवित्र स्थान आहे. जेव्हा नामदेव महाराजांनी आश्चर्याने विसोबाकडे पाहिले, तेव्हा त्यांच्या शरीराची सर्व दुर्गंधी नाहीशी झाली होती. अगदी तप्त मुद्रांकित ब्राह्मण असे एकदम तेजस्वी शरीर नामदेव महाराजांना दिसले. संत विसोबा यांनी नामदेव महाराजांच्या मस्तकावर हात ठेवला. त्यावेळी नामदेव महाराजांना सगळीकडे पांडुरंग पांडुरंग दिसायला लागले. पांडुरंगांनी सांगितल्याप्रमाणे खरोखर हे अधिकारी पुरुष आहेत. याची खात्री पटताच नामदेव महाराजांनी ताबडतोब संत विसोबा यांचे चरण धरले आणि त्यांच्या चरणावर मस्तक ठेवून त्यांना वंदन केले. श्री नामदेव महाराज गाथेमध्ये विषयांचे दोन अभंग आपल्याला पहायला मिळतात. विसोबा नामदेवांचे नाते गुरू शिक्षणापेक्षा सदस्यत्वाचे, मित्रत्वाचे अधिक असल्याचे जाणवते. जरी नामदेवांनी काही अभंगात आदरपूर्वक गुरू म्हणून उल्लेख केला असला तरी त्यांनी विसोबांचा योग्य मार्ग स्वीकारलेला नाही. उलट विसोबा पुढे वारकरी संप्रदायाचा एक भाग झालेले आपल्याला आढळतात. sg88jvc1tqxj586gadlo3lansjr1k9e 0 381337 2693570 2026-07-10T06:50:48Z Abhijitsathe 4193 नवीन पान: {{माहितीचौकट पदाधिकारी | नाव = राजकुमारी रत्ना सिंह | चित्र = Rajkumari_Ratna_Singh_MP_Pratapgarh.jpg | चित्र आकारमान= 250 px | क्रम = | पद = [[लोकसभा]] सदस्य | मतदारसंघ = [[प्रतापगढ लोकसभा मतदारसंघ|प्रतापगढ]] | कार्यकाळ_आरं... 2693570 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट पदाधिकारी | नाव = राजकुमारी रत्ना सिंह | चित्र = Rajkumari_Ratna_Singh_MP_Pratapgarh.jpg | चित्र आकारमान= 250 px | क्रम = | पद = [[लोकसभा]] सदस्य | मतदारसंघ = [[प्रतापगढ लोकसभा मतदारसंघ|प्रतापगढ]] | कार्यकाळ_आरंभ = २००९ | कार्यकाळ_समाप्ती = २०१४ | मागील = [[अक्षय प्रताप सिंह]] | पुढील = [[कुंवर हरिवंश सिंह]] | कार्यकाळ_आरंभ1 = १९९९ | कार्यकाळ_समाप्ती1 = २००४ | मागील1 = [[रामविलास वेदांती]] | पुढील1 = [[अक्षय प्रताप सिंह]] | कार्यकाळ_आरंभ2 = १९९६ | कार्यकाळ_समाप्ती2 = १९९८ | मागील2 = [[अभय प्रताप सिंह]] | पुढील2 = [[रामविलास वेदांती]] | जन्मदिनांक = {{जन्म दिनांक आणि वय|1959|4|29}} | जन्मस्थान = [[नवी दिल्ली]] | मृत्युदिनांक = | मृत्युस्थान = | राष्ट्रीयत्व = | पक्ष = [[भारतीय जनता पक्ष]] (२०१९ पासून) | इतरपक्ष = [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] (१९९५ ते २०१९) | धर्म = | वडील = राजा [[दिनेश सिंग]] | संकेतस्थळ = | तळटीपा = }} '''राजकुमारी रत्ना सिंह''' ह्या भारतीय राजकारणी, माजी [[लोकसभा]] सदस्य व दिवंगत केंद्रीय मंत्री [[दिनेश सिंग]] ह्यांच्या कन्या आहेत. त्या १९९६, १९९९ व २००९ लोकसभा निवडणुकांमध्ये [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] पक्षाकडून तीनवेळा लोकसभेवर निवडून गेल्या होत्या. [[वर्ग:११ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:१३ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:१५ वी लोकसभा सदस्य]] tcxe860yg6668554xic0cwhrll5obul 2693575 2693570 2026-07-10T06:54:27Z Abhijitsathe 4193 2693575 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट पदाधिकारी | नाव = राजकुमारी रत्ना सिंह | चित्र = Rajkumari_Ratna_Singh_MP_Pratapgarh.jpg | चित्र आकारमान= 250 px | क्रम = | पद = [[लोकसभा]] सदस्य -[[प्रतापगढ लोकसभा मतदारसंघ|प्रतापगढ]] | कार्यकाळ_आरंभ = २००९ | कार्यकाळ_समाप्ती = २०१४ | मागील = [[अक्षय प्रताप सिंह]] | पुढील = [[कुंवर हरिवंश सिंह]] | कार्यकाळ_आरंभ1 = १९९९ | कार्यकाळ_समाप्ती1 = २००४ | मागील1 = [[रामविलास वेदांती]] | पुढील1 = [[अक्षय प्रताप सिंह]] | कार्यकाळ_आरंभ2 = १९९६ | कार्यकाळ_समाप्ती2 = १९९८ | मागील2 = [[अभय प्रताप सिंह]] | पुढील2 = [[रामविलास वेदांती]] | जन्मदिनांक = {{जन्म दिनांक आणि वय|1959|4|29}} | जन्मस्थान = [[नवी दिल्ली]] | मृत्युदिनांक = | मृत्युस्थान = | राष्ट्रीयत्व = | पक्ष = [[भारतीय जनता पक्ष]] (२०१९ पासून) | इतरपक्ष = [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] (१९९५ ते २०१९) | धर्म = | वडील = राजा [[दिनेश सिंग]] | संकेतस्थळ = | तळटीपा = }} '''राजकुमारी रत्ना सिंह''' ह्या भारतीय राजकारणी, माजी [[लोकसभा]] सदस्य व दिवंगत केंद्रीय मंत्री [[दिनेश सिंग]] ह्यांच्या कन्या आहेत. त्या १९९६, १९९९ व २००९ लोकसभा निवडणुकांमध्ये [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] पक्षाकडून तीनवेळा लोकसभेवर निवडून गेल्या होत्या. [[वर्ग:११ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:१३ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:१५ वी लोकसभा सदस्य]] hyyjz896b14ch4v08ih1d92t45e3ypr 3 381338 2693572 2026-07-10T06:50:59Z साहाय्य चमू 25365 नविन सदस्याच्या चर्चापानावर [[Template:Welcome|स्वागत संदेश]] टाकला 2693572 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=दिनेश पृथ्वीराज देवतळे}} -- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) १२:२०, १० जुलै २०२६ (IST) 0e44resy3r0m9yiuy2s9f2ajexgz7pe 0 381339 2693574 2026-07-10T06:53:37Z Abhijitsathe 4193 [[रत्ना सिंह]] कडे पुनर्निर्देशित 2693574 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[रत्ना सिंह]] g6v949bntifbejhnn72dmivixg5t64d 3 381340 2693589 2026-07-10T10:30:23Z साहाय्य चमू 25365 नविन सदस्याच्या चर्चापानावर [[Template:Welcome|स्वागत संदेश]] टाकला 2693589 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=Nikhil shaila zambare}} -- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) १६:००, १० जुलै २०२६ (IST) 99bcglm5r34sgml8kfn2vdtb4xvdl6a 3 381341 2693593 2026-07-10T11:30:18Z साहाय्य चमू 25365 नविन सदस्याच्या चर्चापानावर [[Template:Welcome|स्वागत संदेश]] टाकला 2693593 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=AMOL J KASBE}} -- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) १७:००, १० जुलै २०२६ (IST) 6sgd06f3t26dnvpefkc9te2zhmki56s 0 381342 2693594 2026-07-10T11:45:23Z ~2026-39110-77 185092 DR ANN BHAU SATHE 2693594 wikitext text/x-wiki लोकशाहीर अण्णाभाऊ साठे (१ ऑगस्ट १९२० - १८ जुलै १९६९) हे एक थोर मराठी समाजसुधारक, लोककवी आणि ख्यातनाम लेखक होते. \१. सुरुवातीचे जीवन आणि संघर्ष अण्णाभाऊ साठे यांचे मूळ नाव तुकाराम भाऊराव साठे असे होते। उपेक्षित मातंग समाजात जन्मलेल्या अण्णाभाऊंनी लहान वयातच दारिद्र्य आणि सामाजिक विषमतेचा सामना केला। उदरनिर्वाहासाठी १९३१ मध्ये त्यांनी सातारा ते मुंबई पायी स्थलांतर केले। मुंबईत त्यांनी गिरणी कामगार, हातमजूर आणि फेरीवाला म्हणून काम केले। [<ref>{{जर्नल स्रोत|date=1874-08-06|title=Dr. Bhau Dajee|url=https://doi.org/10.1038/010270a0|journal=Nature|volume=10|issue=249|pages=270–271|doi=10.1038/010270a0|issn=0028-0836}}</ref> २. साहित्य संपदा अण्णाभाऊंनी शोषित, वंचित आणि ग्रामीण जीवनाचे यथार्थ चित्रण आपल्या साहित्यातून केले । 2binbcist4ae3bsvw17ofybpicpapik